Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 393/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1, art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 30 czerwca 2020 r. M.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] w przedmiocie rozpoznania pkt 3 jego wniosku z dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. W skardze zarzucił organowi naruszenie:

1. przepisu art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez nieudostępnienie skarżącemu w terminie 14 dni żądanej informacji publicznej;

2. przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez stwierdzenie, że żądana informacja przez skarżącego w punkcie 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r. o udzielenie informacji publicznej nie jest w posiadaniu administracji Aresztu Śledczego w [...], ponieważ administracja Aresztu Śledczego w [...] nie gromadzi danych liczbowych, o których mowa we wniosku, przy czym żądana informacja jest w posiadaniu administracji Aresztu Śledczego w [...], ponieważ wynika z decyzji wydawanych przez organy postępowania karnego wykonawczego, w tym: decyzji Dyrektora AŚ lub Komisji Penitencjarnej przy Areszcie Śledczym w [...];

3. art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie żądanej przez skarżącego informacji publicznej w sposób i w formie zgodnych z treścią wniosku z dnia [...] maja 2020 r.

W związku z powyższym skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie na podstawie przepisu art. 149 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] do udostępnienia w terminie 7 dni od daty ogłoszenia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, informacji publicznej w zakresie wskazanym w pkt 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r.;

2. stwierdzenie na podstawie przepisu art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej poprzez nieudostępnienie skarżącemu żądanej informacji publicznej w punkcie 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r.;

3. skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym – na podstawie przepisu art. 119 pkt 2 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi M.P. wskazał, że pismem z dnia [...] maja 2020 r., na podstawie przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wniósł do Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] o udzielenie informacji publicznej w zakresie wskazania czy:

1. na terenie Aresztu Śledczego w [...] znajduje się cela mieszkalna, w której oprócz drzwi, w wejściu do celi zamontowano kratę koszową (dystansującą) a także całodobowo można monitorować zachowanie osadzonego przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk;

2. na terenie Aresztu Śledczego w [...] jest stanowisko ochronne, na którym funkcjonariusz Służby Więziennej całodobowo kontroluje zachowanie osadzonego, pełniąc dozór przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej i zamkniętej kracie koszowej (dystansującej) uniemożliwiającej osadzonemu samodzielne opuszczenie celi;

3. administracja Aresztu Śledczego w [...] na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym w [...] - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. Jeżeli taka praktyka jest lub była stosowana wniósł także o udzielenie informacji, wobec ilu osadzonych ww. środki były stosowane: 1) w 2015 r., 2) w 2016 r., 3) w 2017 r., 4) w 2018 r., 5) w 2019 r., 6) na dzień sporządzenia informacji;

4. administracji Aresztu Śledczego w [...] znana jest praktyka polegająca na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy drzwiach otwartych celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] udostępnił mu żądaną w punktach 1, 2 i 4 wniosku informację publiczną. W zakresie natomiast żądania zawartego w punkcie 3 wniosku organ stwierdził, że Areszt Śledczy w [...] nie gromadzi danych, które są przedmiotem wnioskowanego zapytania, a w konsekwencji nie posiada informacji w zakresie wskazania "wobec ilu osadzonych przebywających w Areszcie Śledczym w [...] stosowane są środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi, przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego służbę przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej, przez zamkniętą kratę koszową uniemożliwiającą opuszczenie celi przez osadzonego" w latach 2015-2019, do chwili obecnej.

W skardze skarżący zarzucił, że ww. stanowisko organu nie jest zgodne ze stanem faktycznym, a Dyrektor AŚ jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej. Skarżący wyjaśnił, że wniósł o udostępnienie informacji publicznej wynikającej wprost z wydawanych decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczego (Dz. U. z 2019 r. poz. 676 z późn. zm.) – dalej zwanej k.k.w. przez Dyrektora AŚ lub przez Komisję Penitencjarną przy Areszcie Śledczym w [...] (lub inny organ postępowania karnego wykonawczego wymieniony w przepisie art. 2 pkt 5 k.k.w.) w zakresie monitorowania zachowania osadzonego przebywającego w Areszcie Śledczym w [...].

