Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 1100/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska/ spr./ SO del. Piotr Popek Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. spraw ze skarg R. S. na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. - nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 rok, - nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 rok, oddala skargi.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 1100/15

Uzasadnienie

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] września 2015r., nr [...] i [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR) po rozpatrzeniu odwołań R. S. (dalej: rolnik/skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik ARiMR) z dnia [...] lipca 2015r., nr [...] i [...], w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 rok oraz w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013r., utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Z uzasadnienia decyzji oraz akt sprawy wynika, że rolnik zadeklarował we wnioskach o przyznanie na 2013r.:

- płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych, płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych, płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz płatności do krów do działek rolnych kwalifikujące się do przyznania jednolitej płatności obszarowej o łącznej powierzchni 4,96 ha, w tym działek rolnych:

A (pow.0,58 ha), B (pow. 0,42 ha), C (pow. 0,99 ha), D (pow. 0,64 ha), E (pow. 0,44 ha), F (pow. 0,39 ha), G (pow.0,67 ha), H (pow. 0,10 ha), I (pow. 0,24 ha), J (pow. 0,10 ha), K (pow. 0,39 ha);

- płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych do działek rolnych o łącznej powierzchni 2,48 ha, w tym do działki rolnej Al (pow. 0,58 ha), Cl (pow.0,99 ha), Gl (pow.0,67 ha), oraz do działki rolnej II (pow. 0,24 ha),

- specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw strączkowych i motylkowych drobnonasiennych do działek rolnych o łącznej powierzchni 0,88 ha, w tym do działki rolnej C2 (pow. 0,21 ha) oraz do G2 (pow.0,67 ha);

- płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych o łącznej powierzchni 2,48 ha,

w tym do działek rolnych: J (pow.0,10 ha), K (pow.0,39 ha), B (pow.0,42 ha), D (pow. 0,64 ha), E (pow. 0,44 ha), F (pow.0,39 ha) oraz H (pow.0,10 ha);

- płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do działek rolnych położonych na obszarach ONW - nizinne strefa I o łącznej powierzchni 4,96 ha, w tym działek rolnych: A (pow.0,58 ha), B (pow. 0,42 ha), C (pow. 0,99 ha), D (pow. 0,64 ha), E (pow. 0,44 ha), F (pow. 0,39 ha), G (pow.0,67 ha), H (pow. 0,10 ha), I (pow. 0,24 ha), J (pow. 0,10 ha), K (pow. 0,39 ha).

Kierownik ARiMR stwierdził, że na działki ewidencyjne objęte wnioskami rolnika o nr: 1099 (część działki rolnej A o pow. 0,29 ha oraz część działki rolnej

B o pow. 0,19 ha), 1141 (część działki rolnej C o pow. 0,47 ha), 1995 (część działki rolnej D o pow. 0,24 ha), 1018 (część działki rolnej F o pow. 0,18 ha), 1024 (część działki rolnej G o powierzchni 0,32 ha), nr 1134 (część działki rolnej H o powierzchni 0,05 ha oraz część działki rolnej I o powierzchni 0,11 ha) oraz 997 (część działki rolnej K o powierzchni 0,16 ha), wniosek złożył inny producent rolny. Ponadto stwierdzono błąd dotyczący sumy powierzchni części działek rolnych w granicach działki ewidencyjnej o nr 1099.

W związku ze stwierdzonymi nieścisłościami Kierownik ARiMR wezwał do rolnika oraz drugiego wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi rolnik złożył oświadczenie, że w całości użytkuje sporne działki i na dzień 31 maja 2013r. był ich użytkownikiem, z jednoczesnym przedłożeniem druku korekty do wniosku, którą wyjaśnił błąd dotyczący działki ewidencyjnej o nr 1099 oraz przedłożył tabelę

w której zamieścił informacje o poszczególnych działkach konfliktu krzyżowego,

z wyszczególnieniem upraw na działce na dzień 31maja 2013r. oraz dane osób, które mogłyby potwierdzić prawdziwość tych deklaracji tj. M. J. oraz S. S. Druga strona konfliktu krzyżowego T. K. w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień również podtrzymała deklarację użytkowania rolniczego spornych działek, przedkładając korektę danych wniosku, jak również tabelę w której zamieściła informacje o poszczególnych działkach konfliktu krzyżowego, podając również dane osób, które mogłyby potwierdzić prawdziwość deklaracji.

W dniu 8 października 2013r. zadeklarowane przez wnioskodawcę działki rolne zostały poddane kontroli na miejscu, w wyniku której stwierdzono uchybienia

w zakresie kwalifikowalności powierzchni polegające na zadeklarowaniu powierzchni działki rolnej większej od powierzchni stwierdzonej (działki B, C, CI, E, F, G/G1/G2), zadeklarowaniu powierzchni działki rolnej mniejszej od powierzchni stwierdzonej działki (A/Al,J) oraz powiększenie zasięgu pola zagospodarowania (działka F).

W związku z ustaleniami dokonanymi podczas rozprawy administracyjnej Kierownik ARiMR wykluczył z płatności powierzchnię 0,29 ha działki rolnej A, powierzchnię 0,19 ha działki rolnej B, powierzchnię 0,47 ha działki rolnej C, powierzchnię 0,24 ha działki rolnej D, powierzchnię 0,18 ha działki rolnej F, powierzchnię 0,32 ha działki rolnej G, powierzchnię 0,11 działki rolnej I, powierzchnię 0,16 ha działki rolnej K oraz powierzchnię 0,05 ha działki rolnej H położoną na działce ewidencyjnej nr 1134 oraz całość działki rolnej H.

Po wykluczeniu części powyższych działek rolnych oraz biorąc pod uwagę wyniki kontroli na miejscu, organ I instancji stwierdził, że:

- powierzchnia kwalifikująca się do przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania wyniosła 2,55 ha, a więc o 2,41 ha mniej niż zadeklarowano we wniosku,

- powierzchnia kwalifikująca się do przyznania jednolitej płatności obszarowej wyniosła 2,55 ha, a więc o 2,41 ha mniej niż zadeklarowano we wniosku, powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych wyniosła 1,27 ha, a więc o 1,21 ha mniej, niż wpisano we wniosku,

- powierzchnia kwalifikująca się do przyznania specjalnej płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych wyniosła 0,56 ha, a więc o 0,32 ha mniej niż wpisano we wniosku,

- uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych - z zadeklarowanej powierzchni 2,48 ha uwzględniono wartość zerową.

Na podstawie powyższych ustaleń Kierownik ARiMR decyzjami z dnia [...] lipca 2014r.:

- nr [...], przyznał rolnikowi płatności na 2013 rok w wysokości 1.205,20 zł tytułem płatności do krów oraz odmówił przyznania płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 2.001,02zł, odmówił przyznania płatności z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 168,66 zł, odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz odmówił przyznania płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych i nałożył sankcję w wysokości 230,22 zł;

- nr [...], odmówił rolnikowi płatności na 2013 rok pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i nałożył sankcję w wysokości 431,39zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołań rolnika, decyzje zostały uchylone przez Dyrektora ARiMR, który wskazał na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, kto był w posiadaniu spornych działek na dzień 31 maja 2013r. oraz czy i ewentualnie do jakiej powierzchni należy przyznać rolnikowi płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

i płatność ONW.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie, Kierownik ARiMR w dniu [...] lipca 2015r., wydał decyzje nr [...]

i [...], którymi ponownie:

- przyznał rolnikowi płatności na 2013 rok w wysokości 1.205,20zł tytułem płatności do krów oraz odmówił przyznania płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 2.001,02zł, odmówił przyznania płatności

z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 168,66zł,

- odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz odmówił przyznania płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych i nałożył sankcję w wysokości w wysokości 230,22zł;

- odmówił pomocy finansowej na 2013 rok z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach ONW z jednoczesnym nałożeniem sankcji,

W wyniku rozpatrzenia odwołań rolnika, powołanymi na wstępie decyzjami

z dnia [...] września 2015r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzje organu

I instancji.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1-3, ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164) - dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych, wchodzących w skład jego gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art.124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady 73/2009, jeżeli posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha, wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów.

Stosownie natomiast do § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm. ) – dalej: rozporządzenie z dnia 11 marca 2009r., warunkiem przyznania płatności z tytułu ONW jest spełnienie wymogu posiadania gruntów zadeklarowanych do ww. płatności w dniu 31 maja roku,

w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Pomoc finansowa do gruntów rolnych położonych na terenach ONW przysługuje wyłącznie ich faktycznym posiadaczom, niezależnie od tytułu prawnego. Jeżeli więc właściciel (dzierżawca) gruntów nie jest jednocześnie ich posiadaczem, nie przysługuje mu pomoc finansowa. Płatności może otrzymać jedynie posiadacz będący faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych, faktycznym producentem rolnym. Datę utrzymywania na 31 maja należy odczytywać łącznie z wymogiem utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy.

Z powyższych względów, jak stwierdził organ II instancji, organ rozpoznający wniosek pomocowy powinien przede wszystkim ustalić, kto był faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych, a także ocenić, poza powyższą okolicznością, czy grunty rolne utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Organ odwoławczy podkreślił, że faktycznego posiadania gruntu rolnego nie można utożsamiać z tytułem własności jako wyłącznie uprawniającym do posiadania, gdyż takiego wymogu nie przewiduje żaden z przepisów wspólnotowych. Wobec tego posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego nie przesądza o przyznaniu płatności tylko z tego tytułu, ale także brak tytułu prawnego do nieruchomości nie wyłącza automatycznie rolnika z systemu pomocy.

W ocenie organu II instancji, ze zgromadzonego w postępowaniu przez organ I instancji obszernego materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie kto konkretnie i kiedy przeprowadzał określone prace agrotechniczne na spornych działkach rolnych. Zeznania złożone przez świadków organ II instancji uznał za lakoniczne.

Dyrektor ARiMR podzielił stanowisko Kierownika ARiMR, że rolnik nie spełnił, co najmniej dwu warunków koniecznych do przyznania płatności obszarowych oraz płatności z tytułu ONW, tj. nie był faktycznym posiadaczem spornych gruntów rolnych na dzień 31 maja 2013r. oraz nie prowadził czynnie działalności rolniczej w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, a więc nie utrzymywał gruntów rolnych zgodnie

z normami przez cały rok kalendarzowy, ze szczególnym uwzględnieniem, że posiadanie (w znaczeniu rolniczego użytkowania) powinno mieć charakter trwały,

a związek z rzeczą nie powinien wyrażać się w sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możliwości korzystania z niej przez cały czas nieokreślony.

Za prawidłowością powyższych ustaleń, zdaniem organu II instancji, przemawiają zarówno zeznania świadków, jak i obszerny materiał zgromadzony

w aktach sprawy w postaci protokołów policyjnych Komendy Powiatowej Policji

w K. Posterunek Policji w R. oraz udostępniony przez Sąd Rejonowy w M. VII Zamiejscowy Wydział Karny z/s w K. W opinii organu odwoławczego, rolnik wprawdzie wykonywał czynności na spornych działkach rolnych, tj. zaorał grunt, kosił trawę, rozwoził obornik, kombajnował zboże, jednakże miało to charakter sporadycznego zawładnięcia rzeczą. Ingerencja rolnika w grunt rolny kończyła się interwencją policji podjętą w związku z otrzymaniem od T. K. - drugiej strony konfliktu krzyżowego - ustnego zawiadomienia o wykroczeniu. Zdaniem organu II instancji, takie działanie rolnika nie jest zgodne z normami i dobrą kulturą rolną. Dodatkowo, samo legitymowanie się faktem, że rolnik dokonywał czynności na spornych działkach w okolicach 31 maja nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania płatności do gruntów rolnych, gdyż muszą być one utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, do czego może zobowiązać się jedynie osoba, która gruntami faktycznie włada.

W ocenie organu II instancji, Kierownik ARiMR zasadnie uznał, że decydujące znaczenie w sprawie miały wyroki sądów potwierdzające, że prawo własności spornych działek przysługuje T. K., na co wskazują również zapisy księgi wieczystej.

Organ II instancji podkreślił, że organy Agencji nie są uprawnione do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych między stronami konfliktu krzyżowego,

a rolnik powinien przedstawić wiarygodne dowody, które jednoznacznie wskazywałyby, że to on trwale użytkował rolniczo sporne grunty rolne, lecz tego nie uczynił.

W ocenie organu II instancji, dokonane przez organ I instancji wykluczenie

z płatności spornych działek z konfliktu krzyżowego było zasadne.

Zdaniem Dyrektora ARiMR, łączna powierzchnia gruntów wykluczonych

z przyznania płatności, określona w decyzji organu I instancji, jest prawidłowa

i rozstrzygnięcie w tym zakresie nie budzi żadnych wątpliwości.

Uzasadniając przyczyny odmowy przyznania zawnioskowanych płatności organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy o płatnościach

bezpośrednich, wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych

i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi",

w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni po uwzględnieniu zmniejszeń płatności wynikających z zastosowania zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Stosownie do art. 7 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, rolnikowi który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw, do których została przyznana jednolita płatność obszarowa, co oznacza a contrario, że jeżeli nie są spełnione warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i nie przyznano do ich powierzchni płatności, to nie przysługują płatności uzupełniające.

Organ II instancji wskazał, że w przypadku jednolitej płatności obszarowej, jeśli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla danej grupy upraw – stosownie do art. 57 ust. 3 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych

w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 str. 65 ze zm.) – dalej: rozporządzenie nr 1122/2009.

Zdaniem organu II instancji, płatność do krów została przyznana przez organ

I instancji w prawidłowej wysokości, zgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 2 ustawy

o płatnościach bezpośrednich, biorąc pod uwagę zadeklarowanie przez rolnika we wniosku dwóch samic z gatunku bydło domowe.

Za zasadną, organ II instancji uznał odmowę przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) z racji nie spełnienia kryteriów do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, określonych w § 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzeniem Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą, oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009r. Nr 40, poz. 326 ze zm.). W postępowaniu ustalono bowiem, że wyliczona liczba zwierząt posiadanych przez rolnika w okresie referencyjnym określonym ww. przypisem,

w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe miała wartość zerową.

Odnośnie odmowy przyznania płatności ONW, Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009r., wysokość płatności ONW, w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni deklarowanej przez rolnika do płatności ONW na działkach rolnych, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

W ocenie organu II instancji, zastosowane wobec rolnika sankcje były zasadne i zostały określone w prawidłowej wysokości, zgodnie z przepisami prawa unijnego (tj. z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia nr 1122/2009, oraz art. 16 ust. 5 akapit trzeci 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, str. 8 ze zm.)

Dyrektor ARiMR podzielił również stanowisko organu I instancji odnośnie braku możliwości zastosowania w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 73 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 73/2009, gdyż w postępowaniu ustalono, że wniosek złożony przez rolnika nie był poprawny.

Na decyzje organu II instancji rolnik złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji

i poprzedzających je decyzji organu I instancji oraz "zasądzenie wypłacenia należnych dopłat wraz z odsetkami za zwłokę" .

W uzasadnieniu skarg skarżący zarzucił, że organ odwoławczy utrzymując decyzje organu I instancji naruszył prawo materialne i procesowe, działając na szkodę skarżącego. Podniósł, że świadkowie potwierdzili w postępowaniu, że to on na dzień 31 maja wykonywał prace polowe dokonując zasiewu żyta, owsa, seradeli. Zdaniem skarżącego, T. K. w celu wyłudzenia dopłat z Agencji przedłożyła w postępowaniu dokumenty budzące wątpliwości, co do ich autentyczności. Zarzucił, że organy Agencji orzekały na podstawie "fałszywego materiału dowodowego",

o czym świadczy ekspertyza grafologiczna i wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 25 marca 2015r.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor ARiMR podtrzymał stanowisko wyrażone

w zaskarżonych decyzjach i wniósł o oddalenie skarg.

