Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 336/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca),, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2011 r. sprawy ze skargi H. C. i T. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr[...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza nieważność postanowienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...], znak: [...]; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz H. C. i T. C. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w L., po rozpatrzeniu zażalenia H. C-P i T C.-P. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...].

W jego uzasadnieniu podał, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w L. Placówka Terenowa w Ł. przekazała do egzekucyjnej realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Ł. tytuły wykonawcze z dnia 8 marca 2010 r. nr [...] i [...] wystawione na małżonków H. i T. C. – P., którymi objęto składki na ubezpieczenie społeczne rolników od II kwartału 1998 r. do I kwartału 2000 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Jako podstawę prawną należności wskazano orzeczenie z dnia 18 listopada 2008 r. nr [...].

W dniu 27 października 2010 r. ww. tytuły wykonawcze przydzielano do służby poborcy skarbowemu, który doręczył zobowiązanym ich odpisy oraz sporządził protokół o stanie majątkowym małżonków C.-P.

Zawiadomieniem z dnia 4 listopada 2010 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. zajął rachunek bankowy w Banku Spółdzielczym w T. (odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono w dniu 16 listopada 2010r.).

Pismami z dnia 2 grudnia 2010 r. i 10 lutego 2011 r. BS w T. poinformował odpowiednio organ egzekucyjny, że na wniosek H. C. – P. w dniu 2 grudnia 2010 r. zlikwidowano rachunek bankowy, natomiast T. C. – P. nie posiada rachunku w banku. Następnie, pismem z dnia 10 listopada 2010 r., nr [...], organ egzekucyjny zawiadomił A spółka jawna w P. o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono skarżącemu w dniu 16 listopada 2010 r.

W odpowiedzi na zajęcie ww. spółka pismem z dnia 17 listopada 2010 r. poinformowała organ egzekucyjny, że nie może realizować zajęcia, gdyż w dniu 25 października 2010 r. rozwiązano z T. C. – P. umowę o pracę.

Pismem z dnia 18 grudnia 2010 r., skarżący wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. wystąpienie zatytułowane "Skarga", w którym wskazał na przedawnienie dochodzonych składek KRUS.

W dniu 24 grudnia 2010 r., organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela wyrażenie stanowiska w kwestii przedawnienia egzekwowanych należności.

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w L Placówka Terenowa w Ł. pismem z dnia 5 stycznia 2011 r., nr [...] potwierdziła istnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nr [...] i [...], wnosząc o pilną realizację dochodzonych należności.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...], organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i[...].

Na to postanowienie T. C.-P. złożył zażalenie, wnosząc o jego zmianę. Wskazał, że w piśmie z dnia 18 grudnia 2010r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. powołał przepisy Kodeksu cywilnego i uchwałę Sądu Najwyższego, w myśl których roszczenia okresowe ulegają przedawnieniu po upływie 3 lat. Zarzucił, że KRUS myli zobowiązania oraz stwierdził, iż w ratach spłaca bieżące składki, natomiast dochodzone należności nie były objęte układem ratalnym.

W rozpoznaniu tego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w L., stwierdził, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe, dodając, że może to nastąpić w każdym jego stadium.

Po przytoczeniu przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wyszczególnionych w art. 59 § 1 (pkt.1-10) ustawy egzekucyjnej wskazał dalej, że:

- w myśl art. 59 § 2 ww. ustawy - umorzenie może nastąpić w przypadkach stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne,

- stosownie do art. 59 § 3, w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4,

- zgodnie z art. 59 § 4, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...], organ odwoławczy podkreślił, iż wystąpił do wierzyciela o weryfikację stanowiska zawartego w piśmie z dnia 5 stycznia 2011 r., nr [...] w zakresie przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników od II kwartału 1998 r. do I kwartału 2000 r. oraz, że pismem z dnia 7 marca 2011 r., nr [...] wierzyciel ponownie potwierdził istnienie obowiązku objętego tymi tytułami wykonawczymi.

Argumentował, iż zgodnie art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, natomiast, w myśl jej art. 29 § 1, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, co oznacza, że bada, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie; nie jest natomiast uprawniony do badania "zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym". Skoro, zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności dochodzonego obowiązku, to – w jego ocenie – stanowisko wierzyciela w kwestii przedawnienia egzekwowanych należności jest dla organu egzekucyjnego wiążące, co wyklucza możliwość dokonania innej oceny zarzutu przedawnienia.

Dyrektor Izby Skarbowej, w reasumpcji uznał, że w sytuacji, gdy wierzyciel potwierdził istnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nr [...] i [...], to Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na ich podstawie.

