Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 540/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 7 , art 77 par 1 , art 80 , art 107 par 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 132 ust 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art 145 par 1 pkt 1 lit c  w zw. z art 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) NSA Anna Szkodzińska Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. S.A. w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 lutego 2017 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej A. S.A. w K. kwotę 1302 zł (słownie: jeden tysiąc trzysta dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z 25 listopada 2016 r., znak [...] orzekł w pkt 1 o zobowiązaniu [...] S.A. z siedzibą w K.-J. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 26 830,15 zł, w związku z decyzją Ministra Budownictwa z 18 sierpnia 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z 15 czerwca 2005 r. nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z 25 maja 1971 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa na cele budowy ośrodka turystycznego Miejskiego Ośrodka Sportu, Turystyki i Wypoczynku [...]" w K. parcel l. kat: [...], [...], [...] i [...] b. gm. kat. B. stanowiących własność Fabryki Produktów Chemicznych - [...] Towarzystwo Akcyjne w P. za odszkodowaniem w kwocie 53 139,60 zł,

Organ określił również w pkt 2 sposób zapłaty i wskazał w pkt 3, że w razie zwłoki w uiszczeniu należności naliczone zostaną odsetki ustawowe na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 112 ust. 4 w związku z art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej "u.g.n."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "K.p.a.").

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzja Ministra Infrastruktury z 15 czerwca 2005 r. nr [...] została wydana po rozpoznaniu wniosku Fabryki Produktów Chemicznych "[...]" S.A. w likwidacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniami z 18 stycznia 2007 r. o sygn. akt: I SA/Wa 1861/06 i I SA/Wa 1862/06 odrzucił skargi Gminy K. i Ośrodka Sportu i Rekreacji "Krakowianka" w K. na ww. decyzję Ministra Budownictwa z 18 sierpnia 2006 r. nr [...] Postanowieniami z dnia 24 maja 2007 r. o sygn. akt: I OSK 705/07 i I OSK 706/07 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne Gminy K. i Ośrodka Sportu i Rekreacji "[...]" K. od ww. postanowień WSA w Warszawie.

Następnie decyzja Ministra Budownictwa z dnia 18 sierpnia 2006 r. nr [...] była przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności i o wznowienie postępowania.

Decyzją z 30 września 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Budownictwa z 18 sierpnia 2006 r. Nr [...]

Z wniosku Gminy Miejskiej K. było prowadzone postępowanie o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją z 30 września 2015 r. nr [...] Po wznowieniu postępowania Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z 28 kwietnia 2016 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji Ministra Budownictwa z 18 sierpnia 2006 r. nr [...] Po rozpoznaniu wniosku Gminy Miejskiej K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z 26 września 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Dalej organ wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w aktach księgi wieczystej [...] wynika, że parcele l. kat: [...], [...] i [...] b. gm. kat. B. F. utworzyły działkę nr [...] i nr [...] obr. [...] ewid. Kraków-Podgórze. W dniu 31 stycznia 2011 r. aktem notarialnym Rep. A Nr [...] firma "[...]" S.A. z siedzibą w K. figurująca w Krajowym Rejestrze Sądowym w rejestrze przedsiębiorców pod numerem KRS 0000037889, powołując się m.in. na ww. decyzję Ministra Budownictwa z 18 sierpnia 2006 r. nr [...], sprzedała ww. działki firmie UBM Residence Park Zakopianka Sp. z o.o. z siedzibą w K..

Organ ustalił, że obecnie w Krajowym Rejestrze Sądowym w rejestrze przedsiębiorców pod numerem [...] jest wpisana firma "[...]" S.A. w K.-J..

Organ przywołał art. 132 ust. 3a u.g.n. Uzasadnił prawidłowość stosowania trybu administracyjnego do postępowania w sprawie zwrotu odszkodowania za wywłaszczenie i jego waloryzacji, przywołując orzeczenia sądów.

W związku z powyższym zawiadomieniem z dnia 5 września 2016 r. Nr [...] poinformowano właściciela wywłaszczonych parcel działającego obecnie pod nazwą [...] o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania.

Prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił, że zgodnie z treścią orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 25 maja 1971 r. nr [...] podmiotem zobowiązanym do zapłaty ww. odszkodowania był K. Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki Prezydium Rady Narodowej m. K., a podmiotem uprawnionym do jego odebrania Fabryka Produktów Chemicznych - [...] Towarzystwo Akcyjne w P. reprezentowana przez kuratora adwokata W. Z. Z. Adwokacki Nr [...] w K. Plac [...] (dalej "kurator").

Kwerenda archiwalnych akt wywłaszczeniowych o sygnaturze [...] wykazała, że w ww. aktach brak jest dokumentów związanych z realizacją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z 25 maja 1971 r. Nr [...] w zakresie odszkodowania. W przedmiotowych aktach znajduje się kilka egzemplarzy ww. decyzji, lecz żaden egzemplarz nie jest opieczętowany klauzulą ostateczności. Ponadto w ww. aktach ujawniono potwierdzenie odbioru orzeczenia z dnia 25 maja 1971 r. nr USW [...] przez kuratora oraz pismo Prezydium Rady Narodowej w K. z 23 czerwca 1971 r. skierowane do [...] Komitetu Kultury Fizycznej i Turystki przysyłające 3 egzemplarze ww. orzeczenia z klauzulą ostateczności i przypominające o konieczności przystąpienia do realizacji przedmiotowego orzeczenia w zakresie odszkodowania w ustawowym terminie. W aktach sprawy USW [...] brak jest dokumentów wskazujących, że ww. orzeczenie było przedmiotem postępowania odwoławczego.

Organ ustalił, że Miejski Ośrodek Sportu, Turystyki i Wypoczynku "[...] w K. przekształcił się w Ośrodek Sportu i Rekreacji "[...]" w K., a następnie uległ likwidacji. Akta ww. Ośrodka zostały przekazane do Archiwum Narodowego w K..

Pismem z 16 marca 2016 r. nr [...] Archiwum Narodowe w K. poinformowało, że w niekompletnie zachowanych aktach zespołu Ośrodka Sportu i rekreacji [...]" w K. z lat 1962-2009, a także w zespole Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z lat 1946-1975 i Prezydium Rady Narodowej w K. z lat 1950-1975 nie odnaleziono dokumentów dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia.

Natomiast pismem z 5 kwietnia 2016 r. Adm. [...] Archiwum Sądu Okręgowego i Sądów Rejonowych w K. poinformowało, że w zespołach archiwalnych Sądu Powiatowego dla m. K. i Sądu Rejonowego w K. z lat 1971-1976 nie odnaleziono informacji o postępowaniu sądowym o złożenie do depozytu kwoty odszkodowania z wniosku [...] Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki Prezydium Rady Narodowej m. K. na rzecz Fabryki Produktów Chemicznych - [...] Towarzystwo Akcyjne w P. reprezentowanego przez W. Z..

Następnie ustalono, że dokumenty dot. ustanowienia adw. W. Z. kuratorem ww. Towarzystwa mogą znajdować się w aktach Sądu Rejonowego dla [...] w K. o sygnaturze [...]

W wyniku kwerendy akt sprawy [...] ujawniono m.in.:

- sprawozdanie kuratora z 5 czerwca 1971 r., w którym stwierdzono, że odszkodowania ustalone na rzecz kuranda w kwocie [...]zł z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na "cele dróg dojazdowych do Pawilonu Handlowego" i w kwocie [...]zł z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na cele [...] Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki w K. nie zostały "dotychczas" wypłacone;

- pismo kuratora z 6 grudnia 1971 r., w którym stwierdzono, że "na skutek poczynionych starań przekazane zostały należności przysługujące Firmie "[...]" za wywłaszczone nieruchomości" i w związku z tym "na koncie depozytowym firmy "[...]" Nr rep. [...] w Zespole Adwokackim Nr [...] w K., Plac [...], zdeponowana jest obecnie kwota [...]zł";

- postanowienie Sądu Powiatowego dla m. K. z dnia 13 grudnia 1971 r. sygn. akt [...] o przyznaniu kuratorowi wynagrodzenia za pełnienie obowiązków kuratora za okres od stycznia 1970 r. do 31 grudnia 1971 r. z uwagi na "duży wkład pracy oraz stratę czasu kuratora i dochodowość przedsiębiorstwa, gdyż wedle sprawozdania na koncie depozytowym zdeponowana jest kwota 60 124,90 zł";

- sprawozdanie kuratora z 3 listopada 1977 r., w którym stwierdzono: "Majątek Firmy "[...]" po wpłaceniu należności za wywłaszczone nieruchomości i wypłaceniu kuratorowi przyznanego mu wynagrodzenia wynosi kwotę [...]zł figurującą jako suma depozytowa na koncie kuratora w Zespole Adwokackim Nr [...] w K., Plac [...]".

Okręgowa Rada Adwokacka w K. pismem z 12 sierpnia 2016 r. L. dz. [...] poinformowała, iż w zasobach archiwalnych Izby nie znajdują się dokumenty dotyczące Zespołu Adwokackiego Nr [...] w K., Plac [...], w których znajdowała by się dokładna data wpływu na konto depozytu kwoty [...]zł.

Pismem z 14 października 2016 r. "[...]" S.A. w K.-J. złożyła wniosek o umorzenie przedmiotowego postępowania, gdyż brak jest podstaw do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego ww. orzeczeniem. Spółka "[...]" S.A. w K.-J. podniosła, że nigdy nie otrzymała odszkodowania ustalonego ww. orzeczeniem. Zdaniem spółki pismo z 6 grudnia 1971 r. nie może stanowić dowodu na otrzymanie odszkodowania, bowiem "nie precyzuje tytułem jakiego wywłaszczenia, dotyczącego jakich nieruchomości przekazano kuratorowi Fabryki Produktów Chemicznych [...] S.A. w likwidacji kwotę należności".

Wskazując na obowiązujące przepisy prawa i zebrany materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. K. z 25 maja 1971 r. nr [...] zostało wydane na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., nr 18, poz. 94).

W ww. decyzji stwierdzono: "Wypłata odszkodowania nastąpi w terminach określonych w art. 12 ust. 2 cyt. ustawy, w szczególności kwota 6 000 zł płatna jest w ciągu trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, nadwyżka ponad tę kwotę płatna jest w równych ratach rocznych nie przekraczających 12 000 zł (...). W razie odmowy przyjęcia odszkodowania lub zachodzących przeszkód prawnych, przypadające do wypłaty odszkodowanie zostanie złożone do depozytu sądowego".

Organ przywołał art. 16 § 1 K.p.a. Wskazał, że decyzja administracyjna staje się ostateczna przede wszystkim wtedy, gdy nie zostało wniesione od niej odwołanie.

Orzeczenie z dnia 25 maja 1971 r. nr USW [...] zostało doręczone kuratorowi w dniu 27 maja 1971 r. W archiwalnych aktach wywłaszczeniowych o sygnaturze USW [...] brak dokumentów świadczących o tym, aby decyzja o odszkodowaniu z 25 maja 1971 r. była przedmiotem postępowania odwoławczego. W tej sytuacji organ uznał, że Fabryka Produktów Chemicznych - [...] Towarzystwo Akcyjne w P., reprezentowane przez kuratora, nie złożyło odwołania od orzeczenia z 25 maja 1971 r. Nr [...], a tym samym, że ww. orzeczenie stało się ostateczne z dniem 11 czerwca 1971 r.

W trakcie postępowania w niniejszej sprawie nie odnaleziono żadnych dokumentów bezpośrednio wskazujących, kiedy dokładnie oraz w jaki sposób (jednorazowo czy w ratach) Skarb Państwa reprezentowany przez K. Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki Prezydium Rady Narodowej m. K. zrealizował decyzję z 25 maja 1971 r. nr USW [...] w zakresie odszkodowania.

[...] jednak na podstawie ujawnionych w aktach Sądu Rejonowego dla [...] w K. o sygnaturze [...] dokumentów, tj. sprawozdania kuratora z 5 czerwca 1971 r., pisma kuratora z 6 grudnia 1971 r., postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. z 13 grudnia 1971 r. sygn. akt [...] i sprawozdania kuratora z 3 listopada 1977 r. organ przyjął, że decyzja z 25 maja 1971 r. nr USW [...] w zakresie odszkodowania została zrealizowana. Organ przyjął, że odszkodowanie w kwocie 53 139,60 zł zostało w całości wypłacone do dnia 6 grudnia 1971 r. i zostało w tym dniu zdeponowane "na koncie depozytowym firmy "[...]" Nr rep. [...] w Zespole Adwokackim Nr [...] w [...]

