Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 314/01
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2002-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Powołane przepisy: article: art. 13 par. 3 pkt 4, art. 13 par. 4, art. 20 par. 1-2
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 2 P4UE, art. 13 ust. 1 P4UE
journal: Dz.U. 1994 nr 11 poz. 38
law: Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r.
Teza: 1. Z art. 2 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego wynika, że wolą stron umowy było uznanie za produkty ze Wspólnoty także te pochodzące z Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które zostały przywiezione z obszaru Unii Europejskiej. Jeżeli zatem organy celne nie kwestionują spełnienia pozostałych przesłanek do zastosowania obniżonych stawek celnych, to brak jest podstaw do odmowy stosowania obniżonych stawek celnych z uwagi na deklarację eksportera, że towary pochodzą z Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

2. Sam fakt niedoboru towarów w stosunku do stanu wynikającego z dowodów ich pochodzenia, nie wyłącza możliwości zastosowania obniżonych stawek celnych.

3. Z treści art. 13 ust. 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego nie wynika wymóg tożsamości kraju eksportera i kraju wysyłki towaru.

TEZY

1. Z art. 2 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego wynika, że wolą stron umowy było uznanie za produkty ze Wspólnoty także te pochodzące z Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które zostały przywiezione z obszaru Unii Europejskiej. Jeżeli zatem organy celne nie kwestionują spełnienia pozostałych przesłanek do zastosowania obniżonych stawek celnych, to brak jest podstaw do odmowy stosowania obniżonych stawek celnych z uwagi na deklarację eksportera, że towary pochodzą z Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

2. Sam fakt niedoboru towarów w stosunku do stanu wynikającego z dowodów ich pochodzenia, nie wyłącza możliwości zastosowania obniżonych stawek celnych.

3. Z treści art. 13 ust. 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego nie wynika wymóg tożsamości kraju eksportera i kraju wysyłki towaru.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi "FM Polska" Spółki z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 12 stycznia 2001 r. (...) w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe - uchyla zaskarżoną decyzję;


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 28 kwietnia 1999 r. "FM Polska" Spółka z o.o. w M. wniosła o wydanie decyzji o uznaniu za nieprawidłowe zgłoszenia celnego z dnia 14 grudnia 1998 r. o objęciu procedurą składu celnego telewizorów sprowadzonych przez Spółkę z Wielkiej Brytanii, albowiem w stosunku do sprowadzonego towaru winna zostać zastosowana obniżona stawka celna 5 procent, a nie autonomiczna w wysokości 60 procent.

Decyzją z dnia 18 czerwca 1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego Ł. uznał zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD z dnia 14 grudnia 1998 r. za prawidłowe. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgłoszeniem celnym z dnia 14 grudnia 1998 r. objęto procedurą składu celnego telewizory pochodzące i sprowadzone przez Spółkę z Wielkiej Brytanii. Zgodnie z rozporządzeniem z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej /Dz.U. nr 158 poz. 1047/ na telewizory sprowadzone z krajów Unii Europejskiej przewidywana jest obniżona stawka celna pod warunkiem stwierdzenia pochodzenia towaru świadectwem przewozowym EUR.1 lub fakturą zawierającą deklarację eksportera o kraju pochodzenia. Do zgłoszenia celnego celem stwierdzenia pochodzenia towaru strona dołączyła fakturę nr CT44472 z dnia 26 listopada 1998 r. wystawioną na 160 sztuk telewizorów, zawierającą na odwrocie deklarację upoważnionego eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru z Unii Europejskiej. Zgodnie z fakturą towar załadowano do kontenera zaplombowanego plombą AWS 082322. Towar do Polski wysłano z Cardiff. Podczas rewizji celnej w Polsce stwierdzono, że w kontenerze oznaczonym identycznym numerem znajduje się tylko 118 telewizorów. Plomba była nienaruszona, ale posiadała inny numer - AB 85395. Z dokumentu nr 312395 z dnia 27 listopada 1998 r. wystawionego we Wspólnej Procedurze Tranzytu wynika, że towar jechał przez Europort Rotterdam w Holandii. W Holandii wystawiono towarzyszący przesyłce dokument transportowy CMR nr 342730, zawierający zapis o plombie AB 85395, którą stwierdzono podczas rewizji w Polsce. Strona pomimo wezwania organu celnego nie złożyła dokumentów transportowych na trasie z Wielkiej Brytanii do Holandii. Z oświadczenia eksportera wynika, że wszystkie telewizory zostały załadowane i wysłane z Wielkiej Brytanii. Zdaniem Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. zaginięcie telewizorów mogło nastąpić poza polskim obszarem celnym, albowiem przesyłka dotarła do Polski z nienaruszoną plombą. Zgodnie z załącznikiem nr 30 pkt 9 do zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych /M P. nr 72 poz. 690/ opis towaru na dokumencie potwierdzającym pochodzenie towaru powinien umożliwić jego identyfikację i jedynie w przypadku towarów masowych dopuszczalna jest różnica 10 procent między rzeczywistą ilością /masą/ towaru a wskazaną w dokumencie potwierdzającym pochodzenie. Wobec braku wykazania prawidłowego pochodzenia towaru należało zastosować stawkę celną autonomiczną.

