Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 393/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: § 46 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek / spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska SO del. Piotr Popek Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 marca 2015r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 rok 1) oddala skargę, 2) przyznaje radcy prawnemu M. O. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie) wynagrodzenie w wysokości 2.952 zł ( słownie: dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa) w tym 552 zł należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej Z.O. oraz kwotę 6,10 zł tytułem innych udokumentowanych wydatków pełnomocnika.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 19 102,00 zł.

W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 13 § 1 pkt 3 i art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6a ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1381 ze zm., określanej dalej w skrócie u.p.r.), art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm. - dalej w skrócie u.p.o.l.).

Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. ustalił F.Z. i Z.O. (dalej: skarżąca) wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 19 102,00 zł. Podatek rolny ustalono od użytków rolnych o powierzchni 4,1887 ha przeliczeniowych na kwotę 628,00 zł a podatek od nieruchomości od gruntów pozostałych, o powierzchni 49.929 m2, który po zastosowaniu stawki 0,37 zł/m2 wyniósł 18 473,73 zł.

Od powyższej decyzji odwołał się F.Z. (współużytkownik wieczysty gruntów stanowiących przedmiot opodatkowania) czyniąc przedmiotem swego zaskarżenia rozstrzygnięcie w części dotyczącej podatku od nieruchomości. W jego ocenie organ ustalając podatek od nieruchomości nie wymienił powierzchni działki nr [...] oraz nr [...] od których naliczył podatek i z tego powodu podatnik nie był w stanie ustosunkować się do wymiaru.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy.

Kolegium opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym stwierdziło, że opodatkowanie zaskarżoną decyzją gruntów będących w użytkowaniu wieczystym F.Z. i Z.O. nie budzi zastrzeżeń. Z wypisu z rejestru ewidencji gruntów wynika jednoznacznie, że F.Z. i Z.Z. (po zmianie nazwiska Z.O.) są użytkownikami wieczystymi gruntu Skarbu Państwa, położonego w jednostce ewidencyjnej Z. obręb P. Z., oznaczonego jako działki nr: [...] o pow. 6,2775 ha, nr [...] o pow. 6,5282 ha i nr [...] o pow. 0,4766 ha. Podatnicy pomimo stosownego wezwania nie złożyli informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych.

Podatek rolny ustalony został w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków zgodnie z którymi powierzchnia fizyczna użytków rolnych będących w użytkowaniu wieczystym podatników wynosiła 3.4478 ha (4.1887 ha przeliczeniowego).

Podatek od nieruchomości organ I instancji obliczył od powierzchni gruntów innych niż użytki rolne, wynikającej z aktualnych zapisów w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe. Zgodnie z tymi zapisami grunty o powierzchni 3,1612 ha sklasyfikowane są jako grunty kopalniane (K), natomiast o pow. 1,8317 ha jako inne tereny zabudowane (Bi). Ustalona zaskarżoną decyzją kwota podatku od nieruchomości stanowi więc iloczyn powierzchni gruntów pozostałych (tj. łącznej powierzchni gruntów kopalnianych i innych terenów zabudowanych) i stosownej stawki podatkowej, przewidzianej dla gruntów pozostałych w uchwale Nr XXXIV/300/2013 Rady Gminy Z. z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. woj. podkarpackiego z 2013 r., poz. 4030).

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wprawdzie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Wójt Gminy powołał niewłaściwe przepisy prawa miejscowego mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie (tzn. powołał nieobowiązujące w 2014 r. uchwałę dotyczącą obniżenia średniej ceny skupu żyta dla celów obliczenia podatku rolnego oraz uchwałę w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku) jednak naliczone w zaskarżonej decyzji zobowiązanie podatkowe organ obliczył już prawidłowo z uwzględnieniem właściwych przepisów prawa miejscowego (tzn. zastosował prawidłową cenę skupu żyta jako podstawę do obliczenia podatku rolnego na 2014 r. oraz poprawną stawkę podatku od nieruchomości na ten rok), zgodnie z uchwałami Rady Gminy Z. z dnia 13 listopada 2013 r.

Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że ustalone w zaskarżonej decyzji zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2014 rok zostało obliczone prawidłowo.

F.Z. i Z.O. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skarżący zarzucili, że dane wynikające z ewidencji i budynków są nieważne, gdyż nie wyrazili zgody na dokonywanie rekultywacji w P. Z., zgodnie z decyzją Starosty S. z dnia [...] sierpnia 1998 r. nr [...]. Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody K. z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...]. W ich ocenie wszelkie zapisy w ewidencji gruntów i budynków Starosty S. są nieważne.

Na etapie postępowania sądowego tutejszy Sąd odrzucił skargę F.Z.

W piśmie z dnia 13 lutego 2015 r. pełnomocnik Z.O. uzupełnił skargę. Zaskarżonej decyzji a także decyzji organu I instancji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania, a to:

- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej tj. uchybieniu zasadzie pogłębiania zaufania stron do organów podatkowych,

- art. 124 Ordynacji podatkowej tj. uchybieniu obowiązkowi wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi organy kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonywania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu,

- art. 210 § 1 pkt 4 i 5 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji z powołaniem się na nieobowiązującą podstawę prawną, a związku z powyższym naruszenie przez organ II instancji art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy ponownie do rozpoznania organowi I instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconego zastępstwa procesowego oraz innych wydatków poniesionych przez pełnomocnika z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które były podstawą wydania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zarówno organ I instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie uznały, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mieć będą przepisy o podatku od nieruchomości, nie zaś podatku rolnym.

Z wypisu z rejestru gruntów sporządzonego na dzień 3 marca 2014 r. odnośnie działki [...] o łącznej powierzchni 6.2775 ha położonej w obrębie ewidencyjnym P.Z. wynika, że część tej działki o powierzchni 3,1612 jest wykorzystywana jako użytki kopalne. Pozostała część działki posiada wykorzystanie jako rola, łąka, pastwisko lub jest nieużytkiem. Działka objęta jest księgą wieczystą 44018. Odnośnie zaś działki [...] o powierzchni 6.5282 cześć działki o powierzchni 1.8317 posiada oznaczenie Bi co oznacza inne tereny zabudowane. Działka objęta jest księgą wieczystą 44018.

Zgodnie z uchwałą nr XXXIV/300/2013 Rady Gminy Z. z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości stawka od gruntów pozostałych, a więc innych niż przeznaczonych pod działalność gospodarczą oaz znajdujących się pod jeziorami, zbiornikami wodnymi retencyjnymi i elektrowniami wodnymi wynosi 0,37 złotego za metr kwadratowy.

Stawka ta jest odpowiednia dla gruntów o opisanym powyżej przeznaczeniu.

Grunty o takiej klasyfikacji podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Przepis art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2012 Nr 193 poz. 1287 ze zm.) w art. 21 ust.1 stanowi, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę do wymiaru podatków i świadczeń. Przepis ten należy rozumieć tak, że trakcie postępowania podatkowego o ustalenie wysokości podatku od nieruchomości organ musi oprzeć się na danych wynikających z ewidencji gruntów w zakresie powierzchni działki i jej przeznaczenia (por. wyrok NSA z 14 września 2011; II FSK 533/10 , wyrok NSA z dnia 11 maja 2011 r.; II FSK 259/10, wyrok NSA z dnia 25 listopada 2010 r.; IIFSK 1291/09 czy też wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 10 listopada 2011 r.; I SA/Rz 574/11, czy z dnia 12 maja 2011 r. I SA/Rz 147/11 , czy np. WSA w Gdańsku z 25 stycznia 2011 r. I SA/Gd 1166/10 - wszystkie orzeczenia w bazie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Fakt związania organów podatkowych danymi zawartymi w ewidencji gruntów i nieruchomości nie jest kwestionowany w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Poza zupełnie wyjątkowymi sytuacjami dane te stanowią podstawę do dokonywania ustaleń w zakresie wielkości powierzchni i przeznaczenia gruntów podlegających opodatkowaniu.

W przedmiotowej sprawie organy podatkowe oparły swoje decyzje na danych zawartych w ewidencji, a zatem nie naruszyły dyspozycji art. 21 ustawy prawo geologiczne i kartograficzne.

Zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych, wyłączanie ich z produkcji rolnej, jak również tryb postępowania oraz zasady rekultywacji terenów rolnych i leśnych zdewastowanych na skutek prowadzenia na nich pozarolniczej działalności gospodarczej zostały określone w ustawie z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1266 z zm.).

Ustawa ta wskazuje, że gruntem rolnym jest grunt figurujący w ewidencji gruntów jako rolny ( art. 2 ust. 1 pkt 1).

Ustawa definiuje przy tym, że przez rekultywację gruntów - rozumie się nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg.

Przewiduje ona na tym etapie uprawnienia dla starosty, który określa w drodze decyzji:

1) stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5;

2) osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów;

3) kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów;

4) uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną.

Zwłaszcza to ostatnie rozstrzygnięcie, a więc decyzja o uznaniu rekultywacji za zakończoną będzie miała istotne znaczenie w niniejszej sprawie. Uprawomocnienie się decyzji o zakończeniu rekultywacji umożliwi dokonanie zmiany w ewidencji gruntów w zakresie przeznaczenia gruntów, co obecnie jest kwestionowane przez podatnika.

Przeprowadzenie postępowania w zakresie rekultywacji gruntów jest postępowaniem szczególnym, przewidzianym przez ustawę sposobem zmiany przeznaczenia gruntu i uznania go ponownie za grunt rolny. Ten wyjątkowy tryb nie może być zastąpiony żadnym innym postępowaniem. Tylko w jego toku może dojść do wydania decyzji ustalającej, że teren został zrekultywowany, a zatem możliwe jest uznanie go za grunt rolny poprzez wpisanie do ewidencji gruntów takiego właśnie przeznaczenia. Należy wskazać, że ustawa wskazuje jako właściwy do wydania takiego rozstrzygnięcia inny organ niż występujący w niniejszej sprawie organ podatkowy. Właściwym jest bowiem starosta, podczas gdy organem podatkowym jest wójt gminy. Dlatego też w ocenie Sądu Administracyjnego organ podatkowy nie był uprawniony do dokonania ustaleń w zakresie przeznaczenia gruntu i np.: uznania go za rolny, a tym samym do wymierzenia podatku rolnego za część działki zamiast podatku od nieruchomości. Do wydania decyzji umożliwiającej taka zmianę właściwy jest tylko i wyłącznie starosta po zasięgnięciu opinii właściwego organu np.: urząd górniczy lub wójt ( w tym przypadku).

Wydanie takiej decyzji umożliwi dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków gdyż z mocy § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) podstawą do dokonania takich zmian z urzędu są zmiany wynikające z:

1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych,

2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych,

3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,

4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.

Szerzej ujęte są uprawnienia strony do żądania dokonania zmian w ewidencji, jednak strona musi wykazać, w tym przypadku stosowaną aktywność, której w przedmiotowej sprawie nie wykazała.

Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że dopiero wydanie stosownej decyzji starosty o zakończeniu rekultywacji terenu umożliwi wpisanie go do ewidencji gruntów jako gruntu rolnego, co będzie miało istotne znaczenia dla obowiązku podatkowego skarżącego. Nie może się on przy tym powoływać na treść art. 6 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowiącego, że jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie, ponieważ dotyczył on będzie tylko takich sytuacji gdy zmiana przeznaczenia wykorzystania gruntu zostanie wpisana do ewidencji gruntu i od tego wpisu będzie można naliczać podatek rolny zamiast podatek od nieruchomości. Takiej wykładni przepisu należy dokonać z uwzględnieniem treści art. 21 ust.1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Skoro bowiem ewidencja jest podstawą do określania przeznaczenia gruntu, to o zaistnieniu zmiany przeznaczania gruntu można dowodzić jedynie wtedy, gdy dojdzie do zmiany w ewidencji dotyczącego tego właśnie przeznaczenia. W przepisie tym brak jest tej przesłanki, jednak jest to usprawiedliwione tym, że okoliczności mogące mieć znaczenie dla zmiany sposobu wykorzystania przedmiotu opodatkowania mogą polegać na zmianach nie wpisywanych do ewidencji np. zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej.

Z uwagi na przewidziany przez ustaw szczególny tryb postępowania przy prowadzeniu rekultywacji nie jest możliwe ocenianie jej jako zakończonej w postępowaniu podatkowym. Takie ustalenie przekracza uprawnienia organów podatkowych określone art.194 § 3 Ordynacji podatkowej, a zwłaszcza organy te nie mogą zastąpić decyzji starosty w tym zakresie.

Dlatego też nie można było w niniejszym postępowaniu uznać rekultywacji za zakończoną, a tym samym uznać, że grunty mają charakter rolny.

Na wymiar podatku wpływ miała też część opodatkowanego terenu określonego w ewidencji jako inne tereny zabudowane. Stawka podatku od nieruchomości jest w tym zakresie taka sama, jak w części dotyczącej gruntów kopalnych. Podatnik nie podał żadnych okoliczności mogących wskazywać, że posługiwanie się w tym zakresie ewidencją podatkową przez organa naruszało prawo i doprowadziło w swej konsekwencji do wydania decyzji z nim sprzecznej. Dane z ewidencji gruntów stanowią w tej części wystarczającą i jedyną podstawę do określenia powierzchni i przeznaczenia gruntu i wydania na tej podstawie decyzji ustalającej zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości w tej części.

Jeżeli chodzi o uchybienie polegające na błędnym wskazaniu materialnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia w sentencji decyzji organu I instancji, to uchybienie to nie może uzasadniać uchylenia tej decyzji, w sytuacji gdy w jej uzasadnieniu wskazano jednoznacznie prawidłową podstawę prawną decyzji.

Należy więc w tym kontekście pamiętać, że błędne wskazanie podstawy prawnej decyzji to nie to samo, co jej brak (zob. np. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 1223/07, CBOSA). Na gruncie zaś przedmiotowej sprawy uwagę tę odnieść trzeba dodatkowo do faktu, że błąd co do podstawy prawnej rozstrzygnięcia dotyczył tylko decyzji organu pierwszej instancji i kwestia ta została także wyjaśniona w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.

Wynagrodzenie pełnomocnika obliczono na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490), w którym ustawodawca uzależnił wysokość stawki od wartości przedmiotu sprawy.

W niniejszym postępowaniu wartość przedmiotu sprawy wynosi 19.102 zł, zatem, zgodnie z § 6 pkt 5 powołanego wyżej rozporządzenia, stawkę należało określić na kwotę 2.400 zł, powiększoną stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, o stawkę należnego podatku od towarów i usług wynoszącą dla tej usługi 23%.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).