Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 4051/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 125, art. 134a ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 372
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Michał Sułkowski, , Protokolant referent Edyta Brzezicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2022 r. sprawy ze skargi "P." Spółki z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie odprawy z tytułu pełnienia przez pracownika terytorialnej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na rzecz skarżącej "P." Spółki z o.o. z siedzibą w G. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesięciu) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. w dniu 9 kwietnia 2018 r. zwróciła się do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G. o wypłatę świadczenia pieniężnego w związku z zatrudnieniem P.G., który w okresie od [...] do [...] marca 2018 r. pełnił terytorialną służbę wojskową rotacyjnie i któremu na mocy art. 125 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1541) pracodawca (P. Sp. z o.o.) wypłacił odprawę pieniężną w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, w wysokości 2.414,40 zł.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G. decyzją z [...] lipca 2018 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), art. 134a ust. 1, ust. 2, ust. 5 i ust. 7 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 1 pkt 1 lit c, § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 lipca 2017 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy za okres odbywania przez tych żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej oraz żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową rotacyjnie (Dz. U. z 2017 r., poz. 1497), odmówił skarżącej Spółce wypłaty wnioskowanego świadczenia (odprawy). Organ I instancji podniósł, że P.G. w dniu powołania do terytorialnej służby wojskowej nie był żołnierzem rezerwy (nie posiadał przeszkolenia wojskowego).

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od tej decyzji, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją z [...] lutego 2020 r. (nr [...]), działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił tę decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie wyjaśnił, czy wniosek o wypłatę odprawy został podpisany przez pracodawcę zgodnie z zasadami reprezentacji Spółki i w ten sposób naruszył art. 29 i 30 § 3 k.p.a. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego stwierdził ponadto, że decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G. nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 605/20, uchylił decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z [...] lutego 2020 r., na podstawie art. 151a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329). Sąd stwierdził, że organ odwoławczy orzekając jedynie o uchyleniu decyzji organu I instancji (bez przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi) naruszył art. 138 § 2 k.p.a. i jest to dostateczna podstawa do uchylenia tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodał, że w sprawie nie zaszły podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., albowiem organ odwoławczy nie wykazał, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego ponownie orzekając w tej sprawie, decyzją z [...] czerwca 2020 r. (nr [...]) powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a.: 1) stwierdził, że "osnowa decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G. Nr [...] w dacie jej wydania dnia [...] lipca 2018 r. (...) była prawidłowa i nie podlega uchyleniu (...)", 2) uchylił tę decyzję w części dotyczącej uzasadnienia, w pkt 3) stwierdził, że w związku z ze zwolnieniem P.G. z terytorialnej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2019 r. i uzyskaniu przez niego z dniem następnym po zwolnieniu statusu żołnierza rezerwy, odwołującemu się pracodawcy przysługuje – co do zasady – świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 134a ust. 1 i 2 w zw. z ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, którego ostateczną kwotę ustali Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G. na podstawie art. 134a ust. 6 powołanej ustawy.

Powyższa decyzja Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego uchylona została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 15 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1392/20. Sąd stwierdził, że zawarte w niej rozstrzygnięcie nie zostało przewidziane w przepisach postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd odwołał się m. in. do wyroku NSA z 26 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 3027/19 i stwierdził, że nie podziela zaprezentowanej przez organ wykładni art. 134a ust. 2 i ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą odprawa przysługuje pracodawcy dopiero z chwilą uzyskania przez pracownika statusu żołnierza rezerwy.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją z [...] października 2021 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G. z [...] lipca 2018 r. (nr [...]) w całości (pkt 1 decyzji) i orzekł, że P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. "przysługuje" świadczenie pieniężne w postaci rekompensaty wypłaconej odprawy, o której mowa w art. 134a ust. 1 i 2 w zw. z ust. 5 i nast. ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez jego pracownika P.G. (posiadającego obecnie status żołnierza rezerwy), w wysokości 972, 66 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał m. in., że pracodawca P.G. nie dołączył do wniosku o wypłatę świadczenia dowodu potwierdzającego dokonanie wypłaty odprawy swojemu pracownikowi, w związku z pełnieniem służby wojskowej rotacyjnie. Wobec tego w dniach 15 kwietnia i 6 lipca 2021 r. wezwał Spółkę do przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wskazane. W odpowiedzi na powyższe wezwania P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. przy piśmie z 6 maja 2021 r. (k. 183-184) przesłała do organu administracji listę płac z dnia 30 marca 2018 r., w której w rubryce "wynagrodzenie należne", które jest równe wynagrodzeniu do wypłaty podano kwotę 3711,83 zł. Obok rubryki zamieszczono dopisek "otrzymał 972,66 zł (...)". Spółka dołączyła ponadto do pisma kopię wiadomości email od P.G. z 25 maja 2018 r., w której wyraził zgodę na potrącenie z pensji kwoty nadpłaconej na poczet odprawy wraz z odręcznym dopiskiem "kwota 1159,24" (k. 178 i 179-181) oraz trzy potwierdzenia realizacji przelewu na kwoty 972,66 zł., 2,031,65 zł i 3.898.41 zł. Natomiast w przy piśmie z 22 lipca 2021 r. udzielonym w odpowiedzi na pismo organu z 6 lipca 2021 r. Spółka przedstawiła m.in. kartotekę nieobecności P.G. w marcu 2018 r. z której wynika, że pracownik był nieobecny w pracy w dniach od [...] do [...] marca 2018 r. (k. 202).