Jednocześnie wskazał, iż wbrew stanowisku skarżącego, kwestię przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie regulują przepisy Kodeksu cywilnego, tylko przepisy:

- do dnia 31 grudnia 1997 r. - ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r., Nr 108, poz. 486 ze zm.),

- od dnia 1 stycznia 1998 r. - ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926 z późn. zm., od 14 stycznia 2005 r. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.),

- od dnia 2 maja 2004 r. - ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.), dodając, że stanowisko to potwierdzają wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 611/07, jak również Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1952/06.

Odnosząc się do stwierdzenia, iż egzekwowane należności nie były objęte układem ratalnym, organ odwoławczy powołał się na stanowisko wierzyciela, z którego wynikało, że Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego rozłożył na raty spłatę dochodzonych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I do IV kwartału 1999 r. oraz za I kwartał 2000 r. decyzjami z dnia:

- [...] znak: [...], której wygaśnięcie stwierdzono orzeczeniem z dnia 18 stycznia 2006 r. znak: [...] ; ww. decyzje doręczono małżonkom C-P odpowiednio w dniach 20 września 2005 r. i 21 stycznia 2006 r.;

- 21 lutego 2006 r., znak: [...], skorygowaną decyzją z dnia 23 marca 2007 r., znak: [...] z uwagi na umorzenie 50 % odsetek od zaległości pozostałej do uregulowani, której wygaśnięcie Prezes KRUS stwierdził orzeczeniem z dnia 14 grudnia 2007 r., znak: [...] , ww. decyzje doręczono małżonkom C.-P. odpowiednio w dniach 2 marca 2006 r., 11 kwietnia i 27 grudnia 2007 r.

- 18 kwietnia 2008 r., znak: [...], której wygaśnięcie stwierdzono orzeczeniem z dnia 18 listopada 2008 r. znak: [...], ww. decyzje doręczono małżonkom C.-P. odpowiednio w dniach 25 kwietnia i 21 listopada 2008 r. oraz, że małżonkowie C.-P. korzystali z ulg w postaci układów ratalnych w spłacie zadłużenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I kwartału 1999 r. do I kwartału 2008r.

Od tego postanowienia, małżonkowie H. i T. C. - P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W jej uzasadnieniu, nie precyzując żadnych wniosków domagali się zmiany zaskarżonej decyzji, argumentując, iż "jest ona krzywdząca i przy ich stanie materialnym nie do wykonania". Podnieśli jedynie, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia powołał różne przepisy, a pominął uchwałę Sądu Najwyższego, w której stwierdzono, że roszczenia okresowe ulegają przedawnieniu po upływie trzech lat.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Mimo braku jednoznacznego sformułowania zarzutu przedawnienia, w kontekście przywołania przez skarżących tezy, że "roszczenia okresowe ulegają przedawnieniu po upływie trzech lat", Sąd wyraża pogląd, iż taki właśnie zarzut jest przedmiotem rozstrzygnięcia.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z mocy natomiast art. 135 p.p.s.a., Sąd, rozpatrując skargę, ma obowiązek stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych) przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Uwzględniając przepisy art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a., Sąd dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia w sprawie zarzutów egzekucyjnych, ale także postanowienia KRUS z dnia [...]. (k-21 akt egzekucyjnych) odrzucającego zarzuty.

Poza sporem pozostaje, iż Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w L. Placówka Terenowa w Ł. przekazała do egzekucyjnej realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Ł. tytuły wykonawcze z dnia 8 marca 2010 r. nr [...] i [...] wystawione na małżonków H. i T. C. – P., którymi objęto składki na ubezpieczenie społeczne rolników od II kwartału 1998 r. do I kwartału 2000 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Jako podstawę prawną należności wskazano orzeczenie z dnia 18 listopada 2008 r. nr [...].

W piśmie z dnia 18 grudnia 2010 r., zatytułowanym "Skarga", (k-11 akt egzekucyjnych), wniesionym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł., T. C.-P. zarzucił przedawnienie dochodzonych składek KRUS za lata 1998-1999, powołując się przy tym na bliżej nieokreśloną uchwałę Sądu Najwyższego, z której, jak wywodził wynika, iż "roszczenia okresowe ulegają przedawnieniu po upływie 3 lat". W związku z tak określonym żądaniem, organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela – KRUS (Placówka Terenowa w Ł.) o zajęcie stanowiska w kwestii przedawnienia (k-11 akt egzekucyjnych), w odpowiedzi, na co KRUS poinformował (pismem z dnia 5 stycznia 2011r., k-13 akt egzekucyjnych), że "należności dochodzone według tytułów wykonawczych nr [...] i [...] na dzień dokonania czynności egzekucyjnych i dzień złożenia skargi nie uległy przedawnieniu", argumentując nadto, że bieg terminu przedawnienia był zawieszony w związku z rozłożeniem na raty zadłużenia skarżącego.

Powołując się na stanowisko wierzyciela zawarte w jego piśmie z dnia 5 stycznia 2011r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. w dniu 20 stycznia 2011r., wydał postanowienie nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego (k-11 akt egzekucyjnych),

Po wniesieniu przez skarżącego zażalenia od tego postanowienia (k-11 akt egzekucyjnych), Dyrektor Izby Skarbowej w L., pismem z dnia 24 stycznia 2011r., zwrócił się również do wierzyciela o "dokonanie ponownej oceny przedawnienia składek za okres od II kwartału 1998r. do I kwartału 2000r. z uwzględnieniem przepisów, które obowiązywały w okresie ich wymagalności" (k-19 akt egzekucyjnych).

W odpowiedzi na powyższe, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w dniu [...] wydał postanowienie nr [...] (k-19 akt egzekucyjnych) odrzucające zarzuty T. C. – P. w sprawie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie wierzyciel wskazał, że dochodzone należności stały się wymagalne po wydaniu decyzji z dnia [...] nr [...] i [...], którymi małżonkowie C.-P zostali włączeni do ubezpieczenia społecznego.

Organ odwoławczy, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślił, iż w myśl art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - zwanej dalej u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadność i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wyraził też pogląd, iż badanie przez organ egzekucyjny, czy zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uległo przedawnieniu oznaczałoby wnikanie w sferę merytorycznej oceny zasadności stwierdzenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, a skoro tak, to stanowisko wierzyciela w kwestii przedawnienia egzekwowanych należności jest dla niego wiążące, co tym samym wyklucza możliwość innej oceny przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy zarzutu przedawnienia (tu: składek KRUS).

Administracyjne postępowanie egzekucyjne kończy się zazwyczaj poprzez realizację tytułu wykonawczego. Może jednak się zakończyć poprzez jego umorzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały określone w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Zgodnie tym przepisem, postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być też umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zajdą przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Może ono nastąpić w każdym jego stadium, zarówno przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, jak i po jej zakończeniu. Stosownie do przepisów u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania (patrz Dariusz Jankowski "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2007" Oficyna Wydawnicza "Unimex" Wrocław 2007, str. 459-462). Artykuł 59 § 1 u.p.e.a. wymienia przyczyny obligatoryjne umorzenia postępowania, nie pozostawia zatem do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku umorzyć postępowanie (patrz R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, str. 140).

Zdaniem Sądu, należy odróżnić umorzenie postępowania z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. od umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., którego przesłanką jest uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, o ile organ podatkowy zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska

Na rozróżnienie pomiędzy umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, a umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. wskazuje także treść jej art. 59 § 3 ustawy, który stanowi, iż w przypadkach określonych w art. 59 § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny – w ocenie Sądu – jest władny samodzielnie rozstrzygnąć, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie.

Nie ulega wątpliwości, iż skarżący w swoim wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołał się na przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku z powodu przedawnienia.

Ustawodawca w art. 2 u.p.e.a. określił obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej.

Z mocy art. 3 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 - w tym należności należności pieniężnych przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw (pkt. 5§1).

W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że pojęcie "obowiązek" użyte w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć w znaczeniu wynikającym z treści art. 2 § 1 u.p.e.a. W przepisie tym ustawodawca wprawdzie nie zamieścił definicji tego pojęcia, jednakże wymienił obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej, a wśród nich - należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw.

Wobec powyższego, pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego; innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Jakkolwiek organ egzekucyjny, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jednak jest on obowiązany do sprawdzenia, czy obowiązek ten istnieje.

Porównanie zakresu § 1 i 2 art. 29 u.p.e.a. uprawnia do wniosku, że zawarte w § 2 sformułowanie "obowiązek, którego dotyczy tytuł nie podlega egzekucji administracyjnej" należy rozumieć szeroko, nie ograniczając się do znaczenia, jakie wynika z art. 2 u.p.e.a. Oznacza to, że w rozumieniu art. 29 § 2 u.p.e.a. obowiązek niepodlegający egzekucji administracyjnej to taki, który nie może być realizowany poprzez egzekucję administracyjną z uwagi na jakikolwiek powód, dla którego jest ona niedopuszczalna. Istotne jest przy tym i to, że organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a. bada dopuszczalność egzekucji konkretnego i zindywidualizowanego, wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r., III SA/Wa 613/05, LEX nr 188956).

