Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 1438/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2007-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 par 1 i3 , 16-19
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: par 11, 13, 20 a
journal: Dz.U. 1997 nr 130 poz 851
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego  pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem  pochodzenia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi H Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oraz podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 19 października 2006 r. "H" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej

z dnia [...] września 2006 r. nr [...] utrzymującą

w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2006 roku nr [...] uznającą zgłoszenie celne z dnia [...] kwietnia 2004 roku nr [...] za nieprawidłowe w zakresie stawki celnej, kwoty należności celnych przywozowych i kwoty podatku od towarów i usług.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Jednolitym dokumentem administracyjnym SAD z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] dokonano zgłoszenia towaru niekrajowego – klapki damskie, które objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. W zgłoszeniu zadeklarowano stawkę celną konwencyjną w wysokości 17%. Do dokumentu tego dołączono świadectwo pochodzenia wwożonego towaru nr 8484560.

Organ celny przesłał w/w świadectwo pochodzenia do weryfikacji. Po zbadaniu autentyczności świadectwa Rada poinformowała, iż przedłożone świadectwo nie zostało przez nią wystawione, a pieczęcie, jak i podpisy są podrobione.

Postanowieniem z dnia [...] września 2005 roku nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie celne w zakresie zmiany stawki celnej, naliczenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług dla towaru objętego w/w zgłoszeniem celnym.

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] października 2005 roku nr [...] uznał zgłoszenie celne z dnia [...] kwietnia 2004 roku nr [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej, kwoty należności celnych przywozowych oraz kwoty podatku od towarów i usług od towaru objętego zakwestionowanym zgłoszeniem celnym, dokonując jednocześnie ponownego ich naliczenia. Zastosowano stawkę autonomiczną w wysokości 40%. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż towar będący przedmiotem niniejszego postępowania objęty jest wykazem stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 roku, a więc pochodzenie tego towaru musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Przedstawione w niniejszej sprawie świadectwo zostało sfałszowane, dlatego dla towaru objętego zgłoszeniem celnym zastosowano stawkę autonomiczną.

Na powyższą decyzję skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania, albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania wskazała, iż organ przekroczył swobodną ocenę dowodów poprzez uznanie, że z pisma Chińskiej Rady Promocji Handlu Zagranicznego wynika nieautentyczność świadectwa pochodzenia oraz pominięcie dokumentacji przedstawionej przez Spółkę, a także naruszył §12 rozporządzenia z dnia 15 października 1997r. poprzez zaniechanie obowiązku zbadania szczegółowego opisu procesu wytwarzania towaru, z którego będzie wynikać, że spełnione zostały warunki określone w przepisach dotyczących pochodzenia towarów.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 roku nr [...] Dyrektor Izby Celnej uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia polecając przeprowadzenie postępowania w celu ustalenia kraju pochodzenia towaru z uwagi na fakt nieautentycznego świadectwa pochodzenia. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ I instancji wydał [...] czerwca 2006 r. nową decyzję. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] września 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, iż organ celny przekazał za pośrednictwem Ambasady Rzeczpospolitej w Pekinie świadectwo pochodzenia nr [...] do weryfikacji Chińskiej Radzie Promocji Handlu Zagranicznego w Guangdong (CCPiT). Dyrektor Wydziału Certyfikacji CCPiT Oddział w Guangdong poinformował organ celny, iż przesłane świadectwo zostało sfałszowane. Jednocześnie z udzielonej odpowiedzi wynika, iż Chińska Rada (CCPiT), zwana też Chińską Izbą Handlu Zagranicznego, jest upoważniona przez rząd do wystawiania świadectw pochodzenia dla wyrobów eksportowanych z Chin. Ponadto fakt dokonywania potwierdzeń certyfikatów przez Oddział Rady CCPiT w Guangdong, wystawianych przez firmy chińskie, potwierdza lista prowincjonalnych i centralnych agend instytucji przekazanych organowi odwoławczemu pismem z października 2004 roku przez Ambasadę Rzeczpospolitej Polskiej w Pekinie.

Weryfikacja przeprowadzona przez władze kraju wystawiającego świadectwa pochodzenia, jest jedyną przewidzianą przez rozporządzenie formą kontroli dowodów pochodzenia towarów i wynik jej jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Organy celne nie mają uprawnienia kwestionować uzyskanych drogą oficjalną wyników weryfikacji, ani domagać się od władz weryfikujących udowodnienia,

że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z właściwością przepisów obowiązujących w danym kraju.

Biorąc pod uwagę negatywny wynik weryfikacji dowodu pochodzenia

organ I instancji, zdaniem organu odwoławczego, zasadnie zastosował względem spornego towaru stawkę 40 % podwyższoną o 100 %, ponieważ w przypadku gdy nie można ustalić kraju pochodzenia towaru, stosuje się stawkę wyższą ze stawek podwyższoną o 100 %.

Okoliczność pochodzenia importowanego towaru została udokumentowana przez stronę dokumentem, który w wyniku weryfikacji zagranicznej okazał się fałszywy

i w świetle przepisu art.188 Ordynacji podatkowej nie jest konieczne przeprowadzanie kolejnego dowodu.

Powołując się na wyroki NSA organ odwoławczy stwierdził, iż wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia nie może być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji, ma charakter wiążący dla organów celnych.

Co się zaś tyczy §12 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ przedmiotem importu było obuwie, które jest wymienione w wykazie nr 3 w/w rozporządzenia, a zatem musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

Powyższą decyzję Spółka zaskarżyła do tut. Sądu, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego i zasądzenie od strony przeciwnej na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1/ naruszenie §12 rozporządzenia z dnia 15 października 1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów (...), który ma również zastosowanie w przypadku dokumentowania pochodzenia towaru przy pomocy świadectwa pochodzenia; 2/ niewłaściwe zastosowanie art.180 §1, art.187 § 1, art.188 w zw. z art.122 oraz art.194 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że stanowisko przekazane przez władze chińskie jest wiążące dla organów celnych, przyznanie temu stanowisku mocy dokumentu urzędowego, błędnej odmowy prowadzenia dalszego postępowania dowodowego na okoliczność autentyczności świadectwa pochodzenia; 3/ niewłaściwe zastosowanie art.187 Ordynacji podatkowej i w konsekwencji niezastosowanie §5 ust.2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie odsetek wyrównawczych poprzez pominięcie, iż w sprawie doszło do "szczególnej okoliczności", tj. sfałszowania świadectwa pochodzenia, a jego przedstawienie nie wynikało

z zaniedbań skarżącej; 4/ naruszenie art.123 §1 w zw. z art.178 §3 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę doręczenia stronie pisma władz chińskich wraz

z tłumaczeniem.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż rozporządzenie z dnia 15 października 1997 r. zostało wprowadzone właśnie dlatego, aby w razie wątpliwości co do kraju pochodzenia towaru, organ celny miał podstawę do "szukania" kraju pochodzenia innymi dowodami niż dotychczas ujawnione. Przepis art.19 Kodeksu celnego w żaden sposób nie wyłącza prawa do przedstawienia dodatkowych dokumentów w stosunku do świadectwa pochodzenia, nie może więc tego czynić rozporządzenie. Nadto stanowisko organów celnych kraju pochodzenia towaru nie jest wiążące dla polskich organów celnych. Organy celne otrzymują pisma od organu chińskiego, być może uprawnionego do potwierdzania autentyczności, ale jedynie "swoich" świadectw pochodzenia, a w niniejszej sprawie organ weryfikujący przedmiotowych świadectw pochodzenia nie wydawał. Stanowisko władz chińskich ma charakter środka dowodowego o charakterze dokumentu prywatnego i podlega ocenie jak każdy inny dokument prywatny. Organ odwoławczy błędnie uznał, iż wykazanie kraju pochodzenia świadectwem pochodzenia nie powiodło się, pozbawiając stronę możliwości prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. W kwestii poboru odsetek wyrównawczych sprawę sfałszowania dokumentu należy utożsamiać ze "szczególnymi okolicznościami", a przedłożenie tego rodzaju dokumentu nie wynikało z zaniedbań skarżącej. Dodatkowo strona skarżąca wskazała, iż organy celne odmówiły jej zapoznania się z treścią pisma władz chińskich, odmawiając wydania i przekazania odpisu pisma władz chińskich wraz z tłumaczeniem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z treścią art.1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,

a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna

z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji. Nadto, zgodnie z przepisem art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art.145 do art.150 cyt. wyżej ustawy.

Zgodnie z art.13 §1 i 6 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny

(tekst jednolity w Dz. U. z 2001 roku Nr75, poz.802 z późniejszymi zmianami), obowiązującego w dacie powstania długu celnego, wynika, iż cła określane są na podstawie taryfy celnej, którą w drodze rozporządzenia ustanawia Rada Ministrów. Zatem w dacie zgłoszenia celnego obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów

z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 219, poz.2153), która stanowi załącznik do tego rozporządzenia. Zgodnie z przepisami art.15 cyt. wyżej Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa

się w celu między innymi stosowania taryfy celnej, a reguły ustalania takiego pochodzenia określają art.16-19. Dokonywane jest ono przez organ celny

na podstawie dowodu pochodzenia towarów (art.19 §1), przy czym Rada Ministrów została zobligowana do określenia w drodze rozporządzenia listy towarów,

których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Rozporządzenie to zostało wydane w dniu 15 października 1997 roku i dotyczyło określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr130, poz.851

z późn. zm.). W §11 pkt1 ustalono, iż pochodzenie towarów wymienionych

w "Wykazie nr 3" musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

Bezspornym w sprawie jest, iż importowany przez skarżącego towar wymieniony jest w "Wykazie nr 3 ". Świadectwo pochodzenia towaru jest zatem podstawą zastosowania właściwej stawki celnej w związku ze zróżnicowaniem stawek taryfy celnej. Warunkiem skorzystania przez skarżącą ze stawki konwencyjnej było udokumentowanie pochodzenia towaru świadectwem pochodzenia. Winno ono, w myśl §13 ust.1 cyt. wyżej rozporządzenia, spełniać łącznie warunki wymieniane w tym przepisie. Prawidłowo wystawione świadectwo pochodzenia w kraju, z którego dokonano wywozu towaru jest uznawane przez organ celny za dowód pochodzenia towaru.

W wyniku dokonanych przez organ celny, zgodnie z art.20a cyt. wyżej rozporządzenia, czynności weryfikujących okazało się, iż przedstawione przez skarżącą świadectwo pochodzenia nie jest autentyczne, ponieważ nie zostało wystawione przez Chińską Radę Promocji Handlu Zagranicznego (upoważnioną przez rząd do wystawiania świadectw pochodzenia dla wyrobów eksportowanych z Chin), a widniejące na nim pieczęcie oraz podpisy są podrobione. Konsekwencją tych ustaleń było uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i zastosowanie stawki autonomicznej w miejsce dotychczasowej konwencyjnej.

Zarzut skarżącej, iż w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie także §12 cyt. rozporządzenia jest bezpodstawny. Przepis ten bowiem stosowany jest tylko

w odniesieniu do towarów innych niż określone w §11 ust.1 rozporządzenia,

w którym ustawodawca dopuszcza inne niż świadectwo pochodzenia dokumenty jako dowód pochodzenia towarów. Organ odwoławczy słusznie przyjął, iż §11 ust.1

w sposób niezależny od jakiegokolwiek uznania administracji celnej, wymaga dla udokumentowania pochodzenia towaru wymienionego w "Wykazie nr 3 " świadectwa pochodzenia, co pozwala na zastosowanie stawki konwencyjnej. Z tych samych powodów należy uznać za bezzasadny zarzut naruszenia art.19 §2 Kodeksu celnego, zgodnie z którym w wypadku wątpliwości co do pochodzenia towarów, organ celny może żądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów. Tym samym chybiony jest zarzut skarżącej o błędnym zastosowaniu art.188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Z uwagi na treść powołanych wyżej przepisów, w przypadku stwierdzenia, iż świadectwo pochodzenia towaru nie jest autentyczne, organ celny nie ma obowiązku prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Zresztą do chwili obecnej, mimo zapowiedzi w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżąca nie przedłożyła dokumentacji potwierdzającej autentyczność zakwestionowanego świadectwa pochodzenia.

Należy także zauważyć, iż ilość i rodzaj sprowadzanego towaru wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, nie zachodzi zatem w niniejszej sprawie okoliczność przewidziana w ust.3 §11 powołanego wyżej rozporządzenia, gdyż tylko w sytuacji gdy ilość lub rodzaj towaru nie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej pochodzenie towarów wymienionych w "Wykazie nr 3" nie musi być udokumentowane. Przepisy prawa celnego dopuszczają możliwość zastosowania stawki konwencyjnej bez przedstawienia dokumentu potwierdzającego pochodzenie towaru wtedy, gdy na towarze zamieszczono w sposób trwały oznaczenie kraju pochodzenia, tyle tylko, iż z innych przepisów nie może wynikać wymóg przedłożenia świadectwa pochodzenia, a zatem nie w niniejszej sprawie.

Sąd nie podzielił także poglądu skarżącej, iż "stanowisko władz chińskich" ma charakter dokumentu prywatnego (powołując przy tej okazji przepis art.290 Kodeksu celnego, Spółka miała zapewne na myśli przepis art.270 tegoż Kodeksu). Z treści art.270 §1 Kodeksu celnego wynika, iż organ celny może przyjąć jako dowód

w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub uprawnione podmioty tego państwa. Takim podmiotem jest właśnie Chińska Rada Promocji Handlu Zagranicznego Oddział w Guangdong, do której organ celny zwrócił się w sprawie weryfikacji świadectwa pochodzenia za pośrednictwem Ambasady RP w Pekinie. Nadto Oddział tej Rady znajduje się także na liście prowincjonalnych

i centralnych agend instytucji przekazanych Dyrektorowi Izby Celnej przez tę Ambasadę. Zatem pismo, w którym organ ten stwierdza, iż przesłane mu celem weryfikacji świadectwo pochodzenia jest sfałszowane (pieczęcie i podpisy) zasadnie zostało przyjęte przez organy celne jako dowód będący dokumentem urzędowym, który stosownie do art. 194 cyt. wyżej Ordynacji podatkowej korzysta z domniemania prawdziwości tego co urzędowo zostało w nich stwierdzone. Powyższe domniemanie oznacza, iż dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ celny, gdyż za udowodnione należy przyjąć to, co wprost wynika z dokumentu. Jego treść jest zaś jednoznaczna – świadectwo nr [...] jest nieautentyczne. W tej sytuacji to skarżącą obciążał obowiązek obalenia domniemania prawdziwości tego dokumentu, czego nie uczyniła. Nie można zgodzić się ze stwierdzeniem skarżącej, jakoby stanowisko organów celnych kraju pochodzenia towaru, wydane w ramach procedury weryfikacyjnej, nie było wiążące dla polskich organów celnych. Można natomiast zgodzić się ze skarżącą, iż w niniejszej sprawie organ weryfikujący przedmiotowego świadectwa nie wydawał. Organ ten był uprawniony do wydania w tym przypadku świadectwa pochodzenia, ale skoro nie jest ono autentyczne (pieczęcie i podpisy są sfałszowane) to z pewnością go nie wydał. W przepisie §20a ust.1 mówiącym o kierowaniu świadectwa do weryfikacji do organu je wystawiającego chodzi o organ posiadający uprawnienia do wystawienia takiego świadectwa, a nie organ który widnieje na sfałszowanej pieczęci.

Sąd nie podzielił także zarzutu skarżącej uniemożliwienia jej przez organy celne zapoznania się z treścią pisma władz chińskich. Stwierdzenie to nie

jest zgodne z prawdą, bowiem, jak wynika z materiałów zgromadzonych w sprawie

w dniu 17 lutego 2006 r. roku doręczono stronie postanowienie z 15 lutego

2006 r. wyznaczające stronie siedmiodniowy termin do zapoznania i wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie.

W ocenie sądu , chybionym jest również zarzut dotyczący wadliwego poboru odsetek wyrównawczych. Odsetki wyrównawcze są świadczeniem ubocznym

w postaci określonej kwoty pieniężnej, są opłata związaną z długiem celnym. Pobiera się je wtedy, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych informacji podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym. Dotyczy to sytuacji, gdy w wypadku kontroli dokonanej po przyjęciu zgłoszenia celnego określono w drodze decyzji wyższą kwotę należności celnych niż podana w zgłoszeniu celnym. Zgodnie z art.222 §4 Kodeksu celnego organ celny ma obowiązek pobrania odsetek wyrównawczych w wypadku przesunięcia daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Przepisy prawa celnego przewidują warunki w których nie pobiera się odsetek wyrównawczych, ale wyłącznie wtedy gdy dłużnik udowodni, że składając zgłoszenie celne nie dopuścił się zaniedbań względnie świadomego działania w celu uiszczenia kwoty niższej niż wynikającej z faktycznego długu celnego. To przepis §5ust.3 (na podstawie treści skargi, należy domniemywać, że w istocie to ten przepis, a nie §5 ust.2 skarżąca miała zamiar wskazać) przewiduje tzw. szczególne okoliczności. Przez pojęcie to należy rozumieć takie okoliczności, które charakteryzują się czymś osobliwym, niezwykłym, czy wyjątkowym. Należy przyznać racje organom celnym, że obowiązek staranności odnosi się do wszystkich momentów związanych z wprowadzeniem towaru na polski obszar celny. W tym aspekcie należy również brać pod uwagę zawodowy charakter prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej.

Zważywszy na powyższe, Sąd na podstawie art.151 P.p.s.a. orzekł jak

w sentencji.

|Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA |

|Joanna Wierchowicz |Stefan Kowalczyk |Dariusz Skupień |