Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 63/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4  pkt 1,  art. 5  ust. 1,  art. 6  ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Asesor WSA Anetta Chołuj, , Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody D. z dnia 20 sierpnia 2004 r. r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania I oddala skargę; II przyznaje pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi M. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa zł 80 groszy) z VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

W dniu 26 kwietnia 2004 r. M. G. wystąpił z wnioskiem o zameldowanie go na pobyt stały w "ruchomym pomieszczeniu mieszkalnym, to jest w samochodzie osobowym Wartburg o numerze rejestracyjnym [...]" zaparkowanym przy ul. S. [...] we W. Wnioskodawca oświadczył, iż przedmiotowy pojazd – stanowiący jego własność - od 2000 r. pozostaje miejscem jego zamieszkania i odbioru korespondencji.

Decyzją z dnia 7 czerwca 2004 r. nr [...] Prezydent W. orzekł o odmowie zameldowania M. G. na pobyt stały przy ul. S. [...] we W.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył M. G. wnosząc o jej uchylenie. Odwołujący się podniósł, iż organ pierwszej instancji zignorował dołączone do akt sprawy dowody potwierdzające, iż w przedmiotowym pojeździe zamieszkuje od 2001 r. z zamiarem stałego przebywania i świadczące koncentrując tam swoje czynności życiowe, nadto zarzucił, iż nie należy do gestii organu administracyjnego orzekanie, czy samochód osobowy jest pomieszczeniem mieszkalnym, czy też nie, gdyż o powyższym przesądzić może wyłącznie osoba, która w nim zamieszkuje.

Po rozpatrzeniu odwołania organ drugiej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji, zważywszy na okoliczność, iż odwołujący się żąda zameldowania go na pobyt stały w ruchomym pojeździe, jakim jest samochód osobowy marki WARTBURG o numerze rejestracyjnym [...], zaparkowany przy ul. S. [...] we W. Jak wskazał Wojewoda D. - pobytem stałym w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, tymczasem ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyraźnie wskazuje w art. 9b ust. 2 , iż do zameldowania się konieczne jest podanie dokładnego adresu, w tym nazwy miejscowości, dzielnicy, ulicy, numeru domu i lokalu, a także nazwy województwa i kodu pocztowego. Powyższych warunków prawnych nie spełnił M. G. żądając zameldowania go w pojeździe samochodowym. Bezspornym bowiem – zdaniem organu - pozostaje fakt, iż samochód osobowy nie jest lokalem mieszkalnym.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem M. G. - reprezentowany przez pełnomocnika - wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucił ostatecznemu rozstrzygnięciu Wojewody D. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 9b ustawy o ewidencji ludności dowodach osobistych, przez jego błędną wykładnię polegającą na nieuprawnionym twierdzeniu, iż pojazd zamieszkały przez skarżącego nie spełnia wymogu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu, w konsekwencji której to wykładni odmówiono skarżącemu zameldowania na pobyt stały. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie wniosku o zameldowanie na pobyt stały, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych.

Na poparcie skargi podniesiono, iż nieuprawnione jest stanowisko organów pierwszej i drugiej instancji upatrujących braku możliwości zameldowania skarżącego na pobyt stały w sytuacji, gdy mieszka on w pojeździe. Strona skarżąca wywodziła, iż wbrew twierdzeniom Wojewody D. skarżący uprawniony jest do zameldowania, bowiem przebywa z zamiarem stałego pobytu w pomieszczeniu przystosowanym do jego potrzeb, które zgodnie z ich stopniem w całości zaspokaja. Pomimo, iż pojazd w którym mieszka skarżący nie jest wyodrębnionym lokalem mieszkalnym w rozumieniu ustawy Prawo lokalowe, to nie ma podstaw, aby możliwość meldunku ograniczać tylko do takich sytuacji, w których wnioskodawca wykaże uprawnienie do zamieszkania w budynku. Pełnomocnik skarżącego wskazał również uwagę na fakt, iż szereg przedłożonych do sprawy dokumentów potwierdza szeroką akceptację słusznego stanowiska skarżącego upatrującego prawa do zameldowania w miejscu swego rzeczywistego miejsca zamieszkania. W skardze podkreślono również okoliczność, iż wymóg formalny przebywania pod określonym adresem został przez M. G. spełniony, skoro pojazd znajduje się w granicach posesji nr [...]. W świetle powyższego, jako nietrafną uznać należy dokonaną przez organy pierwszej i drugiej instancji wykładnię dotyczącą rozumienia określenia "lokal" w zakresie, w jakim jego posiadanie warunkuje uprawnienie do zameldowania.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie, między innymi w art. 145 § 1 p.p.s.a. Po myśli tego przepisu, podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji stanowią stwierdzenie przez sąd - naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie składu orzekającego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co czyni skargę niezasadną. Przede wszystkim godzi się zauważyć, że organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących normatywną podstawę wydanych orzeczeń.

Materialnoprawną podstawą w sprawie o zameldowanie są przepisy ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Według art. 4 pkt 1 powołanej ustawy obowiązek meldunkowy polega między innymi na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego. Z kolei art. 5 ust.1 stanowi przy tym, że osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego. Definicję pobytu stałego zawiera przepis art. 6 ust.1, w świetle którego pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przytoczoną treść przepisu art. 6 ust. 1 dodatkowo powtórzono w art. 9b ust. 1, wskazując, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem, doprecyzowując w ustępie 2, iż adres określa się przez podanie: 1) w gminach, które uzyskały status miasta - nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu oraz nazwy województwa, 2) w innych gminach - nazwy miejscowości, numeru domu i lokalu , nazwy gminy i województwa.

Na tle przyjętych rozwiązań prawnych ustalenia w sprawie zatem wymagało, czy zachodziły przedstawione wyżej przesłanki niezbędne do zameldowania na pobyt stały M. G. we W. przy ul. S. [...] - w szczególności zaś, czy adres, pod którym zameldowanie ma nastąpić, spełnia wymogi przewidziane cytowanym art. 9b ust. 1 i ust. 2 oraz czy pod wskazanym adresem wnioskodawca faktycznie zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu.

Przedmiotowy w sprawie adres oznaczony jako "W., ul. S. [...]" niewątpliwie wskazuje miasto, ulicę i numer domu. Jak jednak bezspornie ustalono - adres ten jest tylko adresem budynku, w okolicy którego skarżący parkuje samochód osobowy marki Wartburg, w którym to pojeździe, jak utrzymuje, przebywa z zamiarem stałego pobytu. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy prawidłowo wobec tego organy administracyjne uznały, że skarżący - wbrew przepisom prawa - nie wskazał domu ani lokalu, w którym mieszka i w którym mogło nastąpić zameldowanie.

Wprawdzie pojęcie lokalu nie zostało zdefiniowane w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ale wypada odnieść się do definicji legalnych funkcjonujących w innych aktach prawnych. W świetle art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali ( j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu tej ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspakajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Zgodnie z art. 2 ust.1 pkt 4) ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2001 r. Nr 71 poz. 733 ze zm.) - ilekroć w ustawie tej jest mowa o lokalu, należy przez to rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Abstrahując zresztą nawet od odwoływania się do systemu prawa i tam zawartych definicji prawnych lokalu - skoro zgodnie z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymagane jest dla zameldowania oznaczenie adresu rozumianego jako podanie między innymi "numeru domu i lokalu", to już zatem sama treść przytoczonego art. 9b ust. 2, z użyciem spójnika "i" wskazuje, że chodzi o lokal mieszczący się w jakimś budynku, czyli "domu". Nie może być to lokal pojmowany jako jakiekolwiek miejsce według dowolnego uznania wnioskodawcy, a z pewnością nie jako pojazd, który stanowi rzecz ruchomą. W ujęciu art. 9b ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych chodzi wyłącznie o nieruchomość stanowiącą budynek lub część takiej nieruchomości, obiektywnie przeznaczoną do celów mieszkalnych. Podkreślić bowiem trzeba, że przede wszystkim zameldowanie dotyczy "zamieszkania". Nie sposób pominąć także powszechnego znaczenia pojęcia zamieszkania i lokalu wobec braku bezpośredniego określenia tych terminów w samej ustawie o ewidencji ludności. Według Słownika Języka Polskiego lokal oznacza mieszkanie, pomieszczenie. Z kolei mieszkanie to, cyt. "pomieszczenie, w którym się stale mieszka, złożone zwykle z pokoi, kuchni, łazienki, ubikacji i przedpokoju". Podobnie w słownikowym ujęciu pomieszczenie to "budynek, wydzielona część budynku, izba itp." Zamieszkać, zamieszkiwać zaś oznacza "zająć jakiś lokal, jakieś pomieszczenie jako miejsce pobytu".

