Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2258/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2, 3, 6
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017r. nr [...] o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 13 marca 1990 r. A. W. złożyła do Urzędu Dzielnicowego [...] wniosek o ekwiwalent za majątek pozostawiony na Wschodzie przez M. M. i I. C.

Postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 2013 r. sygn. akt [...] stwierdzono, że spadek po M. M. z domu J., zmarłej w dniu [...].06.1988 r., ostatnio stale zamieszkałej w [...], na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...].09.1987 r., otwartego i ogłoszonego w dniu [...].06.1989 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w [...] w sprawie o sygn. akt [...], nabyła jej wnuczka A. W. z domu C. w całości.

Postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...].10.2007 r. sygn. akt [...] stwierdzono, że spadek po I. C. z domu M., zmarłej w dniu [...].04.2007 r., ostatnio stale zamieszkałej w [...], na podstawie ustawy nabyli: mąż C. C. oraz córka A. W. po [...] części każde z nich.

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...].04.2013 r. sygn. akt [...] stwierdzono, że spadek po C. C., zmarłym w dniu [...].04.2011 r., ostatnio stale zamieszkałym w [...], na podstawie ustawy nabyła córka A. W. z domu C. w całości.

Na podstawie uwierzytelnionej kopii orzeczenia Nr [...] Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w [...] z dnia [...].06.1946 r. ustalono, że M. i I. M. zamieszkałe ostatnio w [...], powiat [...] pozostawiły w [...] powiat [...] gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha ziemi, dom mieszkalny i budynki gospodarcze. Na podstawie przedmiotowego orzeczenia PUR M. M. miała prawo do w/w majątku w 1/4 części, a jej córka I. do 3/4 części.

Z uwierzytelnionej kopii notarialnego oświadczenia opisu majątku z dnia [...].10.1978 r. M. M. i I. C. wynika, że w/w osoby zostały przesiedlone w 1945 r. z miejscowości W., powiat K. do B. i pozostawiły dom mieszkalny wybudowany w 1934 r. oraz budynki gospodarcze: stodołę i stajnię oraz [...] ha ziemi.

Na podstawie uwierzytelnionej kopii decyzji Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w [...] z dnia [...].08.1978 r. znak: [...] ustalono, że C. i I. C. mogli nabyć od Skarbu Państwa w formie aktu notarialnego nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...].

Zgodnie z aktem notarialnym umowy sprzedaży odrębnej własności lokalu (repertorium [...]) z dnia [...].09.1978 r. I. C. i C. C. nabyli od Skarbu Państwa lokal położony w [...] przy ul. [...].

Z uwierzytelnionej kopii decyzji Zarządu Rejonowego Gospodarki Terenami w [...] z dnia [...].11.1978 r. znak: [...] wynika, że zmieniono za zgodą stron pkt II ust. 1 i 2 oraz pkt IV decyzji z dnia [...].08.1978 r. zna k: [...] w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku Nr [...] przy ul. [...] w [...] w taki sposób, że: "postanawia zaliczyć na rzecz Ob. I. C. – 3/4 wartości pozostawionego przez nią i jej matkę M. M. mienia nieruchomego poza granicami Polski - zgodnie z orzeczeniem PUR Oddział w [...] z dnia [...].6.1946 r. nr [...] (...) na poczet należności za nabyty lokal mieszkalny nr [...] położony w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] w wysokości [...] zł (...) oraz na poczet opłat za użytkowanie wieczyste [...] części działki przy ul. [...] nr [...] w [...] za okres [...] lat w wysokości [...] zł (...) czyli razem kwotą [...] zł."

W dniu 30.10.2008 r. A. W. złożyła do [...] Urzędu Wojewódzkiego wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez M. M. w miejscowości [...] poza obecnymi granicami RP.

Postanowieniem z dnia [...].05.2009 r. nr [...] Wojewoda [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. M. 1/4 części nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Postanowieniem z dnia [...].06.2013 r. Wojewoda [...] podjął z urzędu postępowanie.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].10.2014 r. nr [...] odmówił potwierdzenia posiadania przez A. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. M. i I. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...]. Decyzją z dnia [...].12.2014 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...].10.2014 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Postanowieniem z dnia [...].10.2015 r. Wojewoda [...] zawiesił z urzędu postępowanie do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu notarialnego poświadczenia dziedziczenia po E. M.

Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Sąd Rejonowy [...] sygn. akt [...] stwierdził, że spadek po E. M., zmarłym w dniu [...].09.1945 r. w [...], ostatnio stale zamieszkałym w [...], na podstawie ustawy nabyła córka I. C. z domu [...] w całości, z tym że żonie M. M. z domu J. przysługuje prawo dożywotniego użytkowania 1/2 części spadku.

Postanowieniem z dnia [...].03.2017 r. Wojewoda [...] podjął z urzędu postępowanie.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].07.2017 r., nr [...] odmówił potwierdzenia A. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w [...], powiat [...], województwo [...]. Organ I instancji uznał, że wskazana we wniosku strony jako właścicielka mienia pozostawionego M. M. w rzeczywistości nie posiadała żadnego tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości [...], powiat [...], bowiem nie była następcą prawnym właściciela pozostawionego majątku – E. M., tym samym brak jest podstaw do potwierdzenia stronie prawa do rekompensaty za pozostawioną w 1/4 części nieruchomość położoną w miejscowości [...], powiat [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. W.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując sprawę niniejszą stwierdził, że A. W. złożyła w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położoną w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...]. Z pierwszego wniosku A. W. z dnia [...].03.1990 r. wynika, że w/w złożyła wniosek o ekwiwalent za majątek pozostawiony przez M. M. i I. C. W chwili złożenia wniosku I. C. żyła. W aktach sprawy brak jest wskazania dokonanego przez I. C. na rzecz A. W., zatem A. W. mogła występować o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jedynie za nieruchomości pozostawione przez M. M. Powyższe potwierdziła A. W. składając ponownie w dniu 30.10.2008 r. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Panią M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto z akt sprawy wynika, że I. C. nabyła od Skarbu Państwa nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] m [...] w ramach realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią i jej matkę M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...] powiat [...], województwo [...].

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19.02.2014 r. sygn. akt I OSK 2124/12: "Prawo do rekompensaty winno wiązać się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu drugiej wojny światowej jego własność a który to majątek, w związku z ww. wojną, obywatel polski zmuszony był opuścić. (również orzeczenie NSA w Warszawie z dnia 17.04.2014 r. sygn. akt I OSK 149/14).

W aktach sprawy znajduje się orzeczenie Nr [...] Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w [...] z dnia [...].06.1946 r., z którego wynika M. i I. M. pozostawiły w [...], powiat [...], gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha ziemi, dom mieszkalny i budynki gospodarcze.

Z akt sprawy wynika, że na podstawie materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy można ustalić, iż M. M. nie była właścicielem ww nieruchomości przed wybuchem II Wojny Światowej, bowiem w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu świadczącego o posiadaniu przez w/w prawa własności do nieruchomości. Ponadto M. M. jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...].09.2016 r. sygn. akt [...] nie była następcą prawnym E. M. w zakresie posiadania przez niego ewentualnego prawa własności w/w nieruchomości. Minister wskazał iż z pisma Starostwa Powiatowego Gubernatorstwa Okręgu [...] z dnia [...].04.1942 r. wynika, że: "(...) zarządzam z polecenia urzędu ziemskiego, że położone w gminie [...] we wsi [...] gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni [...] ha zostało oddane przez burmistrza w [...] wraz z domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi do użytku własnego. Gospodarstwo rolne objęte następującą płaszczyzną [...] i [...] zostało przyznane jako zwrot własności." Dokument ten jednak zdaniem Ministra w świetle dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 listopada 1939 r. o nieważności aktów prawnych władz okupacyjnych (Dz. U. z 1939 r. Nr 102, poz. 1006) nie może stanowić dowodu świadczącego o przysługiwaniu E. M. prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...], bowiem przewłaszczenia nieruchomości dokonywane przez okupanta (niemieckie władze okupacyjne) z mocy prawa były nieważne. Ponadto z treści w/w dokumentu wynika, że E. M. otrzymał w/w gospodarstwo rolne położone w miejscowości [...] jedynie "do użytku własnego", a nie na własność.

Ponadto organ II instancji wskazał, iż w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu świadczącego, iż E. M. lub M. M. byli wspólnie lub osobno przed wybuchem II Wojny Światowej właścicielami w/w nieruchomości. Wobec powyższego w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie spełniona została przesłanka określona w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Znajdująca się zaś w aktach sprawy uwierzytelniona kopia orzeczenia Nr [...] Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w [...] z dnia [...].06.1946 r. jest zdaniem organu odwoławczego jedynie dowodem na okoliczność pozostawienia przez M. M. i I. M. nieruchomości położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...]. Z uwagi na fakt, iż I. C., na podstawie przepisów odrębnych, w ramach realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...] nabyła od Skarbu Państwa nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] m [...], część rekompensaty została zrealizowana.

Z treści wniosku A. W. sprecyzowanego w dniu 30.10.2008 r. wynika, że wnioskodawczyni, jako właścicielkę pozostawionej nieruchomości wskazała M. M. Bezpośrednim następcą prawnym M. M. była A. W. W ocenie organu odwoławczego Wojewoda [...] zgodnie z prawem odmówił potwierdzenia Pani A. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...], bowiem strona nie udowodniła, iż którykolwiek z jej poprzedników prawnych, w tym również M. M. był przed wybuchem II Wojny Światowej właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...]. Zatem skoro Pani M. M., ani Pan E. M. nie byli współwłaścicielami lub którekolwiek z nich nie było właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...] przed wybuchem II Wojny Światowej, tym samym osoby te nie mogły pozostawić w 1946 r. ww. nieruchomości.

Ponadto Minister wskazał, że zgodnie z art. 61 kpa organ jest związany treścią żądania strony postępowania, w tym przypadku A. W. sprecyzowała swoje żądanie we wniosku z dnia 30.10.2008 r. stwierdzając, iż wnosi o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w miejscowości [...]. Wobec powyższego organ I instancji nie był zobowiązany do badania, czy A. W. przysługuje część rekompensaty z tytułu pozostawienia przez I. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Odnosząc się do odwołania strony, organ II instancji wskazał, iż z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy nie wynikają, żadne "niejasności i niedopowiedzenia". Organ I instancji ponownie bowiem prowadząc postępowanie administracyjne na skutek uchylenia decyzji przez Ministra Skarbu Państwa z dnia [...].12.2014 r. nr [...], wykonał wskazówki organu II instancji i przeprowadził dodatkowe postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Organ w ponownie prowadzonym postępowaniu wystąpił do archiwów zagranicznych, a także wezwał stronę postępowania do przedłożenia dowodów w przedmiocie posiadania przez M. M. lub E. M. prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości [...], informując ją, iż w przypadku braku dowodów może ona przedłożyć na tą okoliczność oświadczenia dwóch świadków spełniające wymogi określone w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Jednakże strona postępowania dowodów takich nie przedłożyła, a z odpowiedzi udzielonej przez Państwowe Archiwum Historyczne [...] wynika, że dowodów w przedmiocie posiadania przez rodzinę M. prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości [...] nie odnaleziono. Zatem zarzut strony jest nieuzasadniony.

Odnośnie zarzutu dotyczącego faktu, iż w przedmiotowej sprawie na podstawie przepisów odrębnych nastąpiła częściowa realizacja prawa do rekompensaty przez I. C., której następcą prawnym jest wnioskodawczyni, w ocenie Ministra nie zmienia faktu, iż M. M., a nawet I. C., jak wynika z materiału dowodowego nie były przed wybuchem II Wojny Światowej współwłaścicielkami, właścicielkami, ani następcami prawnymi jakiegokolwiek właściciela nieruchomości położonej w miejscowości [...].