Zdaniem organu odwoławczego, jedynym wiarygodnym dokumentem wypłaty odprawy jest przelew z 7 marca 2018 r., opiewający na kwotę 972,66 zł (k. 180). Przelew ten wykonano z konta P. sp. z o.o. na konto P.G. (w miesiącu, w którym stawił się po raz pierwszy do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, tj. zgodnie z dyspozycją § 5 ust. 5 rozporządzenia z 21 lipca 2017 r.). Z przelewu tego wynika, że dotyczy "świadczenia urlopowego", z odręcznym dopiskiem "za 03/2018". Powyższa kwota została również zamieszczona na liście płac nr [...], w formie odręcznego i jedynie czytelnego dopisku o treści: "otrzymał 972,66", obok rubryki przeznaczonej na podpis. W pozostałym zakresie wpis jest nieczytelny albo niezrozumiały. Za dowód w sprawie nie można uznać oświadczenia pracodawcy wykazującego inne kwoty niż uwidocznione w przelewach albo na listach płac, ponieważ nie jest ono wymaganym dokumentem księgowym potwierdzającym wysokość wypłaconej żołnierzowi odprawy, o której mowa w art. 125 ustawy. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego dodał, że Spółka w toku postępowania odwoławczego przedkładała kolejne wydruki albo kopie list płac i przelewów z różnych okresów i odpowiadające listom płac, wykazującym zaksięgowanie wypłaty miesięcznej pensji, a nie kosztów wypłaconej odprawy.

P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z [...] października 2021 r. (nr [...]), domagając się jej uchylenia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Spółka zarzuciła tej decyzji naruszenie art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 80 w zw. z art. 136 § 1, art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy, uniemożliwienie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że przysługuje jej świadczenie pieniężne w postaci rekompensaty wypłaconej odprawy z tytułu pełnionej przez P.G. terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie jedynie w kwocie 972,66 zł.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła m. in., że zaskarżona decyzja "jest niezrozumiała", ponieważ organ II Instancji dysponował niezbędnymi dowodami do wydania decyzji ustalającej wysokość rekompensaty w żądanej kwocie 2.414,40 zł, natomiast z nieznanych jej przyczyn postanowił oprzeć się na wybiórczo uznanych za wiarygodne dokumentach. P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. stwierdziła, że przedstawione przez nią dokumenty oraz udzielone informacje uzasadniały wypłatę świadczenia pieniężnego w żądanej wysokości (2.414 zł.).

Zdaniem strony skarżącej, z dokumentów przedłożonych organowi II instancji wynika niezbicie, że w marcu 2018 r. wypłaciła swojemu pracownikowi – P.G., w wyniku "omyłki księgowej", zawyżoną kwotę wynagrodzenia wraz z odprawą z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Mianowicie, w dniu 7 marca przelała na jego konto kwotę 972,66 zł, natomiast 30 marca - 3.898,41 zł (łącznie 4.871,07 zł). Kwota ta była zawyżona o 1159,24 zł, co wynika w sposób jednoznaczny z listy płac za marzec 2018 r. W związku z tym, za zgodą pracownika w czerwcu 2018 r. Spółka wypłaciła P.G. wynagrodzenie pomniejszone o tę kwotę tj. 2031,65 zł.

