Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 910/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 31 ust. 1, 46 ust. 1, 63 ust. 2, 252
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 14 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. S. G. w G., N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 lipca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 418/09 w sprawie ze skargi H. S. G. w G., N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2) zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz H. S. G. w G., N. kwotę 950 (dziewięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 22 lipca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 418/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę H. S. GmbH, z siedzibą w G., N. (zwanego spółką H.) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: UP) z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Urząd Patentowy działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 11117 ze zm. (zwanej dalej p.w.p.) – umorzył postępowanie w sprawie zgłoszenia wydzielonego wynalazku pod tytułem "Siatka tkaninowa do zbrojenia warstw asfaltowych".

Organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zgłoszenia rozwiązania [...] wydzielonego ze zgłoszenia macierzystego [...] wyjaśniając, że chodzi o prowadzenie drugiej procedury na ten sam wynalazek. Merytoryczne rozpatrzenie zgłoszenia wydzielonego, po tym jak rozpatrzone zostało zgłoszenie macierzyste, spowodowałoby, że decyzja kończąca postępowanie w sprawie wydzielonej musiałaby zostać unieważniona zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ wskazał, że na rozwiązanie objęte zgłoszeniem macierzystym [...] został już udzielony patent nr [...]. Zdaniem Urzędu zakres ochrony zgłoszenia wydzielonego pokrywał się ze zgłoszeniem macierzystym już objętym patentem. Urząd dwukrotnie wzywał zgłaszającego do takiego ograniczenia zakresu ochrony zgłoszenia wydzielonego, aby nie pokrywał się on z zakresem ochrony zgłoszenia macierzystego, jednak w ocenie zgłaszającego cechy obu zgłoszeń nie pokrywają się. W ocenie organu w zgłoszeniu macierzystym i wydzielonym chodzi o ten sam wynalazek, zatem postępowanie w sprawie zgłoszenia wydzielonego jest bezprzedmiotowe.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła spółka H. zarzucając sprzeczność ustaleń Urzędu z materiałem sprawy i błędne przyjęcie, że wynalazek obejmujący cechy techniczne, które zostały w sprawie macierzystej dobrowolnie wycofane był już przedmiotem rozstrzygnięcia Urzędu. Zarzucał także naruszenie art.105 § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że sprawa objęta zgłoszeniem wydzielonym była już uprzednio rozstrzygnięta.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Urząd Patentowy po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. oraz na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p., utrzymał w mocy swoją własną decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku pod tytułem "Siatka tkaninowa do zbrojenia warstw asfaltowych". W uzasadnieniu organ wskazał, że nadał zgłoszeniu wydzielonemu datę zgłoszenia pierwotnego. Skoro wynalazek objęty zgłoszeniem macierzystym jest już chroniony patentem, to sprawa objęta niniejszym zgłoszeniem jest bezprzedmiotowa. Urząd ocenił wskazane przez zgłaszającego cechy wyróżniające wynalazek i uznał, że przedmiotowe rozwiązanie jest oczywiste w podanym zakresie ochrony. Organ kwestionował niejasne określenia dotyczące "materiału powinowatego względem bitumu" oraz określenia z zastrzeżenia 1 zgłoszenia wydzielonego, dotyczące włókniny. Zdaniem organu podstawowym zarzutem względem rozpatrywanego zgłoszenia (wydzielonego) jest to, że zawiera ono w zakresie ochrony podane ogólnie informacje, jak w zgłoszeniu macierzystym, w tym także rozwiązanie objęte już udzielonym patentem. Żądany zakres ochrony jest nieokreślony jednoznacznie i tak szeroki, że obejmuje już udzielony patent. Zgłoszenie [...] (macierzyste) zostało już rozpatrzone w całości a udzielony patent jest rozstrzygnięciem, które nastąpiło dla całego ujawnionego rozwiązania. Organ wskazał, że wnioskodawca broni szerokiego rozwiązania i chce uzyskać ochronę na rozwiązanie, które nie wyróżnia się ze znanego stanu techniki i udzielonego już patentu. Zdaniem Urzędu rozpatrywanie zgłoszenia wydzielonego, które stanowi powielenie zgłoszenia macierzystego, zakończonego udzieleniem patentu, stanowiłoby ponowne przeprowadzenie tej samej procedury, co jest sprzeczne z art.156 § 1 p.3 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosła na powyższą decyzję spółka H. Zarzucała naruszenie przepisów postępowania (art.6, 7, 8, 77 § 1, 105 § 1 i 156 § 1 p.3 k.p.a.) przez błędne przyjęcie, że sprawa dotycząca zgłoszenia wydzielonego [...] jest tożsama ze sprawą ze zgłoszenia macierzystego [...] zakończoną udzieleniem patentu. Zarzucała także naruszenie art.104 § 1 k.p.a. w związku z art.37 ust.1 p.w.p. w związku z art.46 ust.1 p.w.p. i 49 ust.1 i ust.2 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że modyfikacje zgłoszenia dokonane w trakcie postępowania nie mają wpływu na określenie przedmiotu sprawy rozstrzygniętej decyzją administracyjną, a także przyjęcie, że uwagi organu zawarte w pismach dotyczących modyfikacji wniosku mają walor rozstrzygnięcia oraz przyjęcie, że pisma organu mogą zastępować uzasadnienie decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 22 lipca 2009 r. oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a organ wskazał podstawę prawną i podał uzasadnienie rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, jakimi przesłankami kierował się organ umarzając postępowanie w sprawie, jako bezprzedmiotowe. Decyzja Urzędu Patentowego nie nosi cech dowolności. W ocenie Sądu I instancji nie są zasadne zarzuty skargi dotyczące błędnej oceny przez Urząd Patentowy zgłoszenia wydzielonego, jako tożsamego ze sprawą administracyjną zakończoną decyzją o udzieleniu patentu nr [...] (nr zgłoszenia [...]).

Sąd I instancji wskazał, że w sprawie podstawową kwestią było zagadnienie procesowe dopuszczalności prowadzenia postępowania administracyjnego zainicjowanego zgłoszeniem wydzielonym ze zgłoszenia macierzystego w sytuacji, gdy zgłoszenie wydzielone odpowiada w swej treści zgłoszeniu macierzystemu, a zgłoszenie macierzyste uległo modyfikacji, przed udzieleniem na nie patentu, wskutek uwzględnienia przez wnioskodawcę wskazanych przez organ przeciwwskazań oraz modyfikacji zakresu ochrony przez samego skarżącego.

Sąd I instancji przypomniał wszystkie uznane przez doktrynę warunki, których łączne występowanie pozwala przyjąć, że przedmiot postępowania istnieje. Sąd ocenił, że w sprawie brakowało dwóch z tych warunków, zatem nie było możliwe wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Sąd wskazał, że sprawa administracyjna, aby mogła być rozpoznana merytorycznie musi mieć charakter "otwarty" tj. nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym. Ponadto, aby sprawa administracyjna nie była bezprzedmiotowa musi istnieć norma prawa materialnego, która będzie zrealizowana wobec określonego podmiotu poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Norma ta może zostać zrealizowana tylko wtedy, kiedy zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę, upoważniający organ do podjęcia decyzji.

Obu powyższych warunków, zdaniem Sądu, zabrakło w rozpatrywanej sprawie. Zgłaszający w obu rozpatrywanych zgłoszeniach [...] i [...] domagał sie udzielenia patentu na przedstawiony przez siebie jeden i ten sam wynalazek zatytułowany - Siatka tkaninowa do zbrojenia warstw asfaltowych, który stanowi przedmiot rozstrzygnięcia. Sprawa udzielenia patentu na ten wynalazek została rozstrzygnięta w sprawie [...] pozytywną dla skarżącego decyzją o udzieleniu patentu [...]. W tej sprawie Urząd Patentowy badał poprawność zgłoszenia macierzystego na podstawie tego samego wniosku. Nadesłanie przeredagowanego przez stronę zakresu ochrony wskazuje na ubieganie się o udzielenie ochrony na ten zakres. Przedmiotem rozstrzygnięcia jest w takim przypadku całe zgłoszone rozwiązanie (zgodnie z pierwotnym wnioskiem i podane w przeredagowanym zakresie ochrony). Według Sądu I instancji, skoro przedmiotem postępowania w sprawie ze zgłoszenia [...] zakończonej udzieleniem patentu [...] był ten sam wynalazek, co w sprawie niniejszej, to sprawa została "osądzona" między tymi samymi stronami. Zgłoszenie [...] zostało w całości rozpatrzone. Udzielony patent jest rozstrzygnięciem, które nastąpiło dla całego ujawnionego rozstrzygnięcia. Sąd stwierdził również, że postępowanie administracyjne zainicjowane zgłoszeniem wydzielonym, odpowiadającym w swej istocie pierwotnej treści zgłoszenia macierzystego, jest bezprzedmiotowe. Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii i tego samego rodzaju uprawnień nie może się toczyć. Zrealizowana została bowiem norma materialnego prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Sąd uznał zatem, że trafnie organ stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W sprawie podjęte zostało rozstrzygnięcie tj. udzielenie patentu [...]. Dopiero eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła spółka H.

Zaskarżyła ona wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Kasatorka powołując się na art. 174 p. 1 i p.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego.

1. Precyzując naruszenie przepisów postępowania wskazała:

a) – naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez: a) nieodniesienie się w części motywacyjnej uzasadnienia do istoty zarzutów skargi, a mianowicie do problemu, czy zmiana zakresu ochrony patentowej poprzez modyfikację (ograniczenie) zastrzeżeń patentowych w zgłoszeniu macierzystym ma znaczenie dla oceny tożsamości tej sprawy ze sprawą ze zgłoszenia wydzielonego;

- ograniczenie się części motywacyjnej uzasadnienia kwestionowanego wyroku w znacznej części do powtórzenia wybranych fragmentów uzasadnień decyzji Urzędu Patentowego dotyczących rzekomej tożsamości obu spraw administracyjnych, gdy tymczasem szczegółowa i precyzyjna analiza, jakie ustalenia zasługują na akceptację, a jakie nie i dlaczego, jak również analiza argumentów podnoszonych przez skarżącego prowadziłaby do wniosku o braku tożsamości spraw.

b) – naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8 k.p.a. oraz art. 104 § 2 k.p.a. w zw. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie skargi w efekcie błędnej wykładni i zastosowania, a przez to przyjęcia, że sprawa administracyjna dotycząca zgłoszenia wydzielonego nr [...] jest tożsama ze sprawą administracyjną zakończoną decyzją o udzieleniu patentu nr [...] (nr zgłoszenia macierzystego [...]);

c) - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8 k.p.a. oraz art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 p.w.p. w zw. z art 46 ust. 1 p.w.p. oraz 49 ust. 1 i ust. 2 p.w.p. poprzez nieuwzględnienie skargi w efekcie błędnej wykładni i zastosowania, a przez to przyjęcie, że modyfikacje zgłoszenia dokonane w trakcie postępowania i niezakwestionowane przez UP nie wpływają na określenie przedmiotu sprawy rozstrzyganej decyzją administracyjną;

d) – naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8 k.p.a. oraz art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 p.w.p. w zw. z art 46 ust. 1 p.w.p. oraz 49 ust. 1 i ust. 2 p.w.p. poprzez nieuwzględnienie skargi w efekcie błędnej wykładni i przyjęcia, że walor rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej dotyczącej udzielenia patentu mają uwagi organu zawarte w pismach tego organu wzywających wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień i modyfikacji wniosku;

e) - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c pwp w zw. z art. 39 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że w przypadku zgłoszenia wydzielonego rozpoznanie zgłoszenia pierwotnego obejmuje również zgłoszenie wydzielone, gdy tymczasem wydzielenie zgłoszenia powoduje powstanie dwóch oddzielnych spraw administracyjnych podlegających odrębnemu rozpoznaniu.

2. Precyzując naruszenie przepisów prawa materialnego wskazała na naruszenie art. 63 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.w.p. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że dla oceny tożsamości wynalazków nie mają znaczenia zastrzeżenia patentowe, gdy tymczasem to właśnie zastrzeżenia patentowe, a nie nazwa wynalazku, określają jego istotę i zakres.

W uzasadnieniu kasatorka wskazała, że istotą sporu nie jest kwestia czy wynalazek objęty zgłoszeniem wydzielonym [...] spełnia wymagania do uzyskania ochrony patentowej, ale czy organ powinien był w niniejszej sprawie wydać decyzję merytoryczną udzielającą patentu na wynalazek lub odmawiającą udzielenia takiego patentu, czy też był uprawniony do wydania decyzji formalnej, umarzającej postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a. Skarżąca kwestionuje zasadność stanowiska organu, zaakceptowanego następnie przez Sąd, że wydanie merytorycznej decyzji w sprawie było niedopuszczalne z uwagi na udzielnie patentu w sprawie [...]. Zdaniem kasatorki, treść zgłoszenia wydzielonego nie odpowiadała ostatecznej, poddanej pod rozstrzygniecie Urzędu treści zgłoszenia macierzystego, bowiem w zgłoszeniu wydzielonym wnioskodawca szerzej określił zakres żądanej ochrony. Mimo to, Urząd Patentowy i Sąd I instancji, przyjęli, powołując się na uwagi w postępowaniu dotyczącym zgłoszenia macierzystego, że sprawa została uprzednio zakończona ostateczną decyzją administracyjną.

Kasatorka wskazała, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA jest bardzo obszerne, ale część motywacyjna nie zawiera niestety odpowiedzi na podstawowe dla rozstrzygnięcia kwestie i nie zawiera ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze i na rozprawie w dniu [...] lipca 2009 r. (następnie ujętych w załączniku do protokołu z tej rozprawy). Sąd zupełnie nie odniósł się do wpływu na ocenę powagi rzeczy "osądzonej" modyfikacji (zawężenia i ograniczenia) zakresu żądanej ochrony w trakcie pierwotnego postępowania. W skardze tymczasem wskazywano, że na zakres powagi rzeczy osądzonej w sprawach wszczynanych na wniosek, wpływa zakres żądanej ochrony określony przez wnioskodawcę. Kasatorka wskazaał, że z uzasadnienia wyroku wynika, iż zdaniem Sądu zakres ochrony patentowej określa nazwa wynalazku tożsama w obu zgłoszeniach "Siatka tkaninowa do zbrojenia warstw asfaltowych", chociaż skarżący wielokrotnie podnosił znaczenie zastrzeżeń patentowych. Kasatorka podkreśliła, że zasadą jest orzekanie przez organ merytorycznie, natomiast umorzenie postępowania ma charakter wyjątku i to na organie spoczywa ciężar wykazania bezprzedmiotowości postępowania. Konieczne jest stwierdzenie tożsamości spraw w sensie podmiotowym i przedmiotowym, zaś w sprawie niniejszej nie zostały spełnione przesłanki tożsamości podstawy faktycznej oraz żądania strony, bowiem skarżąca ograniczała zgłoszenie macierzyste i przedmiotem rozstrzygnięcia organu był wniosek zmodyfikowany, a nie jego pierwotna treść. Organ nie wydał nigdy decyzji, co do zgłoszenia sprzed modyfikacji, zatem nie można twierdzić, że zgłoszenie sprzed modyfikacji było już przedmiotem rozstrzygnięcia ostateczną decyzją administracyjną. Z waloru rei iudicate korzystają tylko decyzje, a nie pisma organu kierowane w trybie art. 46 ust.1 p.w.p. lub 49 ust.2 p.w.p. niebędące decyzjami. Skarżący trzykrotnie modyfikował (ograniczał) zgłoszenie macierzyste ([...]), na co wskazują pisma z dnia: [...] stycznia 2005 (odpowiedź na zawiadomienie z dnia [...] października 2004 r.), [...] października 2005 r. (odpowiedź na zawiadomienie z dnia [...] czerwca 2005 r.) oraz [...] grudnia 2005 r. (odpowiedź na zawiadomienie z dnia [...] listopada 2005 r.). W takim przypadku, zdaniem skarżącego, przedmiot rozstrzygania przez UP w sprawie [...] (macierzystej) określony był przez zakres zmodyfikowanego wniosku, a nie jego pierwotną treść. Skoro skarżący dokonał modyfikacji wniosku, to tylko ten zmodyfikowany wniosek mógł być rozstrzygany w drodze decyzji. Organ nie wydał nigdy decyzji administracyjnej rozstrzygającej o tym, czy zgłoszenie macierzyste w wersji sprzed modyfikacji zasługiwało na uwzględnienie. Skoro tak, to nie można twierdzić, że zgłoszenie wydzielone [...] (odpowiadające w swej treści zgłoszeniu macierzystemu [...] w wersji sprzed modyfikacji) było już przedmiotem rozstrzygnięcia ostateczną decyzją administracyjną. Pogląd przyjęty przez organ, a następnie przez Sąd, że rozpoznanie zgłoszenia macierzystego oznacza rozpoznanie również zgłoszenia wydzielonego podważa w ogóle instytucję zgłoszeń wydzielonych (zob. art. 39 ust. 2 p.w.p.).

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania sądowego. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, wyznacza strona przez wskazanie podstaw kasacyjnych. Zarzuty kasacyjne odnoszą się zawsze do wadliwego działania sądu pierwszej instancji i skierowane są przeciwko zaskarżonemu wyrokowi sądu, a jedynie pośrednio przeciwko decyzji administracyjnej.

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Przypomnieć należy, że przedmiotem sprawy jest udzielenie patentu na zgłoszenie wydzielone. Wydzielenia dokonał wnioskodawca pismem z dnia [...] grudnia 2005r., kiedy to zgodnie z zaleceniami organu przeredagował zastrzeżenia patentowe i opis patentowy w sprawie macierzystej zastrzegając jednocześnie, że po dokonanych zmianach rozpatrywane zgłoszenie (macierzyste) stanowi tylko część zgłoszenia, zaś pozostałą część wydziela z utrzymaniem pierwotnej daty zgłoszenia.

Przedmiotem sporu między organem a wnioskodawcą była możliwość prowadzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wydzielonego, które odpowiadało zgłoszeniu macierzystemu w jego początkowej wersji przed ograniczeniem i zawężeniem, zakres powagi rzeczy osądzonej wynikający z decyzji o udzieleniu patentu w sprawie ze zgłoszenia macierzystego oraz forma prawna, w jakiej została zakończona sprawa ze zgłoszenia wydzielonego [...]. Wszystkie omawiane kwestie były podniesione w skardze skierowanej do Sądu i wymagały wyraźnego ustosunkowania się do nich w uzasadnieniu wyroku, bowiem od stanowiska w tych kwestiach zależała ocena zaskarżonej decyzji.

Rację ma kasatokar, że z uzasadnienia wyroku nie wynika stanowisko Sądu w przedstawionych wyżej kwestiach. Sąd słusznie wskazał, że kwestią podstawową była dopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wydzielonego w sytuacji, kiedy zgłoszenie to odpowiada pierwotnej wersji zgłoszenia macierzystego, przed jego ograniczeniem i zmianą zastrzeżeń patentowych. W kwestii tej jednakże Sąd nie zajął w ogóle stanowiska poprzestając na stwierdzeniu, że chodzi o ten sam wynalazek, o tym samym tytule, który to wynalazek stanowi przedmiot rozstrzygnięcia. W sytuacji, kiedy istotą sporu jest zakres powagi rzeczy osądzonej wynikający z decyzji o udzieleniu patentu, rzutujący wprost na formę procesową rozstrzygnięcia, brak stanowiska Sądu w omawianej kwestii stanowi istotną wadę uzasadnienia wyroku sprawiającą, że w tej części wyrok ten nie poddaje się kontroli. Zatem zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. jest usprawiedliwiony.

Częściowo uzasadnione są też, ściśle związane z zarzutem pierwszym, zarzuty naruszenia art.145 § 1 p.1 lit.c p.p.s.a. w związku z art.105 § 1 k.p.a. i a także w związku z art.37 ust.1 p.w.p., 46 ust.1 p.w.p. oraz 49 ust.1 i ust.2 p.w.p. i 39 ust.2 p.w.p. dotyczące błędnego przyjęcia, że sprawy ze zgłoszenia macierzystego i wydzielonego są tożsame oraz, że modyfikacje zgłoszenia macierzystego nie wpływają na zakres powagi rzeczy osądzonej wynikający z decyzji wydanej w sprawie macierzystej po modyfikacji. W omawianych kwestiach brak wyjaśnienia przyczyn akceptacji stanowiska organu. W szczególności niewystarczające i niejasne jest stwierdzenie, że w przypadku przeredagowania przez wnioskodawcę zakresu żądanej ochrony "przedmiotem rozstrzygnięcia jest całe zgłaszane rozwiązanie (zgodnie z pierwotnym wnioskiem i podane w przeredagowanym zakresie ochrony)".

Wskazać należy, że wnioskodawca kwestionował tożsamość obu spraw ze zgłoszenia macierzystego i wydzielonego, a działając jako kasator kwestionował umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości wywodząc, że przedmioty obu zgłoszeń były odmienne.

Oceniając wyrok akceptujący decyzję o umorzeniu postępowania z powodu bezprzedmiotowości wskazać należy, że stosownie do art. 31 ust.1 p.w.p. zgłoszenia wynalazku dokonuje się w celu uzyskania patentu. Celem postępowania zgłoszeniowego jest zatem rozpoznanie i załatwienie sprawy zgłoszenia przez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty tj. decyzji o udzieleniu patentu w przypadku niestwierdzenia braku ustawowych warunków do uzyskania patentu (art.52 p.w.p.), bądź decyzji o odmowie jego udzielenia w razie stwierdzenia braku tych warunków (art.49 ust.1 p.w.p.). Decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty wywołuje skutki w sferze prawa materialnego, zaś decyzja o umorzeniu postępowania zamyka stronie drogę do konkretyzacji prawa i wywołuje skutki wyłącznie w sferze stosunku procesowego "zamykając" prowadzone postępowanie bez rozstrzygnięcia jego istoty. W przypadku decyzji o umorzeniu postępowania z uwagi na jej wyłącznie procesowy charakter nie podlegają badaniu w postępowaniu administracyjnym ani późniejszej kontroli sądowej ustawowe przesłanki udzielenia patentu ani merytoryczne zarzuty odnoszące się do przedmiotu zgłoszenia. Z tego względu przepisy dotyczące zakończenia postępowania decyzją o umorzeniu, muszą być interpretowane ściśle.

Wskazać należy, że przedstawione wywody na temat umorzenia postępowania z powodu bezprzedmiotowości dotyczą także postępowania ze zgłoszenia wydzielonego. Postępowanie to w istocie rzeczy nie różni się od postępowania ze zgłoszenia macierzystego, zatem i to postępowanie wymaga przede wszystkim merytorycznego rozstrzygnięcia.

Pamiętać należy, że bezprzedmiotowość postępowania może mieć miejsce z przyczyn podmiotowych (brak przymiotu strony) lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn przedmiotowych zachodzi m.in. wtedy gdy ta sama sprawa, dotycząca tego samego podmiotu, w tym samym stanie prawnym i niezmienionym stanie faktycznym, gdy chodzi o fakty prawotwórcze, została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją.

Umorzenie postępowania z powodu tak określonej bezprzedmiotowości może mieć jednak miejsce tylko wtedy, gdy organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia merytorycznego. Wszędzie tam, gdzie żądanie strony jest bezzasadne, organ wydaje rozstrzygnie merytoryczne.

Także w postępowaniu patentowym, gdy żądanie strony udzielenia patentu na zgłoszone rozwiązanie jest bezzasadne z powodu braku ustawowych przesłanek udzielenia patentu, organ wydaje decyzję merytoryczną.

W postępowaniu patentowym istnieje także szczególna możliwość zastosowania formy prawnej umorzenia postępowania, jako "sankcji" wobec strony za bierność i blokowanie działania organu, która to postawa uniemożliwia merytoryczną ocenę rozwiązania. Art.46 ust.1 p.w.p. uprawnia organ do wezwania zgłaszającego postanowieniem do nadesłania w wyznaczonym terminie dokumentów, wyjaśnień, wprowadzenia poprawek lub uzupełnień w dokumentacji, a także nadesłania rysunków, które są niezbędne do zrozumienia wynalazku pod rygorem umorzenia postępowania. Rygor ten ma dyscyplinować zgłaszającego i przeciwdziałać jego bierności. Nie jest jednak sankcją za to, że wnioskodawca ma w kwestii sugerowanych poprawek odmienne stanowisko niż organ.

W sprawie niniejszej podstawą prawną umorzenia postępowania nie był jednak art. 46 ust.1 p.w.p. i brak reakcji strony na wezwanie organu, tylko art.105 k.p.a. i bezprzedmiotowość postępowania w sprawie o udzielenie patentu.

Wobec braku rozważenia w uzasadnieniu wyroku kwestii najistotniejszych w sprawie niniejszej, rzutujących na ocenę zastosowanej przez organ formy prawnej zakończenia sprawy tj. umorzenia postępowania z powodu bezprzedmiotowości, uchylenie zaskarżonego wyroku jest uzasadnione.

Rozpoznając sprawę ponownie i oceniając zaskarżoną decyzję Sąd I instancji będzie miał na względzie, że istota sporu polega na prawidłowym ustaleniu, czy zgłoszenie macierzyste rozstrzygnięte decyzją o udzieleniu patentu i zgłoszenie wydzielone rozstrzygnięte decyzją o umorzeniu postępowania są rzeczywiście tożsame, a zatem czy rozwiązanie stanowiące przedmiot zgłoszenia wydzielonego rzeczywiście było już przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji o udzieleniu patentu.

Badając poprawność powyższych ustaleń Sąd nie będzie się kierował samym tylko tytułem wynalazku, będzie natomiast miał na względzie treść art.63 ust.2 p.w.p., z którego wynika, że zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym.

Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd weźmie pod uwagę, że tożsamość zgłoszenia macierzystego [...] i zgłoszenia wydzielonego [...] organ wywiódł z porównania wersji pierwotnej zgłoszenia macierzystego, przed jego modyfikacją i ograniczeniem przez wnioskodawcę oraz zgłoszenia wydzielonego. W świetle tego faktu Sąd oceni poprawność ustaleń, co do tożsamości obu spraw administracyjnych. Oceniając stanowisko organu w kwestii zgłoszenia wydzielonego Sąd weźmie pod uwagę treść art.39 p.w.p., z którego wynika, że istotą zgłoszenia wydzielonego, jest jego ujawnienie w zgłoszeniu pierwotnym (co skutkuje przyjęciem daty zgłoszenia pierwotnego jako daty dokonania także zgłoszenia wydzielonego) a następnie podzielenie tego zgłoszenia pierwotnego i wydzielenie jego części do odrębnego rozpoznania. Założeniem takiego działania musi być zatem podzielność zgłoszenia pierwotnego, która spowoduje, że zawiera ono w sobie więcej niż jedno rozwiązanie techniczne i może ono być podstawą więcej niż jednego patentu. Z ustawy nie wynika jednak, że podstawą podziału zgłoszenia nie może być zakres zgłoszonego rozwiązania.

Mając na względzie powyższe, Sąd oceni prawidłowość przyjętego przez organ zakresu powagi rzeczy osądzonej, co do zgłoszenia macierzystego, a następnie oceni, czy rzeczywiście przedmiotem zgłoszenia wydzielonego była sprawa administracyjna rozstrzygnięta już decyzją administracyjną o udzieleniu patentu. Następnie Sąd, biorąc pod uwagę materiał sprawy administracyjnej i działania podjęte przez organ, a także treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji i przedstawione wyżej rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego oceni ponownie, czy właściwe było podjęcie rozstrzygnięcia o charakterze procesowym.

Przy tej ocenie Sąd będzie miał na względzie, że organ w zaskarżonej decyzji kwestionował także merytoryczną prawidłowość zastrzeżeń patentowych zgłoszenia wydzielonego i uznał, że przedmiotowe rozwiązanie jest oczywiste a zastrzeżenia patentowe nie określają jednoznacznie ujawnionego rozwiązania, a także kwestionował szeroki i niejednoznaczny zakres ochrony na rozwiązanie, które w jego ocenie nie wyróżnia się ze znanego stanu techniki i już udzielonego patentu nr [...] (udzielonego w wyniku zgłoszenia macierzystego).

Sąd weźmie pod uwagę, że konieczne jest rozróżnienie między bezprzedmiotowością postępowania a bezzasadnością żądania strony. Jeżeli istnieje stan faktyczny podlegający uregulowaniu przez organ na wniosek strony, postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe. W wyroku z dnia 10 stycznia 1989 r. SA/Wr 957/88 (ONSA 1989 nr 1 poz.22) NSA wyjaśnił, że "Brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony". W wyroku z dnia 16 stycznia 1992 r. SA 1289/91 (ONSA 1991 nr 1 poz.17) NSA raz jeszcze wskazał, że "Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art.105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony" (por. także M.Jaśkowska, A.Wróbel "Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz" Zakamycze 2005 s.624 in.). Brak ustawowych przesłanek udzielenia patentu powoduje bezzasadność żądania nie zaś bezprzedmiotowość postępowania.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego za uzasadnione i działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200, 203 p.1 i 205 § 1 p.p.s.a. i zasądził na rzecz kasatorki kwotę 500 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej oraz kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez pełnomocnika, który występował w postępowaniu przed Sądem I instancji, sporządził i wniósł skargę kasacyjną oraz reprezentował stronę na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.