Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 938/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 12  ust. 5
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 113 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2008 r. sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącej E. G. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. nakazuje zwrócić skarżącej E. G. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku E. G. oraz J. i J. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia [...] marca 2008r. Nr [...] odmawiającym stwierdzenia nieważności postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] października 1991r. Nr [...] wyjaśniającego treść decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] września 1988r. Nr [...] zatwierdzającej podział działki nr [...] położonej w C. obręb [...] przy ul. [...], utrzymało w mocy to postanowienie.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] października 1991r. Nr [...] wyjaśniającego treść decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] września 1988r. Nr [...] zatwierdzającej podział działki nr [...] położonej w C. obręb [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności określona w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) jako "rażące" naruszenie prawa.

E. G. oraz J. i J. R. wystąpili do Kolegium z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku strony podniosły, iż objęte postępowaniem nadzorczym postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisu art. 113 § 2 Kpa oraz bez podstawy prawnej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium podtrzymując stanowisko przedstawione w postanowieniu z dnia [...] marca 2008 r. stwierdziło, że objęte postępowaniem nadzorczym postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] października 1991r. wyjaśniającego treść decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] września 1988r. zatwierdzającej podział przedmiotowej działki nie zostało wydane z "rażącym" naruszeniem prawa.

Po pierwsze nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem wnioskodawców, iż objęte postępowaniem nadzorczym postanowienie orzeka, iż "...działka nr [...] stanowi ulicę oraz przejściu jej na własność Państwa z dniem, w którym decyzja o podziale stała się prawomocna lub ostateczna, co świadczy, iż na podstawie art. 113 § 2 Kpa zapadło rozstrzygnięcie merytoryczne, a tym samym, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Przejście własności działki nr [...] na gminę miejską C. nie nastąpiło bowiem ani na podstawie decyzji podziałowej, ani tym bardziej na podstawie postanowienia wyjaśniającego treść tej decyzji, ale z mocy samego prawa, tj. na mocy uregulowania przyjętego w przepisie art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Oznacza to, że o tym, iż działka nr [...] stała się własnością gminy C. nie zdecydował ani Prezydent Miasta C. w decyzji orzekającej o zatwierdzeniu podziału działki nr [...] ani też Kierownik Urzędu Rejonowego w C. w postanowieniu wyjaśniającym treść tejże decyzji, ale sam ustawodawca.

Nie można mówić, że powołane postanowienie wyjaśniające treść decyzji zostało wydane bez podstawy prawnej, ponieważ miałoby to miejsce tylko w sytuacji, gdy nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też co prawda przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne.

Ponadto trudno się zgodzić z twierdzeniem skarżących, iż istnieje uzasadnione podejrzenie, że chodzi w sprawie o wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych.

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez E. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazano, iż postanowienie dokonujące wykładni decyzji rażąco narusza art. 113 § 2 Kpa, zostało wydane bez podstawy prawnej i nie mogło ono orzekać o przeznaczeniu jednej z wydzielonych działek pod ulicę i przejściu na rzecz Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

1. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

2. W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma kwestia oceny czy Kierownik Urzędu Rejonowego w C. naruszył w sposób rażący - art. 113 § 2 Kpa mówiąc, że organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie strony wątpliwości co do treści decyzji. Jak słusznie przy tym stwierdza organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - nie można w tym przypadku mówić o braku podstawy prawnej do wydania postanowienia – ponieważ organ zastosował powołany art. 113 § 2 Kpa.

3. Wyjaśnienie wątpliwości treści decyzji czy postanowienia konieczne jest wtedy, gdy decyzja czy postanowienie jest niejednoznaczne lub tak zawiłe, że utrudnia ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśnienie wątpliwości nie może natomiast prowadzić ani do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani powodować zmianę merytoryczną rozstrzygnięcia, czy też pozostawać w sprzeczności z samym rozstrzygnięciem (tak m.in. NSA wyrok z dnia 9 stycznia 2003 r. I SA 1283/01 LEX nr 156394).

4. Sąd nie podziela argumentacji organu przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż tłumaczenie skutków prawnych jakie z mocy prawa wywołała decyzja podziałowej mieści się w granicach dopuszczonych przez art. 113 § 2 Kpa do wyjaśniania treści decyzji.

5. Jak sam organ wskazał przejście nieruchomości wydzielonych pod budowę ulic w trybie art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości następowało z mocy prawa. W takim przypadku organ nie rozstrzygał o przejściu własności nieruchomości lecz jest to skutek decyzji podziałowej następujący ex lege. O tym czy nastąpiło przejście własności nieruchomości czy też nie rozstrzyga sąd powszechny ujawniając bądź nie Skarb Państwa w księdze wieczystej.

6. Dokonanie wykładni decyzji zatwierdzającej podział poprzez sformułowanie, że "w wyniku podziału wydzielono działki budowlane oraz działkę [...] o pow. [...] m2, która stanowi ulicę" nie spełnia żadną miarą wymogów narzuconych art. 113 § 2 Kpa wskazujących na czym ma polegać wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji. Nie wiadomo na czym miałoby to wyjaśnienie zawiłości rozstrzygnięcia ma w tym przypadku polegać.

7. Wskazanie, że działka [...] stanowi ulice nie ma żadnego związku z decyzją zatwierdzająca podział bo jest to wskazanie stanu faktycznego działki, a więc okoliczności o której decyzja zatwierdzająca podział w ogóle nie rozstrzygała. Kierownik Urzędu Rejonowego w sposób oczywiście błędny zastosował art. 113 § 2 Kpa zawierając w swoim postanowieniu treści, których absolutnie nie można uznać za dokonanie wykładni decyzji. Przy czym na marginesie należy zasygnalizować, iż w trybie art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości na własność Państwa przechodziły działki pod budowę ulic, a nie stanowiące ulice.

8. Należy jednak zasygnalizować, że postanowienie to nie ma wpływu na to czy działka nr [...] przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa w 1988 r. czy też nie, bo do oceny tej kwestii wyłączną kompetencję posiada sąd powszechny.

9. Nie można natomiast podzielić poglądu, iż J. M. nie był uprawniony do wystąpienia o wyjaśnienie treści decyzji. Zdaniem Sądu jako właściciel działek powstałych w wyniku podziału miał interes prawny do wystąpienia w trybie art. 113 § 2 Kpa o dokonanie wykładni decyzji o zatwierdzeniu podziału. W tym zakresie pojęcie strony musi być rozumiane szeroko. Podobnie zresztą jak prawo skarżącej, która również nie była strona postępowania podziałowego, do wystąpienia o stwierdzenie nieważności powołanego postanowienia nie jest przez sąd kwestionowane.

10. W ponownym postępowaniu organ dokona oceny legalności powołanego stanowiska Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej.

Mając powyższe rozważania na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c orzekł jak w wyroku, uchylając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie w całości, albowiem było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. O wykonalności uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy. O kosztach postępowania, na które składają się: wpis sądowy i koszty zastępstwa procesowego, Sąd orzekł na zasadzie art. 200 ustawy.