Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2204/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 , art. 80, art. 84 § 1, art. 85 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3, art. 3 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 53
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 141 § 4; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 lipca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2632/10 w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 13 lipca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2632/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę S. J. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] maja 2009 r. S. J. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2009 r. zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm., dalej: ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r.). We wniosku skarżący zadeklarował działkę ewidencyjną o numerze: 126 o powierzchni łącznej 3,00 ha (identyfikator "TU/TU1" powierzchnia 2,20 ha oraz identyfikator "U" powierzchnia 0,80 ha) zlokalizowaną w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obręb ewidencyjny [...] (dalej: działka nr 126).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej: organ I instancji) w dniu [...] sierpnia 2009 r. wezwał J. C. do złożenia wyjaśnień dotyczących wykrytej nieścisłości w sprawie użytkowania rolniczo powierzchni działki ewidencyjnej o numerze: 126 zlokalizowanej w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obręb ewidencyjny [...]. W odpowiedzi J. C. złożyła korektę wniosku oraz dokumenty, z których wynikało, iż do przetargu przeprowadzonego przez Komisję Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w W. – Filia w Ł. dotyczącego sprzedaży działki nr 126 przystąpił S. J., ponadto dołączono kopię aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2008 r., z którego wynikało, że J. C. wraz z mężem dokonała zakupu działki 126 od Agencji Nieruchomości Rolnych.

Organ I instancji wezwał S. J. do złożenia wyjaśnień wykrytej nieścisłości dotyczącej użytkowania rolniczego działki ewidencyjnej o numerze 126, gdzie w odpowiedzi skarżący złożył korektę wniosku oraz dokumenty m.in. kopię umowy dzierżawy, z której wynikało, iż użytkuje działkę nr 126 na podstawie umowy zawartej z małżeństwem C.

W związku z treścią złożonych dokumentów w sprawie organ wyznaczył rozprawę administracyjną, na którą w charakterze świadków wezwano osoby składające oświadczenie na rzecz skarżącego oraz J. C. Ponadto spisano protokół rozprawy zawierający wyjaśnienia stron, jak i zeznania świadków. Następnie przeprowadzono oględziny przedmiotowej działki o nr 126 z udziałem J. C. bez skarżącego, który się nie stawił mimo prawidłowego powiadomienia. Zebrany w trakcie oględzin materiał dowodowy skarżący podważył, jako sprzeczny z tym, który sporządziła firma B. Sp. z o.o., jako Jednostka Certyfikująca w rolnictwie ekologicznym.

Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. odmówił przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających w kampanii na rok 2009 dla S. J. Odmowa została uzasadniona z uwagi na stwierdzone różnice między powierzchnią stwierdzoną, a powierzchnią zadeklarowaną wynikające z nieścisłości popełnionych w ocenie organu umyślnie przez skarżącego.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego rozpoznając odwołanie skarżącego, po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego oraz przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] września 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, tym samym nie stwierdził zmiany stanu faktycznego i prawnego, które to dały podstawę do wydania decyzji w sprawie. W uzasadnieniu podkreślono fakt, iż S. J. składając wniosek obszarowy złożył zarazem oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania dopłat bezpośrednich poprzez złożenie podpisu na wniosku pod umieszczonym tam oświadczeniem. Podtrzymana została przyczyna odmowy płatności, którą wskazał organ I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę skarżącego wskazał na definicję pojęcia posiadania tj. efektywne, rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy, czyli faktyczne użytkowanie rzeczy-gruntów rolnych i stwierdził, iż samo legitymowanie się posiadaniem samoistnym nie może wystarczyć do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o dopłaty. Niezbędnym bowiem warunkiem jest faktyczne użytkowanie posiadanych gruntów rolnych. Przyznanie płatności determinować, więc powinien stan faktyczny dotyczący prowadzenia działalności rolniczej, a nie stan prawny.

Jednocześnie WSA wskazał, na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007, Nr 68, poz. 448 ze zm., dalej: rozporządzenie MRiRW z 11 kwietnia 2007 r.) zgodnie z którym posiadanie należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, gdyż pomoc przyznawana jest rolnikom którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty.

Sąd I instancji zauważył, że postępowanie mające wyjaśnić powyższe nie jest postępowaniem wszczynanym z urzędu przez ARiMR, lecz stanowi element postępowań wszczętych na wniosek rolnika. Zadaniem organu nie jest rozstrzyganie sporu pomiędzy rolnikami, a jedynie ustalenie, któremu z nich przysługuje płatność. Wskazano, iż płatności przysługują posiadaczowi gruntów rolnych utrzymującemu te zgodnie z normami. Jeżeli zatem o płatności wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać nawet w przypadku bezprawnego użytkowania działek rolnych. Kontynuując stwierdzono, że rolą agencji jest ustalenie faktycznego użytkownika gruntów. Nie ma przy tym znaczenia zła wiara posiadacza. W konsekwencji rolnik ubiegający się o przyznanie płatności winien wykazać, że posiada grunty rolne to jest trwale, faktycznie je użytkuje i utrzymuje je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami ochrony środowiska. Wnioskodawca zobowiązany jest zatem do przedstawienia we wniosku aktualnego stanu posiadania działek rolnych.

W ocenie Sądu odmawiając przyznania płatności dla S. J. ze względu na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną, a ustaloną powierzchnią kwalifikującą się do objęcia płatnością z tytułu JPO, wynikającą z nieścisłości popełnionych umyślnie organ I instancji wskazał, że powierzchnia zgłoszona we wniosku na rok 2009 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 52,30 ha. Natomiast powierzchnia, co do której wniosek został rozparzony wynosiła 48,54 ha. Powierzchnia, co do której stwierdzono nieścisłości popełnione umyślnie wynosiła 3,00 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynikająca z nieścisłości popełnionych umyślnie wynosiła 6,18%. Zgodnie z art. 53 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 t. 44, str. 243 ze zm., dalej: rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzona mieści się w przedziale powyżej 0,5% lub 1 ha i nie przekracza 20% powierzchni stwierdzonej i wynika z nieścisłości popełnionych umyślnie, wówczas pomoc, do jakiej rolnik byłby uprawniony, nie jest przyznawana za dany rok kalendarzowy.

Zaznaczono, iż istotne w sprawie jest to, że w oświadczeniu z dnia [...] października 2009 r. S. J. stwierdził, że działkę nr 126 zlokalizowaną w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obręb ewidencyjny [...] użytkuje na podstawie umowy dzierżawy zawartej z J. C. z [...] maja 2008 r. W ramach konfliktu krzyżowego J. C. złożyła dokumentację, z której wynikało natomiast, iż sporna działka została zakupiona przez nią w dniu [...] sierpnia 2008 r. na podstawie aktu notarialnego, złożyła także pisma kierowane do skarżącego, w których informowała, o wypowiedzeniu umowy dzierżawy oraz wezwaniu do wydania nieruchomości, w której stwierdzono, iż zawarta umowa dzierżawy z mocy prawa jest nieważna ponieważ wydzierżawiający nie posiadał tytułu prawnego do rozporządzania przedmiotową nieruchomością ze względu na to, że stanowiła wówczas własność Skarbu Państwa.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy, dokumentację złożoną przez skarżącego oraz J. C., a także mając na uwadze zeznania świadków organ w ocenie Sądu prawidłowo ustalił, że to J. C. była faktycznym użytkownikiem działki 126. Tym samym uznano, że skarżący we wniosku obszarowym dokonał deklaracji działki ewidencyjnej o numerze 126, której nie był faktycznym użytkownikiem na dzień 31 maja, i że było to świadome działanie rolnika, związane z wnioskowaniem o pomoc/płatności, co do których nie był uprawniony. W tej sytuacji zdaniem Sądu istniała możliwość sklasyfikowania stwierdzonej nieprawidłowości jako zamierzonego braku zgodności skutkującej odmową pomocy dla danej grupy upraw. Podkreślono, iż sam skarżący w złożonej skardze podnosił: " iż nawet w sytuacji przyjęcia, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji negatywnej w stosunku do wniosku, organy I i II instancji całkowicie niezasadnie uznały, iż błędne podanie przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności działki nr 126 miała charakter umyślny.".

Ponieważ płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i na niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do gruntów rolnych.

Konkludując, WSA stwierdził, że decyzja organu odwoławczego była prawidłowa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogły by mieć wpływ na podjęte postanowienie. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego.

Od powyższego wyroku S. J. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), poprzez zaniechanie ustosunkowania się do zarzutów skargi, które skarżący uznawał za istotne do rozstrzygnięcia sprawy;

b) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i nieuwzględnienie, że zaskarżona decyzja naruszyła: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 85 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) przez nieuwzględnienie przedstawionych przez skarżącego dowodów z dokumentów, nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających żądanych przez skarżącego, w tym opinii biegłego z dziedziny rolnictwa oraz powtórnych oględzin, a ponadto nierozważenie wszystkich faktów i dowodów, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, niewyjaśnienie okoliczności spornych, oparcie części ustaleń faktycznych na okolicznościach nieznajdujących oparcia w dowodach.

c) art. 53 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 poprzez uznanie, iż skarżący celowo we wniosku o przyznanie płatności zadeklarował powierzchnię upraw inną od stwierdzonej, podczas, gdy brak było podstaw do zarzucenia skarżącemu umyślności.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym kasator podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei art. 183 tej ustawy stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Autor skargi powinien wskazać konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego powinien wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd I instancji ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd oraz podać, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, ONSA WSA 2005, nr 6, poz. 120).

Skarga kasacyjna S. J. w pkt a) i b) opiera się na podstawie naruszenia przepisów postępowania sądowego, chociaż przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wprost nie wskazano. W ocenie pełnomocnika strony, sąd orzekający w tej sprawie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 , art. 80, art. 84 § 1, art. 85 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Inaczej mówiąc, skarżący zakwestionował stanowisko sądu pierwszej instancji, co do przyjętych ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią akt administracyjnych.

O tym, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 (ONSA WSA 2010, nr 3, poz. 39): "Przepis art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia."

Za podstawę wyroku z 13 lipca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2632/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przyjął prawidłowo ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z których wynika, że to J. C. była faktycznym użytkownikiem spornej działki. Tym samym ustalono, że S. J. we wniosku z [...] maja 2009 r. dokonał deklaracji działki, której nie był faktycznym użytkownikiem na dzień 31 maja, i że było to świadome działanie rolnika związane z wnioskowaniem o pomoc/płatności, co do których nie był uprawniony. W tej sytuacji istniała możliwość sklasyfikowania stwierdzonej nieprawidłowości jako zamierzonego braku zgodności skutkującej odmową pomocy dla danej grupy upraw, wykryto bowiem niezgodność przy zachowaniu reguł wymienionych w art. 53 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004, co skutkowało odmową przyznania płatności.

Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Stan sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., należy rozumieć nie tylko jako zwięzłe (krótkie, lakoniczne) przedstawienie dotychczasowego przebiegu postępowania przed organami administracji ale także jako wyodrębniony element, stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd. Ta część uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego nie powinna łączyć się z oceną pod względem zgodności z prawem. Ocena prawna ustaleń faktycznych z punktu widzenia ich zgodności z właściwymi przepisami postępowania administracyjnego dokonywana jest już w ramach wyjaśniania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ponieważ sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz jedynie ocenia, jak z tego obowiązku wywiązał się organ administracji (tak: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09).

Zatem podniesiony przez pełnomocnika S. J. w skardze kasacyjnej w pkt a). jako pierwszy zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez wojewódzki sąd administracyjny ustosunkowania się do zarzutów skargi, które Skarżący uznawał za istotne do rozstrzygnięcia sprawy nie jest trafny, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi ustawowe. Sąd zaprezentował jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyroku, jak również w ramach wyjaśniania podstawy prawnej przedstawił ocenę prawną ustaleń faktycznych z punktu widzenia ich zgodności z właściwymi przepisami postępowania administracyjnego.

Kolejny zarzut wskazany w pkt b). skargi kasacyjnej - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu ze wskazanymi tam przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego sprowadza się do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego co do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i przyjęcia za prawidłowe ustaleń, że skarżący S. J. we wniosku z [...] maja 2009 r. dokonał deklaracji działki, której nie był faktycznym użytkownikiem na dzień 31 maja, i że było to świadome działanie rolnika związane z wnioskowaniem o pomoc/płatności, co do których nie był uprawniony.

Przystępując do jego oceny należy zauważyć, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin na rok 2009, według art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Przerzucenie w art. 3 ust. 2 omawianej ustawy ciężaru dowodu na stronę postępowania oznacza, że bezskutecznym jest powoływanie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. regulacji z ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, które nakładają na organ obowiązek inicjatywy dowodowej. Celem skutecznego sformułowania zarzutu naruszenia przepisów postępowania w zakresie odnoszącym się do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego autor skargi kasacyjnej winien skonkretyzować zarzuty dotyczące naruszenia zasad dowodzenia zawartych w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., a tego rodzaju zarzutów w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie podniesiono.

W ramach omawianego zarzutu podniesiono też naruszenie art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a. Wskazane przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie zostały wyraźnie wyłączone w sprawach o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin, co wynika z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., niemniej jednak ich powiązanie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. pozwala przyjąć, że zarzut ten dotyczy w istocie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W tych ramach podniesiono, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji zaakceptował stanowisko organu administracji publicznej, który nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego o przeprowadzenie dowodów z dokumentów, opinii biegłego oraz powtórnych oględzin. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że zostały naruszone przepisy postępowania związane z oceną dowodów, gdyż zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

W związku z powyższym należy zauważyć, że wskazany art. 78 § 1 k.p.a. wiąże się z koncentracją materiału dowodowego. Przy czym przepis ten składa się z dwóch jednostek redakcyjnych. W § 1 art. 78 k.p.a. ustawodawca wskazał na obowiązek uwzględnienia żądania strony co do przeprowadzenia dowodu, natomiast w § 2 art. 78 k.p.a. ustawodawca wskazał w jakich, ściśle określonych okolicznościach, organ administracji publicznej może nie uwzględnić zgłoszonego przez stronę żądania przeprowadzenia dowodu.

W uzasadnieniu decyzji ostatecznej organ odwoławczy ustosunkował się do dołączonego do odwołania dokumentu o nazwie opinia biegłego sądowego z zakresu rolnictwa przyjmując ostatecznie, że w 2008 r. S. J. obsiał część powierzchni spornej działki żytem, po zasiewie J. C. przeprowadziła orkę oraz bronowanie i kultywatorowanie, a następnie na części działki zostały posiane warzywa oraz mieszanka zboża z gorczycą. Na spornej działce znajdowała się również uprawa cukinii i gorczycy.

Sąd I instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, odnosząc się do oceny materiału dowodowego przeprowadzonej przez organy stwierdził, że w toku rozprawy administracyjnej zostały dokonane ustalenia dotyczące rodzaju uprawy znajdującej się na działce.

Z tych faktów wynika, że wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarówno organ odwoławczy, jak i Sąd I instancji w swoich rozważaniach uwzględniły dokument o nazwie opinia biegłego jako jeden z dowodów dotyczących rodzaju uprawy na spornej działce.

Wbrew zarzutom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest podstaw do przyjęcia, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy i zaakceptowana następnie przez Sąd I instancji narusza art. 80 k.p.a. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, akceptując ocenę dowodów dokonaną przez orzekające organy. W konsekwencji za chybiony należy uznać zarzut, że Sąd I instancji dokonał błędnej oceny zeznań świadków.

Ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej, wskazany w pkt c) - naruszenie art. 53 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 poprzez uznanie, że skarżący celowo we wniosku o przyznanie płatności zadeklarował powierzchnię upraw inną od stwierdzonej - pełnomocnik argumentował brakiem uzasadnienia w tym zakresie, tak w decyzji ostatecznej jak i w wyroku. W ocenie pełnomocnika, skarżącemu nie można zarzucić działania umyślnego polegającego na celowo fałszywym zadeklarowaniu powierzchni upraw innej od rzeczywistej, ponieważ z protokołu kontroli gospodarstwa oraz z opinii biegłego wynikało, że na działce uprawiano żyto oraz znajdowała się tam łąka. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że skarżący miał zamiar wprowadzenia organu administracji publicznej w błąd.

Zarzut ten nie zasługuje na uznanie z przyczyn podanych powyżej. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał, czy podniesiony zarzut opiera na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., czy też na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie powiązał również wskazanego przepisu prawa z jakimkolwiek innym przepisem ustawy p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo wykonał funkcję kontrolną wynikającą z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), ponieważ nie przekroczył granic kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej jedynie pod względem zgodności z prawem.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.