Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1349/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej: [...]PWIS) decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. (dalej: PPIS) z dnia [...] nr [...] orzekające o braku podstaw do stwierdzenia u Z.G. choroby zawodowej centralnego układu nerwowego, układu bodźcotwórczego i przewodzącego serca oraz gonad wywołanych oddziaływaniem pól elektromagnetycznych, wymienionej w poz. 19 wykazu chorób zawodowych w rozporządzeni Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u Z.G. toczy się od [...] r. Decyzją z dnia [...] PPIS odmówił stwierdzenia przedmiotowej choroby zawodowej u strony, opierając ustalenia poczynione w sprawie na ocenie narażenia zawodowego oraz orzeczeniach lekarskich Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...], nr rej. [...] i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nr rej. [...].

Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że strona pracowała w okresie [...] - [...] w Spółce A Sp. z o.o. w K. jako telemonter i w latach [...] w Przedsiębiorstwie B Sp. z o.o. w R. jako instalator okablowania i monter, gdzie podczas prac instalacyjnych w stacjach bazowych telefonii komórkowej był okresowo eksponowany na działanie pola elektromagnetycznego, emitowanego przez pracujące anteny nadawcze stacji bazowych, o wartościach odpowiadających strefie pośredniej. Przebywanie w tej strefie jest dozwolone bez żadnych ograniczeń w ciągu zmiany roboczej pracownikom, u których w wyniku przeprowadzonych badań lekarskich nie stwierdzono przeciwwskazań do pracy w polu elektromagnetycznym.

Z.G. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr rej. [...]), i w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr rej. [...]). Lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) w konkluzjach orzeczeń wykluczyli u niego istnienie choroby zawodowej wym. w poz. 19 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczeń stwierdzono, iż obraz kliniczny zobiektywizowany specjalistyczną oceną w zakresie neurologii, psychologii, psychiatrii, okulistyki, laryngologii, chorób wewnętrznych i medycyny pracy oraz badaniami diagnostycznymi EKG, EEG) nie pozwala na rozpoznanie następstw zdrowotnych przebytego narażenia zawodowego na działanie pól elektromagnetycznych. Uznano, że zgłaszane przez stronę dolegliwości są wynikiem schorzeń o etiologii samoistnej (pozazawodowej).

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w całości w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...].

W wyniku skargi wniesionej przez Z.G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 lutego 2005 r. Sygn. akt 3/II SA/Ka 1854/03 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...].

W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał na, ciążący na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych, obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym wszystkich wątpliwości jakie zachodzą. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy, zdaniem Sądu, winien po raz wtóry skierować stronę na badania celem dokonania kompleksowej oceny stanu jej zdrowia przez lekarzy różnych specjalności (internista, neurolog, psychiatra, endokrynolog, okulista), wykonania badań dodatkowych (EEG, EKG, badań hormonalnych i nasienia) oraz wydania uzupełniającego orzeczenia lekarskiego z uwzględnieniem wątpliwości powstałych po analizie w/wym. dokumentacji.

W związku z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA Z.G. został poddany kompleksowym badaniom w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]Nr [...]), gdzie na podstawie przeprowadzonej diagnostyki lekarze specjaliści uznali, że rozpoznane zmiany kręgosłupa podobnie jak podejrzewana padaczka nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą oraz potwierdzili zasadność orzeczeń WOMP i IMP i ZŚ w S.

Na wniosek strony z dnia [...] o dodatkowe badanie - złożony w ramach wezwania strony w trybie art. 10 Kpa - PWIS w K. pismem z dnia [...] zwrócił się do lekarzy specjalistów Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego z uwzględnieniem wątpliwości powstałych po analizie dostarczonej przez stronę dokumentacji tj. opinii specjalistycznej w zakresie andrologii wydanej przez dr S.H. z dnia [...] i opinii biegłego sądowego dr A.Z. z dnia [...] oraz załączonych wyników badań hormonalnych i nasienia wykonanych w Laboratorium Analitycznym Szpitala Miejskiego Nr [...] w Ż. i w Laboratorium Analityki Medycznej "[...]" w B. Pismem z dnia [...] Kierownik Przychodni Chorób Zawodowych IMP w Ł. poinformował, iż po ponownym zapoznaniu się z przedłożoną dokumentacją, w tym z wynikami badań specjalisty androloga, nie znajduje podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej w wyniku działania pól elektromagnetycznych, na które była eksponowana w trakcie zatrudnienia w latach [...] r.

Wobec wniosku Z.G. z dnia [...] i podnoszonego w nim zarzutu, że lekarze specjaliści IMP wydając orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pominęli całkowicie wymagane wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 28.02.2005r. wydanym w jego sprawie - przeprowadzenie badań endokrynologicznych i badanie nasienia u w/wym., tym samym nie dokonanie wszechstronnego rozpoznania i ustalenia schorzeń wymienionych w pozycji 19 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia R.M. z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, w tym choroby gonad wywołanej działaniem pól elektromagnetycznych PWIS w K., po uzupełnieniu materiału dowodowego o dokumentację lekarską będącą w posiadaniu WOMP i IMP i ZS w S., pismem z dnia [...] zwrócił się do Dyrektora IMP w Ł. Prof. dr hab. n. med. K.R. z prośbą o ustosunkowanie się do wymogów wynikających z wyroku WSA z dnia 28.02.2005 r. oraz podnoszonych przez stronę zarzutów i wniosków. Naczelny Konsultant Dyrektora ds. Patologii Zawodowej dr n. med. E.W. specjalista medycyny przemysłowej (pismo z dnia [...] nr [...]) dokonała ponownej oceny całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w tym danych na temat długości i wielkości ekspozycji, i nie znalazła uchybień w postępowaniu diagnostyczno- orzeczniczym w sprawie choroby zawodowej strony oraz podtrzymała stanowisko określone w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nr [...]. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. dokonał oceny prawnej w sprawie choroby zawodowej Z.G. w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz.294 ze zmianami), albowiem postępowanie w sprawie choroby zawodowej w/wym. wszczęte zostało przed datą wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 poz.1115) - w związku z tym z mocy § 10 cytowanego rozporządzenia z 2002 roku zastosowano do sprawy przepisy dotychczasowe. Z.G. został poddany - zgodnie z zaleceniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28.02.2005 r. - kompleksowym badaniom, w tym lekarza specjalisty w dziedzinie medycyny pracy, konsultacji neurologicznej, psychiatrycznej i psychologicznej oraz badaniom EKG i EEG. Nadto dokonano ponownej analizy dokumentacji medycznej dostarczonej przez Z.G. - w tym wyników badań hormonalnych i nasienia wykonanych w Laboratorium Analityki Medycznej "[...]" w B. w [...] oraz wyników badań nasienia wykonanych w [...] i [...] w ZOZ w Ż.

[...]PWIS decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję PPIS w R. z dnia [...] orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej wym. w poz. 19 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 11.09.2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 1410/06 uchylił powyższą decyzję [...]PWIS w K. z dnia [...] uznając, że została ona wydana bez wyjaśnienia w sposób jednoznaczny i wyczerpujący wątpliwości zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28.02.2005 r., mimo przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i uzyskania dodatkowej opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wraz z opiniami uzupełniającymi.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, w ocenie Sądu, należało ustalić m. in. dokładny stan zdrowia w/wym. poprzez uzupełnienie materiału dowodowego o analizę wyników badania wstępnego i wyników badań okresowych w miejscu pracy strony w warunkach narażenia na działanie pól elektromagnetycznych, gdyż nie zostały wyniki tych badań przedłożone w sprawie uniemożliwiając ich wykorzystanie. Zatem, zdaniem składu orzekającego WSA w Gliwicach działania, które miały doprowadzić do ustalenia w jakim stanie zdrowia Z.G. przystępował do pracy w firmie, gdzie był narażony na działanie czynnika szkodliwego i w jaki sposób to zatrudnienie oddziaływało na jego stan zdrowia zostały zupełnie pominięte.

Ponadto w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11.09.2007 r. wskazano na potrzebę wykonania badań hormonalnych i nasienia u mężczyzny wraz z przeprowadzeniem ich oceny przez lekarza specjalistę, zwracając uwagę na fakt, że w dotychczasowym postępowaniu nie powołano w sprawie lekarza specjalisty endokrynologa względnie androloga, czy chociażby położnika i nie uzyskano ich opinii w sprawie ewentualnej, zgłaszanej niepłodności skarżącego, a przedłożone przez Z.G. i dołączone do sprawy opinie specjalistów w tym zakresie, wprawdzie przygotowane na użytek innego postępowania i niewiążące w tej sprawie organu, zdaniem Sądu domagały się analizy i zajęcia stanowiska, zwłaszcza stwierdzonych tam odchyleń od normy. Nie wyjaśniono bowiem jak traktować stwierdzone odchylenia - czy to stan zachorowania (wyłącznie choroba biologiczna), czy choroba zawodowa.

Sąd zalecił także wyjaśnienia w jakim narażeniu pracował Z.G., gdyż orzekające w tym postępowaniu jednostki medyczne przywołują tylko okresową ekspozycję w/wym. na działanie pól elektromagnetycznych, co najwyżej w strefie pośredniej, podczas gdy w decyzji I instancji z dnia [...] PPIS w R. potwierdza fakt pracy w/wym. w czasie montażu anten na masztach obiektów Radiowo-Telewizyjnych Centrów Nadawczych, gdzie ekspozycja na pole elektromagnetyczne mogła być nawet niedopuszczalna.

W wyniku tego wyroku [...]PWIS w K. rozstrzygnięciem z dnia [...] uchylił w całości decyzję PPIS w R. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

PPIS w R., ponownie rozpoznając sprawę, uzupełnił materiał dowodowy zgodnie z wymogami zawartymi w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11.09.2007 r. i wydał decyzję z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z poz. 19 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia R.M. z dnia 18.11.1983 r. w oparciu o uzupełnioną ocenę narażenia zawodowego (praca w strefie pośredniej i okresowa praca w szczególnych warunkach nadmiernej a nawet niedopuszczalnej ekspozycji na pole elektromagnetyczne), orzeczenia WOMP w S., IMP i ZŚ w S., IMP w Ł. oraz opinię Naczelnego Koordynatora ds. Patologii zawodowej w Instytucie w Ł.

W podsumowaniu decyzji z dnia [...] organ I instancji stwierdził, że zebrany materiał dowodowy pozwolił ocenić całość zagadnienia tzn. czynniki zawodowe jak i pozazawodowe wynikające z ogólnego stanu zdrowia. Nie można było wykluczyć tych faktów, które zostały stwierdzone w wyniku przeprowadzonych hospitalizacji, konsultacji lekarskich, które jak się okazuje miały również istotne znaczenie. Stąd też nie można było np. odrzucić rozpoznanego zespołu zależności alkoholowej (zza), stosowania leków psychotropowych i przeciwzapalnych, przewlekłego nikotynizmu czy ciężkiej ogólnoustrojowej choroby zapalnej rozpoznanej u Z.G. (ZZSK - zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa).

Od powyższej decyzji PPIS w R. strona odwołała się pismem z dnia [...] wskazując na nieustalenie rzeczywistego stanu zdrowia w latach [...] oraz na sprzeczności, jakie zawiera orzeczenie WOMP w S. Wniosła o przeprowadzenie badań w placówce innej niż WOMP z uwzględnieniem całości materiału dowodowego (zwłaszcza opinii wydanej na zlecenie Sądu Apelacyjnego w K.) i z uwzględnieniem piśmiennictwa naukowego dotyczącego szkodliwości oddziaływania pól elektromagnetycznych na gonady.

W trakcie postępowania odwoławczego [...]PWIS zwrócił się do IMP i ZŚ w S. o zbadanie Z.G. i wydanie kolejnego orzeczenia lekarskiego, przekazując jednocześnie całość dokumentacji zgromadzonej w sprawie. W wyznaczonych terminach ([...] i [...]) strona nie stawiła, wyjaśniając, iż była już badana w tej jednostce medycznej, stąd posiada pełny obraz jej stanu zdrowia. Przeprowadzenie ponownych badań, w ocenie strony, jest niewskazane, bowiem wszystkie ustalenia dotyczące stanu zdrowia mogą zostać dokonane na podstawie zebranej dokumentacji dowodowej bez potrzeby przeprowadzenia kolejnych badań.

W uzasadnieniu orzeczenia szczegółowo odniesiono się do kwestii wymagających wyjaśnienia zgodnie z wytycznymi wynikającymi z wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11.09.2007 r. w tym:

- wyników badań nasienia i konsultacji specjalistycznych w oparciu o które rozpoznano u Z.G. obniżoną zdolność zapładniającą ejakulatu, co nie jest jednoznaczne z całkowita niepłodnością;

- wyników badań profilaktycznych u w/wym. z lat [...], wiążących się z jego zdolnością do pracy w polu elektromagnetycznym i świadczących o tym, że badany nie zgłaszał żadnych dolegliwości i że nie wykazano wówczas badaniem przedmiotowym istotnych odchyleń od stanu prawidłowego. Jednocześnie nie wykluczono, że od około 3 lat przed badaniem we [...] w WOMP w S. u badanego nie pojawiły się początkowo w niewielkim nasileniu bóle kręgosłupa, bóle głowy, bezsenność, depresja jako oznaki początkowego stadium zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK) o typowej symptomatologii. Ciężka przewlekła choroba zapalna jaką jest ZZSK prowadząca do zmiany postawy, usztywnienia stawów, bólów (zwłaszcza nocnych), bezsenności i depresji wpływa na osłabienie libida, podobnie jak stosowanie leków psychotropowych, przeciwzapalnych, nadużywanie alkoholu, przewlekły nikotynizm i depresja - wszystkie te pozazawodowe czynniki występują u Z.G.;

- opublikowanych w literaturze medycznej wyników obserwacji wpływu nadmiernych wartości promieniowania pola elektromagnetycznego na proces spermato i spermiogenezy (wytwarzanie komórek nasiennych i samego nasienia). Są kontrowersyjne ze względu na wpływ innych czynników występujących w opisanych przypadkach, gdyż negatywny wpływ na spermato i spermiogenezę mają również wszystkie w/wym. pozazawodowe czynniki występujące u Z.G., a także inne choroby metaboliczne, zaburzenia hormonalne, infekcje wirusowe i przewlekły stres;

- występowania wielu czynników pozazawodowych u w/wym. mających negatywny wpływ na osłabienie płodności i spadek libido, co uniemożliwia stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca w narażeniu na promieniowanie elektromagnetyczne była przyczyną pogorszenia ogólnego stanu zdrowia zainteresowanego i obniżenia jego zdolności zapładniającej.

Pismem z dnia [...] poinformowano stronę o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji, przy czym chodziło zwłaszcza orzeczenie lekarskie z dnia [...].

Z.G. w dniu [...] przedstawił zarzuty i wnioski dotyczące w/wym. orzeczenia IMP i ZŚ w S.

[...]PWIS w dniu [...] wystąpił do IMP i ZŚ w S. o zajęcie stanowiska wobec kwestii zgłoszonych przez stronę odnośnie zaocznego orzeczenia z dnia [...]. W piśmie dnia [...] orzecznicy stwierdzili, iż odpowiedzieli na zarzuty w/wym. przedstawione w piśmie z dnia [...] szczegółowo omawiając je w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie dokumentacji zebranej w sprawie, z podaniem źródeł przedstawionych tam informacji. W ich ocenie podnoszone zarzuty nie wniosły żadnych nowych, istotnych informacji w rozpatrywanej sprawie. W związku z powyższym lekarze specjaliści w całości podtrzymali treść zaocznego orzeczenia lekarskiego z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wym. w poz. 19 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia R.M. z dnia 18.11.1983 r.

Wykonując obowiązek wynikający z zasady zapewnienia stronie udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) [...]PWIS pismem z dnia [...] poinformował stronę o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów, a zwłaszcza przedstawienia stanowiska wobec otrzymanej w dniu [...] opinii IMP i ZŚ w S. z dnia [...].

Z.G. pismem z dnia [...] ustosunkował się do powyższej opinii określając ją jako wadliwą i wnosząc uwagi podobne do zawartych w jego piśmie z dnia [...] odnoszącym się do zaocznego orzeczenia lekarskiego z dnia [...].

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. (dalej: PPIS) z dnia [...] nr [...] orzekające o braku podstaw do stwierdzenia u Z.G. choroby zawodowej centralnego układu nerwowego, układu bodźcotwórczego i przewodzącego serca oraz gonad wywołanych oddziaływaniem pól elektromagnetycznych, wymienionej w poz. 19 wykazu chorób zawodowych w rozporządzeni Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294).

[...]PWIS po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza zbieżnych, nie budzących wątpliwości orzeczeń lekarskich WOMP, IMPiZŚ w S. i IMP w Ł. - nie uwzględnił odwołania Z.G. i orzekł jak w sentencji.

W skardze z dnia [...] Z.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia:

1/ art. 8, 77 §1, 107 § 3 k.p.a. poprzez zaakceptowanie opinii lekarskich, które sporządzono dla narażenia zawodowego odpowiadającego wyłączenie strefie pośredniej oraz bezpiecznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ art. 8, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. poprzez zaakceptowanie opinii lekarskich, z których wynika iż na choroby centralnego układu nerwowego występujące w roku [...] oraz [...] roku miały istotny wpływ leki przeciwzapalne i psychotropowe, które mogły je wywołać przed ich zażyciem;

3/ art. 8, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie się na ostatnich wyjaśnieniach Instytutu Medycyny Pracy w S., które sporządzili lekarze nieposiadający specjalizacji w zakresie chorób układu nerwowego, gonad i tym samym nie byli oni uprawnieni do wydawania opinii w odniesieniu do dziedzin, w których nie posiadają specjalizacji.

W uzasadnieniu skargi Z.G. podniósł, iż pomimo upływu ponad [...] letniego okresu od wszczęcia postępowania wydana decyzja jest nie do zaakceptowania, bowiem wszystkich sporządzone opinie dotyczą narażenia na działanie pól elektromagnetycznych odpowiadających strefie pośredniej oraz bezpiecznej. W opinii Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...] wskazuje się, że "Listę pism dotyczących oceny narażenia zawodowego Pana G. w B Sp. z o.o. w R. przedstawiono w przedmiotowym orzeczeniu IMP i ZŚ w S. Wyraźnie i wielokrotnie podkreślono w ww. orzeczeniu, że brak jest danych dotyczących narażenia Pana G. na PEM -co również uprzednio opisano w piśmie WSSE w K. z [...]. Pismo to przedstawia analizę wyników pomiarów w otoczeniu stacji bazowych, które były wykonywane przez WSSE, ale bez oznaczenia czy Pan G. na nich pracował. Z pisma WSSE wynika, że jedynie praca w bezpośredniej bliskości masztów obiektów radiowo-telewizyjnych Centrów Nadawczych opomiarowanych przez WSSE w K. pozwoliłaby stwierdzić z dużym prawdopodobieństwem o pracy badanego w strefie niebezpiecznej (sporadycznie). Z wywiadów zebranych od badanego, zamieszczonych w dostarczonej nam dokumentacji, nie wynika, że badany pracował przy naprawie urządzeń określonych Centrów Badawczych, a z pism pracodawcy wynika, że badany był narażony okresowo na działanie PEM, których wartości mogły odpowiadać co najwyżej strefie pośredniej."

Podobnie w orzeczeniu tego samego instytutu nr [...] podkreśla się, że: "Reasumując, biorąc pod uwagę brak danych dot. narażenia na PEM Pana G. z wysokim prawdopodobieństwem można przyjąć, że ww. w latach [...] pracował okresowo w narażeniu na pole elektromagnetyczne -w latach [...] przebywał okresowo w strefie pośredniej lub bezpiecznej, hipotetycznie można założyć, że sporadycznie mógł przebywać w strefie niebezpiecznej (jeżeli montował anteny na masztach obiektów radiowo-telewizyjnych Centrów Nadawczych opomiarowanych przez WSSE w K., o których jest mowa w piśmie z dn. [...]). Z danych literaturowych wynika, że PEM o wartościach odpowiadających strefie pośredniej nie ma negatywnego wpływu na stan zdrowia pracowników (opinia WHO -Kryteria Zdrowotne Środowiska tom 137; pole elektromagnetyczne 300Hz-300GHz)."

Powyższe stwierdzenie mające ogromny wpływ na wynik sprawy jest gołosłowne, co potwierdza organ w zaskarżonej decyzji na stronie 6: "PPIS w, R. po uchyleniu decyzji przez PWIS w K. uzupełnił materiał dowodowy zgodnie z wymogami zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 11.09.2007 r. i wydał decyzję z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z poz. 19 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia R.M. z dnia 18.11.1983 r. w oparciu o uzupełnioną ocenę narażenia zawodowego (praca w strefie pośredniej i okresowa praca w szczególnych warunkach nadmiernej a nawet niedopuszczalnej ekspozycji na pole elektromagnetyczne."

Wobec powyższego organ winien był zareagować na stanowisko Instytutu oparte o ustalenia dokonane w roku [...] i tym samym pominięcie pracy w warunkach odpowiadających strefie zagrożenia oraz niebezpiecznej. Lekarze zdawali sobie sprawę, iż praca w strefach, o których mowa wyżej ma ogromne znaczenie w niniejszej sprawie. Mogła przesądzić o wywołaniu i wystąpieniu objawów, o których mowa powyżej oraz ZZSK.

Zdaniem skarżącego wszystkie wydane opinie lekarskie nie mogą stanowić dowodu w sprawie albowiem odnoszą się do narażenia zawodowego odpowiadającego, co najwyżej strefie pośredniej.

Ponadto, jak zauważa, ostatnia opinia jest sporządzona przez internistę i otolaryngologa, pomimo że dotyczy innych dziedzin medycyny oraz "szokuje swoją treścią", bowiem wynika z niej wprost, iż przyjmowanie leków między innymi wywołało choroby centralnego układu nerwowego przed ich zastosowaniem. Powyższego poglądu nie podzieli żadna osoba zdolna do logicznego myślenia.

Stanowisko to dyskryminuje opinie albowiem stwierdza się w niej, że: "W przedmiotowej sprawie u badanego występuje cały szereg pozazawodowych czynników: ciężka choroba zapalna-zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, stosowanie leków psychotropowych, przeciwzapalnych, nadużywanie alkoholu, przewlekły nikotynizm i depresja, które miały wpływ na pojawienie się u Pana G. takich objawów jak bóle kręgosłupa, bóle głowy, bezsenność, stany depresyjne, osłabione libido, obniżona płodność."

Jak wynika z powyższego nawet leki psychotropowe oraz przeciwzapalne mogły wywołać objawy, o których mowa powyżej w sytuacji, w której istniały one przed zażyciem leków. Poza tym w opinii brakuje odniesienia do najważniejszego czynnika, to jest pracy w strefie niebezpiecznej.

W odpowiedzi na skargę [...]WPIS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając sprawę zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] nr [...] orzekające o braku podstaw do stwierdzenia u Z.G. choroby zawodowej centralnego układu nerwowego, układu bodźcotwórczego i przewodzącego serca oraz gonad wywołanych oddziaływaniem pól elektromagnetycznych, wymienionej w poz. 19 wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294).

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W świetle powyższych regulacji prawnych przyjąć trzeba, iż stwierdzenie choroby zawodowej przez organ inspekcji sanitarnej wymaga zaistnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze - rozpoznania u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych, przy czym czasami w rozporządzeniu określono czas w jakim może to nastąpić; po drugie- stwierdzenie wykonywania pracy w "narażeniu zawodowym", a więc z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo narażeniem pozostającym w związku ze sposobem wykonywania pracy; po trzecie - ustalenia, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.

W pierwszym rzędzie przyjdzie zauważyć, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego zostało wszczęte w [...] r. Wyjaśnienia wymaga kwestia przepisów jakie znajdą zastosowanie do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. Z zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynika, iż zostało ono zawiązane w dniu [...] (k.-14 akt administracyjnych). W dniu 2 września 2002 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Zgodnie z § 10 tego aktu postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Wskazana wyżej data wszczęcia postępowania może prowadzić do wniosku, iż postępowanie powinno być prowadzone na podstawie przepisów rozporządzenia RM z 2002 r. W załączniku do tego rozporządzenia zawierającego wykaz chorób zawodowych nie ma choroby zawodowej centralnego układu nerwowego, układu bodźcotwórczego i przewodzącego serca oraz gonad wywołanych oddziaływaniem pól elektromagnetycznych, która znajdowała się w poz. 19 wykazu chorób zawodowych w rozporządzeni Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294).

Jak wynika z akt sprawy czynności w sprawie rozpoznania choroby zawodowej zostały podjęte wcześniej. W dniu [...] został przeprowadzony przez Inspektora BHP w Przedsiębiorstwie B sp. z o.o. w R. "wywiad środowiskowy dotyczący przebiegu i warunków pracy zawodowej", w którym wyraźnie zaznaczono, iż wywiad dotyczy choroby zawodowej określonej w poz. 19 wykazu chorób zawodowych (k.-1a akt administracyjnych). Pismem z dnia [...] Kierownik Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. o przeprowadzenie dochodzenia epidemiologicznego i wydanie opinii w sprawie narażenia zawodowego skarżącego na pole elektromagnetyczne. Podzielić trzeba pogląd wyrażony w wyroku WSA w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2011 r., III SA/Łd 244/11 (LEX nr 936740), w ocenie którego "zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej jest czynnością poprzedzającą wszczęcie postępowania administracyjnego. W związku z czym określenie "wszczęcie" użyte w § 11 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), należy rozumieć jako rozpoczęcie lub zaczęcie postępowania lecz nie w znaczeniu, o którym mowa w art. 61 k.p.a."

Wobec tego tak do trybu stwierdzania choroby zawodowej, jak i samego uznania określonego schorzenia za chorobę zawodową zastosowanie znajdą przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294, dalej: rozporządzenie RM z 1983 r.). W uzupełnieniu dodać także trzeba, iż w myśl § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Stosownie do pkt. 19 załącznika do rozporządzenie RM z 1983 r. za choroby zawodowe uznaje się "Choroby centralnego układu nerwowego, układu bodźco-twórczego i przewodzącego serca oraz gonad wywołane działaniem pól elektromagnetycznych."

Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia RM z 1983 r. na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8, oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia.

Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia (§ 7 ust. 1).

Wskazane jednostki organizacyjne, po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego przesyłają orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej wraz z posiadaną niezbędną dokumentacją państwowemu terenowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 8 ust. 1).

Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej, a w odniesieniu do chorób zakaźnych i inwazyjnych - również przez akademię medyczną. Wniosek, o ponowne badanie składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej, która dokonywała ustaleń w sprawie rozpoznania choroby zawodowej (§ 9 ust 1).

W przedmiotowej sprawie, z zachowaniem wskazanego wyżej trybu postępowania, po ustaleniu przesłanek określonych w art. 2351 Kodeksu pracy, poprzedzonych uzyskaniem szeregu orzeczeń lekarskich, które jednoznacznie wykluczają związek między narażeniem zawodowym a chorobą skarżącego, nie stwierdzono u niego choroby zawodowej wskazanej w poz. 19 załącznika do rozporządzenia RM z 1983 r.

W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnych placówek medycznych. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej , ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia.

Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć.

W trakcie prowadzonego postępowania, zgodnie z przyjętą procedurą organy uzyskały wymagane prawem orzeczenia lekarskie sporządzone przez lekarzy zatrudnionych w uprawnionych jednostkach medycznych. Wykonały także obowiązki wynikające z wyroku WSA w Gliwicach z 11 września 2007 r. Zostało ustalone, iż dolegliwości skarżącego nie mają znamion choroby zawodowej określonej w poz. 19 rozporządzenia RM z 1983 r.

Sprawa stwierdzenia przedmiotowej choroby zawodowej u skarżącego była przedmiotem dwu wyroków WSA w Gliwicach (wyrok z dnia 28 lutego 2005 r. sygn. akt 3/SA/Ka 1854/03 oraz wyrok z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl), w których Sąd uchylając decyzje organu odwoławczego sformułował wskazania co do dalszego postępowania.

Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Drugi z tych wyroków (z dnia11 września 2007 r.) zapadł ze względu na to, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie zrealizował zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 lutego 2005 r. W związku z tym WSA w Gliwicach podejmując orzeczenie ponownie sformułował wskazówki co do dalszego postępowania, jakie po tym wyroku powinny prowadzić organy Inspekcji Sanitarnej.

Po pierwsze – zobowiązał organy do dokładnego ustalenia dotyczące stanu zdrowia skarżącego w czasie przystępowania do pracy w firmie, gdzie był narażony na działanie czynnika szkodliwego oraz w jaki sposób to zatrudnienie oddziaływało na jego stan zdrowia. Analiza w tym zakresie, wedle Sądu, powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem przeprowadzonych badań wstępnych i okresowych;

Po drugie – zalecił wykonanie badań hormonalnych i nasienia u skarżącego. Badania takie nie zostały przeprowadzone, natomiast ocena badań wcześniejszych nie była przeprowadzona przez lekarza specjalistę. Nie powołano w sprawie lekarza- specjalisty endokrynologa, względnie androloga czy położnika i nie uzyskano ich opinii w sprawie ewentualnej, zgłaszanej niepłodności skarżącego. Przedłożone przez skarżącego i dołączone do sprawy opinie specjalistów w tym zakresie, wprawdzie przygotowane na użytek innego postępowania i nie wiążące w tej w sprawie organu, zdaniem składu orzekającego domagały się analizy i zajęcia stanowiska, zwłaszcza w zakresie stwierdzonych tam odchyleń od normy. Nie wyjaśniono bowiem jak traktować stwierdzone odchylenia, czy to stan zachorowania – wyłącznie choroba biologiczna czy choroba zawodowa.

Po trzecie – Sąd zobowiązał organy do wyjaśnienia w jakim narażeniu pracował skarżący. Jednostki medyczne sporządzające orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej wskazały tylko na okresową ekspozycję skarżącego na działanie pola elektromagnetycznego (PEM) co najwyżej w strefie pośredniej, podczas gdy w decyzji pierwszej instancji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. potwierdza fakt pracy skarżącego w czasie montażu anten na masztach obiektów Radiowo-Telewizyjnych Centrów Nadawczych, gdzie ekspozycja na pole elektromagnetyczne może być nawet niedopuszczalna.

W końcowej części uzasadnienia przedmiotowego wyroku Sąd nakazał uzupełnienie postępowania we wskazanym wyżej kierunku. Pokreślił, iż niezbędne będzie uzyskanie opinii właściwej jednostki sporządzonej po konsultacji z lekarzami odpowiednich specjalności.

W trakcie postępowania uzupełniającego, przed wydaniem decyzji z dnia [...] w sprawie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego, PPIS w R. uzyskał orzeczenie lekarskie sporządzone przez lekarzy specjalistów zatrudnionych w WOMP w S. z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (k. 240-242 akt sprawy [...]PWIS) oraz opinię dr hab. nauk medycznych S.H., specjalisty ginekologa-położnika z dnia [...] (k. 245-248 akt sprawy [...]PWIS), wydaną ze względu na skierowanie Z.G. przez WOMP.

Na wniosek [...]PWIS, po wniesieniu odwołania przez skarżącego, zostało wydane orzeczenie lekarskie IMP i ZŚ w S. z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (k.305 akt sprawy [...]PWIS) oraz uzupełnienie do niego z dnia [...] nr [...] (k. 315 akt sprawy [...]PWIS).

Wobec tego za spełniony uznać trzeba zalecenie Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 września 2007 r., bowiem organy prowadzące postępowanie administracyjne w związku z uchyleniem ich wcześniejszych rozstrzygnięć zapadłych w sprawie choroby zawodowej u skarżącego uzyskały opinie uprawnionych jednostek medycznych, a ponadto orzeczenia te zapadły po uzyskaniu opinii lekarza jednej ze specjalności wskazanej przez Sąd (ginekologa-położnika).

W ocenie Sądu orzeczenia te, jak również wspomniana opinia, w sposób dostateczny wyjaśniają okoliczności wskazane w tym wyroku.

Jeśli chodzi o pierwszą z nich, to w oparciu o dokumentację medyczną ustalono, iż nie nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia skarżącego ze względu na pracę wykonywaną w latach [...] (do kwietnia [...] r.) w firmie B. W orzeczeniu WOMP z dnia [...] wyjaśniono, iż Z.G. w latach [...] pracował w narażeniu na pole elektromagnetyczne, którego wartość gęstości mocy nie przekraczała dopuszczalnych norm, natomiast w trakcie wykonywania prac montażowych na stacjach bazowych GSM w latach [...] przebywał głównie w strefie pośredniej i bezpiecznej, jednak "okresowo mógł przebywać również w strefie niebezpiecznej". W dniu [...] uzyskał zdolność do pracy na stanowisku instalatora okablowania z zaznaczeniem: "praca na wysokości". Dopiero w [...] w skierowaniu na badania pracodawca zaznaczył, że będzie pracował w narażeniu na oddziaływanie pola elektromagnetycznego. Zdolność do pracy na takim stanowisku uzyskał w dniu [...]. Orzeczenia psychologiczne z dnia [...] oraz z dnia [...] potwierdzają brak przeciwwskazań do pracy na stanowisku instalatora okablowania na wysokości powyżej 3 m. W ocenie lekarzy specjalistów daje to podstawy do przyjęcia stanowiska, iż skarżący nie zgłaszał dolegliwości i schorzeń, które stanowiły przeciwwskazania do pracy na tym stanowisku, a ponadto wyniki badań psychologicznych nie wykazały odchyleń od normy. Podczas badań przeprowadzonych w [...] po raz pierwszy zgłaszał dolegliwości takie jak: bóle głowy od 3 lat, krwotoki z nosa, czterokrotna krótkotrwała utratę przytomności bezsenność, osłabienie potencji i popędu płciowego. W roku [...] był leczony w Szpitalu Psychiatrycznym w R. z powodu "depresji i myśli samobójczych". Od [...] był leczony w poradni reumatologicznej z powodu bólów kręgosłupa. Wyniki przeprowadzonych wówczas badań laboratoryjnych EKG, EEG oraz konsultacji neurologicznej i okulistycznej nie wykazały odchyleń od normy. Jak stwierdza się w orzeczeniu WOMP, na podstawie analizy dokumentacji medycznej "nie można jednoznacznie stwierdzić czy w latach [...] nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia badanego." Wyniki wszystkich przeprowadzonych badań w [...] r. były prawidłowe, poza testami psychologicznymi, które wykazały obniżenie nastroju pacjenta. Brak jest zatem obiektywnych wskaźników pogorszenia stanu zdrowia.

W orzeczeniu IMP i ZŚ z [...] wyjaśniono, iż przeprowadzone po zakończeniu zatrudnienia badania dodatkowe i konsultacje specjalistyczne ([...]) ujawniły obecność zmian patologicznych w obrębie kręgosłupa szyjnego, piersiowego i lędźwiowego , ograniczenie ruchomości w części szyjnej i lędźwiowej kręgosłupa, przeciętny poziom funkcji poznawczych, bez zmian typu organicznego w ośrodkowym układzie nerwowym, osobowość z przewagą cech introwertycznych, tendencję do lęków, depresji i myśli autodestruktywnych. Badany podał, że od [...] leczył się psychiatrycznie z powodu depresji i myśli samobójczych. W trakcie badań ujawniono dokumentację leczenia psychiatrycznego w poradni leczenia i i w oddziale psychiatrycznym, gdzie był hospitalizowany z rozpoznaniem psychotycznych w przebiegu zespołu zależności alkoholowej - od [...] lat pił alkohol, z cechami uzależnienia. Badany podał także, że od [...] r. ma osłabienie potencji i popędu płciowego. Od [...] r. leczy się w poradni reumatologicznej początkowo z powodu bólów kręgosłupa. Pobiera od tego czasu systematycznie (co najmniej do [...]r.) leki psychotropowe, neurologiczne i przeciwreumatyczne. Nie pali od [...] r., wcześniej palił ok. 40 papierów na dobę od młodości.

W wyniku kolejnych badań i konsultacji specjalistycznych, wykonanych po [...] ustalono u niego zmiany w obrębie kręgosłupa w postaci zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK), zależności alkoholowej w okresie abstynencji oraz zaburzenia osobowości.

W orzeczeniu IMP i ZŚ zwraca się uwagę na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK syn. Choroba Bechterewa) jako jedno ze źródeł dolegliwości zgłaszanych przez skarżącego. Choroba ta to przewlekły, przeważnie postępujący proces zapalny obejmujący stawy krzyżowo-biodrowe, drobne stawy kręgosłupa, pierścienie włókniste i więzadła kręgosłupa, prowadzący do ich stopniowego usztywnienia. Choroba jest najprawdopodobniej uwarunkowana genetycznie. Początek choroby jest zazwyczaj trudny do uchwycenia, a objawy narastają stopniowo. Dolegliwości bólowe i ograniczenie ruchomości kręgosłupa narastają, stopniowo w miarę obejmowania przez proces zapalny coraz wyższych odcinków kręgosłupa. Ból często nasila się w nocy, rano dołącza się uczucie sztywności. Poza dolegliwościami związanymi z ograniczeniami ruchu występują objawy dotyczące narządu wzroku, układu krążenia, układu oddechowego, układu moczowo-płciowego (białkomocz), układu nerwowego, objawy neurologiczne (bóle głowy, zawroty głowy, utraty świadomości) oraz układu pokarmowego (choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy). ZZSK może przebiegać z okresami zaostrzeń i remisji. Ból odczuwany w godzinach nocnych, sztywność poranna i stałe uczucie zmęczenia utrudniają aktywność życiową i są przyczyna depresji.

W ramach wykonania drugiego z zaleceń Sądu zostały przeprowadzone badania hormonalne i nasienia u skarżącego oraz uzyskano opinię specjalisty lekarza-położnika dr nauk med. S.H. ( opinia z dnia [...]). Jak wynika z tej opinii, nie można wykluczyć ani potwierdzić związku aktualnego obrazu ejakulatu z narażeniem na pole elektromagnetyczne w latach [...], gdyż dane na temat natężenia tych pól są sprzeczne, a ponadto brak jest wyników badania ejakulatu z okresów poprzedzających ekspozycję. W opinii podkreślono także, iż ujemny wpływ na ejakulat ma zażywanie szeregu leków przez skarżącego oraz nadużywanie alkoholu. Wspomniana opinia stanowiła podstawę do stanowiska zajętego przez lekarzy specjalistów sporządzających orzeczenia w ramach WIMP oraz IMP i ŻŚ (wskazane wyżej), zgodnie z którym nie można jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić wpływ narażenia zawodowego na upośledzenie funkcji gonad ze względu na ewentualną ekspozycje na pole elektromagnetyczne z racji istnienia wielu innych czynników powodujących takie skutki.

Odnośnie trzeciego zalecenia ustalono, iż skarżący nie pracował w strefie niebezpiecznej. Jak podkreślono w orzeczeniu orzeczenie z dnia [...] IMP i ZŚ z dnia [...] IMP i ZŚ, brak jest danych dotyczących narażenia skarżącego na PEM (pole elektromagatyczne), jednakowoż z wysokim prawdopodobieństwem należy przyjąć, że w latach [...] przebywał okresowo w strefie pośredniej lub bezpiecznej. Jedynie "hipotetycznie można założyć, że sporadycznie mógł przebywać w strefie niebezpiecznej (jeżeli montował anteny ma masztach obiektów radiowo-telewizyjnych Centrów Nadawczych opomiarowanych przez WSSE w K., o których jest mowa w piśmie z dnia [...])". W uzupełnieniu do tego orzeczenia z dnia [...] już wyraźnie stwierdzono, iż z dokumentacji nie wynika jakoby skarżący pracował przy naprawie urządzeń takich Centrów Nadawczych (pomyłkowo określono je jako Centra Badawcze, ale w kontekście poprzedniego zdania nie budzi wątpliwości, iż chodzi o Centra Nadawcze).

W ocenie Sądu, nie znajdują uzasadnienia zarzuty podnoszone w skardze.

Jeśli chodzi o pierwszy z nich, dotyczący wadliwości orzeczeń lekarskich sporządzonych na potrzeby rozpatrywanej sprawy ze względu na ograniczenie badania wpływu promieniowania elektromagnetycznego na stan zdrowia skarżącego jedynie w zakresie pracy w strefie pośredniej i bezpiecznej to wyjaśnić trzeba, iż twierdzenie o wykonywaniu pracy w strefie niebezpiecznej nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Co prawda, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarty został zacytowany przez Z.G. w skardze fragment, z którego wynika, iż PPIS w R. potwierdził fakt wykonywania przez niego pracy polegającej na montażu anten na masztach obiektów Radiowo Telewizyjnych Centrów Nadawczych, gdzie ekspozycja na pole elektromagnetyczne mogła być nawet niedopuszczalna, jednakowoż stan rzeczy jest inny.

W uzasadnieniu tej decyzji przytoczono stwierdzenia pochodzące z uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11 września 2007 r., przy czym Sąd mylnie traktując to jako element ustalonego stanu faktycznego posłużył się informacją zawartą w ocenie narażenia zawodowego dokonanej przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w K. z dnia [...]. Ocena ta nie odnosiła się jednak do Z.G., ale miała charakter ogólny i dotyczyła prac wykonywanych przy montażu anten nadawczo-odbiorczych. W dokumencie wyraźnie zaznaczono, że ocenę narażenia zawodowego przeprowadzono w oparciu o wyniki pomiarów pola elektromagnetycznego w otoczeniu stacji bazowych ponieważ firma B nie dostarczyła wykazu stacji przy budowie których pracował Z.G. W przypadku montażu anten na masztach obiektów Radiowo Telewizyjnych Centrów Nadawczych, jak stwierdzono w ocenie, występuje duża ekspozycja na pole elektromagnetyczne, a w trakcie prac prowadzonych na maszcie występują "szczególne warunku ekspozycji na pole elektromagnetyczne i może być ona nadmierna a nawet niedopuszczalna." (k. 10 akt administracyjnych). Natomiast w dokumencie sporządzonym przez PPIS w R. w wyniku dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia [...] stwierdza się m.in., iż Z.G. od [...] do sporządzenia tego dokumentu pracował przy budowie i rozbudowie stacji bazowych telefonii komórkowej jako instalator okablowania oraz monter. W wyniku przeprowadzonych pomiarów w bezpośrednio w otoczeniu kilku takich stacji (K., U. i G.) ustalono, iż występuje tam strefa bezpieczna i pośrednia (k.7 i 5 akt administracyjnych).

Wobec powyższego brak było podstaw do objęcia orzeczeniami lekarskimi sporządzonymi przez uprawnione jednostki medyczne przypadków wykonywania przez skarżącego pracy w narażeniu na działanie pól elektromagnetycznych w strefie zagrożenia oraz niebezpiecznej.

Co do drugiego zarzutu, odnoszącego się do opinii lekarskich, zgodnie z którymi na choroby centralnego układu nerwowego występujące w roku [...] oraz [...] miały wpływ leki przeciwzapalne i psychotropowe, które mogły je wywołać przed ich zażyciem wyjaśnić trzeba, iż jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jak i decyzji pierwszo instancyjnej u skarżącego nie stwierdzono choroby centralnego układu nerwowego, ani układu bodźco-twórczego i przewodzącego serca, stąd zarzut ten nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Natomiast stwierdzono "obniżenie jego zdolności zapładniającej", a więc chorobę gonad. Ze względu jednak na cały szereg przyczyn pozazawodowych mających wpływ na osłabienie płodności i spadek libido (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, depresja, stosowanie leków psychotropowych, przeciwzapalnych, nadużywanie alkoholu oraz przewlekły nikotynizm) nie stwierdzono, aby bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem praca w narażeniu zawodowym spowodowała tę chorobę.

Nie znajduje uzasadnienia także i trzeci zarzut, zgodnie z którym opinie IMPiZŚ zostały sporządzone przez lekarzy nie posiadających specjalizacji w zakresie chorób układu nerwowego i gonad, a tym samym nieuprawnionych w doniesieniu do dziedzin, co do których nie posiadają specjalizacji. Orzeczenia lekarskie WOMP oraz IMPiZŚ, jak to wykazano wyżej, były sporządzane przy wykorzystaniu opinii lekarza odpowiedniej specjalności.

Z tych względów na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.