Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1134/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 130a ust. 1, 2, 5, 5f, 6, 7, 10
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia del. SO Dorota Radaszkiewicz Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) zwanej dalej: kpa. oraz art. 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) zwanej dalej: u.p.e.a., po rozpatrzeniu odwołania M.A., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie z drogi 19 pojazdów.

W uzasadnieniu tego postanowienia organ przytoczył stan faktyczny i prawny sprawy wskazując, że pismem z 25 lutego 2013 r. M.A. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik) o przyznanie wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie 159 pojazdów, których dokonał na podstawie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, według stawek ustalonych przez lokalne jednostki samorządu terytorialnego, na łączną kwotę 85.579 zł netto. W treści wniosku wskazał, że obecne żądanie dotyczy okresu od zatrzymania pojazdu i umieszczenia go na parkingu do dnia przejścia jego własności na rzecz Skarbu Państwa. Oświadczył, iż domaga się wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie pojazdów według stawek ustalonych przez Radę Miasta uchwałą nr LXVI/983/02 i Radą Powiatu uchwałą nr XXXI/401/2002.

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego dokonano sprawdzenia wniosku stwierdzając, że 4 pojazdy zostały w nim dwukrotnie wymienione, a następnie wniosek ten podzielono na kilka części w zależności od ustalonego stanu faktycznego i prawnego oraz zakresu żądania. Ostatecznie ze względu na poczynione ustalenia organ podzielił pojazdy z wniosku na kilka grup. I tak postanowieniami:

- z dnia [...] nr [...] rozstrzygnął o przyznaniu koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi oraz wynagrodzenia za usunięcie z drogi 93 sztuk pojazdów,

- z dnia [...] nr [...] rozstrzygnął w przedmiocie przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz przyznaniem wynagrodzenia za dozór w odniesieniu do 9 sztuk pojazdów,

- z dnia [...] nr [...] i nr [...] orzekł w odniesieniu do 2 pojazdów o odmowie przyznania kosztów,

- z dnia [...] nr [...] orzekł w odniesieniu do 34 pojazdów.

Postanowieniem będącym przedmiotem zażalenia w tej sprawie z dnia [...] organ I instancji w pkt I rozstrzygnięcia przyznał stronie zwrot koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi (w tym za załadunek i rozładunek) oraz wynagrodzenia za usuniecie z drogi 14 pojazdów marki:

1. Uaz, nr rej. [...] (poz. 5), w łącznej kwocie 32,00 zł netto,

2. Fiat [...], nr rej. [...] (poz. 10), w łącznej kwocie 89,40 zł netto,

3. Opel [...], nr rej. [...] (poz. 45), w łącznej kwocie 196,20 zł netto,

4. Polonez, nr rej. [...] (poz.53), w łącznej kwocie 148,20 zł netto,

5. Opel, nr rej. [...] (poz. 58), w łącznej kwocie 118,80 zł netto,

6. Fiat [...], nr rej. [...] (poz. 73), w łącznej kwocie 241,20 zł netto,

7. Fiat [...], nr rej. [...] (poz. 77), w łącznej kwocie 102,30 zł netto,

8. Fiat [...], nr rej. [...] (poz. 78), w łącznej kwocie 21,00 zł netto,

9. Fiat [...], nr rej. [...] ( poz. 79), w łącznej kwocie 121,80 zł netto,

10. Fiat [...], nr rej [...] ( poz. 92), w łącznej kwocie 80,00 zł netto,

11. Opel [...], nr rej. [...] (poz. 98), w łącznej kwocie 80,00 zł netto,

12. VW [...], nr rej [...] (poz. 110), w łącznej kwocie 80,00 zł netto,

13. Polonez, nr rej. [...] (poz. 116), w łącznej kwocie 32,00 zł netto,

14. Wartburg, nr rej. [...] (poz. 117), w łącznej kwocie 32,00 zł netto.

W pkt II rozstrzygnięcia odmówił przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi (w tym za załadunek i rozładunek) oraz wynagrodzenia za usuniecie z drogi pojazdów marki:

1. VW [...], nr rej. [...] (poz. 7),

2. Fiat [...], nr rej. [...] (poz. 84),

3. Skoda, nr rej. [...] (poz. 93),

4. Łada, nr rej. [...] (poz. 142).

