Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1919/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Lasy
Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 16, art. 28, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 156 par. 1, art. 157
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 50, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. G., W. H., G. G., J. G., M. G. i H. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 roku nr [...] ze skargi M. G. i H. K.; II. oddala skargę J. G., W. H., G. G. i J. G.; III. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących M. G. i H. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2009r. - zaskarżoną skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. G., H. K., J.G., W. H., G. G. i J. G. - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2009 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z [...] października 1960r. zatwierdzającego projekt wymiany gruntów położonych we wsi L., pow. b., gruntów będących ówcześnie własnością F. G., obejmujących przed wymianą działki oznaczone nr [...],[...],[...] i [...] - o łącznej pow. [...] ha, a po wymianie działkę nr [...] - o pow. [...] ha.

W uzasadnieniu zaskarżonego aktu organ odwoławczy podał, iż po ponad czterdziestu latach od zakończenia postępowania wymiennego J. G. - syn F.G. (s. I. i K.), wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z [...] października 1960 r., nr [...] dotyczącej gruntów stanowiących wówczas własność ojca – F. G. W uzasadnieniu wniosku podał między innymi, że przedmiotowa wymiana gruntów została przeprowadzona niezgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa, ponieważ za grunty o powierzchni [...] ha wydzielono ojcu jedynie grunt o powierzchni [...] ha.

Powiatowa Komisja Osadnictwa Rolnego w B. - na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279) - aktem nadania z [...] września 1947 r. o nr [...] nadała I. G. gospodarstwo o powierzchni ok. [...] ha wraz z zabudowaniami, natomiast F. G. - syn I. G., również aktem nadania z [...] września 1947 r., ale o nr [...], otrzymał gospodarstwo o powierzchni ok. [...] ha bez zabudowań.

Postępowanie wymienne gruntów wsi L., pow. b.i, zostało wdrożone zarządzeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z [...] sierpnia 1957 r. Przedmiotowe postępowanie prowadzone było w trybie przepisów dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów [(Dz. U. Nr 48, poz. 367) - zwanego dalej: dekretem o wymianie]. Wymianą objęto między innymi grunty F. G. -oznaczone jako działki nr [...],[...],[...] i [...], o powierzchni [...] ha oraz grunty jego ojca, tj. I. G., oznaczone jako działki nr [...], [...],[...] i [...], o

1

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

powierzchni [...] ha. Grunty te stanowiły w czasie wymiany faktycznie jedno gospodarstwo rolne, prowadzone przez F. G.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. orzeczeniem z [...] października 1960 r., nr [...], zatwierdziło wymianę gruntów wsi L., dokonaną przez mierniczego R. Z. zgodnie z rejestrem pomiarowym z [...] lipca 1958 r. W przedmiotowym orzeczeniu stwierdzono, że dokonana wymiana dotyczy gospodarstwa I. G., które przed wymianą obejmowało działki nr [...], [...],[...] i [...], o łącznej pow. [...] ha, zaś po wymianie objęło działki nr [...],[...], [...],[...] i [...], o łącznej pow. [...] ha. Natomiast orzeczeniem z [...] października 1960 r., nr [...] (zwanego dalej: orzeczeniem nr [...]), Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. zatwierdziło wymianę gruntów wsi L., dotyczącą gospodarstwa F. G., które przed wymianą obejmowało działki nr [...],[...],[...] i [...], o łącznej pow. [...] ha, zaś po wymianie objęło działkę nr [...], o pow. [...] ha. Grunty te stanowiły w czasie wymiany praktycznie jedno gospodarstwo rolne, prowadzone już przez F. G. I. G. zmarł w trakcie postępowania wymiennego. F. G. otrzymał orzeczenie dotyczące swojego gospodarstwa i orzeczenie dotyczące gospodarstwa ojca I. G. jako spadkobierca. Od orzeczeń tych nie odwołał się, w związku z tym orzeczenia te stały się prawomocne i zostały ujawnione w księgach wieczystych nr [...] i nr [...].

Zgodnie z art. 2 ust. 1 dekretu o wymianie, każdy, kto posiadał grunty na obszarze poddanym wymianie (uczestnik wymiany), otrzymywał z tego obszaru inne grunty o równej wartości w zamian za grunty dotychczas posiadane. Z informacji uzyskanych ze Starostwa Powiatowego w B. wynika, że dokumentacja geodezyjna wymiany gruntów była skompletowana w latach 1957 - 1958 w dwóch opisanych teczkach. W spisach zawartości tych teczek nie figurują rejestry szacunku porównawczego gruntów przed i po wymianie, a zatem nie można stwierdzić, czy takie zostały wówczas sporządzone. Z powodu braku większości dokumentów dotyczących prac wymiennych, prowadzonych na terenie wsi L., a w szczególności rejestrów szacunku porównawczego sprzed i po wymianie, nie można porównać wartości gruntów posiadanych przez F. G. przed wymianą i otrzymanych po wymianie, a zatem nie można stwierdzić naruszenia przytoczonego powyżej przepisu art. 2 ust. 1 dekretu o wymianie gruntów.

