Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1820/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2023 r. sprawy ze skargi C. S. (S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 20 października 2022 r. nr SKO IV 424/1120/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta U. z dnia 25 sierpnia 2022 r. [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 13 grudnia 2021 r. C. S. (dalej: strona, skarżąca) zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem A. S. (dalej: osoba wymagającą opieki, syn).

Po przeprowadzeniu wymaganego postępowania, w tym po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, decyzją nr [...] z dnia 9 lutego 2022 r. Burmistrz Miasta U. (dalej też jako Burmistrz, organ pierwszej instancji) odmówił stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z powodu ustalonego prawa do świadczenia emerytalnego.

Wobec złożonego odwołania, rozpatrujące je Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej (dalej: Kolegium, organ odwoławczy), decyzją z dnia 14 kwietnia 2022r. nr SKO IV 424/285/2022 uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu, po przytoczeniu obowiązujących przepisów i przytoczeniu aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie zbiegu uprawnienia do świadczenia emerytalnego oraz wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, organ stwierdził, zbieg świadczeń reguluje przepis art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uwzględniając zasady konstytucyjne osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego a pobiera emeryturę, winna dokonać wyboru jednego ze świadczeń.

Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji powinien poinformować odwołującą o możliwości złożenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Kolegium stwierdziło, że gdy ponowne postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, taka informacja powinna być udzielona stronie. Wówczas gdy strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z sytemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Kolegium dodało, że konieczna jest przy tym taka organizacja działań organu przyznającego wnioskowane świadczenie, w koordynacji z organem emerytalno- rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego do życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

W toku ponownego postępowania organ pierwszej instancji pismem z dnia 7 czerwca 2022 r. wezwał stronę do oświadczenia czy złożyła stosowany wniosek do ZUS. W piśmie z dnia 10 czerwca 2022 r. w odpowiedzi strona oświadczyła, iż z chwilą uzyskania od organu zapewnienia, że jedyną przeszkodą do przyznania jej wnioskowanego świadczenia jest pobieranie emerytury, niezwłocznie wystąpi z wnioskiem o zawieszenie emerytury. Organ pierwszej instancji ponownie pismem z dnia 8 lipca 2022 r. wezwał stronę do złożenia oświadczenia o zawieszeniu emerytury, w odpowiedzi uzyskując (pismo z dnia 20 lipca 2022 r.), że strona uczyni to po zapewnieniu, że jest ona jedyną przeszkodą do uzyskania świadczenia.

W takim stanie faktycznym sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr [...], przywołując w podstawie prawnej art. 104 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 17 ust. 1 , ust. 5 pkt 1 lit.a, art. 3 pkt 11 w związku z art. 20 ust. 2, ust. 3 i ust. 4, art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.jedn . Dz.U. z 2022 r., poz. 615) i rozporządzenia wykonawcze, postanowił nie przyznać stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem na okres od dnia 1 grudnia 2021 r. na stałe. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przyznał, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem, podkreślając, iż sprawowana opieka wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy. Potwierdził, iż poinformowano stronę o możliwości zawieszenia świadczenia emerytalnego. Jednocześnie stwierdził, iż pomimo pouczenia, strona nie zawiesiła pobierania emerytury domagając się zapewnienia, iż jedyną przeszkodą do przyznania świadczenia emerytalnego jest pobieranie emerytury. Dalej organ stwierdził, iż nie istnieją żadne regulacje prawne do składania tego typu zapewnień przez organy, o czym poinformował stronę, która wyjaśniła, iż wystąpi z wnioskiem o zawieszenie emerytury po otrzymaniu informacji, iż jedyną przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie emerytury. W dalszej części uzasadnienia organ odwołał się do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności do art. 17 ust. 1 i ust. 5, ostatecznie stwierdzając, iż strona ma ustalone prawa do emerytury z ZUS, a stąd świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje. Odwołując się do wyroku tut. Sądu z dnia 9 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 969/19 organ podkreślił, że nie można pobierać jednocześnie obu świadczeń, tak jak nie można uzyskiwać dochodu z pracy zarobkowej i pobierać świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność ustalonego prawa do emerytury dla osoby sprawującej opiekę stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przyjęcie, że nawet zawieszenie wypłaty emerytury przez stronę będzie skutkować odmową przyznania tego świadczenia oraz rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2a Kodeksu postępowania administracyjnego poprzesz zignorowanie przez organ pierwszej instancji wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej przez Kolegium, pomimo wiążącej interpretacji tego przepisu, a także naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu, w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego. Uwzględniając powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez ustalanie stronie prawa do wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu podkreśliła, iż nie zgadza się z decyzją organu pierwszej instancji. Wyjaśniła, że złożyła w miejscowym Ośrodku Pomocy Społecznej oświadczenie o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązując się do wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie emerytury po otrzymaniu zapewnienia, że jedyną przeszkodą do przyznania jej wnioskowanego świadczenia jest pobieranie emerytury z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z uwagi bowiem na trudną sytuację finansową, związaną z opieką nad niepełnosprawnym synem, nie może pozostać bez środków do życia. Organ pierwszej instancji, wydając kwestionowaną decyzję nie zastosował się do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy dokonanej przez Kolegium. Skarżąca podtrzymuje, iż z chwilą otrzymania zapewnienia, że jedyną przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie emerytury wystąpi z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o jej zawieszenie. Dodała, że organ wydający decyzję winien podjąć takie działania organizacyjne, jeśli to konieczne to w koordynacji z innymi organami, aby nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego świadczenia nawet przez krótki okres czasu. Powyższe wytyczne Kolegium organ pierwszej instancji całkowicie zignorował. Wobec powyższego skarżąca wniosła o rozstrzygnięcie przez organ drugiej instancji co do istoty sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 października 2022 r. nr SKO IV 424/1120/2022 Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu po przywołaniu treści zastosowanych w sprawie przepisów organ stwierdził, iż skarżąca uprawniona jest do świadczenia emerytalnego. Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a świadczenie nie przysługuje, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do emerytury, renty , renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenie kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenie przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W przedmiotowej sprawie skarżąca pobierając emeryturę, wykazała gotowość do jej zwieszenia, jedynie wówczas, gdy organ zapewni ją, że jej pobieranie jest jedyną przeszkodą w uzyskaniu świadczenia. Pomimo szczegółowej informacji udzielonej w decyzji kasacyjnej Kolegium, skarżąca nie zawiesiła prawa do emerytury. Dalej Kolegium samodzielnie stwierdziło, iż po przeprowadzeniu powtórnego postępowania kwestia emerytury jest jedyną przeszkodą do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak przeszkoda ta nie została usunięta, a stąd brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odnosząc się do treści odwołania, Kolegium przyznało, iż znane są mu różne linie orzecznicze sądów administracyjnych. Podziela to stanowisko, które uznaje, że warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia powinno być dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń. Według niego zawieszenie - wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego stanowi odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Na gruncie przedmiotowej sprawy Kolegium, zgodnie z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, dopełniło obowiązku i powiadomiło stronę o konieczności wyboru jednego ze świadczeń, ale strona prawa do emerytury nie zawiesiła. W świetle powyższego decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność ustalonego prawa do emerytury dla osoby sprawującej opiekę stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, mimo, iż skarżąca złożyła oświadczenie, że wystąpi z wnioskiem o zawieszenie emerytury po otrzymaniu zapewnienia, że jedyną przeszkodą do przyznania świadczenia jest pobieranie przez nią emerytury oraz naruszenie przepisów prawa postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 776 , art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i przyjęcie, że brak zwieszenia prawa do emerytury, bez zapewnienia organów, że jest to jedyna przesłanka stojąca na przeszkodzie do uzyskania wnioskowanego świadczenia, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego a także poprzez brak uwzględnienia przy rozstrzygania interesu społecznego oraz słusznego interesu skarżącej, poprzez pominięcie celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ja decyzji organ u pierwszej instancji. Wniosła też o rozpoznania sprawy na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi rozwinęła postawione zarzuty podkreślając, że w poprzedniej decyzji (kasacyjnej) Kolegium (z dnia 14 kwietnia 2022 r.) wskazano, że zawieszenie emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zalecono jednocześnie, aby organ pierwszej ustalił, czy zakres sprawowanej przez stronę opieki wyklucza podjęcie zatrudnienia. Skarżąca wyjaśniła, że w toku ponownego postępowania organ pierwszej instancji pismem z dnia 10 maja 2022 r. poinformował ją o możliwości zawieszenia emerytury, stwierdzając jednocześnie, że nadal nie zostaną spełnione przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stąd też wzywana do oświadczenia się czy będzie składała wniosek o zawieszenie emerytury, poinformowała organ, iż wniosek taki złoży z chwilą zapewnienia, że jedyną przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie emerytury. Jednak takiej informacji nie uzyskała, stąd nie mając pewności i obawiając się o środki do życia, nie wystąpiła o zawieszenie emerytury. Uczyniła to wnioskiem z dnia 28 października 2022r., po uzyskaniu w decyzji Kolegium z dnia 20 października 2022 r. informacji, iż jedyną przeszkodą do przyznania jej wnioskowanego świadczenia jest pobieranie emerytury. Do skargi dołączyła kserokopię wniosku o zawieszenie prawa do świadczenie emerytalnego z dnia 28 października 2022 r. oraz kserokopię decyzji ZUS z dnia 3 listopada 2022 r. o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, podkreślając, iż wobec nie dołączenia decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury decyzję organu pierwszej instancji należało utrzymać w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. .

Na podstawie art. 119 pkt 2 tej ostatniej ustawy sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wnioski takie złożyli i skarżąca i organ odwoławczy.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że kontrolowane decyzje zapadły w powtórnym postępowaniu, prowadzonym przez organ pierwszej instancji, po uchyleniu poprzedniej decyzji organu pierwszej instancji z dnia 9 lutego 2022 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 kwietnia 2022 r. Decyzję wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego należy traktować jako wyjątek od merytorycznego orzekania w sposób kończący sprawę. Dopuszczalna jest ona w ściśle określonej sytuacji, a mianowicie gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Należy podkreślić, że stosownie do przywołanego przepisu, organ drugiej instancji przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W realiach niniejszej sprawy w uzasadnieniu kasacyjnej decyzji z dnia 14 kwietnia 2022 r. Kolegium stwierdziło, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji powinien poinformować stronę o możliwości złożenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedłożenia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Jednocześnie Kolegium podniosło, że z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika obowiązek informowania przez organ stron postępowania - tj. należytego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz wskazania przesłanek zależnych od strony, a warunkujących wydanie decyzji w sprawie. Kolegium stwierdziło, że gdy ponowne postępowanie w sprawie wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą do przyznania wnioskowanego świadczenia jest pobieranie emerytury, taka informacja powinna być udzielona stronie. Wówczas zaś, o ile strona doprowadzi do zwieszenia prawa do emerytury możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych.

Oceniając zatem obecne decyzje, wydane w ponownym, uzupełnionym postępowaniu należy uwzględnić nie tylko ich podstawę materialnoprawną ale także i zastosowanie się przez organ pierwszej instancji do wskazań i zaleceń organu odwoławczego zawartych w wymienionej powyżej decyzji kasacyjnej.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Istotne znaczenie w sprawie ma także treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W analizowanej sprawie problemem uniemożliwiającym przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego było pobieranie przez nią emerytury z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

Aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych uwzględniając prokonstytucyjną wykładnię stosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a omawianej ustawy, pozwalającej na realizację zasad równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) przyjęło analogiczne rozwiązanie do tego określonego w art. 27 ust. 5 ustawy, czyli prawo wyboru świadczenia korzystniejszego, w sytuacji gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera świadczenie emerytalne, w niższej wysokości niż wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne.

