Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 205/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Szpitala
Treść wyniku: zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
stwierdzono że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala O. K. [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia [...] czerwca 2017 r. I. zobowiązuje Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Okulistycznego w K. [...] do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt organowi, II. stwierdza, że Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Okulistycznego w K. [...] dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala [...] [...] na rzecz skarżącej M. K. kwotę [...](słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SAB/Kr [...]

Uzasadnienie

M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., wniosła (data wpływu do organu 1 września 2017 r.) za pośrednictwem Dyrektor Szpitala Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę z dnia 22 sierpnia 2017 r. na bezczynność ww. podmiotu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 30 czerwca 2017 r.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764), przez nieudzielenie żądanej informacji publicznej i wniosła o:

- zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi,

- stwierdzenie, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w łącznej kwocie [...]zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w dniu 30 czerwca 2017 r. złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy organ w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, wniosła o przesłanie kopii tych umów. Skarżąca podała, że wniosek został wniesiony za pomocą platformy ePUAP i został prawidłowo doręczony organowi, co potwierdza Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia.

W dalszej części uzasadnienia skarżąca argumentowała, że doręczenie tą drogą wniosku organowi należy uznać za skuteczne, jak również, że żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ - jako podmiot sektora finansów publicznych - jest obowiązany do jej udostępnienia. Ponadto wskazała, że wniesienie do sądu administracyjnego skargi w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależnione od wcześniejszego wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.

Skarżąca podniosła, że organ w przepisanym terminie nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też wnioskodawcy o zaistnieniu okoliczności z art. 13 ust. 2 u.d.i.p, ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 ww. ustawy. Złożony przez skarżącą wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją organu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Dyrektor Szpitala Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej wniósł o odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi w całości, ewentualnie o zastosowanie art. 208 p.p.s.a. i włożenie na skarżącą obowiązku poniesienia kosztów we własnym zakresie z uwagi na jej oczywiście niewłaściwe postępowanie.

Organ wskazał, że w dniu 30 czerwca 2017 r. skarżąca złożyła do organu ww. wniosek o udostępnienie informacji publicznej.

W dniu 5 września 2017 r. Szpital wystosował do skarżącej odpowiedź, przedstawiając informację w zakresie, w jakim był do tego zobligowany. Stan bezczynności nie istnieje, wobec czego skarga jest bezprzedmiotowa.

Postawa Szpitala nie cechuje się szczególną nagannością pozwalającą na przyjęcie, że doprowadzono do rażącego naruszenia prawa. Po pierwsze opóźnienie w przekazaniu informacji nie było znaczne. Od momentu wysłania przez skarżącą przedmiotowego zapytania, do chwili przygotowania przez jej pełnomocnika skargi, upłynęło półtora miesiąca. Odliczając okres, który ustawa przewiduje na udzielenie odpowiedzi, czas który upłynął był jeszcze krótszy. Po drugie M. K. zrezygnowała z możliwości otrzymania elektronicznej odpowiedzi, co wydłużyło czas oczekiwania na stanowisko Szpitala.

Na marginesie wyjaśniono, że opóźnienie w udzieleniu informacji nastąpiło z uwagi na prace konserwacyjne systemu teleinformatycznego Szpitala. Celem tych prac było zintegrowanie wewnętrznego systemu informatycznego Szpitala z serwerem rządowym, na którym znajduje się elektroniczna skrzynka podawcza ePUAP. Prace konserwacyjne zostały zaplanowane w okresie wakacyjnym z uwagi na mniejszą aktywność zainteresowanych i wynikającą z niej mniejszą liczbę zapytań o informacje. Po zintegrowaniu systemu rządowego z wewnętrznym systemem operacyjnym Szpitala pytanie skarżącej ujawniło się dopiero w dniu 24 sierpnia 2017r.

W dalszej części odpowiedzi na skargę zwrócono uwagę na zmianę stanu prawnego - art. 53 p.p.s.a.. Z uwagi na niewystosowanie ponaglenia skarżąca nie dochowała warunku formalnoprawnego co oznacza, że skarga powinna zostać odrzucona (takie rozstrzygnięcia zapadły w następujących sprawach: postanowienie WSA w Ł. z dnia 8 sierpnia 2017 r., II SAB/Łd [...], LEX nr 2334981; Postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 18 sierpnia 2017 r., IV SAB/Wr [...], LEK nr [...]; Postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 21 sierpnia 2017 r., II SAB/Bd [...], LEX nr 2343179).

Następnie podniesiono kwestię niewykonywania przez M. K. prawa zasługującego na ochronę sądową, z uwagi na istnienie uzasadnionych podejrzeń co do pozorności jej działań, pod którymi kryje się rzeczywista intencja w postaci uzyskania kosztów postępowania z pokrzywdzeniem Szpitala. Wskazano okoliczności co do osoby skarżącej, co do siedziby kancelarii, co do konstrukcji i treści pełnomocnictwa, co do treści zadanego pytania, co do okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 208 p.p.s.a..

Organ przedstawił akta administracyjne przedmiotowej sprawy, w tym przywołane w odpowiedzi na skargę adresowane do skarżącej pismo z dnia 4 września 2017 r., ekspediowane do skarżącej dnia 5 września 2017 r..

W piśmie tym zawarto treść, iż w wykonaniu wniosku skarżącej z dnia 30 czerwca 2017 r., na podstawie art. 3 ust. 1pkt 1 - 3, art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2, art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 oraz art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dyrektor Szpitala (dalej: Szpital) informuje, co następuje:

1. w latach 2014-2016 Szpital zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego;

2. odmawiam przedłożenia żądanych kopii tych umów. Te nie mogą zostać udostępnione w sposób wskazany we wniosku, bowiem nie są dokumentem urzędowym.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:

uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego,

wglądu do dokumentów urzędowych,

dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów.

Analogicznie ustawa definiuje te dokumenty w art. 6 ust. 1 pkt 4 wskazując, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych.

Z kolei przepis art. 6 ust. 2 definiuje pojęcie dokumentu urzędowego, którym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.

Umowy o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej nie zostały sporządzone przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji. Taki status nie przysługuje Dyrektorowi Szpitala.

Z tych względów umowy zawarte przez Szpital nie mogą być udostępnione w postaci kopii lub wglądu do nich.

Jednocześnie poinformowano, że skarżąca może zwrócić się do Szpitala z konkretnymi zapytaniami dotyczącymi tej sprawy, a informacja będzie udzielona, o ile spełnione będą ku temu wszystkie przesłanki ustawowe, jak również nie będą zachodzić jakiekolwiek przeszkody, w tym przeszkody, o których mowa w art. 5 ustawy.

Na marginesie wskazano, że umowy zawarte przez Szpital są umowami zawartymi przez przedsiębiorców. W związku z powyższym zawierają również informacje stanowiące tajemnicę poszczególnych przedsiębiorców - stron tej umowy. W związku z powyższym w przypadku wnioskowania o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej tych umów zwrócono się do skarżącej o precyzyjne wskazanie zakresu informacji, aby możliwa była precyzyjna ocena, czy żądana informacja stanowi tajemnicę któregokolwiek przedsiębiorcy - strony tej umowy i czy przedsiębiorca ten zamierza chronić swoją tajemnicę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W kwestii wyczerpania środka zaskarżenia, jako warunku formalnego skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone było stanowisko, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Rozważenia wymaga, czy pogląd ten zachował aktualność na gruncie aktualnego brzmienia przepisów p.p.s.a., po nowelizacji z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017r., poz. 935). Przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. stanowi ogólną zasadę, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl wprowadzonego z dniem 1 czerwca 2017 r. art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Instytucja ponaglenia została uregulowana w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23) również na mocy nowelizacji z dnia 7 kwietnia 2017 r. (zastąpiła zażalenie i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa). Regułą jest więc, że tam gdzie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego skarga na bezczynność powinna być poprzedzona środkiem, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Jednakże ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1764, dalej u.d.i.p.) jest ustawą szczególną, regulującą w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej. Wobec tego jej uregulowania decydują o trybie postępowania w tych sprawach, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy przepisy ww. ustawy tak stanowią. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła zaś do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w art. 16 ust. 2, odnosząc stosowanie przepisów tego kodeksu jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2. W konsekwencji więc przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania do innych przypadków aktywności organów podejmowanych w trybie i na zasadach ww. ustawy, w tym do mającej charakter czynności materialno-technicznej czynności udostępnienia informacji publicznej. Tym samym w przypadku bezczynności organu w zakresie podjęcia tej czynności (udzielenia informacji publicznej), przepis art. 37 k.p.a. nie znajduje zastosowania. Środków zaskarżenia w takiej sytuacji nie przewiduje też ustawa o dostępie do informacji publicznej. Wobec powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na brak środków zaskarżania, w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej w dalszym ciągu wyłączony jest obowiązek, o którym mowa w art. 52 § 1 i art. 53 § 2 b p.p.s.a..

Dalej należy wskazać, że w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Jednocześnie należy podkreślić, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a.. W sytuacji, gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała, skargę należy oddalić. Jeżeli natomiast na moment wyrokowania bezczynność nadal istnieje, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.

W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozumieniu powyższego przepisu podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są więc publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Dyrektor Szpitala Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej jest podmiotem leczniczym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2016r. poz. 1638 ze zm., dalej: u.d.l.) wykonującym działalność leczniczą w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.d.l., rozumianą jako udzielanie świadczeń zdrowotnych. Nie ulega wątpliwości, że szpital wykonuje zadania publiczne w zakresie ochrony zdrowia, jak również dysponuje majątkiem publicznym, stąd dyrektor takiej placówki jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.

Kwestią sporną między stronami jest natomiast strona przedmiotowa wniosku.

Sąd stwierdza, że żądana przez skarżącą informacja stanowiła informację publiczną. Ustawa o dostępie do informacji publicznej statuuje w art. 1 ust. 1, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to również w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. wynika, że informacją publiczną jest m.in. informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów wykonujących zadania publiczne. Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także regulacje art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji), przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się każdą informację wytworzoną przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informację odnoszącą się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Pojęcie informacji publicznej odnosi się zatem do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych i tych, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. W świetle powyższego oczywistym jest, że każda informacja dotycząca zasad funkcjonowania podmiotu (w tym o trybie działania) wykonującego zadanie publiczne związane z ochroną zdrowia, a takim jest Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, stanowi informację publiczną (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.). W świetle powołanych przepisów uprawnione jest twierdzenie, że informacje odnoszące się do umów zawieranych z podmiotem świadczącym na jego rzecz obsługę prawną stanowią informację publiczną.

W tej materii należy podzielić pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I OSK [...], CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że "Konstytucyjne prawo do informacji publicznej winno służyć jak najszerszemu obywatelskiemu dostępowi do danych publicznych. Zatem normy regulujące zarówno tryb, jak i zasady dostępu do informacji publicznej winny być wykładane z poszanowaniem podstawowej reguły in dubio pro libertate. Zasada jawności życia publicznego i transparentności działań władzy publicznej, które to zasady legły u podstaw obywatelskiego prawa do informacji publicznej, realizowanego w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, mają bowiem sprzyjać sprawowaniu społecznej kontroli przez wszystkich obywateli."

Żądane przez obywatela, czy też podmiot, informacje dotyczące treści umów, jakie zawarte zostały przez organ z podmiotem zewnętrznym na obsługę prawną Dyrektor Szpitala mieszczą się w ustawowym pojęciu informacji publicznej (art. 1 ust. 1), zatem podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p.. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w trybie u.d.i.p. decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Niewątpliwie umowy zawarte przez organ z podmiotami świadczącymi usługi na jego rzecz mają charakter informacji publicznej.

Skoro żądane przez skarżącą informacje stanowią dane publiczne, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4a u.d.i.p., dlatego też na organie co do zasady ciążył obowiązek ich udostępniania. Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. dokumentem urzędowym jest treść oświadczenia woli lub wiedzy utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Dokumentem takim jest umowa, której jedną ze stron jest Dyrektor Szpitala, podpisana przez reprezentujący go organ – dyrektora. Prawo do informacji o sprawach publicznych w świetle ustawy nie jest jednak prawem nieograniczonym i ustawodawca, w granicach wyznaczonych przez art. 16 u.d.i.p. dopuścił możliwość odmowy udostępnienia takiej informacji.

Artykuł 16 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. Zgodnie zaś z treścią, art. 16 ust. 2 u.d.i.p. " Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni, 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji." Ta ostatnia regulacja - przez użycie pojęć decyzji i odwołania, odesłanie bez jakichkolwiek wyjątków do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, czy wskazanie na obowiązek oznaczenia w decyzji o odmowie udostępnienia podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji - wskazuje wprost na zaskarżalność decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, na zasadach przewidzianych w art. 127 § 1 – 3 k.p.a..

Kwestia ograniczenia prawa do informacji publicznej, o jakiej mowa w art. 5 u.d.i.p., bądź też anonimizacji danych wrażliwych nie jest przedmiotem tego postępowania w sprawie bezczynności organu.

W niniejszej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej został wniesiony w dniu 30 czerwca 2017 r., natomiast skarga na bezczynność, która wpłynęła do organu 1 września 2017 r., nie wywołała skutku w postaci udostępnienia skarżącej wnioskowanej informacji publicznej. Jedynie pismem z dnia 4 września 2017 r., ekspediowanym do skarżącej dnia 5 września 2017 r., poinformowano skarżącą, że Dyrektor Szpitala w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. Jednocześnie odmówiono przesłania skarżącej żądanych kopii tych umów z przyczyn wskazanych w tym piśmie. Nie wydano jednakże decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Skoro Dyrektor Dyrektor Szpitala Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej nie rozpoznał wniosku skarżącej zgodnie z regulacją art. 13 – 16 u.d.i.p., to należy stwierdzić, że w dacie wniesienia skargi oraz w dniu wyrokowania pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 30 czerwca 2017 r. – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie. Z tego też powodu skargę należało uwzględnić i, w oparciu o przepis art. 149 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., zobowiązać organ do załatwienia wniosku we właściwej formie i trybie (pkt I wyroku).

Uznając, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) sąd administracyjny ma jednocześnie obowiązek stwierdzić, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Stwierdzić przy tym należy, że dla zasadności skargi na bezczynność (stwierdzenia stanu bezczynności) nie mają znaczenia powody, dla których określony akt (czynność) nie został podjęty, w szczególności zaś, czy bezczynność została spowodowana zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. Powyższe kwestie mogą mieć natomiast znaczenie dla kwalifikacji bezczynności pod kątem przesłanek rażącego naruszenia prawa.

Oceniając zaistniałą w sprawie bezczynność Sąd uznał, że nie miała ona cech rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Argumenty podane w odpowiedzi na skargę nie wskazują, by niedziałanie organu było celowe, czy zawinione w stopniu rażącym. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Organ, zgodnie ze swym przekonaniem, udzielił odpowiedzi pismem z 4 września 2017 r.. Zaniechanie realizacji wniosku nie było skutkiem celowego działania, czy lekceważenia podmiotu wnioskującego, a – jak wyjaśnił dyrektor w piśmie z 4 września 2017 r. i odpowiedzi na skargę – wynikało z przedstawionych przyczyn. Sąd wziął również pod uwagę, że szpital nie jest wyspecjalizowany w sprawach z zakresu informacji publicznej i tego typu postępowania stanowią dla niego materię nową, atypową, niezwiązaną bezpośrednio z profilem działalności.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w pkt II - III sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasadą wyrażoną w art. 200 p.p.s.a. jest, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Analiza tego ostatniego przepisu prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny orzekając w zakresie kosztów postępowania działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy uzasadniające odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. Należy przy tym podkreślić, że przepis art. 206 p.p.s.a. nie konkretyzuje pojęcia "uzasadnionych przypadków", w których można odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, jedynie wymienia jeden z nich (świadczy o tym zawarte w przepisie sformułowanie "w szczególności"), dotyczący sytuacji, w której skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, toteż ich kwalifikacja należy ostatecznie w każdej sprawie do sądu. Można zatem zastosować go w przypadku częściowego uwzględnienia skargi, ale nie tylko. Stosując powołany przepis sąd musi zatem dokonać oceny opartej na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy.

Skarżąca, reprezentowana przez ad K., wniosła o zasądzenie kosztów postępowania w wysokości [...] zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Jako wnioskowane koszty postępowania wskazano: wpis od skargi w kwocie [...]zł, koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie [...]zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł, koszt nadania skargi listem poleconym za potwierdzeniem odbioru w kwocie [...]zł.

Sąd w niniejszej sprawie uznał, że uzasadnione jest zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w części, tj. w zakresie poniesionych kosztów sądowych (uiszczonego od wniesionej przez adwokata skargi wpisu w kwocie [...]zł). Nie udokumentowano uiszczenia do niniejszej sprawy opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej części z poniższych powodów.

Przed tutejszym Sądem, jak również przed innymi sądami administracyjnymi w kraju, prowadzona jest duża liczba kilkudziesięciu spraw o podobnym charakterze, w których skarżąca reprezentowana jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika adwokata, a sporządzane w tych sprawach pisma procesowe są praktycznie tożsame.

W tut. Sądzie do chwili obecnej zarejestrowano co najmniej 27 spraw (vide sygn. II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...] - II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr 200/17- II SAB/Kr [...], II SAB/Kr 205/17- II SAB/Kr [...], II SAB/Kr 211/17- II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Kr [...]).

Wydano także w innych sądach administracyjnych m.in. wyroki WSA: w O. z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Op [...] i z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Op [...]; w K. z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr [...], z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr [...] i z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr [...]; w O. z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Ol [...]; w K. z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke [...].

Zjawisko to, w ocenie Sądu, uprawnia do wniosku, że sporządzający skargę w niniejszej sprawie adwokat korzysta z szablonu wypracowanego i wielokrotnie wykorzystanego w innych sprawach sądowych. Zatem udział profesjonalnego pełnomocnika adwokata w przedmiotowej sprawie ograniczył się do dostosowania do niniejszej sprawy przygotowanego pisma procesowego, co w praktyce oznaczało zmianę nazwy organu pozostającego w bezczynności i daty wniosku o udzielenie informacji publicznej.

Nie może też umknąć Sądowi, że niniejsza sprawa, chociażby z uwagi na swoją powtarzalność, nie należy do zawiłych, a orzecznictwo wypracowane na tle bezczynności w sprawach udostępnienia informacji publicznej przy tego rodzaju zapytania jest bogate i w znacznym stopniu utrwalone.

Podmiotami, od których wnioskodawczyni domagała się tej samej rodzajowo informacji, zawsze były jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała, zdaniem Sądu, ustanawiania w każdej z nich profesjonalnego pełnomocnika. Każdą z nich strona mogła bowiem zmodyfikować bez potrzeby angażowania fachowego pełnomocnika.

Z Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach wynika, że skargi na bezczynność dyrektorów placówek oświatowych, placówek opieki zdrowotnej, bibliotek, ośrodków pomocy społecznej, parków narodowych, ośrodków ruchu drogowego itp. w udostępnieniu informacji publicznej o tożsamej treści, wpływają również do sądów np. w O., w K., w O., w Ł., w R., W..

W części spraw zapadły już wyroki, w których zasądzono koszty sądowe w pełnej wysokości (vide: II SAB/Kr [...], II SAB/Op [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Rz [...]).

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd uznał, że okoliczności rozpoznawanej sprawy, jednej z wielu podobnych, sprzeciwiają się przyznaniu skarżącej zwrotu kosztów wynagrodzenia adwokackiego, co mieści się w pojęciu szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., dlatego Sąd orzekł o kosztach postępowania jak w pkt IV sentencji.