Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 36/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art.2 ust.1, art.10 ust.1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 149 par.1,1a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Sygn. [...] II SAB/Sz 36/22 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza bezczynność Wójta Gminy, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, II. zasądza od Wójta Gminy na rzecz strony skarżącej K. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SAB/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia [...] r. (wpływ do Organu: [...] r.), powołując się na art. 2 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1764 – dalej w skrócie "u.d.i.p.") K. B. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Skarżąca") zwróciła się do Wójta Gminy (dalej także "Organ") o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:

1. sporządzenie wykazu aktualnie obowiązujących dokumentów stanowiących o działaniach w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się pandemii COVID -19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 r., a także miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego urzędu, względnie przesłanie ich na adres mailowy wnioskodawcy,

2. sporządzenie wykazu dokumentów (w tym projektów) stanowiących o działaniach na lata nieobjęte dokumentami wskazanymi w pkt 1 wniosku, w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych, a także miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego organu, względnie przesłanie ich na adres mailowy wnioskodawcy.

Ponadto, Wnioskodawczyni wniosła o udostępnienie w szczególności, jeśli w jakimkolwiek zakresie dotyczy działalności podczas pandemii COVID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 roku, szeregu wymienionych we wniosku dokumentów, które w jakikolwiek sposób dotyczyły działalności podczas pandemii COVID - 19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 r. Jako formę załatwienia wniosku wskazano przesłanie informacji na pocztę elektroniczną Wnioskodawczyni.

W odpowiedzi na wniosek z dnia [...] r. Wójt Gminy przesłał mailem z dnia [...] r. na wskazany we wniosku adres mailowy Wnioskodawczyni informację wskazując, że: "Wszystkie informacje, które posiadamy znajdują się na stronach internetowych", po czym wskazano adresy internetowe z oznaczeniem dokumentów zawierających oznaczone informacje o działaniach tego Organu w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się pandemii COVID - 19.

W dniu [...] r., za pośrednictwem Urzędu G. M., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wpłynęła skarga K. B., reprezentowanej przez pełnomocnika adwokata D. B., na bezczynność organu - Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w której zarzuciła naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej przez nie udostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia [...] r. - wysłany za pośrednictwem poczty elektronicznej [...] r.;

2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (w skrócie "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi - a tym samym braku:

1. decyzji odmownej

oraz

2. powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.

Wobec powyższego Skarżąca wniosła o:

1. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej,

2. przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze,

3. zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych;

4. przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, że w dniu [...] r. Jego Mocodawczyni w celu pozyskania materiału źródłowego do zadań naukowych za pośrednictwem poczty elektronicznej złożyła wyżej opisany wniosek o udostępnienie informacji publicznej.

Wskazał, że jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazano przesłanie informacji pocztą elektroniczną na podany we wniosku adres poczty elektronicznej. Mając na uwadze poszanowanie czasu pracy wyznaczono również sposób alternatywny w postaci możliwości przekazania informacji poprzez linki/hiperłącza kierujące do właściwych dokumentów.

Pełnomocnik Skarżącej podniósł, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo przekroczenia tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, co czyni niniejszą skargę zasadną i konieczną.

Zwrócił uwagę, że podmiot nie skorzystał również z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji, co zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jest dopuszczalne pod rygorem powiadomienia wnioskodawcy (w terminie 14 dni od złożenia wniosku) o powodach tegoż opóźnienia wraz ze wskazaniem terminu przekazania informacji (nie dłuższego niż 2 miesiące od złożenia wniosku).

Ponadto podmiot:

- nie zawiadomił wnioskodawcy o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi,

- nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania) oraz

- nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co należy twierdzić, iż te okoliczności nie wystąpiły. Pozostawienie wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność podmiotu.

Pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił przy tym, że przez wzgląd na charakter pracy naukowej Wnioskodawczyni wielokrotnie występuje ona do organów reprezentatywnych jednostek samorządu terytorialnego Polski oraz innych podmiotów o udzielnie informacji publicznej. Doświadczenia z pozyskaniem wnioskowanych informacji są pozytywne, gdyż w tym wypadku w ramach prowadzonych badań naukowych w niemal stu przypadkach z sukcesem zakończono procedurę udostępnienia informacji publicznej. Podmioty niejednokrotnie przekazywały informacje nawet kilka dni po upływie ustawowego terminu lub zawiadamiały o opóźnieniu. Wierząc w zamiar udzielenia informacji publicznej przez Urząd Gminy w [...], Wnioskodawczyni zwlekała ze złożeniem niniejszej skargi, lecz wniosek do dnia dzisiejszego pozostaje bez odpowiedzi.

