Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 738/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 78 par. 1 i 2, art. 136
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. kwotę 817 (osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 marca 2014 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego , działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm.), nałożył na "A." Spółkę z o.o. z siedzibą w G. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za naruszenie określone w pozycji 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 20 stycznia 2014 r. w G. został zatrzymany do kontroli pojazd marki Man o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Kontrolowanym pojazdem kierował A. P.. W toku czynności kontrolnych pobrano dane z tachografu cyfrowego zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe oraz dane z karty kontrolowanego kierowcy. Na podstawie analizy danych wczytanych z tachografu stwierdzono, że w dniu 18.01.2014r. tachograf zarejestrował aktywności jazdy bez zalogowanej karty kierowcy. Jednocześnie na podstawie okazanego podczas kontroli dokumentu i zawartych w nich danych ustalono, że przewożony w chwili kontroli ładunek w dniu 18 stycznia 2014 r. odebrał kontrolowany kierowca. Kierowca przesłuchany w charakterze świadka w trakcie kontroli zeznał, że polecenie załadunku żyta w firmie "B." M. B. otrzymał telefonicznie w dniu 17.01.2014 r. od spedytora M. M.. Według polecenia załadunek miał się odbyć w dniu 18.01.2014 r. bez wskazania konkretnych godzin załadunku. W tym dniu o godzinie 8:05 ruszył z miejscowości S. do miejscowości D. pod załadunek żyta. Po załadunku wrócił załadowanym pojazdem do S.. Pojazdem kierował bez rejestracji czasu ponieważ sądził, że gdy zarejestruje te aktywności, to nie będzie miał prawidłowego odpoczynku tygodniowego. Przed zakończeniem kontroli stwierdził, że chce zmienić swoje wcześniejsze zeznania i oświadczył, że to nie on kierował kontrolowanym pojazdem w dniu 18.01.2014 r. Oświadczył ponadto, że nie podpisze protokołu kontroli.

W ocenie organu postanowienia umowy zawartej pomiędzy "A." Sp. z o.o. a A. P. - prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Usługi Transportowe A. P., zachęcają kierowcę do naruszania norm rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L102/1 z dnia 11.04.2006 r.). Wynika to także z zeznań kierowcy złożonych w charakterze świadka.

Organ wyjaśnił też, że w jego ocenie zmiana zeznań przez kierowcę podczas kontroli drogowej miała na celu uniknięcie przez niego odpowiedzialności za stwierdzone w protokole kontroli naruszenie. Z § 17 ww. umowy wynika bowiem, że "usługodawca ponosi wyłączną odpowiedzialność z tytułu mandatów, kar nałożonych na niego z jego winy w związku z wykonywaniem usługi. W przypadku nałożenia mandatu lub kary bezpośrednio na usługobiorcę z powodu zawinionego przez usługodawcę to usługobiorca ma prawo do potracenia tej kary, czy mandatu z wynagrodzenia usługodawcy". W związku z powyższym organ nie uznał również jako dowodów przesłanych przez stronę postępowania oświadczeń B. P., J. L., A. P. oraz I. Ł..

Nie było też podstaw do zastosowania art. 92b i 92c ustawy, określających przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (art. 92b), względnie odstąpienia od wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej bądź też umorzenia takiego postępowania (art. 92c). Przesłanki wskazane w tych przepisach dotyczą braku wpływu na powstanie naruszenia i dołożenia należytej staranności w organizacji wykonywanych przewozów, a strona nie wykazała , że uczyniono wszystko co było możliwe, by uniknąć zaistniałego zdarzenia. Ponadto brak wpływu na powstanie określonego naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarcza jedynie zakwestionowanie odpowiedzialności, lecz należy wskazać nadzwyczajne okoliczności i je udokumentować.

W odwołaniu od decyzji spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie przez organ I instancji przepisów ustawy o transporcie drogowym, w wyniku czego stwierdzono naruszenie przepisów rozporządzenia 561/2006. Zarzuciła również naruszenie prawa procesowego, tj. art.6-8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. Podniosła także, że nie przeprowadzono dowodu z zeznań M. B., który w dniu 18 stycznia 2014 r. prowadził przedmiotowy pojazd, a przejazd realizowany był w celach naprawczych

Decyzją z dnia 21 lipca 2014 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 pkt 22 lit. a), art. 92a, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, poz. 6.2.1 załącznika nr 3 do tej ustawy oraz art. 15 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika , że kierowca A. P. dnia 18.01.2014r. na swojej karcie kierowcy nie rejestrował wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Organ I instancji dokonał właściwej oceny dowodów. Prawidłowo odmówiono mocy dowodowej zaświadczeniu o działalności, w którym wskazano, iż od godziny 19:31 dnia 17.01.2014 r. do godziny 07:08 dnia 20.01.2014 r. kierowca A. P. miał czas wolny od pracy lub odpoczywał. Organ stwierdził, że na wiarygodność dołączonych oświadczeń B. P. , A. P. , J. L. oraz I. Ł. rzutuje okoliczność, że są to osoby bliskie dla kierowcy lub jego sąsiedzi. Prowadzenie pojazdu nie wykluczało wizyty u fryzjera, pomocy sąsiadce czy robienia zakupów, bowiem wszystkie miejscowości oddalone są od siebie o kilkanaście kilometrów.

Organ wyjaśnił, że aktywność A. P. winna być oceniania także w kontekście § 17 umowy cywilnoprawnej, na podstawie której świadczy na rzecz strony usługi prowadzenia pojazdów. Organ odwoławczy nie dał wiary również twierdzeniu skarżącego, że treść zeznań została zasugerowana kierowcy przez kontrolującego. Inspektor dokonujący przesłuchania nie mógł bowiem znać szczegółów dotyczących organizacji pracy w przedsiębiorstwie, takich jak imię i nazwisko spedytora.

Niezasadny był też zarzut strony naruszenia art.6-8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a., ponieważ organ I instancji pismem z dnia 21.01.2014 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. W piśmie tym zawarte było również pouczenie o treści art. 10 k.p.a., a także art. 92c u.t.d. Strona została również zawiadomiona o miejscu i terminie przesłuchania świadka.

W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Przepisy rozporządzenia 561/2006 nakładają na przedsiębiorcę obowiązek kontrolowania pracy kierowców oraz wydawania kierowcom wiążących poleceń. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia.

W sprawie nie miał zastosowania przepis art. 92b u.t.d., gdyż nie odnosi się do naruszeń z grupy 6 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

W skardze na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji.

Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 6 k.p.a. przez wydanie decyzji bez poszanowania prawa, art. 7 k.p.a. przez wydanie decyzji bez podjęcia wszelkich czynności mających na celu dogłębne wyjaśnienie stanu faktycznego i obowiązujących w tym zakresie przepisów, art. 8 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej;

- prawa materialnego - poprzez błędne zastosowanie przez organ I instancji przepisów ustawy o transporcie drogowym stwierdzając naruszenie, tj. - nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi; rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE nr L 102/1 z 11.04.2006r.),

- brak wskazania naruszonego przepisu w sentencji decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że decyzje są wadliwe, bowiem kontrolujący nie przeprowadzili kontroli drogowej w sposób rzetelny i prawidłowy- zakwestionowano prośbę kierowcy o ponowne przesłuchanie w charakterze świadka. Mimo wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli kontrolujący stwierdził naruszenie Ip.6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Nie wyjaśniono także istotnych, zdaniem skarżącej, okoliczności kontroli.

Strona zakwestionowała dokonaną przez organy ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Stwierdziła, że postanowienia umowy zawartej między skarżącą a kierującym pojazdem nie wpływają negatywnie na respektowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Organy nie odniosły się do zaświadczenia o działalności, z którego wynikało, że w okresie od 17 do 20 stycznia 2014 r. kierowca miał dni wolne od pracy. Organ nie przesłuchał wnioskowanych świadków ani też nie przesłuchał M. B., który prowadził pojazd w dniu 18 stycznia 2014 r.

Skarżąca wskazała, że przejazd w dniu 18.01.2014 r. był wykonywany w celach naprawczych pojazdu przez współudziałowca przedsiębiorstwa "A." Spółka z o.o., tj. M. B.. Przejazd był realizowany zgodnie z art. 3 lit.g rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, który to akt prawny nie ma zastosowania do przewozu drogowego "pojazdami poddawanymi próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub w ramach napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu."

Skarżąca wywodziła, że nie miała obowiązku przechowywania i udostępniania na żądanie organów kontrolnych wykresówek lub danych z tachografów zainstalowanych w pojazdach, wobec czego nie było podstaw do żądania przez kontrolujących okazania zapisów z urządzenia rejestrującego.

Skarżąca zarzuciła, że mimo złożenia wniosków dowodowych nie została zawiadomiona o sposobie ich załatwienia, a organ wydał decyzję, pozbawiając stronę możliwości ostatecznego wypowiedzenia się w sprawie. Organy obu instancji nie zapewniły stronie czynnego udziału w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie dodając, że na podstawie art. 10 ust. 3 rozporządzenia 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszcza się nie tylko sam przedsiębiorca, ale także kierowcy tego przedsiębiorstwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlegała uwzględnieniu.

W niniejszej sprawie na skarżącą, na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm.) nałożono karę pieniężną za naruszenia określone w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Organy nałożyły w/w karę po dokonaniu ustaleń, że pojazdem w dniu 18 stycznia 2014 r. kierował A. P., a tachograf zarejestrował aktywności jazdy bez zalogowanej karty kierowcy.

W toku postępowania skarżąca twierdziła, że pojazdem w dniu 18 stycznia 2014 r. kierował nie A. P., lecz M. B. ( pismo z dnia 31 stycznia 2014 r. ), a przejazd odbył się bez ładunku, w celach naprawczych . Mimo takiego twierdzenia skarżąca na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji nie złożyła wniosku o przesłuchanie M. B.. Wniosek o przesłuchanie M. B., zawarty w piśmie z dnia 27 stycznia 2014 r., pochodzi od A. P., czyli osoby, nie będącej stroną niniejszego postępowania.

Skarżąca spółka na etapie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji zarzuciła brak przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka M. B., podtrzymując swoje stanowisko, że to ta osoba prowadziła pojazd w dniu 18 stycznia 2014 r. i że przejazd pojazdem odbył się bez ładunku, w celach naprawczych. Stanowisko takie należało potraktować jako złożenie przez skarżącą wniosku o przesłuchanie M. B. na wskazane wyżej okoliczności.

Mimo wyraźnych stwierdzeń w odwołaniu dotyczących powyższych kwestii organ odwoławczy nie przeprowadził wskazanego przez stronę dowodu, ani też w żaden inny sposób nie odniósł się do wniosku. Także w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji organ odwoławczy nie odniósł się do wniosku skarżącej dotyczącego przesłuchania M. B..

Zauważyć należy, że przeprowadzony już dowód z zeznań świadka czy strony organ administracji może poddać ocenie co do jego wiarygodności, nie może jednak pomijać milczeniem wniosku dowodowego strony, który ma – zgodnie z zamiarem strony - potwierdzić wskazywany przez nią stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy.

W myśl art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.

Odnosząc się do treści przywołanych wyżej przepisów stwierdzić trzeba, że organ administracji powinien ustosunkowywać się do wniosków dowodowych strony i okoliczności faktycznych wskazywanych przez stronę. W przypadku złożenia przez stronę wniosku dowodowego organ może tego wniosku nie uwzględnić wówczas, gdy wniosek dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Jeśli jednak strona wnosi o przeprowadzenie dowodu mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a jest to dowód zgłoszony na odmienną tezę dowodową, to taki dowód powinien być przez organ przeprowadzony.

Warto w tym miejscu przytoczyć też stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II GSK 8/09 ( publ. LEX nr 552772), że "sformułowania z art. 78 § 2 k.p.a. "jeżeli żądanie dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami" nie należy rozumieć dosłownie jako zakazu uwzględniania żądania strony dotyczącego dopuszczenia dowodu na obalenie tezy - zdaniem organu - już udowodnionej (wyjaśnionej). Oznaczałoby to, że strona będąca w zwłoce nie może dowodzić swojej tezy dowodowej, jeżeli zdaniem organu została już udowodniona odmienna teza. Byłaby to bowiem kara za zwłokę, której stosowanie byłoby uzależnione od poglądu organu na dotychczasowy wynik postępowania dowodowego".

Przepis art. 136 k.p.a. umożliwia organowi odwoławczemu przeprowadzenie na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.

W tej sytuacji , w okolicznościach niniejszej sprawy, nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącej spółki, złożonego na etapie postępowania odwoławczego, naruszało art. 78 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć jednak należy, bez dokonania w tym miejscu merytorycznej oceny wyników takiego działania, że organ odwoławczy odniósł się w zaskarżonej decyzji do treści oświadczeń B. P., A. P., J. L. oraz I. Ł..

Podkreślenia wymaga, że kompetencja organu odwoławczego nie polega jedynie na kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Istotą postępowania przed tym organem jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy. W tej sytuacji zajęcie przez Sąd stanowiska wobec pozostałych zarzutów skargi byłoby przedwczesne.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdzając, że naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Po przeprowadzeniu wnioskowanego przez stronę skarżącą dowodu z zeznań

M. B. organ odwoławczy powinien ponownie przeanalizować cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, a wydaną przez siebie decyzję uzasadnić zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Sąd nie zamieścił w wyroku określenia, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana ( art. 152 p.p.s.a.), bowiem z uwagi na treść art. 93 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym , decyzja ostateczna , wydana w niniejszej sprawie, nie stała się wykonalna z braku spełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie.