Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 792/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 32, art. 36
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)

SENTENCJA

Dnia 23 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") decyzją z [...] r. po rozpatrzeniu odwołania X (dalej: "strona", "producent rolny") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] r. strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok . [...] (wniosek dotyczył też innych płatności: ONW i rolno-środowiskowo- klimatycznych, rozpoznawanych w odrębnych postępowaniach). Gospodarstwo zostało objęte kontrolami również w zakresie tworzenia sztucznych warunków.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia[...]. odmówił stronie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...]

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że strona uczestniczyła w procesie tworzenia sztucznych warunków w celu maksymalizowania wysokości otrzymywanych płatności w różnych schematach pomocowych. W grupie tej był [...]oraz szereg spółek z o. o. utworzonych przez te osoby ( w tym strona skarżąca ). W ocenie organu gospodarstwa tych podmiotów były ze sobą powiązane ekonomicznie, osobowo i organizacyjnie. Wskazane osoby zarządzały wzajemnie swoimi gospodarstwami rolnymi oraz gospodarstwami należącymi do spółek z o.o. ( w tym do strony skarżącej ) tworzonych przez te osoby w różnych konfiguracjach osobowych i w różnym czasie oraz działkami ewidencyjnymi wskazywanymi do dopłat przez[...] .

W obszernym uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał bardzo szczegółowo na powiazania organizacyjne, personalne i ekonomiczne między [...]

Prezes skarżącej spółki [...] złożył też wniosek o przyznanie płatności jako osoba fizyczna, jest również Prezesem w zarządach wielu spółek jak i ich wspólnikiem wespół z innymi członkami rodziny [...] jak i osobami pozostającymi z nim i rodziną [...]w powiązaniach towarzyskich.

X powstała w [...] roku i dzierżawi grunty rolne. Powstała ona w celu przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego po [...] ( pierwsze 2 lata programu ). Korzysta ona z usług agrotechnicznych osób trzecich na zasadzie wzajemnych świadczeń, co wynika z oświadczeń [...]oraz umów barterowych zawartych ze wskazanymi osobami a także zeznania [...].

Organ w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał na przesłanki uzasadniające tezy o tworzeniu sztucznych warunków

– powiązania osobowo – kapitałowe między powyższymi osobami i spółkami ( ich pełnomocnikiem był[...], prezesami spółek albo ich wspólnikami była partnerka [...]- [...], jego siostry albo sam [...], kilka spółek – w tym spółka skarżąca - miało ten sam adres do korespondencji, prezesem skarżącej spółki był [...] )

- przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami ( w tym również spółką skarżącą – działki nr [...]) mające na celu dostosowanie deklarowanych powierzchni do założeń określonych programów – grunty te leżały często w różnych województwach, wobec czego proceder ich przekazywania nie miał uzasadnienia ekonomiczno – technologicznego; z kolei na położonych obok siebie gruntach, mających formalnie różnych posiadaczy prowadzono te same uprawy rolne ( nie było naturalnych granic między działkami )

- wzajemne użyczanie parku maszynowego, zawieranie umów o wykonanie prac agrotechnicznych przez poszczególne gospodarstwa z tymi samymi osobami ( w przypadku strony skarżącej m. in. umowy z [...] dotyczącej działki[...], czy umowy z[...] ), zatrudnianie pracowników ( stroną tych czynności był wielokrotnie[...] jako posiadacz gruntów, ich wydzierżawiający czy członek władz wskazanych spółek ) – strona skarżąca złożyła do akt oświadczenia osób trzecich dotyczące wykonania określonych czynności na jej zlecenie w ramach umowy barterowej,

- powierzchnia zgłaszana do płatności w różnych schematach pomocowych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł, że kreowanie sztucznych warunków przez podmioty ujęte w powyższych rozważaniach nastąpiło w celu uzyskania maksymalnych kwot dofinansowania

w ramach płatności.

Działanie to powodowało uniknięcie zastosowania stawek degresywnych

i limitów powierzchniowych. Jak wynika natomiast z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych

z celami ustanowionymi w sektorowym prawodawstwie rolnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z tego prawodawstwa. Kwestie związane ze stwierdzeniem stworzenia sztucznych warunków odnośnie przyznania jednolitej płatności obszarowej uszczegółowione zostały w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, z którego wynikają także systemowe cele, to jest przydzielenie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów (motyw 13 preambuły). Organ ARiMR stwierdził, że kwota przyznanej płatności stanowiłaby kwotę powyżej progu 150.000 EUR wynikającego z art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013. W związku z powyższym, w ocenie organu ARiMR, wszelkie płatności, o które ubiegał się odwołujący i powiązane podmioty uznać trzeba za korzyści uzyskane w wyniku tworzenia sztucznych warunków, stąd konieczność ich odmówienia.

W skardze od decyzji organu II instancji skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o stwierdzenie jej nieważności lub o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:

- art. 15 kpa poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, albowiem postępowanie dowodowe organu II instancji było zbyt rozległe i wyręczało w działaniu organ I instancji, ponadto postępowanie II instancyjne było prowadzone w szerszym zakresie niż postępowanie organu I instancji

- art. 27 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez odwrócenie ciężaru dowodu oraz nieudowodnienie tworzenia sztucznych warunków i rażące błędy w ustaleniach faktycznych

- art. 27 ust. 1 pkt. 2 powyższej ustawy w zw. z art. 80 kpa poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów

- art. 107 § 3 i § 1 ust. 6 kpa poprzez niewskazanie w decyzji, na jakiej podstawie uznano powiązania między analizowanymi podmiotami za uzasadniające postawienie tezy o tworzeniu sztucznych warunków

- art. 89 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej

- art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/2005, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz pkt. 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie

- art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom ) nr 2988/95, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 i pkt. 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia 73/2009

- art. 36 lit. a ppkt. iv i art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005

-art. 4 ust. 1 lit. 6 rozporządzenia nr 1307/2013.

Skarżąca wskazała, że jej aktywność nie miała cech tworzenia sztucznych warunków.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR

w odpowiedzi na skargę strony wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...]r. nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oznaczałby konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Istota sporu do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżąca wespół ze wskazanymi przez organ ARiMR podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Spór w rozważanym zakresie powstał odnośnie dochodzonych w roku [...] przez stronę skarżącą, jako rolnika samodzielnie prowadzącego gospodarstwo rolne, płatności bezpośrednich. Organ ARiMR przyjął, że płatności te uznać trzeba za korzyść uzyskaną w wyniku stworzenia sztucznych warunków, co implikuje – w ocenie tego organu – konieczność odmowy jej przyznania.

Wskazać należy w tym miejscu na podstawy prawne przyznawania wnioskowanych przez skarżącą płatności.

W kwestii podstaw prawnych do przyznania płatności bezpośrednich wskazać należy , że na poziomie unijnym kwestia przyznawania płatności bezpośrednich uregulowana została w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 608 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1307/2013"). Natomiast na poziomie krajowym problematyka ta ujęta jest w ustawie z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 308 ze zm., dalej: "u.s.w.b.").

Płatności bezpośrednie przyznawane są rolnikowi, jeżeli spełnione są warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 u.s.w.b. – w tym w rozporządzeniu 1307/2013 – w przepisach tej ustawy oraz

w przepisach wydanych na jej podstawie (por. art. 6 u.s.w.b.). Płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, na co wskazuje już art. 7 ust. 1 u.s.w.b., jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Jednolita płatność obszarowa – która oznacza jednolitą płatność obszarową,

o której mowa w art. 36 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013 (art. 2 pkt 4 u.s.w.b.) –

a także płatność za zazielenienie – która oznacza z kolei płatność, o której mowa

w tytule III rozdziale 3 rozporządzenia 1307/2013 (art. 2 pkt 7 u.s.w.b.) – zwane także łącznie z innymi płatnościami "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013, zwanych dalej: "kwalifikującymi się hektarami", 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar,

o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony

w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (por. art. 8 ust. 1 u.s.w.b.).

Jak wynika już z prawa Unii Europejskiej charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5% część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150.000 EUR (por. motyw 13 rozporządzenia 1307/2013). Znalazło to wyraz w art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia, który przewiduje, że państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdziału 1 za dany rok kalendarzowy (w tym jednolitej płatności obszarowej – przyp. tut. Sądu), o co najmniej 5% w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150.000 EUR. W konsekwencji, w przypadku jednolitej płatności obszarowej ustanowiono pod tym względem – na poziomie krajowym – współczynnik redukcji wynoszący 100% (art. 19 ust. 1 in fine u.s.w.b.).

Ponadto, jednym z celów nowej wspólnej polityki rolnej (WPR) jest poprawa wyników w zakresie oddziaływania na środowisko poprzez obowiązkowy element "zazielenienia" zawarty w płatnościach bezpośrednich, który będzie wspierał w całej Unii praktyki rolnicze korzystne dla klimatu i środowiska. W tym celu państwa członkowskie powinny przeznaczyć część pułapów krajowych dla płatności bezpośrednich, aby przyznawać, oprócz płatności podstawowej, płatność roczną, która może uwzględniać wewnętrzne ujednolicenie w danym państwie członkowskim lub regionie, z tytułu obowiązkowych praktyk rolniczych zgodnych z celami polityki dotyczącej zarówno klimatu, jak i środowiska. Praktyki te powinny polegać na prostych, ogólnych, pozaumownych i corocznych działaniach, które wykraczają poza zasadę wzajemnej zgodności i są związane z rolnictwem, takich jak dywersyfikacja upraw, utrzymywanie trwałych użytków zielonych, w tym tradycyjnych sadów, na których drzewa owocowe o niewielkim zagęszczeniu porastają powierzchnię użytku zielonego, oraz ustanowieniu obszarów proekologicznych. W celu lepszego osiągnięcia celów "zazielenienia" oraz aby umożliwić jego skuteczną administrację

i kontrolę, praktyki takie powinny mieć zastosowanie na całym kwalifikującym się obszarze gospodarstwa rolnego (por. motyw 37 rozporządzenia 1307/2013). Zatem na wszystkich kwalifikujących się hektarach w rozumieniu art. 32 ust. 2-5 rozporządzenia 1307/2013 rolnicy uprawnieni do płatności w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej muszą przestrzegać praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (art. 43 ust. 1 rozporządzenia 1307/2013), które są następujące: a) dywersyfikacja upraw; b) utrzymanie istniejących trwałych użytków zielonych; oraz c) utrzymanie na użytkach rolnych obszaru proekologicznego (art. 43 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013).

Przechodząc do rozważań nad kwestią zastosowania przez organ ARiMR,

w ramach kontrolowanej sprawy, klauzuli dotyczącej przypadków obchodzenia prawa, zwrócić należy uwagę na to, że klauzula ta ujęta została w przepisach unijnych. Stosownie do art. 60 rozporządzenia 1306/2013 bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Omawiana obecnie problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. m.in. wyrok z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 [...]dostępny na stronie internetowej: https://curia.europa.eu). Przy interpretacji regulacji przewidującej klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa sięgnąć trzeba do w wyroku TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12 [...]który odnosi się do uprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 – to jest przepisu o zbliżonym brzmieniu do aktualnego art. 60 rozporządzenia 1306/2013 – a zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W wyroku w sprawie C-434/12 Trybunał stwierdził, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia po pierwsze, ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny), a po drugie, woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny; pkt 29 cytowanego wyroku, zob. także wyrok TSUE z 21 lipca 2005 r., w sprawie C-515/03 [...]Z orzeczenia TSUE wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc

w ramach systemu wsparcia, w szczególności, gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku). Nie można jednak odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia (pkt 42, zob. także wyrok TSUE z 21 lutego 2006 r., w sprawie C-255/02 [...]

Przenosząc powyższe twierdzenia na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać trzeba, co następuje.

Nie budzi żadnych wątpliwości wyczerpanie przez skarżącą, działającą wespół z podmiotami wskazanymi przez organ ARiMR, przesłanek z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 względem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Chociaż skarżąca ubiegając się o te płatności formalnie spełniła wymogi do ich uzyskania, okoliczności te zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami wynikającymi z rozporządzeń unijnych ww.

W tym względzie organ ARiMR prawidłowo uznał, mając na względzie całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego

w zgodzie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego, że chociaż skarżąca oraz pozostałe wymienione przez ten organ podmioty formalnie tworzą samodzielne gospodarstwa, to jednak gospodarstwa te pozostają ze sobą ściśle powiązane.

Wszystkie wydarzenia, które miały miejsce w roku[...], to jest w roku, w którym skarżąca ubiega się o płatności w ramach kontrolowanej sprawy stanowiły próbę dostosowania wzajemnych relacji między wszystkimi tymi podmiotami, aby uzyskać maksymalne wnioskowane dofinansowanie. Podmioty te pomimo istnienia pomiędzy nimi wykazanych przez organ ARiMR, powiązań, zwłaszcza o charakterze osobowym, ekonomicznym oraz funkcjonalnym, wystąpiły do ARiMR z oddzielnymi wnioskami o przyznanie płatności na rok , [...] działając formalnie jako samodzielni rolnicy.

W celu uzasadnienia odmowy przyznania płatności dla strony skarżącej organ II instancji był zobowiązany do przedstawienia w uzasadnieniu swojej decyzji bardzo szczegółowych rozważań dotyczących całego procesu tworzenia sztucznych warunków i opisu działania wszystkich podmiotów zaangażowanych w ten proces.

W obszernym uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał bardzo szczegółowo na liczne powiązania organizacyjne, personalne i ekonomiczne między[...]

Zdaniem Sądu organ w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał prawidłowo i wyczerpująco na przesłanki uzasadniające tezy o tworzeniu sztucznych warunków

– powiązania osobowo – kapitałowe między powyższymi osobami i spółkami ( ich pełnomocnikiem był[...] , prezesami spółek albo ich wspólnikami była partnerka[...] - [...], jego siostry albo sam[...], kilka spółek – w tym spółka skarżąca - miało ten sam adres do korespondencji, prezesem skarżącej spółki był [...] )

- przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami ( w tym również spółką skarżącą – działki nr[...]) mające na celu dostosowanie deklarowanych powierzchni do założeń określonych programów – grunty te leżały często w różnych województwach, wobec czego proceder ich przekazywania nie miał uzasadnienia ekonomiczno – technologicznego; z kolei na położonych obok siebie gruntach, mających formalnie różnych posiadaczy prowadzono te same uprawy rolne ( nie było naturalnych granic między działkami )

- wzajemne użyczanie parku maszynowego, zawieranie umów o wykonanie prac agrotechnicznych przez poszczególne gospodarstwa z tymi samymi osobami ( w przypadku strony skarżącej m. in. [...]), zatrudnianie pracowników ( stroną tych czynności był wielokrotnie[...] jako posiadacz gruntów, ich wydzierżawiający czy członek władz wskazanych spółek ) – strona skarżąca złożyła do akt oświadczenia osób trzecich dotyczące wykonania określonych czynności na jej zlecenie w ramach umowy barterowej

- powierzchnia zgłaszana do płatności w różnych schematach pomocowych.

Odnośnie samej strony skarżącej organ wskazał m. in., że X powstała w [...]roku i dzierżawi grunty rolne. Powstała ona w celu przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego po [...] ( pierwsze 2 lata programu ). Korzysta ona z usług agrotechnicznych osób trzecich na zasadzie wzajemnych świadczeń, co wynika z oświadczeń [...]oraz umów barterowych zawartych ze wskazanymi osobami.

Zdaniem Sądu prawidłowe i niezbędne ustalenia organu odnosiły się do powiązań rodzinnych, osobistych wskazanej wyżej grupy osób oraz ich udziału w spółkach prawa handlowego. Prezesem zarządu strony skarżącej był [...], była to jedna z wielu spółek zarządzanych przez niego (razem [...]) i grono jego współpracowników. Wspólnym pełnomocnikiem niektórych powyższych podmiotów był[...] , powiązany z wieloma spółkami , w których [...]był Prezesem zarządu i udziałowcem i w których udziałowcami byli członkowie rodziny [...] a także pełnomocnik osób tworzących te spółki i osobno występujących o płatności indywidualnie. Organ w uzasadnieniu szczegółowo zanalizował powiązania między tymi osobami fizycznymi i prawnymi oraz odniósł je konkretnie do pobieranych płatności.

Organ II instancji przeanalizował wnikliwie okoliczności dotyczące podejmowanej przez stronę skarżącą działalności rolniczej, w tym kwestii korzystania z pomocy osób trzecich przy wykonywaniu czynności agrotechnicznych.

Powyższe okoliczności faktyczne w sposób jednoznaczny potwierdzają stworzenie sztucznych warunków pomiędzy stroną skarżącą i wskazanymi w obszernym uzasadnieniu organu II instancji podmiotami.

Nie budzi wątpliwości, że stworzenie powyższych sztucznych warunków pozostaje w sprzeczności z celami płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego .

Jak wynika z prawa Unii Europejskiej charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści w dużej skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5% część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150.000 EUR (por. motyw 13 rozporządzenia 1307/2013). Znalazło to wyraz w art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia, który przewiduje, że państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdziału 1 za dany rok kalendarzowy, o co najmniej 5% w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150.000 EUR.

Tymczasem, czemu nie zaprzecza strona gdyż wynika to z zeznań [...] prezesa jej zarządu , skarżąca była jedną z wielu spółek tworzonych przez rodzinę [...] od [...] roku w celu pozyskania kredytów bankowych na preferencyjnych warunkach. Ciągle tworzone nowe podmioty prawne miały ubiegać się o nowe kredyty i przeznaczać je na zakup kolejnych gruntów rolnych, które z kolei zgłaszane były do dopłat unijnych. W konsekwencji pomiędzy tymi podmiotami prawnymi jak i osobami fizycznymi, które były udziałowcami tych spółek a nadto występowały o płatności jako indywidualni rolnicy, kupowane grunty były przekazywane w drodze umów dzierżawy i zgłaszane przez te spółki do płatności. Udziałowcy skarżącej- rodzeństwo [...] byli właścicielami działek w województwie[...] , które częściowo dzierżawili skarżącej a co do pozostałych, sami jako indywidualni rolnicy zgłaszali do płatności. Działalności każdego podmiotu prawnego przyświecał jedynie cel biznesowy. Uzyskiwane z gospodarstwa rolnego plony były rozdawane pracującym tam rolnikom. Rolnicy często swoim sprzętem zbierali trawę i zabierali ją dla siebie. Była to zapłata za ich pracę a jednocześnie tym sposobem spółka realizowała zobowiązania, z którymi wiązały się przyznawane jej płatności.

Reasumując, słusznie organ uznał, że tworzenie spółek i składanie wniosków o płatności przez te spółki oraz ich udziałowców nie miało na celu ekonomikę działalności rolniczej czy też nie chodziło o optymalizację działalności rolniczej a jedynie o cel biznesowy jakim była opłacalność działań, w tym otrzymanie płatności z pominięciem stawek degresywnych. Sąd również uważa, że ze złożonych przez [...] zeznań jednoznacznie wynika cel podejmowanych działań przez rodzinę [...]- mianowicie maksymalizacja płatności i obsługa kredytów.

Powyższe pozwala bez cienia wątpliwości stwierdzić, co prawidłowo uczynił zresztą organ ARiMR, że doszło do stworzenia wskazanych sztucznych warunków w sprzeczności z celami sektorowego prawodawstwa rolnego. Jednocześnie maksymalizacja płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego była zamierzona przez podmioty tworzące sztuczne warunki, w tym również stronę skarżącą. Wynika to nie tylko z przedstawionych już powiązań pomiędzy tymi podmiotami, lecz nadto znajduje potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym.

Tym samym wykazane zostało przez organ, że miały miejsce elementy obiektywne i subiektywne świadczące o sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do otrzymania płatności (zgodnie z treścią wyroku TS UE z 12 września 2013r. w sprawie C-434/12). Wskazane bowiem przez organ okoliczności:

- powiązania osobowe pomiędzy podmiotami ( osobami fizycznymi i spółkami - przede wszystkim chodzi o osobę [...] )

- formalnie odrębne gospodarstwa prowadzone przez wskazane podmioty były ze sobą ściśle powiązane ( prawnie, organizacyjnie, ekonomicznie itd. )

- pozorne wydzielenie gruntów o areale gwarantującym uzyskanie maksymalnych dopłat

- faktyczne zarządzanie wydzielonymi gruntami przez grupę osób ( przede wszystkim przez [...])

- wykonywanie prac agrotechnicznych przy użyciu tego samego parku maszynowego

- położenie deklarowanych przez wszystkie podmioty działek w połączeniu z ( częściowym ) brakiem naturalnych granic pomiędzy tymi obszarami

świadczą o sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do uzyskania płatności, zaś z materiału dowodowego nadto wynika, że działania strony skarżącej i pozostałych podmiotów miały powodować uniknięcie zastosowania stawek degresywnych. Były działaniami celowanymi , cechowały je : wzajemna koordynacja między członami rodzin i osobami powiązanymi z nimi towarzysko w ubieganiu się o kolejne płatności (czy to jako indywidualni rolnicy czy też jako udziałowcy poszczególnych spółek) .

W powyższym zakresie nie sposób skutecznie zarzucić organowi ARiMR naruszenia przepisów procesowych oraz przepisów prawa materialnego wskazywanych w skardze.

Organ ARiMR z urzędu przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu zbadania kwestii stworzenia przez stronę skarżącą sztucznych warunków, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył tak zgromadzony materiał dowodowy, w tym ten dostarczony przez skarżącą, a na podstawie jego całokształtu ocenił wskazane powyżej okoliczności faktyczne, co przedstawił w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Ocena organu ARiMR w omawianym obecnie zakresie jest racjonalna, logiczna i spójna, a co najważniejsze znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Skarga i zawarte w niej twierdzenia stanowią w istocie wyłącznie polemikę z tak dokonaną oceną, jednakże przez sam fakt niezgadzania się z nią przez stronę skarżącą nie można wysnuć wniosku o istotnym naruszeniu przez organ ARiMR przepisów procesowych w rozważanym obecnie zakresie.

Nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, gdyż organ II instancji przy rozpatrywaniu odwołania nie ogranicza się tylko do zbadania zasadności jego zarzutów i kontroli decyzji organu I instancji w tym zakresie. Organ II instancji ma bowiem obowiązek dokonania ponownej oceny samej sprawy pod kątem wyczerpujących ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej. W toku prowadzonego postępowania dowodowego organ II instancji może zatem dokonywać szerszych ustaleń faktycznych niż w ramach I instancji, jeżeli jest to niezbędne do dokonania ostatecznej prawidłowej oceny zasadności wniosku skarżącej o płatności.

Organ ARiMR nie dopuścił się także naruszenia art. 60 rozporządzenia 1306/2013, właściwie stosując ten przepis wobec zaistnienia wszelkich wynikających z niego przesłanek w sytuacji dochodzenia przez skarżącą w roku [...] płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Na podstawie art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami ustanowionymi w sektorowym prawodawstwie rolnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z tego prawodawstwa. Tak więc o ile doszło do stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania maksymalizacji płatności (co zostało wykazane przez organ w omawianej sprawie), to skutkiem tego musi być odmowa przyznania płatności nie zaś jej umniejszenie (art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. (Dz.U.UE.L.2013.347.608). W przeciwnym razie stwarzający sztuczne warunki niczym by nie ryzykowali bo, co najwyżej zmniejszyłoby im płatności, które to zmniejszenie i tak w ich przypadku miałoby miejsce.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.