Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 348/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 5 ust. 1, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Prawomocnym wyrokiem z 8 czerwca 2008 r., IV SA/Po 305/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę A. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Wyrok, jak wynika z uzasadnienia, zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Dnia [...] grudnia 2003 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. S. (dalej jako Skarżąca). Zainteresowana zatrudniona była w [...] (dalej: Pracodawca).

Dnia [...] marca 2004 r. wydane zostało orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u Skarżącej. Okres narażenia zawodowego określono na czas pomiędzy [...] stycznia 2000 r. a [...] listopada 2003 r. Postępowanie dotyczyło astmy oskrzelowej oraz przewlekłego alergicznego nieżytu nosa. W uzasadnieniu wskazano, że nie stwierdzono związku przyczynowego między zgłaszanymi dolegliwościami a pracą zawodową. Wykonane testy alergiczne wykazały uczulenie na zboża i chwasty. Skarżąca nie powinna pracować z czynnikami alergizującymi.

Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi, w związku ze złożonym przez Skarżącą wnioskiem o ponowne przeprowadzenie badania lekarskiego, zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: Powiatowy Inspektor) o pobranie próbek materiałów, z którymi Zainteresowana miała kontakt na stanowisku pracy. W piśmie wskazano, że była ona zatrudniona na stanowisku: monter urządzeń elektronicznych. Powiatowy Inspektor zwrócił się do Pracodawcy o nadesłanie próbek materiałów. W odpowiedzi, Pracodawca nadesłał próbki substancji, z którymi Skarżąca miała kontakt na stanowisku pracy: ślusarz (olej konserwacyjny Castrol DW-23x, benzyna ekstrakcyjna, tektura, karton). Poinformował nadto, że z uwagi na likwidację Wydziału Produkcji Elektronicznej nie dysponuje próbkami substancji i materiałów, z którymi miała kontakt na stanowisku montera urządzeń elektronicznych. W wyniku badań przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy, w dniu [...] września 2004 r. wydane zostało orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Powiatowy Inspektor orzekł, iż nie stwierdza u Skarżącej chorób zawodowych: astmy oskrzelowej, alergicznego nieżytu nosa, wymienionych w poz. 6 i 12 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Rozpoznając odwołanie Skarżącej, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarnego w Poznaniu ww. decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając ww. prawomocny wyrok z 8 czerwca 2008 r., IV SA/Po 305/06, którym uchylono obie opisane decyzje, WSA w Poznaniu wskazał, że organy prowadzące postępowanie naruszyły dyspozycje odnoszące się do realizacji zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym. W pismach kierowanych do organów i podmiotów dokonujących czynności związanych z ustaleniem istnienia choroby zawodowej, Skarżąca szczegółowo opisywała warunki panujące na jej stanowisku pracy. W szczególności, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2004 r. kierowanym do Instytutu Medycyny Pracy wskazała na czynności, jakie wykonywała w pracy oraz używane składniki. W odwołaniu od decyzji organu I instancji podniosła, że badania, które zostały przeprowadzone celem stwierdzenia istnienia choroby zawodowej, były prowadzone z zastosowaniem niewłaściwych substancji. Sąd zaznaczył, że Skarżąca określiła, jakie dokładnie substancje były stosowane w okresie, gdy ona pracowała na swoich stanowiskach pracy. W szczególności, zarzucała, że do badania użyto oleju Castrol Safecoat DW23X w sytuacji, gdy wcześniej używany był olej Castrol Rustilo DWX 32-Hydrocarbonus Liquides. Nie nadesłano chłodziwa, płynu Gardoclean, topniku Circues Standard L-3 oraz spoiwa lutowniczego. Podkreślała, że Pracodawca nadesłał inne, niźli używane przez nią i przy niej substancje. Twierdzenia te jednak nie zostały wzięte pod rozwagę przez organ II instancji, który poprzestał na powtórzeniu argumentacji zawartej w orzeczeniu lekarskim oraz stwierdzeniu, że jest tym orzeczeniem związany. Organ, wbrew wyraźnym wskazaniom zawartym w art. 107 § 3 K.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) nie odniósł się do zastrzeżeń podniesionych przez Skarżącą. Sąd ocenił, że powyższe narusza również zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa oraz zasadę przekonywania. Sąd stwierdził, że skoro Skarżąca w toku postępowania wyraźnie wskazuje na czynniki, które z uwagi na stosowanie przy pracy wykonywanej u Pracodawcy mogły spowodować u niej powstanie choroby zawodowej, to zadaniem organu jest zapewnienie, iżby w toku postępowania wszystkie one zostały wzięte pod rozwagę. Skoro bowiem choroba zawodowa spowodowana miałaby być konkretnymi czynnikami, to oddziaływanie właśnie tych czynników należy skontrolować. Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy prowadzi zaś do konkluzji, iż organy poprzestały na wyrywkowym i ograniczonym zbadaniu możliwości wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy Skarżącej, a występującymi objawami chorobowymi.

Sąd podkreślił, że organ II instancji w odpowiedzi na skargę przyznał, że bezsporne jest to, że Skarżąca pracowała w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy dla zdrowia, jednak badania nie wykazały choroby zawodowej. Skoro więc badania lekarskie prowadzono z zastosowaniem innych niż wskazywane przez Skarżącą preparatów, to taka konkluzja nie może być uznana za uprawnioną. Nadto Sąd wskazał, że informacja podana przez Pracodawcę, iż został zlikwidowany dział, w którym pracowała Skarżąca, przez co zakład pracy nie dysponuje próbkami używanych tam substancji, w żadnym razie nie może zostać uznana za wystarczającą. Organy winny dążyć do szczegółowego ustalenia, jakie dokładnie specyfiki były tam stosowane, po to, by w prawidłowy sposób przeprowadzić badania.

Rozpoznając skargę kasacyjną Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 lutego 2007 r., II OSK 1586/06 oddalił skargę kasacyjną.

Decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej K.p.a.) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) oraz art. 2351 i art. 237 § 1 pkt 3-6 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 108 z późn. zm., dalej jako K.p.) w związku z § 5 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, dalej jako Rozporządzenie) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] znak: [...] z dnia [...] listopada 2017 r. o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych u Skarżącej (poz. 6 i poz. 12 wykazu chorób zawodowych).

W obszernym uzasadnieniu WPWIS napisał, że po zwrocie akt z sądu administracyjnego, organ I instancji, ponownie rozpatrując sprawę, pismem z dnia [...] maja 2007 r. zwrócił się do Skarżącej z prośbą o przedstawienie pełnej listy substancji i preparatów chemicznych, na których oddziaływanie była narażona w okresie pracy zawodowej u Pracodawcy oraz wskazanie osób, które mogłyby potwierdzić warunki pracy. Nadto, pismem z [...] lipca 2007 r. zwrócił się do Pracodawcy o przekazanie próbek substancji i preparatów chemicznych, na których oddziaływanie narażona była Skarżąca. W odpowiedzi Pracodawca wyjaśnił, że nie posiada większości wymienionych w wykazie substancji i preparatów chemicznych z uwagi na likwidację wydziałów oraz zaprzestania dotychczasowej produkcji. Pracodawca załączył do pisma przebieg pracy zawodowej Skarżącej, wyniki pomiarów czynników szkodliwych oraz paczkę z próbkami: próbka nr 1 - olej Castrol Rustilo DWX-32; próbka nr 2 - olej Castrol DWX30; próbka nr 3 - chłodziwo Shell - Sitala E 403; próbka nr 4 - płyn do mycia Metalina G 3202; próbka nr 5 - tektura, karton, worek foliowy. Następnie, pismem z 28 sierpnia 2007 r. Pracodawca przekazał w załączeniu próbkę kleju UHU, próbkę topnika S-Sn99Ag03Cu07, kartę charakterystyki preparatu Castrol Rustilo DWX-30, kartę charakterystyki preparatu Castrol Rustilo DWX-32, przetłumaczoną kartę charakterystyki topnika pianowego Circures Standard L-3 oraz kserokopie wyników pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia.

Organ I instancji pismem z 1 lutego 2008 r. zwrócił się do Skarżącej z prośbą o przedstawienie wszelkich informacji i dowodów (próbki substancji i preparatów chemicznych, dokumentacja techniczna), ponieważ nie było możliwości uzyskania wszystkich żądanych próbek substancji i preparatów chemicznych od Pracodawcy. W odpowiedzi Skarżąca poinformowała, iż była w posiadaniu substancji używanych przez Pracodawcę i substancje te udostępniła w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi. Nie zostały one wykorzystane ze względu na brak "autoryzacji" i ze względów bezpieczeństwa nie otrzymała ich z powrotem. Z uwagi na niewykorzystanie proponowanych substancji uznała, że pozostałe posiadane przez nią próbki są niewiarygodnym dowodem i dlatego je zniszczyła.