Z akt sprawy, a w szczególności z kwestionariusza życzeń oraz wykazu oświadczeń uczestników wymiany gruntów wsi L. wynika, że F. G.

2

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

brał czynny udział w postępowaniu wymiennym, zarówno w odniesieniu do swoich gruntów, jak i gruntów I. G. W kwestionariuszu życzeń pod pozycją F.G. widnieje adnotacja: "Nie ma żadnych zabudowań, mieszka u ojca - G. I." oraz oświadczenie: "Życzy sobie mieć 0,60 ha", pod którymi widnieje własnoręczny podpis F. G. Podobnie w wykazie oświadczeń uczestników wymiany gruntów w sprawie projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowowydzielonych gruntów, pod oświadczeniem: "Przyjmuje działki" widnieje własnoręczny podpis F. G. pod jego pozycją, a także pod pozycją I. G.Z powyższego wynika, że F. G. jeszcze przed wydaniem orzeczeń o wymianie gruntów, oprócz swoich gruntów o powierzchni [...] ha, miał w swoim posiadaniu również grunty o powierzchni [...] ha - stanowiące własność I. G., co dawało łączną powierzchnię gospodarstwa wynoszącą [...] ha. Zaś przepis art. 5 dekretu o wymianie stanowił, że w toku wymiany gruntów gospodarstwa niepełnorolne mogły być jednocześnie uzupełnione gruntami państwowymi do norm obszarowych, jakie stosuje się przy nadawaniu gruntów na podstawie przepisów o reformie rolnej bądź o osadnictwie rolnym. Z kolei z § 8 ust. 2 zarządzenia nr 249 Ministra Rolnictwa z dnia 1 września 1955 r. w sprawie wymiany gruntów wynikało, że obszary indywidualnych gospodarstw chłopskich wydzielonych w wyniku wymiany nie mogły przekraczać norm obszarowych ustalonych dla przejęcia gruntów na cele reformy rolnej. W odniesieniu do gruntów stanowiących gospodarstwo F. G. zgodnie z rozporządzeniem Ministrów: Rolnictwa i Reform Rolnych, Ziem Odzyskanych oraz Administracji Publicznej wydanym w porozumieniu z Ministrami Obrony Narodowej i Skarbu z dnia 22 listopada 1947 r. w sprawie norm obszarowych, szacunku, odliczenia od ceny na rzecz osadników wojskowych oraz spłaty należności za gospodarstwa, nadane na podstawie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 74, poz. 471), ustalone normy mieściły się w granicach 9-12 ha.

Wszystko to musiało doprowadzić do stwierdzenia, iż zarzuty odwołującego się podnoszone w środku zaskarżenia od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2009 r., nie znajdują uzasadnienia w aktach sprawy zgromadzonych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zdaniem organu wymiana gruntów wsi L., w części dotyczącej gruntów zarówno będących własnością F. G., jak i wchodzących w skład spadku po jego ojcu – I. G.,

3

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

tworzących jedno gospodarstwo nadane w trybie dekretu z dnia 6 września 1946 r., została przeprowadzona zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa i brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z [...] października 1960 r., nr [...].

W skardze J. G. - działając w imieniu własnym, jak i pozostałych skarżących, tj. M. G., H. K., W. H., G. G. i J. G. - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2009r., jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez bezzasadne utrzymywanie w obiegu prawnym orzeczenia nr [...] jako wydanego z rażącym naruszeniem dekretu o wymianie, a w szczególności jego art. 2 ust. 1. Nadto naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. przez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji konstytucyjnej zasady praworządności, słusznego interesu obywateli oraz zaufania obywateli do organów Państwa; art. 77 § 1 K.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego; art. 78 § 1 K.p.a. przez nieuwzględnienie żądania strony przeprowadzenia pełnego zebrania dowodów mających znaczenie dla sprawy; art. 107 § 3 K.p.a. przez niepełne uzasadnienie decyzji wyrażające się w braku odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] oraz popełnienie błędów w stanie faktycznym.

Dalej skarżący i pełnomocnik pozostałych skarżących podniósł, iż przedmiotem skargi jest jednoznaczne ustalenie, stanowiące sedno sprawy, czy postępowanie wymienne przeprowadzone na obszarze wsi L., obejmujące grunty stanowiące gospodarstwo rolne F. G. zostało przeprowadzone zgodnie z art. 2 ust. 1 dekretu o wymianie w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] października 1960 r. Ojciec skarżącego F. G. był uczestnikiem tej wymiany i w jej wyniku za gospodarstwo o powierzchni [...] ha otrzymał grunt o powierzchni [...] ha, a pozostałe grunty o powierzchni [...] ha przejął i rozdysponował Skarb Państwa. Działka o powierzchni [...] ha nie odpowiadała wartością gruntom dotychczas posiadanym przez F.G., a postępowanie administracyjne zarówno prowadzone przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ odwoławczy nie dostarczyło jakiegokolwiek dowodu, aby grunt o powierzchni [...] ha miał równą wartość z gruntami o powierzchni [...] ha. Zatem

4

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

skarżący kategorycznie uważa, iż przedmiotowe postępowanie wymienne zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 dekretu o wymianie.

Zdaniem skarżącego dekret o wymianie, w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia, nie przewidywał możliwości zawierania tzw. ugody pozasądowej (patrz "Kwestionariusz życzeń" powołany w zaskarżonej decyzji), co skutkowało brakiem podstawy prawnej do przyjętej decyzji w orzeczeniu nr [...], bowiem zgodnie z obowiązującym wtedy stanem prawnym, wyrażone przez ojca życzenie "Życzę sobie mieć [...] ha" mogło zostać zmaterializowane jedynie na podstawie przepisów o zrzeczeniu się własności, czego nie dokonano.

W ocenie skarżącego koronnym dowodem nierozpoznania sprawy do chwili obecnej w sposób właściwy przez organy oby instancji jest fakt niezbadania jej według jednoznacznych wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 sierpnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 912/07 wydanym w tej sprawie. Zatem już z powodu niedostosowania się przez organy do wytycznych WSA zaskarżona decyzja Ministra podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Odnosząc się do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji skarżący:

po pierwsze zakwestionował tezę Ministra, jakoby grunty ojca F. G. i dziadka I. G. poddane postępowaniu wymiennemu posiadał ojciec skarżącego i stanowiły one w czasie wymiany praktycznie jedno gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, uznając ją nie tylko za błędną, ale i nieprawdziwą. Skoro to było jedno gospodarstwo, jak stwierdza się w decyzji Ministra, to nasuwa się pytanie, dlaczego w odniesieniu do jednego gospodarstwa rolnego wydano w postępowaniu wymiennym oddzielne orzeczenia. Ponadto spadkobiercami gruntów I. G., obok ojca, byli także jego bracia S. i A. G. i oni byli takimi samymi posiadaczami gruntów dziadka o powierzchni [...] ha, jak jego ojciec;

po drugie, skoro organ pisze, iż działkę o powierzchni [...] ha wydzielono na uzgodnionych zasadach z F. G., to domaga się precyzyjnego wyjaśnienia owych zasad i tego jak te zasady miały się do stanu prawnego obowiązującego w trakcie postępowania wymiennego, a także w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia. Skarżący uważa, że dekret o wymianie, a także przepisy wykonawcze w randze zarządzenia Ministra Rolnictwa nie przewidywały rozwiązania zastosowanego wobec ojca, dlatego też jego życzenia wyrażone w tzw. Kwestionariuszu życzeń, nie miały i nie mają znaczenia prawnego;

5

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

- po trzecie wskazuje na fakt, iż w trakcie rozpatrywania odwołania Minister skierował do [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. pismo z 15 lipca 2009 r., w którym m. in. czytamy, iż "Ministerstwo zwraca się z prośbą o udzielenie informacji, czy na obszarze objętym postępowaniem wymiennym przeprowadzony był szacunek porównawczy gruntów oraz o przesłanie kopii dokumentów zawierających wartości szacunkowe gruntów przed i po wymianie należących do I. G. i F.G. Wyżej wymienione dokumenty są niezbędne do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy". W odpowiedzi na powyższą prośbę Urząd Wojewódzki za pismem z 6 sierpnia 2009 r. poinformował, że "zarówno rejestr pomiarowo -klasyfikacyjny, jak i rejestr szacunku porównawczego nie zachowały się". W piśmie tym nie udzielono odpowiedzi na zadane pytanie przez Ministra, a mianowicie: "Czy na obszarze objętym postępowaniem wymiennym przeprowadzony był szacunek porównawczy gruntów?". Wniosek z powyższego jest taki, że Ministerstwo zapytuje organ pierwszej instancji, on nie odpowiada, po czym Ministerstwo pomija ten wątek, choć w ww piśmie twierdzi, iż informacje te są niezbędne do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W świetle powyższego, twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywiedzione zostały dowolnie i pozostają w sprzeczności już nie tylko z dekretem i z przepisami § 21 ust. 1 i 23 zarządzenia Ministra Rolnictwa nr 249 z dnia 1 września 1955 r. w sprawie wymiany gruntów (Nr U.R.R. 21/13/55), ale także ze zwykłą logiką rozumowania, bowiem bezzasadnie sankcjonują one to, że grunty o powierzchni [...] ha miały taką sama wartość, jak wydzielona ojcu działka nr [...] o powierzchni [...] ha. Skoro brak jest większości dokumentów, jak stwierdzono w zaskarżonej decyzji, to zdaniem skarżącego należało w postępowaniu administracyjnym dopuścić np. dowód z opinii biegłego, celem dokonania szacunku porównawczego wartości gruntów i dopiero na tej podstawie ustalić, czy grunty, o których mowa powyżej miały tę samą wartość, a tego nie uczyniono.

Skarżący podniósł także fakt nieuwzględnienia w zaskarżonej decyzji jego żądań, wyjaśnień i dowodów, które zawarł w piśmie skierowanym w dniu 4 października 2009r., po pouczeniu przez organ o prawie wynikającym z art. 10 K.p.a.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - w odpowiedzi na skargę - wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Jak wynika z opisanego stanu sprawy skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2009r. wniósł J. G., działając w imieniu

6

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych skarżących, tj. W. H., G.G., J. G., M.G. i H. K.

W pierwszej kolejności Sąd rozważył, czy ww skarżący są podmiotami uprawnionymi do wniesienia skargi.

Uprawnionym do wniesienia skargi - stosownie do art. 50 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.) - jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym oraz inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

Istnienie legitymacji skargowej podlega więc badaniu przez sąd administracyjny. Stanowi to konsekwencję wyodrębnienia "interesu prawnego" w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. jako interesu we wniesieniu skargi. Stwierdzenie jego braku u strony skarżącej powoduje oddalenie skargi (wyroki NSA: z 30.01.2007r., sygn. akt II OSK 247/06, publ. Lex nr 342607; z 10.04.2008r., sygn. akt II OSK 374/07, publ. Lex nr 468574). Nadto oznacza to, iż przepis art. 50 § 1 P.p.s.a. zawiera nie tylko normy określające podmioty uprawnione do wniesienia skargi, ale także normę proceduralną skierowaną do sądu administracyjnego pierwszej instancji, nakazującą zbadanie legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego skargę (wyrok NSA z 10.04.2008r., sygn. akt II OSK 374/07, publ. Lex nr 468574).

W świetle powyższego kryterium rozstrzygającym o dopuszczalności inicjowania postępowania przed sądem administracyjnym przez określony podmiot jest "interes prawny". Pojęcie "interes prawny" użyty w art. 50 § 1 P.p.s.a. obejmuje swoim zakresem pojęcie interesu prawnego z art. 28 K.p.a. (wyrok NSA z 28.12.2007r., sygn. akt I OSK 1387/07, publ. Lex nr 365847). Interes prawny w doktrynie i judykaturze definiuje się jako interes znajdujący oparcie w przepisach prawa materialnego, procesowego bądź ustrojowego (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, str. 129, w tym powołane tam orzecznictwo; wyrok NSA z 22.02.2008r., sygn. akt II OSK 69/7, publ. Lex nr 466377). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną

7

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

konkretnego podmiotu. Zatem to od wykazania związku pomiędzy interesem prawnym, chronionym przez przepis prawa, a zaskarżonym aktem organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi.

W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący J. G., W. H., G. G. i J. G. nie posiadają interesu prawnego uprawniającego ich do wniesienia skargi, w konsekwencji domagania się kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem.

Skarżący J. G. - według oświadczenia złożonego w jego imieniu przez pełnomocnika na rozprawie - wywodzi swój interes prawny z bycia następcą prawnym po F. G. (s. I. i K.), który był uczestnikiem postępowania wymiennego. Tymczasem z postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] grudnia 1982r. o stwierdzeniu nabycia spadku po F. G. (sygn. akt [...]) wynika, iż spadek po wyżej wymienionym na podstawie ustawy nabyli: żona M. G. oraz dzieci F. G., J. G., J. D., M. G., H. K., zaś wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym położonym w L. odziedziczyli z mocy ustawy: żona M. G. oraz dzieci J. D., M. G. i H. K.. Oznacza to, iż skarżący J. G. choć istotnie jest spadkobiercą F. G., to nie odziedziczył po nim udziału w gospodarstwie rolnym. Nie może więc z tytułu dziedziczenia wywodzić interesu prawnego do wniesienia skargi. Również w chwili obecnej nie legitymuje się żadnym tytułem prawnorzeczowym do gruntu objętego orzeczeniem kwestionowanym w postępowaniu nieważnościowym. Sam wyraźnie podkreślał w trakcie postępowania nieważnościowego, iż "nigdy nie przejął na własność i w posiadanie gospodarstwa rolnego swojego ojca" (pismo zatytułowane "żądanie" z 21.09.2006r.). Przejęcie w trybie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym rolników dotyczyło gospodarstwa rolnego objętego działkami nr [...], [...],[...],[...] i [...] należącego do M. G., a nastąpiło ono na rzecz M. G. i M. G. oraz J. D. i T. D. (akt notarialny z [...].06.1986r., rep. [...]).

Interesu prawnego ze spadkobrania po F. G. (s. Ignacego i Karoliny) - nie mogą także wywodzić skarżący W. H. (dawniej G.), G. G. i J. G., będący spadkobiercami F. G. (s. F. i M. G.) zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z [...] października 1984r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku (według

8

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

§ 2 aktu notarialnego z [...] marca 2001 r., nr rep. [...] załączonego do pisma z 21.05.201 Or. - k. 32 akt sądowych). F. G., s. F., tak jak skarżący J. G., nie odziedziczył udziału w gospodarstwie rolnym. Wymienieni skarżący nie legitymują się również w chwili obecnej żadnym tytułem prawnorzeczowym do gruntu wydzielonego w wyniku postępowania wymiennego. Wprawdzie byli właścicielami działki nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w L., niemniej jednak działka ta była przedmiotem dalszego obrotu, skutkującego całkowitym wyzbyciem się jej własności (akty notarialne z: [...] czerwca 1975r., rep. [...],[...] marca 2001 r., rep. [...],[...] stycznia 2005r., rep. [...]).

Wymieniani skarżący nie są także innymi podmiotami, którym ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 P.p.s.a.). Do kategorii takich "innych podmiotów" na przykład należą: wojewoda, który może wnieść skargę na podstawie art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r., nr 115, poz. 728) i art. 114 ust. 2 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r., nr 69, poz. 415), Prezes Urzędu Patentowego, który może wnieść skargę na zasadzie art. 254 ustawy z 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003r., nr 119, poz. 1117), czy funkcjonariusz Służby Więziennej, Minister Sprawiedliwości, którzy mogą wnieść skargę opierając się na art. 132a ust. 1 ustawy z 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z2002r., nr 207, poz. 1761).

Wobec powyższego skarga J. G., W. H., G. G. i J. G. podlegała oddaleniu.

Powyższymi wywodami dowiedziono, iż prawo zaskarżenia do sądu decyzji wydanego w postępowaniu administracyjnym przysługuje jedynie legitymowanemu podmiotowi, a zatem spór o zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd mógł rozstrzygać tylko ze skargi złożonej przez M. G. i H. K., jako że uznał je za podmioty mające legitymację skargową w rozumieniu art. 50 P.p.s.a.

Rozpoznając merytorycznie skargę M. G. i H. K., mając na uwadze uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 P.p.s.a.], Sąd doszedł do wniosku, iż skarga ta zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji uznał, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października

9

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

2009 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2009 r. naruszają prawo w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Po pierwsze, należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości aktu administracyjnego, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku orzeczenia nr [...], korzystającego z przymiotu ostateczności. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznego aktu administracyjnego jest jego ocena pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Zatem postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno - prawnego (por. orzeczenie SN z 7.03.1996r., sygn. akt III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 lutego 2006r. (sygn. akt II OSK 490/05, publ. Lex nr 196696) wyraził pogląd, iż "w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań". Nadto stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. W kontekście treści skargi należy podkreślić, iż działanie organu w trybie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wymaga zupełnie innego podejścia do sprawy i zasadniczo się różni od postępowania zwykłego. W postępowaniu zmierzającym do wydania tego rodzaju decyzji nie ma w zasadzie proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania oczywistych, widzialnych - jak zostało ugruntowane w orzecznictwie - gołym okiem uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. Przy tym należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek

10

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważnościowym aktu.

Po drugie zaskarżona decyzja jest wynikiem ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 sierpnia 2007r., sygn. akt IV SA/Wa 912/07. Wyrokiem tym uchylono decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2006r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2005r., mocą której również odmówiono stwierdzenia nieważności wyżej opisanego orzeczenia nr [...]. Okoliczność ta oznacza, iż organy administracji rozpoznające sprawę po wyroku Sądu Administracyjnego uchylającym ww decyzje - stosownie do art. 153 P.p.s.a. - były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tymże orzeczeniu Sądu. Związanie to odnosi się także do Sądu orzekającego obecnie w sprawie.

W powołanym wyroku Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 K.p.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem ówczesnego Sądu organy nie dokonały w ogóle oceny, czy kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie jest zgodne z przepisami prawa, w oparciu o które zostało wydane, a mianowicie z przepisami dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów - w brzmieniu ustalonym na dzień 15 października 1960 r. Ograniczyły się jedynie do wskazania, iż w wyniku wymiany ojciec skarżącego w zamian za grunty o pow. [...] ha otrzymał niezabudowaną działkę nr [...], o pow. [...] ha, zgodnie z wyrażoną przez niego wolą, potwierdzoną w kwestionariuszu życzeń uczestników wymiany, bez ustalenia i zbadania, czy taki tryb postępowania był zgodny z ww dekretem. Tymczasem strona skarżąca podniosła, iż możliwość zawierania ugody wynikała dopiero z art. 4a dekretu, który to przepis wprowadzono po nowelizacji dekretu, ustawą z dnia 29 czerwca 1962 r. zmieniającą dekret o wymianie gruntów (Dz. U. Nr 39, poz. 169), a zatem już po wydaniu kontrolowanego orzeczenia. Dokonanie oceny wyżej wymienionych zastrzeżeń, stanowiło sedno wystąpienia skarżącego o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...], zaś postawa organów unikającą rozpatrzenia kwestii zawartych we wnioskach skarżącego, oznacza ewidentne złamanie ogólnych zasad kodeksu postępowania administracyjnego, ujętych w art. 7, art. art. 8 i 11 K.p.a. Organy winny dokonać oceny kontrolowanego w postępowaniu nieważnościowym orzeczenia zgodnie z art. 156 K.p.a. (w kontekście przesłanek zarówno przesłanek pozytywnych, jak i negatywnych określonych w tym

11

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

przepisie), pod kątem jego zgodności z obowiązującymi w dacie wydania orzeczenia przepisami prawa. Ponadto obowiązkiem organów orzekających w sprawie było przede wszystkim ustalenie, czy skarżący może skutecznie kwestionować ww orzeczenie, jak również ustalenie kręgu stron postępowania nieważnościowego i zapewnienie im czynnego udziału w sprawie.

W świetle powyższego organy rozpoznające sprawę - powinny mieć na względzie dwie podniesione wyżej okoliczności, mianowicie to że sprawa toczy się w trybie nieważnościowym i związania - stosownie do art. 153 P.p.s.a. - oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przedstawionym wyżej orzeczeniu Sądu.

W ocenie Sądu - w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - organy wydające decyzje dopuściły się naruszenia art. 153 P.p.s.a., przez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku Sądu Administracyjnego jaki zapadł w sprawie 7 sierpnia 2007r. co do dalszego postępowania, które miały na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie. Naruszyły tym samym ponownie zasady ogólne postępowania, jak i zasady postępowania dowodowego, w szczególności art. 7, którego realizacji służy m. in. przepis art. 77 § 1, a nadto art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a.

Zgodnie z wytycznymi wynikającymi z przedstawionego orzeczenia Sądu Administracyjnego organy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy miały ocenić, zgodnie z art. 156 K.p.a. (w kontekście przesłanek zarówno pozytywnych jak i negatywnych określonych w tym przepisie), czy kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie jest zgodne z przepisami prawa. Zadaniem organu administracji w toku postępowania nieważnościowego jest dokonanie analizy orzeczenia kwestionowanego w tym postępowaniu oraz postępowania poprzedzającego jego wydanie w aspekcie uchybień procesowych, czy wadliwości w zastosowaniu prawa materialnego w postępowaniu zwyczajnym, bez możliwości sięgania do innych dowodów lub ustaleń faktycznych.

W pierwszej kolejności organy winny więc zbadać, czy można przypisać naruszenie prawa w zakresie zapisów ustawy, a zatem czy w sprawie organ wydający orzeczenie nr [...] nie naruszył przepisów stanowiących podstawę jego wydania, czyli dekretu o wymianie w brzmieniu ustalonym na dzień 15 października 1960 r. w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności tego orzeczenia, posiłkując się przy

12

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

tym przepisami wykonawczymi. Zakresem tychże badań winny więc również objąć, jak to zostało nakazane w wyroku z 7 sierpnia 2007r., czego do chwili obecnej organy nie uczyniły, czy ówcześnie zastosowany wobec gospodarstwa F. G. tryb postępowania wymiennego był zgodny z dekretem, zwracając przy tym uwagę na podnoszony - we wniosku o stwierdzenie nieważności - fakt możliwości zawierania ugody w sprawach dotyczących własności i posiadania gruntów wynikający dopiero z art. 4a dekretu o wymianie - wprowadzonego po jego nowelizacji ustawą z dnia 29 czerwca 1962 r. zmieniającą dekret o wymianie gruntów (Dz. U. Nr 39, poz. 169), czyli po wydaniu kontrolowanego w trybie nieważnościowym orzeczenia.

W aspekcie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy należy także podkreślić, iż organy nie mogą przez cały tok postępowania (a w sprawie było wydanych do tej pory aż 6 decyzji) uciekać, jak to już stwierdził w poprzednim wyroku Sąd Administracyjny, od rozważenia kwestii, zastrzeżeń, czy odmiennej od przyjętej przez organy oceny faktycznej lub prawnej sprawy, zawartych we wnioskach, pismach, czy środkach zaskarżenia skarżących. W ocenie Sądu nie ma takich zarzutów, do których organ odwoławczy nie byłby zobowiązany się odnieść w aspekcie ich słuszności bądź niezasadności. W wyroku z 6 sierpnia 1984r. (sygn. akt II S.A. 742/84, publ. ONSA 1984, Nr 2, poz. 67) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż "Organ administracji, który w ogóle nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia swoim obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 K.p.a." W myśl bowiem art. 8 i art. 11 K.p.a. organy administracji obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8), jak również wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 K.p.a.). Szczególną zaś rolę w zakresie realizacji zasady przekonywania odgrywa uzasadnienie zaskarżonej decyzji, które powinno z kolei odpowiadać wymogom z art. 107 § 3 Kpa. Motywy decyzji, zredagowane w sposób należyty powinny głównie polegać na tym, aby strona mogła w sposób należyty zrozumieć i w miarę możności zaakceptować zasadność wszystkich przesłanek faktycznych i prawnych, którymi organ administracji kierował się przy załatwianiu sprawy. Obowiązek ten wypływa także z zasady wyrażonej w art. 9 K.p.a. (zasady udzielania pomocy prawnej) (R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 103-104). Uzasadnienie obu kontrolowanych w sprawie decyzji w aspekcie ich legalności - w

13

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

ocenie Sądu - nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. Uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska danego organu, jak to zostało uczynione w sprawie. Przykładowo, poza wyżej już wykazanymi twierdzeniami skarżących, organy powinny i odnieść się do wątpliwości skarżących sprowadzających się do pytania, dlaczego wydano dwa orzeczenia o wymianie gruntów, tj. dla gospodarstwa I. G. i dla gospodarstwa F. G., w sytuacji gdyby było tak jak organy przyjmują, że w czasie wymiany grunty należące do I. G. i F. G. stanowiły jedno gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Ponadto w sytuacji, gdy takimi samymi posiadaczami gospodarstwa I. G. byli - jak twierdzą skarżące - inni jego spadkobiercy. Po drugie ustosunkować się również do wniosków merytorycznych zawieranych w treści składanych przez pełnomocnika skarżących pism (np. z4.10.2009r., 12.08.2009r.).

Z kolei odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji, należy wskazać, iż nietrafnie organ powołuje się w nim na art. 5 dekretu o wymianie. Przepis ten nie mógł mieć zastosowania do gospodarstwa F. G. objętego wymianą, bowiem regulacja ta dotyczyła gospodarstw niepełnorolnych uzupełnianych gruntami państwowymi, a takim gospodarstwem nie było wyżej wymienione gospodarstwo. Z kolei w dalszej części uzasadnienia Minister cytuje treść § 8 ust. 2 zarządzenia nr 249 Ministra Rolnictwa z dnia 1 września 1955r. w sprawie wymiany gruntów, który stanowił, iż obszary indywidualnych gospodarstw chłopskich wydzielonych w wyniku wymiany nie mogły przekraczać norm obszarowych ustalonych dla przejęcia gruntów na cele reformy rolnej. Tymczasem co do gruntów stanowiących gospodarstwo F. G. odnosi normę obszarową gruntów określoną w rozporządzeniu Ministrów: Rolnictwa i Reform Rolnych, Ziem Odzyskanych oraz Administracji publicznej z dnia 22 listopada 1947r. wydane w porozumieniu z Ministrami Obrony Narodowej i Skarbu w sprawie norm obszarowych, szacunku, odliczenia od ceny na rzecz osadników wojskowych oraz spłaty należności za gospodarstwa, nadane na podstawie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 74, poz. 471, ze zm.). Przedstawione stanowisko organu będzie także wymagało wyjaśnienia przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.

Nadto organ wskazał, iż z powodu braku rejestrów szacunku porównawczego gruntów sprzed wymiany i po wymianie nie można porównać wartości gruntów

14

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

posiadanych przez F. G. przed wymianą i otrzymanych po wymianie, a zatem nie można stwierdzić naruszenia art. 2 ust. 1 dekretu o wymianie, niemniej jednak okoliczności tej nie rozważył przekonywująco dla stron w kontekście całokształtu materiału sprawy jaki się zachował.

Kierując się dalej wytycznymi Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z 7 sierpnia 2007r., należy stwierdzić, iż organy nie ustaliły również kręgu stron postępowania, nie zapewniając im czynnego udziału w sprawie. Tymczasem podstawowym obowiązkiem organu jest w pierwszej kolejności ustalić wszystkie strony postępowania w celu zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.). Każde postępowanie administracyjne dla swojej prawidłowości wymaga ustalenia kręgu podmiotów, które są jego stronami. Zasadą jest, że w postępowaniu nieważnościowym stronami postępowania są strony biorące udział w postępowaniu zwykłym lub ich następcy prawni. Występują jednakże sytuacje, w których stroną postępowania nieważnościowego jest podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. do bycia stroną w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym. Taka sytuacja zachodzi np. w przypadku postępowań dotyczących nieruchomości. Otóż, legitymację prawną do bycia stroną w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym poza byłym właścicielem nieruchomości lub jego następcami prawnymi, innymi podmiotami biorącymi udział w postępowaniu zwykłym, będą miały również podmioty obecnie władające tą nieruchomością. Z akt sprawy wynika, iż w rozpatrywanej sprawie organy w prowadzonym postępowaniu nadzorczym zapewniły udział tylko następcom prawnym byłego właściciela gospodarstwa, pomijając jednak podmioty mające obecnie tytuł prawny do spornego gruntu. Tymczasem wynik postępowania nadzorczego w stosunku do orzeczenia nr [...] dotyczy interesu prawnego aktualnego posiadacza nieruchomości będącej przedmiotem postępowania wymiennego. Oznacza to, że aktualni właściciele przedmiotowej nieruchomości mają legitymację do uczestniczenia w tym postępowaniu nadzorczym. Dla porządku należy zauważyć, że aktualność tych danych powinna być sprawdzona na moment ustalania kręgu stron. Stwierdzone uchybienie stanowi także o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 10 § 1 K.p.a. przez organy.

Z kolei organy zastosowały się do wytycznej dotyczącej zbadania interesu prawnego skarżącego J. G. W efekcie uznano, iż J. G. nie może skutecznie kwestionować orzeczenia o wymianie, bowiem nie przysługuje mu

15

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

przymiot strony i wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia rozpoznano jako pochodzący od innych spadkobierców F. G., działających przez pełnomocnika – J.G. Istotnie z akt sprawy wynika, iż spadkobiercy w osobach M.G., H. K. i J. D. w 2008r., czyli po wyroku z 7 sierpnia 2007r., przyłączyli się do wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o wymianie gruntów. Niemniej jednak wykonanie tej wytycznej - ze względu na fakt, iż toczyło się postępowanie administracyjne - winno przybrać formę decyzji o umorzeniu postępowania z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] pochodzącego od J. G. Oczywiście rozstrzygnięcie takie należałoby potraktować jako wyjątkowe, bowiem co do zasady w takim wypadku organ stosuje art. 157 § 3 K.p.a., tj. odmawia wszczęcia postępowania nieważnościowego. Uchybienie to Sąd rozważył w kategoriach naruszenia, które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem skoro pozostali wnioskodawcy posiadali przymiot strony, to bez przeszkód mogło dojść do merytorycznego rozpoznania sprawy. Zatem ta podstawa naruszenia przepisu procesowego nie stanowiła przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Powyższymi rozważaniami wykazano, iż organy w dalszym ciągu, pomimo poprzednich wytycznych Sądu Administracyjnego, nie przeprowadziły postępowania, które doprowadziłoby ponad wszelką wątpliwość do wykazania, czy w sprawie zaistniała bądź nie przesłanka do stwierdzenia nieważności orzeczenia, w tym również czy przy wydawaniu orzeczenia nr [...] doszło do rażącego naruszenia prawa, polegającego na ewidentnej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a mającymi wówczas zastosowanie przepisami prawa. Zatem doszło do naruszenia nie tylko art. 153 P.p.s.a., ale i art. 7, art. 8, art. 10, art. 15, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. żart. 11 K.p.a.

Nadto wykazać należy inne uchybienia przepisów prawa procesowego, które w ocenie Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze jako podstawę prawną decyzji organu pierwszej instancji o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] powołano art. 156 § 2 i art. 157 K.p.a. Pierwszy z przywołanych przepisów (czytany w zw. z art. 158 § 2 K.p.a.) stanowi, iż nie stwierdza się nieważności decyzji wówczas, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, ale wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Z treści uzasadnienia decyzji z [...] czerwca 2009r. nie wynika aby organ rozważał w sprawie nieodwracalne skutki prawne, o

16

Sygn. akt IV SA/Wa 1919/09

których stanowi art. 156 § 2 K.p.a. Z kolei art. 157 K.p.a. zawiera trzy paragrafy. Zatem obowiązkiem organu było powołanie nie tylko właściwej, ale i dokładnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uchybienia tego nie konwalidował organ odwoławczy. Po drugie zauważyć należy, iż skarżące wnioskowały o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] i rozstrzygnięcia wydanych decyzji odpowiadały zakresowi wniosku. Natomiast już z ich uzasadnienia wynika, iż w zasadzie dokonano oceny pod względem nieważności obu orzeczeń, tj. orzeczenia nr [...] i orzeczenia nr [...], stwierdzając że wymiana gruntów F. G. i I. G. została przeprowadzona zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa, do czego - mając na uwadze zakres wnioskowania stron - organy były nieuprawnione. Z kolei podstawa prawna rozstrzygnięć nie wskazuje, aby oceny orzeczenia nr [...] dokonywano z urzędu.

Organ pierwszej instancji, a następnie organ odwoławczy (jeżeli doszłoby do rozpoznawania sprawy w trybie odwoławczym) - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy - będą mieć na względzie wskazówki co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym orzeczeniu oraz wytyczne sformułowane w wyroku z 7 sierpnia 2007r. W szczególności w pierwszej kolejności należy ustalić prawidłowo krąg stron postępowania, a następnie wydać akt administracyjny zgodny z prawem. W zależności od efektu przeprowadzonych rozważań organy winny mieć także na względzie treść art. 156 § 2 K.p.a.

W tym stanie rzeczy uznano, iż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja naruszają wyżej powołane przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynika sprawy i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 135 P.p.s.a. - ze skargi M. G. i H. K. -orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. Natomiast w punkcie II - na zasadzie art. 151 P.p.s.a. - skargę J. G., W. H., G. G. i J.G. oddalono, jako podmiotów nieposiadających interesu prawnego, czyli nieuprawnionych do wniesienia skargi. Postanowienie o kosztach postępowania sądowego, na które złożył się wpis od skargi w wysokości 200 zł oparto na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. oraz zawarto w punkcie III wyroku.