W odwołaniu od powyższej decyzji i w piśmie z dnia 24 listopada 2000 r. uzupełniającym zarzuty odwołania "FM Polska" Spółka z o.o. w M. podniosła, że istotna jest możliwość identyfikacji sprowadzonego towaru a nie sama rozbieżność w faktycznej ilości telewizorów w porównaniu z ujawnioną na fakturze. Dla stwierdzenia pochodzenia towaru wyłączne znaczenie mają postanowienia Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony. Strona nie była w stanie złożyć w krótkim czasie dokumentów transportowych pomiędzy Wielką Brytanią a Holandią, dlatego wystąpiła na podstawie art. 189 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/ o odroczenie wydania decyzji i wyznaczenie 60-dniowego terminu do dostarczenia nowego świadectwa pochodzenia. Zdaniem strony w stanie faktycznym sprawy nawet w razie nie uznania świadectwa pochodzenia należało pobrać cło według stawek konwencyjnych a nie autonomicznych.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 12 stycznia 2001 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podtrzymano argumentację zawartą w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. i dodatkowo podniesiono, że stosownie do Artykułów 16 i 21 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego stawki celne obniżone mają zastosowanie do towaru pochodzącego z Unii Europejskiej, którego pochodzenie zostało udokumentowane świadectwem przewozowym EUR.1 lub deklaracją na fakturze i został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Przedłożona przez stronę faktura nie spełnia wymogów formalnych określonych w Protokole Nr 4 albowiem tekst deklaracji zawiera tylko informację, że produkty nim objęte mają preferencyjne pochodzenie z Europejskiego Obszaru Gospodarczego /EEA/. Polska natomiast nie jest związana umową z Europejskim Obszarem Gospodarczym, ani też nie jest członkiem Unii dlatego umowa o utworzeniu Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie ma znaczenia dla zastosowania obniżonych stawek celnych. Dodatkowo podniesiono, że stan towaru nie był tożsamy ze stanem wynikającym z dokumentów, albowiem sprowadzono mniejszą ilość telewizorów /118/, aniżeli wynikało z przedstawionej faktury /160/. Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, że zastosowanie stawki autonomicznej wynika z faktu, że strona nie dysponowała świadectwem pochodzenia, które odpowiadałoby wymogom zgodnie z par. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia /Dz.U. nr 104 poz. 662/. Zgodnie z ust. 10 części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, dla towarów wymienionych w Wykazie towarów, których pochodzenie winno zostać udokumentowane świadectwem pochodzenia w razie braku świadectwa, stosuje się stawkę autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. W związku z powyższym zasadne było zastosowanie wobec sprowadzonego towaru autonomicznej stawki 60 procent jako wyższej od stawki celnej konwencyjnej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "FM Polska" Spółka z o.o. w M. podniosła, że stosownie do Artykułu 2 pkt 1c Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego towary pochodzące z Europejskiego Obszaru Gospodarczego są w rozumieniu Układu Europejskiego towarami pochodzącymi z Unii Europejskiej, a więc takimi dla których obowiązują preferencyjne stawki celne. Braki ilościowe nie stanowią podstawy do kwestionowania pochodzenia towarów. Dokument pochodzenia towarów nawet w razie rozbieżności ilościowych nie może zostać uznany za nieważny gdy jest możliwa identyfikacja towarów w sposób nie budzący wątpliwości.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 13 par. 3 pkt 4 i par. 4 Kodeksu celnego obniżone stawki celne wynikają z umów międzynarodowych i stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunek do ich zastosowania. Warunki uzyskiwania pochodzenia towarów dla których mają zostać zastosowane stawki celne obniżone oraz sposoby ich udokumentowania określone są w umowach międzynarodowych /art. 20 par. 1 i par. 2 Kodeksu celnego/. Pochodzenie sprowadzonych przez stronę skarżącą telewizorów oraz wymóg wykazania transportu bezpośredniego ze Wspólnoty należy ocenić na podstawie Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony z dnia 16 grudnia 1991 r., dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej /załącznik do Dz.U. 1994 nr 11 poz. 38/. Protokół był przedmiotem zmian. Warunki pochodzenia towarów odprawionych w dniu 14 grudnia 1998 roku należy oceniać na podstawie Porozumienia w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego podpisanego w dniu 24 czerwca 1997 r. /załącznik do Dz.U. 1997 nr 104 poz. 662/. Preferencyjne traktowanie przewidziane w Umowie dotyczy tylko produktów, które są transportowane bezpośrednio między Wspólnotą i Polską lub przez terytoria innych krajów wymienionych w Artykule 4 Protokołu /Artykuł 13 Protokołu/. Zgodnie z Artykułem 16 Protokołu produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia świadectwa EUR.1 lub w przypadkach określonych w Artykule 21[1], deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV. Deklaracja winna zostać złożona przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do identyfikacji /zwanej dalej deklaracją na fakturze/.

Po pierwsze, strona skarżąca nie dysponowała świadectwem przewozowym EUR.1, natomiast na okoliczność pochodzenia towaru złożyła fakturę wraz z umieszczoną na niej deklaracją eksportera. Warunkiem uznania deklaracji na fakturze za dowód pochodzenia towaru jest spełnienie trzech warunków: po pierwsze, złożenie deklaracji przez podmiot do tego upoważniony na podstawie Artykułu 21[1], po drugie, faktura winna opisywać towary w sposób wystarczający do ich identyfikacji, po trzecie, deklaracja winna zostać złożona według tekstu zamieszczonego w załączniku IV Protokołu.

Z treści Artykułu 21[1] Protokołu między innymi wynika, że deklaracja na fakturze może zostać sporządzona przez "upoważnionego eksportera". Eksporter towaru posiadał stosowne upoważnienie wydane przez władze celne Wielkiej Brytanii i podał numer upoważnienia w deklaracji podanej na fakturze /Artykuł 22 Porozumienia/.

Szczegółowość opisu towarów na fakturze, który umożliwiał ich identyfikację nie był kwestionowany przez organy celne. Na fakturze podano nazwę handlową, numer modelu i wagę telewizora.

Załącznik nr 4 zawiera wzory deklaracji na fakturze. W języku polskim brzmi "eksporter produktów objętych tym dokumentem (...) deklaruje, że z wyjątkiem gdzie jest to wyraźnie określone, produkty te mają "(...) preferencyjne pochodzenie". Na fakturze podano informację, że sprowadzone produkty "(...) are of EEA preferential treatment". Zdaniem organów celnych powyższe stwierdzenie potwierdza pochodzenie z Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a nie Unii Europejskiej.

