Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 138/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: *Uchylono interpretację przepisów prawa podatkowego
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 710
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Terlecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. we W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług: I. uchyla zaskarżoną interpretacje indywidualną; II. zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

"A" sp. z o.o. we W. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej przepisów ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 710 ze zm., dalej: u.p.t.u.) w zakresie opodatkowania pobieranych od gości hotelowych opłat i ich dokumentowania.

Z opisanego we wniosku stanu faktycznego wynika, że spółka, będąca czynnym podatnikiem VAT, jest podmiotem, który w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wykonuje między innymi czynności w zakresie prowadzenia hoteli i restauracji oraz związane z organizacją targów, wystaw i kongresów, a także w zakresie wypożyczania i dzierżawy sprzętu rekreacyjnego i sportowego (rowery). Spółka pobiera opłaty od gości hotelowych i wystawia noty księgowe (obciążeniowe) z tytułu: wszelkich zniszczeń, które gość hotelowy uczynił na terenie hotelu, w pokoju hotelowym, na sali konferencyjnej czy też restauracyjnej, korzystając z usług oferowanych przez spółkę; z tytułu ponadnormatywnego sprzątania w pokoju po pobycie, lub w trakcie pobytu gościa hotelowego, np. gdy zabrudzi on pokój hotelowy, sprzęty znajdujące się w tym pokoju, czy też gdy pokój wymaga odświeżenia i czyszczenia w skutek zapalenia przez gościa papierosa, a pokój nie jest przeznaczony dla osoby palącej; z tytułu uszkodzenia, zniszczenia bądź zagubienia przez gościa hotelowego roweru, który wypożyczony został przez niego w ramach usług oferowanych przez spółkę. Opłaty którymi obciążany jest w tym przypadku gość hotelowy, korzystający z usług oferowanych przez spółkę, stanowią rekompensatę za poniesione koszty napraw, sprzątania, wymiany zniszczonego bądź zaginionego przez gościa hotelowego sprzętu. Czasami opłata taka stanowić może odszkodowanie za utracone korzyści, np. w przypadku gdy spowodowane przez gościa zniszczenia są na tyle poważne, że zmuszają do wyłączenia pomieszczenia z funkcjonowania hotelu do czasu jego naprawy.

W uzupełnieniu wniosku strona wskazała, że opłata, którą pobiera za ponadnormatywne sprzątanie, jest stała i nie zależy od rodzaju i wielkości zabrudzeń. Natomiast różnicuje opłatę za zniszczenia na terenie hotelu, w pokojach/salach konferencyjnych/restauracjach itp., każde takie zniszczenie kalkulowane jest indywidualnie, po dokonaniu oględzin na podstawie stwierdzonych strat i ewentualnej konieczności zakupu nowego wyposażenia czy też remontu. Ponadto, w przypadku gdy z powodu wyłączenia pomieszczenia z powodu zniszczeń/zabrudzeń zajdzie konieczność przeniesienia gości hotelowych do innego hotelu i poniesienia z tego tytułu opłat przez spółkę (koszty pokoju w innym hotelu, koszty transportu do tego hotelu), wówczas skarżąca obciąża opłatą odpowiadającą tym kosztom sprawcę zniszczeń/zabrudzeń. W przypadku zaś, gdy z powodu wyłączenia pomieszczenia z powodu zniszczeń/zabrudzeń nie można sprzedać pokoju, a z powodu obłożenia hotelu nie ma już wolnych pokoi, spółka obciąża opłatą odpowiadającą opłacie za pobyt w pokoju sprawcę zniszczeń/zabrudzeń z tytułu utraconych korzyści. Utracone korzyści spółki wynikają po pierwsze z braku przychodów podczas prowadzonych napraw i remontów w pomieszczeniach, a po drugie w przypadku ponadnormatywnego sprzątania z dodatkowych kosztów, np. prania, czyszczenia wykładzin, ozonowania pokoju. Opłata za zniszczenie lub zagubienie roweru kalkulowana jest przez stronę indywidualnie, w zależności od stopnia jego zniszczenia bądź jego wartości. W przypadku zniszczeń/uszkodzeń pomieszczeń lub roweru opłata rekompensuje szkodę w dokładnie tej wysokości. W przypadku ponadnormatywnego sprzątania trudno jest obliczyć jej wysokość, dlatego opłata jest stała. Oprócz zapłaty żądanych kwot usługobiorca zwolniony jest z obowiązku naprawienia szkód.

Na podstawie przedstawionego stanu faktycznego sformułowano pytania:

1. Czy opłaty, które pobiera spółka od gości hotelowych w przypadku zniszczeń, ponadnormatywnego sprzątania, zniszczenia bądź zagubienia sprzętu wypożyczonego od spółki, np. rowerów, winny być opodatkowane podatkiem od towarów i usług ?;

2. Czy spółka prawidłowo wystawia z tytułu pobrania tych opłat noty księgowe (obciążeniowe)?

Przedstawiając własne stanowisko w sprawie strona stwierdziła, że opłaty które pobiera od gości hotelowych w przypadkach zniszczeń, ponadnormatywnego sprzątania, zniszczenia bądź zagubienia wypożyczonego sprzętu, np. rowerów, nie stanowią wynagrodzenia za jakąkolwiek usługę, którą świadczyłaby spółka. Opłaty te są bowiem świadczeniem za poniesione przez spółkę koszty lub za utracone korzyści. W związku z tym, że opłaty te nie są związane z żadną czynnością, która podlegałaby opodatkowaniu podatkiem VAT spółka nie wystawia z tego tytułu żadnych faktur, a dokumentuje ww. czynności notami księgowymi.

W zaskarżonej interpretacji indywidualnej z [...] 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów, działając przez Dyrektora Izby Skarbowej w P., uznał stanowisko strony za nieprawidłowe. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 22, art. 2 pkt 6, art. 7 ust.1, art. 8 ust. 1 u.p.t.u. oraz art. 361 § 1 i 2, art. 363 § 1 i 2 oraz art. 483 § 1 k.c. wskazując, że opłaty pobierane od gości hotelowych z tytułu: ponadnormatywnego sprzątania w pokoju, wszelkich zniszczeń na terenie hotelu, w pokoju hotelowym, na sali konferencyjnej czy też restauracyjnej, uszkodzenia, zniszczenia bądź zagubienia roweru, nie posiadają cech odszkodowania za poniesioną szkodę, lecz pełnią funkcję wynagrodzenia za świadczoną usługę, co wpisuje się w normę art. 8 ust. 1 u.p.t.u., czyniąc tego rodzaju usługę faktycznie odpłatną. Wymienione opłaty kalkulowane indywidualnie odzwierciedlają wartość faktycznych, rzeczywistych zniszczeń, dokonanych przez gościa hotelowego – wycenionych po uprzednich oględzinach - odpowiadają więc wysokości kosztów poniesionych przez spółkę z tytułu remontu, naprawy lub konieczności zakupu nowych sprzętów. Zatem wszystkie opłaty pobierane przez spółkę od gości hotelowych stanowią zapłatę za świadczenie przez niego usług na rzecz konkretnego beneficjenta – gościa hotelowego, który dokonał zniszczeń/zabrudzeń/zagubił sprzęt hotelowy (rower). Organ interpretacyjny wskazał również, że opłaty otrzymane przez spółkę nie są karą (odszkodowaniem), lecz stanowią wynagrodzenie za świadczenie (czynność) związane z zaistniałym zdarzeniem. Wymienione we wniosku uszkodzenia dotyczą zdarzeń polegających na niewłaściwym używaniu rzeczy. W takich przypadkach spółce przysługuje roszczenie wobec użytkownika, który miał obowiązek zwrócić rzecz w uzgodniony w umowie sposób. Z wniosku wynika, że gość hotelowy nie ma obowiązku naprawy szkód z tytułu zabrudzeń/zniszczeń czy zgubienia rzeczy, natomiast wniesienie opłaty za ww. zniszczenia/zabrudzenia zwalnia go z dalszych roszczeń wnioskodawcy z tytułu remontu, naprawy lub konieczności zakupu nowych sprzętów. Organ interpretacyjny zaznaczył, że kara umowna czy opłata powinna mieć charakter jednostronny, nie może wiązać się z otrzymaniem jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego i ma mieć na celu naprawienie szkody. Natomiast w przypadku przedmiotowych opłat występuje bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymanym wynagrodzeniem (tj. naprawą zniszczonych rzeczy, dodatkowym sprzątaniem).

W konsekwencji organ interpretacyjny stwierdził, że przedmiotowe świadczenia, za które strona "pobiera wynagrodzenie (opłaty) od gości hotelowych stanowią wynagrodzenie za świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.t.u. podlegające opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.

W kwestii dokumentowania pobieranych opłat od gości hotelowych organ interpretacyjny powołując art. 106b ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 2, art. 106h , art. 111 ust. 1 i ust. 3a pkt 1 u.p.t.u. podkreślił, że skoro opłaty należne spółce od gości hotelowych za dane świadczenie, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, to spółka winna wystawić fakturę w przypadku realizacji usługi na rzecz innego podatnika lub na żądanie nabywcy niebędącego podatnikiem jest zobowiązana do wystawiania faktur z tego tytułu. Natomiast w przypadku sprzedaży ww. usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych spółka może być obowiązana do zaewidencjonowania tej sprzedaży przy użyciu na kasy rejestrującej.

W skardze, złożonej po uprzednim wezwaniu organu interpretacyjnego do usunięcia naruszenia prawa, strona wniosła o uchylenie interpretacji podatkowej podnosząc zarzut błędnej wykładni i niewłaściwej oceny co do zastosowania art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 22, art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 u.p.t.u., przez uznanie, że płatności dokonywane przez gości hotelowych na rzecz skarżącej z tytułu wszelkich zniszczeń uczynionych na terenie hotelu, w pokojach hotelowych, salach konferencyjnych oraz restauracyjnych, z tytułu ponadnormatywnego sprzątania w pokojach hotelowych oraz z tytułu uszkodzenia, zniszczenia lub zagubienia roweru nie stanowią odszkodowania bądź kary umownej, ale zapłatę za świadczoną na rzecz tych gości usługę, czego konsekwencją miałoby być opodatkowanie czynności podatkiem od towarów i usług oraz konieczność wystawiania faktur VAT zamiast not obciążeniowych (księgowych).

W uzasadnieniu strona wskazała, że sprawcy szkody nie są beneficjentami świadczeń wykonywanych przez skarżącą. Remontując pokój hotelowy lub naprawiając rower skarżąca ani nie działa na zlecenie sprawcy, ani też nie wykonuje na jego rzecz jakichkolwiek świadczeń. Skarżąca dokonuje napraw na swoją i tylko swoją rzecz. Pobranie opłaty ma celu wyrównanie uszczerbku w majątku spółki spowodowanego przez gościa hotelowego, a nie przysporzenie spółce jakichkolwiek korzyści.

W odpowiedzi na skargę, organ podatkowy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Ponadto zgodnie z art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Spór między stronami sprowadza się do kwestii oceny czy opisane we wniosku przez skarżącą czynności polegające na doprowadzeniu do porządku pokoi hotelowych, naprawie lub zakupieniu nowego sprzętu w następstwie zniszczeń dokonanych przez ich użytkowników (gości hotelowych), w zamian za co sprawca tych szkód jest obowiązany do ponoszenia opłat (w znaczącej części skalkulowanych jako rekompensata powstałych szkód) stanowią usługi i podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zdaniem skarżącej naprawa sprzętu (porządkowanie pokoi) rekompensowana ww. opłatami nie mieści się w definicji usług na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, zaś opłata ma charakter odszkodowawczy.

Innego zdania jest organ interpretacyjny wywodząc, że czynności podejmowane przez stronę są odpłatne i wzajemne, co mieści się w pojęciu usługi na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, zwłaszcza, że skarżąca nie będzie domagała się od sprawców zniszczeń odszkodowania.

W opinii Sądu stanowisko organu interpretacyjnego narusza przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 1 i art. 8 u.p.tu., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega między innymi odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Z powołanego przepisu wynika, że usługą jest każde, co do zasady, odpłatne świadczenie, które nie jest dostawą towarów i które przejawia się tym, że świadczeniobiorca (konsument) wynosi z niego, choćby nawet potencjalną korzyść. Posiłkując się wskazówkami zawartymi w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 3 marca 1994r. w sprawie C-16/93, wyrok z 1 kwietnia 1982r. w sprawie C-89/81, wyrok z 5 lutego 1980r. w sprawie C-154/80 czy w sprawie C- 276/97, C-358/97 i 408/97) można sformułować ogólne stanowisko, że za świadczenie usług za wynagrodzeniem, a więc czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług uważane mogą być relacje, w których: 1) istnieje jakiś związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, 2) wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy, 3) istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, 4) odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem, 5) istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Definicję dostawy towaru zawiera art. 7 ust. 1 u.p.t.u., zaś pojęcie świadczenie usług zawiera art. 8 ust. 1 u.p.t.u., zgodnie, z którym przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: 1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; 2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa. Zgodnie natomiast z ust. 2 powyższego artykułu za odpłatne świadczenie usług uznaje się również: 1) użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych; 2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

Przedmiotem opodatkowania podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.t.u. jest zaniechanie czynności lub tolerowanie czynności lub sytuacji które może być uważane za świadczenie usług jedynie wtedy kiedy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może być uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością, a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Definicja "świadczenia usług" ma charakter dopełniający definicję "dostawy towarów" i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania VAT transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednakże, iż wszystkie czynności mieszczą się albo w pojęciu dostawy albo w pojęciu usługi. Są bowiem takie czynności faktyczne lub prawne, które w żaden sposób nie spełniają określonych w ustawie o podatku od towarów i usług przesłanek niezbędnych do przyjęcia, iż zrealizowano dostawę towarów lub że doszło do świadczenia usług, są to czynności neutralne z punktu widzenia podatku od towarów i usług. Świadczenie usług podlega przy tym opodatkowaniu tylko wtedy, gdy pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, na podstawie którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych. Aby usługa podlegała obowiązkowi podatkowemu z tytułu podatku od towarów i usług pomiędzy czynnością podlegającą opodatkowaniu (usługą), a wynagrodzeniem otrzymanym z tytułu jej wyświadczenia musi istnieć bezpośredni, czytelny i dostrzegalny związek (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt: I SA/Wr 545/12, LEX nr 1170254). Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako usługi, podlegają tylko takie świadczenia, które ze względu na cel i przedmiot dają się wyodrębnić jako samodzielne zdarzenia prawne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt: I SA/Bk 152/09, LEX nr 496190). Co ważne, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pojęcie "świadczenia usług dokonywanego odpłatnie" w rozumieniu art. 2 ust. 1 szóstej dyrektywy, zakłada istnienie bezpośredniego związku pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym (zob. wyroki: z 8 marca 1988r. w sprawie 102/86 Apple and Pear Development Council, Rec. s. 1443, pkt 12; z 16 października 1997r. w sprawie C-258/95 Fillibeck, Rec. s. I-5577, pkt 12; ww. wyroki w sprawach Komisja przeciwko Grecji, pkt 29, oraz Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 92).

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że opisany przez stronę we wniosku o interpretacje przepisów prawa stan faktyczny, nie daje podstaw do przyjęcia, iż w spornym zakresie doszło do świadczenia przez skarżącą usług na rzecz jej klientów (gości hotelowych). W tym względzie trzeba przyznać racje skarżącej, że ponoszone przez klientów na jej rzecz opłaty stanowią w istocie odszkodowanie za uszczerbek w majątku strony powstały na skutek jego zniszczenia przez gości hotelowych. Nie ma zatem miejsca świadczenie usług, gdyż nie ma ich beneficjenta, a strona dokonuje napraw (odtworzenia) w swoim majątku, a nie na rzecz strony. Wypłacana opłata (kalkulowana zasadniczo jako odpowiednik kosztów napraw) stanowi wyrównanie szkód poniesionych przez skarżącą, nie jest to zatem jakakolwiek odpłatność za ww. usługę ale rekompensata poniesionych strat. Przy czym nie ma znaczenia, że w zakresie usługi dodatkowego sprzątania opłata kalkulowana jest w stałej wysokości, nie zmienia to faktu, że gość hotelowy nie jest beneficjentem tej usługi (świadczenia), które stanowi następstwo jego działania niezgodnego z przyjętymi ogólnie zasadami czy regulaminami, zaś opłata ma kompensować powstały w majątku spółki uszczerbek.

Ponadto aby mówić o opodatkowaniu dostawy towaru czy też usługi muszą one być odpłatne. Odpłatność bowiem jest elementem koniecznym do powstania obowiązku w VAT. Termin ten nie został zdefiniowany ani w ustawie o podatku od towarów i usług, ani też w Dyrektywie 112 i VI Dyrektywie. Definicji tej można natomiast poszukać w przepisach prawa cywilnego oraz orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W rozumieniu cywilistycznym odpłatność zawiera element wynagrodzenia pieniężnego, musi więc istnieć wzajemna ekwiwalentność świadczeń. Zgodnie natomiast z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpłatność w rozumieniu podatku od towarów i usług definiowana jest znacznie szerzej, a elementem wyróżniającym jest wynagrodzenie z tytułu dokonanej transakcji, z pominięciem formy tegoż wynagrodzenia. Konieczny jest więc bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymaniem wynagrodzenia (np. wyrok ETS w sprawach: C-16/93, C-213/99, C-404/99). Z podobnymi poglądami można się również spotkać w rozstrzygnięciach sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Krakowie z 28 września 2005r. sygn. akt: I SA/Kr 850/05, Białymstoku z 23 sierpnia 2006 r. sygn. akt: I SA/Bk 193/06, Warszawie z 1 kwietnia 2008r. sygn. akt: III SA/Wa 2166/07- dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Opodatkowaniu podlega zatem dostawa towarów i świadczenie usług za wynagrodzeniem, które powinno mieć formę przysporzenia (zwiększenia aktywów po stronie beneficjenta) z tytułu konkretnego świadczenia. Tym samym należy podkreślić konieczny bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymaniem wynagrodzenia. A zatem opodatkowaniu podlegają dostawa towarów i świadczenie usług za wynagrodzeniem, które powinno mieć formę przysporzenia zwiększenia aktywów po stronie beneficjenta z tytułu konkretnego świadczenia (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt: III SA/Wa 2166/07, z 20 października 2010r. sygn. akt: III SA/Wa 305/10 - dostępne w CBOSA).

Z uwagi na opisane cechy do czynności (zaniechań) podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie można zaliczyć odszkodowań stanowiących w istocie zadośćuczynienie za powstałą (wyrządzoną szkodę). Pojęcie odszkodowania nie zostało zdefiniowane w ustawie o podatku od towarów i usług. Według art. 361 k.c. natomiast odszkodowanie jest zapłatą za wyrządzone szkody, poniesione przez kogoś straty. Z przepisów k.c. wynika ponadto, iż zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikała szkoda. Naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Odszkodowanie, zatem to nic innego, jak rekompensata, zadośćuczynienie za utracone zyski, które mogłyby zostać uzyskane przez dalsze świadczenie usług na rzecz kontrahenta. Odszkodowanie nie jest wynagrodzeniem z tytułu jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Istotą i celem odszkodowań jest rekompensata za szkodę, a nie płatność za świadczenie. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczeniem w zamian za wynagrodzenie. Otrzymanie odszkodowania nie wiąże się bowiem z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata określonej kwoty pieniężnej wynika natomiast z konieczności wynagrodzenia straty. Odszkodowanie nie stanowi wynagrodzenia za świadczone usługi, bezpośrednio nie wiąże się z żadną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego do takiego zadośćuczynienia. W konsekwencji stwierdzić należy, iż podatnik nie odnosi żadnej korzyści, nie uzyskuje żadnego przysporzenia. Brak korzyści powoduje, że obowiązek rozliczenia podatku od towarów i usług z tytułu otrzymania odszkodowania nie powstanie u podatnika. Nie sposób jednakże nie zauważyć, iż tylko niektóre odszkodowania mają charakter wynagrodzenia. Ma to miejsce np. w sytuacji przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u.). O opodatkowaniu pozostałych odszkodowań ustawodawca nie mówi nic. Uznać zatem należy, także z tego względu, iż pozostałe odszkodowania nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W odszkodowaniu brak jest zachowania symetrii między świadczeniem a wynagrodzeniem. W takich przypadkach mamy do czynienia jedynie z zadośćuczynieniem, zatem nie ma zwiększenia aktywów po stronie beneficjenta.

Tożsamy pogląd w tym zakresie wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 17 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1019/16 (orzeczenie publ. w CBOSA), zaś Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni go podziela.

Reasumując, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Inaczej mówiąc odszkodowanie to nic innego, jak rekompensata, zadośćuczynienie za utracone zyski, które mogłyby zostać uzyskane przez dalsze świadczenie usług na rzecz kontrahenta. Odszkodowanie nie jest wynagrodzeniem z tytułu jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Istotą i celem odszkodowań jest rekompensata za szkodę, a nie płatność za świadczenie. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w zamian za wynagrodzenie.

W opinii Sądu ponoszone na rzecz skarżącej opłaty stanowią odszkodowanie za straty w jej majątku. Dokonując napraw (czy zakupu zagubionego sprzętu) skarżąca nie świadczy na rzecz gości hotelowych żadnych usług, a przyjmowane od nich opłaty stanowią jednostronne świadczenia o charakterze rekompensaty (odszkodowania) za powstały w jej majątku uszczerbek. Brak zatem istotnych cech świadczenia usług (ekwiwalentności). Bez znaczenia pozostaje fakt, że wypłata ww. opłaty wygasza roszczenia spółki (zgodnie z umową z klientem) o naprawienie szkody, jest to konsekwencją zawartego między stronami porozumienia, które przewiduje taki a nie inny sposób rozliczenia szkód, co jest dopuszczalne w świetle zasady swobody umów.

Ponownie rozpoznając wniosek o wydanie interpretacji, organ interpretacyjny zobowiązany jest uwzględnić przedstawioną wykładnię spornych w sprawie przepisów, co przekłada się także na rozstrzygnięcie dotyczące zasad dokumentowania omawianych czynności.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 697,00 zł złożyła się równowartość wpisu sądowego (200,00 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego (17,00 zł) oraz wynagrodzenia radcy prawnego (480,00 zł) ustalonego zgodnie z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2015 r. poz. 1804).