W pkt III rozstrzygnięcia odmówił przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi (w tym za załadunek i rozładunek) oraz wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu marki:

1. Ford, nr rej. [...] (poz. 125).

W uzasadnieniu Naczelnik wskazał na poszczególne umowy zawarte pomiędzy Prezydentem Miasta oraz Starostą, które obowiązywały w konkretnych okresach czasu na usuwanie pojazdów z terenu Miasta O. oraz Powiatu O. Wyjaśniono, że w latach 2005 - 2008 Starosta, na podstawie art. 130 ust.5a (w brzmieniu sprzed dnia 21 sierpnia 2011 r.) ustawy Prawo o ruchu drogowym, wyznaczył do usuwania z dróg pojazdów z terenu gmin:

- O., S., D., D., Ś., B., J., K. i D. w okresie od 1 czerwca 2002 r. do 30 maja 2005 r. - " Stowarzyszenie A",

- J., P., B. i G. w okresie od 21 maja 2002 r. do 21 maja 2005 r. – T.R., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A,

- J., P., B. i G. w okresie od dnia 22 maja 2005 r. do 30 maja 2005 r. – M.A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą B,

- Powiatu O. w okresie od dnia 31 maja 2005 r. do 31 lipca 2007 r. – M.A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą B,

- Powiatu O. w okresie od dnia 1 sierpnia 2007 r. do 31 lipca 2013 r T.R., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A oraz firmę B,

Natomiast Prezydent Miasta wyznaczył jednostki do usuwania z dróg lub parkowania pojazdów w następujący sposób:

- w okresie od 24 lutego 2003 r. do 28 maja 2008 r. oraz od dnia 1 lipca 2008 r. do 30 czerwca 2011 r. wyznaczony został T.R., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A,

- w okresie od 6 czerwca 2003 r. do 28 lutego 2005 r. - Stowarzyszenie A,

- w okresie od dnia 4 kwietnia 2005 r. do 15 lutego 2008 r. oraz od dnia 1 lipca 2008 r. do 30 czerwca 2011 r. M.A. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą B.

Następnie organ wyszczególnił pojazdy objęte rozstrzygnięciem, podając daty i miejsca usunięcia z drogi oraz numer dyspozycji, na podstawie której do usunięcia doszło. Podniesiono, że na gruncie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym kluczowe znaczenie posiada okoliczność, czy podmiot zgłaszający swoje żądanie o zwrot wydatków związanych z usunięciem pojazdu posiada do tego tytuł prawny, a zatem czy podmiot ten łączy ze Skarbem Państwa stosunek administracyjny.

Po przeprowadzonej analizie zapisów umów, w których strona została wyznaczona przez organ jednostki samorządu terytorialnego za uprawniony do usuwania i przechowywania pojazdów w zestawieniu z dokumentacją postępowań likwidacyjnych dotyczących poszczególnych pojazdów, przyznano stronie zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem odnoszącym się wyłącznie do czynności usunięcia pojazdów z drogi oraz wynagrodzenia związanego z ich usunięciem z drogi w stosunku do 14 pojazdów, ponieważ w okresie kiedy pojazdy te były usuwane z drogi firma B M.A. była firmą do tego wyznaczoną przez właściwy organ samorządu terytorialnego. Natomiast w stosunku do pojazdów wyszczególnionych w pkt II rozstrzygnięcia strona nie był podmiotem wyznaczonym do ich usunięcia z drogi, wobec czego odmówiono przyznania takich kosztów związanych z ich usunięciem. W odniesieniu do pojazdu wyszczególnionego w pkt III rozstrzygnięcia wyjaśniono, że jak wynika z dyspozycji usunięcia tego pojazdu z drogi to nie wnioskodawca dokonał usunięcia pojazdu z drogi. bowiem auto zostało usunięte przez firmę A.

Wskazano nadto, że zainteresowany nie udokumentował faktu poniesienia konkretnych wydatków związanych z usunięciem pojazdów z drogi, gdyż mimo wezwania do takiego przedstawienia kosztów, jedynie zwrócił uwagę na konieczność zastosowania stawek przewidzianych w uchwałach organów jednostek samorządu terytorialnego. Wobec powyższego do analizy wysokości tych kosztów przyjęto poziom stawek stosowany przez inne podmioty prowadzące działalność gospodarczą o podobnym profilu do działalności wnioskodawcy. Po przeprowadzonej analizie zebranych dokumentów organ I instancji przyjął, że działalność wnioskodawcy jest w znacznej mierze zbieżna z działalnością p. T.R. i z tego względu zdecydowano się na zastosowanie stawek określonych w umowach zawartych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z tym przedsiębiorcą w zakresie objętym wnioskiem.

Nadto wyjaśniono procedurę ustalania należnego dozorcy, na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a., zwrotu wydatków oraz przyznania wynagrodzenia za dozór przechowywanych pojazdów, w tym z tytułu kosztu usunięcia pojazdu z drogi oraz wynagrodzenia za dozór. Powołując się na wyroki sądów administracyjnych stwierdzono, że w sytuacji braku umowy łączącej strony oraz przy jednoczesnym braku wskazania przez stronę rzeczywistych poniesionych przez nią faktycznych kosztów związanych z usunięciem pojazdów dopuszcza się przyjęcie stawki za usunięcie pojazdu z drogi, obowiązującej w stosunkach danego rodzaju, w myśl art. 836 k.c. Organ w toku postępowania uzyskał dane od podobnych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą oraz dokonał porównań tych stawek ze stawką zaproponowaną przez stronę we wniosku.

Następnie dokonał wyliczenia należnych stronie kwot z tytułu zwrotu wydatków i przyznania wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdów, wyjaśniając z jakiego powodu nie uwzględnił żądania strony, co do zastosowania stawek wynikających z uchwał jednostek samorządu terytorialnego, gdyż stawki te mają zastosowanie do właścicieli innych niż Skarb Państwa, który staje się właścicielem pojazdu usuniętego z drogi dopiero na skutek sankcyjnego orzeczenia sądu powszechnego wobec pierwotnych właścicieli usuniętych pojazdów. Poza tym błędne jest przekonanie strony, że żądanie przyznania jej wynagrodzenia w wysokości kosztów określonych w uchwałach jednostek samorządu terytorialnego wynika z treści uchwały NSA z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. I OPS 1/10.

W zażaleniu na to postanowienie M.A. zarzucił naruszenie art. 102 § 2 u.p.e.a., § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237), poprzez przyjęcie, że w stanie faktycznym tej sprawy strona nie jest uprawniona do przyznania świadczenia ustalonego według stawek wynikających z uchwały organu samorządowego, art. 836 Kodeksu cywilnego oraz postanowień uchwały NSA z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. I OPS 1/10.

Zdaniem strony stawki, na podstawie których Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał wyliczenia zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie z drogi 14 pojazdów, nie są stawkami, które można uznać za przyjęte w danych stosunkach. W opinii skarżącego jedynym obiektywnym miernikiem, na podstawie którego organ powinien wyliczać przedmiotowe należności, są stawki zawarte w uchwałach właściwych miejscowo organów samorządowych. Skarżący podkreślił, iż stawki te zostały uchwalone przez władzę publiczną i tylko one odzwierciedlają koszty poniesione przez przedsiębiorcę wykonującego zadania publiczne w przedmiotowym zakresie. Dlatego też powinny być bezwzględnie stosowane przez naczelników urzędów skarbowych. Skarżący stwierdził, iż jest członkiem Stowarzyszenia i jak każdy członek posiadał parking i sprzęt do usuwania pojazdów, dlatego był wzywany do usunięcia pojazdu i czynności te wykonywał w interesie publicznym, za co domaga się wynagrodzenia.

Rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Skarbowej, we wskazanym na wstępie postanowieniu, podzielił w całości stanowisko organu I instancji. Wyjaśnił, że w obecnym stanie prawnym, ukształtowanym przede wszystkim uchwałą NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, powstała możliwość żądania przez dozorcę wynagrodzenia określonego w art. 102 § 2 u.p.e.a. za okres poprzedzający przejście własności pojazdów usuniętych w trybie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym na rzecz Skarbu Państwa, z której to możliwości skorzystał M.A. Wyjaśnił, iż stosownie do brzmienia przepisu art. 102 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba, że dozorca jest jedną z osób wymienionych w przepisie art. 101 § 1 u.p.e.a.

W ocenie organu II instancji kwestia należnego wnioskodawcy wynagrodzenia,

zgodnie z orzecznictwem NSA - wyrok z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 730/10, w sytuacji braku umowy łączącej strony przy jednoczesnym braku przedstawienia przez stronę rzeczywistych poniesionych faktycznie kosztów na usunięcie pojazdów z drogi wymagała przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania dowodowego we własnym zakresie. Za prawidłowe uznano działanie organu I instancji, który ustalił stawkę za usunięcie pojazdu z drogi na podstawie danych od innych podmiotów prowadzących podobną działalność gospodarczą.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż aktem nawiązującym stosunek administracyjny jest już samo wydanie przez uprawniony podmiot dyspozycji usunięcia pojazdu, w efekcie którego to działania wykonawca tej dyspozycji uzyskuje uprawnienie do stosownego wynagrodzenia z tego tytułu, podzielono w pełni stanowisko organu I instancji. Do nawiązania stosunku administracyjnego dochodzi bowiem dopiero wówczas, gdy podmiot mający prowadzić parking strzeżony, spełniając określone kryteria, zostanie wyznaczony - wybrany do wykonywania dozoru nad umieszczonymi tam pojazdami. Zgodnie z treścią § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. (obowiązującego do dnia 11 września 2002 r.) w spawie usuwania pojazdów i blokowania kół, to komendant powiatowy policji posiadał kompetencje do zawierania umów z przedsiębiorcami, którzy na podległym mu terenie wykonywali czynności usuwania lub przemieszczania pojazdów na podstawie dyspozycji Policji. Stosownie natomiast do treści art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1 stycznia 2002 r. do 30 czerwca 2006 r., pojazdy były usuwane z dróg przez jednostkę wyznaczoną przez starostę (pkt 5 ww. przepisu), natomiast zgodnie z pkt 5a tego przepisu w brzmieniu obowiązującym od 19 października 2006 r. do 12 czerwca 2009 r. pojazdy były usuwane z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę. Zatem, jak wynika z powyższego w zależności od daty usuwania pojazdu z drogi właściwym organem do wyznaczenia przedsiębiorcy do świadczenia ww. usług był komendant powiatowy policji, bądź starosta. Wobec takiego charakteru stosunku administracyjnego, którego przedmiotem jest usunięcie pojazdu z drogi oraz przechowanie pojazdu, nie może zostać on nawiązany, a tym bardziej przeniesiony na inny podmiot, przez jednostronne działanie przedsiębiorcy prowadzącego parking. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że to organ wydający dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi decydował o nawiązaniu stosunku administracyjnego. Słusznie organ I instancji wskazał, że z żądaniem przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu w trybie ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji może wystąpić jedynie podmiot, który łączy lub łączył ze Skarbem Państwa stosunek administracyjny. Nie jest zasadne twierdzenie, że prawo do wynagrodzenia nie jest uzależnione od zawarcia jakiejkolwiek umowy, a wystarczającą podstawą do jego przyznania jest wykonanie zadania publicznego, którym jest konieczność usunięcia z drogi pojazdu i jego przechowanie na parkingu.

Z tego powodu prawidłowa jest ocena organu I instancji w pkt II rozstrzygnięcia, że w stosunku do czterech tam wskazanych pojazdów w dacie ich usunięcia z drogi skarżący nie był podmiotem wyznaczonym przez właściwy organ do wykonania tej czynności. W stosunku do dwóch pojazdów usuniętych w dniach 4 i 24 lutego 2005 r. podmiotem wyznaczonym do ich usunięcia był przedsiębiorca T.R. oraz Stowarzyszenie A, natomiast w odniesieniu do pojazdów usuniętych w dniach 17 i 21 czerwca 2008 r. nie został wyznaczony żaden podmiot do usuwania pojazdów z dróg na terenie O.

Odnośnie wykonywania czynności przez wskazane Stowarzyszenie wyjaśniono, że oczywistym pozostaje, iż jako osoba prawna wykonywało ono swoje zadania przy pomocy swoich członków i członkowie ci winni od Stowarzyszenia otrzymać stosowne wynagrodzenie z tego tytułu. Stosownie do zapisu § 8 umowy nr 2 zawartej w dniu 6 czerwca 2003 r. dochodzenie roszczeń z tytułu zapłaty za usunięcie pojazdu lub jego umieszczenie na parkingu winno odbywać się w imieniu własnym Stowarzyszenia. Taka sytuacja umożliwia następnie regres pomiędzy Stowarzyszeniem a jego członkiem w zależności od tego, kto faktycznie zdanie to wykonał. Stroną rozliczeń ze Skarbem Państwa z tytułu wykonanych czynności jest zawsze Stowarzyszenie, gdyż jak wynika z zapisów zawartej z Prezydentem Miasta umowy działało ono we własny imieniu.

