Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1765/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-02-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2009 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2015 roku w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług zobowiązania podatkowego za I kwartał 2009 roku, nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za II, III i IV kwartał 2009 roku i podatku podlegającego wpłacie na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) za marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2009 roku Z.N. zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

W związku z tym, że wniosek ten został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 listopada 2015 roku skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że skarżący rozszerzył zakres swojego żądania i oprócz zwolnienia w całości od kosztów sądowych domaga się również ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu. We wniosku Z.N. oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną O.N. oraz synem R. ur. 2004 r. Ich miesięczny dochód wynosi 4.245,71 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.239 zł i wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 3.006,71 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzą dwa domy w budowie o wartości ok. 600.000 zł zabezpieczone kredytem w kwocie 2 mln zł zaciągniętym na firmę w Banku Spółdzielczym w C. Skarżący posiada oszczędności w kwocie 200 zł. Mieszkanie stanowi własność O.N., z którą wnioskodawca ma rozdzielność majątkową. Wydatki rodziny przedstawiają się następująco: czynsz za mieszkanie 550 zł, opłaty eksploatacyjne 800 zł, alimenty 2.800 zł (zaległości), ubezpieczenia 200 zł, opłaty pozostałe 230 zł, kredyt O.N. 1.100 zł, nieobsługiwany kredyt BS C. 4.400 zł, limit kredytowy 1.500 zł, limit w rachunku bieżącym 130 tys. zł.

Uzasadniając wniosek o prawo pomocy skarżący podniósł, iż w chwili obecnej prowadzone są wobec niego postępowania egzekucyjne i karne. Egzekucja prowadzona jest z wniosku BS C. na kwotę 2 mln zł. Postępowanie karne związane jest z zaległościami podatkowymi objętymi zaskarżoną decyzją. Ze względu na zablokowane przez komorników konta skarżący nie prowadzi już działalności w PRB Z.N. i nie posiada innego źródła dochodu poza umową o pracę w firmie PUH M. Sp. z o.o. na kwotę 1.239 zł netto. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje troje dzieci, na które łoży alimenty w wysokości 2.800 zł. Obecnie posiada on duże zaległości z tytułu alimentów. W związku z powyższym skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do wezwania o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy Z.N. przesłał oświadczenia i dokumenty źródłowe na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Wynika z nich, że skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony od 1 stycznia 2002 roku na stanowisku Prezes Zarządu Spółki w Przedsiębiorstwie Usługowo – Handlowym "M" Sp. z o.o. w K.z wynagrodzeniem netto 1.262,34 zł. W roku podatkowym 2014 Z.N. ze stosunku pracy osiągnął przychód w wysokości 23.680 zł, przy kosztach jego uzyskania 1.335 zł, co dało dochód 22.345 zł. Z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2014 przychód skarżącego wyniósł 4.367.942,30 zł, przy kosztach uzyskania przychodu 4.303.657,18 zł, co dało dochód 64.285,12 zł. Skarżący oświadczył, że z tytułu zatrudnienia nie otrzymał jeszcze dokumentu PIT-11, lecz wysokość jego przychodów za okres od 1 stycznia 2015 roku do 31 grudnia 2015 roku, na podstawie karty przychodów, wyniosła 20.930 zł. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane Z.N. wnioskodawca zanotował stratę, której wysokość może udokumentować dopiero na koniec marca 2016 roku po rozliczeniu przez biuro podatkowe.

Żona skarżącego, O. N., jest zatrudniona na stanowisku Prezes Zarządu Spółki B. S.A. w K.na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem netto 3.006,71 zł. Jej przychód z tego tytułu w roku 2014 wyniósł 22.620 zł, przy kosztach 1.223,75 zł, co dało dochód 21.396,25 zł. O. N. posiada dwa rachunki bankowe w banku PKO BP S.A. o numerach [....] i [...] których stan na dzień 31 stycznia 2016 roku wynosił odpowiednio 578,22 zł i 64,10 zł. O. N. jest współwłaścicielką w 2/3 części mieszkania położonego w K.przy ul. S.

Z.N. w PKO BP S.A. posiada rachunek bankowy nr [...], którego limit kredytowy wynosi 130.000 zł, a saldo na dzień 11 lutego 2016 roku wynosiło -128.731,31 zł. Skarżący nie posiada pojazdu mechanicznego, zaś jego żona jest właścicielką samochodu marki Toyota Aygo, rok produkcji 2011. Małżonkowie N. w dniu 13 czerwca 2013 roku zawarli umowę majątkową małżeńską, którą ustanowili w swoim małżeństwie rozdzielność majątkową.

Skarżący Z.N. ma zasądzone alimenty w wysokości 2.800 zł na dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa. Na jego utrzymaniu pozostaje także syn R. który jest uczniem 5 klasy szkoły podstawowej. Jak podał skarżący wydatki na dziecko w tym wieku są dość duże (intensywny wzrost wymaga co sezon wymiany ubrań i obuwia, a dodatkowo dochodzą wydatki na potrzeby szkolne, zajęcia gimnastyki korekcyjnej na basenie 112 zł miesięcznie, zakupu wkładek ortopedycznych do obuwia 150 zł w sezonie, czy obiadów szkolnych ok 168 zł miesięcznie). Pozostałe wydatki przedstawiają się następująco: opłaty za miejsca postojowe łącznie 264,48 zł miesięcznie (134,43 zł + 52,79 zł +77,26 zł), czynsz za mieszkanie przy ul. T. w K.452,85 zł, opłaty za mieszkanie przy ul. S. w K.281,85 zł, podatek od nieruchomości łącznie 1.508 zł rocznie (57 zł + 1.451 zł), ubezpieczenie mieszkania przy ul. T. 194 zł rocznie, a mieszkania przy ul. S. 194 zł, energia elektryczna miesięcznie 185,26 zł (ul. T.) i 124,40 zł (ul. S.), gaz (ul. S.) za luty 2016 roku 257,17 zł.

Wnioskodawca podał, iż w dalszym ciągu pozostaje wspólnikiem – udziałowcem spółki Przedsiębiorstwo Usługowo – handlowe "M" Sp. z o.o., w której pozostaje zatrudniony i sprawuje funkcję Prezesa Zarządu. Do pisma załączone zostały kopie bilansu tej spółki za 2014 rok, bilansu wstępnego za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 roku, rachunku zysków i strat za 2014 i za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 roku, a także wstępnego bilansu Przedsiębiorstwa Remontowo – Budowlanego Z.N. za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 roku. Skarżący potwierdził także dokonanie w dniu 14 kwietnia 2015 roku zajęć wierzytelności z rachunku bankowego na kwoty 2.958.374,92 zł i 1.819.513 zł.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

W niniejszej sprawie skarżący Z.N. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie referendarza sądowego przedstawiona przez Z.N. a sytuacja materialna nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy. Należy bowiem podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.).

Zaakcentować należy, iż zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Według oświadczenia skarżącego wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie wynosi 906.692 zł, zatem wysokość wpisu sądowego od złożonej skargi wynosi 9.067 zł zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 z 2003 r., poz. 2193 ze zm.). Jeśli chodzi zaś o wynagrodzenie pełnomocnika, to rozporządzenie wykonawcze w sprawach o wysokości sporu powyżej 200.000 zł przewiduje stawkę 7.200 zł.

W ocenie orzekającego uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania mieści się w możliwościach płatniczych Z. N.. Jak wynika z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentów źródłowych sytuacja majątkowa skarżącego nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Skarżący jest właścicielem dwóch domów w budowie o wartości ok. 600 tys. zł. Źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w spółce Przedsiębiorstwo Usługowo – Handlowe "M" Sp. z o.o. w K.na stanowisku Prezes Zarządu Spółki w wysokości 1.262,34 zł netto oraz prowadzona działalność gospodarcza pod firmą Z.N. Przedsiębiorstwo Remontowo – Budowlane K. Przedmiotem prowadzonej działalności jest sprzedaż hurtowa drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego. Z przedłożonego zeznania PIT-36L wynika, że przychód skarżącego z tego źródła za 2104 rok wyniósł 4.367.942,30 zł. We wniosku skarżący oświadczył co prawda, że ze względu na zablokowane przez komorników konta nie prowadzi już działalności w PRB Z.N., jednakże przedłożone dokumenty nie potwierdzają zaprzestania prowadzenia tej działalności, czy też jej zawieszenia, a jedynie prowadzenie jej na mniejszą skalę. Według bilansu wstępnego za okres od 1 stycznia 2015 roku do 31 grudnia 2015 roku przychód firmy wyniósł 192.700 zł (w tym z tytułu sprzedaży 142.000 zł, pozostałe źródła 50.700 zł), suma wydatków za ten okres wyniosła 690.679,84 zł, rozchód towarów z magazynu 11.760 zł, co dało stratę w wysokości 509.739,84 zł. Dane pozyskane z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej potwierdzają, że działalność Z. N. od 1994 roku ma status aktywny.

W tym miejscu należy podkreślić, iż w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe, a strata, jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z dnia 5 września 2013 r. sygn. II OZ 707/13, i z dnia 25 września 2012 syn. I GZ 228/12), jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. I FZ 10/10). Jak wynika natomiast z załączonych dokumentów przychód skarżącego w latach 2014 i 2015 był znaczny.

Odnośnie deklarowanych przez skarżącego dochodów z wynagrodzenia za pracę orzekający pragnie zauważyć, że z danych powszechnie dostępnych (Centralna Informacja Krajowego Rejestru Sądowego spółki Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe "M" Spółka z o.o. w K.– stan na dzień 24 lutego 2016 r.) wynika, że Z.N. jest jedynym udziałowcem (posiada 8.031 udziałów o łącznej wartości 4.015.500 zł) i Prezesem jednoosobowego zarządu Spółki. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 4.413.000 zł, a wartość środków trwałych na dzień 31 grudnia 2015 roku wynosiła 17.549.293,82 zł. Za okres od 1 stycznia 2015 roku do 31 grudnia 2015 roku przychód Spółki ze sprzedaży wyniósł łącznie 3.032.680,35 zł przy znacznych kosztach jego uzyskania (zwłaszcza wysokich kosztach ogólnego zarządu 3.898.924,51 zł), co ostatecznie dało ujemny wynik 4.294.684,02 zł. Dane te potwierdzają, że Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe "M" Spółka z o.o. w K.prowadzi działalność na dużą skalę, a - jak wspomniano wyżej - wykazana na koniec roku 2015 strata bilansowa nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych.

Należy podkreślić, że skarżący będąc jedynym udziałowcem spółki. z o.o., w granicach niezagrażających płynności finansowej spółki, ma możliwość dowolnego kształtowania składników oraz wysokości swojego wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt I FZ 37/15). Przytoczone dane finansowe, w ocenie orzekającego, świadczą, iż spółka posiada środki, które zgodnie z prawem mogłaby przeznaczyć na wyższe wynagrodzenie lub premię skarżącego, zaś zawarcie ze spółką takiej umowy, nie będzie stanowiło działania na szkodę spółki. W konsekwencji decyzja skarżącego o zawarciu ze spółką umowy o pracę, z której uzyskuje niskie wynagrodzenie nie stanowi wystarczającego powodu, aby uznać, że uzasadnionym jest przeniesienie na Skarb Państwa ciężaru uiszczenia kosztów niniejszego postępowania, w sytuacji gdy skarżący dysponuje źródłem, z którego może czerpać dochody.

Ponadto należy zauważyć, że żona skarżącego również posiada źródło stałego utrzymania, jest bowiem od dnia 5 sierpnia 2014 roku zatrudniona na stanowisku Prezes Zarządu Spółki B. S.A. w K. Udokumentowane wydatki ponoszone przez rodzinę na konieczne jej utrzymanie nie są na tyle wysokie, aby przekraczały zdolność wnioskodawcy do ich poniesienia.

W przedstawionej sytuacji skarżący jest w stanie zgromadzić i uiścić należne w sprawie koszty sądowe i wynagrodzenie pełnomocnika, jeśli jego udział na obecnym etapie postępowania uznaje za konieczny. Oceny tej nie zmienia fakt, że rachunek bankowy Z. N. wykazuje debet, ani to że przeciwko skarżącemu toczą się postępowania egzekucyjne. Podnoszone kwestie nie uzasadniają przyznania skarżącemu prawa pomocy, bowiem wykazane możliwości pozyskania środków finansowych umożliwiają stronie poniesienie tych kosztów bez uszczerbku dla swojego utrzymania, w tym zagrożenia płynności prowadzonej działalności gospodarczej.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.