Tak więc prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zasadnie zatem Kolegium uchyliło pierwszą odmowną decyzję organu pierwszej instancji i zobowiązało organ do dokładnego wyjaśnienia i poinformowania strony.

Jednak w wyniku ponownego postępowania, kiedy organ pierwszej instancji powtórnie wydał decyzję odmawiającą stronie wnioskowanego świadczenie, Kolegium utrzymało w mocy tę decyzję, pomimo, iż organ pierwszej instancji nie zastosował się do wskazań i zaleceń decyzji kasacyjnej. W pełni zasadny zatem okazał się zarzut skargi, iż organ pierwszej instancji zignorował wskazania organu odwoławczego, a mimo to taka decyzji organu pierwszej instancji została ostatecznie przez organ odwoławczy utrzymana w mocy.

Można zrozumieć stronę skarżącą, iż mając na uwadze sytuację materialną i rodzinną oczekiwała od organu informacji, czy po zawieszeniu prawa do świadczenia emerytalnego uzyska wnioskowane świadczenie. Zresztą we wskazaniach uchylającej decyzji Kolegium było zalecenie by organ pierwszej instancji po dokładnym wyjaśnieniu sprawy, poinformował stronę, iż jedną przeszkodę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie emerytury. Skarżąca mogła się przecież obawiać, iż po zwieszeniu emerytury i ponownej odmowie przyznania jej wnioskowanego świadczenia, pozostanie bez środków do życia. Jak wskazało w decyzji kasacyjnej Kolegium, obowiązkiem organów administracji jest informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają wpływ na ustalenie prawa i obowiązków stron postępowania. Organy administracji winny czuwać być strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.

Jednak organ pierwszej instancji nie sprostał tej zasadzie i nie wypełnił zaleceń organu odwoławczego. Z kolei Kolegium mimo to, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wprawdzie należy zgodzić się z organem pierwszej instancji, że nie istnieją regulacje prawne zobowiązujące organ do składania tego typu zapewnień, ale jak wskazano powyżej organ odwoławczy w decyzji kasacyjnej zalecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenie nowego uzupełniającego postępowania i jeżeli "wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, to taka informacja powinna być udzielona stronie". Mimo to skarżąca nie uzyskała w toku postępowania przed organem pierwszej instancji pewności, że spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego a jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wręcz przeciwnie z pisma z dnia 10 maja 2022 r. można powziąć informację, że "pomimo zawieszenia emerytury nadal nie będą spełnione przesłanki do przyznania Pani przez tutejszy organ prawa do świadczenia pielęgnacyjnego". Mogła zatem obawiać się, iż pozostanie bez środków do życia. Pomimo to organ odwoławczy utrzymał w mocy taką decyzję, sam w swojej decyzji stwierdzając, że postępowanie wykazało, iż kwestia pobierania emerytury jest jedną przeszkodą do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodać w tym miejscu należy, że po uzyskaniu tego zapewniania w decyzji organu drugiej instancji z dnia 20 października 2022, strona już parę dni później, bo 28 października 2022 r. złożyła do ZUS wniosek o zawieszenie prawa do emerytury, a już w dniu 3 listopada 2022 r. uzyskała decyzję ZUS oddział w B. o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

W konsekwencji powyższego należy podzielić twierdzenia skargi, iż doszło do naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych a także naruszenie przez organ pierwszej instancji art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy stronie skarżącej oraz art. 138 § 2 i ust. 2a Kodeksu postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo braku wykonania wszystkich zaleceń organ odwoławczego i pominięcia dokonanej przez ten organ wykładni przepisu prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c tej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania obejmujących zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).