Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 321/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-05-31 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Odmówiono przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego
Powołane przepisy: article: art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2; art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 31maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego postanawia: I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; II. odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem zawartym w skardze, uzupełnionym następnie w dniu 26 kwietnia 2013 r. na urzędowym formularzu PPF, skarżąca E. S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

W świetle złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawczyni nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, przedmiotów wartościowych oraz zasobów pieniężnych.

Źródłem jej dochodów (w wysokości 779,80 zł brutto miesięcznie) jest świadczenie rentowe.

Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznane prawa pomocy, wnioskodawczyni została zobowiązana do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów:

a) odpisów zeznań podatkowych za lata 2011 i 2012 składanych przez wnioskodawczynię do urzędu skarbowego a w przypadku ich nieskładania – odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ww. lata;

b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie;

c) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawczyni (utrzymanie lokalu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne);

d) kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość świadczeń stanowiących sumę miesięcznych dochodów brutto uzyskiwanych przez wnioskodawczynię;

e) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości).

Stosowne wezwanie zostało wnioskodawczyni doręczone na podany przez nią adres do korespondencji w dniu 14 maja 2013 r. (vide: potwierdzenie odbioru – akta sprawy).

W dniu 27 maja 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły:

- kserokopie zeznań podatkowych za lata 2011 – 2012;

- zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 maja 2013 r. w przedmiocie wysokości otrzymywanego świadczenia rentowego;

- kserokopia umowy o kartę płatniczą debetową;

- potwierdzenia wykonania przelewów dla A na kwotę 220 zł (z tytułem - opłata za mieszkanie listopad 2012), 200 zł (z tytułem - opłata za mieszkanie) i dla B. na kwotę 44,82 zł;

- faktura VAT wystawiona przez B dotycząca rozliczenia za okres 16 listopada 2012 r. – 16 stycznia 2013 r. i opiewająca na kwotę 52,03 zł;

- pisemne oświadczenie wnioskodawczyni, z którego wynika, że wobec istniejącego zadłużenia przedstawia wyłącznie dokumenty dotyczące należności opłaconych;

- pisemne oświadczenie wnioskodawczyni, z którego wynika, że ww. nie posiada pojazdów mechanicznych.

W tym stanie należało uznać, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku skarżąca zakwestionowała decyzję wydaną w przedmiocie uchylenia rozstrzygnięcia w sprawie dodatku mieszkaniowego.

Z tego względu, w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych (wpisu od skargi, opłat kancelaryjnych) gdyż jest od tych kosztów zwolniona z mocy prawa.

W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia.

Rozpoznania wymaga ponadto żądanie wnioskodawczyni ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.

Z konstrukcji ww. regulacji normatywnej wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy.

Zgodnie natomiast z treścią art. 252 § 1 ww. ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wymóg ten podyktowany jest bowiem koniecznością dokonania jak najpełniejszej oceny zdolności określonego podmiotu do poniesienia kosztów postępowania pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 albo pkt 2 ww. ustawy, warunkujących możliwość przyznania prawa pomocy. Co nadto istotne, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy składane są pod reżimem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), o czym świadczy stosowne pouczenie zawarte w pkt 13 formularza wniosku o prawo pomocy.

Mając na uwadze treść art. 252 § 1 ww. ustawy jaki i treść ww. zarządzenia referendarza sądowego z dnia 6 maja 2013 r. uznać należy, że wnioskodawczyni stosowne wezwanie wykonała w sposób niepełny.

Do akt sprawy nie wpłynęły bowiem dokumenty obrazujące historię i saldo posiadanego rachunku bankowego w okresie ostatnich trzech miesięcy. Za wystarczające w tej materii nie mogą być uznane przedstawiona umowa o kartę debetową jak i potwierdzenia wykonanych przelewów. Z dokumentów tych nie wynika bowiem, jaką kwotą środków finansowych dysponowała wnioskodawczyni w momencie złożenia wniosku o prawo pomocy. Okoliczność ta jest zaś istotna z punktu widzenia oceny zasadności złożonego wniosku.

Ponadto wnioskodawczyni nie nadesłała jakichkolwiek dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wyjątkiem jest tutaj jedynie potwierdzenie przelewu dla B. z dnia 4 kwietnia 2013 r. Z pisemnego oświadczenia wynikało co prawda, że wnioskodawczyni posiada istniejące zadłużenie i dlatego przedkłada dokumenty odnoszące się do opłaconych miesięcy, jednakże - wobec treści ww. wezwania – należało przedstawić żądane dokumenty. Zestawienie miesięcznych dochodów brutto generowanych przez wnioskodawczynię oraz ewentualnych oszczędności z sumaryczną wysokością istniejących obecnie obciążeń z tytułu utrzymania (opłaty za lokal, itd.) stanowi bowiem podstawę do oceny czy poniesienie kosztów postępowania może spowodować uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W świetle ww. regulacji normatywnych przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie ma zaś miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz sądowy nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni domniemywać.

W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawczyni - nie jest więc możliwe określenie, że ww. nie może ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Rzeczywista sytuacja majątkowa strony – z uwagi na postawę samej wnioskodawczyni - nie może być bowiem ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawczyni w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Niezależnie od powyższego należy mieć na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest warunkiem koniecznym dla skutecznego rozpoznania złożonej przez wnioskodawczynię skargi.

Postępowanie przed sądem pierwszej instancji nie jest bowiem obwarowane przymusem adwokacko – radcowskim. Ponadto sąd pierwszej instancji ocenia zaskarżony akt (w tym wypadku decyzję administracyjną) biorąc pod uwagę wszelkie ewentualne uchybienia, a nie tylko te wskazywane przez skarżącego czy jego pełnomocnika (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Prawidłowość stanowiska, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowoadministracyjnego potwierdza z kolei w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny (vide: postanowienia z dnia 19 maja 2011 r. i z dnia 26 października 2011 r. - sygn. akt II GZ 245/11 i II FZ 509/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z akt niniejszej sprawy wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie dochodzić swoich praw, o czym świadczy w pełni prawidłowe złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

W reasumpcji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia, odmawiając wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu.