Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1290/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1, art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: par. 2 pkt 1, par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1170
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i  norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Protokolant Specjalista Anna Wandoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...]r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, po rozpoznaniu odwołania D. K. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Z. z [...]r. nr [...], cofającą mu uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, przyznanego decyzją Komendanta Powiatowego Policji w Z. z [...]r. nr [...].

W podstawie prawnej organ powołał m.in. art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2, art. 268a ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), § 9 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia MSWiA z 28.06.2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1130 z późn. zm.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że skarżącemu na podstawie decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Z. zostało przyznane prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, w związku z tym, że lokal zajmowany przez funkcjonariusza i jego rodzinę mimo, iż był położony w miejscowości, w której policjant pełnił służbę, to jednak nie spełniał przysługujących mu norm zaludnienia.

Na dzień wydania decyzji przyznającej policjantowi uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego funkcjonariusz posiadał uprawnienia do czterech norm zaludnienia: 2 dla siebie (dodatkowa norma wynikająca z grupy zaszeregowania) oraz po 1 dla żony i córki.

Z dniem [...]r. skarżący został przeniesiony na niższe stanowisko służbowe, co wiązało się również ze zmianą grupy uposażenia zasadniczego. Wskutek tego od [...]r. utracił prawo do dodatkowej normy mieszkaniowej wynikającej z grupy zaszeregowania.

Konsekwencją powyższego była konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, o czym strona została zawiadomiona pismem z [...]r.

Decyzją nr [...] z [...] r. właściwy organ Policji cofnął skarżącemu uprawnienie do równoważnika pieniężnego.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego zostały temu policjantowi przyznane, ponieważ zajmowany przez policjanta i jego rodzinę lokal mieszkalny nie spełniał przysługujących mu wówczas norm zaludnienia. W związku ze zmianą stanu faktycznego wynikającą z utraty uprawnień do jednej normy, zajmowany lokal aktualnie normy te już spełnia, w związku z czym zasadne jest cofnięcie uprawnień do równoważnika.

Skarżący nie zgodził się z postanowieniami decyzji Nr [...] i wniósł od niej odwołanie.

Na wstępie odwołania wskazał na konieczność zapoznania się z uzasadnieniem wyroku Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt IV SA/Gl 1076/10 z 22.11.2011r., w którym Sąd przesądził, że nawet w sytuacji, gdy policjant lub członkowie jego rodziny posiadają w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny, to funkcjonariusz zachowuje prawo do równoważnika, jeśli jest to lokal niespełniający norm zaludnienia.

Następnie stwierdził, że treść decyzji cofającej mu uprawnienia do równoważnika odnosi się do przydziału mieszkania z zasobów mieszkaniowych Policji, a on o takowy przydział się nie stara. Zdaniem policjanta powierzchnia mieszkaniowa, jaka przysługuje policjantom i członkom rodziny dotyczy tylko przydziału mieszkań będących w dyspozycji Policji. Natomiast mieszkanie, w którym zamieszkuje rodzina skarżącego jest mieszkaniem przydzielonym administracyjnie z zasobów Burmistrza Miasta Z., a stroną decyzji o przydziale jest żona policjanta. W lokalu tym mieszkają 4 osoby: policjant, jego żona oraz dwoje dorosłych dzieci. Powierzchnia mieszkalna lokalu wynosi 25,01m2 "co stanowi jedną izbę mieszkalną i wszyscy mieszkańcy posiadają równe prawo do powierzchni mieszkalnej". Jak wyliczył policjant na każdą osobę przypada 6,2525m2 powierzchni czyli mniej, niż norma wynikająca z właściwych przepisów, która wynosi od 7 do 10 m2 na osobę.

Następnie skarżący przytoczył treść § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28.06.2002r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej zajmuje lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Z zacytowanego przepisu policjant wysnuł wniosek, że minimalna norma zaludnienia to co najmniej 14m2 (7m2) na osobę.

W kolejnym akapicie odwołania policjant podniósł, że mieszkanie czynszowe nie jest formą własności, a prawa najemcy są takie same jak współwynajmujących, jednak ci ostatni nie mają żadnych praw wobec siebie. Zdaniem policjanta skoro mieszkanie wynajmowane jest przez 4 osoby, to solidarne są ich prawa i obowiązki.

Zaskarżoną decyzją Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z art. 88 ust. 1 i art. 90 ustawy o Policji policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych; na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Na mocy zaś art. 94 ust. 1 tej ustawy policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. W oparciu o art. 92 ust. 1 ustawy pragmatycznej policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.

Funkcjonariusz w oświadczeniu z [...]r. podał, że zamieszkuje wraz z rodziną - żoną, córką ur. [...]r. oraz synem ur. [...]r., w lokalu, gdzie powierzchnia mieszkalna wynosi 25,01m2, co wynika, z zaświadczenia Z. Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. z [...] r.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia z 18.05.2005 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz.U. z 2013 r. poz. 1170 z późn.zm.) funkcjonariusz nie miał zaspokojonych norm zaludnienia ponieważ jego rodzina składała się z czterech członków x 7m2 (minimalna przysługująca powierzchnia mieszkaniowa - norma mieszkaniowa) = 28 m2 (minimalna przysługująca tej rodzinie powierzchnia mieszkalna na dzień przyznania świadczenia).

Ocena uprawnień policjanta do świadczeń finansowych związanych z prawem policjanta do lokalu mieszkalnego odbywa się w oparciu o przepisy prawa związane z prawem policjanta do lokalu mieszkalnego. Dlatego organ nie uznał argumentu policjanta, że przepisy dotyczące norm zaludnienia należy stosować jedynie przy przyznawaniu lokalu mieszkalnego.

Na to, kto jest członkiem rodziny policjanta wskazuje art. 89 ustawy o Policji. W art. 89 pkt 2 określa on do kiedy należy uznać dziecko policjanta za członka jego rodziny stanowiąc, że członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym są dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia.

Oznacza to, że pomimo twierdzeń strony organ nie może już kwalifikować jego syna urodzonego w lipcu 1991r. jako członka jego rodziny, którego należy uwzględnić przy ewentualnym przydziale lokalu mieszkalnego. Organ II instancji wyjaśnił, że zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych oznacza, że policjant posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego usytuowanego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, którego powierzchnia mieszkalna jest zgodna z posiadanymi przez policjanta uprawnieniami. Na dzień wydania decyzji II instancji skarżący posiada uprawnienia do 3 norm zaludnienia (21 m2): po jednej na siebie, na żonę i na córkę, ale norma zaludnienia na córkę może zostać uwzględniona jedynie w przypadku, gdy ta nie podjęła jeszcze pracy zarobkowej. Podjęcie pracy przez dziecko policjanta powoduje, że nawet pomimo dalszego wspólnego zamieszkania traci ono status członka rodziny policjanta. W takim przypadku bez znaczenia pozostaje fakt nie ukończenia przez dziecko policjanta 25. roku życia.

Skoro na dzień wydania zaskarżonej decyzji potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza zostały zaspokojone i nie spełnia on już przesłanek do otrzymania lokalu mieszkalnego z zasobów organu, a równoważnik pieniężny jest świadczeniem zastępczym w sytuacji, gdy funkcjonariusz Policji uprawniony do lokalu nie otrzymał go w naturze, to oznacza to, że skarżący nie posiada uprawnień do równoważnika za brak lokalu.

Na to rozstrzygnięcie skarżący wywiódł skargę do sądu administracyjnego.

W skardze wniósł o:

- uchylenie decyzji nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w Z. z [...] r.,

- przymuszenie organu do wydania decyzji zgodnej z obowiązującym prawem w tym zakresie oraz ustalonymi przesłankami faktycznymi,

- nadanie wyrokowi klauzuli natychmiastowej wykonalności po rygorem kary,

- zobowiązanie do naprawienia skutków błędnie wydanej decyzji poprzez naprawienie szkody wraz z odsetkami karnymi.

W uzasadnieniu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie "zasady praworządności zakreślonej w art. 6 i 7 kpa, która nakłada na postępowanie zgodnie z przepisami prawa tj. ustalenie właściwego stanu prawnego, na podstawie którego przyjęto decyzję z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela".

Skarżący stoi na stanowisku, że organy I i II instancji wyszły z błędnego założenia w zakresie przesłanek, na podstawie których ustawodawca nałożył możliwość cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Następnie zacytował przepisy § 1 i § 6 rozporządzenia MSWiA z 28.06.2002 r., przywołał również art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne."

Przytoczył też obszerne fragmenty uzasadnienia powołanego już wyroku WSA w Gliwicach z 22.11.2011r. o sygn. akt IV SA/Gl 1076/10 również dotyczącego jego prawa do równoważnika pieniężnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W kwestii wyroku WSA wyjaśnił, iż dotyczył on konkretnej sytuacji mieszkaniowej strony, w jakiej się ona znalazła w dniu wydania zaskarżonej wówczas decyzji. Wobec faktu, że sytuacja ta uległa zmianie, postanowienia cytowanego wyroku stały się nieaktualne.

W załączniku do protokołu rozprawy 14 lutego 2019r. skarżący przypomniał, że zajmowane przez niego mieszkanie nie pochodzi z zasobów Policji, lecz jest lokalem komunalnym, a "w przypadku takich mieszkań zobowiązanie do świadczenia nawiązywane jest wprost w zależności od przysługujących norm zamieszkania." Gdyby zajmowane przez niego mieszkanie pochodziło z zasobów policyjnych można byłoby przyjąć argumentację decyzji. Jednak w odwrotnym przypadku organ wkracza w konstytucyjne uprawnienia jego dzieci pozbawiając je powierzchni mieszkalnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej powoływana jako P.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powyższymi kryteriami należało uznać, że nie narusza ona prawa, zatem że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy z 6.04.1990r. o Policji (t. j. Dz.U. z 2017r., poz. 2067 ze zm.), policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Ustęp 2. zawiera delegację ustawową dla właściwego ministra do wydania przepisów wykonawczych w tym zakresie.

W wykonaniu tej delegacji, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenie z 28.06.2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1130 ze zm.), dalej powoływane jako "rozporządzenie".

Zgodnie z § 6 rozporządzenia, decyzję o cofnięciu uprawnienia do dotychczas przyznanego równoważnika pieniężnego wydaje się, jeżeli policjant przestał spełniać warunki, o których mowa w § 1 ust. 1, lub zmienił się jego stan rodziny (...).

Stosownie zaś do § 1 ust. 1 rozporządzenia równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji nie posiadają:

1) lokalu mieszkalnego przydzielonego na podstawie decyzji administracyjnej;

2) spółdzielczego lokalu mieszkalnego, w tym lokatorskiego lub własnościowego, oraz spółdzielczego lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu;

3) lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu, stanowiącego mieszkaniowy zasób gminy lub innych jednostek samorządu terytorialnego, lokalu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych albo pozostającego w zasobach towarzystw budownictwa społecznego;

4) lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu innego niż wymieniony w pkt 3, dla którego stawka czynszu za 1 m2 powierzchni użytkowej lokalu nie jest wyższa od stawki ustalonej przez gminę - dotyczy to również mieszkań o powierzchni użytkowej przekraczającej 80 m2;

5) domu jednorodzinnego, domu mieszkalno-pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, będącego przedmiotem własności lub współwłasności policjanta lub członków jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji;

6) tymczasowej kwatery.

W wyroku z 22.11.2011r. sygn. akt IV SA/Gl 1076/10 WSA w Gliwicach stanął na stanowisku, że w sytuacji, gdy funkcjonariusz lub członkowie jego rodziny mają prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której funkcjonariusz pełni służbę, ale nie spełnia on przysługujących policjantowi norm zaludnienia, to równoważnik pieniężny funkcjonariuszowi przysługuje.

Z oświadczenia mieszkaniowego z [...]r. (karta 9) wynika, że w lokalu o pow. mieszkalnej 25,01 m2 należącym do żony strony zamieszkiwał on, jego żona i dwoje dzieci, a zatem, że lokal ten nie spełniał norm zaludnienia wynoszących dla czterech osób co najmniej 28m2.

Zauważyć nadto należy, że skarżący posiadał dodatkową normę zaludnienia ponad liczbę wynikającą ze składu osobowego jego rodziny, albowiem w związku z zaszeregowaniem w 9 grupie przysługiwała mu norma dodatkowa.

W związku z powyższym mimo, że żona skarżącego posiadała tytuł prawny do lokalu w Z., tj. w tej samej miejscowości, w której skarżący pełnił służbę, otrzymywał on równoważnik za brak lokalu.

Z biegiem czasu sytuacja faktyczna uległa jednak zmianie.

Po pierwsze, jak jednak wynika z akt sprawy, rozkazem personalnym z [...]r. nr [...] (karta 81) został przeniesiony na inne stanowisko służbowe, na którym przyznano mu inną kategorię zaszeregowania, na którą dodatkowa norma zaludnienia już mu nie przysługuje.

Spór w sprawie koncentruje się wokół stwierdzenia, czy skarżącemu w jego sytuacji osobistej i rodzinnej przysługuje równoważnik za brak lokalu mieszkalnego, a to z kolei uzależnione jest od stwierdzenia, czy przy ustalaniu przysługującej mu normy zaludnienia winien być również uwzględniany jego syn urodzony w [...]r.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni on służbę lub w miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych.

Natomiast w myśl art. 92 ust. 1 ustawy policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni on służbę lub w miejscowości pobliskiej.

Przy czym z wyroku WSA w Gliwicach o sygn. akt IV SA/Gl 1076/10 wynika, że nie może to być jakikolwiek lokal mieszkalny, lecz winien spełniać przysługujące policjantowi normy zaludnienia wynikające z jego stanu rodzinnego i innych okoliczności mających na nie wpływ.

Z zestawienia powyższych przepisów wynikają dwa wnioski.

Po pierwsze, pierwszym i zasadniczym uprawnieniem policjanta jest otrzymanie mieszkania w naturze. Jeśli zaś policjant mieszkania takiego nie otrzymał, powstaje jego uprawnienie do zastępczych form pomocy mieszkaniowej, tj. równoważnika pieniężnego, ale tylko wówczas, gdy nie zaspokoił potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, na co wskazuje ograniczenie przewidziane w art. 92 ust. 1 "jeżeli ... nie posiadają ...lokalu", bez bliższego określenia, z jakich zasobów mieszkanie to pochodzi. Prowadzi to do wniosku, że nie jest to okoliczność prawnie istotna czyli chodzi o każdy lokal, z jakichkolwiek zasobów. A contrario, jeżeli funkcjonariusz lub członków jego rodziny posiadają mieszkanie spełniające normy zaludnienia, nie powstaje jego prawo do otrzymania mieszkania w naturze, a tym samym także do równoważnika.

Drugim wnioskiem, jaki wynika z cytowanych przepisów jest bowiem ten, że równoważnik ma charakter zastępczy za przyznanie uprawnienia zasadniczego i pierwotnego, tj. przyznania lokalu w naturze. Tak więc przyznanie równoważnika mogłoby nastąpić jedynie w takim przypadku – na co zwrócił uwagę WSA w powołanym wyżej wyroku – gdyby zajmowane mieszkanie nie odpowiadało normom zaludnienia przysługującym policjantowi.

Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym 18.11.2016 r., sygn. akt I OSK 3112/15, w którym stwierdził m.in.: "Z zestawienia treści art. 92 ust. 1 z treścią art. 88 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że omawiany równoważnik jest zastępczą, tymczasową formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego. Funkcjonariuszowi nie przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu, jeżeli nie ma on prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej. Przesłanki wykluczające możliwość uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego określone zostały w art. 95 ust. 1 ustawy o Policji. Jedną z takich negatywnych przesłanek jest między innymi posiadanie przez policjanta lub jego małżonka, w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej policjantowi powierzchni mieszkalnej, albo domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno-pensjonatowego. Oznacza to, że ustawa o Policji ukształtowała uprawnienie do omawianego równoważnika nie jako prawo podmiotowe z tytułu samego pełnienia służby w charakterze policjanta, lecz jako surogat zasadniczego uprawnienia, jakim jest prawo do przydziału lokalu w naturze. Jeżeli wiec policjant zaspokoił swoje potrzeby mieszkaniowe we własnym zakresie i posiada we wskazanych miejscowościach lokal (dom) mieszkalny, to równoważnik z tytułu braku lokalu mieszkalnego już mu nie przysługuje."

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że powierzchnia mieszkalna lokalu zajmowanego przez skarżącego wynosi 25,01m2,

co oznacza, że spełnia ona trzy normy zaludnienia (3x7m2=21m2).

W czasie, kiedy skarżący posiadał prawo do pięciu lub czterech norm zaludnienia (dla siebie, żony, dwojga dzieci i dodatkową, wynikającą z grupy zaszeregowania, a następnie dla siebie, żony, córki i normy dodatkowej) zajmowany lokal nie spełniał norm zaludnienia i skarżący równoważnik za brak lokalu otrzymywał.

Natomiast w zaskarżonej decyzji organ uznał, że na dzień jej wydania skarżący jest uprawniony tylko do trzech norm zaludnienia: dla siebie, żony i córki i wokół tego zagadnienia tj. niezaliczenia do osób uprawnionych do normy zaludnienia syna strony koncentruje się spór.

Stosownie do art. 89 ustawy o Policji, członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym dzieci (...) pozostające nie jego utrzymaniu, nie dłużej jednak, niż do ukończenia przez nie 25 lat życia.

W myśl § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, z 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1170 ze zm.), lokal mieszkalny przydziela się policjantowi według norm zaludnienia:

1) dla policjanta posiadającego rodzinę - po jednej normie zaludnienia dla policjanta i każdego członka jego rodziny, o którym mowa w art. 89 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, z zastrzeżeniem pkt 3 i 4.

Z zestawienia obu powołanych norm ponad wszelką wątpliwość wynika więc, że w normach zaludnienia dla celów przydziału lokalu uwzględnia się jedynie takie dzieci funkcjonariusza, które nie ukończyły 25. roku życia.

W kontekście tego, co w ślad za NSA powiedziano wyżej o zastępczym charakterze równoważnika, nie można przepisu tego ograniczać jedynie literalnie do przydziału lokalu, lecz należy go odnosić także do dopuszczalności przyznania równoważnika. Skoro bowiem dziecko funkcjonariusza, które ukończyło 25. rok życia nie jest już uprawnione do uwzględniania go w realizacji uprawnienia zasadniczego tj. przydziału lokalu, to tym bardziej nie może być uwzględnione przy przyznaniu świadczenia zastępczego w formie równoważnika pieniężnego.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia, norma zaludnienia przysługująca policjantowi wynosi od 7 do 10 m2 powierzchni mieszkalnej, którą stanowi powierzchnia pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym. Zatem norma zaludnienia dla trzyosobowej rodziny skarżącego policjanta (policjant, żona i córka) wynosi od 21 do 30m2 (3x od 7 do 10m2). Oznacza to, że mieszkanie o powierzchni mieszkalnej wynoszącej 25,01m2 spełnia normy zaludnienia dla trzech osób i potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza zostały zaspokojone.