Na rozprawie w dniu 23 lutego 2016r. skarżący wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów w postaci: pisma Starosty K. z dnia 12 lutego 2016r., protokołu nr [...] z ustalenia potrzeb i uprawnień uwłaszczeniowych, ekspertyzy kryminalistycznej z 22 grudnia 2015r., protokołu przesłuchania świadka z dnia 23 listopada 2015r. przez Sąd Rejonowy w K.

Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej: P.p.s.a., Sąd postanowił przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentów przedłożonych przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie

z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skargi są niezasadne.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie są decyzje w sprawie przyznania płatności do krów oraz odmawiające przyznania skarżącemu - producentowi rolnemu - jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych, płatności do roślin strączkowych

i motylkowych drobnonasiennych oraz płatności ONW na rok 2013 i nakładające sankcje.

Istotą sporu jest zasadność odmowy przyznania płatności, będącej konsekwencją uznania przez organy Agencji, że skarżący nie spełnił wymogów niezbędnych do ich przyznania - posiadania gruntów na dzień 31 maja 2013r. oraz utrzymywania ich przez cały rok kalendarzowy w dobrej kulturze rolnej.

Zdaniem orzekających w sprawie organów, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, która strona konfliktu faktycznie posiadała sporne grunty, a skarżący nie wykazał, że użytkował je rolniczo na dzień 31 maja 2013r.

Według skarżącego, zeznający w postępowaniu świadkowie potwierdzili, że to on na dzień 31 maja 2013r. uprawiał gospodarstwo rolne, a dokumenty przedłożone przez drugą stronę konfliktu krzyżowego są fałszywe, o czym świadczą, opinia grafologiczna i wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 25 marca 2015r.

W ocenie Sądu, rację w zaistniałym sporze należy przyznać organom Agencji.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że organy w niniejszej sprawie zastosowały właściwe przepisy ustanowione na poziomie krajowym i unijnym, które określają zasady i warunki dotyczące składania wniosków i przyznawania płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności ONW za rok 2013.

Należy zgodzić się z organami Agencji, że stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy

o płatnościach bezpośrednich i § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009r. warunkiem przyznania płatności bezpośrednich i płatności ONW jest posiadanie gruntów na dzień 31 maja 2013r. oraz utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej przez cały rok.

Zatem jedną z podstawowych przesłanek przyznania płatności jest, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność.

Sąd podziela w pełni poglądy wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2008r., sygn. akt II GSK 227/07 i 11 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 12/10 (publ. www.nsa.gov.pl), że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Dlatego, w ocenie Sądu, "posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym, jest niedostateczne i na gruncie przepisów regulujących płatności należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów regulujących te zagadnienia. Pojęcie "posiadania gruntów rolnych", należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności, nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem sine qua non uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim poczynić ustalenia, a następnie ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami, użytkując je rolniczo.

Ciężar wykazania ww. przesłanek spoczywa na rolniku, stosownie bowiem do przywołanego w zaskarżonych decyzjach przepisów art. 3 ust. 3 ustawy

o płatnościach bezpośrednich i art.21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, strony są zobowiązane przedstawiać dowody, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z tych względów,

w niniejszym postępowaniu, to nie organy Agencji, lecz skarżący powinien wykazać, przedstawiając wiarygodne dowody, że trwale użytkował on rolniczo sporne grunty, przy czym stan ten powinien istnieć nie tylko na dzień 31 maja 2013r., ale też obejmować cały rok 2013.

W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów Agencji odnośnie braku kompetencji do rozstrzygania przez nie sporów między rolnikami, dotyczących własności gruntów objętych wnioskami o przyznanie płatności oraz do ustalania, której ze stron konfliktu krzyżowego przysługuje "lepszy" tytuł do gruntu.

