Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 577/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zq ust. 9
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędzia WSA Marek Kraus, , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 marca 2022 r. nr 100000/71/444368/2020/RDZ-ODW/2 w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 roku 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego


UZASADNIENIE

Decyzją z 16 marca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.) (dalej k.p.a.) oraz art. 31 zq ust. 8 w zw. z art. 31 zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję z 25 sierpnia 2020 r., znak: 100000/71/376689/2020/ZPWWO odmawiającą M.K. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 rok.

W uzasadnieniu decyzji przypomniano, że strona w dniu 25 maja 2020 r. złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r..

W dniu 25 sierpnia 2020 r. decyzją znak 100000/71/376689/2020/ZPWWO Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2020 r.. Organ administracyjny stwierdził w decyzji, że wnioskodawca nie złożył wymaganej dokumentacji rozliczeniowej do dnia 30 czerwca 2020 r..

M.K. w dniu 1 września 2020 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownej analizie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 3 grudnia 2020 r., znak: 100000/71/444368/2020/RDZ-ODW utrzymał w mocy decyzję z dnia 25 sierpnia 2020r znak: 100000/71/376689/2020/ZPWWO podtrzymując stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W dniu 7 stycznia 2021 r. strona złożyła skargę na decyzję z dnia 3 grudnia 2020 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W dniu 10 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok o sygnaturze I SA/Gd 294/21, w którym uchylił decyzję z dnia 3 grudnia 2020 r., oraz przekazał sprawę zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2020 r. do ponownego rozpatrzenia przez organ administracyjny.

W dniu 17 listopada 2021 r. M.K. poinformowany o toczącym się postępowaniu w sprawie wniosku złożonego w dniu 25 maja 2020 r. o zwolnienie z opłacania składek za okres kwiecień 2020 r. oraz o prawach przysługujących stronie zawartych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735.).

W dniu 8 lutego 2022 r. zostało do niego skierowane zawiadomienie o zakończeniu postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacania składek za okres kwiecień 2020 r.. Wypełniając zapisy art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego w zawiadomieniu o zakończeniu postępowania zawarta została informacja o możliwości wypowiedzenia się, w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma, przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie co do o możliwości złożenia wyjaśnień, przeglądania dokumentacji oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, stanowiących podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.

W dniu 17 lutego 2022 r. przedmiotowe zawiadomienie zostało odebrane. Strona nie skorzystała z przysługującego prawa.

Oceniając ponownie zebrany materiał dowodowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z 16 marca 2022 r. uznał, że należy odmówić prawa zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r..

Wskazano, że zgodnie z art. 31 zq ust.3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później, niż do dnia 30 czerwca 2020 r.. Dzień 30 czerwca 2020 r. był ostatnim dniem, w którym skarżący mógł złożyć brakującą dokumentację i uzyskać zwolnienie z opłacania składek za kwiecień 2020 r.. Ustawodawca nie przewidział w przepisach prawa wydłużenia tego terminu. Skarżący nie wykonał tego obowiązku, a nie był z niego zwolniony.

Stwierdzono, że wskazana w ustawie data 30 czerwca 2020 r. jest terminem zawitym. Termin ten charakteryzuje się dużym rygorem prawnym, przejawiającym się w tym, że niepodjęcie określonej czynności przez uprawniony podmiot w okresie zakreślonym tym terminem, powoduje definitywne wygaśnięcie przysługującego podmiotowi prawa do tej czynności. W tym przypadku czynność ta polegała na konieczności złożenia deklaracji rozliczeniowej za miesiąc kwiecień 2020 r..

Wobec niewykonania tego obowiązku Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że nie może zwolnić skarżącego z opłacania składek za miesiąc kwiecień 2020 r..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

a) art. 9 k.p.a., 12 § 1 k.p.a., 79a § 1 k.p.a. i art. 10 § 1i 3 k.p.a. - poprzez zaniechanie wyjaśnienia stronie okoliczności prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, a to wskazanie, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek został uwzględniony, a nadto poprzez zaniechanie wezwania strony do uzupełnienia braków poprzez przesłanie stosownych dokumentów, przy czym urząd winien działać wnikliwie i szybko, co w efekcie doprowadziło do wydania negatywnej decyzji i do uniemożliwienia skompletowania dokumentacji we właściwym terminie;

b) art. 153 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) - poprzez nie uwzględnienie wytycznych Sądu, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z odnośnie dokonania oceny posiadanych dokumentów (z urzędu) w kontekście zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za wskazany miesiąc,

c) art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co skutkowało błędną interpretacją przepisów art. 31 zq ust. 3, 31zo ust. 2 i 4 Ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za wskazany miesiąc 2020 roku,

d) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ administracyjny uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji gdy z okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie wynikało, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa,

e) art. 57 § 3 i 5 k.p.a. - poprzez błędne i niezgodne z przepisami prawa przyjęcie terminu na składanie deklaracji rozliczeniowych i w konsekwencji uznanie, iż zostały złożone po ustawowym terminie

- naruszenie przepisów prawa materialnego (zarzut zgłaszany z daleko posuniętej ostrożności procesowej),

f) art. 47 ust. 2a, 2b, 2c, 2e, 2f, 2g Ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 31 zq ust. 3, 31zo ust. 2 i 4 Ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący był zobowiązany do ponownego przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za miesiąc marzec, kwiecień i maj 2020 roku w terminie do dnia 30 czerwca 2020 roku, podczas gdy w rzeczywistości wystarczającym było jednokrotne złożenie takiej deklaracji, co też skarżący uczynił, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za wskazany miesiąc 2020 roku.

Mając powyższe na względzie, wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu, względnie o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, gdyż organ uwzględnił w niniejszej sprawie jedynie wskazane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wytyczne co do naruszeń proceduralnych, a nie dostrzegł, że w sprawie naruszono przepis art. 15 zzr ust. 1 ustawy COVID-19.

Organ słusznie wskazał, że w myśl art. 31zq ust. 3 tej ustawy, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. w przypadku, o którym mowa w art. 31 zo ust. 8, należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. - do dnia 31 października 2020 r., a w przypadku, o którym mowa w art. 31 zo ust. 10, należnych za listopad 2020 r. - do dnia 31 grudnia 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Obowiązek przesłania wymienionych dokumentów do dnia 30 czerwca 2020 r., stanowi jeden z warunków zwolnienia, oprócz innych warunków podmiotowo-przedmiotowych. Wskazany termin jest zatem terminem materialnoprawnym.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy płatnik składek tego obowiązku nie dopełnił. Dokumenty rozliczeniowe za marzec-maj 2020 r. zostały złożone bowiem po upływie ustawowego terminu.

Odnosząc się do tego, wskazać należy na treść art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID-19, z którego to przepisu wynika, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem (pkt 1), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (pkt 2), przedawnienia (pkt 3), których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadniecie w późnienie (pkt 4), zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (pkt 5), do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju (pkt 6) - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Natomiast z art. 15zrr ust. 5 ustawy COVID-19 czynności dokonane w celu wykonania uprawnienia lub obowiązku w okresie wstrzymania rozpoczęcia albo zawieszenia biegu terminów, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

Analiza treści art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID, a w szczególności wszystkich przypadków zawieszenia biegu terminów, wskazanych w pkt 1-2 i pkt 4-6, prowadzi do wniosku, że zawieszenia te zostały wprowadzone z myślą o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść. Zatem celem tych regulacji jest ochrona podmiotów wchodzących w relacje z organami, w relacje o charakterze publicznoprawnym, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem ze względu na epidemię ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Winny one zatem znaleźć zastosowanie w zakresie terminów prawa materialnego, w tym terminów do składania dokumentów rozliczających należności z tytułu składek.

Stanowisko powyższe jest akceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. w wyrokach w sprawach I GSK 627/21, I GSK 495/21, I GSK 500/21 i inne), a Sąd obecnie rozpoznający skargę pogląd ten podziela.

Mając na uwadze, że w sprawie naruszono wskazany wyżej przepis Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono w myśl art. 200 i 205 p.p.s.a..