Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 539/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83,  art. 88,  art. 89
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 75
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Andrzej Wawrzyniak Sędzia NSA - Halina Kremis /sprawozdawca/ Sędzia WSA - Alicja Palus Protokolant starszy sekretarz sądowy - Magda Minkisiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi D. K., Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wójt Gminy K. wymierzył D.K. i Z.K. administracyjną karę pieniężną w wysokości 25.392,36 zł za usunięcie, bez wymaganego zezwolenia, drzewa z gatunku wierzba o obwodzie pnia 190 cm.

Decyzja ta wydana została na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2, art. 89 oraz art. 85 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie sposobu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Monitor Polski Nr 82, poz. 725)

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu 10 marca 2011 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia drzewa - wierzby, rosnącej na działce nr 82 w obrębie wsi J.. W dniu 18 maja 2011 r. przeprowadzono oględziny na tej działce. W trakcie oględzin ustalono, że obecnie brak jest jakichkolwiek śladów po usunięciu drzewa. Drzewo było spróchniałe i zagrażające liniom energetycznym oraz osobom poruszającym się po jezdni. Wzdłuż ogrodzenia na tej samej działce zostały posadzone drzewa w ilości 10 szt. gatunek żywotnik (tuje). Jak dalej wskazał organ, jest on w posiadaniu wcześniejszych dokumentów dotyczących usunięcia drzewa. Z protokołu z dnia 10 kwietnia 2009 r. wynika, iż w dniu 7 kwietnia 2009 r. zostało usunięte drzewo wierzba o obwodzie pnia 190 cm, rosnące na działce nr 82 w obrębie wsi J., Gmina K., przez Z.K.. W trakcie lustracji wykonane zostały zdjęcia miejsca gdzie znajdowało się drzewo.

Na podstawie księgi wieczystej nr [...] organ ustalił, iż właścicielami działki nr 82 w obrębie wsi J. są D.K. i Z.K.. Ponieważ wierzba ta w obwodzie miała 190 cm (pierśnica 60,5 cm, tj. wiek około 50 lat) drzewo to było w wieku powyżej pięciu lat, dlatego też na usunięcie w/w drzewa było wymagane zezwolenie. Z dalszej części uzasadnienia wynika, iż pismem nr [...] z dnia 7 września 2011 r. wezwano na świadka F. C. (Wójta Gminy w poprzedniej kadencji) w celu wyjaśnienia okoliczności związanych z usunięciem drzewa. W trakcie przesłuchania F. C. potwierdził, że w dniu 29 kwietnia 2009 r. był osobiście na miejscu, i że na zdjęciu wtedy zrobionym znajduje się jego osoba. Stwierdził, że drzewo nie było ścięte tylko wywrócone z korzeniami, co sugerowało, że było słabo osadzone w glebie i mogło podczas wichury zostać powalone. Ponadto drzewo było stare, kilkudziesięcioletnie i w środku spróchniałe (poza zewnętrzną częścią pnia). Wierzba rosła pod linią energetyczną, jej odrosty wrastały w linie energetyczne i zagrażały tym liniom. Będąc na miejscu świadek nie podejmował żadnej decyzji, ponieważ musiał przeanalizować i uwzględnić przepisy wynikające z ustawy o ochronie przyrody i zważyć okoliczność szkody w stosunku do wysokości kary. Świadek miał wówczas poważne wątpliwości, bo nałożona ewentualnie kara nie była współmierna do "szkody" polegającej na usunięciu starej spróchniałej wierzby zagrażającej bezpieczeństwu. Ponadto F. C., jako Wójt Gminy podał, że na miejscu zdarzenia nie podejmował żadnej decyzji, a tym bardziej nie podejmował jej po 23 lipca 2009 r., kiedy przez powiat l. przeszedł huragan i wyrządził poważne szkody w drzewostanie na terenie gminy. Organ wskazał, iż kara została naliczona za naruszenie wymagań ochrony środowiska polegających na usunięciu drzewa bez wymaganego zezwolenia.

Stosownie do przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, wójt wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Karę tę, według przepisu art. 89 ust. 1 ustawy, ustala się, z zastrzeżeniem ust. 5, w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew i krzewów ustalonej na podstawie art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6. Minister właściwy do spraw środowiska w terminie do 31 października każdego roku, ogłasza w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" wysokość stawek, o których mowa w ust. 1 art. 85 ustawy. W tej sprawie obowiązuje obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2009 (Monitor Polski Nr 8, poz. 725). In fine uzasadnienia organ stwierdził, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów - administracyjną karę pieniężną nakłada się po stwierdzeniu usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia lub po zniszczeniu terenów zieleni, zadrzewienia, drzewa lub krzewu oraz po przeprowadzeniu oględzin, z których sporządza się protokół.

Odwołanie od decyzji, pismem z dnia 3 listopada 2011 r. w ustawowym terminie, złożyła D.K.. W odwołaniu podniosła, iż mąż jej stawiając nowy płot musiał usunąć wierzbę. Jak się okazało w tej wierzbie było gniazdo szerszeni, co zagrażało ludziom przechodzącym jezdnią. Wierzba była spróchniała i zagrażała liniom energetycznym. Skarżąca wskazała dalej, że trzy miesiące po usunięciu wierzby wystąpiła burza, która zniszczyła drzewa i dachy domów. W ocenie skarżącej mąż zachował się właściwie usuwając tę wierzbę, ponieważ gdyby ktoś przechodził w tym czasie gdy była burza drzewo mogło się przewrócić i kogoś zabić. Skarżąca wskazała, iż "za tę jedną wierzbę wsadziliśmy 10 żywotników (tuje)". Końcowo skarżąca podniosła, iż wierzba była spróchniała, co potwierdził przesłuchany w toku postępowania świadek F. C..

Decyzją z dnia [...] r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania D. K. na podstawie art. 13 8 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późno zm.), zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wójt Gminy K., powołując się na przepisy art. 88 i 89 oraz art. 85 ust 4 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.), orzekł o wymierzeniu D.K. i Z.K. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 26.383,59 zł za usunięcie, bez wymaganego zezwolenia, jednego drzewa z gatunku wierzba o obwodzie pnia 190 cm. Decyzja ta została, w wyniku postępowania administracyjnego, uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją nr [...] z dnia [...] r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na podjęcie decyzji o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia. Na zajęcie takiego stanowiska miały wpływ okoliczności faktyczne sprawy i argumentacja podniesiona w odwołaniu. W związku z tym kolegium wskazało na konieczność przeprowadzenia przez organ I instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Kolegium wskazało również, iż przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej właściwy organ administracji winien wziąć pod uwagę stawki opłat za usunięcie drzew obowiązujące w dacie popełnienia deliktu.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy K. decyzją nr [...] z dnia [...] r. orzekł o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej D.K. i Z.K. w wysokości 25.392,36 zł (wg załącznika, który stanowi integralną część decyzji) za usunięcie drzewa z gatunku wierzba o obwodzie pnia 190 cm bez wymaganego zezwolenia.

Rozpatrując sprawę w wyniku złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdziło, że jak kolegium wskazało w poprzedniej decyzji, materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 1 usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego nieruchomości (art. 83 ust. 1 pkt 1a). Natomiast stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, przy czym administracyjną karę pieniężną, o której mowa w tym przepisie art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, ustalonej na podstawie stawek, o których mowa wart. 85 ust. 4-6 ustawy. W tej sprawie podstawę do wszczęcia przez Wójta Gminy K. w dniu 10 marca 2011 r. postępowania w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa z gatunku wierzba, z terenu nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr 82 obręb J., stanowił protokół z przeprowadzonych w dniu 10 kwietnia 2009 r. oględzin na nieruchomości na okoliczność usunięcia przedmiotowego drzewa. Pismem z dnia 26 kwietnia 2011 r. organ powiadomił strony o przeprowadzeniu w dniu 18 maja 2011 r. oględzin w miejscu, zapewniając tym samym udział w nich stronom. Ponadto organ I instancji przeprowadził, zgodnie z zaleceniami kolegium, zawartymi w decyzji z dnia [...] r., dodatkowe postępowanie dowodowe przesłuchując jako świadka F. C. (dowód: protokół z dnia 28 września 2011 r.). W przesłuchaniu tym strony uczestniczyły zgodnie z zasadą wynikającą z art. 79 k.p.a. Z protokołu tego wynika m. in., że wierzba była spróchniała w środkowej części, natomiast zewnętrzna część pnia pozostawała "w marnej wegetacji". Wbrew zatem sugestiom skarżącej wierzba nie była całkowicie "spróchniała". Okoliczność ta (obumarcie drzewa) w świetle przepisów ustawy nie może jednakże wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Kwestia ta była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 204/08 stwierdził, iż "obumarcie drzewa może, co najwyżej, stanowić uzasadnienie wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie takiego drzewa, lecz nie może usprawiedliwiać samowolnego działania osoby dokonującej wycięcia drzewa". Jak dalej stwierdził Sąd "przepis art. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późno zm.) zwalnia od opłat za usunięcie drzew, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie i to z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, lecz nie zwalnia z konieczności uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. Z tych przyczyn kwestia stanu drzewa (obumarcia) może mieć znaczenie przy naliczaniu opłaty za usunięcie drzewa (art. 84-86 ustawy o ochronie przyrody), ale nie przy wymierzaniu kary administracyjnej (art. 88 ustawy o ochronie przyrody)." Posiadacz nieruchomości nie posiada zatem uprawnień do samodzielnej oceny żywotności drzew lub krzewów i samowolnego usunięcia drzew lub krzewów, które według jego oceny są obumarłe i nie rokują szans na przeżycie. W tej sytuacji stan żywotności drzewa nie zwalnia posiadacza nieruchomości, na której drzewo się znajduje od uzyskania zezwolenia na jego usunięcie. Stan drzewa może jedynie stanowić podstawę do niepobierania opłaty za jego usunięcie. Drzewa obumarłe, z punktu widzenia prawa, są nadal drzewami, czemu ustawodawca dał wyraz wart. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy. Wskazać również należy, że przepis art. 83 ust. 6 zawiera zamknięty wykaz drzew i krzewów, których usunięcie nie wymaga uzyskania zezwolenia. W zestawieniu tym nie zostały wymienione ani drzewa obumarłe ani te, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mieniu w obiektach budowlanych. Rozważając te kwestie należy również odnieść się do okoliczności wskazywanej przez skarżącą, iż wierzba "zagrażała liniom energetycznym". Z ugruntowanego w tym zakresie orzecznictwa sądowoadministracyjnego jednoznacznie wynika, że usunięcie drzew obumarłych jak i zagrażających bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych również wymaga zezwolenia, o którym mowa wart. 83 ust. 1 cyt. ustawy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 65/09 - LEX nr 597752). Ponadto ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody nie zawiera przepisów o stanie wyższej konieczności wyłączającym bezprawność deliktu administracyjnego, polegającego na usunięciu drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. Nie można więc usprawiedliwiać takiego deliktu stanem wyższej konieczności (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 819/08 - LEX nr 483728). Usprawiedliwienia takiego (usunięcia drzewa) w świetle przytoczonych regulacji ustawowych nie może też stanowić fakt, iż na wierzbie znajdowało się gniazdo szerszeni, co wielokrotnie podnosiła skarżąca w toku postępowania. Odnosząc się natomiast do naliczonej przez organ kwoty kary, kolegium wyjaśnia, że kara ta nie ma charakteru odszkodowawczego, bowiem jest to odpowiedzialność za delikt administracyjny. W takim przypadku wartość przyrodnicza usuwanego drzewa nie ma znaczenia, gdyż osoba, która usunęła drzewo ponosi odpowiedzialność za działanie bez zezwolenia. W tej sytuacji pozostają bez znaczenia przyczyny, dla których właściciele nieruchomości dopuścili się przedmiotowej nieprawidłowości. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż Z.K. usunął wierzbę bez wymaganego, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy, zezwolenia, co upoważniało organ I instancji do naliczenia z tego tytułu stosownej kary pieniężnej (vide protokół z dnia 10 kwietnia 2009 r., protokół z dnia 18 maja 2011 r., odwołanie z dnia 22 czerwca 2011 r., odwołanie z dnia 3 listopada 2011 r.). Sposób obliczenia tej kary określa załącznik zaskarżonej decyzji. Rozpatrując sprawę kolegium stwierdziło, że stronom, wobec których sankcja ta jest stosowana, organ I instancji zapewnił prawo do obrony (w tym udział w przeprowadzeniu dowodów z oględzin i przesłuchania świadka), co czyni zadość wymogowi określonemu wart. 10 § 1 k.p.a.

W skardze na tę decyzję zobowiązani podtrzymali argumentacje zawartą w odwołaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W doręczonej sadowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej obejmują ocenę działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając zatem w granicach przyznanych kompetencji, wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonał oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz prawidłowości ich wykładni.

Materialno-prawną podstawę wydanych w toku postępowania administracyjnego decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.). Zgodnie z normą art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego nieruchomości (art. 83 ust. 1 pkt 1a). Natomiast z przepisu art. 83 ust. 6 pkt 4 wynika, iż przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew lub krzewów, których wiek nie przekracza 10 lat. Stosownie zaś do art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy wójt, burmistrz, albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Zgodnie z przepisem art. 89 ust. 1 ustawy, karę ustala się, (z zastrzeżeniem ust. 5), w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew i krzewów ustalonej na podstawie art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6. Minister właściwy do spraw środowiska w terminie do 31 października każdego roku, ogłasza w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" wysokość stawek, o których mowa w ust. 1 art. 85 ustawy. W rozpoznawanym przypadku (jak prawidłowo wskazało kolegium) jest to obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2009 (Monitor Polski Nr 8, poz. 725). Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należy jeszcze dodać, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów - administracyjną karę pieniężną nakłada się po stwierdzeniu usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia lub po zniszczeniu terenów zieleni, zadrzewienia, drzewa lub krzewu oraz po przeprowadzeniu oględzin, z których sporządza się protokół. Ustęp 2. omawianego paragrafu stanowi, że protokół, o którym mowa w ust. 1, zawiera: 1) wskazanie miejsca oględzin; 2) datę oględzin, 3) imiona i nazwiska oraz stanowiska służbowe sporządzającego protokół oraz uczestników oględzin; 4) ustalenia merytoryczne - dane dotyczące a) rodzaju i gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa, b) obwodu pnia drzewa lub wielkości powierzchni pokrytej krzewami albo wielkości zniszczonych terenów zieleni, c) daty usunięcia lub zniszczenia, d) przyczyny usunięcia lub zniszczenia; 5) dane osobowe posiadacza nieruchomości; 6) dane osobowe sprawcy usunięcia lub zniszczenia, jeżeli jest to możliwe do ustalenia w trakcie sporządzania protokołu; 7) podpisy uczestników oględzin. 3. Wydając decyzję o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej, uwzględnia się ustalenia zawarte w protokole. Analiza protokołu oględzin z dnia 10 kwietnia 2009 r. (który obok późniejszego protokołu oględzin z dnia 18 maja 2011 r.) stanowił podstawę orzekania w sprawie wskazuje, że w pozycji "ustalenia merytoryczne" napisano, że usunięto drzewo wierzba, zaś w pozycji obwód pnia wpisano "190 cm". W tym miejscu należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 85. 1. Opłatę za usunięcie drzew ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa. 2. Stawki opłat za usuwanie drzew nie mogą przekraczać za jeden centymetr obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm. Z opisanego protokołu nie wynika, aby obwód 190 cm. był zmierzony w sposób jaki nakazuje ustawa. Wprawdzie normodawca w protokole nie nakazuje wprost wpisania sposobu mierzenia pnia, ale wymóg ten wynika wprost z ustawy, czyli aktu wyższego rzędu, zatem musi być zachowany. Jest to tym bardziej istotne, że mamy do czynienia z administracyjną karą, zatem okoliczności deliktu muszą ponad wszelką wątpliwość uzasadniać nałożenie sankcji. Inaczej mówiąc kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozpoznania sprawy mają ustalenia faktyczne, tylko bowiem przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistym, określić można obowiązki stron. W ocenie Sądu, organ orzekający w sprawie w pierwszej instancji nie dopełnił obowiązku dopuszczenia wszelkich, zgodnych z prawem dowodów dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do jej rozstrzygnięcia. Obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania całości okoliczności faktycznych sprawy, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa, wynika z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w Dziale II ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ administracji w toku prowadzonego postępowania jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego. Istotą tego postępowania jest ustalenie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy po to, by następnie dokonać ich oceny pod kątem przepisów materialno-prawnych. Wskazane uchybienie uszło uwadze organu odwoławczego, zaś być może dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy potrzebne będzie dopuszczenie dowodu ze świadków na okoliczność (między innymi) sposobu mierzenia grubości pnia usuniętego drzewa, co w dalszej kolejności ma zaświadczyć o wieku drzewa.

Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. A zatem każdy dowód jaki mógłby przybliżyć organ prowadzący postępowanie ku prawdzie, powinien być przeprowadzony. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym i literaturze przedmiotu ugruntowało się stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Stosownie bowiem do przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a, podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ administracyjny pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego sprawy. W związku z tym pod adresem organu musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż w przeprowadzonym postępowaniu pominięto dowody, których przeprowadzenie było konieczne do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Dodać jeszcze można, że kontrolowane postępowanie dotyczy nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa, a kwestią tę rozważał (między innymi) WSA w Poznaniu w sprawie II SA/Po 124/09 w wyroku z dnia 6 listopada 2009 r. (LEX nr 531583), gdzie wskazano, że "dla wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia niezbędne jest jednoznaczne ustalenie wieku usuniętych drzew", a takie ustalenie winno być poprzedzone prawidłowo zmierzonym obwodem pnia.

Marginalnie już tylko wskazać można, że w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. (SK 6/12) Trybunał Konstytucyjny wskazał "że: art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 konstytucji". Jednakże jednocześnie Trybunał orzekł, że "powyższe przepisy tracą moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.

W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że mechanizm prawny polegający na obowiązku uzyskania przez posiadacza nieruchomości zezwolenia właściwego organu na usunięcie drzewa lub krzewu, pod groźbą pieniężnej kary administracyjnej za ich usunięcie bez zezwolenia, co do zasady, jest adekwatnym środkiem ochrony przyrody w tym zakresie. Brak takiego mechanizmu spowodowałby zapewne, że właściciele działek, kierując się czysto materialnymi motywami, mogliby niszczyć nawet bardzo wartościowy pod względem przyrodniczym i krajobrazowym drzewostan. Trybunał Konstytucyjny uznał jednak, że konstruując elementy kwestionowanej sankcji ustawodawca naruszył prawo własności, a także przekroczył konstytucyjne granice proporcjonalności regulacji sankcji administracyjnych. Dzieje się tak nie tylko z uwagi na sposób ukształtowania w zakwestionowanych przepisach zasady odpowiedzialności za naruszenie ustawowego obowiązku, jako odpowiedzialności obiektywnej, lecz również z uwagi na skalę represyjności w określaniu wysokości przewidzianych w nich kar pieniężnych. Zdaniem Trybunału, za uznaniem zarzutu naruszenia przez zakwestionowane przepisy art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 konstytucji przemawia nie tylko zbytnia dolegliwość kary wynikająca z jej wysokości, równej trzykrotności opłaty za usunięcie drzewa za zezwoleniem, lecz również automatyzm nakładania tej kary. Trybunał podkreślił, że ustawodawca nakazuje stosowanie tej kary niejako mechanicznie i w sposób sztywny – bez względu na zróżnicowanie przyczyn i okoliczności usunięcia drzewa (krzewu). Zakwestionowane przepisy nie uwzględniają w szczególności specyfiki sytuacji, w których uszkodzenie drzewa siłami przyrody lub jego chorobą sprawiają, że zagrażają one życiu lub zdrowiu użytkowników nieruchomości, a także innych osób i to jest powodem jego usunięcia. W swoich rozważaniach Trybunał zwrócił uwagę, że nawet stan wyższej konieczności, uregulowany przepisami prawa cywilnego oraz karnego, nie został przewidziany jako przesłanka wyłączająca obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa i odpowiedzialności z tytułu jego usunięcia bez zezwolenia. Kumulacja wskazanych elementów sankcji spowodowała, że Trybunał Konstytucyjny uznał zakwestionowane przepisy za niespełniające testu proporcjonalności i tym samym za niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 konstytucji. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny uznał za konieczne odroczenie o 18 miesięcy utraty mocy obowiązującej uznanych za niekonstytucyjne przepisów ustawy o ochronie przyrody.

Odroczenie wejścia w życie zakwestionowanych uregulowań spowodowało jednak, że na dzień wyrokowania przez sąd w niniejszej sprawie omówione przepisy obowiązują.

Reasumując, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 a w zw. z art. 145 § 1 pkt b ppsa, należało orzec jak na wstępie.