Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2031/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 9
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. P. – U. – H. "E." Spółki z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2261/10 w sprawie ze skargi P. P. – U. – H. "E." Spółki z o.o. w T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2261/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę P. P.-U.-H. "E." Sp. z o.o. w T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Ze stanu faktycznego ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora K. – P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] sierpnia 2009 r. ustalającą skarżącej spółce kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w wysokości 47.264,64 zł.

Organ wskazał, że skarżąca na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia [...] grudnia 2004 r., [...] maja 2006 r., [...] grudnia 2006 r., [...] czerwca 2008 r. i [...] listopada 2008 r. otrzymała płatności ONW w wysokości odpowiednie na 2004 r. – 9.914,81 zł, na 2005 r.– 9.553,23 zł, na 2006 r. – 9.553,23 zł, na 2007 r. – 8.998,33 zł, na 2008 r. – 9.904,07 zł. Kwota za 2004 r. była przedmiotem weryfikacji organu, gdzie decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. uznano kwotę 659,03 zł jako nienależnie pobraną.

Wszystkie decyzje dotyczące przyznania ww. płatności były wydawane na wniosek skarżącej.

Składając pierwszy wniosek na rok 2004 r. w dniu [...] czerwca 2004 r. spółka zobowiązała się, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. 73, poz. 657 ze zm., dalej rozporządzenie ONW) do prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonym wówczas obszarze 60,78 ha, znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat, od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego.

Płatność została przelana na rachunek bankowy spółki. Zatem zobowiązanie jej dotyczyło okresu do stycznia 2010 r. W 2009 r. spółka nie złożyła wniosku o płatności. Przyczyną było zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonym do płatności gruncie z uwagi na rozwiązanie umowy dzierżawy, zawartej z Agencją Nieruchomości Rolnych w dniu [...] stycznia 2003 r. na okres do [...] września 2018 r. Rozwiązanie umowy nastąpiło bez wypowiedzenia pismem wydzierżawiającej z dnia [...] sierpnia 2008 r. wobec zalegania z zapłatą czynszu za 2 pełne okresy płatności. Przekazanie gruntu Agencji nastąpiło w dniu [...] września 2008 r. protokołem zdawczo-odbiorczym.

O fakcie przekazania gruntu skarżąca powiadomiła organ dopiero ustnie w maju 2009 r., a pisemnie [...] czerwca 2009 r. przedstawiła też oświadczenie M. K. z dnia [...] czerwca 2010 r., nowego dzierżawcy gruntu od ANR od dnia [...] kwietnia 2009 r., o przejęciu zobowiązań spółki do dnia [...] stycznia 2010 r. oraz do zwrotu na rzecz organu równowartości płatności ONW w przypadku zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na tych terenach.

Powyższy stan faktyczny uznano za zasadny do określenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Brak było podstaw do uwolnienia się skarżącej od zwrotu tych kwot z tytułu zaistnienia okoliczności, za które jako dzierżawca nie ponosił odpowiedzialności w myśl § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) oraz zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW Dz. Urz. WE L 368. 15.) i art. 39 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) Dz.U. WE L 153. 30 z dnia 30 kwietnia 2004 r.

Organ nie znalazł podstaw do uwolnienia się skarżącej od zwrotu tych kwot z tytułu przejęcia posiadania działek przez M. K., które uznał za nieskuteczne wobec faktu, iż nie przejmował on gruntów od skarżącej, gdyż zgodnie z rozporządzeniem ONW z 11 marca 2009 r. w § 9 ust. 2 pkt 2 warunkiem skuteczności jest przekazanie działek rolnych i zobowiązanie się do kontynuowania działalności rolniczej oraz zobowiązanie do zapłaty na rzecz organu kwoty ONW z tytułu zaprzestania działalności pochodzące od tej samej osoby.

Organ nie uznał też zaistnienia w sprawie 4 letniego okresu przedawnienia dochodzenia zwrotu ww. kwoty liczonego miedzy datą płatności pomocy (pierwsza płatność [...] stycznia 2005 r.) a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, tj. [...] sierpnia 2009 r. – data doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej, w myśl art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzenia i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. WE L 327. z 12 grudnia 2001 r.). Wypowiedzenie umowy dzierżawcy przez ANR i następnie oddanie gruntów rolnych w dzierżawę osobie trzeciej nie stanowiło pozytywnej przesłanki do stwierdzenia, iż spółka działała w dobrej wierze. Okres przedawnienia w sprawie wynosił 10 lat, zgodnie z treścią art. 49 ww. Rozporządzenia nr 2419/2001.