P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. wyjaśniła, że ręczne dopiski jej pracownika na liście płac (do zwrotu 1159,24 zł, następnie otrzymał 972,66 zł + 3898,41 zł = 4871,07 zł) miały tylko ułatwić zrozumienie przelewów. Jak zresztą można łatwo zaobserwować, kwoty te zgadzają się z kwotami przelewów z 7 i z 30 marca 2018 r. Odejmując od tej kwoty kwotę nadpłaty czyli 1.159,24 zł otrzymujemy zgodną z listą płac kwotę 3.711,83 zł. Spółka dodała, że potwierdzenie przelewu z 29 czerwca 2018 r. ma znaczenie jedynie w zakresie zwrotu kwoty 1.159,24 zł (wraz z mailem pracownika z 25 maja 2018 r. potwierdzającym tę okoliczność), ponieważ zapłacona kwota 2.031,65 zł obejmuje inny miesiąc i inne świadczenie należne pracownikowi, niedotyczące niniejszego postępowania.

W konkluzji skarżąca stwierdziła, że z potwierdzeń ww. przelewów, listy płac skarżącego z marca 2018 r., maila pracownika, ale także wydruku z systemu księgowego wynika bezsprzecznie, jaka kwota została finalnie wypłacona jej pracownikowi P.G.. Fakt, że w kwocie 3.711,83 zł poza odprawą (2.414,40 zł) zawierało się jeszcze wynagrodzenie zasadnicze nie pozbawia przecież przedstawionych dokumentów waloru wiarygodności. Naturalne jest bowiem, że pracodawca wypłacając pracownikowi świadczenia za dany miesiąc dokonuje jednego przelewu, a nie "rozbija" podstawy świadczeń w różnych przelewach. W tej sytuacji nieco skomplikowała sprawę pomyłka pracodawcy skutkująca nadpłatą na rzecz pracownika, niemniej jednak w ocenie skarżącego wyjaśnienia skarżącego oraz przedłożone dowody wyjaśniły dostatecznie tę sytuację.

Spółka odnosząc się do stwierdzenia organu zawartego w zaskarżonej decyzji, że potwierdzenia przelewów oferowane przez skarżącego wskazują jedynie na "zaksięgowanie wypłaty miesięcznej pensji, a nie kosztów wypłaconej odprawy" podniosła, że na liście płac za marzec 2018 r. wskazano składowe "do wypłaty", a zatem łącznej kwoty netto dla pracownika (w tym odprawy oraz wynagrodzenia). Analizując wszystkie dokumenty w sprawie można bez problemu ustalić, jaka część wypłaconej kwoty stanowiła część odprawy, a jaka wynagrodzenia zasadniczego.

Na zakończenie Spółka zarzuciła, że Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w pismach z 15 kwietnia i 6 lipca 2021 r. ogólnikowo wskazywał, że strona nie wykazała podawanej wysokości poniesionych kosztów wypłaconej odprawy. Nie wyjaśnił jednak, co budzi jego wątpliwości w dokumentach złożonych przez Spółkę w toku postępowania w tej sprawie.

P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. w piśmie procesowym z 4 marca 2022 r. ponownie podkreśliła, że 21 października 2021 r. wypłacono jej jedynie część świadczenia rekompensującego odprawę P.G., a więc jej żądanie nie zostało w pełni zrealizowane, mimo że bezpsrzecznie organ uznał wypłatę tej rekompensaty za zasadną. Kwestionując wysokość wypłaconej kwoty Spółka wskazała, że w celu ustalenia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy błędnie przyjęto kwotę 4. 400 zł jako podstawę wynagrodzenia zasadniczego P.G. w sytuacji gdy z zaświadczenia jego pracodawcy z 13 czerwca 2021 r. wynika, że otrzymywał on wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 4 600 zł. Ponadto, organ dokonując obliczeń za 2018 rok zastosował współczynnik urlopowy 20,83, który zaczął obowiązywać dopiero od 8 listopada 2018 r. Wcześniej należało stosować współczynnik urlopowy 20, 92. Do kwoty ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy nie doliczono także składników zmiennych za okres 3 miesięcy poprzedzających udzielony urlop, tj. od grudnia 2017 roku do lutego 2018 roku (w wysokości 451, 07 zł), których kwota wynika z załączników do pism przesyłanych organowi 8 i 22 lipca 2021 r. W związku z powyższym strona skarżąca podkreśliła, że żądana kwota brakującej zapłaty świadczenia (1.441,74 zł) została poprawnie wyliczona, a z kolei organ dokonał błędów rachunkowych w tym zakresie w odpowiedzi na skargę. Spółka wskazała, że podstawa przeliczenia ekwiwalentu winna zatem wynosić 5.051, 07 zł.