Organ przywołał art. 5 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. Wskazał, że wobec tego, że do chwili obecnej nie doszło do ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości gruntowych należy przyjąć, że określenie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania podlegającej zwrotowi w myśl art. 132 ust. 3a u.g.n. powinno nastąpić przy uwzględnieniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych.

Organ stwierdził, że odszkodowanie na rzecz konkretnego podmiotu bez jego winy zostało wypłacone w terminie późniejszym niż data ostateczności decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, momentem początkowym stosowania waloryzacji przewidzianej w art. 132 ust. 3a u.g.n. jest dzień, w którym podmiot uprawniony do świadczenia pieniężnego świadczenie to otrzymał fizycznie, względnie odniósł z niego korzyść przez umorzenie zobowiązań w wyniku potrącenia należności.

Biorąc pod uwagę powyższe za moment początkowy waloryzacji w przedmiotowej sprawie organ uznał 6 grudnia 1971 r., a tym samym pierwszym podlegającym uwzględnieniu wskaźnikiem przy waloryzowaniu kwoty odszkodowania powinien być wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych za rok 1972.

Organ zamieścił szczegółowe wyliczenie waloryzacji powołując się na informacje zamieszczone na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego (tj. [...]) - roczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ujęte w procentach.

Przywołał ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. z 1994 r. Nr 84 poz. 386 ze zm.).

Stwierdził, że w związku z tym, że podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania był Skarb Państwa reprezentowany przez K. Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki Prezydium Rady Narodowej m. K. podmiotem uprawnionym do otrzymania zwrotu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania jest Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej.

"[...]" Spółka Akcyjna w K.-J. wniosła od powyższej decyzji odwołanie żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania błędnie wszczętego przez Prezydenta Miasta K.. Podniosła brak podstaw do nakazania [...] S.A. zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej m. K. w dniu 25 maja 1971 r. nr USW [...], bowiem [...] S.A. nigdy nie otrzymała odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone powołanym orzeczeniem.

Podniesiono, że pismo kuratora z 6 grudnia 1971 r. nie precyzuje tytułem jakiego wywłaszczenia, dotyczącego jakich nieruchomości, przekazano kuratorowi kwotę należności. Wskazano, że wobec Fabryki Produktów Chemicznych – [...] S.A. w likwidacji wydano wiele różnych decyzji wywłaszczeniowych, dotyczących wielu różnych nieruchomości w K.. Podkreślono, że kwota przekazanej należności nie odpowiada kwocie odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości.

Wskazano również na brak podstaw do waloryzacji kwoty odszkodowania za lata 2005-2015 oraz wątpliwości załatwienia sprawy zwrotu odszkodowania w postępowaniu administracyjnym. Zakwestionowano zgodność z Konstytucją art. 132 ust. 3a u.g.n.

Wojewoda decyzją z 16 lutego 2017 r. znak [...], na podstawie art. 9a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji zwrócił uwagę m.in. na toczące się postępowania administracyjne o stwierdzenie nieważności i o wznowienie postępowania w stosunku do decyzji Ministra Budownictwa z 18 sierpnia 2006 r. znak [...] W wyniku ww. postępowań do chwili obecnej decyzja Ministra Infrastruktury z 5 czerwca 2005 r. znak [...] i decyzja Ministra Budownictwa z 18 sierpnia 2006 r. znak [...] nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.

Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego wynika, że kwoty odszkodowania wskazane w sprawozdaniu z 23 czerwca 1971 r. jako należne spółce zostały do 6 grudnia 1971 r. wypłacone. Wbrew stanowisku strony skarżącej, zdaniem organu odwoławczego, nie sposób przyjąć, iż składane przez kuratora sprawozdanie z 23 czerwca 1971 r., a następnie sprawozdanie z 6 grudnia 1971 r. dotyczą w rzeczywistości zupełnie różnych wywłaszczonych nieruchomości.

Nie sposób zdaniem organu uznać, że kurator wskazując w sprawozdaniu z dnia 5 czerwca 1971 r. szczegółowo nieruchomości wywłaszczone i przyznane za nie kwoty odszkodowania jako niewypłacone, następnie w sprawozdaniu z dnia 6 grudnia 1971 r. informowałby o wpływie należności przysługujących Firmie "[...]" za zupełnie inne wywłaszczone nieruchomości, nie wskazując przy tym za jakie i nie informując również, że nie wszystkie przyznane kwoty zostały wpłacone, w tym te wskazane we wcześniejszym sprawozdaniu.

Składane sprawozdanie z 6 grudnia 1971 r. stanowiło zatem, w ocenie organu odwoławczego, kontynuację działań wynikających ze sprawozdania z 23 czerwca 1971, co do uzyskania wskazanych w nim należności. Organ zwrócił również uwagę na sprawozdanie kuratora z 3 listopada 1977 r., w którym stwierdzono: "Majątek Firmy "[...]" po wypłaceniu należności za wywłaszczone nieruchomości i wypłaceniu kuratorowi przyznanego mu wynagrodzenia wynosi kwotę [...]zł figurującą jako suma depozytowa na koncie kuratora w Zespole Adwokackim Nr [...] w K., Plac [...]". W sprawozdaniu tym nie ma mowy, iż nadal istnieje konieczność podejmowania działań celem uzyskania kwot odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, wskazane we wcześniejszym sprawozdaniu z 23 czerwca 1971, wręcz przeciwnie wynika z niego, iż wskutek podejmowanych działań uzyskano wpłatę należności za wywłaszczone nieruchomości. W sprawozdaniu natomiast jest informacja o sprawie w toku o zapłatę wynagrodzenia za sprzedaną Skarbowi Państwa - [...] w roku 1949 nieruchomość o pow. ok 12 ha z częściami składowymi. Wobec powyższych okoliczności, zdaniem organu, brak jest podstaw do stwierdzenia braku wypłaty omawianego odszkodowania na rzecz uprawnionego podmiotu.