Podkreślił, że decyzje o monitorowaniu zachowania osadzonego wydawane przez Dyrektora AŚ oraz przez Komisję Penitencjarną przy Areszcie Śledczym w [...] wypełniają wszystkie warunki aby uznać je za dokument urzędowy, o którym mowa w przepisie art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przechowywane są w aktach osobowych osób pozbawionych wolności prowadzonych przez administrację jednostki penitencjarnej, zatem podlegają one udostępnieniu na podstawie przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Skarżący wskazał również, że skoro decyzje o monitorowaniu zachowania osadzonego wydawane przez organy postępowania karnego wykonawczego są dokumentem urzędowym podlegającym ujawnieniu, to organ nie mógł uznać, że dane liczbowe, które stanowiłyby informację publiczną, nie są gromadzone. Takie stwierdzenie skarżący uznał za niezgodne ze stanem faktycznym i przepisami Kodeksu karnego wykonawczego, ponieważ wszystkie decyzje o monitorowaniu zachowania osadzonego podlegają nadzorowi penitencjarnemu dokonywanemu przez sędziego penitencjarnego, więc muszą być w stałym posiadaniu jednostki penitencjarnej.

Skarżący dodał też, że nie wnosił o wytworzenie nowej informacji (dokumentu), który statuowałby czynności wykonywane przez administrację Aresztu Śledczego w [...]. Nie wnosił także o wydanie danych z rejestru, zbioru lub odrębnego zestawienia spraw osób osadzonych, które nie są dokumentem urzędowym w myśl przepisu art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wnosił jedynie o wykazanie na podstawie istniejących decyzji organów postępowania karnego wykonawczego o dokonywanych czynnościach monitorowania osadzonych, w konkretnym zakresie, tj. stosowania środków profilaktycznych polegających na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo służbę przy otwartych drzwiach celi - całodobowo monitorującego zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi.

Podkreślił też, że nie wnosił o ujawnienie treści poszczególnych decyzji o monitorowaniu zachowania osadzonego w latach 2015 - 2019 i na dzień udzielenia informacji publicznej, a jedynie o wskazanie na podstawie wydanych decyzji, czy administracja Aresztu Śledczego w [...] na podstawie decyzji o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób osadzonych w Areszcie Śledczym w [...] - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne opisane w pkt 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r. A jeżeli taka praktyka była lub jest stosowana, to skarżący wnosił o udzielenie informacji, wobec ilu osadzonych ww. środki były stosowane w latach 2015 - 2019 oraz na dzień udzielenia informacji publicznej. Powyższe żądanie, w ocenie skarżącego, mieści się w zakresie uregulowania wynikającego z przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zezwalające wnioskodawcy na określenie sposobu i formy udzielenia informacji publicznej. W niniejszym przypadku chodzi o udostępnienie informacji przez Dyrektora AŚ na podstawie wydawanych przez niego decyzji.

Skarżący wyjaśnił nadto, że szczególna istotność dla interesu publicznego jego żądania wymaga ustalenia skali zjawiska nieprzestrzegania przez organy postępowania karnego wykonawczego zakazu wynikającego z przepisu art. 4 § 2 k.k.w., tj. ograniczania prawa do prywatności osób pozbawionych wolności, poprzez całodobowy dozór funkcjonariusza przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej, w której zakwaterowana jest osoba pozbawiona wolności, bez zastosowania przepisu ustawy, który zezwalałby na takie działanie. Z poczynionych ustaleń wynika, że na przestrzeni ostatnich sześciu lat, co najmniej trzy jednostki penitencjarne stosowały taką profilaktykę.

Jeżeli takich przypadków byłoby więcej, to, zdaniem skarżącego, należy ujawnić działanie organów państwa naruszające postanowienie m.in. art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz poczynić wszelkie kroki prawne, aby takie działania nie były wobec osób pozbawionych wolności więcej stosowane, tym bardziej, że w tej kwestii wypowiedział się także Rzecznik Praw Obywatelskich, który stwierdził, m.in. w piśmie z dnia 21 maja 2020 r. nr BPG.517.11.2019.ŁK, że w jego ocenie obowiązujące przepisy nie dają podstaw do umieszczenia osadzonego w celi mieszkalnej, której drzwi pozostają otwarte w celu umożliwienia bezpośredniej obserwacji zachowania osadzonego przez funkcjonariusza Służby Więziennej. A już w szczególności, kiedy istnieje możliwość zapewnienia takiej osobie pełnej ochrony przy użyciu przewidzianych prawem środków, bez konieczności ingerowania w tak dotkliwy sposób w prawo osadzonego do prywatności. Dlatego, w ocenie skarżącego, tak ważne dla interesu społecznego jest ustalenie czy opisane we wniosku środki profilaktyczne były lub są stosowane w Areszcie Śledczym w [...]. Powyższe jest zgodne z głównym celem przepisów o ustawy o dostępie do informacji publicznej - społecznej kontroli władzy publicznej.

Skarżący podkreślił też, że on sam, lub też jego siostra, zwrócili się z tym samym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, który jest przedmiotem postępowania, do wszystkich 119 jednostek penitencjarnych w Polsce. Na dzień sporządzenia skargi 98 aresztów śledczych i zakładów karnych udostępniło już żądaną informację, a 51 odpowiedzi na wniosek w formie kserokopii skarżący załączył do skargi.

M.P. zaakcentował nadto, że Dyrektor AŚ powinien udostępnić żądaną informację publiczną w terminie 14 dni, co najmniej w zakresie wykazania wobec ilu osadzonych stosowane na dzień sporządzenia informacji publicznej są środki profilaktyczne opisane w pkt 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r. Ustalenie to ograniczało się jedynie do zweryfikowania, czy zgodnie z Instrukcją Ochronną Aresztu Śledczego w [...] jest stanowisko ochronne przewidujące bezpośredni dozór osadzonego w celi mieszkalnej całodobowo monitorowanej systemem telewizji przemysłowej i czy cela, przy której odbywa się dozór, jest zakwaterowana, a jeżeli tak – do odnalezienia w tym zakresie indywidualnej decyzji o monitorowaniu zachowania osadzonego. W ocenie skarżącego czynność ta nie wyłączyłaby żadnego z funkcjonariuszy lub pracowników cywilnych od wykonywania powierzonych obowiązków na dłużej niż kilkadziesiąt minut.

Skarżący stwierdził też, że żądana przez niego informacja publiczna nie będzie podlegała ograniczeniom z przepisu art. 5 ust. 1, 2 i 2a ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ jej zakres obejmuje tylko czynności podejmowane przez organy postępowania karnego wykonawczego i stosowane przez nie środki profilaktyczne względem osób osadzonych. Żądanie nie odnosi się do konkretnej osoby fizycznej (skazanego bądź tymczasowo aresztowanego), więc nie może ono naruszać jej prywatności.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] wniósł o jej oddalenie.

Uzasadniając stanowisko organu podkreślił, że w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. stanowiącym odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wskazano, że w obecnie w Areszcie Śledczym w [...] nie jest wyznaczone stanowisko do całodobowej kontroli zachowania osadzonych przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej, co oznacza także, że obecnie taki sposób monitorowania zachowania osadzonych w tym areszcie nie jest realizowany