Pełnomocnik Skarżącej wskazał także, że brak wnioskowanych informacji dla Jego Mocodawczyni wiąże się z uniemożliwieniem skutecznego zakończenia projektu badawczego dotyczącego badanego zakresu oraz czyni materiał źródłowy (oparty między innymi na informacji publicznej) niepełnym. Zauważył przy tym, że celem wniosku w efekcie było powiększanie całokształtu osiągnięć polskiej nauki, co z kolei jest przesłanką szczególnej istotności dla interesu publicznego przez wzgląd na realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu wnioskowanej informacji publicznej. Na uwagę zasługuje również fakt, że przedmiotowy wniosek w swym zakresie dotyczy bezpieczeństwa i zdrowia ludności, co potwierdza szczególną wartość wyników badań wobec ogółu społeczeństwa.

Dalej pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, że w niniejszej sprawie informacje publiczne rozpatrywane są w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, nie ma zatem tutaj zastosowania instytucja ponaglenia, co zostało już ugruntowane w doktrynie sądownictwa administracyjnego - wyroki NSA: z dnia 25.10.2018 r., sygn. I OSK 2931/16; z dnia 30.11.2016 r., sygn. I OSK 1692/15; z dnia 25.11.2016 r., sygn. I OSK 503/15; z dnia 19.02.2014 r., sygn. I OSK 88/13 i inne.

Końcowo, pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, że Organ do dnia dzisiejszego nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, zatem niniejsza skarga jest w pełni uzasadniona.

Na dowód, do skargi załączono podobnej treści wnioski złożone przez Skarżącą do odpowiednich urzędów (w ilości 17), jak do Urzędu G. M..

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy ("Organ") wniósł o:

1) stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa w zakresie, w jakim organ udzielił skarżącej informacji publicznej z opóźnieniem,

2) o oddalenie skargi w zakresie, w jakim nie był w posiadaniu informacji publicznej żądanej przez Skarżącą,

3) nieobciążanie kosztami postępowania sądowego.

Jednocześnie Organ wyjaśnił, że Wójt Gminy faktycznie nie udzielił odpowiedzi na wniosek Skarżącej z dnia [...] r. (data wpływu do UG M. - [...] r.) w terminie wynikającym z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, z późn. zm.), jednak bezczynność Organu nie była działaniem zamierzonym, a spowodowana była w szczególności:

1) brakami kadrowymi w urzędzie, spowodowanymi zarówno absencjami chorobowymi pracowników, jak i bieżącymi urlopami oraz skierowaniami do odbycia kwarantanny lub izolacji, spowodowanymi sytuacją pandemiczną spowodowaną C0VID-19. Urząd G. M. zatrudnia 18 pracowników na stanowiskach urzędniczych. Spektrum zadań realizowanych przez poszczególne komórki organizacyjne jest szeroki, a pracownicy urzędu muszą realizować różne zadania i specjalizować się w wielu dziedzinach z zakresu zadań realizowanych przez gminę. Przygotowanie odpowiedzi na wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej wymagało współdziałania różnych komórek organizacyjnych urzędu, zgodnie z ich kompetencjami merytorycznymi, których dotyczył wniosek. Dlatego też udzielenie informacji publicznej w oznaczonym terminie było utrudnione;

2) ograniczeniami w funkcjonowaniu urzędu związanymi z pandemią C0VID-19,

3) zakres żądanej informacji publicznej był nieprecyzyjnie wskazany przez skarżącą, o czym świadczą takie zapisy we wniosku, jak np. "Proszę o wskazanie w szczególności, jeśli w jakimkolwiek zakresie dotyczy działalności podczas pandemii C0VID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 roku", "Informacji o innych, niewymienionych dokumentów o tożsamym znaczeniu i zakresie odnoszących się do działań w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19 (w przypadku posiadania również proszę o ich udostępnienie) co mogło sugerować, że organ zobowiązany do udostępnienia informacji sam miał sobie określić co miałoby zostać udostępnione;

4) w znacznym zakresie wniosek dotyczył informacji publicznej, której Wójt Gminy nie posiada.