Wobec powyższego w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zarzuty jakoby organ I instancji prowadząc postępowanie naruszył art. 7, 8, 6, kpa oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. są niezasadne. Brak bowiem dowodów w przedmiocie posiadania przed wybuchem II Wojny Światowej przez poprzedników prawnych wnioskodawczyni, w tym M. M. prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości [...], a ponadto organ prowadząc postępowanie informował stronę na bieżąco o podjętych czynnościach, a także wzywał stronę do przedłożenia dowodów.

Minister wskazał, iż w przypadku, gdy brak jest dowodów organ administracji jest związany materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy i nie może interpretować braku dowodu na korzyść strony postępowania. Ponadto, jak wynika z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. niespełnienie przez stronę lub jej poprzednika prawnego choćby jednej z przesłanek w/w ustawy powoduje wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. W. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynika sprawy, tj.:

1. art. 16 § 1 k.p.a. poprzez brak poszanowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zasady trwałości decyzji ostatecznych w odniesieniu do decyzji Zarządu Rejonowego Gospodarki Terenami w [...] z dnia [...] lutego 1979r., na mocy której I. C. nabyła od Skarbu Państwa nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] m. [...] w ramach realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez I. C. i jej matkę M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...],

2. art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na przyjęciu, iż wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty złożony przez A. W. dotyczył jedynie pozostawienia przez M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. w sytuacji, gdy we wniosku z dnia 13 marca 1990r. wnioskodawczym złożyła wniosek o ekwiwalent za majątek pozostawiony przez M. M. i I. C. spadkobierczynię E. M. oraz, iż brak jest dowodów, iż E. M., M. M. bądź I. C. byli przed wojną właścicielami nieruchomości położonej w miejscowości [...], mimo, treści orzeczenia nr [...] oraz, iż z pisma z dnia 23 kwietnia 1942r. wynika, iż nieruchomość położona w gminie [...] została przyznana E. M. jako zwrot własności.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a w uzasadnieniu skargi rozwinęła zarzuty w niej podniesione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości, o ile spełnia on wymagania określone w pkt 1 i 2 powołanego przepisu. Artykuł 3 ust. 1 ustawy stanowi, że w przypadku gdy pozostawione nieruchomości były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje co do zasady wszystkim współwłaścicielom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Natomiast w przypadku śmierci właściciela prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim lub niektórym spadkobiercom, stosownie do treści art. 3 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty.

Z uwagi na tak ukształtowane przesłanki uzyskania prawa do rekompensaty, w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem o przyznanie takiego prawa kluczowa jest konieczność ustalenia, kto był właścicielem pozostawionej nieruchomości. Tylko bowiem właściciel lub spadkobierca może być beneficjentem prawa do rekompensaty, które – zgodnie z wyraźną dyspozycją art. 4 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty – jest niezbywalne. W ustawie o realizacji prawa do rekompensaty wskazano – przykładowo, w sposób niewyczerpujący – jakie źródła dowodowe mogą służyć ustaleniu właścicieli pozostawionych nieruchomości. Są to w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych innych państw (zob. art. 6 ust. 4 pkt 1–3 ww. ustawy). Przepis art. 6 ust. 5 ww. ustawy dodaje, że "W przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami (...) mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka (...)".

Powyższe przepisy w pewnym sensie "ukierunkowują" postępowanie dowodowe, służące ustaleniu prawa do rekompensaty, natomiast w żadnym razie nie wyłączają zastosowania ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 75 § 1 k.p.a. "Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (...)". Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że "Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy". Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ powinien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, kierując się "całokształtem materiału dowodowego".

W konsekwencji przepisów art. 6 ust. 4 i 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty nie można odczytywać ani jako zawierających zamknięty katalog źródeł dowodowych, ani jako wprowadzających wiążącą hierarchię tych źródeł w tym znaczeniu, że przepisy te miałyby krępować przysługującą organowi swobodę oceny dowodów, nakazując – nawet w razie uzasadnionych wątpliwości – uznawanie określonych okoliczności za udowodnione w sposób niepodważalny.

Analizując zarzuty skargi z tej perspektywy Sąd doszedł do przekonania, że trafne jest stanowisko organów orzekających, zgodnie z którym M. M. nie była właścicielką ani współwłaścicielką pozostawionego mienia. Organy orzekające w sprawie, działając w granicach swobodnej oceny dowodu, były uprawnione do odmówienia mocy dowodowej okolicznościom stwierdzonym w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] czerwca 1946 r., w którym ustalono, że M. M. i I. M. pozostawiły w [...], powiat [...] gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha ziemi, budynek mieszkalny i budynki gospodarcze. Na podstawie tego orzeczenia M. M.miała prawo do ww. majątku w ¼ części, a jej córka I. w ¾ części. Większość dowodów bowiem zgromadzonych w postępowaniu przemawiała za przyjęciem, że nie była ona właścicielką pozostawionego mienia. Jak wynika z zaświadczenia na korzystanie z gospodarstwa rolnego Starostwa Powiatowego Gubernatorstwa Okręgu [...] z dnia [...] marca 1942r. zarządzono z polecenia urzędu ziemskiego, że położone w gminie [...] we wsi [...] gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni [...] ha zostało oddane przez burmistrza w [...] z domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi do użytku własnego. Gospodarstwo rolne objęte następującą płaszczyzną [...] i [...] zostało przyznane jako zwrot własności. Zaświadczenie powyższe zostało skierowane do E. M. (k. 76 akt administracyjnych) Dokument ten jednak nawet gdyby uznać go za tytuł własności dla E. M. nie może, jak słusznie stwierdził Minister, stanowić dowodu o przysługiwaniu E. M. prawa własności przedmiotowej nieruchomości w świetle dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 listopada 1939r. (Dz.U. nr 102, poz. 1006). Zgodnie bowiem z art. 5 dekretu nieważne i niebyłe są wszelkie tytuły prawne, nabyte przez jakąkolwiek osobę fizyczną lub prawną do jakiegokolwiek mienia lub jakichkolwiek praw na zasadzie zarządzeń i aktów prawnych władz okupacyjnych, uznanych przez dekret niniejszy za nieważne(...). Ponadto jak wynika z postanowienia Sadu Rejonowego [...] z dnia [...] września 2016r. sygn. akt [...] spadek po E. M. zmarłym w dniu 12 września 1945r. na podstawie ustawy nabyła córka I. C. w całości, z tym że żonie M. M. przysługuje prawo dożywotniego użytkowania ½ części spadku. Nawet gdyby zatem przyjąć, że E. M. posiadał tytuł własności przedmiotowej nieruchomości, to w świetle ww postanowienia M. M. nie była jego spadkobiercą, a więc nie mogła nabyć własności nieruchomości w drodze dziedziczenia w świetle przepisów obowiązujących w dacie otwarcia spadku. Wbrew zaś stanowisku organów orzekających i skarżącej postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone z wniosku skarżącej z dnia 13 marca 1990r. o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione przez M. M.. Również we wniosku z dnia 30 października 2008r. skarżąca wnosiła o przyznanie jej prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. M., która jak wykazało postępowanie nie była właścicielką mienia pozostawionego. Ocena materiału dowodowego w powyższym zakresie, dokonana przez organy orzekające jest prawidłowa.

W przekonaniu skarżącej decydujące znaczenie przy ocenie prawa własności powinny mieć znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] września 1946 r. i zaświadczenie z dnia [...] marca 1942r., jednak jak wskazano wyżej organy orzekające w ramach swobodnej oceny dowodów w sposób prawidłowy wykazały, że dokumenty te nie stanowią tytułu własności w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego. Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że I. C. na mocy decyzji Zarządu Rejonowego Gospodarki Ternami w [...] z dnia [...] lutego 1979r. nabyła od Skarbu Państwa nieruchomość w ramach realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez I. C. i jej matkę M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na to, że ww decyzja wydana została na podstawie odmiennym przepisów już nieobowiązujących, a organy orzekające zobligowane były stosować aktualnie obowiązującą ustawę z dnia 8 lipca 2005r. i przesłanki w niej wymienione.

W tej sytuacji zarzuty skargi uznać należy za niezasadne. Organy orzekające prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów, a stanowisko swoje uzasadniły zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.