Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 487/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 129fb ust. 3 i art. 129fc ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 lipca 2022 r. nr BP.501.1317.2021.2058.BD2.238952 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 1 lipca 2021r. nr WITD.DI.0152.II1269/54/21 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. Sp. z o.o. w T. kwotę 1017 zł (tysiąc siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Bd 487/22

UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2021r. poddano kontroli drogowej autobus marki [...] o nr rej. [...]. Kierowca realizował krajowy transport drogowy osób w imieniu przedsiębiorstwa [...] [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T.. Podczas kontroli stanu technicznego pojazdu stwierdzono usterkę zakwalifikowaną jako niebezpieczną zgodnie z lp. 1.2.1a2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z 2019, poz. 2141, dalej: rozporządzenie MSWiA). Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli z dnia [...] kwietnia 2021r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego z urzędu, w sprawie naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 180 ze zm., dalej: u.t.d.). Zawiadomienie zostało doręczone w dniu [...] maja 2021 r. W odpowiedzi strona wskazała, że kontrola z dnia [...] kwietnia 2021 r. została przeprowadzona z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: u.p.r.d.) oraz rozporządzenia MSWiA, w odniesieniu do przeprowadzenia kontroli technicznej w okręgowej stacji kontroli pojazdów.

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przywołał stosowne przepisy i podał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (protokół kontroli drogowej, protokół drogowej kontroli technicznej, protokół z przesłuchania świadka, protokół oględzin pojazdu, dokumentacja kserograficzna okazanych dokumentów oraz fotograficzna pojazdu) jednoznacznie wskazuje, iż w dniu [...] kwietnia 2021 r. w miejscowości T. miała miejsce kontrola drogowa autobus marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem tym wykonywano krajowy transport drogowy osób w imieniu przedsiębiorstwa [...] [...] Sp. z o.o. Wstępna kontrola stanu technicznego pojazdu przeprowadzona w dniu [...] kwietnia 2021 r. wykazała podejrzenie wystąpienia usterki niebezpiecznej tj. brak siły hamowania na co najmniej jednym kole – oś 2 prawa strona pojazdu oraz korozję na wewnętrznej stronie tarczy hamulcowej znajdującej się przy prawym kole 2 osi. Pojazd skierowano na szczegółową kontrolę stanu technicznego do Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów w T.. W trakcie badania ujawniono, że na 2 osi pojazdu z prawej strony brak jest jakiejkolwiek siły hamowania. Na 2 osi pojazdu opory toczenia po uruchomieniu urządzenia rolkowego wynosiły odpowiednio wartości od 0,68 kN do 0,76 kN z lewej strony oraz od 0,65 kN do 0,81 kN ze strony prawej. Po naciśnięciu pedału hamulca roboczego wartości pomiaru z prawej strony nie uległy zmianie, natomiast wartości pomiaru z lewej strony wzrosły maksymalnie do 14,11 kN.

Kontrola stanu technicznego pojazdu potwierdziła brak siły hamowania co najmniej na jednym kole, co stanowi usterkę skuteczności i sprawności hamulca roboczego zakwalifikowaną jako niebezpieczną zgodnie z lp. 1.2.1a2 zał. nr 1 rozporządzenia MSWiA. Naruszenie w postaci wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowane jako niebezpieczne – za każdy pojazd zawarte jest w lp. 9.2 do zał. 3 u.t.d. Powyższe naruszenie zostało wskazane w protokole drogowej kontroli technicznej w pkt 8 Wykaz kontrolny Pozycje kontrolowane ppkt 1 układ hamulcowy – jako usterki poważne lub niebezpieczne. Jednocześnie w pkt 9: Wyniki kontroli zaznaczono: wykryto usterki poważne lub niebezpieczne oraz zakazano lub ograniczono używanie pojazdu z powodu usterek zagrażających bezpieczeństwu.

Organ odwoławczy wskazał, że protokół kontroli drogowej, protokół drogowej kontroli technicznej, protokół z przesłuchania świadka i protokół oględzin pojazdu stanowią istotne dowody w przedmiotowej sprawie. Protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli, jak również może odmówić jego podpisania. Organ odwoławczy ustalił, że kierowca podpisał wymienione protokoły bez uwag. Protokół jako dokument urzędowy korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń.

Organ wskazał na art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. i uznał, że stwierdzoną usterkę polegającą na braku siły hamowania co najmniej na jednym kole, udokumentowaną protokołem kontroli należało uznać za zagrażającą bezpieczeństwu osób jadących pojazdem i innych uczestników ruchu. Co więcej, kontrolujący zatrzymali dowód rejestracyjny pojazdu do momentu usunięcia usterek i zakazali dalszej jazdy. Stosownie do treści lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowano jako niebezpieczne – za każdy pojazd. W oparciu o powyższe organ odwoławczy uznał za zasadne nałożeniu na stronę kary pieniężnej w łącznej wysokości 2.000 zł tytułem popełnienia naruszenia lp. 9.2 z załącznika nr 3 do u.t.d.

Organ stwierdził również, że inspektor transportu drogowego przeprowadzający w dniu [...] kwietnia 2021 r. czynności kontrolne posiadał uprawnienia, do samodzielnego przeprowadzania szczegółowych kontroli stanu technicznego pojazdów, o których mowa w art. 129fc ust. 1 pkt. 2 u.p.r.d, - posiadał wykształcenie i praktykę, o których mowa w art. 84 ust. 2b pkt 4) tj. posiadał średnie wykształcenie techniczne lub wykształcenie średnie branżowe, o specjalności innej niż samochodowa i udokumentowane 2 lata praktyki w stacji kontroli pojazdów lub w zakładzie (warsztacie) naprawy pojazdów na stanowisku kontroli lub naprawy pojazdów oraz odbył szkolenia dla kontrolujących w zakresie przeprowadzania szczegółowych drogowych kontroli technicznych, w ramach szkoleń podstawowych i specjalistycznych na kursie dla kandydatów na diagnostów samochodowych (w terminie od [...] lipca 2020r. do [...] listopada 2020 r.), zgodnie z programem szkolenia dla kontrolujących w zakresie przeprowadzania szczegółowych drogowych kontroli technicznych opracowanym na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2019 r. w sprawie programów szkolenia i warsztatów dla kontrolujących przeprowadzających szczegółowe drogowe kontrole techniczne oraz wzorów zaświadczeń potwierdzających ich ukończenie (Dz.U. z 2019 r. poz. 2142).

Natomiast, z uwagi na fakt ukończenia ww. szkoleń oraz fakt zdobycia uprawnień diagnosty w dniu [...] maja 2021 r., inspektor na dzień kontroli nie podlegał obowiązkowi uczestnictwa w warsztatach dla kontrolujących przeprowadzających szczegółowe kontrole techniczne (nie upłynął wymagany okres 2 lat). Tym samym, organ odwoławczy uznał zarzut braku uprawnień inspektora dokonującego kontroli w dniu [...] kwietnia 2020 r. za nieuzasadniony.

W dalszej kolejności organ stwierdził, że ustawodawca nie wykluczył możliwości przeprowadzenia szczegółowej drogowej kontroli technicznej w budynku stacji kontroli pojazdów. Opisując miejsce kontroli wskazał na obszar, na którym jest możliwa kontrola techniczna głównych układów w pojeździe odpowiedzialnych za bezpieczeństwo - przy użyciu przyrządów kontrolno-pomiarowych niezbędnych do przeprowadzenia takiej kontroli, w tym do oceny skuteczności działania hamulców, oraz zastrzegł przeprowadzanie jej w możliwie najkrótszym czasie i w najbliższym wyznaczonym punkcie przeprowadzania kontroli drogowej. Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2021 r. inspektor, posiadający uprawnienia do kontroli technicznej pojazdów, dokonał szczegółowej kontroli stanu technicznego w miejscu do tego wyznaczonym, możliwie w najkrótszym czasie i odległości od miejsca zatrzymania do kontroli.

W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie brak było również podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Z literalnego brzmienia tego przepisu wprost wynika, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Wskazane w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć.

Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. W odniesieniu do wysokości kary organ zauważył, iż art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

W skardze do Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie:

- art. 129fc ust. 1 u.p.r.d. przez oparcie skarżonej decyzji na ustaleniach poczynionych w trakcie szczegółowej, drogowej kontroli technicznej dokonanej przez funkcjonariusza ITD nieposiadającego uprawnień diagnosty samochodowego, jak i niespełniającego wymogu cyklicznego uczestnictwa w warsztatach dla kontrolujących, wykonujących takie czynności, jak również towarzyszące mu naruszenie art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców przez wydanie skarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o dowód zdobyty z naruszeniem prawa, tj. protokół kontroli sporządzony przez inspektora niespełniającego wymogów formalnych i nieposiadającego wiedzy warunkującej rzetelne przeprowadzenie szczegółowej kontroli technicznej pojazdu;

- art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, jak również zasady praworządności oraz zasady legalizmu, przejawiające się oparciem rozstrzygnięcia na dowodach zdobytych z rażącym naruszeniem obowiązujących norm materialnych, regulujących zagadnienie wykonywania przez Inspekcję Transportu Drogowego szczegółowej, drogowej kontroli technicznej pojazdów użytkowych, wyrażające się jej przeprowadzeniem w siedzibie okręgowej stacji kontroli pojazdów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia [...] listopada 2022 r. skarżąca podtrzymała w całości prezentowane dotychczas stanowisko oraz argumenty zawarte w skardze. Nie zgodziła się z poglądem wyrażonym w udzielonej przez organ odpowiedzi na skargę, że praca w charakterze inspektora Inspekcji Transportu Drogowego po zdanym egzaminie państwowym jest najlepszą gwarancją fachowego przeprowadzenia szczegółowej kontroli technicznej pojazdu użytkowego. Wskazała, że uprawnienia diagnosty samochodowego funkcjonariusz kontrolujący zdobył dopiero w maju 2021r., podczas gdy szczegółowej kontroli technicznej autobusu dokonano w dniu [...] kwietnia 2021r. Skarżąca podkreśliła, że kontrolujący w dniu kontroli nie spełniał warunków określonych w art. 129fc ust. 1 u.p.r.d. Ponadto ponownie zanegowała możliwość sprawdzenia stanu technicznego kontrolowanego pojazdu w budynku okręgowej stacji kontroli i wskazała w tym względzie, na aktualny stan prawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podać, że skarga została rozpoznana na rozprawie odmiejscowionej (zdalnej) w rozumieniu art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19). Zgodnie z tym przepisem w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 – dalej zwanej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że zarówna ta decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji narusza prawo.

Kontrolą Sądu objęto decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nakładającą na skarżącą jako podmiot wykonujący przewóz drogowy karę pieniężną w wysokości [...] zł – za wykonywanie transportu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne, a więc naruszenie określone w lp. 9.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Powyższe zostało stwierdzone w rezultacie kontroli drogowej przeprowadzonej przez inspektora ITD w dniu [...] kwietnia 2021 r. w T., autobusu marki [...] nr rej. [...] kierowanego przez A. S.. Pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy osób w ramach linii regularnej na trasie [...].

Kontrolujący stwierdził w kontrolowanym pojeździe usterkę układu hamulcowego kwalifikowaną jako usterka niebezpieczna. Ustaleń tych dokonano w trakcie kontroli przeprowadzonej w okręgowej stacji pojazdów, gdzie autobus został poddany badaniu układu hamulcowego. Jako podstawę prawną przeprowadzenia kontroli, w odniesieniu do sposobu i trybu jej dokonania, organy wskazały przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2141). Natomiast skarżąca kwestionuje legalność pozyskania dowodów, w tym ustaleń zawartych w protokole szczegółowej kontroli stanu technicznego układu hamulcowego, przeprowadzonej w Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów położonej w T., przy ul. [...]. Podnosi również brak stosownych uprawnień inspektora ITD dokonującego szczegółowej kontroli technicznej pojazdu.

Rozstrzygnięcia wymaga więc najpierw, czy okręgowa stacja kontroli pojazdów może być uznana za wyznaczony punkt przeprowadzania kontroli drogowej, o którym mowa w art. 129fb ust. 3 pkt 2 u.p.r.d.

Jak wynika z przepisów art. 129fb u.p.r.d., w przypadku pojazdu kategorii M2, M3, N2 iN3, przyczepy kategorii O3 i O4 i ciągnika kołowego kategorii T5 użytkowanego na drodze publicznej do wykonywania zarobkowego przewozu rzeczy kontrolujący, na podstawie wyników wstępnej drogowej kontroli technicznej, może skierować ten pojazd na szczegółową drogową kontrolę techniczną. Kierując pojazd na szczegółową drogową kontrolę techniczną, uwzględnia się w szczególności potrzebę ustalenia, czy pojazd ten zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub narusza wymagania ochrony środowiska (ust. 1). Zakres szczegółowej drogowej kontroli technicznej, która ma być przeprowadzona, określa się w protokole drogowej kontroli technicznej (ust. 2). Szczegółowa drogowa kontrola techniczna jest przeprowadzana zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 131 ust. 1 w:

1) mobilnej stacji kontroli drogowej,

2) wyznaczonym punkcie przeprowadzania kontroli drogowej obejmującym obszar o odpowiedniej powierzchni, na którym jest możliwa kontrola techniczna głównych układów w pojeździe odpowiedzialnych za bezpieczeństwo

- przy użyciu przyrządów kontrolno-pomiarowych niezbędnych do przeprowadzenia takiej kontroli, w szczególności przyrządów niezbędnych do oceny stanu hamulców i skuteczności ich działania, układu kierowniczego, zawieszenia oraz uciążliwości pojazdu (ust. 3).

W przypadku skierowania pojazdu, o którym mowa w ust. 1, na szczegółową drogową kontrolę techniczną w wyznaczonym punkcie przeprowadzania kontroli drogowej kontrola ta jest przeprowadzana w możliwie najkrótszym czasie i w najbliższym wyznaczonym punkcie przeprowadzania kontroli drogowej (ust. 4).

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, przeprowadzenie szczegółowej kontroli technicznej jest zatem możliwe wyłącznie w dwojaki sposób wskazany w zacytowanym przepisie. Należy jednocześnie podkreślić, że przepisy nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z 2008 r. Nr 132, poz. 841) w § 6a ust. 3 wskazywały wprost, iż szczegółową drogową kontrolę techniczną przeprowadza się:

1) przy użyciu przenośnego lub zainstalowanego na pojeździe systemu przyrządów, niezbędnego do przeprowadzenia takiej kontroli, zwanego "mobilną stacją kontroli drogowej";

2) w miejscu wyposażonym w przyrządy pomiarowo-kontrolne do przeprowadzania badań technicznych pojazdów, w tym przyrządy niezbędne do oceny stanu hamulców, układu kierowniczego, zawieszenia oraz uciążliwości, zwanym dalej "wyznaczonym punktem przeprowadzania kontroli drogowej";

3) w stacji kontroli pojazdów.

Przepisy poprzednio obowiązującego rozporządzenia przewidywały zatem możliwość przeprowadzenia szczegółowej drogowej kontroli technicznej także w stacji kontroli pojazdów. Rozporządzenie to zostało jednak uchylone z dniem 7 listopada 2019 r. Obecnie obowiązujący art. 129fb ust. 3 u.p.r.d. nie przewiduje, aby szczegółowa drogowa kontrola techniczna mogła być przeprowadzana w stacji kontroli pojazdów - na równi z przeprowadzaniem jej w mobilnej stacji drogowej lub w wyznaczonym punkcie przeprowadzania kontroli drogowej. Ustawodawca w sposób celowy zrezygnował z tej formy przeprowadzania szczegółowej drogowej kontroli technicznej, czemu dał wyraz w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 1466). Podkreślono w nim, że "W projekcie został określony system drogowych kontroli technicznych obejmujący wstępne drogowe kontrole techniczne (art. 129fa ust. 1) oraz tam, gdzie okaże się to konieczne - szczegółowe drogowe kontrole techniczne. Na podstawie wyników wstępnej drogowej kontroli technicznej, kontrolujący podejmuje decyzję o skierowaniu pojazdu kategorii M2, M3, N2 i N3, przyczepy kategorii O3 i O4 i ciągnika kołowego kategorii T5 użytkowanego na drodze publicznej do wykonywania zarobkowego przewozu rzeczy na szczegółową drogową kontrolę techniczną, biorąc pod uwagę, w szczególności, potrzebę ustalenia, czy pojazd ten zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub narusza wymagania ochrony środowiska. Szczegółowe drogowe kontrole techniczne przeprowadza się w mobilnych stacjach kontroli drogowej, przy użyciu systemu przyrządów niezbędnych do przeprowadzenia takiej kontroli lub w wyznaczonych punktach przeprowadzania kontroli drogowej. Wyznaczony punkt przeprowadzania kontroli drogowej obejmuje obszar, na którym będzie możliwa kontrola techniczna głównych układów w pojeździe odpowiedzialnych za bezpieczeństwo. Kontrola drogowa będzie przeprowadzana przy użyciu przyrządów kontrolno-pomiarowych niezbędnych do przeprowadzenia takiej kontroli, w szczególności przyrządów niezbędnych do oceny stanu hamulców, układu kierowniczego, zawieszenia oraz uciążliwości pojazdu silnikowego lub przyczepy (art. 1 pkt 4 projektu - art. 129fb ust. 3). Zgodnie z dyrektywą 2014/47/UE wyznaczony punkt przeprowadzania kontroli drogowej oznacza określony obszar przeprowadzania wstępnych lub bardziej szczegółowych drogowych kontroli technicznych, na którym mogą być zainstalowane w sposób trwały przyrządy do przeprowadzania badań. Przewiduje się, że punkty przeprowadzania kontroli drogowej będą wyznaczane stosownie do potrzeb przez poszczególne uprawnione służby kontrolne. Punkty te będą usytuowane w miejscach określonych według potrzeb wyżej wymienionych służb, możliwości technicznych i warunków umożliwiających przeprowadzanie kontroli (np. przy drogach, na parkingach), przy przyjęciu zasady, iż do minimum zostaną ograniczone uciążliwości dla kierujących pojazdami w zakresie lokalizacji tych punktów. Oznacza to, że punkty nie będą miały stałej lokalizacji. W takich punktach służby kontrolne powinny mieć możliwość rozstawienia mobilnego sprzętu kontrolnego i przeprowadzenia szczegółowej drogowej kontroli technicznej. Wyznaczony punkt przeprowadzania kontroli drogowej nie będzie organizowany w ramach stacji kontroli pojazdów. Właścicielami mobilnych przyrządów kontrolno-pomiarowych będą poszczególne służby uprawnione do prowadzenia drogowej kontroli technicznej. Czynności kontrolne będą przeprowadzane wyłącznie przez pracowników służb kontrolnych. (...) Należy zaznaczyć, iż szczegółowa drogowa kontrola techniczna nie będzie stanowiła badania technicznego pojazdu w rozumieniu przepisów o badaniach technicznych pojazdów. Na szczegółową drogową kontrolę techniczną będzie kierowany pojazd na podstawie wyników wstępnej drogowej kontroli technicznej. (...) Podkreślenia zatem wymaga, że przeprowadzana szczegółowa drogowa kontrola techniczna pojazdu nie będzie obejmować swym zakresem pełnego okresowego badania technicznego. Jest to badanie prowadzone w ramach kontroli drogowej, a nie wydawanie nowych uprawnień, czy też przedłużanie ważności dotychczasowych badań" (druk sejmowy VIII.3456).

W dalszej kolejności, należy zwrócić uwagę na treść § 7 ust. 1-2 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. 2019, poz. 2141 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że jeżeli podczas drogowej kontroli technicznej pojazdu użytkowego zostało ujawnionych wiele usterek poważnych lub niebezpiecznych, uzasadniających poddanie kontrolowanego pojazdu dodatkowemu badaniu technicznemu obejmującemu zakres okresowego badania technicznego:

1) w stosunku do pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - organ kontroli ruchu drogowego występuje do starosty z wnioskiem o skierowanie pojazdu na dodatkowe badanie techniczne, o którym mowa w art. 81 ust. 11 pkt 2a lit. b ustawy;

2) w stosunku do pojazdu niezarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wyniki tej kontroli są przekazywane Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego w trybie i w sposób określony w art. 54d ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (ust. 1).

Do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, załącza się kopię pozostającego w dyspozycji organu kontroli ruchu drogowego egzemplarza protokołu szczegółowej drogowej kontroli technicznej, jeżeli pojazd był poddany tej kontroli (ust. 2).

W przedmiotowej sprawie stwierdzono jedną usterkę dotyczącą układu hamulcowego. Gramatyczne brzmienie tego przepisu wyłącza więc w takim wypadku możliwość poddania kontrolowanego pojazdu dodatkowemu badaniu technicznemu, obejmującemu zakres okresowego badania technicznego. Przytoczona wyżej regulacja uzupełnia normę ustawową, zawartą w art. 81 ust. 11 u.p.r.d. przewidującą między innymi, że niezależnie od badań okresowych, dodatkowemu badaniu technicznemu podlega pojazd:

1) skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego:

a) w razie uzasadnionego przypuszczenia, że zagraża bezpieczeństwu ruchu lub narusza wymagania ochrony środowiska,

b) który uczestniczył w wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy, z zastrzeżeniem pkt 5, lub noszący ślady uszkodzeń albo którego stan techniczny wskazuje na naruszenie elementów nośnych konstrukcji pojazdu, mogące stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego;

2) skierowany przez starostę albo na wniosek posiadacza pojazdu:

a) w celu identyfikacji lub ustalenia danych niezbędnych do jego rejestracji,

b) jeżeli z dokumentów wymaganych do jego rejestracji wynika, że uczestniczył on w wypadku drogowym, lub narusza wymagania ochrony środowiska;

2a) skierowany przez starostę po otrzymaniu:

a) informacji, o której mowa w art. 54f ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym,

b) wniosku organu kontroli ruchu drogowego o konieczności przeprowadzenia dodatkowego badania technicznego pojazdu kategorii M2, M3, N2 iN3, przyczepy kategorii O3 i O4 i ciągnika kołowego kategorii T5 użytkowanego na drodze publicznej do wykonywania zarobkowego przewozu rzeczy.

Przeprowadzenie szczegółowej kontroli stanu technicznego w sposób przedstawiony w zaskarżonej decyzji narusza więc normę prawną zawartą w art. 129fb ust. 3 u.t.d. Zastosowanie nieprawidłowego trybu i sposobu przeprowadzenia kontroli, zasadniczo wyłącza możliwość orzekania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, za stwierdzone w jej toku uchybienia. Organ nie dostrzegł motywów ustawodawcy będących podstawą dokonanych zmian legislacyjnych i wprowadzenia art. 129fb u.p.r.d., jak również rozporządzenia z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego, mimo, iż zgodnie z wyrażoną w art. 6 K.p.a. zasadą praworządności, organy administracji publicznej powinny działać na podstawie przepisów prawa.

Odnośnie kolejnego z podniesionych w skardze zarzutów, skarżąca zarzucając naruszenie art. 129fc ust. 1 u.p.r.d. podniosła, iż szczegółowej drogowej kontroli technicznej dokonał funkcjonariusz ITD nieposiadający uprawnień diagnosty samochodowego, jak i niespełniający wymogu cyklicznego uczestnictwa w warsztatach dla kontrolujących, wykonujących takie czynności. Podniosła również, że zaskarżone rozstrzygnięcie opiera się o dowód zdobyty z naruszeniem prawa, tj. protokół kontroli sporządzony został przez inspektora niespełniającego wymogów formalnych i nieposiadającego wiedzy warunkującej rzetelne przeprowadzenie szczegółowej kontroli technicznej pojazdu, co narusza art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców.

Przepis art. 129fc ust. 1 u.p.r.d. stanowi, że szczegółową drogową kontrolę techniczną przeprowadza kontrolujący, który posiada:

1) wydane przez starostę uprawnienie do wykonywania badań technicznych, albo

2) wykształcenie i praktykę, o których mowa w art. 84 ust. 2b, oraz odbył szkolenie dla kontrolujących w zakresie przeprowadzania szczegółowych drogowych kontroli technicznych

- oraz nie rzadziej niż raz w ciągu 2 kolejnych lat uczestniczy w warsztatach dla kontrolujących przeprowadzających szczegółowe drogowe kontrole techniczne.

Jak wynika z ustaleń faktycznych sprawy, Starosta [...] uprawnienie diagnosty do wykonywania badań technicznych udzielił osobie dokonującej przedmiotowej kontroli dopiero w dniu [...] maja 2021 r., zaś kontrolę przeprowadzono dnia [...] kwietnia 2021 r. Należy zatem rozważyć spełnienie przez kontrolującego wymogu określonego w punkcie drugim cytowanego przepisu. Z akt sprawy wynika, że kontrolujący posiada dyplom zawodowy oraz świadectwa pracy potwierdzające spełnienie wymogu wykształcenia i praktyki, o których mowa w art. 84 ust. 2b u.p.r.d., tj. posiadanie średniego wykształcenia technicznego o specjalności innej niż samochodowa i udokumentowane 2 lata praktyki w zakładzie (warsztacie) naprawy pojazdów na stanowisku kontroli lub naprawy pojazdów. Akta sprawy nie zawierają natomiast dowodów wskazujących, że osoba ta odbyła szkolenie dla kontrolujących w zakresie przeprowadzania szczegółowych drogowych kontroli technicznych. Znajdujące się w nich zaświadczenia o numerach od [...] do [...] zostały wydane przez prywatnego przedsiębiorcę i dotyczą ukończenia szkolenia dla osób ubiegających się o uprawnienia diagnostów w zakresie przeprowadzania badań technicznych pojazdów. Jak natomiast wynika z art. 129fc ust. 2 u.p.r.d. szkolenia dla kontrolujących w zakresie przeprowadzania szczegółowych drogowych kontroli technicznych mogą organizować wojewódzki inspektor transportu drogowego, wojewódzki komendant Policji, Komendant Stołeczny Policji, Komendant-Rektor Wyższej Szkoły Policji w [...], komendant szkoły policyjnej, komendant oddziału Straży Granicznej i dyrektor Krajowej Szkoły Skarbowości, każdy w zakresie swojej właściwości. Wymienione organy wydają stosowne zaświadczenia o ukończeniu szkolenia dla kontrolujących w zakresie przeprowadzania szczegółowych drogowych kontroli technicznych. W załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2019 r. w sprawie programów szkolenia i warsztatów dla kontrolujących przeprowadzających szczegółowe drogowe kontrole techniczne oraz wzorów zaświadczeń potwierdzających ich ukończenie (Dz. U. z 2019r., poz. 2142) wskazano przy tym, iż wydane zaświadczenie dotyczy przeprowadzania szczegółowych drogowych kontroli technicznych pojazdów, w tym autobusu, którego dopuszczalna prędkość na autostradzie i drodze ekspresowej wynosi 100 km/h, pojazdu przeznaczonego do przewozu towarów niebezpiecznych, pojazdu przystosowanego do zasilania gazem lub pojazdów kategorii: M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4 i ciągników kołowych kategorii T5 użytkowanych na drogach publicznych do wykonywania zarobkowego przewozu rzeczy. Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, iż organ nie zgromadził w aktach sprawy dowodów potwierdzających, że kontroli dokonała osoba spełniająca wymóg odbycia szkolenia dla kontrolujących w zakresie przeprowadzania szczegółowych drogowych kontroli technicznych. Okoliczności faktyczne, na których organ oparł zaskarżone rozstrzygnięcie, powinny znajdować pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Wydanie decyzji (zgodnie z art. 7 K.p.a.) musi poprzedzać wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.), co w efekcie powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Jakąkolwiek dowolność w tym zakresie wyklucza art. 6 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Jednocześnie Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że w niniejszej sprawie ziścił się wymóg cyklicznego, tj. nie rzadziej niż jeden raz w ciągu dwóch kolejnych lat, uczestnictwa w warsztatach dla kontrolujących. Posiadaną wiedzę i uprawnienia inspektora potwierdza wspomniane już zaświadczenia Starosty [...] z dnia [...] maja 2021 r. stwierdzające nabycie uprawnień do wykonywania badań technicznych. W związku z tym, dokonujący kontroli inspektor ITD winien uczestniczyć w warsztatach dla kontrolujących przed upływem dwóch lat od tej daty.

Z podanych względów, protokół z kontroli stanowiący w niniejszej sprawie dowód o istotnym znaczeniu został sporządzony z naruszeniem art. 129fb ust. 3 oraz art. 129fc ust. 1 u.t.d. Jak przy tym wynika z art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 162 z późn. zm.) dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów ustawy lub z naruszeniem innych przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karnym skarbowym dotyczącym przedsiębiorcy. Nie każde więc naruszenie prawa poczynione przez organ w toku kontroli uniemożliwi przeprowadzenie dowodu w postępowaniu. W piśmiennictwie wyrażany jest pogląd, że "organ kontroli ma obowiązek przestrzegania w toku kontroli przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy. Ustawodawca zaznaczył, że te dowody, które zostały zgromadzone w toku kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej, jeżeli miały istotny wpływ na wynik kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy" (A. Żywicka [w:] L. Bielecki, J. Gola, K. Horubski, K. Kokocińska, E. Komierzyńska-Orlińska, A. Żywicka, Komentarz do ustawy - Prawo przedsiębiorców [w:] Konstytucja biznesu. Komentarz, Warszawa 2019, art. 46, WKP 2019).

Stwierdzone w niniejszej sprawie uchybienia prowadzą do wniosku, iż miały one istotny wpływ na wyniki kontroli. Z tego względu, decyzję o nałożeniu kary pieniężnej należy uznać jako podjętą przedwcześnie, z naruszeniem podanych przepisów prawa. Ponownie prowadząc postępowanie, organy powinny zastosować procedury kontroli drogowej zgodne z przywołanymi przez Sąd, obowiązującymi przepisami prawa, rzecz jasna, o ile stan faktyczny nie uległ zmianie, a ich przeprowadzenie będzie możliwe. W takim wypadku, protokół kontroli sporządzić powinny osoby spełniające wymogi określone w art. 129fc ust. 1 u.p.r.d. zachowując przy tym tryb wskazany w art. 129fb ust. 3 tej ustawy. Jeżeli jednak przeprowadzenie ponownej kontroli nie będzie możliwe, to wykazana wadliwość postępowania dowodowego w sprawie, wyklucza możliwość nałożenia kary pieniężnej, za stwierdzone w toku wadliwie przeprowadzonej kontroli naruszenia.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. oraz art. 135 § 1 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit a i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r., poz. 265), na które złożyły się: wpis w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika [...] zł i opłata skarbowa z tytułu pełnomocnictwa [...] zł.