W przypadku stwierdzenia konfliktu krzyżowego, w związku z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267), stronami postępowania są wnioskodawcy, którzy złożyli wnioski o przyznanie płatności na tę samą działkę ewidencyjną. Agencja zobowiązana jest do wyjaśnienia

w postępowaniu, kto użytkował sporną działkę i któremu z wnioskodawców należy się płatność. Zadaniem Agencji nie jest natomiast rozstrzyganie sporów cywilnoprawnych pomiędzy stronami konfliktu.

W postępowaniu ustalono, że w księdze wieczystej dotyczącej działek ewidencyjnych będących przedmiotem konfliktu krzyżowego (nr: 1141,997,1018,1024,1099,1134,1995) jako właściciel figuruje T. K. Przysługiwanie prawa własność spornych działek T. K. potwierdziły również wskazane przez organy Agencji wyroki sądów powszechnych. Jednakże, jak słusznie stwierdziły organy Agencji, posiadanie przez jedną ze stron konfliktu tytułu prawnego do gruntu nie przesądza o przyznaniu płatności, tak jak brak takiego tytułu nie wyklucza automatycznie z systemu pomocy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie stan posiadania spornych gruntów nie jest jednoznaczny. Rolnicy pozostają w sporze i sporne grunty posiadają oboje. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że obie strony użytkują sporne grunty w sposób krótkotrwały, nie mający cech trwałego użytkowania.

Sąd podziela stanowisko orzekających organów, że skarżący - w odniesieniu do zakwestionowanych gruntów - nie udowodnił, w sposób nie pozostawiający wątpliwości, faktu ich posiadania. Wbrew twierdzeniom skarżącego, okoliczności tej nie potwierdzili jednoznacznie świadkowie. Z zeznań świadków oraz protokołów policyjnych wynika bowiem, że skarżący wprawdzie dokonywał pewnych czynności agrotechnicznych na spornych działkach (zaorał grunt, kosił trawę, kombajnował zboże), jednakże nie miały one charakteru trwałego użytkowania. Brak także podstaw do przyjęcia, że na zewnątrz tj. w stosunku do innych podmiotów, w tym do świadków, zachowywał się jak posiadacz gruntu, ponosząc koszty związane z jego posiadaniem, tj. płacił podatek, czynsz dzierżawny, czy też regulował opłaty za bezumownie zajmowane grunty, ubezpieczał pole, zawarł umowy dzierżawy.

Co istotne, sam fakt dokonywania tych czynności nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania płatności. Konieczne jest również utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie normami w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy, a na spełnienie tego wymogu przez skarżącego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, zasadne jest przyjęcie, że skarżący nie wykazał, że posiadał sporne grunty na dzień 31 maja 2013r.

Nie budzi również zastrzeżeń Sądu kwestia zastosowanych sankcji, które stanowiły w rzeczywistości konsekwencję przedeklarowania powierzchni i wynik matematycznego rachunku, przy uwzględnieniu danych wynikających z akt sprawy - różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym oraz stawek płatności wynikających z prawidłowo powołanych przepisów, czego skarżący nie kwestionował.

Odnosząc się do zarzutów skarg należy wskazać, że przywołany przez skarżącego wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 25 marca 2015r.

oraz dokumenty przedłożone na rozprawie w dniu 23 lutego 2016r. w żaden sposób nie dowodzą, aby w okresie, którego dotyczą zaskarżone decyzje, czyli w 2013r. skarżący trwale użytkował sporne działki, dlatego nie mogą one odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Twierdzenia skarżącego podważające autentyczność dokumentów znajdujących się w dyspozycji Agencji i zarzucanie organom procedowania na podstawie "fałszywego materiału dowodowego" nie mogą być przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu, gdyż sąd administracyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania kwestii z zakresu prawa karnego.

Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżone decyzje, jak i decyzje organu I instancji są zgodne z prawem, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak

w sentencji.