W omawianej materii należy zważyć także na "zamiar stałego przebywania" jako przesłanki pobytu stałego. Według ugruntowanego poglądu orzecznictwa sądowoadministracyjnego zamiar stałego lub długotrwałego przebywania wiązać należy z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia centrum życia osobistego i interesów majątkowych. Oczywiste jest przy tym, że ocena charakteru pobytu nie może ograniczać się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli wnioskodawcy, co do jego zamiarów. Istotne są bowiem przede wszystkim obiektywne okoliczności faktyczne. Wbrew zatem twierdzeniom skargi zamiar stałego pobytu nie może być subiektywnym przejawem woli, tudzież przekonania wnioskodawcy, lecz jego istnienie winno być oceniane w kategoriach zobiektywizowanych, wyznaczonych przesłankami prawnymi wyrażonymi w treści obowiązujących przepisów prawa materialnego. Ewidencja ludności, jak wynika z przywołanych norm ustawowych nie służy przecież rejestrowaniu pobytu ludności w każdym deklarowanym swobodnie przez obywateli miejscu fizycznego ich przebywania, lecz w tych, które zostały uznane przez ustawodawcę za możliwe do realizowania powinności meldunkowych. Zgodnie z art. 1 ust. 2 omawianej ustawy ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób (...). "Miejscem pobytu" czasowego lub stałego w tym ujęciu może być wyłącznie miejsce oznaczone zgodnie z artykułami 6, 7, a w szczególności art. 9b ustawy.

W ocenie Sądu, w przedstawionym świetle przyjąć zatem należy, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy - zgodnie z przywołanym art. 9b ust.1 i 2 ustawy - nastąpić może jedynie w budynku lub lokalu do tego przeznaczonym. I jakkolwiek ustawodawca w art. 9b ust. 3 posługuje się pojęciem "ruchomego pomieszczenia mieszkalnego" stanowiąc, że przepisy ust. 1 i 2 cytowanego artykułu stosuje się odpowiednio do zameldowania osób przebywających stale lub czasowo na statku morskim lub żeglugi śródlądowej albo w innych ruchomych pomieszczeniach mieszkalnych (mogą być to także pojazdy), jednakże – co wynika wprost z brzmienia art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 2 - miejscem pobytu takiej osoby dla celów meldunkowych jest miejscowość, w której siedzibę ma zakład pracy zatrudniający tę osobę. Wobec tego oznaczenie adresu również i w tego rodzaju przypadkach następuje zgodnie z regułami określonymi w art. 9b ust.1 i 2, wiążąc się z faktem zatrudnienia, która to okoliczność wszakże nie występuje w niniejszej sprawie.

Z tych względów orzekające organy nie naruszyły prawa przyjmując, że zachodzi brak przesłanek do uwzględnienia żądania skarżącego, a tym samym skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Orzeczenie jak w pkt II wyroku - odnośnie kosztów - oparto na podstawie art. 250 tej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji 240 zł (w sprawach innych niż te, których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna lub decyzja albo postanowienie Urzędu Patentowego) W świetle natomiast § 2 ust. 3 tegoż rozporządzenia, w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 22 % (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Tym samym należało przyznać na rzecz pełnomocnika strony skarżącej wynagrodzenie powiększone o stawkę podatku od towarów i usług, co stanowi łącznie kwotę 292,80 zł.