Strona skarżąca trafnie jednak wywiodła, że z Artykułu 2 ust. 1 pkt c Protokołu wynika wprost, że dla celów realizacji umowy będą uważane za pochodzące ze Wspólnoty także produkty pochodzące z Europejskiego Obszaru Gospodarczego w rozumieniu Protokołu Nr 4 do Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Nie można zatem podzielić poglądu organów celnych, że skoro Polska nie jest stroną Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym to stwierdzenie pochodzenia produktu z tego obszaru, ale przywiezionego z obszaru Unii Europejskiej nie pozwala na zastosowanie stawek celnych obniżonych. Z Artykułu 2 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego wynika, że wolą stron umowy było uznanie za produkty pochodzące ze Wspólnoty także produkty pochodzące z Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które zostały przywiezione z obszaru Unii Europejskiej. Jeżeli zatem organy celne nie kwestionują spełnienia pozostałych przesłanek do zastosowania obniżonych stawek celnych to brak jest podstaw do odmowy stosowania obniżonych stawek celnych z uwagi na deklarację eksportera, że towary pochodzą z Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Gdyby przyjąć za prawidłową interpretację organów celnych wówczas postanowienia Artykułu 2 ust. 1 pkt c nie miałyby żadnego znaczenia prawnego dla stosowania obniżonych stawek celnych. Eksporter w niniejszej sprawie nie mógł złożyć innego oświadczenia skoro towar nie pochodził z Unii Europejskiej, ale z Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Z Protokołu Nr 4 wynika jednak, że produkt pochodzący z Europejskiego Obszaru Gospodarczego jest uważany za produkt pochodzący ze Wspólnoty i korzysta z obniżonych stawek celnych pod warunkiem spełnienia pozostałych warunków określonych w umowie, w tym przede wszystkim z wymogu przywozu bezpośredniego ze Wspólnoty stosownie do Artykułu 13 Protokołu.

Po drugie, w toku postępowania organy celne podniosły także zarzut, że "deklaracja na fakturze nr CT44472 dotyczącej 160 telewizorów kolorowych nie może odnosić się do towaru rzeczywiście wwiezionego na polski obszar celny. Stanowiska organów celnych nie można podzielić. Przede wszystkim nie można oddzielać faktury od deklaracji na niej zamieszczonej i przyjmować, co wydaje się wynikać z argumentacji organów celnych, że faktura odnosi się do sprowadzonego towaru, natomiast deklaracja eksportera na niej sporządzona odnosi się do innego towaru. Należy także podkreślić, że organy celne przeprowadziły rewizję celną towaru, odprawy celnej dokonano na podstawie przedstawionej faktury i jej wiarygodności wówczas nie kwestionowano, a w szczególności nie stwierdzono wówczas, że dotyczy innego towaru niż sprowadzony. Celem rewizji celnej jest ustalenie rodzaju, ilości, stanu towaru oraz w razie potrzeby, ocena wartości celnej towaru /art. 2 par. 1 pkt 15 Kodeksu celnego/. Z adnotacji poczynionej przez funkcjonariusza celnego na odwrocie dokumentu SAD wynika, że "przeprowadzono całkowitą rewizję celną. Otworzono wszystkie kartony. Stwierdzono 118 telewizorów kolorowych TX-28LD4P. Kraj pochodzenia - W. Brytania. W wyniku rewizji stwierdzono brak 42 telewizorów." Powyższe stwierdzenia wskazują na brak zastrzeżeń, czy faktura dotyczy sprowadzonych telewizorów, a także ich pochodzenia. Należy także zauważyć, że późniejsze wątpliwości dotyczące faktury i złożonej deklaracji na fakturze należało w toku postępowania wyjaśnić korzystając z możliwości weryfikacji dowodów pochodzenia na podstawie art. 31 i art. 32 Protokołu przewidującego weryfikację dowodów pochodzenia przez władze celne stron umowy. Sam fakt niedoboru towarów w stosunku do stanu wynikającego z dowodów ich pochodzenia nie wyłącza możliwości zastosowania obniżonych stawek celnych.

Po trzecie, zgodnie z Artykułem 13 Protokołu Nr 4 preferencyjne traktowanie dotyczy tylko produktów, które spełniają wymogi tego Protokołu i które są transportowane bezpośrednio między Wspólnotą i Polską lub przez terytoria krajów wymienionych enumeratywnie w Artykule 4 Protokołu. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych nie wynika, by sprowadzony towar opuścił teren Unii Europejskiej. Z treści Artykułu 13 ust. 1 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego nie wynika wymóg tożsamości kraju eksportera i kraju wysyłki towaru, i Innymi słowy eksporter - sprzedawca towaru, który ma siedzibę w jednym kraju Wspólnoty może sprzedać towar znajdujący się w innym kraju Wspólnoty i będzie spełniony wymóg transportu bezpośredniego ze Wspólnoty. Według twierdzeń strony skarżącej towar został przeładowany w Rotterdamie, a zatem na terenie Unii. W aktach znajduje się pełna dokumentacja dotycząca transportu z Rotterdamu do Polski. Strona pomimo wezwania nie złożyła wprawdzie dokumentu transportowego pomiędzy Wielką Brytanią a Holandią, który mógłby umożliwić precyzyjne wyjaśnienie zmiany numeru plomby, ale w toku postępowania strona skarżąca złożyła świadectwo wysłania towaru /certificate of shipmenf/ wystawione dla sprzedawcy przez angielskiego przewoźnika i potwierdzające także trasę, numer faktury i ilość telewizorów /160 sztuk/. Zgodnie z Artykułem 13 ust. 2 Protokołu Nr 4 dla potwierdzenia spełnienia warunku transportu bezpośredniego należy przedłożyć władzom celnym w kraju importu jednolity dokument transportowy obejmujący przejazd z kraju eksportującego przez kraj tranzytu /a/ lub świadectwo wystawione przez władze celne kraju tranzytu /b/ albo w przypadku braku tych dokumentów, jakiekolwiek dokumenty poświadczające /c/. Strona skarżąca nie przedstawiła wprawdzie jednolitego dokumentu transportowego ani też świadectwa wystawionego przez władze celne kraju tranzytu, ale sam przywóz towaru z kraju Wspólnoty nie może być kwestionowany. Ze złożonej faktury i dokumentu wystawionego przez przewoźnika angielskiego wynika, że telewizory zostały przewiezione najpierw promem do Rotterdamu, a następnie do Polski. W Rotterdamie wystawiono dokument CMR, zawierający numer plomby, z którą przesyłka dotarła do Polski. Na wyraźne powiązanie pomiędzy dokumentem CMR z fakturą wskazuj e numer kontenera, który jest taki sam na obu dokumentach - FMBU0011669.

Po czwarte, nie można podzielić argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji I instancji, która została podtrzymana przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł, że stwierdzenie pochodzenia towaru uniemożliwiają postanowienia zawarte w załączniku nr 30 do zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. /M.P. nr 72 poz. 690/, z których wynika, że dopuszczalna różnica pomiędzy rzeczywistą ilością, a wskazaną w dokumencie potwierdzającym pochodzenie towaru nie powinna przekraczać 10 procent. Taka interpretacja niezależnie od wątpliwości, czy telewizory są towarami masowymi nie znajduje uzasadnienia w Protokole Nr 4 do ratyfikowanego Układu stowarzyszeniowego oraz byłaby sprzeczna z art. 20 par. 2 Kodeksu celnego, z którego wyraźnie wynika, że warunki uzyskiwania pochodzenia dla towarów, w stosunku do których stosuje się stawki celne obniżone na podstawie umów międzynarodowych określone są w tych umowach. Należy także zauważyć, że zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł nie stanowi źródła prawa, gdyż art. 87 Konstytucji określając zamknięty podmiotowo i przedmiotowo katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego nie wymienia zarządzeń wydawanych przez centralne organy administracji państwowej.

Z tych względów należało na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji.