Wyrok NSA, sygn. akt II SA 733/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 5 pkt 2, art. 53 ust. 2-3
journal: Dz.U. 1991 nr 106 poz. 457
law: Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu.
article: par. 1 ust. 2-3, par. 4-15
journal: Dz.U. 1983 nr 8 poz. 43
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Teza: Praca wykonywana w prywatnym zakładzie nie może być uznana za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach.

Otwartą pozostaje kwestia zaliczenia pracy w szczególnych warunkach we wszystkich rodzajów zakładów pracy, ze względu na brak przepisu pozytywnego prawa powszechnie obowiązującego. Z tego względu organy administracji nie mogą uwzględniać przypadków wykraczających poza obowiązujące unormowania.

TEZY

Praca wykonywana w prywatnym zakładzie nie może być uznana za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach.

Otwartą pozostaje kwestia zaliczenia pracy w szczególnych warunkach we wszystkich rodzajów zakładów pracy, ze względu na brak przepisu pozytywnego prawa powszechnie obowiązującego. Z tego względu organy administracji nie mogą uwzględniać przypadków wykraczających poza obowiązujące unormowania.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Włodzimierza N. na decyzję Prezesa Krajowego Urzędu Pracy z dnia 2.04.1998 r. (...) w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezes Krajowego Urzędu Pracy decyzją z dnia 2 kwietnia 1998 r., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania Włodzimierza N. od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. z dnia 6 lutego 1998 r. stwierdzającej z urzędu nieważność decyzji Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w Ł. z dnia 16 lutego 1994 r., z 22 czerwca 1994 r. i z dnia 12 października 1994 r. - utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji z dnia 6 lutego 1998 r. w całości.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, co następuje:

Organ odwoławczy na podstawie materiału dowodowego /akt sprawy/ potwierdza stan faktyczny i prawny zawarty w zaskarżonej decyzji wymienionej na wstępie.

W świetle art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie, która spełnia określone cyt. ustawą warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do zasiłku 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze /analogiczne warunki do nabycia uprawnień do zasiłku do czasu nabycia uprawnień do emerytury określały przepisy art. 21 ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu z dnia 16 października 1991 r., /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./, obowiązujące w dniu orzekania o przyznaniu odwołującemu się uprawnień do zasiłku do czasu nabycia uprawnień emerytalnych, tj. 16 lutego 1994 r./.

Materiały dowodowe przedmiotowej sprawy wskazują, iż odwołujący się udokumentował staż pracy: 31 lat 10 miesięcy i 12 dni, w tym według oświadczeń zakładów pracy: 15 lat 11 miesięcy i 13 dni w warunkach szczególnych.

Do powyższego okresu została wliczona praca w prywatnym zakładzie - Zakład Siodlarsko-Samochodowy w Ł. ul. K., w którym to Włodzimierz N. zatrudniony był w charakterze siodlarza samochodowego /zaświadczenie, że pracę odwołujący się wykonywał w szczególnych warunkach w okresie od 1 października 1961 r. do 28 sierpnia 1971 r. wydała Izba Rzemieślnicza/.

W myśl art. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin /Dz.U. nr 40 poz. 267 ze zm./ delegację do wydania rozporządzenia określającego rodzaje i stanowiska pracy w warunkach szczególnych otrzymała Rada Ministrów.

Zgodnie z par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm./, przepisy niniejszego rozporządzenia mają zastosowanie li tylko, gdy pracownicy zatrudnieni w szczególnych warunkach bądź w szczególnym charakterze wykonywali pracę w przedsiębiorstwach podległych właściwym ministrom /ustalającym wykaz stanowisk pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze/.

Nie ma jednakże podstaw do stosowania powyższego rozporządzenia w odniesieniu do pracowników prywatnych zakładów pracy, co oznacza, że praca w prywatnym zakładzie, wykonywana nawet na stanowiskach wymienionych w wykazach ustalonych przez właściwych ministrów, nie może być uznana za pracę w szczególnych warunkach.

Mając powyższe na względzie, jak również dołączony do akt przedmiotowej sprawy wyrok Wojewódzkiego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 listopada 1997 r. odmawiający stronie uznania owego spornego okresu pracy w prywatnym zakładzie pracy za pracę w warunkach szczególnych - organ odwoławczy nie znalazł podstaw prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. z dnia 6 lutego 1998 r.

Na powyższe decyzje wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Włodzimierz N., wnosząc o ich uchylenie. Skarżący podnosi w szczególności, że udokumentował staż pracy: 31 lat 10 miesięcy i 12 dni, w tym 15 lat 11 miesięcy i 13 dni w warunkach szczególnych.

Dlatego brak jest podstaw do przyjęcia - co uczyniono w decyzji z 6 lutego 1998 r. - jakoby wcześniejsze decyzje RUP w Ł. wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący podkreśla, że twierdzenie organu zawarte w zaskarżonej decyzji, jakoby nie było podstaw do stosowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - w odniesieniu do pracowników prywatnych zakładów pracy zawarte zostało z obrazą prawa i bez jego poszanowania, w tym przede wszystkim z obrazą Konstytucji RP - w szczególności zaś art. 2 /"Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej"/ i art. 32 /"Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu publicznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny"/.

W odpowiedzi na skargę podtrzymano argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Centralną kwestią sporną w sprawie niniejszej jest niezaliczenie skarżącemu okresu pracy w szczególnych warunkach związanych z wykonywaniem robót tapicerskich w pojazdach samochodowych, w prywatnym zakładzie Henryka C. od 1.10.1961 r. do 30 lipca 1971 r.

Jak trafnie stwierdził organ nadzoru I instancji w decyzji z dnia 6 lutego 1998 r., zgodnie z przepisami art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 14 grudnia 1994 r. /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac, uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /analogiczne warunki do nabycia uprawnień do zasiłku do czasu nabycia praw do emerytury określały przepisy art. 21 ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu z dnia 16 października 1991 r. /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./, obowiązujące w dniu orzekania o przyznaniu Włodzimierzowi N. uprawnień do zasiłku do czasu nabycia uprawnień emerytalnych, tj. 16.02.1994 r./.

Z akt sprawy wynika, iż Włodzimierz N. udokumentował staż pracy: 31 lat 10 miesięcy i 12 dni, w tym według zaświadczeń zakładów pracy: 15 lat 11 miesięcy i 13 dni w warunkach szczególnych.

Do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych wliczono na podstawie świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach wydanego przez Izbę Rzemieślniczą w dniu 8.02.1994 r. okres pracy /1.10.1961 r. - 28.08.1971 r./ w prywatnym zakładzie pracy.

W okresie tym Włodzimierz N. był zatrudniony w charakterze siodlarza samochodowego w Zakładzie Siodlarsko-Samochodowym /Ł., ul. K./, którego właścicielem był Henryk C.

Zgodnie z art. 55 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin Rada Ministrów wydała w dniu 7 lutego 1983 r. rozporządzenie w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm./.

Rozporządzenie to było wielokrotnie nowelizowane.

Tytuł rozporządzenia został zmieniony przez par. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 21 maja 1996 r. /Dz.U. nr 63 poz. 292/ i z dniem 7 czerwca 1996 r. nosi ono nazwę "Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze".

Zgodnie z par. 1 cyt. rozporządzenia:

1. Rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w par. 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej wykazami.

2. Właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B.

3. Wykazy stanowisk, o których mowa w ust. 2, stosuje się także w jednostkach organizacyjnych:

1/ które powstały w drodze przekształcenia przedsiębiorstwa w inne przedsiębiorstwo, w przedsiębiorstwa, w spółkę lub spółki,

2/ które zostały przekazane organom samorządu terytorialnego,

3/ dla których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejęli wojewodowie lub inne organy państwowe.

4. Przepis ust. 3 ma zastosowanie od dnia wprowadzenia zmian, o których mowa w tym przepisie.

Jak z powyższego wynika, organy obu instancji miały podstawy do przyjęcia, że praca wykonywana w prywatnym zakładzie /nawet na stanowiskach wymienionych w wykazie/ nie może być uznana za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach.

Dodać należy, że decyzją z 30.01.1997 r. ZUS - Oddział w Ł. odmówił skarżącemu zaliczenia wymienionego okresu jako pracy w szczególnych warunkach z tych właśnie przyczyn.

Wyrokiem z 6.11.1997 r. Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. odwołanie skarżącego od tej decyzji - oddalił.

Otwartą pozostaje kwestia zaliczania pracy w szczególnych warunkach we wszystkich rodzajach zakładów pracy. Dopóki jednak brak będzie przepisu pozytywnego prawa powszechnie obowiązującego, organy administracji nie będą mogły uwzględniać przypadków wykraczających poza obowiązujące unormowania.

Z tych względów zaskarżone decyzje prawa nie naruszają.

Końcowo i niejako na marginesie należy zaznaczyć, że:

1/ w dniu 2 marca 1998 r. RUP w Ł. wydał nową decyzję,

2/ w piśmie z dnia 2 marca 1998 r. tenże RUP powiadomił skarżącego, że "zasiłki pobrane przez Pana za okres od 1.01.1994 r. do 25.11.1996 r. należy uznać za wypłacone bez podstawy prawnej, jednakże Rejonowy Urząd Pracy nie będzie dochodził zwrotu, gdyż nie są to świadczenia nienależne w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu",

3/ od 1 marca 1998 r. skarżący nabył prawa do renty inwalidzkiej.

Mając powyższe na względzie na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - orzeczono jak w sentencji.