Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 480/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1a i 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 października 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 1164/20 w sprawie ze skargi G.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 października 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 1164/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę G.P. (dalej jako skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 26 lutego 2020 r. G.P. zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną ciotką. Wyjaśnił, że jego ciotka nie ma rodziców, a obowiązek alimentacyjny ciąży na jedynym jej bracie - ojcu wnioskodawcy M.P. Podał, że jego ojciec jest po operacji serca i ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie opiekować się swoją siostrą. Wskazał, że jego ojciec korzysta z opieki i pomocy żony, ponadto często bywa w szpitalu. Z tych względów skarżący przeprowadził się do [...] do domu swojej ciotki i zrezygnował z pracy w celu sprawowania opieki nad nią.

Decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na ciotkę T.P. Organ I instancji wskazał, że powodem odmowy jest niepełnosprawność powstała w wieku 46 lat, a także brak obciążenia skarżącego obowiązkiem alimentacyjnym względem osoby wymagającej opieki.

Organ ustalił, że T.P. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1999 r. wydanym przez Lekarza Orzecznika ZUS w [...] została uznana za osobę trwale niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Organ powołując się na treść art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, dalej jako ustawa z 2003 r.), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, stwierdził, że T.P. nie spełnia przesłanek uprawniających do wnioskowanego świadczenia, albowiem niepełnosprawność powstała u niej w wieku 46 lat.

Ponadto zdaniem organu w sprawie występuje kolejna negatywna przesłanka, bowiem skarżący nie jest osobą zobowiązaną do alimentacji względem osoby wymagającej opieki, ponieważ jest bratankiem T.P. Przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdził co prawda sprawowanie przez skarżącego całodobowej opieki nad ciotką, to jednak z uwagi na fakt, że żyje brat T.P. - ojciec skarżącego nie jest możliwe przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący zrzucając nieprawidłowe ustalenie daty powstania niepełnosprawności ciotki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Kolegium organ I instancji wydał prawidłową decyzję twierdząc, że skarżący nie mieści się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. Jest on krewnym w linii bocznej - zstępnym zobowiązanego do alimentacji osoby wymagającej opieki. Jego obowiązku alimentacyjnego nie da się też wywnioskować z żadnego przepisu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Organ odwoławczy wskazał, że opieka skarżącego nad ciotką zasługuje na najwyższy szacunek i uznanie, jednak organy administracji związane są przepisami prawa, które nie przewidują możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wypadku braku obowiązku alimentacyjnego. Z uwagi na fakt, że skarżący, jako bratanek, nie należy do żadnego z kręgu pomiotów wymienionych art. 17 ust. 1 ustawy z 2003 r. odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji jest uzasadniona i znajduje oparcie w przepisach prawa. Kolegium podzieliło przy tym stanowisko zawarte w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł G.P.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargę. Wskazał, że art. 17 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z 2003 r. określa katalog osób uprawnionych do świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Ponadto wyjaśnił, że ustawodawca w art. 17 ust. 1a ww. ustawy doprecyzował, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Sąd zwrócił uwagę, że jednolicie przyjęto w orzecznictwie, iż uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wiążą się ściśle z obowiązkiem alimentacyjnym. Brak tego obowiązku przekreśla prawo do tej postaci świadczeń rodzinnych. Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm., dalej jako K.r.io.) i stosownie do art. 128 tej ustawy polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Zdaniem Sądu z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że obowiązek alimentacji nie ciąży na krewnych w linii bocznej.

Jak zaznaczył Sąd nie ulega wątpliwości, iż opiekę nad niepełnosprawną T.P. sprawuje skarżący, który jest dla niej bratankiem, a tym samym jest z nią spokrewniony w linii bocznej. Z pokrewieństwa w linii bocznej zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem K.r.io., nie wynika obowiązek alimentacyjny. Istnienie takiego obowiązku po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest podstawową przesłanką warunkującą przyznanie tego świadczenia, co wynika z treści przytoczonego art. 17 ust. 1 ustawy z 2003 r. Przesłanki określone w tym przepisie mają charakter kumulatywny, co oznacza, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od ich łącznego spełnienia. Brak zatem wystąpienia jednej z nich (w niniejszej sprawie obowiązku alimentacyjnego skarżącego wobec ciotki) będzie skutkować odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak prawidłowo orzekły organy. Dodał przy tym, że osobą zobowiązaną do alimentacji jest ojciec skarżącego (brat T.P.), który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Obowiązku tego nie przekreśla przy tym jego sytuacja zdrowotna.

Powołując się na uchwałę NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., I OPS 5/13 Sąd I instancji stwierdził, że w uzasadnieniu tej uchwały w sposób jednoznaczny opowiedziano się za literalną wykładnią art. 17 ust. 1 ustawy z 2003 r. Podkreślił również, iż nie można tego przepisu interpretować rozszerzająco z powołaniem się na wartości konstytucyjne.

Ponadto Sąd uznał, że źródła obowiązku alimentacyjnego nie da się wywieść z faktu sprawowania rzeczywistej opieki, którą niewątpliwie sprawuje skarżący. Reasumując uznał, że prawidłowe jest stanowisko Kolegium o braku spełnienia przesłanek ustawowych, koniecznych do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Skargę kasacyjną, uzupełnioną pismem z 26 stycznia 2021 r., od powyższego wyroku wywiódł G.P. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 17 ust. 1 oraz 1a ustawy z 2003 r. poprzez odmówienie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad ciotką T.P. legitymującą się orzeczeniem o trwałej całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji pomimo tego, że w ocenie skarżącego przez inną osobę o której mowa w art. 17 ustawy z 2003 r., mając na uwadze konstytucyjną zasadę równości, należy rozumieć nie tylko osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu, czy kolejnym, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, ale także każdą spokrewnioną osobę, na której obowiązek ten nie ciąży, tj. osobę będącą członkiem rodziny rozumianej tradycyjnie i faktycznie sprawującą opiekę. Ponadto oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie powołał się na stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1407/12, zgodnie z którym sformułowania zawarte w przepisach art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 2003 r. wykładane w zgodzie z Konstytucją pozwalają rozszerzyć krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na osoby nieobciążone obowiązkiem alimentacyjnym, ale które opiekują się członkiem rodziny spokrewnionym w dalszym stopniu, i z którym tworzą rodzinę rozumianą tradycyjnie. W ocenie skarżącego kasacyjnie przy uwzględnieniu zasady równości płynącej z Konstytucji, przepis art. 17 ust. 1a ustawy z 2003 r. należy rozumieć w taki sposób, że inną osobą uprawnioną do świadczenia jest nie tylko spokrewniona w pierwszym stopniu, czy kolejnym, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, ale każda spokrewniona osoba, na której obowiązek ten nie ciąży tj. będąca członkiem rodziny rozumianej tradycyjnie.

Odnosząc się do zarzutu organu, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje również z tego względu, że niepełnosprawność T.P. powstała u niej w wieku 46 lat skarżący kasacyjnie przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy z 2003 r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wskazał, że stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) organy I i II instancji są związane orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, wobec tego skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Wobec powyższego skarga kasacyjna jest sformalizowanym pismem i powinna być sporządzona przez kwalifikowanego pełnomocnika – adwokata lub radcę prawnego. Sąd II instancji nie jest uprawniony do uwzględniania z urzędu ewentualnych naruszeń przepisów prawa, obowiązany jest ograniczyć się do naruszeń wskazanych w skardze kasacyjnej.

Zarzut sformułowany w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie daje podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia wyroku, albowiem do zarzucanego Sądowi I instancji naruszenia nie doszło. W skardze kasacyjnej postawiony został wyłącznie zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 2003 r. przez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy uwzględniając konstytucyjną zasadę równości przez osobę, o której mowa w art. 17 ustawy należy rozumieć nie tylko osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu, czy kolejnym, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, ale także każdą spokrewnioną osobę, na której obowiązek ten nie ciąży tj. osobę będącą członkiem rodziny rozumianej tradycyjnie i faktycznie sprawującą opiekę.

Biorąc pod uwagę przedmiot sprawy, należy wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2003 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do art. 128 K.r.io. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Przenosząc treść powyższych przepisów na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że skarżący jest bratankiem niepełnosprawnej podopiecznej, a zatem nie należy do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Obowiązek ten obciąża bowiem w linii bocznej wyłącznie rodzeństwo podopiecznego, a nie zstępnych rodzeństwa. Nie zostali oni bowiem wymienieni w art. 128 K.r.io. Jak zauważył Sąd I instancji stanowisko to znalazło potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13, wydanej w składzie siedmiu sędziów, który ostatecznie rozstrzygnął tą kwestię. Zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym w tej uchwale krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny został ograniczony osób zobowiązanych do alimentacji. Tym samym osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 2003 r. W tym miejscu należy wyjaśnić, że wprawdzie uchwała ta dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 1 stycznia 2013 r. kiedy to przepisy nie przewidywały odpowiednika obecnego rozwiązania ujętego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2003 r., ale w związku z powiązaniem tego przepisu z kręgiem osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, w ocenie składu orzekającego stanowisko zajęte w tej uchwale znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący – jako osoba nieobciążona obowiązkiem alimentacyjnym – nie jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2003 r., zatem nie ma do niej zastosowania również art. 17 ust. 1a tej ustawy. Brzmienie tego przepisu odsyła bowiem wprost do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. Zaznaczyć przy tym należy, że na powyższe stanowisko nie wpływa treść art. 132 K.r.io., zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Ewentualny brak możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego spoczywającego na ojcu skarżącego, będącym bratem niepełnosprawnej podopiecznej, nie powoduje bowiem przeniesienia realizacji tego obowiązku na skarżącego. Przepis ten określa bowiem zasady następstwa realizacji obowiązku alimentacyjnego wyłącznie w kręgu osób, na których obowiązek ten ciąży w związku z obowiązującymi przepisami.

Odnosząc się z kolei do argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że przywołano w niej orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, reprezentujące jedną z wcześniejszych linii orzeczniczych w zakresie wykładni przepisu art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 2003 r. Z uwagi na zaistniałe rozbieżności w orzecznictwie NSA podjął wyżej omówioną uchwałę I OPS 5/13 wskazującą na prawidłowe rozumienie art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1a ustawy z 2003 r., które zostało zaprezentowane powyżej, a Naczelny Sąd Administracyjny w składzie tu orzekającym podziela to stanowisko. Ponadto w uchwale wskazano, że przepis art. 17 ust 1 i art. 17 ust 1a ustawy z 2013 r. poprzez odesłanie do przepisów ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji. Wedle tego stanowiska treść ww. przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być uzupełniona przez inne rozumienie zakresu podmiotowego obowiązku alimentacyjnego, niż to wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Tym samym za niedopuszczalne uznano sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, jak chce tego skarżący kasacyjnie, gdyż przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji RP nie może być samoistnym źródłem roszczeń. Przepis ten zawiera bowiem treść normatywną nienadającą się do zbudowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia sporu o prawo podmiotowe, ani nie umożliwia oparcia na nim orzeczenia zasądzającego roszczenie. Dalej w uchwale podkreślono, że przepis ten jest raczej źródłem gwarancji, a nie praw, a tym samym spełnia rolę wzorca konstytucyjnego, określającego w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego. Natomiast wzorzec ten znajduje materializację w uchwalonych ustawach, w których ustawodawca zwykły konkretyzuje deklarację konstytucyjną, konstruując poszczególne prawa podmiotowe. Ponadto podkreślenia wymaga, że warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego były wielokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który nie zakwestionował konstytucyjności wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy sprawującym opiekę a podopiecznym. TK wyraził natomiast pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że celem tych regulacji jest, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w wykonaniu ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. (zob. wyrok NSA z 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2020/14).

W świetle powyższych wywodów zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 2013 r. należało uznać za niezasadny.

W końcowej części uzasadnienia wskazanego wyżej zarzutu skarżący kasacyjnie powołał się również na skutki wynikające z wyroku TK o sygn. K 38/13 i brak podstaw do różnicowania sytuacji osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności, chociaż skargą kasacyjną nie został objęty przepis art. 17 ust. 1b ustawy z 2003 r. Argument odwołujący się do czasu powstania niepełnosprawności pojawił się jednak wyłącznie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji i nie była to przy tym przeszkoda wyłączna. Stanowiska organu I instancji w tej kwestii nie podzielił jednak organ odwoławczy, nie wyraził go także Sąd I instancji. Polemika prowadzona w skardze kasacyjnej w tym zakresie, nie pozostaje zatem w rzeczowym związku z argumentami przedstawionymi przez organ odwoławczy i Sąd I instancji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego oraz z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, powodem odmowy był brak przesłanek pozytywnych do przyznania świadczenia, określonych w art. 17 ust. 1 ustawy z 2003 r. oraz stwierdzenie istnienia przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 1a tej ustawy. Z uwagi na to, że uzasadnienie zarzutu skargi kasacyjnej, we wskazanym wyżej zakresie, nie koresponduje z jego podstawą prawną, nie mógł wywrzeć zamierzonego skutku i uzasadnić uchylenia zaskarżonego wyroku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.