Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 888/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez I. A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej także jako "strona"), utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. o odmowie przyznania ww. spółce płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że w dniu [...] maja 2011 r. wpłynął wniosek I.A. Sp. z o.o. o przyznanie przedmiotowej płatności na 2011 r. W dniu [...] maja 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. I.A. Sp. z o.o. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Wskutek tego w dniu [...] listopada 2012 r. organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] sierpnia 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek S.A. Sp. z o.o. o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 prowadzonego dla strony postępowania. Wniosek dotyczył przejęcia części deklarowanych działek rolnych. W dniu [...] września 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją nr [...] odmówił przejmującemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 wskazując, iż postępowanie dla I.A. Sp. z o.o. tj. przekazującego zostało zakończone wydaniem decyzji nr [...], w związku z tym S.A. Sp. z o.o. tj. przejmujący nie ma możliwości wstąpienia na miejsce podmiotu przekazującego. W dniu [...] sierpnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] w sprawie płatności rolnośrodowiskowej mocą której umorzył postępowanie oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. W dniu [...] grudnia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] lutego 2014 r. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję nr [...] mocą której odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Powodem odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej było stwarzanie przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, ze względu na niespełnienie warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W dniu [...] marca 2014 r. I. A. Sp. z o.o. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Odwołanie zostało również złożone przez P.A. Sp. z o.o. jako następcę prawnego I.A. Sp. z o.o.

W odwołaniach od decyzji wniesiono o przeprowadzenie dowodu z przesłuchań świadków: R.M., M.P., M. D., M.P., D.M., P.M., M. M., W. K..

W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie było ustalenie, czy I.A. Sp. z o.o. była użytkownikiem w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zgłoszonych przez siebie do płatności gruntów, nadto czy doszło do podziału gospodarstwa P.M. celem sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności z pominięciem przepisów dotyczących modulacji płatności. Podobnie bowiem jak w przypadku płatności ONW, sztuczny podział dużego gospodarstwa na mniejsze umożliwia łącznie uzyskanie znacząco wyższej kwoty płatności rolnośrodowiskowej. Również zgodnie z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Z pkt 25 preambuły do ww. rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 wynika, że aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzielaniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia. Korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia to, np. ominięcie modulacji płatności lub zastosowania stawek degresywnych, stworzenie pozorów prowadzenia działalności rolniczej dla uzyskania pomocy przez podmiot, który w rzeczywistości nie prowadzi działalności rolniczej. Środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z 23.12.1995). Stosownie do ww. rozporządzenia środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i Kraje Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem.

Następnie organ odwoławczy podniósł, że pozyskane na przestrzeni lat 2007 - 2012 przez organy ARiMR, w toku prowadzonych postępowań o przyznanie płatności dane, zawarte przede wszystkim w systemie ZSZiK (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli, prowadzony przez ARiMR) pozwoliły organom ARiMR na ustalenie, że strona niniejszego postępowania, tak zresztą jak inne podmioty, które to zostały enumeratywnie wymienione w decyzji organu I instancji, jest podmiotem sztucznym, wykreowanym na potrzeby uzyskania dotacji ze środków unijnych. W przypadku pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), ustawodawca ustanowił limit wsparcia, zakreślony ilością hektarów zgłoszonych w ramach konkretnych działek rolnych. Płatność do każdego hektara jest więc uzależniona de facto od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem, a w odniesieniu do areału powyżej 300 hektarów płatność ONW w ogóle nie przysługuje. Zgodnie z zarządzeniem nr 16/2010 Prezesa ARiMR z dnia 9 marca 2010 r. począwszy od 2010 r. wnioskodawca lub beneficjent płatności składa jeden wniosek o przyznanie trzech płatności w tym płatności bezpośredniej (OB), pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oraz płatności rolnośrodowiskowej lub płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt (PRŚ). Wspomniane wyżej tzw. modulacje płatności co prawda nie dotyczą płatności OB jednak dla płatności z tytułu ONW i PRŚ mają podstawowe znaczenie. Ponadto, aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi.

W ocenie organu odwoławczego, w świetle powyższych wywodów, kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie nabiera zatem ocena, czy dany podmiot jest istotnie producentem rolnym w rozumieniu powołanych wyżej aktów prawnych, tj. czy jest posiadaczem zgłoszonego do pomocy gospodarstwa rolnego. Należyte rozumienie pojęcia posiadania gospodarstwa rolnego jest więc konieczne dla oceny, czy I. A. Sp. z o.o. rzeczywiście posiadała gospodarstwo rolne.

Organ odwoławczy wskazał, że w momencie założenia spółki wspólnikami I.A. Sp. z o.o. byli P.M. oraz D.M.. Wówczas D.M. był prezesem zarządu, natomiast P.M. występował jako prokurent. W całym prowadzonym postępowaniu przed organami obu instancji w imieniu I.A. Sp. z o.o. działał P.M.. Jak wynika z informacji KRS, w 2013 r. Prezesem Zarządu I.A. był P.M., a następnie w wyniku kolejnych zmian prezesem zarządu był K. R.. P.M. występuje w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne, w 2011 r. występuje jako wspólnik bądź prezes zarządu w ponad [...] spółkach (obecny stan [...] podmiotów), w tym spółkach cywilnych i spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N.O., a także jest właścicielem K.L. S.A. Firma ta wykonywała usługi (prace rolne) na rzecz podmiotów, w których P. M. jest wspólnikiem, w tym również dla I.A. Sp. z o.o. R. i P.M., pozostający wówczas w związku małżeńskim, będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym utworzyli dodatkowo [...] spółek, w których jedynymi współwłaścicielami (A.E.K. Sp. z o.o., B.A. s.c., B. A. s.c., D. A. s.c., K. A. s.c., M. A. s.c., N. P. A. s.c., P.A. s.c., S. A. s.c., S.A. s.c.) oraz [...] spółek cywilnych i spółek z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem. Również ich syn, D. M., został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik [...] spółek z o.o., w których wraz z Panem P. M. są jedynymi wspólnikami, zaś dwie z nich (D.A. sp. z o.o. oraz D. A. sp. z o.o.) są jedynymi wspólnikami [...] kolejnych spółek z o.o., utworzonych przez ww. osoby w 2012 r. Z powyższego wynika, że P. M. jest (bezpośrednio lub pośrednio) wspólnikiem we wszystkich spółkach, które w 2011 r. ubiegały się o płatność rolnośrodowiskową do łącznej powierzchni [...] ha w pakiecie 2 oraz [...] ha w pakiecie 3. Gdyby P.M. złożył jeden wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej to otrzymałby, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego, zmodulowaną płatność. W tym stanie rzeczy, tworzenie przez P.M. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy. Z umów spółek cywilnych oraz odpisów KRS spółek z ograniczoną odpowiedzialnością wynika, że spółki są powiązane ze sobą osobowo poprzez wymienione w tabelach osoby P.M. R. M. oraz D. M.. Składając jeden wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, przy konieczności stosowania modulacji w danych pakietach, P.M. otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego), niż kiedy składa dodatkowo [...] odrębnych wniosków. W tym stanie rzeczy, tworzenie przez P.M. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy (przekraczałyby bowiem powierzchnię 300 hektarów położonych na terenach ONW).

Zdaniem organu jest to działanie obchodzące prawo i w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie. Zawiązywanie przez P. M. wielu spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w niekorzystnych warunkach.

Organ wyjaśnił, że strona postępowania składała wnioski o przyznanie płatności od 2009 r. (wniosek transferowy na ww. rok w związku z przejęciem posiadania gruntów rolnych od P. A. s.c.), a następnie kontynuowała składanie wniosków w roku 2010 oraz w roku 2011 już na nowy okres programowania PROW 2007-2013. Działki, do których o płatności za 2011 r. wystąpiła strona postępowania były swobodnie przekazywane pomiędzy spółką w której wspólnikiem jest P.M.. W dniu wydania niniejszej decyzji w miejsce toczącego się postępowania weszła inna spółka, a mianowicie P.A. Sp. z o.o., której wspólnikami są: M.P., D.M., M.M. (córka P. M.), A.A. Sp. z o.o., której prezesem zarządu jest również D. M.. Z wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że na dzień [...] kwietnia 2014 r. jednym ze wspólników był również P.M., który swoim działaniem zmierza do usunięcia swojej osoby z danych podmiotów, co miałoby zaprzeczyć twierdzeniom organów, iż jego dane osobowe znajdują się w większości założonych spółek.

W ocenie organu powyższe przeniesienia posiadania ww. działek miały stanowić jedynie formalny tytuł prawny do pozornego wydzielenia gruntów spółki, których P. M., występując we własnym imieniu, nie otrzymałby. Dodatkowo zaważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie o przyznanie płatności na rok 2011 dla spółki I. A. wskazano konto bankowe [...] w [...] Banku w którym jako właściciela konta wskazano D. M.. Na [...] spółek funkcjonujących w 2012 r., w [...] wskazano to samo konto bankowe w [...] Banku, w którym jako właściciela konta wskazano P.M. lub jego syna – D.M.. Składając wniosek o wpis do ewidencji producentów dnia [...] stycznia 2010 r. spółka I.A. podała numer rachunku bankowego [...] w [...] Banku, którego posiadaczem był P.M.. W wyniku zmiany danych podano nowe konto bankowe. Ponadto rejestrowane na przestrzeni lat 2005-2012 spółki podawały jako swe siedziby te same adresy: ul. K. [...] w B. lub ul. Ż. [...] w B., będący jednocześnie adresem zamieszkania Pana P.M., względnie F. [...] (przy czym do korespondencji wskazywano adres ul. K. [...]).

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, utworzone powiązania pomiędzy ww. podmiotami oraz strukturę tych powiązań, organ podkreślił nieograniczoną decyzyjność P.M.. Na [...] spółek funkcjonujących w roku 2012 Pan P.M. występuje jako bezpośredni lub pośredni ich wspólnik oraz pełni w nich funkcje prezesa zarządu bądź prokurenta. Pomimo wystosowania wezwania do złożenia wyjaśnień strona postępowania w żaden sposób nie potwierdziła prowadzenia produkcji płodów rolnych jako odrębny (od P.M.) podmiot. Brak jest dokumentów potwierdzających samodzielne zarządzanie, jak również dowodów i dokumentów potwierdzających samodzielność techniczną i ekonomiczną gospodarstwa. Jak wynika z dostarczonych przez stronę postępowania dokumentów prace rolne na deklarowanych gruntach na zlecenie I.A. Sp. z o.o. wykonywała firma N.O. P.M.. A zatem jako wspólnik strony postępowania P.M. bezpośrednio zlecał wykonanie usług swoim pracownikom. Znajdujące się w aktach sprawy faktury wystawiane były na P.M. prowadzącego firmę N.O. P.M. osobiście podpisywał dokumenty dotyczące transakcji z podmiotami nie powiązanymi z jego osobą, zaś w przypadku dokumentów dotyczących transakcji bądź umów zawieranych pomiędzy podmiotami, w których jest on wspólnikiem, co prawda występują inne osoby pracujące w spółkach: M.P., R.M., A.R., P.K., Z.B., niemniej jednak działały one na zlecenie wspólników, tj. m.in. P.M.. Reasumując powyższe P.M. nadzorował prace rolne zarówno jako zleceniodawca, jak i zleceniobiorca usług. To P.M. we własnym imieniu i na własny rachunek zarządzał gruntami deklarowanymi przez I.A. sp. z o.o. Dlatego też stwierdzić należy, że grunty rolne zgłaszane do płatności przez P.M. oraz spółki, w których jest on wspólnikiem, nie stanowią odrębnych gospodarstw, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie.

Dokonując analizy powiązań podmiotów, w których P.M. jest wspólnikiem, zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów organ uznał, iż to P.M. prowadził działalność rolniczą. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To P.M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni. Swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami wykazane powyżej, również nie wskazuje, że były one posiadane przez stronę postępowania, gdyż posiadanie powinno mieć charakter trwały. Organ nie podważa przy tym, że wskazani przez P.M. w piśmie pracownicy wykonali w określonym czasie, konkretne prace niemniej jednak działali oni zgodnie z poleceniem osób, które działały według woli pracodawcy. Organy w żaden sposób nie podważają obowiązującej w prawie polskim zasady odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną. Jednak przy tak stworzonej strukturze własnościowej wymienionych wyżej [...] podmiotów (przy obecnym stanie [...]), nie jest możliwa ich odrębność gospodarcza. P.M. brał udział w załatwianiu wszystkich spraw poszczególnych spółek, związanych zarówno z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw, a także wszelkich spraw formalnych w kontaktach z ARiMR (co wynika chociażby z pism składanych przez niego w niniejszej sprawie, ale również w sprawie pozostałych kilkudziesięciu podmiotów), jak i w zakresie finansów (wyżej wskazany wykaz kont bankowych poszczególnych podmiotów sporządzony na podstawie danych ZSZiK). Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych. Jednakże, ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, pozwala na przyjęcie stwierdzenia, że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów.

W następstwie poczynionych ustaleń organ uznał, że powyższe działanie wyczerpało przesłanki art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16, ze zm.), który stanowi, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Podmiot I.A. Sp. z o. o., składając wniosek o przyznanie płatności nie był posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to pozostało we władaniu P.M.. To on prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo I.A. Sp. z o. o., jak wykazano powyżej, zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Przyznanie zatem wnioskowanej przez I.A. Sp. z o. o. płatności byłoby sprzeczne ze wskazanym wyżej § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm., dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.

Jak wykazano powyżej, grunty zgłoszone do płatności przez l.A. Sp. z o. o. były zarządzane przez grupę osób kierowaną przez P.M. i stanowią część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności rolnośrodowiskowych i ONW dokonał on sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty faktycznie zarządzane przez niego, a formalnie występujące o płatności jako odrębni rolnicy. Takim podmiotem jest także strona niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że l.A. Sp. z o. o. posiadała grunty rolne w rozumieniu przywołanych przepisów. Warunkiem przyznania płatności jest faktyczne posiadanie działek rolnych, bowiem celem wprowadzenia systemu WPR jest wsparcie dochodów tych podmiotów, które faktycznie prowadzą działalność rolniczą. Powyższe uniemożliwiło również wstąpienie do części postępowania innego podmiotu (S. A. Sp. z o.o.). Skoro bowiem ustalone zostało, że strona postępowania nie posiadała gospodarstwa rolnego to nie mogła tego posiadania przekazać przejmującemu, w tym przypadku spółce S. A..

Organ odwoławczy nie uwzględnił również wniosków dowodowych strony zawartych o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Zdaniem organu ewentualne zeznania świadków nie miałyby bowiem znaczenia dla sprawy. Zgłaszanie przez stronę postępowania dowodu ze świadków miało na celu jednie przedłużenie postępowania. Organ może zaś nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli ma to na celu przewleczenie sprawy. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni artykułu 3 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 1975/2006, dokonanej przez Trybunał Europejski (wyrok z 12.09.2013 r. sygn. C-434/12) organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 bez uszczerbku dla przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Ponieważ P. M. w prowadzonym postępowaniu nie wykazał aby uzyskał inną korzyść niż tą, którą miał uzyskać w postaci większej płatności poprzez ominięcie przepisów modulacyjnych, organy ARiMR uznały, że korzyść w postaci ominięcia przepisów modulacyjnych była jedyną uzyskaną przez stronę.

Organ odwoławczy wskazał nadto, że Zrównoważony rozwój jest również misją Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFROW) co wynika z art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Poszczególne działania realizowane w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich winny zatem służyć realizacji tej misji, to jest przyczyniać się do zrównoważonego rozwoju tych obszarów.

Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzona dokumentacja w sprawie wykazała, iż to P.M. prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo I. A. Sp. z o.o., zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Zatem przyznanie wnioskowanej płatności byłoby sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami. A zatem następcy prawnemu, tj. P.A. Sp. z o.o., która wstąpiła w miejsce toczącego się postępowania, należy odmówić wnioskowanych płatności ze względu na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności.

Skargę na powyższą decyzję wniosła P. A. Spółka z o.o. z siedzibą w B. (dalej jako "skarżąca"). Organom zarzuciła:

1. błędy w ustaleniach faktycznych, błędy postępowania dowodowego, błędy oceny materiału dowodowego mające istotny wpływ na wynik sprawy

2. błędną wykładnię i stosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE 65/2011 oraz art. 30 rozporządzenia Komisji WE 73/2009; podniosła również zarzuty w zakresie niekonstytucyjności stosowania tegoż przepisu w sprawach niniejszych.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu podniosła, że organ pierwszej instancji dopuścił się fundamentalnych błędów w ustaleniach w kluczowych dla rozstrzygnięcia w kwestiach. Organ drugiej instancji zaakceptował błędy w ustaleniach organu pierwszej instancji, sam dopuszczając się popełniania kolejnych oczywistych pomyłek w ustaleniach faktycznych. Organy obydwu instancji nie przeprowadziły żądanych przez stronę postępowania dowodów na istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności: posiadania przez spółkę oraz prowadzenia samodzielnego gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, na rzecz i ryzyko łączne współdziałających wspólników; na czyją rzecz, w czyim imieniu, na czyje ryzyko prowadzone było gospodarstwo spółki, w czyim imieniu świadkowie podejmowali czynności gospodarcze i prawne związane z działalnością spółki, prowadzeniem i zarządzaniem gospodarstwem spółki. Wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodów osobowych złożone przez stronę w postępowaniu stanowią zaś realizację prawa strony. Ciężar dowodu, który spoczywa na stronie nie oznacza, że organ z zasady nie ma obowiązku przeprowadzania na żądanie strony dowodów osobowych. Przesłuchania świadków stanowią usankcjonowany przez prawo środek dowodowy w postępowaniu administracyjnym. Jest oczywiste, że strona ze względu na sam charakter dowodu nie może tego dowodu przeprowadzić bez udziału organu. Zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu ze źródeł osobowych jest właśnie realizacją spoczywającego na stronie ciężaru dowodu, na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Nie zwalnia natomiast z przeprowadzenia dowodów osobowych zawnioskowanych przez stronę.

Organy nie mogą też, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężar dowodu na skarżącą jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, czy wręcz stwierdzając, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przewlekłości postępowania.

Skarżąca wskazała, że pomimo jej żądania nie włączono do akt sprawy będących w posiadaniu organu sprawozdań finansowych spółek - potwierdzenia ich odrębności ekonomicznej, gospodarczej, odrębnego prowadzenia na własny rachunek i ryzyko zakupów, produkcji, sprzedaży i wszelkich czynności gospodarczych. Organy nie odnoszą się też w ogóle do dowodów z protokołów z inspekcji i kontroli gospodarstwa spółki przez upoważnione organy. Zastosowanie przepisu dotyczącego stworzenia sztucznych warunków musi być przejrzyste i nie może budzić żadnych wątpliwości, ze względu na ogromne konsekwencje dla potencjalnego beneficjenta. Organ drugiej instancji zaakceptował błędy w ustaleniach organu pierwszej instancji w zakresie przeniesienia posiadania przedmiotowych w sprawie gruntów. Chybione i dowolne jest ustalenie, że przenoszenie posiadania działek było fikcyjne. Podobnie jak ustalenie, że to nie skarżąca ale P.M. był posiadaczem zgłoszonych gruntów. Twierdzenie organu, że grunty zgłoszone do płatności przez l.A. Sp. z o.o. były zarządzane przez P.M. i stanowiły część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego jest chybione i nie poparte jakimkolwiek dowodem. To spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z przedmiotowych gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydując poprzez swoje organy, uprawnione osoby komu zlecić prace polowe, kiedy zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować. Argumenty, które w ocenie organów miałyby przemawiać za ustaleniem istnienia "sztuczności" nie znajdują zaś jakiegokolwiek oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wnioski wysuwane przez organ oparte są jedynie na "domysłach" i wynikają zapewne z nieznajomości reguł prowadzenia działalności gospodarczej. Organ przyjmuje, iż skoro uprawą działek zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P.M., używający w części jego sprzętu, to przekazywanie działek miało charakter fikcyjny. "Ustalenie" to zostaje przyjęte bezkrytycznie bez przesłuchania w charakterze świadków, czy odebrania wyjaśnień od tychże pracowników.

Organ do dowodów ze sprawozdań finansowych, składanych w urzędzie skarbowym i sądzie rejestrowym, czy do protokołów z inspekcji gospodarstwa dokonanych przez jednostkę certyfikującą akredytowaną przez Ministra Rolnictwa (stosowny organ nadzorujący pomoc unijną) w ogóle nie odnosi się lub z uwagi na "opisaną strukturę własnościową" uznaje (jednym, krótkim zdaniem) za niewiarygodne. Organ przyjął błędną metodykę prowadzenia postępowania dowodowego. Nie przeprowadził żądanych dowodów osobowych. Nie włączono dowodów z dokumentów w zakresie przekazania posiadania przedmiotowych dla sprawy działek rolnych oraz co najmniej decyzji wydanych za lata poprzednie a dotyczących realizacji wieloletnich zobowiązań ONW i RŚ obejmujących przedmiotowe dla sprawy grunty. Dokonana ocena jest arbitralna, dowolna, oparta na stronniczym poparciu przyjętej zawczasu tezy.

W ocenie skarżącej decyzje organów obu instancji oparto na błędnej wykładni artykułu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011. W świetle dokonanej przez Trybunał Europejski TS w wyroku z dnia 12 września 2013 r. pod sygnaturą C - 434/12 wykładni artykułu 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 stanowisko organów nie może zasłużyć na aprobatę a sposób prowadzenia postępowania jest elementarnie wadliwy w stopniu wymagającym uchylenie skarżonych decyzji. Dla zastosowania normy zawartej w ww. przepisie konieczne jest bowiem kumulatywne zaistnienie dwóch okoliczności, które organ winien wykazać. Po pierwsze, zaistnienie ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienie subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (vide punkty 29-31 wyroku). Samo twierdzenie organu, że beneficjent miał zamiar obejść ograniczenia określone w ustawodawstwie krajowym nie pozwala samo w sobie wykluczyć, że działalność wnioskodawcy przyczyni się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005. W przypadku płatności rolnośrodowiskowych prawo unijne nie przewiduje ani degresywności ani modulacji płatności. Nie można mówić więc nawet co do zasady o korzyści sprzecznej z celami działania określonymi w prawie europejskim polegającej na ominięciu zapisów o modulacji płatności. Stosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji 65/2011 wymaga spełnienia warunków przyznania płatności. W przypadku hipotetycznie przyjętego braku posiadania rolniczego gruntów ww. normy nie można zastosować - nie ma bowiem spełnionych warunków przyznania płatności (nawet spełnionych sztucznie).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Na rozprawie w dniu 7 stycznia 2014 r. skarżąca złożyła pismo procesowe, stanowiące uzupełnienie skargi oraz odnoszące się do odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011. Odmowa przyznania wnioskowanych płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że skarżąca, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia - sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania przedmiotowej płatności oraz nie była posiadaczem gruntów, do których płatność miała być dokonana. Powyższe zdaniem organów w oparciu o § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady(WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. Nr L 368/74 z 23 grudnia 2006 r.) oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L. 2011.25.8, dalej jako "rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011") stanowi podstawę do odmowy przyznania wnioskowanych płatności.

Wobec treści zarzutów należy określić w pierwszej kolejności ramy prawne zagadnień, na których tle powstał spór, to jest: kwestię rozumienia posiadania i kwestię wykładni ww. przepisów unijnych.

W myśl art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L312 z 23 grudnia 1995 r.) działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Zgodnie zaś z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia.

Zauważyć należy, że przepisy o płatnościach, zarówno tych bezpośrednich, jak i płatności rolnośrodowiskowych, nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego (w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inny jest zakres, intensywność użytkowania, typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności, związane jest z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt, co przecież nie jest warunkiem ich użytkowania. Mając to na uwadze należy oceniać, czy dany podmiot faktycznie jest posiadaczem gruntów.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez przynajmniej określony czas (tu: czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności), i polegać na możności korzystania rzeczy. Z kolei zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. W przypadku gruntów rolnych zatem, posiadaczem jest ten kto samodzielnie decyduje o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymuje grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Psychiczny element posiadania jest więc bardzo istotny. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się psychiki u osób prawnych czy jednostek organizacyjnych takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów, i to świadomość, wola tych reprezentantów musi być oceniana w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej czy osoby prawnej konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko do deklaracji tych reprezentantów, ale również może brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji z obiektywnymi okolicznościami.

Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.

Dopiero, gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy płatności, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności, o jakich mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. To tworzenie sztucznych warunków nie jest prawnie zdefiniowane. Próba interpretacji tego przepisu była podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencja (publ: www.eur-lex.europa.eu) .

W wyroku tym Trybunał orzekł, że:

1) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę w pełni akceptuje i uważa, że ma on do realiów tej sprawy zastosowanie jako zdefiniowanie sztucznych warunków. Przy czym w polskich realiach prawnych obowiązki nałożone tym wyrokiem na sąd krajowy należy przenieść na organy krajowe podejmujące decyzję o płatnościach, a ich wykonanie będzie podlegać kontroli sądowoadministracyjnej.

Przechodząc na grunt kontrolowanej sprawy zauważyć przede wszystkim należy, że jedyne źródło ustaleń organów to dane i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Organy powołują się na dane, które są im znane niejako z urzędu, poprzez możliwość skorzystania z ww. systemu informatycznego. Zdaniem Sądu, fakt, że system ten jest prawnie zatwierdzony, dopuszczalny i konieczny, nie oznacza jeszcze, że organy wydając swoje decyzje mogą jedynie poprzestać na danych jakie znajdują się w przedmiotowym systemie, nie rozpatrując innego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Aby organ mógł powoływać się na dane z ZSZiK, winny one więc znaleźć przede wszystkim stosowne odzwierciedlenie w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające z przedmiotowego systemu winno wynikać z dokumentów, które znajdują się w tych aktach. Dopiero bowiem wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje można uznać będzie za przekonywujące zgodnie z art. 11 K.p.a. (zasada przekonywania) i art. 107 § 3 K.p.a. (uzasadnienie decyzji). Jeśli zaś w aktach administracyjnych sprawy brak jest takich dokumentów - to ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 K.p.a., tj. swobodną ocenę dowodów.

Zasada przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Powołana wyżej zasada obowiązuje zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Powyższe jest o tyle istotne w niniejszej sprawie, że skarżąca w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu przed Sądem, zarzuca szereg błędnych ustaleń faktycznych organów, co w świetle przekazanego przez organ odwoławczy materiału dowodowego jest dla Sądu w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy. Organy nie odnoszą się do szeregu ww. zarzutów co dodatkowo utrudnia tą weryfikację. Tym samym stwierdzić należy, że organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki, o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, dalej jako "ustawa

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z ustępu 2 art. 21 ww. ustawy wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 K.p.a. nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Nie można do końca zgodzić się z argumentacją organów ARiMR, opartą na art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, że w sprawie, w której zarzuca się podmiotowi wnioskującemu o przyznanie płatności, ciężar dowodu dotyczący wykazania, że nie miało miejsce stworzenie przez niego sztucznych warunków o jakich mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 spoczywa tylko właśnie na tym podmiocie.

Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". To na organach, jako tych które chcą wywieść odpowiednie skutki prawne powstałe wskutek takiej sytuacji ciąży obowiązek poszukiwania dowodów. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.

Organy nie mogą też, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężar dowodu na skarżącą jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, czy wręcz stwierdzając, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przewleczeniu postępowania.

Zauważyć należy, co wydaje się istotnym w niniejszej sprawie, że dotyczy ona płatności rolnośrodowiskowych za 2011 r., o którą ubiegała się osoba prawna, podmiot prawa handlowego - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Słusznie zauważa skarżąca, że w polskim systemie prawnym obowiązuje zasada odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną, a tym samym przy badaniu stworzenia przez dany podmiot, w tym przypadku spółki z o.o., "sztucznych warunków" o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 organy winny szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe i osobowe wnioskującego podmiotu, czego jednak nie uczyniły w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, organy winny wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności za 2011 r. samodzielnie prowadził działalność rolniczą i mógł być uznany za rolnika w rozumieniu § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W tym zakresie organy również nie poczyniły jednak wystarczających ustaleń, a tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że spółka prawa handlowego zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był P.M. nie jest wystarczająca do uznania, że skarżąca nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej. Organy winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów za użytkowanie których wnioskowała o przyznanie płatności.

W tym celu, jak słusznie wskazuje skarżąca, organy winny ustalić czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez swoje organy lub uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała ona również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować. W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej organy winny również wyjaśnić, czy skarżąca składała sprawozdania finansowe, które mogłyby to potwierdzić.

W związku powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również za dowolne, a co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P.M. co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.

W ocenie Sądu, w sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", o których mowa art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 winny zgodnie z art. 75 K.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, w tym wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Organy powinny przy tym przyjąć rozumienie posiadania przez osobę prawną, takie jak wyżej przedstawił Sąd. Ocenę istnienia sztucznych warunków należy przeprowadzić zgodnie z wytycznymi Sądu, to jest w oparciu o wykładnię art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnieniu. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.

Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 461), bowiem skarżąca była reprezentowana w postępowaniu przed Sądem przez adwokata.