Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2995/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28, art 156 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15. 19, 20
journal: Dz.U. 1932 nr 94 poz 808
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. - Prawo o stowarzyszeniach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2014 r. sprawy ze skarg Towarzystwa K. w N. w likwidacji i proboszcza parafii [...] w N. księdza J. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz skarżących Towarzystwa K. w N. w likwidacji i proboszcza parafii [...] w N. księdza J. P. kwotę 897 (osiemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2995/13

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].09.2011 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].07.2011 r., stwierdzającą nieważność decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...].12.2008 r., którą stwierdzono nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].04.1952 r. w zakresie, w którym orzekała o likwidacji (rozwiązaniu) stowarzyszenia pod nazwą Towarzystwo K. w N. oraz decyzji Prezydium Rady Ministrów Zespołu II Biura Społeczno-Administracyjnego z [...].06.1952 r.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W sprawie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].04.1952 r. w zakresie, w którym orzekała o likwidacji (rozwiązaniu) stowarzyszenia pod nazwą Towarzystwo K. w N. oraz decyzji Prezydium Rady Ministrów Zespołu II Biura Społeczno-Administracyjnego z [...].06.1952 r. - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji orzekł na wniosek proboszcza parafii Św. M. w N., który uprawnienia swe do kwestionowania wskazanych decyzji wywiódł z § 23 statutu stowarzyszenia pod nazwą Towarzystwo K. w N.. Minister uwzględnił także § 17 cyt. statutu stwierdzający, że sprawami tego Towarzystwa zarządza m. in. Wydział, który składa się m. in. z "każdoczasowego proboszcza rzym. kat.". Jedyną taką parafią w N. była wówczas Parafia Św. M.. Członkostwo w Towarzystwie proboszcza parafii Św. M. w N. podkreślało związek stowarzyszenia ze strukturami kościelnymi. W tym zakresie statut nie był zmieniany. Do zakresu działania Wydziału należała opieka nad Zakładem, zarządzanie majątkiem Towarzystwa, sprawy dot. członkostwa Towarzystwa (§ 25 statutu). Mając na uwadze wskazane sformułowania statutu przyjęto, że proboszcz parafii Św. M. w N. – ks. A. J. był legitymowany do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].04.1952 r. w zakresie, w którym orzekała o likwidacji (rozwiązaniu) stowarzyszenia pod nazwą Towarzystwo K. w N. oraz decyzji Prezydium Rady Ministrów Zespołu II Biura Społeczno-Administracyjnego z [...].06.1952 r. Miał interes prawny w popieraniu takiego żądania.

W prowadzonym wówczas (w 2008 r.) postępowaniu nieważnościowym ustalono, że przedmiotowe decyzje obu instancji z 1952 r. wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 26 rozporządzenia Prezydenta RP z 27.10.1932 r. Prawo o stowarzyszeniach, który to nie pozostawiał miejsca na uznanie administracyjne organu. Stwierdzono wówczas, że w 1952 r. przyjęto w sposób nieuprawniony, sprzeczny ze stanem faktycznym, że stowarzyszenie to "faktycznie istnieć przestało", podczas gdy aktywnie działało w okresie powojennym. Zachowane dokumenty wskazują na to, że ograniczenie niektórych jego sfer działalności, wynikało z celowych działań ówczesnej władzy, dążącej do przejęcia majątku stowarzyszenia. Towarzystwo natomiast nadal prowadziło działalność, o czym świadczyły protokoły z posiedzeń Wydziału stowarzyszenia, zeznania z [...].10.2007 r. siostry J. B., wychowanki tego Domu, wyciągi z historii Kościoła parafialnego Św. M. w N.). Towarzystwo prowadziło dom dla sierot, którym zajmowały się Siostry S. Przejęcie Zakładu nastąpiło, w trakcie prowadzenia przez stowarzyszenie działalności. Miało to miejsce w czasie, gdy proboszczem wskazanej parafii był ks. L. Minister stwierdzając nieważność jego likwidacji w 2008 r. podkreślił, że żądać nieważności rozwiązania stowarzyszenia mogą wyłącznie jego byli członkowie. Natomiast nieważności przejęcia majątku po rozwiązanym stowarzyszeniu może żądać reaktywowane przez byłych członków stowarzyszenie, przez swe organy statutowe.

Minister rozstrzygając w 2008 r. orzekł jednocześnie o nieważności decyzji Prezydium Rady Ministrów Zespołu II Biura Społeczno-Administracyjnego z [...].06.1952 r., wydanej na skutek rozpatrzenia odwołania, wniesionego przez to stowarzyszenie. Uczynił to, mając na względzie całkowity brak uzasadnienia tej decyzji. Nie wskazanie przyczyn dla których przyjęto, że stowarzyszenie to faktycznie przestało istnieć lub jego istnienie stało się bezprzedmiotowe. Wymogi co do uzasadnienia tego rozstrzygnięcia, jak podkreślił wynikały z obowiązującego wówczas art. 75 rozporządzenia Prezydenta RP z 22.03.1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Po analizie materiału dowodowego Minister przyjął wówczas, że wskazane decyzje wydane z rażącym naruszeniem prawa, nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych.

Mając na względzie wskazane argumenty Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w decyzji z [...].12.2008 r. stwierdził nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].04.1952 r. w zakresie, w którym orzekała o likwidacji (rozwiązaniu) stowarzyszenia pod nazwą Towarzystwo K. w N. oraz decyzji Prezydium Rady Ministrów Zespołu II Biura Społeczno-Administracyjnego z [...].06.1952 r.

Następnie co do wskazanego, własnego rozstrzygnięcia Minister z urzędu [...].02.2011 r. wszczął postępowanie nieważnościowe.

Wcześniej, [...].01.2011 r. będący w latach 2007-2009 proboszczem przedmiotowej parafii ks. A. J., pełniący następnie funkcję biskupa pomocniczego diecezji t. oświadczył, że funkcję proboszcza parafii Św. M. w N. przyjął całkowicie dobrowolnie, a zarazem świadomie i dobrowolnie przyjął członkostwo w Towarzystwie K. w N. , na podstawie § 23 jego statutu jako proboszcz wskazanej parafii. Oświadczył, że czuje się nadal członkiem tego Towarzystwa i nie był zmuszany do rezygnacji z udziału w nim, z tego tytułu, że nie pełni już funkcji proboszcza tej parafii.

Po wydaniu przez Ministra decyzji z [...].12.2008 r., Towarzystwo wystąpiło o rejestrację w KRS w ramach reaktywacji. W lutym 2010 r. Towarzystwo K. w N. , po złożeniu przedwojennego statutu, zostało do tego rejestru wpisane pod nr. KRS [...]. Podmiotem tej rejestracji było Towarzystwo jako istniejące od 1864 r.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].05.2010 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].07.2011 r., stwierdzającą nieważność decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...].12.2008 r. w całości.

W ocenie Ministra, podstawą stwierdzenia nieważności decyzji własnej z [...].12.2008 r. jest jej jednoznaczna sprzeczność z przepisami prawa. Stanowisko swe Minister argumentował niewłaściwym zinterpretowaniem wówczas w 2008 r. statutu przedmiotowego Towarzystwa. Dostrzegł bowiem, że każdoczesny proboszcz parafii Św. M. w N. mógł być przyjęty w poczet Towarzystwa w sposób przewidziany w §§ 11,12 i 13 statutu, a członkiem Wydziału stawał się po dokonaniu formalnego wyboru przez Walne Zgromadzenie. Skoro zatem Towarzystwo zostało rozwiązane w 1952 r., to nie istniały organy, które uprawnione były do przyjęcia nowych członków i dokonania wyboru członków Wydziału. W ocenie organu nie można przyjąć, że ze statutu tego wynika, iż każdoczesny proboszcz wskazanej parafii stawał się członkiem tego Towarzystwa, bowiem w myśl art. 5 rozporządzenia z 27.10.1932 r. Prezydenta RP Prawo o stowarzyszeniach udział w stowarzyszeniu jest dobrowolny. Występujący [...].10.2006 r. proboszcz tej parafii nie był członkiem Towarzystwa rozwiązanego w 1952 r. W ocenie Ministra, wydana z rażącym naruszeniem prawa, jego decyzja z [...].12.2008 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister, utrzymując swe rozstrzygnięcie z [...].07.2011 r. w mocy zmodyfikował nieco swe stanowisko. Zauważył, że stowarzyszenie to miało charakter świecki i działało w oparciu o rozporządzenie z 27.10.1932 r. Prezydenta RP Prawo o stowarzyszeniach. Nie podzielił stanowiska proboszcza, że było to stowarzyszenie katolickie, do którego stosuje się zarówno normy prawa o stowarzyszeniach, jak i normy prawa wewnętrznego o Kościele Rzymskokatolickim. Dla przyjęcia takiego stanowiska, zdaniem Ministra, nie jest wystarczające prowadzenie przez nie działalności charytatywno-opiekuńczej oraz fakt że w skład Wydziału stowarzyszenia zawsze wchodził proboszcz parafii. Nadto ani do zakresu działania Wydziału, ani Proboszcza nie należał nadzór nad tym stowarzyszeniem. Minister stwierdził, że ówczesny Proboszcz przedmiotowej Parafii nie był członkiem zlikwidowanego w 1952 r. Towarzystwa. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji z 1952 r., w ocenie organu, nie może też wystąpić aktualny proboszcz tej parafii. Nie mają oni przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia.

Zbliżone treściowo skargi wywiedli - zarejestrowane w KRS Towarzystwo K. w N. reprezentowane przez likwidatora, którym jest ks. J. P. oraz proboszcz parafii Św. M. w N.- ks. J. P.. Wniesiono w nich o uchylenie obu decyzji Ministra, wydanych w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...].12.2008 r.

W skargach zarzucono:

- naruszenie art. 28 Kp.a. przez kwestionowanie uprawnień proboszcza parafii Św. M. w N. do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].04.1952 r. w zakresie, w którym orzekała o likwidacji (rozwiązaniu) stowarzyszenia pod nazwą Towarzystwo K. w N. oraz decyzji Prezydium Rady Ministrów Zespołu II Biura Społeczno-Administracyjnego z [...].06.1952 r.;

- naruszenie art. 156 § 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...].12.2008 r., jako podjęta na wniosek proboszcza parafii Św. M. w N., wydana została z rażącym naruszeniem prawa;

- naruszenie art. 156 § 4 K.p.a., poprzez bezzasadne przyjęcie, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...].12.2008 r. została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

W skardze Towarzystwa zaznaczono, że jest ono kontynuacją stowarzyszenia przedwojennego o tej samej nazwie. Zostało wpisane do KRS w 2010 r. i posiada osobowość prawną. Nie było jednak zawiadomione o wszczętym z urzędu postępowaniu w sprawie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...].12.2008 r., choć miało w tym postępowaniu interes prawny. Brak zawiadomienia może świadczyć o tym, że nie zostało uznane za ten sam podmiot, co Towarzystwo przedwojenne o tej samej nazwie. Takie stanowisko organu nie pozbawia go jednak przymiotu strony kwestionowanego postępowania nieważnościowego, bowiem powstało jako reaktywacja Towarzystwa przedwojennego i figuruje w KRS.

W skardze wniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika proboszcza przedmiotowej parafii podniesiono, że w myśl § 23 statutu tego Towarzystwa każdoczesny proboszcz tej parafii (jako wówczas jedynej rzymskokatolickiej w N.) wchodził w skład Wydziału Towarzystwa. Stwierdzenie nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia bezpośrednio wpływa na sferę prawną osoby, która pełni funkcję proboszcza parafii Św. M. w N.. Z momentem stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji przedmiotowego Towarzystwa, przywrócone zostało członkostwo proboszcza w tym stowarzyszeniu. Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...].12.2008 r. miała zatem wpływ na sytuację prawną proboszcza, w zakresie prawa materialnego.

W obu skargach wniesiono także o przyznanie kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

Uzasadniając zajęte w skargach stanowisko podniesiono, że:

- bezzasadne jest stanowisko organu, iż proboszcz przedmiotowej parafii nie był członkiem tego Towarzystwa i że w wyniku rozwiązania Towarzystwa w 1952 r. brak było organu stowarzyszenia, który mógł uznać proboszcza tej parafii za członka stowarzyszenia w trybie §§ 11 i 12 oraz 13 statutu;

- błędne jest stanowisko organu, że art. 5 rozporządzenia Prezydenta RP z 27.10.1932 r. Prawo o stowarzyszeniach stał na przeszkodzie przyjęciu, że każdoczesny proboszcz tej parafii stawał się członkiem Towarzystwa jako wchodzący w skład Wydziału, bo przeczyłoby to dobrowolności członkostwa.

W skargach podkreślono co następuje.

Wewnątrzorganizacyjne stosunki w stowarzyszeniu mają charakter cywilnoprawny. Przystąpienie do stowarzyszenia stanowi umowę, dwustronne oświadczenie woli regulowane przez statut. Pod rządami rozporządzenia z 1932 r. stowarzyszenia nie były w żaden sposób ograniczone w zakresie regulowania kwestii nawiązania stosunku członkostwa. Można było w statucie zawrzeć kilka odrębnych procedur, jak uczyniono to w statucie przedmiotowego Towarzystwa. Obok nich statutu przewidział niezależny, osobny sposób nawiązania stosunku członkostwa przez każdoczesnego proboszcza rzymskokatolickiego, jedynej wówczas parafii Św. M. w N.. Stawał się członkiem władzy stowarzyszenia (Wydziału). Nie mógł natomiast być członkiem władz nie będąc członkiem Towarzystwa. Procedura obsadzania urzędu proboszcza uregulowana została w Kodeksie prawa kanonicznego. Nawiązanie stosunku członkostwa z proboszczem następowało w momencie objęcia przez niego parafii, Nie wymagało żadnych dodatkowych oświadczeń z jego strony. Zapis § 23 statutu nie świadczył o braku owej dobrowolności i jej nie naruszał. Proboszcz przyjmując ten urząd, wyrażał zgodę na wszystkie prawa i obowiązki mu przynależne. Mógł też wówczas zadecydować, że probostwa nie przyjmuje.

Jednocześnie, w razie naruszenia zasady dobrowolności ówczesna władza miała prawo i obowiązek wkraczania, o czym stanowiły art. 15, 19 i 20 rozporządzenia Prezydenta RP z 27.10.1932 r. Prawo o stowarzyszeniach. Zapis § 23 statutu nie był nigdy kwestionowany jako nieważny z mocy prawa (art. 5 rozporządzenia Prezydenta RP z 27.10.1932 r. Prawo o stowarzyszeniach). Nigdy nie uważano, że każdoczesny proboszcz jest zmuszany do udziału w tym Towarzystwie, jego udział wiązał się z odrębnościami dotyczącymi jego urzędu. Przypisanych form przymusowego członkostwa proboszcza w stowarzyszeniu organ nie wykazał, a zapis § 23 statutu nie był kwestionowany także po II wojnie światowej. Sąd Rejestrowy rejestrując obecnie reaktywowane Towarzystwo również nie dopatrzył się nieważności § 23 statutu.

Podkreślono także, iż Towarzystwo nie było stowarzyszeniem kościelnym, w rozumieniu przepisów prawa kanonicznego i tego strona nie dowodziła. Jako cel swego działania miało utrzymanie i wychowanie sierot katolickich. Udział w pracach Wydziału Towarzystwa na prawach członka tego stowarzyszenia każdoczesnego proboszcza przedmiotowej parafii, oznaczał aprobatę Kościoła Rzymskokatolickiego dla prowadzonej działalności opiekuńczej i łączność Towarzystwa z tym Kościołem.

Znamienne jest, jak podniósł skarżący, że odwołanie od decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].04.1952 r., reprezentując Towarzystwo na zewnątrz wnieśli - przewodnicząca Wydziału oraz ówczesny ks. proboszcz parafii Św. M. w N. ks. W. L.. O ich uprawnieniu do złożenia odwołania świadczą zachowane protokoły z posiedzenia Wydziału Towarzystwa z [...].07.1947 r. oraz z [...].05.1948 r. W odwołaniu powołali się wówczas na statut Towarzystwa, zwracając się w oparciu o jego zapisy, o przekazanie majątku w razie likwidacji Towarzystwa, innemu Towarzystwu K. (np. Caritas).

W odpowiedziach na wniesione skargi, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o ich oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu o braku zawiadomienia reaktywowanego Towarzystwa o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...].12.2008 r. – organ wyjaśnił, że jest ono reprezentowane przez proboszcza parafii Św. M. w N., który brał udział w tym postępowaniu nieważnościowym, z racji sprawowanej funkcji w Parafii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Obie skargi w trybie art. 111 § 1 P.p.s.a. zostały połączone celem łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i zasługują na uwzględnienie, jako oparte na uzasadnionych podstawach.

Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Rozstrzygając w granicach danej sprawy Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku dokonanej oceny legalności kwestionowanych decyzji Ministra należy stwierdzić, iż budzą one zasadnicze zastrzeżenia z punktu widzenia ich zgodności z prawem.

Uruchomienie z urzędu postępowania nieważnosciowego w celu dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, wydanej w trybie nieważności, poddane winno być specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych. Instytucja stwierdzenia nieważności stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 K.p.a.). Należy przy tym pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanej decyzji.

Przepis art. 156 § 1 K.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to oczywiste i rażące naruszenie prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym i stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym dopuszczalne jest jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Jeśli taka decyzja stwierdzająca nieważność zostanie wydana, stanie się ostateczna.

Podkreślenia wymaga, że wzruszenie jej (decyzji stwierdzającej nieważność) poprzez stwierdzenie jej nieważności staje się jeszcze trudniejsze. Taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Wymagania zatem, co do stopnia wadliwości są wówczas jeszcze dalej idące. Uchybienia poczynione w postępowaniu nadzorczym winny być zatem ewidentne, a nie wyprowadzone na skutek przeprowadzenia innej wykładni prawa i odmiennej wykładni zapisów statutu danego stowarzyszenia. Chodzi bowiem o stwierdzenie nieważności decyzji stwierdzającej nieważność. Do wzruszenia decyzji nie dosyć, że nie wystarczy stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa przy przyjęciu, że w tym trybie kontrolowana jest decyzja stwierdzająca rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m. in. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004 r. sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94, wyrok NSA IV SA 905/2002 z dnia 27.10.2003 r., wyrok NSA w Warszawie V SA 2998/99 z dnia 26.09.2000 r. Wyrok NSA w Warszawie III SA 1935/99 z dnia 11.08.2000 r.) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne – skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Ponownego podkreślenia wymaga zatem, że oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. W sytuacji, gdy ocena naruszenia prawa opiera się na wykładni przepisów prawa, nie można uznać, iż kontrolowane orzeczenie narusza prawo w stopniu "rażącym". Nie można przyjąć, iż jest to przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Należy więc oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa (wyrok NSA z 2.02.2006r., sygn. akt II OSK 489/05, publ. Lex 196694; wyrok WSA z 4.04.2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1174/05, publ. LEX nr 205032; wyrok WSA z 30.01 .2006r., sygn. akt VII SA/Wa 1239/05, publ. Lex 206497).

W kontekście przytoczonych rozważań, należy podzielić wywody skargi, iż obie zaskarżone decyzje Ministra nie czynią zadość tym wymogom. Wydanie ich na skutek wszczęcia z urzędu tego postępowania nadzorczego nie wynika z oczywistej, rażącej wady decyzji wydanej w trybie nieważnościowym, a mianowicie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...].12.2008 r., którą stwierdzono nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].04.1952 r. w zakresie, w którym orzekała o likwidacji (rozwiązaniu) stowarzyszenia pod nazwą Towarzystwo K. w N. oraz decyzji Prezydium Rady Ministrów Zespołu II Biura Społeczno-Administracyjnego z [...].06.1952 r. Wadliwość tę próbowano wywieść z odmiennej interpretacji statutu Towarzystwa, w sposób niejednolity w dodatku (odmienny w obu decyzjach) interpretując kwestię, czy każdoczesny proboszcz parafii Św. M. w N. stawał się automatycznie członkiem przedmiotowego stowarzyszenia wchodząc w skład jego Wydziału, czy też wymagane do tego było przeprowadzenie procedury przewidzianej w §§ 11 i 12 oraz 13 owego statutu. Stanowisko obecnie zajmowane przez ministra nie wynika w sposób oczywisty z zapisów wskazanego statutu. Powołanie się na art. 5 rozporządzenia Prezydenta RP z 27.10.1932 r. Prawo o stowarzyszeniach w zakresie dobrowolności również nie stanowi przesłanki, która mogłaby zostać podniesiona w postępowaniu nadzorczym tyczącym decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z 1952 r. Trafnie zauważył skarżący, iż treść odwołania od decyzji z 1952 r. oraz fakt podpisania go przez ówczesnego proboszcza przedmiotowej parafii świadczą o tym, że każdoczesny proboszcz był we władzach tego Towarzystwa, wchodząc w skład Wydziału, który reprezentował je na zewnątrz. Nic też nie wskazuje na to, spośród zachowanych dokumentów, że członkostwo proboszcza w przedmiotowym stowarzyszeniu wymagało dodatkowo zachowania wymogów wynikających z §§ 11 i 12 oraz 13 owego statutu. Towarzystwo miało się zajmować katolickimi sierotami, przy pomocy Sióstr Służebniczek prowadziło dla nich dom i udział w jego władzach ks. proboszcza jako autorytetu moralnego, wydawał się uzasadniony. Wobec tego stwierdzenie nieważności, w oparciu o wskazane stanowisko Ministra, jego uprzedniej decyzji z [...].12.2008 r. nie było uprawnione. Wnioski wyprowadzone nie były adekwatne do rodzaju prowadzonego postępowania nadzorczego. Mogłyby być przedmiotem ocen w postępowaniu zwykłym, ale nie w tego typu postępowaniu. Nie można było bowiem, mając na uwadze, że ocenie podlegała nieważność nieważności decyzji z 1952 r. przyjmować, że z przyczyn podanych przez Ministra, doszło do rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a.). Z tej samej przyczyny nie było uprawnione stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Nie jest bowiem oczywiste, że decyzja z [...].12.2008 r. została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Organ przedstawiając swój wywód zaprezentował jedynie jedną z możliwych interpretacji, ale nie wystarczającą i nie wykluczającą dokonanie innej wykładni zapisów statutu Towarzystwa w zw. z art. 5 rozporządzenia Prezydenta RP z 27.10.1932 r. Prawo o stowarzyszeniach.

Zgodnie ze słownikiem języka polskiego "rażący", to "dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży". Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21.08.2001r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233). Dlatego też, w tezie wyroku NSA z 12.12.1988r. (II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96) zasadnie stwierdzono, że "naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa".

Zastrzeżenie to, w ocenie Sądu, znajduje w pełne zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.

Wobec tego przyjąć należało, że ks. proboszcz parafii Św. M. w N. J.P. legitymował się przymiotem strony niniejszego postępowania nieważnosciwego nie tylko jako proboszcz wskazanej parafii (decyzja z [...].12.2008 r. dotyczyła jego interesu prawnego, ale i jako likwidator reaktywowanego stowarzyszenia pod nazwą Towarzystwo K. w N.. Należy bowiem mieć na uwadze, że w dokumentach złożonych przy rejestracji reaktywowanego Towarzystwa - w wyniku decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...].12.2008 r., którą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].04.1952 r. w zakresie, w którym orzekała o likwidacji (rozwiązaniu) stowarzyszenia pod nazwą Towarzystwo K. w N. oraz decyzji Prezydium Rady Ministrów Zespołu II Biura Społeczno-Administracyjnego z [...].06.1952 r. – wskazano wyraźnie, że jest to reaktywacja. Nie można zatem bronić tezy, że jest to inny podmiot. Towarzystwo to przyjęło przedwojenny statut, przepisując jego sformułowania do KRS, a Sąd Rejestrowy nie stwierdził nieważności któregoś z zapisów złożonego statutu. Rejestracja nadal pozostaje aktualna.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji.

O kosztach zastępstwa procesowego - w pkt. 3 sentencji - rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. art. 205 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, przy uwzględnieniu obu skarg.

Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku - ponownie rozpoznając sprawę – organ nadzoru, rozważy zasadność prowadzenia przedmiotowego postępowania nieważnościowego, stosując się do oceny prawnej i wskazań zawartych w tym wyroku.