W wyroku z dnia 18 marca 2010r., w sprawie II FSK 2007/09 (orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż "...postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z urzędu jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czyli jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, w tym np. z uwagi na przedawnienie. Umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, nie stoi na przeszkodzie fakt, iż na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a., wierzyciel wypowiedział się o niedopuszczalności zarzutu przedawnienia zobowiązania. Nie ma również znaczenia to, że kwestia ta została już podniesiona przed sądem administracyjnym w związku z kontrolą decyzji podatkowej i sąd ten nie uwzględnił tego zarzutu".

W ocenie Sądu, rozpatrywanie pisma zobowiązanego z dnia 18 grudnia 2010r. (k-11 akt egzekucyjnych), w którym jednoznacznie wskazał on na przedawnienie składek za rok 1998 i 1999 jako zarzutów z art. 33 u.p.e.a było wadliwe. Po pierwsze niedopuszczalne jest działanie sprzeczne z wolą zobowiązanego, po drugie czas, który upłynął pomiędzy terminem na wniesienie zarzutów ( w sprawie, z uwagi na doręczenie tytułu wykonawczego w dniu 27 października 2010 r. upłynął bezskutecznie w dniu 3 listopada 2010 r.) a dniem, w którym wniesiono żądanie, tj. 22 grudnia 2010 r. wskazywał, że jeśli były to zarzuty, to spóźnione. Bezskuteczny upływ terminu do zaskarżenia rozstrzygnięcia lub czynności, stabilizuje te akty i wprowadza pewność obrotu prawnego.

Zarzuty na postępowanie egzekucyjne, o których mowa w art. 33 - 35 u.p.e.a. są środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co oznacza w praktyce, że nie można się nim posłużyć w następnych jego stadiach. Świadczy o tym również dość krótki ustawowy termin do ich wniesienia. Termin ten bowiem, jak wynika z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., wynosi 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

W świetle powyższego, bez wątpienia wniesienie zarzutów po upływie 7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego jest bezskuteczne. Termin do wniesienia zarzutu jest terminem procesowym zawitym, którego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba że zobowiązany wniesie o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jeśli zaś, pomimo uchybienia terminu organ egzekucyjny i wierzyciel prowadzą merytoryczne postępowanie odnośnie zarzutu, to naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W takim przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu (patrz: wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1994 r., sygn. akt SA/Wr 1463/93, z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 712/99, R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1995, s. 63).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. skarżący został pouczony w tytule wykonawczym o przysługującym mu prawie do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni, ze wskazaniem, co może być podstawą ich wniesienia. Z tego prawa nie skorzystał, natomiast, podnosząc w piśmie z dnia 18 grudnia 2010r., że "zaległości uległy przedawnieniu", może w sposób mało komunikatywny, ale w istocie zażądał umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a.

Wniosek złożony w tym trybie, jak już wyżej wskazano nie przewiduje istnienia dla organu egzekucyjnego obowiązku uzyskania stanowiska wierzyciela. Obowiązek taki istnieje bowiem, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. jedynie wówczas, gdy strona w przewidzianym przepisami terminie zgłosi zarzuty do postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 u.p.e.a. Skarżący tymczasem, już po upływie ustawowego terminu do zgłoszenia zarzutów, skierował do organu egzekucyjnego pismo, w którym domagał się umorzenia postępowania. W przypadku takim organ egzekucyjny jest uprawniony samodzielnie badać, czy nie zachodzi potrzeba umorzenia postępowania ze wskazanej przyczyny (por. także wyroki: NSA z dnia 18 marca 2010 r., II FSK 2007/09, WSA w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2008 r., ISA/Po 118/08, WSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2006 r., III SA/Wa 1077/06, WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2006 r., III SA/Wa 2850/05).

Wobec powyższego, skoro wierzyciel nie miał obowiązku ustosunkować się do żądania organu egzekucyjnego i wyrażać swojego stanowiska w kwestii podniesionego przez skarżącego zarzutu przedawnienia, a nadto nie mogło to być stanowisko wyrażone na podstawie art. 34 u.p.e.a., należało uznać, iż postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem tego przepisu, co musi doprowadzić do jego wyeliminowania na podstawie art. 145§2 p.p.s.a. w zw. z art. 247§1pkt.3 Ordynacji podatkowej

Ze względów przytoczonych powyżej, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt. 1 lit.c p.p.s.a. zaskarżone postanowienie uchylił. Jednocześnie, Sąd wyraża pogląd, że dalsze prowadzenie postępowania w kwestii zarzutów jest bezprzedmiotowe. Natomiast wniosek skarżącego o umorzenie postępowania zawarty w jego piśmie z dnia 18 grudnia 2010 r. winien zostać rozpoznany ponownie przez organ egzekucyjny, po dokonaniu samodzielnej oceny wskazanej w nim kwestii przedawnienia należności za lata 1998 – 1999, bez uzyskiwania stanowiska wierzyciela w tym przedmiocie.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.