Odnośnie pojazdu wymienionego w pkt III rozstrzygnięcia wyjaśniono, że oczywistym pozostaje, iż skoro to inny podmiot dokonał usunięcia pojazdu z drogi ( tj. T.R.), to nie może skarżący z tego tytułu dochodzić zwrotu kosztów.

Odpierając zarzut żalącego się, iż w przedmiotowej sprawie powinny zostać uwzględnione stawki ustanowione przez Radę Miasta O. i Radę Powiatu O., organ wskazał na utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą opłaty ustalone przez radę powiatu na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym nie odnoszą się do Skarbu Państwa, lecz do właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach.

M.A. zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, domagając się uchylenia rozstrzygnięć wydanych w obu instancjach w związku z naruszeniem art. 102 § 2 u.p.e.a. oraz § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237), poprzez przyjęcie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy strona nie jest uprawniona do przyznania świadczenia ustalonego według stawek wynikających z uchwały organu samorządowego.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż cywilnoprawne stosunki przechowania różnią się zasadniczo od przechowania depozytowego wykonywanego na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wbrew stanowisku organu prawo strony do wynagrodzenia za wykonanie zadania publicznego nie jest uzależnione od jakiejkolwiek umowy określającej cywilnoprawne skutki. Skarżący wykonał zadanie publiczne na podstawie dyspozycji właściwego organu i nabył prawo do wynagrodzenia. Przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2008 r. sygn. II CSK 284/08, w którym stwierdzono, że już z chwilą podjęcia czynności w celu usunięcia pojazdu z drogi powstaje stosunek publicznoprawny a nie cywilnoprawny. Zatem co do zasady winno pozostawać prawo skarżącego do wynagrodzenia za każdy usunięty pojazd w wyniku działań zleconych przez organ w drodze dyspozycji. To organy wydające dyspozycję winny wiedzieć komu zlecają wykonanie czynności. Zdaniem skarżącego należne dozorcy wynagrodzenie powinno uwzględniać stawki określone aktem prawa miejscowego, który jest obiektywnym miernikiem odnoszącym się do warunków lokalnych, uwzględniającym w swej wysokości sytuację miejscową, uśrednione koszty i wszelkie inne parametry wpływające na wysokość ustalonych kwot. W ocenie skarżącego stawki przyjęte uchwałą ustalone zostały w interesie strony obowiązanej do ponoszenia kosztów oraz w interesie przedsiębiorcy, który w chwili wykonywania czynności odpłatnych ma prawo wiedzieć, za ile wykonuje określoną czynność i nie może być w tym względzie uzależniony od przyszłego i nieokreślonego ustalenia zobowiązanego do zapłaty, który z oczywistych powodów dążyć będzie do minimalizacji swojego obowiązku, zwłaszcza w sytuacji, gdy przysługują mu uprawnienia władcze jako organu administracji publicznej. W związku z tym skarżący za chybiony uznał pogląd, iż stawki określone uchwałą nie mają zastosowania do obowiązku jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa. Stwierdził, że stanowisko takie nie znajduje jakiegokolwiek potwierdzenia zarówno w samym akcie prawa miejscowego, jak i w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. skarżący podtrzymał wniesioną skargę. Wyjaśnił, że obecnie nie jest w stanie przedstawić dokumentów, z których wynikałaby wysokość należnego mu wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi. Podał, że nie kwestionuje faktu, iż nie dokonał usunięcia z drogi jednego pojazdu. Podniósł, że nie rozumie z jakiego powodu różne urzędy skarbowe w Polsce inaczej ustalają należne wynagrodzenie z tytułu usunięcia pojazdu z drogi.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1

w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwana: ustawą ppsa., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy ppsa., uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy ppsa., Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, wobec czego skarga nie mogła zostać uwzględniona i podlegała oddaleniu.

Skarżący domaga się przysługujących mu należności w związku z kosztami poniesionymi w związku z usunięciem z drogi, odholowaniem pojazdu oraz wynagrodzenia z tego tytułu w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm. - obecnie t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 1137) dalej jako: u.p.r.d., 19 pojazdów wyszczególnionych w zaskarżonym postanowieniu. Strona skarżąca podnosi, że podstawą do wyliczenia tych kosztów winny być uchwały odpowiednio Rady Powiatu w O. oraz Rady Miasta O.

W ówczesnym brzmieniu, jak i obecnie, przepisy art. 130a u.p.r.d. w ust. 1 i 2 określają przypadki, w których obligatoryjnie lub fakultatywnie pojazd jest usuwany z drogi na koszt jego właściciela. Chodzi tu o sytuacje zagrażające bezpieczeństwu w ruchu drogowym, za które odpowiedzialność ponosi właściciel pojazdu, także w sytuacji udostępnienia czy powierzenia pojazdu innej osobie. Zgodnie z ust. 5 i 6 tego artykułu (w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym wnioskiem) pojazd był usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę i umieszczany na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Ustęp 6 stanowił w zdaniu drugim, że wysokość opłat ustala rada powiatu. Ustęp 7 wskazywał zaś, że wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 6. Ustęp 10 tegoż artykułu przewidywał natomiast instytucję przejścia z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów, które zostały usunięte z drogi na skutek naruszenia przepisów o bezpieczeństwie lub porządku ruchu drogowego wskazanych w ust. 1 lub ust. 2 tego artykułu oraz nie zostały odebrane przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia ich usunięcia. Do przejścia własności takich pojazdów na rzecz Skarbu Państwa dochodziło w związku z uznaniem ich za porzucone z zamiarem wyzbycia się własności. Wskazać należy, że cytowany przepis art. 130a ust. 10 w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. P 4/06, (Dz. U. Nr 100, poz. 649) uznany za niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis we wskazanym zakresie utracił moc z dniem 12 czerwca 2009 r.

W obecnym stanie prawnym starosta występuje do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, jeżeli nie został on w tym terminie odebrany przez właściciela lub osobę uprawnioną (art. 130 a ust. 10). Obecnie w myśl art. 130a ust. 5f u.p.r.d. usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Stosownie do obowiązującego ust. 5c pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. W myśl ust. 6 tego artykułu rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2 oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat za usunięcie pojazdu i jego parkowanie. Zgodnie z ust. 6e opłaty, o których mowa w ust. 6 stanowią dochód własny powiatu.

Analiza przytoczonych przepisów, a w szczególności wykładnia systemowa

i funkcjonalna wskazują, że stawki opłat ustalane przez radę powiatu za usuwanie

i parkowanie pojazdów w sytuacjach opisanych w ust. 1 i 2 art. 130a nie stanowiły

o wynagrodzeniu przysługującym przedsiębiorcy, któremu zlecono usunięcie

i parkowanie pojazdu, ale, jak to sprecyzował ustawodawca aktualnie, stanowiły dochód jednostki samorządu terytorialnego, której powierzono te zadania. Przechowawca miał obowiązek wydać pojazd po okazaniu mu dowodu uiszczenia opłaty (ust. 7 art. 130a w brzmieniu ówcześnie obowiązującym). Zatem to nie przechowawcy właściciel pojazdu uiszczał opłatę. Omawiany art. 130 a u.p.r.d. ani w poprzednim brzmieniu ani obecnym nie określał, w jaki sposób ma zostać naliczone wynagrodzenie należne jednostce wyznaczonej przez starostę do usunięcia i parkowania pojazdu. Nie budziło jednak wątpliwości, że opłata naliczana zgodnie z uchwałą rady powiatu obciążała właściciela pojazdu, który spowodował konieczność jego usunięcia na parking strzeżony, a po jej uiszczeniu następowało wydanie pojazdu. Wynika z tego, że wysokość naliczonej opłaty uwzględniała należne przechowawcy wynagrodzenie, ale prócz niego opłata zawierała sankcję za naruszenie porządku prawnego i konieczność podjęcia działania przez organy państwa, stanowiącej dochód jednostki samorządu terytorialnego. Reasumując nie można się zgodzić ze skarżącym, że należy mu się wynagrodzenie za usunięcie pojazdu z drogi równe opłacie ustalonej według stawek przyjętych w obowiązujących wówczas uchwałach jednostek samorządu terytorialnego.

Wskazać należy, że w ocenie składu orzekającego Sądu zapisy powoływanych uchwał nie wiążą organów orzekających w niniejszej sprawie, które rozpatrują roszczenie skarżącego w trybie art. 102 § 2 u.p.e.a, w związku z poniesionymi kosztami za usuniecie pojazdu z drogi oraz wynagrodzenia. Przypomnieć należy, że tylko taki zakres czynności jest przedmiotem oceny organów wobec wyraźnego w tym zakresie wniosku strony skarżącej. Droga administracyjna dla dochodzenia roszczeń za te czynności została potwierdzona powoływaną przez skarżącego uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, dostępną ONSAiWSA 2011/1/3. W uchwale tej NSA stwierdził, że jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). Sąd uznał, że istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem jest to zadanie wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. Przy czym już w uchwale z dnia 19 czerwca 2007r., sygn. akt III CZP 47/07 Sąd Najwyższy wskazał, że Skarb Państwa, na którego przeszła własność pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.r.d. nie łączy z osobami prowadzącymi parking umowa przechowania, a więc stosunek zobowiązaniowy w rozumieniu prawa cywilnego, ale jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu tej uchwały stwierdził również, że po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieodebranego pojazdu, jego nowy właściciel, którym jest Skarb Państwa, wstępuje w taki stosunek administracyjny, jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking.

Wbrew przekonaniu skarżącego nie oznacza to jednak, że przysługuje mu od Skarbu Państwa wynagrodzenie ustalone według stawek określonych w uchwale rady powiatu. Jak wskazano powyżej, stawki te ustalane były nie jako należne jednostce wykonującej zlecenie organów państwa wynagrodzenie, ale jako opłata sankcyjna, obciążająca pierwotnych właścicieli za naruszenie porządku prawnego, uiszczana organowi. Podkreślić też należy, że powołane uchwały poza wskazaniem administracyjnoprawnej drogi dochodzenia przez podmiot roszczeń z tytułu wykonanego zlecenia usunięcia i parkowania pojazdu, nie wskazują, aby należne przechowawcy wynagrodzenie ustalane miało być według stawek określanych w uchwałach rady powiatu.

Skarżący dowodził, że NSA przesądził, iż przysługuje mu wynagrodzenie według ustalonych stawek przez radę powiatu, posługując się cytatem z uzasadnienia uchwały sygn. I OPS 1/10 lecz Sąd ten przesądził jedynie, że stawki opłat ustalanych przez radę także powinny uwzględniać takie okoliczności, jak zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu i warunki jego sprawowania oraz że mają one zastosowanie, gdy właściciel nie odebrał auta w terminie, nie stwierdził natomiast aby według tych stawek obliczane było wynagrodzenie jednostki sprawującej dozór i dokonującej usunięcia pojazdu. Przeciwnie, z treści uzasadnienia uchwały wynika w sposób nie nasuwający wątpliwości, że podstawą ustalenia wynagrodzenia dozorcy oraz zwrotu wydatków jest art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co oznacza obowiązek ustalenia tego wynagrodzenia oraz wydatków z uwzględnieniem wskazanych przez Naczelny Sąd Administracyjny okoliczności, a nie stosowania wprost stawek ustalonych przez radę powiatu na innej podstawie i w innym celu. W związku z tym organy orzekające prawidłowo rozstrzygały w oparciu o ten właśnie przepis.

Według art. 102 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyznaje, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1 tej ustawy. Wykładnia językowa tego przepisu daje podstawę do wyprowadzenia wniosku, że zwrot koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków i wynagrodzenia poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. Dodatkowo to na dozorcy ciąży obowiązek wykazania swych poniesionych kosztów (tak NSA w wyrokach: sygn. I OSK 2219/12 z dnia 5 lutego 2013 r. i sygn. I OSK 494/10 z dnia 28 stycznia 2011 r., publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na internetowej stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Wysokość zaś wynagrodzenia, co jednolicie przyjmowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, odpowiadać powinna wynagrodzeniu przyjętemu w danych stosunkach, stosownie do art. 836 k.c. Zauważyć należy, że unormowanie to nie ma zastosowania w zakresie w jakim odwołuje się ono do umów i taryf, które z istoty swej odnoszą się przecież do stosunków cywilnoprawnych między stronami umowy przechowania. W rozpatrywanym przypadku, co wynika jednoznacznie z obu powoływanych w skardze uchwał, nie obowiązują zaś co do zasady unormowania umowne lub taryfowe. Dlatego odpowiednie zastosowanie art. 836 k.c. można odnieść wyłącznie do tej części tego przepisu, w której stanowi on o należnym wynagrodzeniu przyjętym w danych stosunkach (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 131/09, dostępny w CBOSA).

Niezależnie od powyższego, w wydanych postanowieniach organy orzekające prawidłowo wskazały, że skarżący nie wykazał, jakie poniósł wydatki związane z usunięciem pojazdów z drogi, nie przedstawił stosownych dokumentów ani nie wykazał sposobu ich wyliczenia. Dokumentem takim nie jest bowiem powołanie się na wyliczenie zawarte we wniosku z dnia 25 lutego 2013 r., gdzie wyliczenia tam zamieszczone oparto o stawki wynikające z uchwały Rady Miasta O. nr LXVI/983/02 oraz Rady Powiatu O. nr XXXI/401/2002. Takie działanie skarżącego powodowało przerzucenie na organ obowiązku ustalenia i wyliczenia koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi w danych stosunkach. Wobec niewykonania przez skarżącego wezwania z dnia 21 marca 2013 r. (karta 8 akt adm. tom I), Naczelnik Urzędu Skarbowego, ustalając wydatki i wynagrodzenie zasadnie oparł swoje rozstrzygnięcie na umowie określającej stawki za usuwanie, transportowanie i parkowanie pojazdów na parkingu depozytowym, która wiązała w tożsamym czasie innego przedsiębiorcę z terenu O. p. R. z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego. Nie sposób pominąć bowiem, że wprawdzie wysokość tych kosztów związanych z usunięciem pojazdu z drogi obejmujących m.in. załadunek i rozładunek została przeanalizowana na podstawie danych uzyskanych od innych podmiotów, to jednak organ zasadnie uznał, że najbliższe faktycznych kosztów ponoszonych przez skarżącego są koszty, które w tych samych realiach prowadzonej działalności oraz w ramach tych samych wymogów stawianych podmiotom wyznaczonym przez starostę świadczył w tym samym czasie na prowadzonym parkingu, podobne usługi, po przyjętych umownie stawkach. Zasadnie uznano, że stawki tan ustalone odpowiadają wynagrodzeniu przyjętemu w danych stosunkach. Nie może podważyć tego stanowiska ogólnikowe kwestionowanie przez skarżącego ustaleń organu w tym zakresie.

Dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy nie mogła mieć znaczenia również podnoszona w skardze okoliczność, że niektóre organy na terenie właściwości Dyrektora Izby Skarbowej ustaliły wynagrodzenie według stawek określonych w uchwale. Jak już wskazano na wstępie, sąd administracyjny dokonuje oceny zaskarżonego aktu tylko w kontekście jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującymi, a nie w stosunku do wydanych rozstrzygnięć w odrębnych postępowaniach. Z zasady tej wynika również zakaz dokonywania oceny zaskarżonego aktu pod względem słuszności czy sprawiedliwości społecznej.

Odnośnie rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia w części utrzymującej w mocy postanowienie organu I instancji w zakresie pkt III postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego wyjaśnić pozostaje, ze zasadnie odmówiono przyznania kosztów związanych z usunięciem pojazdu m-ki Ford o nr rej [...], skoro z załączonej do akt dyspozycji dotyczącej tego auta wynika, że to nie skarżący dokonał usunięcia pojazdu z drogi lecz inny przedsiębiorca i okoliczność tą strona przyznała na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r.

Natomiast w odniesieniu do odmowy przyznania zwrotu konicznych wydatków związanych z usunięciem z drogi oraz wynagrodzenia za usunięcie z drogi czterech pojazdów wobec ustalenia przez organ orzekający w sprawie, że w dacie ich usunięcia skarżący nie był wskazany jako właściwy podmiot do usuwania i przechowywania na parkingu takich pojazdów, to również nie może budzić wątpliwości, że w takim przypadku nie jest, wbrew twierdzeniu strony, wystarczająca sama dyspozycja organu policji do usunięcia pojazdu, gdyż to nie ten organ jest właściwy do wskazania podmiotu uprawnionego do wykonywania tych obowiązków publicznych, jak to ujęto już wyżej w uzasadnieniu wyroku. Także prawidłowo oceniono okoliczność wykonania przez skarżącego obowiązku usunięcia pojazdu w miejsce wskazanego Stowarzyszenia, bowiem jak wynika z umowy zawartej przez Stowarzyszenie A ze Starostą w dniu 1 czerwca 2002 r. Stowarzyszenie to nie może powierzyć wykonywania tej umowy osobie trzeciej ( § 15 umowy) oraz zobowiązuje się do wykonywania obowiązków we własnym imieniu, jak również we własnym imieniu wystawiania rachunków obciążających właściciela pojazdu. Zatem wykonywanie obowiązków określonych w umowie poprzez członków tego Stowarzyszenia nie rodzi ich uprawnień do żądania przyznania kosztów np. z tytułu usunięcia pojazdu od Skarbu Państwa, gdyż z takim żądaniem może wystąpić jedynie Stowarzyszenie.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił jako niezasadną..