Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 41/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-03-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 245 par.1,2, i 3 , art. 246 par.2 pkt 1) i 2), art. 255  oraz art. 258 par.1 i par.2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2008 i 2009 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W sprawie strona skarżąca "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. złożyła wniosek z dnia 14 lutego 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W jego uzasadnieniu argumentowała, że od roku 2010 jest w trudnej sytuacji gospodarczej spowodowanej kryzysem gospodarczym oraz spadkiem obrotów, nie posiada środków pieniężnych na opłacenie kosztów opłaty sądowej, jak również zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika. Nadmieniła, że od czerwca 2011 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i jest w trakcie restrukturyzacji. Podsumowała strona, że nie posiada środków płatniczych i nie może ponosić kosztów postępowania sądowego.

W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca spółka podała kwotę 803.000 zł jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, kwotę 2.114.367,49zł - wartość środków trwałych, zajętych przez banki udzielających stronie kredytów, kwotę 10.982,28 straty za rok 2010 oraz stan dwóch jej rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku – 0 zł.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 12 marca 2012 r. skarżącej spółce doręczono wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, w tym bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok 2010 oraz wydruków historii rachunków bankowych za grudzień 2011 r. i styczeń 2012 r.

W odpowiedzi na to wezwanie strona skarżąca przesłała do akt sprawy dokumenty, z których wynika, że w roku 2010 poniosła stratę w kwocie 9.982,28 zł, przy przychodach w kwocie 128.307,45 zł, natomiast z nieruchomości spółki prowadzona jest egzekucja kwoty ponad 1.696.025,37 zł. W piśmie procesowym z dnia 17 marca 2012 r. skarżąca oświadczyła, że w związku z zaprzestaniem działalności gospodarczej zrezygnowała z prowadzenia bieżącego rachunku bankowego i nie uzyskała od tego czasu przychodów.

Z urzędu wskazać należy, że w sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem ze skarg "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. pod sygn. akt od I SA/Wr 41/12 do I SA/Wr 43/12 wyznaczono wpis sądowy od skargi w łącznej kwocie 792 zł, w tym w niniejszej sprawie w kwocie 382 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2) cyt. wyżej przepisu).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów postępowania sądowego (opłat sądowych oraz kosztu profesjonalnego zastępstwa procesowego) stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie z uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Należy dalej stwierdzić, iż koszty postępowania sądowego zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilno- i publicznoprawne. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich powinności finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Konkluzja ta zachowuje aktualność również w przypadku stwierdzenia sprzeczności w dowodzeniu przez wnioskodawcę wystąpienia w jego sytuacji materialnej okoliczności przemawiających za zwolnieniem go z kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Tylko bowiem brak uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansów wnioskodawcy pozwala na przeniesienie na budżet Państwa, tj. na wszystkich podatników, ciężaru kosztów postępowania sądowego w sprawie wszczętej jego skargą, która zmierza do obrony prywatnego interesu prawnego podatnika.

Mając na uwadze powyższe unormowanie procesowe oraz wywiedzione na jego podstawie zasady przyznawania prawa pomocy oraz treść materiału aktowego niniejszej sprawy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, polegająca na wykazaniu, że wnioskodawca nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

W ocenie referendarza sądowego będąca wynikiem zdarzeń z lat poprzednich, sytuacja majątkowa spółki, aczkolwiek niełatwa, nie pozwala na przyjęcie, iż uzasadnia ona uwzględnienie jej wniosku. W sprawie nie może mieć decydującego znaczenia ujemny wynik działalności gospodarczej spółki w roku 2010, jako że uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym roku.

Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W sprawie, skarżąca spółka nie dostarczyła, pomimo, iż była do tego zobowiązana na mocy art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, informacji dotyczących jej stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych, uniemożliwiając w ten sposób ocenę, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki dla przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku ograniczyła się skarżąca spółka jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów. Uchyliła się natomiast od wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonych wezwaniach informacji na temat swojego stanu majątkowego. Szczególne znaczenie w tym zakresie miały bilans oraz rachunek zysków i strat spółki, które pozwoliłyby prześledzić m. in. procesy inwestycyjne i wierzytelności spółki, oraz wydruki historii rachunków bankowych spółki dające obraz operacji finansowych spółki.

Podkreślenia wymaga, iż w treści wniosku skarżąca spółka podała stan dwóch rachunków bankowych na koniec stycznia 2012 r., po czym w treści pisma procesowego z dnia 17 marca 2012 r. oświadczyła, że w związku z zaprzestaniem wykonywania działalności gospodarczej zrezygnowała z prowadzenia bieżącego rachunku bankowego. Prowadzi to do podważenia wiarygodności jej twierdzenia o braku możliwości przedstawienia wydruku historii tych rachunków z uwagi na rezygnację z ich prowadzenia po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej w czerwcu 2011. Uchylenie się przez spółkę od przedstawienia bilansu i rachunku zysków i strat za 2010 r. należy natomiast ocenić w kontekście wykazania przez wnioskodawcę ziszczenia się w jego sytuacji przesłanki uwzględnienia jego żądania przyznania prawa pomocy.

W świetle powyższych wywodów uzasadnione jest stwierdzenie, że skarżąca spółka nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Dlatego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1) oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. prawa pomocy.