Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 62/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie asesor WSA Sławomir Antoniuk asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Gminy L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania A. i K. G. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r., w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto L. prawa własności części nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...], uchyliła decyzję Wojewody [...] i odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę miejską L. prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr. [...] stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasta L. własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, budowlana zabudowana, a powstałej z podziału działki oznaczonej nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W wyniku odwołania złożonego przez małżonków G. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa jako organ drugiej instancji decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] uchyliła decyzję Wojewody w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską L. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], działka nr [...].

Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniósł Prezydent Miasta L. zarzucając naruszenie art. 129 § 1 Kpa w związku z art. 28 kpa oraz art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Według skarżącego małżonkowie G. wnoszący odwołanie od decyzji komunalizacyjnej nie byli stroną tamtego postępowania, a zatem organ drugiej instancji rozpatrując takie odwołanie naruszył art. 129 i 28 Kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA 2453/03 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia sąd stwierdził, że fakt wydzielenia działki nr [...] po dacie 27 maja 1990 r. nie stanowi ograniczenia co do komunalizacji mienia, ponieważ przepisy powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie wyłączają komunalizacji w odniesieniu do części nieruchomości. Dlatego też, jak wskazał Sąd, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa winna więc była zbadać, czy nieruchomość spełniała przesłanki z art. 5 ust 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy, bowiem wskazywały one stan prawny nieruchomości i tym samym stanowiły o możliwości bądź braku możliwości wydania decyzji komunalizacyjnej. Organ odwoławczy przesłanek tych nie badał, skupiając się na przytoczeniu i analizie przepisu zamiast jego zastosowania. Brak badania przesłanek ustawowych w odniesieniu do skomunalizowanej nieruchomości narusza prawo materialne – art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. a także art. 7, 77 i 107 § 3 kpa i stanowi podstawę uchylenia decyzji organu drugiej instancji. Dlatego też rozpoznając sprawę organ drugiej instancji przeprowadzi ustalenia pod kątem przesłanek określonych w art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. dla przedmiotowej nieruchomości i stosownie do wyniku postępowania odwoławczego wyda odpowiednią decyzję. Dodatkowo Sąd stwierdził, że zarzut naruszenia art. 28 Kpa jest chybiony, ponieważ skoro małżonkowie G. są właścicielami przedmiotowej działki, to nie można im odmówić przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową, organ ten decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. i odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę miejską L. działki nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził. że skutki przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, następują wyłącznie z dniem 27 maja 1990 r., co wynika wprost z jego treści. Mogą one dotyczyć składników - w tym nieruchomych - tylko w ich stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dniu 27 maja 1990 r. Zatem organy administracyjne orzekające w postępowaniu komunalizacyjnym mają obowiązek uwzględniania stanu prawnego nieruchomości, istniejącego ww. dniu, określonego przede wszystkim wpisami w dokumentacji wieczystoksięgowej, oraz ewidencji gruntów i są treścią tych wpisów bezwzględnie związane. Wpisy wieczystoksięgowe, oraz wpisy dokonywane w ewidencji gruntów w oparciu o operaty geodezyjne, są dokonywane poza postępowaniem komunalizacyjnym, przez inne organy i w odrębnym trybie. Z dołączonego do akt sprawy wypisu z księgi wieczystej nr [...] oraz decyzji Prezydenta miasta L. z dnia [...] stycznia 1995 r. wynika, że działka nr [...] została wydzielona z działki nr [...] po dniu 27 maja 1990 r. W konsekwencji działka nr [...] nie mogła być przedmiotem komunalizacji dokonywanej na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Organ pierwszej instancji nie wziął również pod uwagę, że w przedstawionym stanie faktycznym, ewentualne skomunalizowanie z mocy prawa, mogłoby dotyczyć nieruchomości istniejącej w dniu 27 maja 1990 r. tj działki nr [...], ale nie mogło odnosić się do utworzonej później działki nr [...].

Stwierdzając, że działka nr [...] podlegała skomunalizowaniu z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Wojewoda [...] kwestionowaną decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. spowodował bezpodstawne i zarazem fikcyjne cofnięcie wstecz daty jej utworzenia i istnienia.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Gminy L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości strona zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że istnienie przedmiotu komunalizacji nie jest uzależnione od tego, czy i jakim przekształceniom geodezyjnym, znajdującym swój wyraz w ewidencji gruntów, uległa po dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość. Przytoczono przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA 522/03. Dodatkowo wskazano, że organ nie zastosował się w ogóle do oceny prawnej w wyroku sądu administracyjnego, co stanowi naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie. Odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi organ odwoławczy podtrzymywał wcześniej prezentowane stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie taką ocenę prawną zawiera wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 2005 r. W wyroku tym stwierdzono, że fakt wydzielenia działki ewidencyjnej po dacie 27 maja 1990 r. nie stanowi przeszkody do komunalizacji. Dlatego też Sąd wskazał na konieczność zbadania w dalszym postępowaniu materialnoprawnych przesłanek komunalizacji zawartych w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Z unormowania art. 153 nie wynika możliwość powtórzenia przez organ poprzednio zajętego stanowiska, które zdaniem organu nie zostało poprzednio zrozumiane przez sąd. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa powtórzyła w zaskarżonej decyzji swoje stanowisko co do niedopuszczalności komunalizacji działki nr [...] jako wydzielonej po dacie 27 maja 1990 r. przedstawione uprzednio w decyzji z dnia [...] listopada 2003 r.

Taki pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z oceną prawną przedstawioną w uzasadnieniu powołanego wyroku z dnia 26 stycznia 2005 r., które to orzeczenie wiązało Sąd w niniejszej sprawie. Należy zatem stwierdzić, że organ w ogóle zignorował wiążącą go ocenę prawną i powtórzył co do zasady interpretację prawa uznaną przez Sąd za naruszającą prawo tylko uzasadnił ją o wiele szczegółowiej.

Zdaniem Sądu oczywistość naruszenia art. 153 ppsa w przedmiotowej sprawie oraz skutek jaki to naruszenie wywołuje poprzez podważenie w istocie mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądowego spełnia przesłanki rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Trzeba bowiem wskazać, że w orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd, iż o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja (por. np. wyrok SN z 8.04.1994 r. (III ARN 13/94), OSN 1994, z. 3, poz. 36, wyrok NSA z 18.07.1994 r. (V SA 535/94), ONSA 1995, z. 2, poz. 91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja spełnia te przesłanki tak ze względu na oczywiste naruszenie art. 153 jak i skutki wywołane taką decyzją.

Dodatkowo wskazać należy, iż skład orzekający w sprawie niniejszej podziela pogląd, że dokonanie zmian w ewidencji gruntów po dniu 27 maja 1990 r. w stosunku do nieruchomości nabytych przez gminy z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa. Podział nieruchomości na kilka nowych nieruchomości wywołuje m.in. skutek prawny w postaci zmiany danych identyfikacyjnych tej nieruchomości, w związku z innym określeniem jej granic zewnętrznych. Zmiana oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza, że nieruchomość taka traci status mienia podlegającego komunalizacji, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Jest to bowiem to samo mienie lub, tak jak w niniejszej sprawie, część tego mienia, tylko inaczej oznaczona w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ppsa, orzekł jak w sentencji.