Pismem z [...] marca 2008 r. organ I instancji zwrócił się do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy [...] z prośbą o skierowanie Skarżącej na ponowne badania. Pismem z [...] kwietnia 2008 r. lekarska jednostka orzecznicza I stopnia poinformowała, iż nie widzi możliwości skierowania Skarżącej na ponowne badania, ponieważ wszystkie możliwości zostały wykorzystane i powtórzyła to stanowisko w odpowiedzi na kolejne wezwanie organu I instancji – pismem z [...] maja 2008 r. Pismami z 3 czerwca i 3 września 2008 r. organ I instancji zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z prośba o przeprowadzenie ponownych badań lekarskich. W odpowiedzi lekarska jednostka orzecznicza II stopnia pismem z dnia [...] października 2008 r. poinformowała, że termin ponownej obserwacji Skarżącej został ustalony na [...] października 2008 r., i w związku z powyższym prosi o przesłanie na adres kliniki próbek substancji i preparatów chemicznych, z którymi Skarżąca miała kontakt na stanowisku pracy. Pismem z dnia [...] października 2008 r. organ I instancji zwrócił się do Skarżącej o udostępnienie wszelkich posiadanych dokumentów, kart charakterystyki substancji i preparatów chemicznych, próbek i innych dowodów mogących mieć znaczenie w przedmiotowej sprawie. Następnie organ I instancji pismem z [...] października 2008 r. przekazał lekarskiej jednostce orzeczniczej II stopnia zestaw próbek substancji i preparatów chemicznych, z którymi Skarżąca miała kontakt na stanowisku pracy, dokumentację techniczną preparatów oraz inne dokumenty mające związek ze sprawą. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi pismem z dnia [...] października 2008 r. poinformował, iż Skarżąca została przyjęta w dniu [...] października 2008 r. celem wykonania uzupełniających badań, w tym próby prowokacyjnej z przesłanym materiałem. Podczas hospitalizacji pacjentka doznała istotnego pogorszenia stanu zdrowia uniemożliwiającego wykonanie próby prowokacyjnej. Lekarska jednostka orzecznicza II stopnia nadmieniła, iż ponowne podjęcie próby wykonania zaplanowanych badań będzie możliwe dopiero po uzyskaniu stabilizacji zdrowia chorej.

Pismem z [...] marca 2009 r. Skarżąca poinformowała organ I instancji o wizycie u lekarza hipertensjologa ustalonej na dzień [...] czerwca 2009 r., po czym pismem z [...] października 2009 r. przekazała w załączeniu opinię lekarza hipertensjologa wysłaną do Instytutu Medycyny Pracy, z której wynikało, iż wykonywanie prób prowokacyjnych w aktualnym stanie zdrowia pacjentki nie jest wskazane.

Z akt sprawy wynika, że organ I instancji systematycznie dowiadywał się na jakim etapie postępowania orzeczniczego znajduje się sprawa Skarżącej oraz przedłużał postępowanie. Między innymi Skarżąca pismem z [...] lipca 2016 r. poinformowała organ I instancji, iż stan jej zdrowia nie zmienił się oraz zwróciła się z prośbą o przekierowanie do innego ośrodka badającego choroby zawodowe z uwagi na obawę o swoje zdrowie i życie. Pismem z [...] sierpnia 2016 r. organ I instancji zwrócił się do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy z prośbą o skierowanie Skarżącej na ponowne badania orzecznicze w placówce II stopnia, wskazując na wniosek pacjentki o to, aby badania odbyły się w innej placówce orzeczniczej II stopnia. W odpowiedzi z dnia [...] listopada 2016 r. Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy poinformowało, iż ponowne badanie Skarżącej jest bezcelowe i nie wnosi nic nowego do sprawy.

Pismem z [...] grudnia 2016 r. lekarska jednostka orzecznicza I stopnia zwróciła się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z prośbą o zbadanie i wydanie decyzji w sprawie Skarżącej. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] pismem z [...] grudnia 2016 r. zwrócił się do organu I instancji z prośbą o pobranie i nadesłanie próbek wszystkich materiałów środowiska pracy pacjentki o potencjalnym działaniu alergizującym, z którymi miała kontakt na stanowisku montera urządzeń elektronicznych i ślusarza w trakcie zatrudnienia u Pracodawcy, w latach 1978-2003. Pismem z [...] grudnia 2016 r. organ I instancji zwrócił się do Pracodawcy z prośbą o pobranie i przekazanie próbek wszystkich materiałów środowiska pracy o potencjalnym działaniu alergizującym, z którymi miała kontakt Skarżąca w okresie zatrudnienia. W odpowiedzi Pracodawca poinformował, że powodu całkowitej modernizacji procesu technologicznego i związanej z tym zamiany środków nie udało się odnaleźć materiałów środowiska pracy, z którymi Skarżąca miała kontakt w okresie zatrudnienia i w związku z tym pobranie próbek jest niemożliwe. Jednocześnie przekazał w załączeniu kopię oceny ryzyka zawodowego dla stanowiska ślusarz z 2003 r.

Organ I instancji pismem z dnia [...] maja 2017 r. poinformował Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...], że nie jest możliwe pobranie próbek materiałów środowiska pracy Skarżącej. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] w dniu [...] września 2017 r. wydał orzeczenia lekarskie nr [...] oraz [...] o braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] w dniu [...] listopada 2017 r. wydał decyzję znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych: astma oskrzelowa, alergiczny nieżyt nosa. Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji.

Organ II instancji, uzasadniając swoją decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, napisał że podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej są przepisy art. 237 K.p. oraz Rozporządzenia. Zgodnie z art. 235 (1) K. p. za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Na mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art. 237 § 1 pkt 3-6 K.p. zostało wydane Rozporządzenie. Rozporządzenie określa wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Zgodnie z § 5 ust. 1 Rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1184) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, zgodnie z § 8 ust. 1 w/w rozporządzenia, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniach lekarskich oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Organ II instancji obszernie opisał trzy orzeczenia lekarskie wydane przez jednostki medycyny pracy, wszystkie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Podkreślił, że w opiniach tych sformułowano jednoznaczne wnioski o braku podstaw do rozpoznania u odwołującej choroby zawodowej. Zaznaczył, że postępowanie diagnostyczno-orzecznicze prowadzone było w niezależnych ośrodkach służby zdrowia, ustawowo w tym celu zobligowanych. Wskazał, że wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową możliwe jest, gdy zajdą następujące przesłanki:

1) w środowisku pracy występuje, bądź występował czynnik uciążliwy lub szkodliwy dla zdrowia,

2) rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych,

3) ocena narażenia zawodowego musi wykazać związek przyczynowy rozpoznanej choroby z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy.

Organ wyższego stopnia ocenił, że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej z uwagi na brak rozpoznania chorób zawodowych tj. astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa, wymienionych w poz. 6 i w poz. 12 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. S. wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organom administracji. Zarzuciła przyjęcie przez organy administracji, że stwierdzona astma oskrzelowa nie pozostaje w związku z wykonywaną pracą zawodową montera urządzeń elektronicznych – pracą polegającą na lutowaniu, lakierowaniu, klejeniu, myciu oraz pracy ślusarza polegającej na konserwacji detali w oleju. Nadto zarzuciła, że nie został wykonany prawidłowo prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 8 czerwca 2006 r., IV SA/Po 305/06 odnośnie badań w celu ustalenia choroby zawodowej. Uzasadniając skargę napisała między innymi, że Instytut Medycyny Pracy w [...] nie jest w posiadaniu żadnych materiałów z którymi miała kontakt. Podkreśliła, że trzykrotnie była wezwana na badania do jednostek orzeczniczych, które nie były przygotowane do przeprowadzenia badań w kierunku uznania choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie może się ostać.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Przedmiotem niniejszego postępowania przed sądem administracyjnym jest kontrola legalności decyzji Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych: astmy oskrzelowej, alergicznego nieżytu nosa.

Wymaga podkreślenia, że Sąd orzekając w niniejszej sprawie, na podstawie art. 153 p.p.s.a. jest związany prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z 8 czerwca 2006 r., IV SA/Po 305/06 oraz wyrokiem NSA z 06 lutego 2007 r., II OSK 1586/06, którym NSA oddalił skargę kasacyjną organu administracji. W orzecznictwie tak wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd o związaniu organu administracji i Sądu ponownie rozpoznającego sprawę ocena prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wcześniejszego wyroku. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani Sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 P.p.s.a. oznacza, że orzeczenie Sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego Sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 P.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez Sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej - art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, LEX nr 1487724).

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji oraz Sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. W doktrynie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie.

Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd pozostawał związany oceną prawną, że prowadzenie badań dotyczących stwierdzenia istnienia choroby zawodowej z zastosowaniem niewłaściwych substancji, skoro Skarżąca w toku postępowania wyraźnie wskazała na czynniki które z uwagi na stosowanie przy pracy mogły spowodować powstanie choroby zawodowej powoduje, że konkluzja o braku stwierdzenia choroby zawodowej nie może być uznana za uprawnioną. Nadto Sąd zalecił, aby organy administracji zapewniły, by badania lekarskie odbywały się z użyciem tych samych składników, na których oddziaływanie była narażona Skarżąca. Skoro bowiem choroba zawodowa spowodowana miałaby być konkretnymi czynnikami, to oddziaływanie tych właśnie czynników należy skontrolować.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że organy administracji nie zastosowały się do oceny prawnej i nie wykonały prawidłowo wytycznych Sądu zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z 8 czerwca 2006 r., IV SA/Po 305/06 – mimo związania ocena prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu tego wyroku.

Z akt administracyjnych wynika, że w toku postępowania organ I instancji zebrał określoną ilość próbek (pisma Pracodawcy z [...] lipca 2007 r., [...] sierpnia 2007 r.). Fakt uzupełnienia materiału dowodowego był podnoszony przez organ I instancji w prowadzonej korespondencji (pismo do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z [...] czerwca 2008 r.). Wskazana jednostka orzecznicza II stopnia pismem z [...] października 2008 r. zwróciła się o przesłanie na adres kliniki próbek substancji i preparatów chemicznych, z którymi Skarżąca miała kontakt na stanowisku pracy, celem użycia do badań układu oddechowego. Pismem z [...] października 2008 r. organ I instancji przesłał do ww. jednostki orzeczniczej zestaw próbek substancji i preparatów chemicznych z którymi miała kontakt Skarżąca, jak również karty charakterystyki oraz listę substancji i preparatów chemicznych na oddziaływanie których narażona była Skarżąca w okresie pracy zawodowej.

Sąd stwierdza, że z akt nie wynika, aby badania lekarskie odbyły się z użyciem tych samych składników na których oddziaływanie była narażona Skarżąca. Jednocześnie z pisma Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...] lipca 2012 r. wynika, że jednostka ta dysponowała w dacie sporządzenia tegoż pisma materiałami nadesłanymi przez organ I instancji w 2008 r. i deklarowała wolę dokończenia badań po uzyskaniu zaświadczenia lekarskiego skarżącej stwierdzającego, że nie ma do tego przeciwwskazań zdrowotnych. Skoro Skarżąca została ostatecznie przebadana przez jednostkę orzeczniczą II stopnia inną niż Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, to Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...], w świetle oceny prawnej i wytycznych zawartych w ww. prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z [...] czerwca 2006 r., IV SA/Po [...] – winien dysponować tym zestawem, który udało się skompletować organowi I instancji. Obowiązkiem organów administracji było zapewnienie do dyspozycji Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] całego materiału dowodowego, dostępnego w dacie badania Skarżącej. Ten obowiązek nie został zrealizowany.

Ponownie prowadząc postępowanie organ wyższego stopnia ustali, czy w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi zachował się zestaw próbek substancji i preparatów chemicznych z którymi miała kontakt Skarżąca, jak również karty charakterystyki oraz lista substancji i preparatów chemicznych na oddziaływanie których narażona była Skarżąca w okresie pracy zawodowej – przesłany w październiku 2008 r. przez organ I instancji. Pozytywna odpowiedź będzie obligowała organ do przekazania zachowanych materiałów Instytutowi Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] celem uzyskania odpowiedzi, czy materiały te wskazują na celowość uzupełnienia postępowania orzeczniczego. Negatywna odpowiedź, rozumiana jako brak materiałów przesłanych w październiku 2008 r. będzie podstawą do wydania decyzji na podstawie dotychczasowego materiału dowodowego uzupełnionego o odpowiedź z Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.