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w piśmie procesowym z 16 marca 2022 r., w odpowiedzi na pismo skarżącej Spółki z 4 marca 2022 r., podniósł m. in., że obliczenia które przedstawił pełnomocnik skarżącego powinny być przez niego poczynione (i udokumentowane) wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia, w toku postępowania przed organami obu instancji, ale nie później niż przed upływem terminu prawa materialnego na złożenie wniosku, a nie dopiero przed sądem administracyjnym. Organ administracji dodał, że przepisy prawa wymagają przedłożenia przez pracodawcę żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową rotacyjnie dokumentów księgowo-rachunkowych i innych, związanych z zatrudnieniem pracownika i sposobem obliczenia odprawy i nie przewidują zastępowania tych dokumentów oświadczeniami czy "prywatnymi zaświadczeniami".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Z przepisu art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że w ramach kontroli zaskarżonego aktu, Sąd jest obowiązany do badania jego zgodności z prawem w pełnym zakresie i nie ogranicza się do zarzutów skargi. Uwzględnia więc z urzędu naruszenia prawa, których nie podnosi strona wnosząca skargę. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z art. 125 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2021 r., poz. 372), obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, pracownik powołany do zasadniczej służby wojskowej, okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ustalenia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Odprawa nie przysługuje w razie ponownego powołania do tej samej służby.

Zgodnie z art. 134a ust. 1 powołanej ustawy, pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem OT przysługuje świadczenie pieniężne za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza. Świadczenie, jak stanowi art. 134a ust. 2, obejmuje wyłącznie rekompensatę kosztów, bez kwot wynagrodzenia, poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony nowego pracownika w celu zastępstwa żołnierza rezerwy, o którym mowa w ust. 1, lub z tytułu powierzenia tego zastępstwa innemu pracownikowi zatrudnionemu dotychczas u tego pracodawcy, a także wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy, o której mowa w art. 125 ustawy.

Stosownie do art. 134a ust. 5 tej ustawy, pracodawca przesyła wniosek w sprawie wypłaty świadczenia wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty, o których mowa w ust. 2 (m. in. odprawę), szefowi wojewódzkiego sztabu wojskowego właściwemu ze względu na siedzibę pracodawcy, w terminie określonym w tym przepisie. Kwotę świadczenia ustala właściwy szef wojewódzkiego sztabu wojskowego (ust. 6). Odmowa wypłaty świadczenia lub ustalenie kwoty niższej niż wskazana we wniosku pracodawcy następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 7).

Szczegółowe zasady przyznawania świadczenia określone zostały przez Ministra Obrony Narodowej w rozporządzeniu z dnia 21 lipca 2017 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy za okres odbywania przez tych żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej oraz żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową rotacyjnie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1837). W rozporządzeniu tym, zgodnie z delegacją (art. 134 ust. 12 ustawy), określono m.in. wzór wniosku w sprawie wypłaty świadczenia (§ 1 pkt 2 rozporządzenia) oraz sposób dokumentowania przez pracodawcę poniesionych kosztów (§ 1 pkt 2 rozporządzenia).

W kontrolowanej przez Sąd decyzji, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji (Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G.) z [...] lipca 2018 r. o odmowie wypłaty skarżącej Spółce świadczenia z tytułu rekompensaty odprawy wypłaconej jej pracownikowi P.G. z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej i orzekł, że P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. przysługuje to świadczenie wysokości 972,66 zł., nie zaś w wysokości żądanej we wniosku (w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy).

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 15 k.p.a. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nie był uprawniony do "samodzielnego" rozstrzygnięcia o wysokości świadczenia przysługującego skarżącej Spółce z tytułu zatrudnienia pracownika, który pełnił terytorialną służbę wojskową rotacyjnie.

Zgodnie z wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia środka odwoławczego ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (ocenienia dowodów i przeanalizowania wszystkich argumentów) i dwukrotnego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez każdy z organów, a zakres ustaleń stanu faktycznego w sprawie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i postępowaniu przed organem drugiej instancji musi się pokrywać.

Zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego, tak by dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie argumenty.

Należy przypomnieć, że organ oparł zaskarżoną decyzję na stwierdzeniu, że skarżąca Spółka nie wykazała dostatecznie, że wypłaciła swojemu pracownikowi odprawę pieniężną w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy (2414,40 zł.). Zdaniem organu II instancji jedynym wiarygodnym dokumentem wypłaty odprawy jest przelew z 7 marca 2018 r. opiewający na kwotę 972,66 zł. Przelew ten wykonano z konta P. Sp. z o.o. na konto P.G. w miesiącu, w którym stawił się po raz pierwszy do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie (w marcu 2018 r.)