Równocześnie wobec wątpliwości strony skarżącej organ zauważył, że kwota wskazana w sprawozdaniu z 6 grudnia 1971 r. tj. kwota 60 124,90 zł jest kwotą podaną jako wówczas zdeponowana na koncie depozytowym firmy "[...]", więc nie może odpowiadać kwocie odszkodowania tj. kwocie 53 139,60 zł.

Organ przywołał wyrok WSA w Lublinie z 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 568/14 odnośnie posługiwania się dowodami pośrednimi w sprawie.

Dalej organ wskazał, że nie bez znaczenia jest w sprawie okoliczność, iż obowiązujące wówczas akty prawne regulowały zasady przechowywania akt księgowych oraz wskazywały na 5-6 letni okres przechowywania takich dokumentów i ich niszczenia.

Mając na uwadze powyższe w ocenie organu odwoławczego nie można przyjąć, iż omawiane w niniejszej sprawie odszkodowanie nie zostało uprawnionemu wypłacone, a wręcz przeciwnie - zgromadzone dowody "pośrednie" wskazują na jego wypłacenie.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu w zakresie wątpliwości załatwienia niniejszej sprawy zwrotu odszkodowania w postępowaniu administracyjnym, organ wyjaśnił, że przepis art. 132 ust. 3a u.g.n. zawiera rozstrzygnięcia dotyczące obowiązku zwrotu wypłaconego odszkodowania w przypadku, gdy decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność. Waloryzacja odbywa się zgodnie z art. 5 u.g.n.

Organ obszernie uzasadnił właściwość trybu administracyjnego, a nie cywilnego, dla załatwienia tego typu sprawy, przywołując na poparcie szereg orzeczeń sądów administracyjnych.

Organ wskazał, że przy dokonywaniu waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji organ, który ją wydał zobowiązany jest więc do dokonania waloryzacji z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 5 ust. 1 u.g.n., tj. przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków.

W przypadku, gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Z uwagi na fakt, iż dotychczas zostały ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego jedynie wskaźniki zmian cen lokali mieszkalnych, organ I instancji prawidłowo przyjął dla określenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych zamieszczonych na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego, tj. [...] i szczegółowo wskazanych na stronie 7 uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta K..

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób przejrzysty przedstawił zastosowane mechanizmy wyliczeń kwoty, która ma być obecnie wpłacona przez "[...]" S.A. z siedzibą w K. - J. na rzecz Skarbu Państwa, umożliwiając jednocześnie stronom postępowania zrozumienie poczynionych przez organ obliczeń.

Organ odwoławczy wskazał, że treść art. 132 ust. 3a u.g.n. jest jednoznaczna, tym samym zarzut strony odwołującej o braku podstaw do waloryzacji kwoty odszkodowania za lata 2005-2015 nie znajduje uzasadnienia.

Nie mógł również zostać uwzględniony zarzut kwestionujący konstytucyjność regulacji art. 132 ust. 3a u.g.n. w zakresie odnoszącym się do możliwości zastosowania przewidzianego w nim mechanizmu waloryzacji kwoty odszkodowania za okres przed jego wejścia w życie. Nie jest bowiem rolą organu administracji publicznej dokonywanie oceny konstytucyjności obowiązujących przepisów prawnych, w oparciu o które wydawane jest rozstrzygnięcie w sprawie.

"[...]" S.A. z siedzibą w K.-J. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W uzasadnieniu skargi zarzucono naruszenie:

1) art. 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 2 § 1 K.p.c. poprzez uznanie, iż sprawa zwaloryzowanego odszkodowania podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym podczas, gdy sprawa ta należy do właściwości sądów powszechnych,

2) art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, niewyjaśnienie zarzutów skarżącej spółki, w szczególności dotyczących wielości różnych postępowań wywłaszczeniowych i w konsekwencji błędne uznanie, w oparciu o rzekome dowody pośrednie, że na rzecz Fabryki Produktów Chemicznych [...] S.A. w likwidacji zostało wypłacone odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości objętych orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z 25 maja 1971 r. nr [...], podczas gdy odszkodowania takiego nie wypłacono i brak jest dowodu wypłaty takiego odszkodowania, natomiast okoliczność przeciwna, tj. że odszkodowania takiego nie wypłacono, znajduje potwierdzenie w dowodach bezpośrednich,

3) naruszenie art. 132 ust. 3a u.g.n. poprzez:

- uznanie, że [...] S.A. jest zobowiązana do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości objętych orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej K. z 25 maja 1971 r. nr [...], podczas gdy zgodnie z powołanym przepisem do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania zobowiązana jest osoba, której wypłacono odszkodowanie lub jej spadkobierca, a [...] S.A. nie otrzymał odszkodowania,

- błędne dokonanie waloryzacji za okres bezczynności Prezydenta Miasta K., w szczególności w latach 2005-2015,

- waloryzację odszkodowania za okres sprzed wejścia w życie tego przepisu, tj. za okresu sprzed 22 września 2004 r., podczas gdy przepis ten nie pozwala na waloryzację odszkodowania za okres sprzed wejścia w życie tego przepisu,

4) art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 138 § pkt. 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy decyzja ta winna zostać uchylona, a postępowanie winno zostać umorzone.

Na zasadzie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej strona skarżąca z ostrożności wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 132 ust. 3a u.g.n. w zakresie, w jakim przepis ten pozwala na waloryzację odszkodowania za okres sprzed wejścia w życie tej regulacji, tj. za okres sprzed 22 września 2004 r.

Na podstawie ww. zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego. Wniesiono też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów powtórzono argumentację odwołania.

Dodatkowo podkreślono, że zarówno organowi I instancji, jak i Wojewodzie znane było, że w stosunku do Fabryki Produktów Chemicznych [...] S.A. w likwidacji zostało wydanych wiele różnych decyzji wywłaszczeniowych, dotyczących wielu różnych nieruchomości w K.. W szczególności, co organy zupełnie pominęły przy wydaniu zaskarżonych decyzji, w stosunku do Fabryki Produktów Chemicznych [...] S.A. w likwidacji w przedmiocie wywłaszczenia różnych nieruchomości stanowiących własność spółki już przed 6 grudnia 1971 r. wydano decyzję Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z 22 października 1963 r. Nr [...] decyzję Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w K. z 17 czerwca 1967 r. nr [...], decyzję Prezydium Rady Narodowej m. K. z 16 grudnia 1969 r. nr SW [...], decyzję Prezydium Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. z dnia 2 kwietnia 1974 r., nr [...] Wszystkie powołane wyżej decyzje są przedmiotem różnych postępowań prowadzonych przez lub z udziałem Prezydenta Miasta K. i Wojewody i są znane tym organom z urzędu. Nie sposób zatem, zdaniem strony skarżącej, stwierdzić w oparciu o powołane pismo, że kwoty o których wspomina kurator w tym piśmie to należności z tytułu odszkodowania za wywłaszczenie tej konkretnej nieruchomości, bowiem równie dobrze mogły to być kwoty wynikające z innych decyzji wywłaszczeniowych.

Strona skarżąca podniosła również, że kwota 60 124,90 zł, o której mowa w powołanym piśmie z 6 grudnia 1971 r., nie odpowiada kwocie odszkodowania za wywłaszczenie tych konkretnych nieruchomości tj. kwocie 53 139,60 zł. Podobnie pismo kuratora z 3 listopada 1977 r. nie precyzuje, z jakiego tytułu na koncie kuratora figuruje kwota 52 034,90 zł.

Wskazano, że po pierwsze kwota 53 139,60 zł jest niższa od ustalonego odszkodowania, co dezawuuje ustalenie organu, iż rzekomo taka kwota figurująca na koncie depozytowym potwierdzać miałaby wypłatę odszkodowania za te konkretne wywłaszczone nieruchomości.

Po drugie w piśmie tym wskazano, że kwota ta stanowi "Majątek Firmy [...] po wypłaceniu należności za wywłaszczone nieruchomości i wypłaceniu kuratorowi przyznanego mu wynagrodzenia". Nie można zatem kwoty tej utożsamiać z kwotą odszkodowania za wypłacone nieruchomości, bowiem wyraźnie z pisma tego wynika, iż kwota ta jest kwotą po wypłaceniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości i wynagrodzenia dla kuratora.

Po trzecie nie można również wypłaty odszkodowania wywodzić ze stwierdzenia o "wypłaceniu należności za wywłaszczone nieruchomości", bowiem stwierdzenie to nie precyzuje, za które wywłaszczone nieruchomości wypłacono należności, a w stosunku do Fabryki Produktów Chemicznych [...] S.A. w likwidacji wydanych zostało wiele różnych decyzji wywłaszczeniowych, dotyczących wielu różnych nieruchomości w K.. W szczególności przed 3 listopada 1977 r., oprócz wskazanych już wyżej szeregu różnych decyzji wywłaszczeniowych wydano np. wywłaszczeniową Prezydium Rady Narodowej m. K. z 25 maja 1976 r. Nr [...] decyzję wywłaszczeniową Dzielnicowego Zarządu Gospodarki Terenami z 28 stycznia 1978 r. Nr [...] oraz z 2 lutego 1978 r. Nr [...]. Powołane wyżej decyzje są przedmiotem różnych postępowań prowadzonych przez lub z udziałem Prezydenta Miasta K. i Wojewody i są znane organom z urzędu. Stwierdzenie zatem o wypłaceniu należności za wywłaszczone nieruchomości mogło odnosić się do szeregu innych decyzji wywłaszczeniowych.

Do powyższych zarzutów organ nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Takie postępowanie, zdaniem strony skarżącej, narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

W powyższym kontekście strona skarżąca zarzuciła, że jeżeli w sprawie organ może skorzystać z dowodów bezpośrednich, a więc są one w aktach sprawy bądź ich uzyskanie jest możliwe, zastąpienie ich dowodami pośrednimi stanowi naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Z ostrożności zarzucono, że gdyby hipotetycznie i błędnie uznać, że istniałyby jakiekolwiek podstawy do zwrotu tego odszkodowania przez [...] S.A. to Prezydent Miasta K. powinien był wszcząć postępowanie w tej sprawie już w dacie wydania przez Ministra Infrastruktury decyzji ostatecznej z dnia 15 czerwca 2005 r. znak [...] Skoro bowiem obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania powstaje z mocy samego prawa, to Prezydent Miasta K. zgodnie z art. 35 K.p.a. winien niezwłocznie po wydaniu decyzji przez Ministra Infrastruktury stwierdzającej nieważność wywłaszczenia wydać decyzję o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania.

Waloryzacja, zdaniem strony skarżącej, powinna być dokonywana na dzień, w którym organ w najwcześniej możliwym terminie mógł zażądać zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania od zobowiązanego. Właściwy organ powinien zatem wystąpić o zwrot odszkodowania zaraz po tym, gdy stwierdził, że spełnione są przesłanki żądania zwrotu, a zwłoka w tym zakresie nie powinna skutkować wydłużeniem okresu waloryzacji. Bezczynność organu w tym zakresie nie powinna być, także z uwagi na zasady współżycia społecznego, źródłem zwiększenia świadczenia zobowiązanego przez dokonanie waloryzacji za czas aż do wydania decyzji o zwrocie odszkodowania. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie na gruncie poglądów doktryny i orzecznictwa dotyczących zwrotu zwaloryzowanej bonifikaty od ceny sprzedaży nieruchomości.

W związku z powyższym strona skarżąca zarzuciła, że gdyby hipotetycznie i błędnie uznać, istniałyby jakiekolwiek podstawy do zwrotu tego odszkodowania przez [...] S.A., kwota zwaloryzowanego odszkodowania nie powinna obejmować lat 2005-2016.

Z ostrożności storna skarżąca zarzuciła również, że gdyby hipotetycznie i błędnie uznać, że istniałyby jakiekolwiek podstawy do zwrotu przedmiotowego odszkodowania przez [...] S.A., to brak byłoby również podstaw do waloryzacji odszkodowania za okres sprzed 22 września 2004 r.

Wychodząc bowiem z założenia racjonalności ustawodawcy stosując domniemanie zgodności przepisów prawa z Konstytucją, strona skarżąca uznaje, że art. 132 ust. 3a u.g.n. nie pozwala na waloryzację odszkodowania za okres sprzed wejścia w życie tego przepisu, tj. za okres sprzed 22 września 2004 r. Trudno bowiem uznać, iż ustawodawca chciał wprowadzić tę regulację ze skutkiem sięgającym niekiedy kilkudziesięciu lat wstecz. Raczej uznać należy, że przepis ten pozwala jedynie na waloryzację odszkodowania jedynie za okres po jego wejściu w życie. W przeciwnym wypadku przepis ten nakładałby na właścicieli nieruchomości obowiązek zapłaty niekiedy ogromnych kwot i to w sytuacji, gdy właściciele nie mogli w żaden sposób przeciwdziałać powiększaniu się tych kwot, nadto zaś ich zwrot jest skutkiem wadliwości działań organów administracyjnych (przepis ten dotyczy bowiem skutków uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji). Naruszenie zakazu retroakcji jest równoznaczne z naruszeniem art. 2 Konstytucji.

Istnieją wątpliwości co do zgodności powołanego przepisu z Konstytucją, w szczególności z uwagi na to, iż że nowelizacja, na podstawie której przepis ten został dodany, nie zawierała przepisów przejściowych odnoszących się do dodawanego przepisu. Jeżeli zatem Sąd uznałby, iż kwestia konstytucyjności tego przepisu wymaga wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego, uzasadniony byłby wniosek strony skarżącej o przedstawienie, na zasadzie art. 193 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, pytania prawnego co do zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 132 ust 3a u.g.n. w szczególności w zakresie, w jakim przepis ten pozwala na waloryzację odszkodowania za okres sprzed wejścia w życie tej regulacji, tj. za okres sprzed 22 września 2004 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo wskazał, że poza sporem pozostaje, że strona skarżąca była reprezentowana w postępowaniu w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania przez kuratora ustanowionego przez Sąd w osobie profesjonalnego pełnomocnika. Z charakteru funkcji kuratora wynika, że upoważniony był on nie tylko do odbioru pism przeznaczonych dla strony (w tym wypadku skarżącej spółki), ale także do podejmowania w jej imieniu, jako jej przedstawiciel ustawowy, wszelkich czynności procesowych potrzebnych do obrony jej praw.

Nadto uprawnienia kuratora nie ustają z chwilą zakończenia postępowania, ale również obejmują uprawnienia do dokonywania innych czynności procesowych jako łączących się ze sprawą. Zasadniczym zatem obowiązkiem kuratora było reprezentowanie w postępowaniu strony (skarżącej spółki), dla której został on ustanowiony i podejmowanie wszelkich czynności procesowych potrzebnych do obrony jej praw. Obowiązek ten kurator powinien wykonywać z całą starannością. Do obowiązków kuratora należało także zbieranie informacji dotyczących zarówno samej sprawy, jak i miejsca pobytu strony, aby umożliwić jej zgłoszenie się do postępowania, a następnie złożenie stronie sprawozdania ze swych czynności i o stanie sprawy. Za niedopełnienie swego obowiązku kurator procesowy ponosi pełną odpowiedzialność cywilną w stosunku do reprezentowanej przez siebie strony na podstawie ogólnych przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 471 k.c. (por. "Komentarz do art. 144 k.p.c." [w:] "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz" pod red Z. Resicha i W. Siedleckiego, Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1975, s. 260-261).

Zważywszy na powyższe i wywiedziony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fakt reprezentacji skarżącej spółki przez kuratora, Wojewoda stwierdził, że brak jest uzasadnienia prawnego, jak i faktycznego, dla podzielenia argumentacji strony skarżącej. Wykluczyć należy, z uwagi na charakter sprawy, stosowanie zasady in dubio pro tributario celem rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony skarżącej w ustalonym i przedstawionym powyżej stanie rzeczy, odnoszącym się do uiszczenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jak i przyjmowania, iż Skarb Państwa jest legitymowany do ponoszenia skutków zaszłości wywołanych i leżących po stronie samej strony skarżącej, wynikających oraz związanych również z zaniechaniem działania i funkcjonowania samej spółki i jej organów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdza, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie w uwzględnieniu wszystkich podniesionych w niej zarzutów. Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I instancji naruszają prawo, co uzasadnia usunięcie ich z obrotu prawnego.

W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli sądowej była ocena zgodności z prawem decyzji Wojewody w przedmiocie zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji był art. 132 ust. 3a u.g.n., zgodnie z którym jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu.

Przede wszystkim należy zatem wskazać, że wbrew stanowisku strony skarżącej, sprawa zwaloryzowanego odszkodowania podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym, a nie należy do właściwości sądów powszechnych.

Jak słusznie wskazał organ, art. 132 ust. 3a u.g.n. jest zawarty w akcie prawnym należącym systemowo do dziedziny prawa administracyjnego. Art. 132 u.g.n. jako całość odnosi się do problematyki związanej z odszkodowaniem należnym za wywłaszczenie nieruchomości, kolejno odnosząc się do poszczególnych kwestii związanych z tym zagadnieniem, w tym również do trybu postępowania, wskazując jako właściwy tryb administracyjny. Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości stanowi roszczenie cywilnoprawne, jednakże ustawodawca przewidział, że jego rozstrzygnięcie następuje w drodze postępowania administracyjnego. Wprawdzie w ust. 3a nie wskazano jako właściwej drogi postępowania administracyjnego, a zatem formy rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, należy jednak uznać, że również i w tym zakresie właściwa jest droga postępowania administracyjnego. Należy również uwzględnić, że waloryzacja odszkodowania jest ściśle związana z wypłaconym odszkodowaniem, dla którego podstawę stanowi decyzja administracyjna. Brak jest argumentów dla uznania przypadków uregulowanych w art. 132 ust. 3a u.g.n. za stanowiące uzasadnienie dla odstępstwa od zasady orzekania o waloryzacji świadczenia przyznanego w trybie administracyjnym przewidziano w u.g.n. także w trybie administracyjnym. Podsumowując, do realizacji roszczenia pieniężnego o wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości należy stosować przepisy materialnego prawa administracyjnego, a nie prawo cywilne (por. np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 kwietnia 2014 r., sygn. I SA/Gd 219/14, wyrok WSA w Gliwicach z 19 listopada 2012 r. sygn. II SA/G1 582/12, wyrok WSA w Krakowie z 9 marca 2010 r. sygn. II SA/Kr 1798/09, wyrok NSA z 18 lipca 2007 r. sygn. I OSK 762/07 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 2 § 1 K.p.c. okazał się bezzasadny.

Dalej należy wskazać, że bezsporna w sprawie była kwestia wywłaszczenia parcel l. kat: [...], [...], [...] i [...] b. gm. kat. [...] orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z 25 maja 1971 r. nr [...] za odszkodowaniem w kwocie 53 139,60 zł, a także fakt, że ww. orzeczenie stało się ostateczne z dniem 11 czerwca 1971 r.

Bezsporne było także, że decyzja Ministra Budownictwa z 18 sierpnia 2006 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z 25 maja 1971 r. nr USW [...], wskutek prowadzonych nadzwyczajnych postępowań (wznowieniowego i nieważnościowego), nie została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Zasadniczym przedmiotem sporu w sprawie była kwestionowana przez stronę skarżącą – zobowiązaną mocą zaskarżonych decyzji do zwrotu odszkodowania - okoliczność dotychczasowego niewypłacenia odszkodowania.

Dodatkowo strona skarżąca zarzuciła również nieprawidłowość samego wyliczenia kwoty zwaloryzowanej.

Nie była sporna okoliczność, że nie odnaleziono żadnych dokumentów bezpośrednio wskazujących, kiedy dokładnie oraz w jaki sposób Skarb Państwa, reprezentowany przez K. Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki Prezydium Rady Narodowej m. K., zrealizował decyzję z 25 maja 1971 r. nr [...] [...] w zakresie odszkodowania.

Kluczowym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje zatem ustalenie, czy organy należycie wykazały, że doszło do wypłaty odszkodowania.

Bezspornym przy tym było, że do 5 czerwca 1971 r. odszkodowania ustalone na rzecz kuranda w kwocie 1 008 zł z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na "cele dróg dojazdowych do Pawilonu Handlowego" i w kwocie 53 139,60 zł z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na cele [...] Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki w K. nie zostały wypłacone.

Nie było również kwestionowane, że do 6 grudnia 1971 r. przekazane zostały należności przysługujące Firmie "[...]" za wywłaszczone nieruchomości i w związku z tym "na koncie depozytowym firmy "[...]" Nr rep. [...] w Zespole Adwokackim Nr [...] w K., Plac [...], zdeponowana została kwota 60 124,90 zł

Jak słusznie wskazały organy, orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. K. z 25 maja 1971 r. nr [...] zostało wydane na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., nr 18, poz. 94).

Trafnie organy przyjęły, że w przypadku ustalenia rzeczywistej wypłaty odszkodowania, wobec późniejszego stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej (ostateczna decyzja Ministra Budownictwa z 18 sierpnia 2006 r. znak [...]), należało na podstawie art. 132 ust. 3a u.g.n. prowadzić postępowanie w celu zobowiązania do zwrotu ww. odszkodowania.

Oceniając w tym zakresie legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do wniosku, że materiał dowodowy zgromadzony przez organy i stan faktyczny ustalony na jego podstawie - w następstwie jego wszechstronnej oceny – nie pozwalał na prawidłową subsumpcję art. 132 ust. 3a u.g.n.. Organy nie wywiązały się zatem z obowiązków nałożonych przepisami rządzącymi gromadzeniem i oceną materiału dowodowego, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w szczególności odnośnie ustalenia faktu wypłaty kwoty odszkodowania.

Zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził również, aby podmiot zobowiązany do wypłaty podjął jakiekolwiek czynności procesowe zmierzające do złożenia odszkodowania za tę konkretną nieruchomość do depozytu sądowego, co zgodnie z art. 133 u.g.n. następuje, jeżeli:

1) osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody lub

2) odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.

W konsekwencji należy stwierdzić, że rozstrzygające niniejszą sprawę organy administracyjne, wskutek między innymi znacznego upływu czasu od daty zakończenia postępowania wywłaszczeniowego, który to odstęp czasowy spowodował obiektywne trudności w zebraniu pełnego materiału dowodowego w sprawie, nie wykazały, że orzeczenie zostało zrealizowane czy to poprzez wypłatę odszkodowania na rzecz osoby uprawionej czy poprzez złożenie do depozytu sądowego.

Organy nie wyjaśniły w sposób przekonujący różnic pomiędzy kwotą 60 124,90 zł, o której mowa w powołanym piśmie z 6 grudnia 1971 r. a kwotą wskazaną w piśmie z 3 listopada 1977 r. - 52 034,90 zł, a kwotą odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości tj. 53 139,60 zł.

Organ odwoławczy ograniczył się do lapidarnego stwierdzenia, że kwota wskazana w sprawozdaniu z 6 grudnia 1971 r. tj. kwota 60 124,90 zł jest kwotą podaną jako wówczas zdeponowaną na koncie depozytowym firmy "[...]", więc nie może odpowiadać kwocie odszkodowania tj. kwocie 53 139,60 zł.

Trzeba przy tym podkreślić, że w żadnym z tych pism nie sprecyzowano z jakiego dokładnie tytułu, dotyczącego jakich nieruchomości, dokonano ww. wypłaty.

Co więcej, jak trafnie zarzuciła strona skarżąca, organy nie odniosły się w żaden sposób do podnoszonych już w odwołaniu zarzutów, że wobec Fabryki Produktów Chemicznych – [...] S.A. w likwidacji wydano wiele różnych decyzji wywłaszczeniowych, dotyczących wielu różnych nieruchomości w K.. Powyższe nasuwa uzasadnione wątpliwości co do niewątpliwego przyporządkowania kwoty odszkodowania do konkretnych wywłaszczonych nieruchomości.

Istotnym w sprawie uchybieniem jest zatem także nieodniesienie się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów odwołania.

W szczególności organ winien był odnieść się do wskazywanych przez odwołującą wywłaszczeń i ewentualnej wypłaty odszkodowań z tego tytułu oraz potencjalnych ich relacji z niniejszą sprawą, wynikających z:

- decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z 22 października 1963 r. Nr USW [...],

- decyzji Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w K. z 17 czerwca 1967 r. nr [...],

- decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. z 16 grudnia 1969 r. nr SW [...]

Natomiast wymienione dodatkowo przez stronę skarżącą:

- decyzja Prezydium Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. z dnia 2 kwietnia 1974 r., nr USW [...],

- decyzja Prezydium Rady Narodowej m. K. z 25 maja 1976 r. Nr [...],

- decyzje Dzielnicowego Zarządu Gospodarki Terenami z 28 stycznia 1978 r. Nr [...] oraz z 2 lutego 1978 r. Nr [...]

z uwagi na ich wydanie po 6 grudnia 1971 r., a zatem po wypłacie odszkodowania będącego przedmiotem oceny w sprawie niniejszej, prawdopodobnie nie będą miały wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się zaś do przywołanego przez organ stanowiska WSA w Lublinie z wyroku z 9 kwietnia 2015 r. sygn. II SA/Lu 568/14, Sąd w pełni zgadza się z poglądem, że w sytuacji, gdy określonego rodzaju dokumentacja (dokumentacja bankowa i finansowo-księgowa), jest przechowywana tylko przez okres przewidziany stosownymi przepisami, a po jego upływie podlega zniszczeniu, nie można przyjąć, że jedynym dowodem na dokonanie wypłaty przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość może być dowód z dokumentu potwierdzającego wypłatę.

Takie założenie stwarzałoby bowiem potencjalną możliwość wszystkim byłym właścicielom wywłaszczonych nieruchomości oraz ich prawnym następcom do występowania o ponowną wypłatę odszkodowań po upływie ustawowego okresu obowiązku przechowywania dokumentacji i po jej zniszczeniu albo umożliwiałoby uniknięcie zwrotu wypłaconego odszkodowania w przypadku usunięcia z obrotu prawnego decyzji wywłaszczeniowej.

Trzeba jednak podkreślić, że w takim wypadku uznanie, że odszkodowanie wypłacono, jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy organy administracji orzekające w danej sprawie były w stanie zgromadzić dowody pośrednie wskazujące w oparciu o logikę i doświadczenie życiowe na rzeczywistą wypłatę odszkodowania (por. wyrok WSA w Krakowie z 27 czerwca 2017 r., sygn. II SA/Kr 1584/16).

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie strona skarżąca słusznie zarzuciła organom, że wnioski wyciągnięte z zebranego materiału dowodowego nie pozwalają na odtworzenie logicznego ciągu wydarzeń pozwalającego na dokonanie ustalenia, że to konkretne odszkodowanie rzeczywiście wypłacono.

W szczególności organ odwoławczy, niezgodnie z art. 80 K.p.a., wyrażającym zasadę swobodnej oceny dowodów przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, błędnie ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że okoliczności wypłaty odszkodowania zostały udowodnione. Organ nieprawidłowo zatem ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Sąd jest uprawniony do badania, czy dokonana przez organ ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu, rozpoznając i rozstrzygając niniejszą sprawę organy administracji naruszyły dyspozycje art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 K.p.a. i wykroczyły poza granice swobodnej oceny dowodów. Powyższe przełożyło się na brak w uzasadnieniu decyzji przekonujących rozważań pozwalających na ustalenie, że to konkretne odszkodowanie rzeczywiście wypłacono, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a.

Należy przy tym wskazać, że nie jest zasadny zarzut strony skarżącej, że organy ustalając fakt wypłaty odszkodowania opierały się na dowodach pośrednich w sytuacji istnienia bezpośredniego dowodu na brak wypłaty tego odszkodowania. Z przywoływanego przez stronę skarżącą sprawozdania kuratora z 5 czerwca 1971 r. wynika bowiem, że odszkodowanie nie zostało wypłacone do tej właśnie daty. Co prawda organy nie wykazały w sprawie, że odszkodowanie to zostało wypłacone później, natomiast nie jest to potencjalnie wykluczone.

Wobec stwierdzenia przez Sąd opisanego wyżej naruszenia przez organy przepisów postępowania dotyczących oceny dowodów na okoliczność wypłaty odszkodowania, nie jest celowe, ani możliwe odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi. W szczególności ocena naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. – poprzez brak umorzenia postępowania administracyjnego, nie może być - jako przedwczesna - dokonana na tym etapie.

Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu kwestii zgodności art. 132 ust. 3a u.g.n. z Konstytucją należy wskazać, że mając na uwadze ww. uchybienia, kwestia ta nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Sąd nie dopatrzył się przy tym podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji. Przesłankę wystąpienia z takim pytaniem stanowi bowiem nie wątpliwość strony, lecz przekonanie Sądu rozpatrującego sprawę, że od odpowiedzi na zadane pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed tym Sądem.

Nietrafne są też podnoszone w skardze wątpliwości dotyczące sprzeczności art. 132 ust. 3a u.g.n. z art. 2 Konstytucji RP, w tym z zasadą niedziałania prawa wstecz. Na marginesie można tylko wskazać, że waloryzacja oznacza przerachowanie wysokości odszkodowania. Waloryzacja dotyczy w tym przypadku okresu między datą wypłacenia odszkodowania, a datą orzekania o zwrocie odszkodowania. Należy przy tym podkreślić, że waloryzacja ma na celu urealnienie kwoty odszkodowania, mając na uwadze zmianę cen i siły nabywczej pieniądza. Jej celem jest takie określenie kwoty zwracanej, aby odpowiadała ona możliwie dokładnie kwocie wypłaconej w relacji do majątków podmiotów wypłacającego i zwracającego, a nie zwiększenie świadczenia zobowiązanego, jak podnosiła storna skarżąca. Waloryzacji nie należy mylić z oprocentowaniem.

Zatem zaproponowana przez stronę skarżącą ocena możliwości waloryzacji odszkodowania na podstawie art. 132 ust. 3a u.g.n. nie zasługuje na aprobatę.

Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie organ II instancji, bez dostatecznej podstawy faktycznej i prawnej uznał, że wydana przez organ I instancji decyzja jest prawidłowa.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, stosownie do art. 153 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zgodnie z regulacją z art. 135 P.p.s.a., iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także i decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, jej uchylenie stało się konieczne, o czym Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 1.302 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi w wysokości 805 zł, koszt zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł - wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.