Odnosząc się natomiast do danych dotyczących lat "2015-2019 do chwili obecnej" pełnomocnik organu wyjaśnił, że w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. wskazano, że Areszt Śledczy w [...] nie gromadzi danych, które są przedmiotem zainteresowania wnioskodawcy, a co za tym idzie nie posiada informacji dotyczących wobec ilu osób osadzonych przebywających w Areszcie Śledczym w [...] stosowane były wskazane środki profilaktyczne. Powyższe wynikało z faktu, że tego typu dane (decyzje w przedmiocie umieszczenia w celi monitorowanej) znajdują się w aktach poszczególnych osadzonych, którzy są często transportowani i nie przebywają w czasie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności wyłącznie w jednej jednostce penitencjarnej. W związku więc z okolicznością, że osadzeni przybywają i ubywają w transporcie z i do poszczególnych jednostek penitencjarnych, dokumentacja związana z decyzjami podejmowanymi w stosunku do takich osób np. organów wykonawczych podąża razem z nimi, ponieważ znajduje się w ich aktach osobowych, które są przekazywane wraz z osadzonymi do nowej jednostki. Areszt Śledczy w [...] nie prowadzi natomiast żadnych statystyk związanych z ww. zagadnieniem objętym żądaniem M.P. (żaden przepis prawa nie nakłada na jednostkę penitencjarną obowiązku prowadzenia statystyk w tym zakresie). Pełnomocnik organu wyjaśnił dalej, że jedynie podanie imienia i nazwiska konkretnego osadzonego umożliwia weryfikację (sprawdzenie akt osobowych lub dokumentacji elektronicznej dotyczącej konkretnego osadzonego), czy w jego przypadku została wydana decyzja o stosowaniu określonych środków profilaktycznych.

Pełnomocnik organu podkreślił jednocześnie, że wyznaczenie funkcjonariusza do pełnienia służby przy drzwiach otwartych celi ma charakter doraźny i ma miejsce niezwykle rzadko, a statystyka w danym zakresie przez Areszt Śledczy w [...] także nie jest prowadzona.

Dodał też, że treść żądanych przez skarżącego informacji została zakwalifikowana jako żądanie udostępnienia informacji publicznej, ponieważ dotyczyły one zasad funkcjonowania Aresztu Śledczego w [...].

Natomiast po dokonaniu analizy danych pozostających w dyspozycji organu Areszt Śledczy w [...] udzielił skarżącemu informacji publicznej w zakresie danych, którymi dysponował. W pozostałym natomiast zakresie udzielił skarżącemu informacji, że innych danych wskazanych we wniosku nie posiada, co nie oznacza odmowy udzielenia takiej informacji.

Pełnomocnik organu zauważył również, że wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez skarżącego w skardze, wyłącznie wówczas, gdy w dyspozycji Aresztu Śledczego w [...] pozostawałyby dane pozostające w jego zainteresowaniu, tj. wobec ilu osadzonych były stosowane w latach 2015-2019 "(...) środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk (...)" dany organ mógłby wezwać M.P. do wykazania, dlaczego uzyskanie danej informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Skoro zaś organ nie dysponuje i nie dysponował określonymi danymi, to nie mógł żądać od skarżącego wskazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu danej informacji publicznej przetworzonej, ponieważ nawet jego wykazanie nie spowodowałoby jej udzielenia. Co więcej, takie działanie (wzywanie zainteresowanego do wykazania istotnego interesu publicznego, mimo że organ danych umożliwionych sporządzenie informacji publicznej przetworzonej nie posiada) mogłaby zostać uznane za działanie podważające zaufanie do organów administracji publicznej.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2020 r., stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, zmodyfikował wniosek zawarty w punkcie 1 skargi w ten sposób, że wniósł na podstawie przepisu art. 149 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o zobowiązanie Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] do udostępnienia w terminie 7 dni od daty ogłoszenia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, informacji publicznej w zakresie wskazania, czy na dzień sporządzenia informacji publicznej administracja Aresztu Śledczego w [...] na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym w [...] - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy drzwiach otwartych celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. A jeżeli takie środki profilaktyczne są stosowane o wskazanie, wobec ilu osadzonych są stosowane na dzień sporządzenia informacji.

