Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 983/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 216
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca), Sędzia WSA Tadeusz Haberka, Asesor WSA Iwona Solatycka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi: S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 19 lipca 2021, nr 0201-IOM.4104.34.2021 w przedmiocie zawieszenia postępowania: oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S.S. (dalej jako: Strona, Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej jako DIAS, Organ) z 19 lipca 2021 r., nr 0201-IOM.4104.34.2021 w przedmiocie zawieszenia postępowania – umarzające postępowanie zażaleniowe toczące się w wyniku wniesienia przez Stronę zażalenia na postanowienie DIAS z 17.05.2021 r. nr 0201-IOD2.4105.2021 odmawiające zawieszenia postępowania zażaleniowego od postanowienia Organu ustalającego koszty postępowania w przedmiocie podatku od spadków i darowizn za sporządzenie żądanych przez Stronę kopii dokumentów (akt sprawy). Uzasadnieniem umorzenia postępowania zażaleniowego było ukończenie postępowania, którego zawieszenia żądała Strona - postanowienie DIAS z 26 maja 2021 r. nr 0201-IOD2.4104.1.2021 utrzymujące w mocy postanowienie Organu wydane w pierwszej instancji z 19 marca 2021 r, w sprawie kosztów postępowania za sporządzenie kserokopii dokumentów – bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego. Zdaniem DIAS postępowanie w zakresie zawieszenia postępowania może toczyć się tak długo jak długo trwa postępowanie którego kwestia ta dotyczy – nie ma przymiotu samodzielności, ma charakter wpadkowy.

W skardze na wspomniane postanowienie z 19 lipca 2021 r. umarzające postępowanie zażaleniowe Strona wskazała niekonsekwencję organów: NUS w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zwolnił Stronę z kosztów za sporządzenie kopii akt, a DIAS w postępowaniu odwoławczym takiego zwolnienia nie zastosował. Strona nie składała wniosku do DIAS o odpłatne nadesłanie dokumentów. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie – ze stanowiskiem, że postępowanie zażaleniowe należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.

W piśmie procesowym z 5 lipca 2022 r. – Strona zarzuciła naruszenie przepisów:

– art. 201 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) – dalej jako o.p. przez umorzenie postępowania mimo skutecznego wniesienia zażalenia;

– art. 212 o.p. przez niezastosowanie i uznanie, że w dniu wpływu zażalenia istniało już w obrocie prawnym postanowienie wydane w drugiej instancji z 26 maja 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie z 17.05.2021 r.;

– art. 121 § 1 o.p., w związku z art. 201 § 3 i art. 236 o.p. przez umorzenie postępowania zażaleniowego mimo, że termin do złożenia zażalenia nie upłynął.

W oparciu o zarzuty skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa – mimo skutecznego niesienia zażalenia oraz o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej – koszty nie zostały pokryte w całości, czy też w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie (odnosi się, bowiem do skarg dotyczących interpretacji indywidualnych, a niniejsza spraw do takich nie należy). Sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, stosownie do treści przepisu art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem rozpatrywanej sprawy sądowoadministracyjnej jest jedynie ocena legalności zaskarżonego postanowienia z 19 lipca 2021 r. wydanego w oparciu o art. art. 216, w związku z art. 233 § 1 pkt 3 o.p. Podkreślić należy, że rozstrzyganie "w granicach danej sprawy" o którym mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza, iż sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy sąd jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest kwestionowane konkretny akt lub czynność. Określenie podstaw zaskarżenia ma zasadnicze znaczenie dla wyznaczenia zakresu kontroli sądu, gdyż stawiają one granica maksymalnego zakresu kontroli, poza który sąd wyjść nie może. W realiach przedmiotowej sprawy wniesiona skarga odnosi się do umorzenia postępowania zażaleniowego względem postanowienia DIAS z 17.05.2021 r. nr 0201-IOD2.4105.2021 odmawiającego zawieszenia postępowania zażaleniowego od postanowienia Organu w przedmiocie sporządzenia kopi dokumentów i ustalającego koszty postępowania w przedmiocie podatku od spadków i darowizn za sporządzenie żądanych przez Stronę kopii dokumentów (akt sprawy).