W wyroku z dnia 14 maja 2001 r. sygn. akt I K 1/00 (OTK 2001/4/84) Trybunał Konstytucyjny zwrócił natomiast uwagę, że zastępcze formy realizacji prawa do lokalu mieszkalnego nie stanowią dodatkowego przywileju z racji jedynie posiadania statusu policjanta, a w związku z tym ich uruchomienie nie jest potrzebne w razie posiadania przez policjanta odpowiedniego lokalu, bez względu na rodzaj tytułu do niego.

Jeżeli więc z przepisów ustawy o Policji wynika, że równoważnik przysługuje tylko w razie nieposiadania lokalu mieszkalnego, to należy przyjąć, że policjant traci uprawnienia do przedmiotowego świadczenia, również wówczas, gdy okaże się że jest on posiadaczem odpowiedniego lokalu w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.

Zdaniem Sądu, w istniejącym w sprawie stanie faktycznym nie powstaje uprawnienie główne tj. do otrzymania mieszkania z zasobów Policji (bo członek rodziny funkcjonariusza a ściślej jego żona jest adresatką decyzji o przydziale lokalu, czyli "posiada lokal mieszkalny" w rozumieniu art. 92 ust. 1 ustawy). Początkowo lokal ten nie był odpowiedni, ponieważ nie spełniał przysługujących stronie norm zaludnienia. Skoro aktualnie jest już takim lokalem na skutek zmiany stanu faktycznego (utraty prawa do dwóch norm) i nie może powstać prawo strony do przydziału lokalu, tym bardziej nie może powstać jego surogat w postaci prawa do równoważnika, a wobec tego równoważnik ten funkcjonariuszowi nie przysługuje.

W piśmie złożonym na rozprawie jako załącznik do protokołu strona zarzucała, że organ wkracza w konstytucyjne uprawnienia jego dzieci, czyli obywateli niezwiązanych z MSWiA, korzystających z pełni praw konstytucyjnych.

W tym zakresie należy zauważyć, że ewentualne prawa do równoważnika przysługują nie dzieciom funkcjonariusza, lecz funkcjonariuszowi w związku z jego służbą w Policji na te osoby. Tak więc odmawiając przyznania równoważnika na dziecko niespełniające warunków określonych w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18.05.2005 r. w związku z art. 89 pkt 2 ustawy, organ nie mógł naruszyć konstytucyjnych praw dziecka, lecz co najwyżej samego funkcjonariusza.

Po wtóre zauważyć należy, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, iż zasada równości wobec prawa polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się relewantną cechą istotną w równym stopniu mają być traktowane równo – bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 9.03.1988 r., U. 7/87; 29.09.1997 r., K. 15/97).

Sąd orzekający zacytował przepisy ustawy o Policji i rozporządzenia z 18.05.2005r., które w jednakowym stopniu dotyczą wszystkich funkcjonariuszy Policji, których dzieci ukończyły 25. rok życia i w oparciu o te regulacje prawne żaden policjant nie może otrzymać równoważnika pieniężnego na taką osobę. Zatem sytuacja hipotetycznego policjanta, ubiegającego się o równoważnik na dziecko, które ukończyło 25. rok życia byłaby identyczna jak strony. Nie można zatem mówić, aby zaskarżona decyzja naruszała zasadę równości wobec prawa. Można byłoby się pokusić o tezę wręcz odwrotną – to skarżący sprzeciwiając się cofnięciu równoważnika w sytuacji faktycznej, w jakiej innym policjantom również musiałby być cofnięty albo nie mógłby być przyznany, sam zasadzie równości wobec prawa się sprzeciwia.

Wobec faktu, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.