Jednocześnie wniósł na podstawie przepisu art. 149 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o przyznanie od organu, Aresztu Śledczego w [...] na rzecz skarżącego, M.P. sumy pieniężnej w wysokości dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego faktycznie poniesionych kosztów postępowania.

W piśmie tym skarżący zarzucił, że treść odpowiedzi na skargą Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] jest w sobie sprzeczna. Ponadto organ dopuścił się manipulacji zmieniając treść żądania punktu 3 jego wniosku dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, gdyż on nie wnosił nigdy o udostępnienie informacji określonych w punkcie 3 za lata 2015 - 2019, do chwili obecnej. Jego żądanie z punktu 3 wniosku dotyczyło natomiast okresu od 2015 roku do 2019 roku oraz momentu sporządzenia informacji publicznej, w tym wypadku był to dzień [...] czerwca 2020 r. tj. dzień sporządzenia i podpisania przez Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] pisma nr [...].

Skarżący zgodził się ze stanowiskiem organu, iż może on nie posiadać żądanej w punkcie 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r. informacji publicznej za lata 2015 - 2019, albowiem nie gromadzi danych. W związku z powyższym dokonał modyfikacji wniosku nr 1 skargi, poprzez usunięcie z jego treści lat 2015 – 2019 oraz pozostawienie jedynie momentu sporządzenia informacji publicznej

Jednocześnie skarżący zaznaczył, iż zdaje sobie sprawę, że organ nie będzie w stanie udostępnić żądanej informacji na dzień [...] czerwca 2020 r. (data pisma nr [...]), dlatego jego żądanie należy odczytywać jako dzień sporządzenia informacji publicznej po rozstrzygnięciu przez Sąd zasadności jego skargi na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...].

Kwestią sporną, która pozostaje nie rozstrzygnięta jest zatem to, czy Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. w zakresie wskazania, czy na dzień sporządzenia informacji publicznej administracja Aresztu Śledczego w [...] na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym w [...] - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy drzwiach otwartych celi – całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. Nadto, jeżeli ww. środki są stosowane na dzień sporządzenia informacji publicznej, czy organ musiał wskazać wobec ilu osadzonych przebywających w Areszcie Śledczym w [...] ww. środki są stosowane.

W ocenie skarżącego, Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] posiadał powyższą informację publiczną.

Skarżący zaznaczył jednocześnie, że ustosunkowanie się przez Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] do punktu 2 jego wniosku z dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej rodzi domysł, iż na dzień sporządzenia informacji środki profilaktyczne wymienione w punkcie 3 tegoż wniosku nie były stosowane wobec żadnego osadzonego przebywającego w Areszcie Śledczym w [...]. Jednakże domysł na podstawie udostępnionej informacji publicznej na pytanie 2 wniosku nie może zostać uznany za udostępnienie informacji publicznej, ponieważ nie obejmuje w swej treści żądania punktu 3 wniosku, w którym organ stwierdziłby, czy na dzień sporządzenia informacji publicznej takie środki są stosowane.

Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie od organu, Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] sumy pieniężnej w wysokości dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, skarżący stwierdził, iż jest on następstwem manipulacji co treści punktu 3 wniosku, która miała doprowadzić do uznania argumentu, iż administracja Aresztu Śledczego w [...] nie gromadzi żądanych we wniosku danych. Organ w tym wypadku działał na niekorzyść skarżącego, co uzasadnia przyznanie przez Sąd żądanej sumy pieniężnej.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2020 r. skarżący poinformował Sąd o uiszczeniu wpisu sądowego od skargi, jednocześnie wnosząc o przyznanie od organu na jego rzecz faktycznie poniesionych kosztów postępowania sądowego, w tym wpisu od skargi.

W piśmie tym skarżący podtrzymał dotychczasowe twierdzenia i wnioski zawarte w skardze i kolejnych pismach procesowych, przecząc jednocześnie wszelkim twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, za wyjątkiem tych wyraźnie przez niego przyznanych.

Skarżący podtrzymał stanowisko, że Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] pismem nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., w odpowiedzi na jego wniosek z dnia [...] maja 2020 r., nie udostępnił mu żądanej w punkcie 3 ppkt 6 tego wniosku informacji publicznej. Podkreślił jednocześnie, że Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] jest w posiadaniu informacji publicznej w zakresie ppkt 6 punktu 3 jego wniosku, albowiem w momencie sporządzania informacji publicznej jest w posiadaniu zarówno:

1. decyzji o monitorowaniu zachowania osadzonego,

2. kart osadzonego zagrożonego samobójstwem, z których jednoznacznie wynika, jakie środki profilaktyczne są wobec osoby pozbawionej wolności stosowane.

Na potwierdzenie stawianej tezy, że Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] jest w posiadaniu informacji w zakresie punktu 3 ppkt 6 wniosku skarżący przytoczył treści pism otrzymanych z innych jednostek penitencjarnych w przedmiocie powyższego żądania. Zaznaczył też, że ze wszystkich 120 jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, tj. aresztów śledczych i zakładów karnych, 105 udostępniło żądaną w punkcie 3 informację, co najmniej na dzień sporządzenia informacji publicznej.

Jednocześnie skarżący ponownie zaznaczył, iż zdaje sobie sprawę, że organ nie będzie w stanie udostępnić żądanej informacji z ppkt 6 punktu 3 wniosku na dzień [...] czerwca 2020 r. (data pisma nr [...]), dlatego jego żądanie należy odczytywać jako dzień sporządzenia informacji publicznej po rozstrzygnięciu przez Sąd zasadności skargi na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...].

Na marginesie skarżący zwrócił jednocześnie uwagę, że Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] uchybił przepisowi art. 12 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż nie oznaczył udostępnionej informacji publicznej w piśmie nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. danymi określającymi tożsamość osoby, która wytworzyła informację lub odpowiada za jej treść.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej zwana jako "P.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W ocenie Sądu skarga na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana został zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764) dalej u.d.i.p., będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

Przepisy u.d.i.p. stanowią, że realizacja prawa do informacji publicznej w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1-3) jest uzależniona od jednoczesnego, kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek. Po pierwsze: przedmiotem żądania informacji musi być informacja publiczna w rozumieniu art. 1 oraz art. 3 ust. 2, po drugie: adresatem żądania udostępnienia informacji publicznej, na zasadach tej ustawy, zgodnie z art. 4 ust. 1, mają być "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne", ponadto (ust. 2) związki zawodowe i inne organizacje oraz partie polityczne, po trzecie: według art. 4 ust. 3 obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.

Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p., polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialnotechnicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Innymi słowy, z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ milczy wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji.

Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Wniosek zainteresowanego rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia w sytuacji, gdy owa informacja publiczna znajduje się w jego posiadaniu. W sytuacji zatem, gdy organ nie posiada żądanej informacji, nie można zobowiązać go do jej udzielenia.

W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej stanowi czynność materialno - techniczną, a formę i sposób jej udostępnienia wyznacza zakres żądania, chyba że środki techniczne organu obowiązanego do udostępnienia informacji nie pozwalają na wydanie informacji w całości zgodnie z żądaniem wnioskodawcy (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w przypadku, gdy organ administracji publicznej nie dysponuje żądanymi informacjami, nie wydaje decyzji, ponieważ nie ma do tego podstaw prawnych, ale zobowiązany jest do wyjaśnienia wnioskodawcy, iż z uwagi na ich brak nie ma fizycznej możliwości ich udostępnienia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w niniejszej sprawie nie jest kwestią sporną, że spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania u.d.i.p.

Należy przypomnieć, że Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. udzielił odpowiedzi na wniosek M.P. z dnia [...] maja 2020 r. (który wpłynął do organu w dniu 29 maja 2020 r.) o udostępnienie informacji publicznej.