Z akt sprawy wynika jednakże, że kluczowe dokumenty będące podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia zostały ocenione po raz pierwszy przez organ odwoławczy.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt II OSK 2530/20, podniósł, że organ odwoławczy jest uprawniony do przeprowadzenia jedynie uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 § 1 k.p.a.) oraz wyjaśniającego postępowania w niezbędnym zakresie (art. 136 § 2 k.p.a.); natomiast gdy istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, organ drugiej instancji jest obowiązany uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Przeprowadzenie samodzielnie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego jest dopuszczalne, a wręcz pożądane, ale tylko wówczas, gdy nie będzie skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). W wyroku z 28 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 664/05 NSA podniósł, że organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję i orzekając co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), nie może rozstrzygać w oparciu o inny przepis prawa materialnego, niż wcześniej organ pierwszej instancji w uchylonej decyzji, gdyż w przeciwnym razie uległby zmianie przedmiot postępowania administracyjnego i decyzja tak wydana, naruszałaby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a. w związku z art. 78 Konstytucji RP).

To zaś prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania.

Sąd uchylił również decyzję organu I instancji, z uwagi na to, że nie podziela wyrażonego w niej stanowiska, zgodnie z którym pracodawca nabywa prawo do świadczenia pieniężnego dopiero z chwilą zwolnienia ze służby żołnierza odbywającego terytorialną służbę wojskową i przeniesienia go do rezerwy. Jak już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie dotyczącym omawianej problematyki (por. np. wyroki WSA w Warszawie z 21 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 779/21, z 13 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2076/21, czy z 9 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1130/21), przepis art. 134a ust. 2 nie jest wyłącznie miarodajny dla oceny kręgu pracowników, których powołanie do pełnienia służby wojskowej daje ich pracodawcom prawo do świadczenia określonego w art. 134a ust. 1. Zasadnicze znaczenie ma w tym zakresie ust. 1 tego artykułu. Wykładnia ustępu 2 wymaga zatem uwzględnienia całego jego prawnego kontekstu, w szczególności ust. 1, a także pozostałych przepisów art. 134a, w szczególności ust. 5, 8 i 9.

Przepis art. 134a ust. 5 określa jedynie termin końcowy do złożenia wniosku o wypłatę świadczenia, licząc jego bieg od dnia zwolnienia ze służby. Ten termin (zdarzenie w postaci zwolnienia ze służby) nie może być zatem traktowany jako termin początkowy, z nadejściem którego powstaje prawo do świadczenia.

Według art. 134a ust. 9 ustawy, kwotę świadczenia ustala się i wypłaca każdorazowo za czas odbywania danego rodzaju ćwiczeń wojskowych, a w przypadku okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie - za dany miesiąc ich pełnienia. Przepis ten również potwierdza, że świadczenie jest wypłacane na bieżąco, a nie dopiero po zwolnieniu ze służby.

Niezależnie od tego co już powiedziano, nie ulega wątpliwości, że świadczenie pieniężne przysługuje pracodawcy, który poniósł (ponosi) koszty związane z powołaniem pracownika do odbycia służby wojskowej, w tym terytorialnej służby wojskowej, a więc pracodawcy, który zatrudnia tegoż pracownika podczas odbywania służby w rozumieniu pozostawania z nim w stosunku pracy. Skoro sporne świadczenie ma być wypłacane na bieżąco.

Przedstawione okoliczności faktyczne i przepisy prawne prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G. z [...] lipca 2018 r. (nr [...]) zostały wydane z naruszeniem prawa.

Organy administracji ponownie orzekając w tej sprawie wezmą pod uwagę, że z przepisów powołanego rozporządzenia (§ 7 ust. 4) wynika, że do wniosku załącza się dokumenty potwierdzające poniesione koszty - mogą to być w szczególności uwiarygodnione kopie, wypisy lub wydruki z ksiąg rachunkowych oraz że w przepisie tym zawarto wyłącznie przykładowe wyliczenie dokumentów potwierdzających poniesione koszty, wskazując, że mogą to być uwiarygodnione kopie, wypisy lub wydruki z ksiąg rachunkowych. W ocenie Sądu, dokumenty przedstawiane przez skarżącą Spółkę w toku postepowania zakończonego zaskarżoną decyzją, stanowią wystarczający i wiarygodny dowód poniesienia spornych kosztów.

Mając to wszystko na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G. decyzją z [...] lipca 2018 r. (nr [...]). O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 205 § 2 ustawy procesowej w związku z w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącą Spółkę w wysokości 480 zł.