Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 418/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 23, art. 24, art, 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M.i A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz umorzenie postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącej M. A.j kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.


UZASADNIENIE

M.A. (dalej: wnioskodawczyni, strona skarżąca) złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem A.A..

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] Prezydent Miasta G. (dalej: organ I instancji), odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem. Powodem odmowy były niespełnione warunki przyznania świadczenia wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej: u.ś.r., z uwagi na fakt, ze osoba, nad którą strona sprawuje opiekę jest jej mężem oraz przesłanki wynikającej z art. 27 ust. 5, tj. pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W punkcie drugim decyzji organ pierwszej instancji umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] września 2018 r., numer [...] przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na męża strony.

W wyniku odwołania wniesionego przez stronę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Stwierdzono bowiem naruszenie przepisów postępowania i związaną z tym konieczność przeprowadzenia postepowania wyjaśniającego. Kolegium nie zgodziło się również ze stanowiskiem organu I instancji, wskazując, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Końcowo organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na umorzenie postępowania w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego w sprawie, nie zachodzi zbieg świadczeń (specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku pielęgnacyjnego).

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], organ I instancji odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Jednocześnie w punkcie drugim decyzji organ I instancji umorzył jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] września 2018 r., nr [...] przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na męża wnioskodawczyni.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji zwrócił uwagę na orzeczenie wydane przez lekarza orzecznika ZUS nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., dotyczące męża strony, z którego wynika, że jest on całkowicie niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji. Ponadto z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] października 2019 r., wydanego przez lekarza specjalistę wynika, że mąż wnioskodawczyni wymaga całodobowej opieki oraz nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji. Z ww. orzeczenia wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [..] października 1992 r., czyli od 14-go roku życia. Orzeczenie to wydano na stałe.

Wskazano, że wcześniejszą decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] odmówiono stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uznając, ze wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., z uwagi na fakt, że osoba, nad którą sprawuje opiekę jest jej mężem oraz przesłanki wynikającej z art. 27 ust. 5 u.ś.r. bowiem dnia [...] września 2017 r. do dnia [...] października 2019 r. strona pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy. Stosując się do wytycznych zawartych w wyżej wymienionej decyzji SKO z dnia [...] stycznia 2020 r., uchylającej decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2019 r. przeprowadzono postępowanie mające na celu jednoznaczne ustalenie czynności opiekuńczych oraz czy czynności opiekuńcze nie kolidują z ewentualnym podjęciem przez stronę pracy.

W ocenie organu I instancji, spełniona została jedna z przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ mąż strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. W ocenie organu zakres sprawowanej opieki nie stanowi przeszkody do podjęcia przez stronę pracy zawodowej, gdyż większość czynności jakie zostały opisane w wywiadzie środowiskowym nie są pilne czy niecierpiące zwłoki, zatem czynności związane z opieką nad mężem strona może wykonywać przed, bądź po pracy. Ponadto uznano, że skoro w składzie rodziny jest pełnoletnia córka, to również i ona może uczestniczyć w życiu rodzinnym i pomagać w takich czynnościach jak np. sprzątanie, robienie zakupów, gotowanie, prasowanie, które odciążyłyby stronę w jakimś stopniu od codziennych obowiązków.

Z posiadanej dokumentacji, w tym wywiadu rodzinnego, stwierdzono również, że mąż strony był zatrudniony na umowę o pracę w okresie od [...] .01.2019 r. do [...] .12.2019 r. Pracę wykonywał od 6-8 godzin dziennie na terenie Straży Pożarnej, gdzie jak oświadczył, czuł się komfortowo i bezpiecznie, ponieważ miał dostęp do opieki medycznej i pogotowia ratunkowego znajdującego się w Straży Pożarnej. W okresie od [...] .06.2019 r. do [...].07.2019 r. oraz od [...] .07.2019 r. do [...].12. 2019 r. mąż strony przebywał na zwolnieniu lekarskim. W chwili obecnej nie jest zatrudniony. W okresie zatrudnienia strona zawoziła i odbierała męża z pracy, a podczas wykonywanej przez niego pracy, strona przygotowywała i zawoziła mężowi posiłki oraz była z nim w stałym kontakcie telefonicznym. Mąż strony podczas rozmowy z pracownikiem socjalnym, poinformował, że pomimo swojej niepełnosprawności podjął zatrudnienie w celu przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu.

Organ I instancji podniósł, że przy rozpatrzeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, mając na uwadze złożony przez stronę wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dnia [...] września 2019 r. na okres zasiłkowy 2019/2020, w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. wezwano stronę, w celu doprecyzowania czy podtrzymuje ona swój wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego złożony w dniu [...] września 2019 r. Wskazano, że w dniu [...] stycznia 2020 r. strona złożyła podanie o wycofanie wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2019/2020, wobec czego decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] umorzono postępowanie w sprawie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Stwierdzono zatem brak zbiegu świadczeń do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dodatkowo podniesiono, że w zakresie uchylenia decyzji z dnia [...] września 2018 r., nr [...] dotyczącej specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2018/2019, organ postanowił umorzyć postępowanie ze względu na fakt, że ww. decyzja w całości została zrealizowana do dnia [...] października 2019 r.

Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że strona nadal nie spełnia przesłanek wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., z uwagi na fakt, że osoba, nad którą strona sprawuje opiekę jest jej mężem, a zakres sprawowanej opieki nie jest przeszkodą do podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła wydanej decyzji:

1/ naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, że skarżąca pomimo sprawowanej opieki nad mężem ma możliwość podjęcia zatrudnienia, podczas gdy organ powinien przeprowadzić wnikliwą i obiektywną ocenę wymaganej opieki nad mężem, co powinno mieć swój wyraz w zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji winno doprowadzić do wniosku, że opieka nad mężem stanowi przeszkodę do podjęcia zatrudnienia przez skarżącą;

2/ błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. stanowiącego o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] , utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium uznało, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia, a wykonywaną przez nią opieką nad mężem. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie stanowi przeszkody do podjęcia przez nią pracy zawodowej, gdyż większość czynności, jakie wykonuje strona przy niepełnosprawnym mężu nie są pilne czy niecierpiące zwłoki i mogą być wykonywane przez stronę przed lub po jej pracy.

Za utrwalony już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (a także w ramach praktyki orzeczniczej tut. Kolegium) uznano pogląd, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a małżonek należy do kręgu osób, na których ciąży powinność o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe wyprowadzono interpretując przepis art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, łącznie z odpowiednimi przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1/ naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i uznanie, że w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki, podczas gdy prawidłowo zastosowana wykładnia ww. przepisu powinna doprowadzić do wniosku, że osoba, która ma obiektywną możliwość podjęcia zatrudnienia, ale tego nie czyni z uwagi na podjęcie się stałej opieki nad osobą niepełnosprawną.

2/ naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącej, dokonując oceny prawidłowości stanowiska organu, rozstrzygnąć należało, że na gruncie obowiązujących przepisów, opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r. pomimo faktu, że w ocenie organu zakres sprawowanej opieki nie uzasadnia rezygnacji z zatrudnienia.

W ocenie skarżącej, Kolegium nie sprostało temu wymogowi, przede wszystkim dokonało nieprawidłowej wykładni tego przepisu. Organ powinien ustalić jakiej opieki wymaga osoba niepełnosprawna i dojść do wniosku, że wymaga ona stałej i długotrwałej opieki. Pełnomocnik skarżącej wskazuje również, że schorzenia osoby niepełnosprawnej nie powstały w dniu wydania orzeczenia o niepełnosprawności, tylko znacznie wcześniej. Wydane orzeczenie o niepełnosprawności jest potwierdzeniem istnienia schorzeń. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna doprowadzić do twierdzenia, że przez rezygnację z zatrudnienia nie należy rozumieć samej rezygnacji z aktualnego zatrudnienia, lecz również należy za taką rozumieć, rezygnację z przyszłego zatrudnienia. Z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika ponadto, że osoba niepełnosprawna jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, co oznacza, że Kolegium nie posiada kompetencji, aby kwestionować tą adnotację, sporządzoną przez kwalifikowany i powołany do tego organ.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – określanej dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że skarżąca sprawuje opiekę nad mężem, który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania

o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] marca 2019 r. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bezspornym jest również, że skarżąca jest osobą na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec swojego męża. Obowiązek alimentacyjny małżonka wynika z treści art. 23 i art. 27 ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Spór w sprawie koncentruje się natomiast wokół oceny, czy skarżąca spełnienia normatywne przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jakie formułuje art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Zgodnie z treścią wspomnianego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak wynika z treści powołanego przepisu, i co znajduje potwierdzenie także

w kierunku wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. funkcjonującej w orzecznictwie sądowym, celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może się podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej

w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu

o niepełnosprawności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19) i w oczywisty sposób stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1544/19 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).

Z użytego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. zwrotu "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" wynika, że ustawodawca wymaga aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w ust. 1 pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przy czym, należy wyraźnie odróżnić pojęcie niepodejmowania i rezygnacji z zatrudnienia.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że opieka sprawowana nad osobą niepełnosprawną nie może być fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem zatrudnienia zgodnego z oczekiwaniami osoby zarejestrowanej jako poszukującej pracy. Zasadne jest zatem, aby w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1049/19).

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że zasadniczą przesłanką, z powodu której skarżącej odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego stanowiło uznanie przez organy administracji publicznej, że zakres sprawowanej przez stronę opieki nad mężem nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia. Organ I instancji analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (głównie dowód z wywiadu środowiskowego) stwierdził, że zakres czynności jakie strona wykonuje przy mężu, a sprowadzający się zasadniczo do pomocy w czynnościach pielęgnacyjno – higienicznych nie koliduje z podjęciem zatrudnienia. Tego rodzaju wniosek podzielił także organ II instancji akcentując w zaskarżonej decyzji, że zakres sprawowanej opieki nie stanowi przeszkody do podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą gdyż większość czynności, jakie zostały opisane w wywiadzie środowiskowym nie są pilne, czy niecierpiące zwłoki i mogą być wykonywane przed lub po pracy skarżącej.

Tymczasem z przeprowadzonego wywiadu wynika, że skarżąca pomaga mężowi we wszystkich czynnościach dnia codziennego (od rana do wieczora). Także w godzinach nocnych w miarę potrzeby pomaga mężowi przy wstaniu z łóżka

i dojściu do toalety. Zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego, sprząta, gotuje, załatwia sprawy lekarskie, urzędowe, pomaga w utrzymaniu higieny (liczne czynności pielęgnacyjno – higieniczne, wykonywane wobec męża). Zaznaczono, że czynności fizjologiczne małżonek załatwia samodzielnie. Z oświadczenia strony wynika także, że ponadto służy pomocą przy czynnościach w procesie leczenia

i rehabilitacji. Z orzeczenia z dnia [...] marca 2019 r. wynika, że mąż skarżącej legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, co wiąże się z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dodatkowo, z wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS noszącego datę [...] grudnia 2003 r. wynika całkowita niezdolność męża skarżącej do pracy i samodzielnej egzystencji spowodowana stanem narządu ruchu.

Opis stanu zdrowia męża skarżącej oraz opisany zakres opieki nad nim wykonywanej, które znalazły się w wywiadzie środowiskowym pozostaje w oczywistej sprzeczności ze stanowiskiem SKO, że czynności te nie są pilne i mogą być wykonywane przed lub po pracy. Skarżąca w 2017 r. zrezygnowała z pracy zawodowej bowiem jak podała, stan zdrowia męża uległ pogorszeniu i zaistniała konieczność sprawowania nad nim opieki. Wedle skarżącej, mąż ma trudności

z poruszaniem się już nawet po mieszkaniu, a schody dodatkowo utrudniają mu wychodzenie z domu. Wobec powyższego, nie można szeregu czynności, związanych z pomocą niepełnosprawnemu małżonkowi, które wykonuje skarżąca od rana do wieczora a nawet w godzinach nocnych sprowadzać, jak czynią to organy orzekające do zwykłych czynności dnia codziennego. Trudno też wymagać od męża skarżącej, tak jak to sugeruje organ odwoławczy, żeby podjął się wykonywania pracy zarobkowej, w sytuacji gdy jego stan zdrowia uległ pogorszeniu. Istotnie,

w orzeczeniu o niepełnosprawności męża skarżącej wskazano taką możliwość (wykonywanie pracy w warunkach chronionej) ale jest to przecież uzależnione od aktualnego stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej. Tymczasem z akt sprawy wynika, (na co zwraca uwagę w uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji), że wprawdzie mąż skarżącej pozostawał w zatrudnieniu do dnia [...] grudnia 2019 r. ale w okresie od [,,,] .06.2019 r. do [...] .07.2019 r. oraz od [...] .07.2019 r. do [...].12. 2019 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Wobec tego stan zdrowia męża skarżącej nie pozwalał mu zatem na samodzielne funkcjonowanie nawet kilka godzin dziennie, jak sugerował w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznając bezpodstawnie, że fakt przebywania męża skarżącej na zwolnieniu lekarskim nie ma znaczenia dla sprawy. Dodatkowo z zaświadczenia lekarza specjalisty chirurga z dnia [...] października 2019 r. wynika, że mąż skarżącej wymaga całodobowej opieki drugiej osoby i nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji.

Z akt sprawy nie wynika, aby ktoś jeszcze oprócz skarżącej zajmował się jej mężem. Organ odwoławczy zaproponował włączenie się pełnoletniej córki w opiekę nad ojcem, ale trudno też wymagać od dziecka, wprawdzie pełnoletniego, ale jeszcze obciążonego obowiązkiem edukacji, aby regularnie odciążało matkę w sprawowanej opiece, pomoc ta może być tylko sporadyczna.

W ocenie Sądu Kolegium nie wykazało, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem pozwala skarżącej na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stan męża, jego schorzenia i czynności wykonywane przez skarżącą

w ramach opieki, przeczą takiemu stanowisku. Wskazany przez skarżącą stan zdrowia jej męża w pełni koreluje ze stwierdzonym znacznym stopniem jego niepełnosprawności. Pracownik socjalny stwierdził, że opiekę, której mąż skarżącej wymaga zapewnia mu właśnie skarżąca oraz że opieka ta jest wykonywana właściwie. Z wywiadu wynika, że skarżąca nie pracuje zawodowo nawet dorywczo, że pomaga mężowi we wszystkich czynnościach dnia codziennego, a skoro tak to stwierdzenie przez SKO, że może ona sprawować opiekę nad mężem po godzinach pracy jest niczym nie uzasadnioną tezą oderwaną od zebranego w sprawie materiału dowodowego i do tego sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego. Tym samym Kolegium naruszyło art. 80 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., co z pewnością miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wybiórcze, oderwane od zebranych dowodów ustalenie zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności jest naruszeniem przepisów postępowania.

Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1082/18, konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest natomiast ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się

o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

Dodatkowo podkreślenia wymaga, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że do dnia [...] października 2019 r. skarżąca miała przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy (decyzje z dnia [....] września 2017 r., [...] listopada 2017 r. i [...] września 2018 r.). W uzasadnieniu jednej z nich organ wyraźnie wskazał, że strona zapewnia mężowi kompleksowa opiekę - pomoc ta jest niezbędna w codziennym funkcjonowaniu i mąż strony bez tej pomocy nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować.

Zatem organ I instancji, w prowadzonym postępowaniu administracyjnym

w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego uznał, że skarżąca spełniła warunki do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a więc nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem. Natomiast w obecnie prowadzonym postępowaniu organ poczynił odmienne ustalenia w tym zakresie, pozostające w sprzeczności z wcześniej poczynionymi ustaleniami. Organy nie wskazały, jakie okoliczności stanu faktycznego dotyczące stanu zdrowia męża, zakresu sprawowanej opieki, uległy zmianie i jaki miały wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Należy zwrócić uwagę na niewielki odstęp czasu pomiędzy wydaniem decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego a złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczność ta tym bardziej powoduje konieczność wyjaśnienia rozbieżności w ustaleniach faktycznych poczynionych przez organ.

W ocenie Sądu w prowadzonym postępowaniu organy naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadząc postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z uwagi na zasadę swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Poza tym, zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, przewidzianą w art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym wyroku. Ustali więc w oparciu o zebrane w sprawie i należycie ocenione dowody, czy skarżąca spełniła ustawowe przesłanki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnie sprawę.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie II wyroku zasądzono od organu na rzecz skarżącej, której skarga została uwzględniona, zwrot kosztów postępowania (koszty zastępstwa prawnego 480 zł).

Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych

z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Stosownie do tego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

-----------------------

12