Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 248/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 8, art. 11, art. 15, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 27 ust 2
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
article: Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2020 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą K. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2018 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą K. na rzecz Skarżącej, tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 200,00 zł (dwieście złotych).


UZASADNIENIE

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w K. (dalej: Dyrektor, organ odwoławczy, organ II instancji) decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca [...] r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.), w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2137 ze zm.;), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] września 2019 r. nr [...], w sprawie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018 dla O. Sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca).

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując, że Spółka za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus w dniu [...] czerwca 2018 r. złożyła wniosek o przyznanie na 2018 r. jednolitej płatności obszarowej (dalej: JPO), płatności za zazielenienie (dalej: PZ), płatności dodatkowej (dalej: PD), płatności dla młodych rolników (dalej: MR), płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w strefie nizinnej 1 (dalej: ONW), płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 4.5 - Półnaturalne łąki świeże (dalej: RŚK 4.5). Ww. wniosek (jego zakres) dotyczył przyznania płatności JPO/PZ/PD/MR/ONW/RŚK do obszaru opisanego jako działka rolna:

- [...] (1,02 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (2,11 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (0,28 ha, dz.ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (4,20ha, dz.ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (1,71 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (0,20 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (0,18 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (0,22 ha /0,11 ha /0,11 ha, dz. ewid. nr [...], JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (0,11 ha, dz. ewid. nr [...], PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...](1,00 ha, dz.ewid nr [...], PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ON).

Ponadto Strona w cz. [...] wniosku (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) wpisała dz. ewid. nr [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...] i [...] z powierzchnią kwalifikującego się hektara ogółem i gruntów ornych ogółem 0,00 ha, bez wskazywania działek rolnych w cz. [...] wniosku (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych), położonych na tych działkach ewid. Wszystkie ww. grunty znajdowały się w woj. [...], powiecie [...], gminie G., obrębie ewid. O. nr [...]. Strona zadeklarowała łącznie 10,92 ha do płatności JPO/PZ/PD/MR/PRŚK/ONW (wg cz. [...]). Do wniosku nie były dodane załączniki graficzne z wykreślonymi powierzchniami deklarowanymi do płatności w ramach działek ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (w pozostałych przypadkach były).

W dniu [...] lipca 2018 r. Strona za pośrednictwem aplikacji eWniosekPIus złożyła zmianę do wniosku pierwotnego o treści takiej samej jak wniosek pierwotny.

Dnia [...] lipca 2018 r. Strona złożyła również drogą elektroniczną kolejną zmianę do swojego wniosku wymieniając w niej następujące działki rolne:

- [...] (1,02 ha, ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (1,94ha, dz.ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW,

- [...] (0,28ha, dz.ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (4,20 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (1,71 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (0,20 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...](0,18 ha, dz.ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (0,11 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (0,84 ha, dz. ewid nr [...], deklarowana grupa upraw PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- J (10,63 ha, dz. ewid. nr [...] [10,45 ha] i [...] [0,18 ha], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- [...] (0,18 ha. dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ),

- [...] (10,45 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ,

[...] (0,15 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW),

- L (11,88 ha, dz. ewid. nr [...] [2,45 ha] i [...] [0,02 ha], [...] [9,41 ha], deklarowana grupa upraw JPO/ONW,

- [...] (0,02 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ),

- [...] (2,45 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw PRSK TUZ null kośny/TUZ,

[...] (9,41 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ),

[...] (1,79 ha, dz. ewid. nr [...], deklarowana grupa upraw JPO/PRSK TUZ 4.5 kośny/TUZ/ONW).

Ponadto Strona w cz. [...] wniosku (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) wpisała dz. ewid. nr [...], [...] z powierzchnią kwalifikującego się hektara ogółem i gruntów ornych ogółem 0,00 ha, bez wskazania działek rolnych w cz. [...] wniosku (oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych) położonych na tych działkach. Na pierwszej stronie wniosku (w odróżnieniu od wniosku pierwotnego i z dnia [...] lipca 2018 r.) zaznaczono poz. przejęcie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Do tej zmiany nie dodano załączników graficznych zawierających wykreślone działki rolne na działkach ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

Dnia [...] lipca 2018 r. Strona poinformowała organ I instancji, że brak odpowiednio wczesnej deklaracji 34,93 ha (grunty przejęte od rolnika A. P.) był wynikiem niestabilnego działania aplikacji eWniosekPIus, a dnia [...] maja 2019 r. Strona złożyła pismo, w którym zapewniła o rzetelnej kontynuacji realizacji zobowiązania RŚK przejętego od rolnika A. P. oraz ponownie wskazała na nieprawidłowe działanie aplikacji wykorzystanej do złożenia wniosku drogą elektroniczną.

W dniu [...] maja 2019 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], w której powierzchnię deklarowaną do płatności ONW ustalono na poziomie 10,92 ha (nie uwzględniono zmian składanych po pierwotnym wniosku), a pow. uprawnioną do ww. płatności ustalono na poz. 10,63 ha. Oznaczało to przyznanie płatności ONW w pomniejszeniu (w kwocie 1.902,77 zł).

Od decyzji tej Strona złożyła odwołanie.

Dyrektor w wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] uchylił decyzje Kierownika z dnia [...] maja 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Kierownik po ponownym rozpoznaniu sprawy opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2019 r. przyznał Stronie płatności do pow. 10,48 w wysokości 1.875,92 zł. Jako podstawę prawną decyzji Kierownik wskazał m.in. art. 3 ust. 1 oraz 26 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020 (Dz.U. z 2018 r. poz. 627, ze zm.; dalej: ustawa o wspieraniu).

W dniu [...] października 2019 r. Strona złożyła odwołanie od decyzji kierownika z dnia [...] września 2019 r.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w jego ocenie decyzja organu I instancji, jest decyzją prawidłową, gdyż uwzględnia wszystkie istotne okoliczności prawne i faktyczne sprawy, którą rozstrzygała i dlatego odwołanie nie mogło zostać i nie zostało uwzględnione.

Następnie organ odwoławczy ponownie przedstawił stan faktyczny sprawy i stwierdził, że ponieważ ani Strona ani organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja, ARiMR) nie dysponują wydrukiem wniosku (lub odpowiednim plikiem) wskazującym na inną deklarację (np. większą), deklaracja do płatności łącznej pow. na poziomie 10,92 ha w ramach wniosku pierwotnego złożonego dnia [...] czerwca 2018 r. i powierzchni ostatecznie zadeklarowanej na poziomie 10,48 ha, po zmianie do wniosku złożonej dnia [...] lipca 2018 r. (wycofanie z płatności pow. 0,44 ha) powierzchnia została uznana za bezsporną. Zmiana zwiększająca ww. areał (zawierająca odpowiednio wskazane powierzchnie w [...] części wniosku i działki rolne w [...] części wniosku), została złożona w dniu [...] lipca 2018 r. Taka zmiana była jednak niemożliwa do uwzględnienia z uwagi na upływ terminu wskazanego w art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. (Dz. U. L 181 z 20.6.2014, s. 48 ze zm.) i art. 78 akapit pierwszy lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 549 ze zm.).

Zgodnie z tymi przepisami poprawki do wniosków (zmiany do nich) można składać bez negatywnych konsekwencji do końca terminu na składanie wniosków (tj. albo 15 maja albo dłuższym terminie ustalonym przez Komisję UE). Złożenie zmiany jest także możliwe przez 25 dni po 15 maja ale wówczas oznacza to obniżkę płatności o 1% za każdy dzień roboczy po 15 maja odnośnie części dodanych do wniosku w takiej zmianie. Jeżeli najpóźniejszy termin na złożenie wniosków jest wcześniejszy niż ostateczny termin na wniesienie poprawek (zmianę) lub taki sam, zmiany zgłoszone po tym terminie są uznawane za niedopuszczalne. W 2018 r. ostateczny termin na złożenie zmiany do wniosku przypadał na 10 lipca 2018 r. (zmiana została złożona w dniu [...] lipca 2018 r.). Z takiego samego powodu niemożliwe było uwzględnienie zmiany z dnia [...] lipca 2018 r., przy czym ta zmiana faktycznie jedynie powielała zawartość wniosku pierwotnego, więc jako taka zmiany tego wniosku nie stanowiła. Ponieważ wycofanie działek z wniosku było możliwe do dnia wydania decyzji w sprawie przez organ I instancji (zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji UE nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Dz. Urz. UE L 227 z dnia 31 lipca 2014 r., str. 69 ze zm.), umorzone zostało postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW do części działek o pow. łącznej 0,44 ha, wycofanych przez Stronę z płatności w ramach zmiany do wniosku z dnia [...] lipca 2018 r.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że Strona wnosi w swoim odwołaniu o uznanie jako zadeklarowanej i uprawnionej do płatności powierzchni 34,93 ha. Jako uzasadnienie Strona podaje, iż dnia [...] marca 2018 r. przejęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe od A. P. i od tego dnia rzetelnie realizuje to zobowiązanie. W odwołaniu strona twierdzi także, że we wniosku złożonym elektronicznie w dniu [...] czerwca 2018 r. zadeklarowana została cała powierzchnia przejęta od A. P. tj. 34,93 ha (po uwzględnieniu zmian wynikających z odmiennego sposobu ustalania pow. przy składaniu wniosku przez aplikację). Według Strony mniejsza wartość powierzchni uprawianej (zadeklarowanej) wynika z błędu systemu informatycznego ARiMR / aplikacji eWniosekPlus, jego niestabilnej i powolnej pracy oraz braku reagowania na prawidłowe działania użytkownika.

Organ II instancji odnosząc się do tego zarzutu stwierdził, że "pozostają one bez wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w sprawie strony. Rozstrzygnięcie to zostało oparte o dane zawarte we wniosku złożonym w dniu [...] czerwca 2018 r. z uwzględnieniem zmiany dot. wycofania części działek z dnia [...] lipca 2018 r. Zmiana zwiększająca pow. deklarowaną do 34,93 ha nie mogła zostać uwzględniona z uwagi na złożenie jej po dopuszczalnym terminie tj. po 10 lipca 2018 r. W dniu [...] maja 2019 r., do BP ARiMR wpłynęło pismo strony, w którym wnioskodawca informuje, że aplikacja eWniosek działała niestabilnie i nieprawidłowo. Nie stwierdzono jednak błędów w działaniu aplikacji eWniosekPlus, co zostało zweryfikowane w toku prowadzonego postępowania odwoławczego. Uzyskane informacje wskazują na brak śladów rewizyjnych dla spornych działek strony, co oznacza, iż nie zostały one zadeklarowane do płatności w terminie składania wniosków. Strona również nie dostarczyła dokumentów potwierdzających występowanie problemów podczas składania wniosku w aplikacji eWniosekPlus, mogących potwierdzać jej stanowisko, wyrażone w pismach przesłanych do organu I lub II instancji.

Następnie Dyrektor stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy organy ARiMR nie mogły przyznać stronie płatności do obszarów, które nie zostały zadeklarowane do tych płatności. I to bez względu na to, czy ww. brak odpowiedniej deklaracji wynikał z omyłki Strony, czy też z tego powodu, że nie zadeklarowane działki mogły się do ww. płatności kwalifikować. Zgodnie z art. 21 i art. 22 z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 134; dalej: ustawa o płatnościach) wsparcie, o które się ubiegała Strona w ramach niniejszej sprawy, jest rodzajem pomocy finansowej, o którym rozstrzyga się jedynie na wniosek osoby (podmiotu) zainteresowanego otrzymaniem takiego wsparcia, Weryfikacja tego, czy i w jakim zakresie dany wnioskodawca spełnia wymogi otrzymania danego rodzaju pomocy, odbywa się podczas kolejnych etapów kontroli złożonego/ych przez niego wniosku/ów.

Agencja decydując o ww. płatnościach opiera się więc przede wszystkim na informacjach zawartych w takim wniosku i nie może samowolnie przyznawać stronie płatności innych lub do powierzchni większych niż te, które we wniosku wskazano. Jest to związane ze ścisłymi kryteriami, jakie trzeba spełnić, aby otrzymać ww. płatności. W przypadku płatności, których dotyczy przedmiotowa sprawa, wniosek o ich przyznanie dotyczy tylko konkretnego roku i nie daje bezwarunkowej gwarancji uzyskania ich w przyszłości. Tym samym nawet ewentualne uzyskanie tych samych płatności w latach wcześniejszych, nie przesądza i nie może przesądzać o ich uzyskaniu w latach kolejnych. Dotyczy to także wysokości kwot takich płatności. Podstawą wnioskowania o płatności w formie elektronicznej jest art. 22 ustawy o płatnościach. Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, wniosek o wypłatę tych płatności, wraz z wszystkimi związanymi z nim załącznikami i deklaracjami, składa się przede wszystkim za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji. Art. 22 ust. 3 ustawy o płatnościach stanowi z kolei, że internetowy formularz wniosku powinien być zabezpieczony przed dostępem osób trzecich - m.in. poprzez przyznanie wnioskodawcy własnych loginu i hasła. Ponadto taki wniosek internetowy jest oparty o informacje (tj. częściowo wypełniony odnośnie płatności, działek ewidencyjnych i rolnych) wynikające z wniosku złożonego przez tą samą osobę w roku poprzednim. Szczegóły dotyczące wniosków w formie elektronicznej zawiera (wydane na podstawie art. 22 ust. 11 ustawy o płatnościach) rozporządzenie z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 353 ze zm.).

Dalej organ odwoławczy wskazał, że jak ustalono, Strona złożyła wniosek drogą elektroniczną (w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie złożenia takiego wniosku) i zasadniczo zawierał on wszystkie informacje niezbędne do jego rozpatrzenia. Taka postać wniosku Strony jest dostępna organom ARiMR - pracownicy tych organów mogą przeglądać elektroniczne wnioski stron m.in. w celach ich weryfikacji. Sposób wypełnienia wniosku wskazuje na to, że Strona albo nie zapoznała się z instrukcją jego wypełniania albo nie zastosowała się do zapisów tej instrukcji. Chodzi w szczególności o zapis zalecający aby przed przesłaniem wniosku do ARiMR zweryfikować, czy dany wniosek nie zawiera błędów. W oparciu o art. 23 ust. 2 ustawy o płatnościach, wniosek Strony był rozpatrywany w takim zakresie, w jakim został wypełniony prawidłowo. W niniejszej sprawie oznaczało to potraktowanie jako zadeklarowanej powierzchni 10,48 ha. Brak wypełnienia przez stronę wniosku w taki sposób, aby możliwe było przyznanie płatności w żądanej wysokości, nie mógł być również zakwalifikowany jako błąd oczywisty, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Wniosek Strony był jednak wypełniony poprawnie, a jego zawartość nie wskazywała na cokolwiek mającego charakter błędu tego rodzaju. Nie stwierdzono w szczególności takiego błędu, który byłby możliwy do dostrzeżenia już podczas wstępnej analizy (np. rejestrowania) wniosku strony i który nie uniemożliwiałby jednoznacznego ustalenia zakresu wsparcia, o jaki strona wnioskowała. Na etapie wstępnej weryfikacji wniosku organ administracyjny nie był bowiem w stanie ocenić, do których działek rolnych Strona żąda płatności za 2018 r. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie mogło chodzić o oczywiste braki we wniosku, a tylko o jego zmianę. Zmiana była jednak niemożliwa z uwagi na wspomniany upływ terminu wskazanego w art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. i art. 78 akapit pierwszy lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013.

Brak wypełnienia przez Stronę tych części jej wniosku, które były związane z płatnościami JPO/PZ/PD/MR i dot. ew. działek niezadeklarowanych do tego wsparcia, nie mógł być także potraktowany jako brak formalny możliwy do uzupełnienia w trybie art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach albo w trybie art. 64 § 2 K.p.a.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że ubieganie się o płatności ONW do konkretnych działek rolnych, jest prawem strony zainteresowanej tymi płatnościami, a nie jej obowiązkiem. Tym samym ewentualny brak wypełnienia przez stronę części wniosku odnośnie płatności ONW, nie naruszał wymogów ustalonych w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Nie czynił także wniosku Strony niekompletnym i umożliwiał dalsze prowadzenie związanego z nim postępowania. Konsekwencją tego był brak możliwości wystosowania do strony wezwania do usunięcia braków formalnych, tj. np. zaznaczenia przez nią części wniosku związanych ze wspomnianymi płatnościami. Jednocześnie, podczas kontroli administracyjnej, stwierdzono zawyżenie powierzchni uprawnionej do płatności ONW na działce rolnej D (dz. ewid. nr [...]). Strona zadeklarowała w ramach tej działki [...],20 ha. Natomiast powierzchnia uprawniona wyniosła 4,18 ha, co oznaczało, iż zawyżenie powierzchni wynosi 0,02 ha.

Podstawą stwierdzenia zawyżenia powierzchni uprawnionej do wsparcia na ww. działce ewidencyjnej [...] było porównanie powierzchni zadeklarowanych we wniosku Strony odnośnie tej działki oraz tzw. powierzchni referencyjnych, tj. maksymalnych obszarów, które według ARiMR potencjalnie kwalifikują się do płatności w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych. Obszary te są określane także jako powierzchnie ewidencyjno-gospodarcze (PEG), maksymalne kwalifikowalne obszary (MKO), bądź działki odniesienia lub działki referencyjne. Wyliczeń takich powierzchni dokonują pracownicy ARiMR, a wyniki pomiarów zapisywane są w prowadzonym przez ARiMR systemie identyfikacji działek rolnych (LPIS). System LPIS ustanowiony jest w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego, które wymuszają jego stosowanie na Polsce jako państwie funkcjonującym w ramach tzw. wspólnej polityki rolnej UE. Podstawą ustalenia pow. uprawnionej są analizy zdjęć lotniczych lub wyniki kontroli terenowych. W niniejszej sprawie podstawą ww. wyliczeń były ortofotomapy cyfrowe, tj. tak przetworzone metrycznie zdjęcia lotnicze terenu (w przypadku sprawy strony wykonane w dniu [...] października 2018 r.), aby możliwe było dokonywanie na tych zdjęciach dokładnych pomiarów odległości i powierzchni (np. pól uprawnych), bez obaw o zafałszowania takich pomiarów wynikające np. z pokrycia gruntu czy też nachylenia mierzonego terenu.

Podstawą do przeprowadzania przez Agencję kontroli, które dzięki zastosowaniu systemów informatycznych umożliwiają wykrywanie rozbieżności między deklaracjami dotyczącymi działek zawartych we wnioskach o płatności, a działkami referencyjnymi z systemu LPIS (tak aby możliwie jednoznacznie ustalić kwalifikowalność zadeklarowanych obszarów do tych płatności), jest art. 29 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014. Zawyżenie powierzchni uprawnionej do płatności na działce ewidencyjnej nr [...] dotyczącej obszaru położonego w południowej części tej działki. Znajdujące się tam zadrzewienia i zakrzaczenia wykluczały uznanie tego fragmentu działki nr [...] za użytkowany rolniczo. Ww. okoliczności oznaczały w przypadku zakwestionowanego areału na działce ewidencyjnej nr [...] brak możliwości uznania tego areału za uprawniony do wnioskowanego wsparcia.

Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że "Po uwzględnieniu całokształtu okoliczności tej sprawy, decyzja organu I instancji została uznana przez Dyrektora M. OR ARiMR za prawidłową. Nie stwierdzono w niniejszej sprawie niedostatecznego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego bądź innych naruszeń k.p.a., lub innych aktów prawnych regulujących analizowany przypadek. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone odnośnie wniosku strony uznano za wystarczająco wnikliwe i zgodne z zasadami regulującymi te czynności. Organ I instancji rozpatrzył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie zaniedbując czynności związanych z zebraniem tego materiału. Również wybór i zastosowanie przepisów odnoszących się do przypadku strony uznano za prawidłowe. Efektem działań organu I instancji było adekwatne ustalenie konsekwencji stanu faktycznego sprawy oraz podstaw prawnych zastosowania tych konsekwencji. W sprawie nie zaistniały także żadne inne okoliczności uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji lub umorzenie dotyczącego tej decyzji postępowania odwoławczego. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ II instancji podjął zatem decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie wydane w I instancji".

Na powyższą decyzję Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, w której nie sformułowała wprost żadnych zarzutów naruszenia przepisów. Natomiast w skardze tej podniosła, że w dniu [...] czerwca 2018 r. został złożony elektronicznie wniosek o przyznanie płatności na rok 2018 w którym wnioskowała o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, płatności dla młodych rolników, płatności ONW i płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. We wniosku zostały zaznaczone wszystkie działki przejęte od A. P.. W 2017 r. A. P. otrzymał płatność na działki o łącznej powierzchni 37,52 ha. Spółka po przejęciu działek i zgłoszeniu ich w aplikacji e-wniosek złożyła wniosek o płatności dla 34,93 ha. Różnica wielkości wynika tylko i wyłącznie z odmiennego sposobu, jakim ustala się powierzchnię składając wniosek ręcznie od sposobu ustalania wielkości przez aplikację.

Skarżąca podkreśliła, że wielkości działek, ich granice oraz klasyfikacja jest automatycznie uzupełniana przez aplikację ARiMR i rolnik nie może samodzielnie tego wprowadzić ani dokonać zmian. Rolnik poza więc wprowadzaniem posiadanych/dzierżawionych działek zdaje się na działanie systemu. Celem Spółki od samego początku było pełne realizowanie przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Spółka szczegółowo tłumaczyła przyczynę rozbieżności między pierwszym wnioskiem, a ostatnią jego korektą. Wniosek złożony przez aplikację w dniu jego wysłania t.j. [...] czerwca 2018 r., posiadał zaznaczone wszystkie działki wraz z ich powierzchnią. Zadeklarowanie wszystkich działek potwierdza również decyzja o przyznaniu płatności, która w swoim brzmieniu niejednokrotnie wymienia działki uprawiane przez rolnika, natomiast rozbieżność pojawia się na etapie deklaracji powierzchni działek. Program nie zareagował poprawnie i nie uwzględnił we wniosku deklaracji uprawy działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oznaczając je z powierzchnią 0 ha. Spółka nie miałaby żadnego celu we wprowadzaniu do programu działek, a następnie nie deklarowaniu na nich uprawy.

Spółka była przekonana o poprawności złożonego wniosku, w którym wykaz działek był tożsamy z dzierżawionymi przez rolnika gruntami oraz w programie widniały na mapach zaznaczone na nich uprawy. Zatem mniejsza wartość powierzchni uprawianej jest najpewniej wynikiem błędu systemu informatycznego Agencji. Trudno też znaleźć powód, dla którego Spółka chciałaby zgłosić [...] działek bez żadnej uprawy. Pracownicy Spółki sprawdzali wielokrotnie wpisane w aplikacji wartości powierzchni działek i mogą potwierdzić, że były one wprowadzone do wniosku prawidłowo. Różnica pomiędzy wnioskiem przygotowywanym, a wnioskiem obecnie widocznym w systemie Agencji pojawiła się w wyniku zawieszania się systemu informatycznego. W związku z niestabilną i powolną pracą oraz częstym zacinaniem się aplikacji e-wniosek, którą trzeba było co chwilę resetować (zamykać i od nowa się logować) oraz z niereagowaniem aplikacji na działania użytkownika, źródłem zaistniałej oczywistej omyłki pisarskiej jest aplikacja do składania wniosków udostępniona i zarządzana przez Agencję. Był to pierwszy rok obowiązywania elektronicznej formy składania wniosków, a zatem system był mocno obciążony. Ponadto również Spółka po raz pierwszy składała wniosek w formie elektronicznej, co dodatkowo zwiększało trudność. Ciężko bowiem opanować dobrze aplikację, która nie w pełni działa. Dodatkową okolicznością potwierdzającą błędne działanie aplikacji stanowi fakt, że nastąpiło całkowite przejęcie zobowiązania przez Spółkę od rolnika A. P.. Oznacza to, że Spółka uprawia dokładnie te same działki i o tej samej wielkości jak dotychczas robił to A. P..

Dyrektor w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

W myśl art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020, poz. 374 ze zm.), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W niniejszej sprawie Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia [...] października 2020 r., wyznaczył w rozpatrywanej sprawie posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 2335, dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli decyzji opiera się na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Jak wynika bowiem z art. 133 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez ten sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zaskarżony akt administracyjny, Sąd nie ogranicza się jedynie do kontroli tego aktu, lecz bada, czy okoliczności przedstawione w takim akcie znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy.

Rozpoznając sprawę zgodnie z powyżej zakreślonymi regułami, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził naruszenie, art. 107 § 3, art. 80 K.p.a., a w konsekwencji art. 8 i art. 11 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. integralną częścią każdej decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl powyższego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.). Zasada ta nie jest zrealizowana zarówno wówczas, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, jak też, gdy nie ustali i nie odniesie się do wszystkich faktów istotnych dla danej sprawy.

Jak trafnie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II OSK 110/15 wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl) motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. Podejmowanie decyzji posiada także, obok oczywistych aspektów proceduralnego i materialnego, aspekt intelektualny. Jest to przecież proces myślowy, który powinien być logiczny i spójny, i który powinien zmierzać do uświadomionej konkluzji, opartej o uświadomione motywy działania. Motywy te można poznać na podstawie prawidłowo zredagowanego uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie tychże motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma stanowić właśnie odpowiedź na pytanie: "dlaczego?", a nie tylko stwierdzenie "że". Ono ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale właśnie umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania.

W przypadku decyzji odwoławczej naruszenie art. 11 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. zaistnieje także wtedy, gdy organ nie dokona oceny w kontekście okoliczności i argumentów wskazanych w odwołaniu. Przyjdzie jeszcze wskazać za NSA (por. wyrok z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II GSK 346/15), że organ odwoławczy, orzekający na niekorzyść strony, zobowiązany jest do sporządzenia uzasadnienia w sposób wyjątkowo staranny, tak aby strona miała pełną wiedzę co do przesłanek zastosowania określonych w rozstrzygnięciu przepisów. Uzasadnienie, które pomija zasadnicze przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji w ten sposób, że nie podaje ich wykładni i nie wyjaśnia powiązania tych norm z pozostałymi powołanymi w decyzji oraz nie rozprawia się z zasadniczymi dla wyniku sprawy argumentami strony, jest uzasadnieniem wadliwym, naruszającym zarówno art. 107 § 3 K.p.a., jak też art. 11 tej ustawy. Jak przyjmuje się w doktrynie, uzasadnienie decyzji w przewidzianym w art. 107 § 3 K.p.a. kształcie stanowi jedną z podstawowych gwarancji procesowych, której zadośćuczynienie przez organ umożliwia przeprowadzenie pełnej kontroli rozstrzygnięcia (zob. Z. Kmieciak, Postępowanie administracyjne w świetle standardów europejskich, Dom Wydawniczy ABC, 1997, str. 187 - 188).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość wymogom wynikającym z przywołanych regulacji, gdyż organ odwoławczy nie rozpoznał w sposób właściwy podstawowego zarzutu odwołania. Skarżąca w odwołaniu od decyzji Kierownika z dnia [...] września 2019 r. sformułowała zarzut wadliwej pracy systemu teleinformatycznego ARiMR przeznaczonej do składania wniosków. Sąd intencjonalnie przytoczy powyższy zarzut gdyż organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji pominął, jakie zarzuty w odwołaniu sformułowała Skarżąca, odnotowując jedynie, że w dniu [...] października 2019 r. "wpłynęło odwołanie strony od wspomnianej decyzji".

W odwołaniu (karty nr [...] akt administracyjnych) Skarżąca m.in. wskazała, że w piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. szczegółowo wytłumaczyła "...przyczynę rozbieżności między pierwszym wnioskiem, a ostatnią jego korektą. Wniosek złożony przez aplikację w dniu jego wysłania (2018-06-[...]) posiadał zaznaczone wszystkie działki wraz z ich powierzchnią. Zadeklarowanie wszystkich działek potwierdza również decyzja o przyznaniu płatności - która w swoim brzmieniu niejednokrotnie wymienia działki uprawiane przez rolnika, natomiast rozbieżność pojawia się na etapie deklaracji powierzchni działek. Program nie zareagował poprawnie i nie uwzględnił we wniosku deklaracji uprawy działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oznaczając je z powierzchnią 0 ha. Spółka nie miałaby żadnego celu we wprowadzaniu do programu działek, a następnie nie deklarowaniu na nich uprawy. Spółka była przekonana o poprawności złożonego wniosku, w którym wykaz działek był tożsamy z dzierżawionymi przez rolnika gruntami oraz w programie widniały na mapach zaznaczone na nich uprawy. Zatem mniejsza wartość powierzchni uprawianej jest najpewniej wynikiem błędu systemu informatycznego ARiMR. Trudno też znaleźć powód dla którego spółka chciałaby zgłosić [...] działek bez żadnej uprawy. Pracownicy spółki sprawdzali wielokrotnie wpisane w aplikacji wartości powierzchni działek i mogą potwierdzić, że były one wprowadzone do wniosku prawidłowo. Nie wiadomo, skąd pojawiła się różnica pomiędzy wnioskiem przygotowywanym, a wnioskiem obecnie widocznym w systemie ARiMR. W związku z niestabilną i powolną pracą oraz częstym zacinaniem się aplikacji e-wniosek, którą trzeba było, co chwilę resetować (zamykać i od nowa się logować) ) oraz z nie reagowaniem aplikacji na działania użytkownika, źródłem zaistniałej oczywistej omyłki pisarskiej jest aplikacja do składania wniosków udostępniona i zarządzana przez ARIMR. Spółka po raz pierwszy składała wniosek w formie elektronicznej, co dodatkowo zwiększało trudność. Ciężko bowiem opanować dobrze aplikację, która nie w pełni działa. Dodatkową okoliczność potwierdzającą błędne działanie aplikacji stanowi fakt, że nastąpiło całkowite przejęcie zobowiązania przez spółkę od rolnika A. P.. Oznacza to, że Spółka uprawia dokładnie te same działki i o tej samej wielkości jak dotychczas robił to w/w Pan P. Niezwłocznie po wykryciu błędu w działaniu aplikacji do składania wniosków elektronicznych Spółka zawiadamia ARIMR o zaistniałej nieprawidłowości systemu".

W odpowiedzi na powyższy zarzut na str. [...] decyzji, organ odwoławczy wskazał, że "W dniu 20-05-20[...] r, do BP ARiMR wpłynęło pismo strony, w którym wnioskodawca informuje, że aplikacja eWniosek działała niestabilnie i nieprawidłowo (argumenty podnoszone w treści tego pisma są tożsame ż treścią kolejnych odwołań od decyzji wydanych w sprawie płatności dla strony). Nie stwierdzono jednak błędów w działaniu aplikacji eWniosek, co zostało zweryfikowane w toku prowadzonego postępowania odwoławczego. Uzyskane informacje wskazują na brak śladów rewizyjnych dla spornych działek strony, co oznacza, iż nie zostały one zadeklarowane do płatności w terminie składania wniosków. Strona również nie dostarczyła dokumentów potwierdzających występowanie problemów podczas składania wniosku w aplikacji eWniosek, mogących potwierdzać jej stanowisko, wyrażone w pismach przesłanych do organu I lub II instancji."

Organ odwoławczy na podstawie powyższej oceny stwierdził, że "W okolicznościach niniejszej sprawy organy ARiMR nie mogły przyznać stronie płatności do obszarów, które nie zostały zadeklarowane do tych płatności. I to bez względu na to, czy ww. brak odpowiedniej deklaracji wynikał z omyłki strony czy też z tego powodu, że niezadeklarowane działki mogły się do ww. płatności kwalifikować".

Zdaniem Sądu ww. ocena organu odwoławczego jest przedwczesna i nie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Po pierwsze organ odwoławczy wskazuje, że nie stwierdzono błędów w działaniu aplikacji eWniosekPlus, co zostało zweryfikowane w toku prowadzonego postępowania odwoławczego. Drobiazgowa kwerenda przedstawionych Sądowi akt sprawy dokonana przez Sąd nie wykazała, by w aktach sprawy znajdowały się dowody potwierdzające, że w dniu składania wniosku przez Skarżącą t.j. w dniu [...] czerwca 2018 r. aplikacja e WniosekPlus działała prawidłowo. Zresztą organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji na żaden taki dowód (dowody) nie wskazał stwierdzając jedynie ogólnie, że powyższą okoliczność zweryfikowano w trakcie postępowania odwoławczego.

Po drugie, nie można uznać za dowód potwierdzający, że aplikacja eWniosekPlus działała poprawnie korespondencji email pomiędzy pracownikami Agencji (karty nr [...] akt administracyjnych), nosząca cechy korespondencji nieformalnej (np. wiadomość email z dnia [...] października 2018 r. o treści: "A. , Bardzo proszę o sprawdzenie [...] dla działek zaznaczonych poniżej na żółto. Zgodnie z informacją z BP, rolnik upiera się że we wniosku, a nie w późniejszej zmianie działki miały przypisane pakiety"). Z korespondencji tej co najwyżej wynika to, co w sprawie wiadomo, że działki w aplikacji eWniosekPlus nie zostały zadeklarowane, natomiast nie odpowiada ona na pytanie, czy w dniu [...] czerwca 2018 r. aplikacja eWniosekPlus funkcjonowała prawidłowo.

Na marginesie Sąd wskazuje, że nie ma najmniejszych przeciwwskazań, zwłaszcza w czasie epidemii, aby za dowód uznać korespondencję wewnętrzną organu administracji prowadzoną przy pomocy poczty elektronicznej. Jednak w sytuacji, gdy Dyrektor, czy Kierownik działający jako organ prowadzący postępowanie administracyjne, w którym dokonuje ustaleń faktycznych w kwestiach istotnych dla sprawy, powinien zwracać się o udzielenie informacji do statutowych komórek organizacyjnych określonych w statucie Agencji i regulaminie organizacyjnym Agencji, a nie poszczególnych pracowników komórek organizacyjnych. Zachowanie takiej formy korespondencji gwarantuje, że będzie to oficjalne, zweryfikowane stanowisko danej komórki organizacyjnej Agencji, a nie pracownika tej komórki organizacyjnej i że odpowiedzi udzieli osoba mająca uprawnienie do udzielenia takiej odpowiedzi zgodnie z regulaminem organizacyjnym Agencji.

Po trzecie, Dyrektor w odpowiedzi na skargę wskazuje, że w przekazanych aktach sprawy na płycie CD znajdują się różne pliki (płyta CD dołączona do akt administracyjnych bez numeru karty). Sąd dokonał analizy tych dowodów i stwierdził, że jedynym dowodem znajdującym się na płycie, który odnosi się do procesu składania wniosku przez Skarżącą w dniu [...] czerwca 2018 r., jest plik zamieszczony na tej płycie CD o nazwie "O. zapis składania WN i zmian 2018 Plik wartości oddzielanych przecinkami programu Microsoft Excel (.csv)" utworzony [...] lutego 2020 o godz. [...]

Sąd wskazuje, że pliki CSV (ang. Comma Separated Values, wartości rozdzielone przecinkiem) są formatem przechowywania danych w plikach tekstowych TXT. Tak też jest również w niniejszej sprawie. Plik zawarty na płycie zawiera przede wszystkim uszeregowane ciągi liczb - dane tekstowe, (np. wiersz [...] pliku "[...]-[...]/dzialki/rolne/I"">[...], [...] [...], [...] [...], [...]. [...] [...] [...] [...])", które jeżeli miałyby potwierdzać prawidłowość działania systemu teleinformatycznego Agencji w zakresie aplikacji eWniosekPlus w dniu [...] czerwca 2018 r., powinny być zinterpretowane przez organ odwoławczy. Jednak organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do tego dowodu w uzasadnieniu decyzji.

Po czwarte, brak dowodów potwierdzających stanowisko organu odwoławczego w kwestii prawidłowości działania systemu teleinformatycznego Agencji w zakresie aplikacji eWniosekPlus w dniu [...] czerwca 2018 r. oznacza, że kluczowy zarzut odwołania nie został przez organ prawidłowo rozpoznany, a ocena przedstawiona przez organ odwoławczy jest całkowicie dowolna, gdyż nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, tym samym organ odwoławczy naruszył w sposób oczywisty przepis art. 80 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Jeszcze raz należy podkreślić, że brak dowodów odnośnie funkcjonowania systemu teleinformatycznego Agencji w zakresie funkcjonowania aplikacji eWniosekPlus w dniu [...] czerwca 2018 r. nie pozwalał organowi odwoławczemu do formułowania oceny, że nie stwierdzono błędów w działaniu aplikacji eWniosekPlus w tym dniu. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że organ w żaden umotywowany sposób stanowiska Skarżącej nie zakwestionował, gdyż powołał się w decyzji na okoliczności, które nie wynikają z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych.

Po [...], nierozpoznanie przez organ odwoławczy tego kluczowego zarzutu uniemożliwia Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. Sąd nie może bowiem zastąpić organu zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Stwierdzonego uchybienia nie można skutecznie konwalidować na etapie postępowania sądowego, gdyż wówczas Sąd dokonałby merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a nie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić jak doniosłą rolę spełnia uzasadnienie decyzji, realizujące dwie naczelne zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 8 i art. 11 K.p.a. i mające na celu objaśnienie stronie, jaki był tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, a także powody, dla których nie uwzględniono jej racji, i dla których zapadło rozstrzygnięcie o określonej treści. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, co w rozpoznawanej sprawie nie może mieć miejsca, gdyż w konsekwencji wad, jakimi obarczona jest decyzja organu odwoławczego, ocena w zakresie zarzutów odwołania zostałaby w istocie przerzucona na Sąd. To Sąd administracyjny de facto musiałby merytorycznie rozpoznać sprawę, a nie jest do tego uprawniony.

Po szóste, podnoszona przez Skarżącą kwestia prawidłowości działania aplikacji eWniosekPlus jest dla rozpatrywanej sprawy szczególnie ważna, gdyż 2018 r. w związku ze zmianą treści art. 22 ust. 1 ustawy o płatnościach, był pierwszym rokiem, w którym wprowadzono powszechny obowiązek składania przez rolników wniosków o przyznanie płatności na elektronicznym formularzu geoprzestrzennego wniosku, który miał być udostępniony na stronie internetowej Agencji. Sądowi znane są z urzędu nie tylko podnoszone przez rolników przypadki nieprawidłowego działania aplikacji w szczególności w ostatnich dniach przed upływem terminu do złożenia wniosków (np. https://echodnia.eu/swietokrzyskie/klopoty-rolnikow-z-wypelnieniem-ewniosku-o-doplaty-aplikacja-sie-zawiesza/ar/13077494; https://www.tygodnik rolniczy.pl/articles /aktualnosci_/rolnik-korzystal-z-e-wniosku-teraz-armir-chce-od-niego-zwrot-doplat-bezposrednich-za-4-lata/; https://www.tygodnik-rolniczy.pl/ articles/aktualnosci_/W-aplikacji-e-Wniosek-rolnikom-zniknely-pola-Jak-ARiMR-to-tlumaczy), ale również przypadki przyznania przez organy Agencji, że takie nieprawidłowości w działaniu aplikacji eWniosekPlus w dniu [...] czerwca 2018 r. wystąpiły. Przykładem może być wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 78/20. Z opisu stanu faktycznego sprawy wynika, że rolnik w dniu [...] czerwca 2018 r. (tak jak w rozpatrywanej sprawie) składał wniosek za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus i mimo dołożenia najwyższej staranności by wniosek o dopłaty za 2018 r. złożyć jak najsumienniej (co oznaczało konieczność wielokrotnego wprowadzania danych do wniosków z powodu wadliwości/niedoskonałości systemu informatycznego), nie mógł tego uczynić w sposób dla niego w pełni satysfakcjonujący. Organ odwoławczy (Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Łodzi) stwierdził, iż organ rozstrzygający (Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi) "posiadał zatem wiedzę o trudnościach związanych z prawidłowym wypełnieniem wniosku o przyznanie płatności na rok 2018, wynikających z przyczyn leżących po stronie organu nie zaś strony" (podkreślenie Sądu).

Po siódme Sąd wskazuje, że skutki nieprawidłowego działania systemów teleinformatycznych służących do komunikacji rolników z Agencją nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów rolników. Skoro aplikacja eWniosekPlus ma służyć beneficjentom i usprawnić proces ubiegania się o płatności, to skorzystanie z niej nie może być "pułapką" dla rolników. Zatem ryzyko nieprawidłowego działania systemu teleinformatycznego obciąża Agencję jako administratora aplikacji eWniosekPlus, a nie rolników (beneficjatów). Dlatego każdy przypadek nieprawidłowego działania aplikacji służącej do składania wniosków zgłaszany przez beneficjenta składającego wniosek powinien być wszechstronnie wyjaśniony przez organy Agencji i udowodnienie tej okoliczności nie może być przerzucane na składającego wniosek beneficjenta. To Agencja, jako administrator systemu teleinformatycznego, jest odpowiedzialna za prawidłowe jego działanie i to ona, a nie rolnik, dysponuje wiedzą, czy aplikacja w danym dniu działa prawidłowo czy też nie (podkreślenie Sądu).

W związku z powyższym Sąd uznał za nieuprawnione stanowisko organu odwoławczego, że to strona ma udokumentować występowanie problemów z aplikacją eWniosekPlus ("Strona również nie dostarczyła dokumentów potwierdzających występowanie problemów podczas składania wniosku w aplikacji eWniosek mogące potwierdzać jej stanowisko" - str. [...] decyzji"). Sąd formułując powyższą ocenę miał oczywiście na uwadze przepis art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu, zgodnie z którym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oczywistym jest, że z przepisu tego nie wynika obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów przez organy Agencji na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Bezdyskusyjne jest również to, że obowiązek wykazania, że zostały spełnione przesłanki, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o ich przyznanie, jednak obowiązek ten, nie może być traktowany jako bezwzględny. W sytuacji, gdy rolnik, tak jak w niniejszej sprawie, nie ma możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, gdyż co jest oczywiste, nie ma dostępu do systemu teleinformatycznego Agencji z pozycji administratora systemu, organ ma obowiązek wykazać w tej materii inicjatywę dowodową i zweryfikować twierdzenia rolnika.

Podsumowując Sąd wskazuje, że organ odwoławczy nie przeprowadził prawidłowego, ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, co również uzasadnia naruszenie zasady dwuinstancyjności z art. 15 K.p.a. w zw. z art. art. 8, art. [...] i art. 107 § 3 K.p.a. Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie skutkowało tym, że Sąd nie mógł dokonać kontroli legalności zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach przez organ odwoławczy, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, w tym sformułowanymi w art. 8 i art. 15 K.p.a., oraz przedstawienia motywów rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. i realizującym zasadę wynikającą z art. 11 K.p.a. W szczególności organ II instancji zachowując oficjalną formę procesową, wystąpi do komórki organizacyjnej Agencji, mającej zgodnie ze Statutem i Regulaminem organizacyjnym Agencji, za zadanie monitorowanie funkcjonowania systemu teleinformatycznego Agencji w zakresie aplikacji eWniosekPlus, o udzielenie informacji, czy w dniu [...] czerwca 2018 r. odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu aplikacji eWniosekPlus, mające wpływ na możliwość składania wniosków przez beneficjentów i czy w istocie Skarżąca w tym dniu wielokrotnie logowała się do aplikacji eWniosekPlus, tak jak wskazuje w odwołaniu. Zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy podda ocenie zgodnie z przepisem art. 80 K.p.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 200,00 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego.