Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 200/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2ust. 1, art. 40 , art. 41 ust. 1, art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2008 r., Nr [...] w przedmiocie rozbiórki budowli - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 200/08

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu odwołania K.L., B.L. i D.L. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. znak [...] nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego- tj. prowizorycznego nieszczelnego zbiornika na ścieki sanitarne wybudowanego niezgodnie z przepisami, powodującego znaczne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, do którego odprowadzana są ścieki z budynku mieszkalnego nr 6 zlokalizowanego na działce nr 1570, przy ul. G. w J.- postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

W uzasadnieniu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w wyniku wniosku B.B. zostało wszczęte postępowanie w sprawie szamba wykonanego na działce nr 1570 obręb 4 przy ul. G. w J. W dniu 4.06.2002r. K.L. złożyła oświadczenie z którego wynika, że w momencie kupna nieruchomości w roku 1987r. w miejscu obecnego szamba znajdowała się drewniana ubikacja, którą jej mąż zdemontował i do istniejącego kręgu dołożył jeszcze jeden krąg a całość przykrył blachą. Do wykonanego w ten sposób szamba wykonano przyłącz kanalizacyjny, i szambo to jest systematycznie opróżniane.

W toku postępowania przed organem I instancji przeprowadzono oględziny w dniu 4.07.2002r., w wyniku których ustalono, że szambo jest usytuowane w odległości 70 cm od granicy działki sąsiedniej i nie spełnia podstawowych warunków technicznych. Jest nieszczelne i nie ma dna oraz odpowiedniej pokrywy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. decyzją z dnia[...]. nr [...] nakazał rozbiórkę zbiornika wskazując, że stan techniczny jak i usytuowanie zbiornika w odległości 70 cm od granicy działki powoduje pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Decyzją ta została wydana w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane.

Przy rozpoznawaniu sprawy w trybie odwoławczym została przeprowadzona rozprawa administracyjna w dniu 14.09.2005r. w trakcie której ustalono, że na działce istnieje zbiornik na ścieki sanitarne. Ma on głębokość około 3,30 m, posiada wylot przyłącza kanalizacyjnego na głębokość około 0,8-1 m poniżej terenu. Właścicielka oświadczyła, że nie pamięta czy dno zbiornika zostało wybetonowane. Zbiornik znajduje się w odległości około 80 cm od ogrodzenia z działką nr 1571, które według oświadczenia właściciela jest granicą pomiędzy działkami oraz w odległości 2,54 od granicy z działką 1569.

Na działce nr 1569 znajduje się budynek mieszkalny, który w ścianie szczytowej ma okno z pokoju w odległości około 5,20 od zbiornika, na działce tej jest też budynek gospodarczy z otworem okiennym i drzwiowym w odległości około 6,34 od zbiornika.

Natomiast na działce nr 1571 jest hala magazynowa, gdzie od strony szamba jest ściana bez otworów. Znajduje się ona w odległości 3,5 m od zbiornika.

B.B., który brał udział w rozprawie oświadczył, iż zbiornik został wykonany jako nowy w 1990r., a wcześniej ustęp drewniany był przy ścianie budynku mieszkalnego, co jest sprzeczne z oświadczeniem K.L.

Decyzją z dnia [...]r. nr [....] organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję wskazując na konieczność jednoznacznego ustalenia czy istniejący zbiornik na ścieki sanitarne należy traktować jako rozbudowę wcześniej istniejącego ustępu drewnianego z dołem kloacznym, czy też jako nowy samowolnie wybudowany obiekt.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. przeprowadził rozprawę administracyjną w czasie której ustalił, że ubikacja, na którą powołuje się K.L. istniała w narożu budynku mieszkalnego nr 6 zaś szambo zostało samowolnie wybudowane od podstaw w obecnym miejscu około 1990r. Decyzją z dnia[...].. organ nakazał K.L., B.L., P.L. i D.L. rozbiórką obiektu budowlanego tj. prowizorycznego nieszczelnego zbiornika na ścieki sanitarne wybudowanego samowolnie, niezgodnie z obowiązującymi przepisami powodującego znaczne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia.

Od decyzji tej odwołanie wnieśli K.L., B.L. i D.L. domagając się jej uchylenia jako niezgodnej z prawem. Podali, że zbiornik na ścieki sanitarne-szambo został przerobiony z tzw. "wychodka" drewnianego z dołem gnilnym, który istniał jeszcze przed zakupem domu przez B. na działce nr 1569. Szambo jest regularnie opróżniane. Budynek znajduje się około 1,5m poniżej poziomu drogi, a dostęp do najbliższej studzienki kanalizacyjnej wynosi 50 m. Pan B. nie wyraża zgody na podłączenie do jego studzienki kanalizacyjnej. Do odwołania dołączyli oświadczenie Z.M., z którego wynika, że w czasie sprzedaży działki nr 1570, która nabyli K. i R.L. znajdował się dół kloaczny oraz oświadczenie G.B., który nie wyraża zgody na podłączenie się do jego kanalizacji.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym organ II instancji stwierdził, że zarzuty odwołania są bezpodstawne i utrzymał zaskarżoną decyzję. Wskazał, że zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane w sprawach dotyczących obiektów budowlanych których budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995r. stosuje się przepisy dotychczasowe czyli obowiązujące w czasie budowy obiektu. Przedmiotowy zbiornik na ścieki sanitarne został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej w okresie obowiązywania przepisów zawartych w ustawie z dnia 24.10.1974r. Prawo budowlane, zaś sprawy techniczno-budowlane w okresie popełnionej samowoli budowlanej regulowane były przepisami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. (Dz. U. Nr 17, poz. 62).

W rozpoznawanej sprawie zbiornik na ścieki jest usytuowany w odległości 70 cm od granicy działki co narusza § 23 ust.4 w.w. rozporządzenia, który stanowi, ze na nie skanalizowanych terenach dopuszcza się stosowanie szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych co najmniej 2 m od linii regulacyjnej- drogi lub granicy działki, oraz co najmniej 5 m od otworów okiennych i drzwiowych w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach sąsiednich.

Z uwagi na takie usytuowanie zbiornika na ścieki sanitarne z nie zachowaniem wymaganej odległości od granicy działki, co powoduje niemożność doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem poprzez nakazanie określonych czynności.

Skargę na tą decyzję wnieśli K.L. i B.L. domagając się jej uchylenia. W motywach skargi podali, że gdy zakupili działkę nr 1570 znajdował się na niej wychodek wraz z dołem glinianym, składający się z kręgów betonowych i był zlokalizowany w narożu działki. Dom, który zakupili jest budowlą przedwojenną. Po kilku latach od zakupu rozebrali wychodek, pogłębili dół gnilny i dodali krąg betonowy a następnie zrobili kanalizację odprowadzającą nieczystości z mieszkania do tego szamba. Jest ono opróżniane regularnie i wywożone przez osoby uprawnione. Wskazali, że ustawa z dnia 1 stycznia 1995r. Prawo budowlane wskazuje na dwa przypadki samowoli budowlanej: jeśli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części lub budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy tj. 1.01.1995r.

Na początku gdy powstał wychodek nikomu on nie przeszkadzał. Gdy B. kupił od byłych właścicieli posiadłość nastąpił konflikt między-sąsiedzki. Podali, że teren ich działki jest bardzo mały aby zachować odpowiednie normy budowlane- odległości od granicy sąsiada, otworu okiennego , ulicy. Gdy B. zakupił posiadłość zrobił sobie kanalizację a wcześniej zburzył identyczny wychodek. Najbliższa kanalizacja miejska i studzienka znajduje się w odległości około 100-150 metrów od ich posesji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Uczestnicy postępowania, nie zajęli stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga K.L. nie jest zasadna.

Na wstępie należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm./, z którego wynika, że wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem p.p.s.a., Sąd I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to zaś znaczy, że z urzędu bierze pod uwagę naruszenia prawa o jakich nie wspomniano w skardze.

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy administracyjnej i sądowej.

Stan faktyczny sprawy wynikający z akt administracyjnych i sądowych jest następujący:

Umową sprzedaży z dnia [...]r., sporządzoną w formie aktu notarialnego, Z. M. przeniósł na małżonków K. i R.L. swój udział w ½ części we współwłasności działek oznaczonych wówczas numerami 3234 i 3233 o łącznej powierzchni 475 m2. Częścią składową nieruchomości był dom mieszkalny o kubaturze 294 m2, który istnieje do chwili obecnej. W umowie tej zamieszczono oświadczenie kupującego, że w ramach przypadającego mu udziału objął w posiadanie działkę nr 3233 o pow. 267 m2 oraz lokal mieszkalny oznaczony nr 6. W/w działki są obecnie oznaczone numerami 1569 i 1570 i są położone przy ulicy G. w J. Na rozprawie administracyjnej /14.09.2005 r. – k. 7 akt organu II instancji/, K.L. przedłożyła do wglądu postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 9.11.2001 r., sygn. akt I Ns 763/01 stwierdzające, że spadek po R.L. nabyli: K.L. /wdowa/ oraz dzieci D.L., P.L. i B.L. po ¼ części. Natomiast B.B. przedłożył do wglądu postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia 15.12.2004 r., sygn. akt I Ns 419/04 znoszące współwłasność działek nr 1569 i 1570 w ten sposób, że działkę nr 1569 przydzielono na współwłasność łączną małżonkom M. i B.B., zaś działkę nr 1570 przydzielono K.L., D.L., P.L. i B.L. /współwłasność w częściach ułamkowych/.

W dacie zawarcia umowy sprzedaży z dnia 11.05.1988 r. na działce nr 3233 /obecnie 1570/ istniał ustęp drewniany ustawiony na dole kloacznym, umiejscowiony przy narożu budynku drewnianego znajdującego się na tej działce. W 1990 roku R.L. rozebrał ustęp drewniany i wybudował zbiornik do gromadzenia nieczystości. /zeznania świadków H.M. i E.B. k. 27 akt adm. I instancji, oświadczenie Z.M. k. 13 akt adm. II instancji/.

Powyższy zbiornik na ścieki wykonany jest z kręgów betonowych, o głębokości około 3,30 m, które są przykryte pokrywą z blachy. Na głębokości około 0,8-1 m poniżej terenu znajduje się wylot przyłącza kanalizacyjnego, którym odprowadzane są ścieki z łazienki znajdującej się w budynku mieszkalnym.

Dno szamba jest nierówne i miękkie, nie istnieje płyta betonowa. Połączenia kręgów nie są spoinowane. Przedmiotowy zbiornik umiejscowiony jest w odległości 80 cm od granicy z działką nr 1571, stanowiącą własność M. i B.B. oraz w odległości 2,54 od granicy z działką nr 1569.

Działka nr 1569 zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, w którym w ścianie szczytowej znajduje się okno z pokoju w odległości 5,20 m od zbiornika oraz budynek gospodarczy z otworem okiennym i drzwiowym w odległości 6,34 m od zbiornika.

Natomiast na działce nr 1571 istnieje hala magazynowa, posiadająca od strony szamba ścianę bez otworów w odległości 3,5 m od zbiornika. Odległość szamba od ściany szczytowej budynku skarżącej wynosi 2,40 m, a od okna do pokoju 4,60 m. Na granicy działki nr 1570 z działkami 1569 i 1571 istnieje ogrodzenie z siatki, przy którym od strony działki nr 1570 znajduje się żywopłot.

Charakterystyka przedmiotowego zbiornika na nieczystości znajduje się w protokole z rozprawy administracyjnej i oględzin z dnia 14.09.2005 r., do którego dołączono szkic i zdjęcia. Opisu przedmiotowego zbiornika i jego położenie, skarżąca nie kwestionowała.

Przedstawiony stan faktyczny sprawy jest zbieżny z ustaleniami organu odwoławczego.

Prawomocnymi postanowieniami z dnia 8.05.2008 r. i z dnia 29.01.2009 r. /k. 13 i 85 akt sądowych/, Sąd odrzucił skargi D.L., P.L. i B.L.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Niesporna jest okoliczność, że przedmiotowy zbiornik na ścieki sanitarne został wybudowany pod rządami ustawy z dnia 24.10.1974 r. – prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm./, dalej prawo budowlane z 1974 r.

Na wykonanie tego rodzaju robót budowlanych było wymagane pozwolenie na budowę /§ 44 pkt 4 litera d – rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.05.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego Dz. U. Nr 8, poz. 48, ze zm., w zw. z art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego z 1974 r./. Inwestorzy takiego pozwolenia nie posiadali, zatem orzekające organy nadzoru budowlanego trafnie przyjęły, iż rzeczony zbiornik został wybudowany samowolnie. W takiej sytuacji prawidłowo zastosowały art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane /Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm./.

Powołany przepis stanowi, że art. 48 prawa budowlanego z 1994 roku nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1.01.1995 r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, lecz do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy prawa budowlanego z 1974 r. oraz przepisy rozporządzeń wydanych z upoważnienia tej ustawy.

W związku z tym, orzekające organy słusznie za podstawę rozstrzygnięcia przyjęły art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 roku. Według przywołanego przepisu, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy rejonowy organ rządowej administracji ogólnej /obecnie organ nadzoru budowlanego/ stwierdzi, że obiekt budowlany, lub jego część: powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Analizując powołany przepis trzeba stwierdzić, że do orzeczenia rozbiórki obiektu na podstawie tego przepisu muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie:

1) wybudowanie obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie budowy,

2) wybudowany obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo stwarza niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Sąd in merito podzielił stanowisko organów nadzoru, iż przesłanki te w kontrolowanej sprawie zaistniały.