Nadto, wskazał, że Skarżącej, pomimo uchybienia terminu, udzielono stosownej odpowiedzi, choć dopiero po wpłynięciu skargi.

Z kolei na usprawiedliwienie w zakresie uchybienia terminu na przekazanie skargi, o którym mowa w art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, z późn. zm.) Organ wskazał, że skarga nie została przekazana w ustawowym terminie, ponieważ pracownik, któremu przydzielono koordynowanie rozpatrzenia wniosku i przygotowanie odpowiedzi jest zatrudniony w ramach zastępstwa pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim i przy swoim braku doświadczenia był przekonany, że skarga wniesiona została do WSA w Szczecinie bezpośrednio przez Skarżącą. Niemniej jednak, zdaniem Organu, na uwzględnienie zasługuje fakt, że Organ udzielił odpowiedzi (uwzględnił skargę) w zakresie udostępnienia informacji publicznej, w której był posiadaniu. W pozostałym zakresie Organ nie dysponował informacją żądaną od niego przez Skarżącą, w szczególności np. w zakresie żądania:

1) dokumentów zawierających informacje dotyczące procedur działania w obliczu chorób zakaźnych u ludzi;

2) dokumentów zawierających informacje dotyczące przyznanych środków dla przedsiębiorców w ramach tarcz antykryzysowych;

3) dokumentów zawierających informacje osób przebywających na kwarantannie w ww. okresie,

4) dokumentów zawierających informacje o ilości osób zmarłych z powodu zakażenia SARS-CoV-2.

W ocenie Wójta Gminy, niektóre zagadnienia wskazane we wniosku wykraczały poza zakres informacji publicznej prostej, a Skarżąca nie wskazała interesu publicznego na otrzymanie informacji publicznej przetworzonej.

Do odpowiedzi Organ załączył m. in. swoją odpowiedź z dnia [...] r. na wniosek Skarżącej o udostępnienie informacji publicznej.

W odpowiedzi na stanowisko Organu pełnomocnik Skarżącej w piśmie z dnia [...] r. podtrzymał złożoną w niniejszej sprawie skargę oraz swoje stanowisko wskazane w skardze i wniósł o:

1. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia [...] r.,

2. przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze oraz załączonych do niniejszej repliki na okoliczność zasadności złożenia skargi i jej uwzględnienia;

3. zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych w łącznej kwocie [...]zł (opłata sądowa od skargi - [...] zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - [...] zł, koszty zastępstwa procesowego w sprawie skargi - [...] zł);

4. stwierdzenie, że działanie organu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Pełnomocnik Skarżącej wskazał, że w dniu [...] r. Skarżąca za pośrednictwem swojego pełnomocnika wysłała na adres pocztowy organu - to jest Wójta Gminy skargę na bezczynność przedmiocie udostępniania informacji publicznej. Skarga ta dotarła do Organu w dniu [...] r., Organ zaś zobligowany był do przekazania akt skargi do dnia [...] r. na adres sądu administracyjnego w S.. Organ zaniechał wypełnienia nałożonego przez ustawę obowiązku i nie przesłał do sądu złożonej skargi do dnia dzisiejszego - okoliczność tą pełnomocnik ustalił na podstawie kontaktu z biurem obsługi interesanta Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który to wskazał, iż w Sądzie nie jest prowadzona żadna sprawa ze skargi K. B. na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej przez Wójta Gminy.

Jednocześnie nadmienił, że w dniu [...] r. Organ administracji publicznej przekazał na adres poczty elektronicznej Skarżącej wiadomość, która zdaniem Organu stanowić miała odpowiedź na wniosek Jego klientki z dnia [...] r., niestety ze względu na jej chaotyczność nie sposób ustalić, w jakim zakresie przedmiotowa wiadomość odpowiada na wniosek mojej klientki - albowiem znajdują się tutaj tylko linki do strony Biuletynu Informacji Publicznej oraz sformułowania "brak dokumentów", "brak informacji na dany temat", brak ograniczeń i trudności".

Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, Sąd bowiem, w wyniku kontroli działania Wójta Gminy pod względem zgodności z prawem, stwierdził bezczynność tego Organu w udzieleniu odpowiedzi na wniosek Skarżącej z dnia [...] r. o udostepnienie informacji publicznej.

Przedmiotem skargi jest bezczynność Wójta Gminy. Organ nie kwestionuje tej okoliczności i wprost przyznał, że faktycznie nie udzielił odpowiedzi na wniosek Skarżącej z dnia [...] r. (data wpływu do UG M. - [...] r. - niesporne) w terminie wynikającym z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, z późn. zm. – w skrócie "u.d.i.p.".

Z tego powodu Sąd stwierdził, że zarzut skargi co do bezczynności Organu w załatwieniu wniosku jest w pełni uzasadniony.

Jednakże, jak Organ wyjaśnił, bezczynność Organu nie była działaniem zamierzonym, a spowodowana była w szczególności:

1) brakami kadrowymi w urzędzie, spowodowanymi zarówno absencjami chorobowymi pracowników, jak i bieżącymi urlopami oraz skierowaniami do odbycia kwarantanny lub izolacji, spowodowanymi sytuacją pandemiczną spowodowaną C0VID-19. Urząd G. M. zatrudnia 18 pracowników na stanowiskach urzędniczych. Spektrum zadań realizowanych przez poszczególne komórki organizacyjne jest szeroki, a pracownicy Urzędu muszą realizować różne zadania i specjalizować się w wielu dziedzinach z zakresu zadań realizowanych przez gminę. Przygotowanie odpowiedzi na wniosek Skarżącej o udostępnienie informacji publicznej wymagało współdziałania różnych komórek organizacyjnych urzędu, zgodnie z ich kompetencjami merytorycznymi, których dotyczył wniosek. Dlatego też udzielenie informacji publicznej w oznaczonym terminie było utrudnione;

2) ograniczeniami w funkcjonowaniu urzędu związanymi z pandemią C0VID-19,

3) zakres żądanej informacji publicznej był nieprecyzyjnie wskazany przez Skarżącą, o czym świadczą takie zapisy we wniosku, jak np. "Proszę o wskazanie w szczególności, jeśli w jakimkolwiek zakresie dotyczy działalności podczas pandemii C0VID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 roku", "Informacji o innych, niewymienionych dokumentów o tożsamym znaczeniu i zakresie odnoszących się do działań w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19 (w przypadku posiadania również proszę o ich udostępnienie) co mogło sugerować, że Organ zobowiązany do udostępnienia informacji sam miał sobie określić co miałoby zostać udostępnione;

4) w znacznym zakresie wniosek dotyczył informacji publicznej, której Wójt Gminy nie posiada.

Sąd podzielił stanowisko Organu, że treść wniosku jest nieprecyzyjna, a poza tym zawiera obszerny zakres żądanych informacji. Poza formą pisemną wniosku, elementami determinującymi jego skuteczne wniesienie, a potem jego załatwienie, jest jednoznaczne sformułowanie, z którego wprost wynika, co jest przedmiotem żądanej informacji. W badanej sprawie, by udzielić pełnej i rzetelnej informacji na tak ogólnikowo sformułowany wniosek, wymagałoby to od Organu zaniechania realizacji wielu podstawowych zadań publicznych Gminy na rzecz pracy naukowej Wnioskodawczyni, która chcąc zrealizować założenia swojego projektu badawczego (a więc mając zamysł tego projektu, najlepiej wie, jakie dane są potrzebne), winna samodzielnie zebrać niezbędny materiał źródłowy, a nie wykorzystywać aparat pomocniczy gminy, jakim jest urząd gminy, kosztem interesu społeczności lokalnej, której w istocie ma służyć ten urząd. Tym bardziej, że żądane informacje, w części, w której są w posiadaniu Organu, znajdują na wskazanej przez Organ stronie internetowej BIP.

Jak wynika z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Zatem, skoro Organ udostępnił Skarżącej w części, w której są w posiadaniu Organu, żądane informacje znajdujące się na stronie BIP, to w istocie załatwił wniosek, chociaż z przekroczeniem ustawowego terminu.

Z tego też powodu Sąd stwierdził, że bezczynność Organu w załatwieniu wniosku nie miała rażącego charakteru.