W tej sytuacji podstawą prawną do uznania nienależnie pobranych kwot płatności były: § 9 ust. 2a pkt 2 Rozporządzenia ONW z 14 kwietnia 2004 r. w odniesieniu do płatności za lata 2004–2006; § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" – objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (Dz.U. 68, poz. 448 ze zm.) w odniesieniu do płatności za 2007 i 2008 r. oraz § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a/ Rozporządzenie ONW z 11 marca 2009 r. obowiązujący w dacie wydawania decyzji.

Jednocześnie organ wskazał na obowiązek zwrotu danej kwoty powiększonej o odsetki obliczone za okres między powiadomieniem rolnika o obowiązku zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem.

Skarżąca spółka nie zgodziła się z takim rozstrzygnięciem i zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który zaskarżonym wyrokiem skargę oddalił wskazując, że dokonane przez organ ustalenia faktyczne i prawne są prawidłowe.

Spółka przerwała 5 letni okres zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonym do płatności gruncie. Wbrew jej zarzutom przerwanie działalności rolniczej spowodowane było działaniami, na które miała wpływ, gdyż było związane z wypowiedzeniem umowy dzierżawy przez Wydzierżawiającego z winy dzierżawcy. Umowa dzierżawy przewidywała jej rozwiązanie w przypadku zalegania z czynszem z tytułu 2 rat płatności. Z treści pisma z dnia 30 lipca 2008 r. rozwiązującego tę umowę bez wypowiedzenia wynika, że spółka zalegała co do płatności równowartości 3 pełnych rat, że zaległość ta na datę wcześniejszego wezwania dokonanego w trybie art. 703 k.c., tj. na 8 listopada 2007 r. wynosiła 45.817,40 zł. Wynika również, że spółce były udzielane dodatkowe terminy uregulowania zaległości.

Powyższe pismo rozwiązujące umowę dzierżawy zostało przyjęte przez spółkę bez zastrzeżeń o czym świadczy protokół zdawczo-odbiorczy przekazania gruntu w dniu [...] września 2008 r. Spółka nie przedstawiła okoliczności i dowodów, aby przy rozwiązywaniu tej umowy powoływała się przed Wydzierżawiającym na np. żądanie obniżenia czynszu z powodu okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności (art. 700 k.c.), a które te okoliczności (powódź, susza) wskazała w wyjaśnieniach kierowanych do organu, jako okoliczność uwalniającą ją od winy rozwiązania umowy.

Skarżąca była zobowiązana poinformować organ niezwłocznie i na piśmie o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności z tytułu wsparcia ONW. Takie zobowiązanie sama złożyła przy wniosku z dnia [...] czerwca 2004 r.

Takim faktem do zgłoszenia było rozwiązanie umowy dzierżawy skutkujące utratą posiadania gruntu i zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej na nim. Utrata posiadania i zaprzestania działalności rolniczej nastąpiło w dacie [...] września 2008 r., a informacja o tym fakcie przekazana organowi w maju 2009 r. spełniała wymogu niezwłocznego powiadomienia organu. Nie mógł być uznany za usprawiedliwiony brak wcześniejszego zgłoszenia z uwagi na oczekiwanie na ustalenie, kto przejmie posiadanie gruntu, gdyż zgodnie z protokołem zdawczo-odbiorczym z [...] września 2008 r. przejmującą grunt w posiadanie była Agencja Nieruchomości Rolnych.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo organ uznał, że rozporządzenie ONW z dnia 14 kwietnia 2004 r. znowelizowane rozporządzeniem z dnia 9 marca 2006 r. oraz rozporządzenie ONW z 11 kwietnia 2007 r. i rozporządzenie ONW z 11 marca 2009 r. przewidywały zwolnienie od zwrotu kwot pobranych pod warunkiem, że nastąpiło przeniesienie posiadania gruntu rolnego, a nowy posiadacz złożył stosowne zobowiązanie do kontynuowania działalności rolniczej oraz ewentualnego zwrotu kwot ONW w przypadku zaprzestania działalności. Z treści przepisów w/w rozporządzeń jednoznacznie wynika, że przejęcie posiadania i zobowiązania dotyczą tego samego podmiotu oraz, że przejęcie dotyczy obowiązków poprzednika czyli przekazującego grunt. Natomiast w sprawie skarżąca komu innemu przekazała grunt, a kto inny złożył oświadczenie o kontynuacji zobowiązań. Ponadto oświadczenie o przeniesieniu posiadania złożone było z uchybieniem tzw. "niezwłocznego" terminu wymaganego § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzeniem ONW z 11 marca 2009 r.

Sąd uznał za niezasadne naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77, 80 i 8 k.p.a. oraz art. 49 ust. 5 rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001, a ustalenie organu, że obowiązek zwrotu określonych w decyzji kwot podlega 10 letniemu przedawnieniu jest prawidłowe.

Zdaniem Sądu I instancji nie można było przyjąć, że skarżąca działała w dobrej wierze. Spółka przestała prowadzić działalność rolniczą wobec rozwiązania umowy dzierżawy z przyczyn leżących po jej stronie wskazanych w piśmie rozwiązującym umowę przez Wydzierżawiającego. Nie powiadomiła we właściwym czasie organy o tym fakcie mimo obowiązku przyjętego na siebie w pierwszym wnioskiem o płatności i mimo wymagań wynikających ze stosowanego w sprawie rozporządzenia ONW. Informacja została przekazana organowi po upływie kilku miesięcy, a nie 10 dni roboczych wymaganych art. 47 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 i § 9 ust. 5 i 1 rozporządzenie ONW z 11 marca 2009 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło P. P.-U.-H. "E." Sp. z o.o. w T. zaskarżając go w całości i zarzucając mu rażące naruszenie przepisów:

1) postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

– art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w ten sposób, że organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, a ponadto nie dochowały obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i powierzchownie oceniły materiał dowodowy, w szczególności błędną ocenę okoliczności, w których doszło do rozwiązania umowy dzierżawy z dnia [...] stycznia 2003 r., gdyż nastąpiło to z naruszeniem przez Agencję § 18 ust. 1 umowy, a Sąd błędnie przyjął, iż skarżąca faktycznie zalegała z zapłatą za 2 pełne okresy płatności, podczas gdy faktycznie zaległość ta wynosiła 1,24 okresu płatności;

– art. 7 k.p.a. ponieważ organ uprawniony przez przepisy prawa do rozstrzygnięcia sprawy powinien ją załatwić zgodnie ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi on w kolizji z interesem społecznym;

– art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz konstytucyjnej zasady równości i państwa prawnego;

– art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wymogów określonych w powyższym przepisie, a w szczególności wymaganego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego;

2) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, mające wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie:

– art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) poprzez ustalenie w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie pobranych środków publicznych, pomimo iż skarżąca nie miała możliwości spełnienia warunków uregulowanych § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 9 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 42, poz. 278, dalej jako rozporządzenie zmieniające), gdyż spełnienie tych warunków należało do podmiotu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie posiadania, a skarżąca nie miała wiedzy ani też nie była powiadomiona przez Agencję o tym, jaki podmiot po niej otrzymał grunty w posiadanie;

– § 9 ust. 1–3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem praw skarżącej;

– § 1 pkt 2 rozporządzenia zmieniającego, zgodnie z którym w przypadku, gdy posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeżeli podmiot ten złożył do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych, oświadczenie, w którym zobowiązuje się do kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych, albowiem skarżąca nie miała możliwości spełnienia tych warunków, gdyż ich spełnienie należało do podmiotu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie posiadania, a skarżąca nie miała wiedzy, ani też nie była powiadomiony przez Agencje o tym, jaki podmiot po niej otrzymał grunty w posiadanie, a postawa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa w tym zakresie była całkowicie bierna;

– art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 poprzez ustalenie w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie pobranych środków publicznych w wysokości 47.264,64 zł, pomimo że skarżąca działała w dobrej wierze, a należność w kwocie 9.255,78 zł za rok 2004 r. (56,74 ha x 163,126192826 zł) uległa przedawnieniu.

Wskazując na powyższe zarzuty Przedsiębiorstwo wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz zasądzenie od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania i kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosło o uwzględnienie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w skardze podkreślając, że popadła w zwłokę z płatnością rat z uwagi na występujące w 2007 r. powodzie i zalanie gruntów, o czym Agencja była pisemnie informowana. Na dzień [...] lipca 2008 r. zalegała z czynszem za okres dokładnie 1,24 raty, tj. 33 009,42 zł, a z dniem [...] września 2008 r. dokonała całkowitej spłaty zadłużenia w kwocie 36 759 zł, co stanowiło spłatę zadłużenia wraz z kosztami sądowymi. Przed dokonaniem rozwiązania umowy Agencja nie zweryfikowała faktycznej kwoty zadłużenia. Zaniechanie przez skarżącą działalności rolniczej nastąpiło więc z przyczyn, za które jako dzierżawca nie ponosiła odpowiedzialności.

W obowiązującym stanie prawnym nie jest precyzyjnie określone, kto powinien powiadomić ARMiR o zaniechaniu działalności rolniczej w przypadku, gdy mamy do czynienia z dzierżawą gruntów rolnych tj. dzierżawca czy właściciel gruntów. Dotyczy to również zobowiązania do kontynuacji uprawy i korzystania z dopłat ONW. Początkowo organ uznał, iż następcą jest p. K. i przyjął od niego zobowiązanie kontynuacji działalności rolniczej na terenach dzierżawionych przez skarżącego. Oświadczenie zostało podpisywane w Oddziale Regionalnym ARMiR w T. i wówczas nie było ono kwestionowane. Dopiero w decyzji o zwrocie płatności ONW Oddział Regionalny ARMiR w T. stwierdził, że powinna to zobowiązanie podpisać Agencja Nieruchomości Rolnych jako strona przejmująca tereny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej wskazując, że stan faktyczny i prawny został w sprawie ustalony bezspornie. Dodał, że w sprawie brak było możliwości skorzystania z regulacji zawartych w przepisach rozporządzenia MRiRW w dnia 11.03.09 r., dające rolnikowi – po spełnieniu ściśle określonych warunków – możliwość uniknięcia konieczności zwrotu pobranych kwot, pod warunkiem niezwłocznego złożenia kierownikowi biura powiatowego, oświadczenia podmiotu na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie działek w którym podmiot przejmujący zobowiązywał się do kontynuowania zobowiązań z tytułu ONW, ponieważ w związku z wypowiedzeniem umowy dzierżawy i przejęciem gruntów przez Agencję Nieruchomości Rolnych nastąpiło przerwanie zobowiązania ONW. Innymi słowy podmiotem, który mógł skutecznie przejąć zobowiązane P.P.H.U. "E." Sp. z o.o. była ANR. Tym samym oświadczenie z dnia [...] czerwca 2010 r. złożone przez kolejnego dzierżawcę gruntów – pana M. K. pozostaje bez skutków prawnych w przedmiocie przejęcia zobowiązania spółki.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego "przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie", bowiem przepisy rozporządzenia MRiRW w dnia 11 marca 2009 r. mogły być zastosowane jedynie w stanie faktycznym odpowiadającym hipotezie zawartych w nim norm, a nie do jakiegokolwiek stanu faktycznego – w szczególności takiego z jakim organ miał do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. Podkreślił, że przesłanką odstąpienia do windykacji może być rozwiązanie przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy z powodu okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności, ale warunkiem zastosowania tego przepisu jest zawiadomienie (przez dzierżawcę) o tym fakcie kierownika biura powiatowego, zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia ONW (10 dni roboczych). Bezsporne jest, że przedmiotowego obowiązku skarżąca nie dopełniła, a okoliczność została pominięta w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w granicach skargi kasacyjnej poddany został wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę na decyzję w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Oceniana przez Sąd pierwszej instancji decyzja administracyjna zapadła w oparciu o ustalenia faktyczne poczynione w toku postępowania administracyjnego. Istotnymi elementami stanu faktycznego ustalonego przez organ, a przyjętego przez Sąd pierwszej instancji są następujące zdarzenia: skarżąca spółka uzyskała płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.). Wypłata pierwszego dodatku wyrównawczego nastąpiła w dniu [...] stycznia 2008 r. Spółka prowadziła działalność rolniczą na gruntach dzierżawionych od Agencji Nieruchomości Rolnych i te właśnie grunty deklarowała do płatności ONW. W dniu [...] października 2008 r. Spółka zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach bowiem umowa dzierżawy została rozwiązana przez ARN z dniem [...] września 2008 r. z powodu zwłoki z zapłatą czynszu. O fakcie tym organ został powiadomiony w dniu [...] lipca 2009 r.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia beneficjent zobowiązany był do prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha, znajdującym się w niekorzystnej sytuacji przez przynajmniej pięć lat, od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego.

§ 9 powyższego rozporządzenia od początku jego obowiązywania statuował obowiązek zwrotu uzyskanych płatności w przypadku zaniechania działalności rolniczej przez producenta rolnego wraz z odsetkami ustawowymi za cały okres jej pobierania. Treść tego przepisu uległa zmianie od dnia 5 marca 2005 r. Dodano w nim ust. 3, w którym unormowano, iż płatność ONW nie podlega zwrotowi jeżeli zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej nastąpiło w wyniku przyczyn określonych w punktach a–c ust. 3 § 9 rozporządzenia pod warunkiem, iż producent rolny zawiadomi o wystąpieniu którejkolwiek z tych przyczyn kierownika biura powiatowego ARiMR. Nadto z dniem 14 marca 2006 r. § 9 rozporządzenia RM z 14 kwietnia 2004 r. uległ dalszej zmianie ponieważ po ust. 2 dodano ust. 2a, w którym zawarto zapis, stosownie do brzmienia którego: "w przypadku gdy zaniechanie działalności rolniczej, o której mowa w ust. 2 nastąpiła na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy płatność ONW podlega zwrotowi w części, która została przyznana do działek rolnych: 1) pozostawionych w posiadaniu producenta rolnego, jeżeli ich łączna powierzchnia wynosi mniej niż hektar, 2) których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba że podmiot ten złoży do kierownika biura powiatowego Agencji na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 14 dni od przeniesienia posiadania działek rolnych oświadczenie, w którym zobowiązuje się do:

a) kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 złożonym przez poprzedniego posiadacza działki rolnej,

b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych, jaką posiadacz ten był obowiązany zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach – w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem, o którym mowa w lit. a/.

Od 28 grudnia 2006 r. brzmienie § 9 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia RM z 14 kwietnia 2004 r. zmieniło się tylko o tyle, że oświadczenie podmiotu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie posiadania na formularzu udostępnionym przez Agencję składa producent rolny.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że rozporządzenie z dnia 14 kwietnia 2004 r. znowelizowane rozporządzeniem z dnia 9 marca 2006 r. (Dz.U. Nr 42, poz. 278) oraz dnia 11 kwietnia 2007 r., a także z 11 marca 2009 r. przewidywały zwolnienie od obowiązku zwrotu kwot pobranych z tytułu płatności ONW pod warunkiem, że nastąpiło przeniesienie posiadania gruntu rolnego a nowy posiadacz złożył stosowne zobowiązanie do kontynuowania działalności rolniczej oraz ewentualnego zwrotu kwot ONW w przypadku zaprzestania działalności. Z treści przepisów ww. rozporządzenia jednoznacznie wynika, że przejęcie posiadania o zobowiązania dotyczą tego samego podmiotu oraz, że przejęcie dotyczy obowiązków poprzednika czyli przekazującego grunt. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie zaistniała. Skarżąca Spółka przekazała grunt Agencji Nieruchomości Rolnej zaś oświadczenie złożył M. K.

Końcowo dodać należy, że nie może być przedmiotem badania organu zasadność rozwiązania umowy dzierżawy zawartej pomiędzy skarżącą a Agencją Nieruchomości Rolnych bowiem elementem istotnym stanu faktycznego niniejszej sprawy jest fakt zaprzestania prowadzenia przez Spółkę działalności rolniczej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.