W stanie faktycznym zaistniała sytuacja, w której brak było podstaw faktycznych i prawnych umożliwiających wydanie rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym. Nie przestał wprawdzie istnieć przedmiot zażalenia w postaci wydanego przez DIAS postanowienia z 17 maja 2015 r. w sprawie zawieszenia postępowania zażaleniowego, jednakże na etapie kontroli instancyjnej zaistniała okoliczność, która spowodowała bezprzedmiotowość postępowania w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy. Okolicznością tą jest wydanie w dniu 26.05.2021 r. przez DIAS - w drugiej instancji rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie kosztów postępowania za sporządzenie kserokopii dokumentów. Zgodnie zaś z art. 208 § 1, w zw. z art. 219 o.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ orzeka o umorzeniu postępowania. Istotne jest przy tym, na jakim etapie postępowania wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości, ten bowiem etap determinuje umorzenie postępowania. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania zawarta w art. 127 o.p. wymaga od organu II instancji, aby kontrolując zaskarżony akt, uwzględnił stan faktyczny stwierdzony nie tylko w czasie wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji, ale również i zmiany stanu faktycznego, jeśli zaszły one pomiędzy wydaniem rozstrzygnięcia organu I instancji a wydaniem rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym). Potwierdza to również orzecznictwo sądów administracyjnych:

"Organ odwoławczy ma bowiem bezwzględny obowiązek uwzględnienia zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy, jaka nastąpiła po wydaniu decyzji przez organ I instancji, (...). Jak wyjaśnia doktryna prawnicza: "Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Granice postępowania dowodowego generalnie zatem wyznaczają zasady ogólne postępowania administracyjnego, a przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej i zasada dwuinstancyjności. Zasada ogólna prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7, nakłada na organ odwoławczy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych "do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy administracyjnej". (...) Stan faktyczny ustala organ odwoławczy w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w I instancji, rozszerzając granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji, jak i na te, które po wydaniu decyzji I instancji uległy zmianie (...)." (por. B. Adamiak [w] B. Adamiak, J.Borkowski, KPA, Komentarz, wyd. 13, Warszawa 2014, str. 538-539)"

(wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 9 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 732/16 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, por też wyroki NSA z 16.10.2014, sygn. akt II GSK 256/13, wyrok WSA w Warszawie z 13.02.2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2212/13). Skoro istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzyganiu tej samej sprawy przez niezależne organy, nie zaś kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia pierwszej instancji, to organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę we wszystkich jej aspektach, ale w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji (postanowienia) ostatecznej. Realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 127 o.p.) organ odwoławczy ma obowiązek ponownie rozpatrzyć sprawę, musi zatem uwzględnić stan faktyczny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania/zażalenia. Obowiązany jest więc uwzględnić także zmiany stanu faktycznego i prawnego, jakie zaistniały po wydaniu postanowienia przez organ I instancji. Skoro zatem w sprawie objętej sporem, między instancjami zaszły istotne zmiany w stanie faktycznym sprawy (tu – wydanie postanowienia w drugiej instancji – kończące postępowanie, którego zwieszenia żądała Stron), to okoliczność ta obligowała DIAS do umorzenia postępowania na tym etapie, z uwagi na brak przedmiotu, jako niezbędnego elementu procedowania. Zdaniem Sądu działaniom DIAS – stosującemu procedury przewidziane w prawie – nie można zarzucić naruszenia art. 121 o.p. Warto w tym miejscu wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2011 r. o sygn. akt I FPS 1/11 - dotyczącą podobnych kwestii, gdzie Sąd uznał, że w sytuacji, gdy nie ma już przedmiotu zaskarżenia (gdy decyzja o zabezpieczeniu wygasła z mocy prawa z dniem doręczenia decyzji wymiarowej) to organ odwoławczy może jedynie umorzyć postępowanie odwoławcze. Sąd podziela tym samym stanowisko wskazane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 czerwca 2019 r. o sygn. akt I FSK 1016/17 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych):

"Zakończonego już (...) postępowania nie można ani zawiesić, ani odmówić jego zawieszenia, skoro ono już się nie toczy."

Nie stwierdzając naruszenia powołanych przez Skarżącego przepisów, ani innych obligujących Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia zasadnym było oddalenie skargi Strony jako nieuzasadnionej w oparciu o art. 151 p.p.s.a.