W odpowiedzi na punkt 3 wniosku organ poinformował wnioskodawcę, że Areszt Śledczy w [...] nie gromadzi danych, które są przedmiotem wnioskowanego zapytania, a co za tym idzie nie posiada informacji w zakresie wskazania "wobec ilu osób osadzonych przebywających w Areszcie Śledczym w [...] stosowane są środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi, przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego służbę przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej, przez zamkniętą kratę koszową uniemożliwiającą opuszczenie celi przez osadzonego" w latach 2015-2019, do chwili obecnej.

Skarżący w skardze zarzucił organowi bezczynność w zakresie odpowiedzi na punkt 3 jego wniosku. Ponadto zarzucił, że organ dopuścił się manipulacji zmieniając treść żądania punktu 3 jego wniosku, gdyż on nie wnosił nigdy o udostępnienie informacji określonych w punkcie 3 za lata 2015 - 2019, do chwili obecnej. Jego żądanie z punktu 3 wniosku dotyczyło natomiast okresu od 2015 roku do 2019 roku oraz momentu sporządzenia informacji publicznej.

Następnie w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący zmodyfikował żądanie skargi wnosząc o zobowiązanie organu do udostępnienia tylko informacji żądanej w punkcie 3 ppkt 6 wniosku tj. na dzień sporządzenia informacji publicznej. Skarżący w piśmie tym zgodził się ze stanowiskiem organu, że może on nie posiadać żądanej w punkcie 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r. informacji publicznej za lata 2015 – 2019. Jednocześnie zaznaczył, że zdaje sobie sprawę, że organ nie będzie w stanie udostępnić tej informacji na dzień [...] czerwca 2020 r. (kiedy udzielił odpowiedzi na wniosek), dlatego jego żądanie należy odczytywać jako wniosek o udzielenie tej informacji na dzień sporządzenia informacji publicznej po rozstrzygnięciu przez Sąd zasadności jego skargi na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...]

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę treść informacji przekazanych skarżącemu przez organ w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. należy stwierdzić, że Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] na dzień wniesienia skargi w niniejszej sprawie nie pozostawał w bezczynności w zakresie udzielenia odpowiedzi na pkt 3 wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. O bezczynności organu można mówić wtedy, gdy nie rozpatrzył w terminie i w formie prawem przewidzianej żądania wnioskodawcy lub nie podjął w sprawie żadnych czynności. W rozpatrywanej sprawie natomiast, organ w zakreślonym przez siebie terminie udostępnił skarżącemu częściowo żądane informacje, wyjaśniając jednocześnie, że pozostałych informacji nie posiada.

W odpowiedzi na punkt 3 wniosku organ poinformował wnioskodawcę, że Areszt Śledczy w [...] nie gromadzi danych, które są przedmiotem wnioskowanego zapytania, a co za tym idzie nie posiada informacji w zakresie wskazania "wobec ilu osób osadzonych przebywających w Areszcie Śledczym w [...] stosowane są środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi, przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego służbę przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej, przez zamkniętą kratę koszową uniemożliwiającą opuszczenie celi przez osadzonego" w latach 2015-2019, do chwili obecnej. Jednocześnie w piśmie tym poinformowano wnioskodawcę, że obecnie w tutejszej jednostce nie jest wyznaczone stanowisko do całodobowej kontroli osadzonych przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu doprecyzował, iż z powyższej informacji wynikało, że w chwili obecnej (czyli na dzień udzielenia odpowiedzi na wniosek) taki sposób monitorowania zachowania osadzonych w tym areszcie nie jest realizowany.

W świetle powyższego za nieuzasadniony należy uznać zarzut skarżącego, że organ pozostaje w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji żądanej w punkcie 3 ppkt 6 jego wniosku, tj. na dzień sporządzenia informacji publicznej.

W sytuacji zatem, gdy organ w odpowiedzi na wniosek M.P. z dnia 24 maja 2020 r. udostępnił żądane informacje będące w jego posiadaniu, informując jednocześnie, że pozostałych informacji nie posiada, to należy stwierdzić, iż nie pozostaje w bezczynności.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.