W sprawie poza sporem jest także, że podmiot, do którego skierowany został wniosek Skarżącej z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, w świetle przepisów u.d.i.p. (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) jest zobowiązany do udostępnienia informacji o charakterze informacji publicznych.

Nie jest również sporne, że informacje, o które zwróciła się Skarżąca, mają charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.

Wobec tych niespornych ustaleń przyjąć zatem należało, że sposób procedowania i załatwienia wniosku winien nastąpić zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.).

Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.

Stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że:

1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni;

2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.

Z treści przytoczonych przepisów u.d.i.p. wynika zatem, że załatwienie wniosku o udzielenie informacji publicznej może przybrać postać:

1) czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej;

2) pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać;

3) pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej;

4) pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej;

5) decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, ale takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji.

W badanej sprawie niesporne jest, że mailem z dnia [...] r. Wójt Gminy udostępnił na wskazany adres mailowy Skarżącej strony internetowe, na których znajdują się wszystkie posiadane przez Gminę informacje, przy czym zauważyć należy, że żądana informacja została udostępniona zgodnie z żądaniem Wnioskodawczyni, mając na uwadze – jak wskazano we wniosku "poszanowanie czasu pracy". Podkreślić przy tym należy, że organ, do którego wpłynął wniosek, jest związany jego treścią również co do co do formy udostępnienia informacji publicznej. Słusznie podniesiono w piśmie procesowym z dnia [...] r., że udostępniona Skarżącej informacja publiczna jest chaotyczna, nie sposób bowiem ustalić, w jakim zakresie wiadomość odpowiada na wniosek Skarżącej, albowiem znajdują się tutaj tylko linki do strony Biuletynu Informacji Publicznej oraz sformułowania "brak dokumentów", "brak informacji na dany temat", "brak ograniczeń i trudności". Zdaniem Skarżącej, przyjęty w tym zakresie przez Organ sposób odpowiedzi na wniosek nie stanowi odpowiedzi na Jej wniosek.

Jednakże, odnosząc się do treści pisma procesowego Skarżącej z dnia [...] r., należy ponownie podkreślić, że również wniosek Skarżącej o udostępnienie określonych informacji został sformułowany w tak ogólnikowy sposób - z treści jego nie wynika bowiem by obejmował on konkretne dane w zakresie działań odnoszących się do przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się podczas pandemii COVID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 roku. Analiza odpowiedzi Organu, ze względu na ogólnikowość i nieprecyzyjność wniosku prowadzi do konstatacji, że Organ udzielił nań odpowiedzi, chociaż z przekroczeniem ustawowego terminu 14-dniowego, a tym samym Sąd uznał t odpowiedź jako załatwienie wniosku Skarżącej z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej.

Oceniając sposób procedowania Organu w niniejszej sprawie, Sąd orzekający w sprawie miał na uwadze, że - ze względu na nieprecyzyjność i wielowątkowość podjętej we wniosku problematyki, ilość wnioskowanych dokumentów oraz czasokres, którego dotyczyła informacja - zakres wnioskowanej informacji publicznej był obszerny i ogólnikowo wskazany, co w konsekwencji mogło mieć wpływ na termin załatwienia wniosku.

W ocenie Sądu, ze względu na obszerność i ogólnikowość wniosku w sprawie należało uwzględnić, że 14 - dniowy termin jego załatwienia, wynikający z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., przy uwzględnieniu obciążeń pracowników Urzędu G. M. innymi obowiązkami publicznymi, jest zbyt krótki, co skutkowało uznaniem, że przekroczenie terminu załatwienia wniosku nie było znaczne.

W tych okolicznościach występujących w badanej sprawie, Sąd stwierdził, że w świetle przepisów u.d.i.p. realizowany został wymóg załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w takim zakresie, w jakim żądana informacja w dacie orzekania przez Sąd została Skarżącej udostępniona. Pomimo, że informacji udzielono po wniesieniu skargi do tutejszego Sądu, to jednak Organ udostępnił informację publiczną w formie i w sposób wskazany we wniosku przez Skarżącą, a tym samym zachował formę przekazania żądanej informacji, o jaką wnosiła Skarżąca (forma elektroniczna).