Przedmiotowy obiekt został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, zatem istnienie pierwszej przesłanki jest oczywiste.

Druga przesłanka również jest ewidentna, bowiem usytuowanie tego obiektu nie odpowiada warunkom technicznym, jakie obowiązywały w okresie budowy. W czasie budowy rzeczonego obiektu obowiązywało rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3.07.1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz. U. Nr 17, poz. 62/.

Z paragrafu 23 ust. 4 w/w rozporządzenia wynika, że na nie skanalizowanych terenach zabudowy związanej z gospodarstwami rolnymi i zabudowy jednorodzinnej dopuszcza się stosowanie szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych oraz pojedynczych ustępów, ustawionych na szczelnym dole kloacznym w odległości co najmniej 2 m od linii regulacyjnej drogi /ulicy/ lub granicy działki oraz co najmniej 5 m od otworów okiennych lub drzwiowych w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach sąsiednich. Przedmiotowy zbiornik jest umiejscowiony w odległości 80 cm od granicy z działką nr 1571, stanowiącej własność M. i B.B.

Takie umiejscowienie zbiornika wyklucza legalizację samowoli budowlanej w trybie art. 40 i 42 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. Poza tym jest to zbiornik nieszczelny, bo dno nie jest wybetonowane, zaś połączenia kręgów nie są spoinowane.

Wskazane usytuowanie zbiornika sprawia, że wpływa ujemnie na nieruchomość sąsiednią ze względu na jego uciążliwość dla otoczenia.

Trzeba też dodać, że przedmiotowy zbiornik jest budowlą, czyli obiektem budowlanym w rozumieniu art. 2 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 roku.

Skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, zatem Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Zdaniem Sądu zarzuty podniesione w skardze nie są zasadne.

Pierwszy zarzut opiera się na wersji skarżącej, że po nabyciu działki nr 1570 jej mąż rozebrał drewniany ustęp, zaś pozostawiony "dół gnilny" z kręgów betonowych zaadaptował na szambo.

Taką wersję skarżąca zgłaszała już w postępowaniu administracyjnym /k. 4 akt adm. I instancji oraz k. 15 akt adm. II instancji/ i wyjaśniła, że po zakupie działki razem z mężem doszła do wniosku, że należy rozebrać drewniany ustęp i dostosować dół kloaczny na szambo. Maż pogłębił ten dół "wpuścił do środka krąg betonowy" i nakrył go blachą od góry.

W tym samym czasie wykonali w budynku mieszkalnym łazienkę i ścieki za pomocą przyłącza odprowadzają do tego szamba.

Dodała także, że ustęp był wybudowany w okresie międzywojennym.

Przedstawiona wersja nie zmienia istoty sprawy, bowiem pogłębienie byłego dołu kloacznego do głębokości 3,3 m, dołożenie jednego kręgu betonowego, stanowi budowę w rozumieniu art. 2 ust. 2 prawa budowlanego z 1974 r.

W takim stanie rzeczy nie przesłuchanie przez organy w charakterze świadka Z.M. nie było okolicznością /w którym miejscu stał ustęp/ mającą znaczenie w sprawie.

Norma odległościowa wskazana w § 23 ust. 4 rozporządzenia z dnia 3.07.1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki odnosi się także do pojedynczych ustępów. Na marginesie należy nadmienić, że również art. 256 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16.02.1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli /Dz. U. z 1939 r., nr 34, poz. 216/ stanowił, że doły ustępowe powinny znajdować się w odległości co najmniej 2 metrów od granicy.

Zarzut zawarty w punkcie 4 skargi związany jest z nieobowiązującym już art. 49 ust. 1 prawa budowlanego z 1994 r.

Przepis ten stanowił, że nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części itd. Wymieniony przepis o takiej treści przestał obowiązywać od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27.03.2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz. U. Nr 80, poz. 718/, czyli z dniem 10.07.2003 r.

Powołany przepis, przewidujący przedawnienie samowoli budowlanej, nie miał jednak zastosowania do obiektów budowlanych wybudowanych przed dniem wejścia w życie prawa budowlanego z 1994 r., czyli przed dniem 1.01.1995 r., bo do takich obiektów zgodnie z art. 103 ust. 2 mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974 r. /por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 10.06.1996 r., sygn. akt OPS 3/96 – ONSA Nr 1/1997 r., poz. 2/.

Kolejny zarzut skarżącej, że obszar działki nr 1570 jest mały, nie dawał jednak podstaw do popełnienia samowoli budowlanej i odstąpienia od normy technicznej.