Sąd w konsekwencji tego przyjął, że wnioskowana informacja publiczna została jednak Skarżącej udostępniona, a wobec tego nie zachodzi wymóg nakładania na organ obowiązku, o którym w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., czyli obowiązek ponownego załatwiania wniosku Skarżącej w przedmiocie przekazania informacji publicznej.

Powyższa ocena co do przekroczenia terminu w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w połączeniu z charakterem oraz obszernością i nieprecyzyjnością żądanej informacji, miały wpływ na ocenę stanu bezczynności organu w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. Przystępując do oceny, czy bezczynność Organu miała charakter rażący wyjaśnić należy, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku, wynikającego z przepisu prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie to musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 13 ust. 2 u.d.i.p.

W przedmiotowej sprawie Wójt Gminy wprawdzie załatwił wniosek Skarżącej o udostępnienie żądanej informacji publicznej z przekroczeniem ustawowego terminu, jednak de facto załatwił wniosek Skarżącej udostępniając jej strony internetowe, w tym stronę BIP, na których może pozyskać potrzebne jej do pracy naukowej informacje. Zdaniem Sądu, przy ocenie stanu bezczynności należało uwzględnić nieprecyzyjne sformułowanie wniosku, a wręcz ogólnikowe, a także obszerność i wielowątkowość żądanych informacji publicznych. Już same te okoliczności występujące w sprawie pozwoliły Sądowi przyjąć, że działanie Organu nie wynikało z lekceważącego stosunku do obowiązków wynikających z przepisów prawa, i z tego powodu nie nosi znamion rażącej bezczynności w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Mając na uwadze treść wniosku Skarżącej, jak i Jej działania w stosunku do innych jednostek samorządu terytorialnego, w ocenie Sądu, zachowanie Skarżącej ociera się o nadużycie prawa (przepisów u.d.i.p.), a świadczy o tym chociażby ilość i podobieństwo wniosków załączonych do skargi skierowanych do wielu innych urzędów jednostek samorządu terytorialnego [...] wniosków), a także cel pozyskania żądanych informacji (cel zawodowy Skarżącej – zakończenie projektu badawczego; zwiększenie całokształtu osiągnięć polskiej nauki). A zatem, Skarżącą nie kierowało kryterium przejrzystego państwa.

Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4123/21, cyt.: "(...) obywatelskie prawo do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego. Z uwagi na konstrukcję prawa dostępu do informacji publicznej jako publicznego prawa podmiotowego, w praktyce już samo stwierdzenie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej implikuje obowiązek udzielania informacji każdemu podmiotowi, który się o to zwróci. Ten stan rzeczy powoduje, że często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają ani z Konstytucji RP, ani z ustawy o dostępie do informacji publicznej, oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych. Zachowanie podmiotu wnoszącego o udzielenie informacji publicznej powinno być więc w każdym przypadku oceniane indywidualnie nie tylko w kontekście uprawnienia do uzyskania takiej informacji, ale w konkretnych sytuacjach również przy uwzględnieniu nadrzędnych wobec niego zasad i wartości. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, funkcjonuje pogląd dopuszczający możliwość stosowania konstrukcji nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. Nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy jakiś podmiot podejmuje prawnie dozwolone działania dla osiągnięcia celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Takie działanie lub zaniechanie jest wprawdzie zachowaniem podmiotu "mającego prawo", ale nie służy społecznie uzasadnionym interesom tego podmiotu (H. Knysiak-Molczyk, Granice prawa do informacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym). Nadużycie prawa definiowane jest więc jako wykorzystywanie tego prawa w sposób, który nie jest zgodny z założeniami aksjologicznymi leżącymi u jego podstaw (A. Piskorz-Ryń (w:) G. Szpor, A. Piskorz-Ryń (red.), Jawność i jej ograniczenia. Dostęp i wykorzystywanie. Tom V, 2015, wyd. el./Legalis). W kontekście prawa dostępu do informacji publicznej, nadużycie prawa definiuje się więc jako próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (vide: J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej (w:) J. G., R. Hauser i J. T., Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, W-wa, 2005 r., s. 146-147; wyrok NSA z 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14; wyrok NSA z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16 - pub. orzeczenia.nsa.gov.pl). W oparciu o poglądy wyrażane w literaturze oraz w orzecznictwie można wskazać trzy główne grupy problemowe, w kontekście których pojawia się zagadnienie nadużycia prawa do informacji publicznej, tj. wykorzystanie prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji), wykorzystanie dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych, a także wykorzystanie dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji. Wykorzystywanie rozwiązań ustawowych do zakłócania funkcjonowania organów administracji określa się niekiedy mianem dążenia do "udręczenia" podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji. Udostępnienie informacji publicznej zawsze bowiem wiąże się z zaangażowaniem personelu urzędniczego i określonych środków technicznych. Związane z tym obowiązki administracji nie są wobec tego obojętne dla efektywności wykonywania innych zadań publicznych. Zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może zakłócić funkcjonowanie urzędu i zmniejszyć efektywność jego działania w zakresie wykonywania powierzonych mu ustawowych zadań, w tym w zakresie udostępniania informacji innym podmiotom (J. Parchomiuk, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, Warszawa 2018, wyd. el./Legalis). Wprawdzie osoba korzystająca z prawa do informacji publicznej nie jest zobowiązana wskazywać celów ani motywów swego działania, to jednak w każdym indywidualnym przypadku istnieje możliwość oceny zachowania wnioskującego o informację publiczną pod kątem tego, czy korzysta on ze swojego uprawnienia zgodnie z jego celem i funkcją. Ocena ta powinna być oparta o okoliczności faktyczne, w szczególności uwzględniać treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz dotychczasowe relacje z wnioskodawcą (na płaszczyźnie korzystania przez niego z prawa do informacji publicznej) (por. A. Kręcisz-Sarna, Informacja w Administracji Publicznej 2019/1, s. 50 i nast.).

W badanej sprawie Skarżąca wprost wskazała w skardze, że żądane informacje mają służyć Jej celom naukowym (zakończenie projektu badawczego; zwiększanie całokształtu osiągnięć polskiej nauki), czyli w istocie celom zawodowym Skarżącej, a zatem ich celem nie była troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów.

Sąd, uwzględniając okoliczności występujące w badanej sprawie, a mianowicie, że w istocie żądane informacje stanowiły informacje publiczne, i mimo, że treść wniosku była nieprecyzyjna Organ, wprawdzie z przekroczeniem ustawowego 14-dniowego terminu, jednak udzielił odpowiedzi w formie wskazanej przez Wnioskodawczynię, w konsekwencji uznał niekwestionowaną bezczynność Organu bez rażącego naruszenia prawa.

Z powyższych powodów Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., orzekł o bezczynności Organu, która jednak

nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

O kosztach postępowania sądowego Sąd, działając na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a., orzekł o zwrocie kosztów

w kwocie [...]zł (uiszczony stały wpis od skargi). Jednakże odstąpił od zasądzenia w całości wynagrodzenia pełnomocnika Skarżącej

(adwokata).

Zgodnie z art. 206 P.p.s.a., sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w

części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w

celu pobrania wpisu. Zawarte w tym przepisie określenie "w szczególności" świadczy, że ustawodawca przewidział tylko przykładowe

sytuacje, w których sąd może odstąpić od zasądzenia kosztów postępowania, co w konsekwencji oznacza, że przepis

ten może mieć także zastosowanie w przypadkach innych niż wskazanych w tym przepisie, w których sąd administracyjny jest uprawniony

miarkować wysokość przyznawanego pełnomocnikowi strony wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego. W ocenie Sądu, "uzasadnionym

przypadkiem" jest sprawa sądowoadministracyjna, w której wystąpiły m.in. okoliczności takie jak: przyznanie stanu bezczynności przez

Organ, i chociaż po wniesieniu skargi, to jednak jego usunięcie przez załatwienie wniosku, niewielki wkład pracy pełnomocnika

Skarżącej w przygotowanie treści skargi, a w szczególności jej seryjność, o czym świadczy

chociażby jej nierzetelna treść (odnosząca się do innego Urzędu Gminy w B. ), także podobieństwo i seryjność działań Skarżącej w

stosunku do innych gmin, co przyznaje sama Skarżąca w skardze, na dowód czego załączyła podobnej

treści wnioski o udostępnienie informacji publicznych, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez Stronę. Te okoliczności wywołują

wątpliwości, czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia informacji

publicznej, czy też prowadzenie działalności w celu uzyskania zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego, na co wskazują chociażby na

przykład ostatnie wyroki ze skarg K. B. na bezczynność organu gminy: wyrok WSA w Poznaniu z dnia

02.09.2021 r, IV SAB/Po 101/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14.12.2021 r., II SAB 225/21; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14.12.2021 r.,

II SAB /Ol 147/21; wyrok WSA w Lublinie z dnia 28.12.2021 r., II SAB/Lu 122/21; wyrok WSA w Opolu z dnia

30.12.2021 r., II SAB/Op 100/21; wyrok Kielcach z dnia 12.01.2022 r., II SAB/Ke 169/21; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19.01.2022 r.,

II SAB/Po 226/21; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20.01.2022 r., VIII/Wa 54/21; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia

26.01.2022 r., II SAB/Go 232/21; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15.02.2022 r., II SAB/Bd 148/21; wyrok WSA w

Rzeszowie z dnia 24.02.2022 r., II SAB/Rz 166/21; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 03.03.2022 r., III

SAB/Gl 274/21; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23.03.2022 r., II SAB/Gd 136/21; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia

05.04.2022 r., IV SAB/Wr 866/21; wyrok WSA w Lublinie z dnia 20.04.2022 r., II SAB/Lu 21/22; wyrok WSA

w Warszawie z dnia 21.04.2022 r., II SAB/Wa 34/22).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko NSA wyrażone w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2021 r. w sprawie o

sygn. akt III OZ 1277/21, w którym odniósł się do takiego działania o charakterze nadużycia prawa, wskazując, że: "(..) działanie

wnioskodawczyni oraz ilość i treść złożonych wniosków o udostępnienie informacji publicznej nie świadczy o zamiarze uzyskania

informacji publicznej w celu jej wykorzystania dla dobra wspólnego. Takie działanie wnioskodawczyni można określić jako nadużycie prawa

do informacji publicznej, na które składają się takie okoliczności jak: seryjność i podobieństwo skarg, akcentowanie w treściach pism

kwestii kosztów postępowania, model działania skarżącej i jej pełnomocnika, okoliczność czasowa między wniesieniem skargi a

zaistnieniem bezczynności w sprawie.".

Według Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zastosowanie w tej sprawie normy postępowania przewidzianej w przytoczonym wyżej art.

206 P.p.s.a. było całkowicie uzasadnione przedstawionymi wyżej okolicznościami, a w szczególności brak kierowania się Skarżącej

kryterium prawa do przejrzystego państwa, lecz swoimi celami zawodowymi (naukowymi), a także znane Sądowi z urzędu okoliczności

inicjowania przez Skarżącą, reprezentowaną przez tego samego pełnomocnika, szeregu innych postępowań sądowych przed sądami

administracyjnymi w podobnych rodzajowo sprawach na terenie całego kraju na podstawie podobnej treści skarg, które w wyniku

rozstrzygnięcia korzystnego dla strony skarżącej wywołują w konsekwencji skutki finansowe w budżetach gmin kosztem środków publicznych.

Opłata skarbowa w wysokości [...] zł od złożonego pełnomocnictwa w niniejszej sprawie nie została

objęta rozstrzygnięciem o kosztach, gdyż została wpłacona na rachunek bankowy Urzędu G. M., zamiast prawidłowo

na rachunek bankowy właściwego organu podatkowego, tj. Prezydenta Miasta S., stosownie do art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16

listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1923 z późn. zm. – w skrócie "u.o.s."). Opłata skarbowa

od pełnomocnictwa podlega zwrotowi tylko wtedy, kiedy została prawidłowo uiszczona, to znaczy, wpłacona do właściwego organu

podatkowego. Jeżeli została uiszczona do niewłaściwego organu, nie podlega zwrotowi. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.o.s., zapłaty opłaty

skarbowej dokonuje się w kasie lub na rachunek właściwego organu podatkowego. Stosownie do art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.o.s.,

organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub

prokury oraz jego odpisu, wypisu lub kopii jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), właściwy ze względu na miejsce złożenia dokumentu

(por. postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2020 r. o sygn. akt II FZ 49/20).

Powołane orzeczenia dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl