Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 678/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1, art. ust. 2 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 1221
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik (spr.), Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 1737/17 w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 26 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. A. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 5.400 (słownie: pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1.Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. I SA/Bk 1737/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M. A. (dalej jako "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 26 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r.

2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi :

2.1. Decyzją z dnia 30 czerwca 2017 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zakwestionował Skarżącej prawo do odliczenie podatku naliczonego z faktur VAT z 15 grudnia 2015r. nr [...] oraz nr [...] wystawionych przez firmę M. [...] w łącznej kwocie netto 417.000 zł i podatek VAT 95.910 zł, które zdaniem organu nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych, tj. nabycia ciągników samochodowych i naczep ciężarowych.

2.2 Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu I instancji, Skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o stwierdzenie, iż transakcje kupna - sprzedaży ciągników siodłowych i naczep pomiędzy M. [...], a H. [...] nie naruszały obowiązującego prawa i tym samym rozliczenia podatkowe z podatku VAT były prawidłowe. Zdaniem Skarżącej, organ błędnie ustalił stan faktyczny w sprawie, bowiem nie uwzględnił daty uzyskania porady prawnej, udokumentowanej fakturą VAT z dnia 12 listopada 2015 r. a w konsekwencji nieskuteczne przeniesienie własności pojazdów ze spółki A. na rzecz M. [...] na podstawie faktur z 30 października 2015 r. Zdaniem Skarżącej, organ nie wziął pod uwagę, że środki trwałe nabyte przez formę M. [...] (wprowadzone do ewidencji) nie zostały wyprowadzone z tej działalności przed dokonaniem darowizny, co jest warunkiem skuteczności darowizny przekazanej przez małżonków H. na rzecz córki M. A.. Wskazała również, że jeśli pierwotnie środki trwałe przekazane zostały umową kupna-sprzedaży (między firmą A. sp.j. a M. [...]), to kolejne przekazanie środków trwałych na rzecz córki M. A. winno również nastąpić umową kupna sprzedaży, a nie umową darowizny. Skarżąca wskazała również, że z dokumentacji elektronicznej prowadzonej w firmie A. wynika, że w dniu 30 października 2015r. faktury sprzedaży pojazdów nie zostały wystawione na rzecz firmy M. [...].

2.3. Decyzją z dnia 26 września 2017 r., Nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

2.3.1. Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że faktury z dnia 15 grudnia 2015r. nr [...] oraz nr [...] nie odzwierciedlają zdarzeń gospodarczych w nich wskazanych. W sprawie ustalono, że w dniu 30 października 2015 r. wspólnicy spółki A. s.j (J. H. i D. H.) sporządzili protokół przekazania-przejęcia składników majątkowych, zgodnie z którym środki trwałe przeszły na własność J. H.. Następnie A. spółka jawna J. H., D. H., na podstawie faktur VAT nr [...] oraz nr [...], w których wskazano jako datę wystawienia i datę dokonania dostawy/wykonania usługi – 30 października 2015 r. dokonała dostawy jednego ciągnika rolniczego, dziesięciu ciągników samochodowych i czternastu naczep ciężarowych na rzecz firmy M [...]. W dniu 3 listopada 2015 r. została zawarta umowa darowizny, pomiędzy małżonkami J. i E. H. (podlegający ustawowej wspólności majątkowej) a Skarżącą (córką), której przedmiotem były rzeczy ruchome o łącznej wartości rynkowej 456.000 zł w postaci 10 ciągników samochodowych i 11 naczep siodłowych, które wcześniej były przedmiotem nabycia przez J. H. na podstawie faktur z 30 października 2015 r. W dniu 4 listopada 2015 r. ww. umowa darowizny została zgłoszona w Urzędzie Skarbowym w S., zaś w dniach 5 listopada 2015 r. oraz 9 listopada 2015 r. Skarżąca złożyła do Starostwa Powiatowego w S. wnioski o rejestrację 17 pojazdów, gdzie jako dowód własności przedłożyła umowę darowizny, uchwałę wspólników A. s.j. oraz protokół przekazania-przejęcia. Dowody rejestracyjne pojazdów zgłoszonych do rejestracji Skarżąca odebrała w dniach 27 listopada 2015 r. oraz 10 i 11 grudnia 2015 r.

2.3.2. W dniu 15 grudnia 2015 r. darczyńcy J. H. z małżonką E. H. złożyli oświadczenie, iż uchylają się od skutków prawnych oświadczeń woli złożonych 3 listopada 2015 r. ze skutkiem ex tunc, z uwagi na to że działali pod wpływem błędu w rozumieniu art. 84 kodeksu cywilnego, co do prawa mającego zastosowanie do składników przedmiotów darowizny w chwili jej dokonania. W tym samym dniu tj. 15 grudnia 2015 r. wystawione zostały faktury VAT nr [...] i [...] na łączną wartość 512.910 zł, w tym kwota netto 417.000 zł i podatek VAT 95.910 zł, na których, jako sprzedawca figuruje firma M. [...] a nabywca Skarżąca. Przedmiotem dostawy wg ww. faktur miało być 10 ciągników samochodowych i 11 naczep ciężarowych, które 3 listopada 2015 r. były przedmiotem darowizny. Jako sposób zapłaty wskazano przelew w terminie do 31 grudnia 2015 r. Następnie 17 grudnia 2015 r. została zawarta umowa darowizny, pomiędzy małżonkami J. i E. H. a ich Skarżącą (córka) środków pieniężnych o wartości 513.000 zł., z których to środków Skarżąca opłaciła faktury wystawione w dniu 15 grudnia 2015 r.

2.3.3. Przedstawiony powyżej chronologiczny ciąg zdarzeń oraz wskazane dowody i fakty, traktowane łącznie i we wzajemnym powiązaniu, zdaniem organu odwoławczego, pozwalają na uznanie za logiczną i uzasadnioną konstatację, że J. H. nie dokonał spornych transakcji sprzedaży uwzględnionych na fakturach nr [...] i [...], tj. 15 grudnia 2015 r. Przedmiotowe faktury nie mogą zatem stanowić podstawy do odliczenia przez Skarżącą wynikającego z nich podatku naliczonego. Środki transportu przeszły bowiem na własność Skarżącej na podstawie umowy darowizny z 3 listopada 2015 i na tej też podstawie były zgłoszone do rejestracji w Starostwie Powiatowym w S..

3. Stanowiska stron w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji :

3.1. Na powyższą decyzję, pełnomocnik Skarżącej wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zarzucając naruszenie:

– art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej "o.p."), poprzez niepodjęcie działań w celu dokładnego wyjaśnienia i błędną ocenę zaistniałych w sprawie stanów faktycznych, wyprowadzenie błędnych wniosków ukierunkowanych do obrony przyjętych w pierwszej instancji założeń, że czynności spornych dokonano w celu obejścia prawa, brak pogłębionej analizy i oceny dowodów zebranych w sprawie;

– art. 84 kodeksu cywilnego, który dawał, w stanie faktycznym, podstawę do uchylenia się od błędu co do stanu prawnego własności przedmiotów darowizny, popełnionego przez darczyńcę, a organy pierwszej i drugiej instancji wbrew faktom i logice uważają, że błędu nie popełniono;

– art. 88 ust. 3a pkt. 4a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm., dalej "u.p.t.u."), który błędnie zastosowano uznając, że czynności z faktur "nie zostały dokonane" i "nie odzwierciedlają zdarzeń w nich wskazanych".

4. Stanowisko Sądu pierwszej instancji :

4.1. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodził się z organami, że występujący w sprawie ciąg zdarzeń traktowanych łącznie i we wzajemnym powiązaniu pozwala na przyjęcie, że w dniu 15 grudnia 2015 r. firma M. nie mogła dokonać dostawy ciągników samochodowych i naczep ciężarowych na rzecz Skarżącej (udokumentowanych zakwestionowanymi fakturami VAT), bowiem pojazdy te w tymże dniu, były już własnością Skarżącej na podstawie skutecznie udzielonej darowizny. Tym samym zakwestionowane faktury VAT nie mogły stanowić podstawy do odliczenia przez Skarżącą podatku naliczonego, bowiem nie dokumentowały rzeczywistego obrotu gospodarczego.

Ustalony w sprawie stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że rodzice Skarżącej prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki A. postanowili zakończyć prowadzenie działalności gospodarczej i składniki majątku przekazać firmie Skarżącej. W tym celu w formie protokołu przekazania – przejęcia w dniu 30 października 2015 r. przenieśli własność tychże składników na rzecz J. H.. Za ustną poradą radcy prawnego, który zakwestionował powyższy sposób przeniesienia majątku, wystawione również zostały w dniu 30 listopada 2015r. faktury VAT przenoszące własność pojazdów na rzecz firmy M. [...]. Następnie w dniu 3 listopada 2015 r. rodzice przekazali w formie darowizny (składniki majątkowe nabyte w trakcie trwania małżeństwa stanowią majątek wspólny małżonków) własność 10 ciągników samochodowych i 11 naczep siodłowych o łącznej wartości 456.000 zł na rzecz Skarżącej. Nie ulega zatem wątpliwości, że wolą rodziców Skarżącej było przeniesienia na jej rzecz prawa własności ciągników siodłowych i naczep ciężarowych, którzy to rodzice jako formę przeniesienia własności wybrali umowę darowizny.

4.2. Odnosząc się do oświadczenia J. i E. H. z dnia 15 grudnia 2015 r. o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczeń woli złożonych 3 listopada 2015 r. w umowie darowizny ze skutkiem ex tunc, z uwagi na to że działali pod wpływem błędu w rozumieniu art. 84 kodeksu cywilnego, co do prawa mającego zastosowanie do składników przedmiotów darowizny w chwili jej dokonania, Sąd wyjaśnił, że nie mogło ono wpłynąć na rzetelność (formalną i materialną) faktur wystawionych 15 grudnia 2015 r. dokumentujących sprzedaż pojazdów na rzecz Skarżącej. Wyjaśnił, że błędem w rozumieniu art. 84 kodeksu cywilnego jest mylne wyobrażenie o istniejącym stanie rzeczy bądź mylne wyobrażenie o treści złożonego oświadczenia woli. Błąd polega zazwyczaj na fałszywym wyobrażeniu o właściwościach przedmiotu bądź jego stanie prawnym, skutkujące tym, że oświadczenie nie odpowiada rzeczywistej woli składającego. Tymczasem po stronie państwa H. nie może być mowy o jakikolwiek błędzie czy to względem przedmiotu czy też co do prawa, bowiem na dzień 3 listopada 2015 r. mieli oni świadomość, że są właścicielami środków transportowych oraz mieli zgody zamiar przekazania ich własności na rzecz córki.

Mając na uwadze powyższe za niezasadne Sąd pierwszej instancji uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 122 o.p., art. 84 k.c. oraz art. 88 ust. 3a pkt 4a u.p.t.u.

5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Białymstoku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca zaskarżając ten wyrok w całości. Sformułowała także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła :

a. Naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności ustrojowej normy zawartej art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188, dalej "u.s.a.") oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej "p.p.s.a.") poprzez nie dokonanie zbadania czy stan faktyczny został przez organ administracji skarbowej ustalony z zachowaniem reguł procedury przewidzianej w o.p. np. art. 180, 187, w zw. z art. 235 i bezkrytyczne przyjęcie ocen dowodów dokonanych przez organ administracji skarbowej oraz nie wskazanie na błąd zaniechania oceny określonych czynności początkujących proces obrotu składnikami jednej ze stron, do czego sąd orzekający czytelnie się przyznaje na str. 11 uzasadnienia wyroku co w istotny, czy wręcz zasadniczy sposób zaważyło na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu niżej przywołanych norm prawa materialnego a w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy (rozwinięcie zagadnienia w uzasadnieniu skargi).

b. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w szczególności:

- Art. 84 Kodeksu cywilnego odmawiając stronom czynności prawnej uzasadnionego prawa uchylenia się od skutków prawnych swego oświadczenia woli, twierdząc wbrew udokumentowanemu stanowi faktycznemu, że darczyńca był w dacie darowizny właścicielem darowanych przedmiotów.

- Art. 151 § 2 Kodeksu cywilnego (z treści zarzutu wynika, że to błąd językowy i chodzi o art.155 §2 kodeksu cywilnego), traktując przejęcie posiadania za jednoznaczne z nabyciem własności, chociaż aktu przeniesienia własności w żadnej formie w tym czasie nie było (30.10.2015r.).

- Art. 31 § 2 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez nieuzasadnione rozszerzenie wymienionych tam źródeł dochodów zaliczonych do wspólnego majątku małżonków o składniki majątkowe znajdujące się lub nabyte w/do działalności gospodarczej prowadzonej przez jednego małżonka (chodziło tu o przeniesienie składników z jednej jego działalności do drugiej).

- Art. 36 § 3 i art. 36¹ § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez uznawanie, iż drugi małżonek, nie prowadzący działalności gospodarczej, może rozporządzać składnikami znajdującymi się w zarządzanej przez drugiego małżonka działalności gospodarczej bez ich wyłączenia z działalności.

- Art. 10 ust 1 pkt. 8 lit.d z zastrz. ust 2 pkt 3 i w zw. art. 14 ust 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez zaniechanie odniesienia się do wskazań Skarżącej, że nie przekazuje się składników majątkowych nabytych do działalności gospodarczej w formie darowizny (nie przewidzianej prawem podatkowym) bez wcześniejszego ich wyłączenia z takiej działalności, pod rygorem powstania dodatkowych zobowiązań podatkowych.

- Art. 86 ust 1 i ust 2 pkt 1 lit.a u.p.t.u. poprzez odmowę jego zastosowania do podatku naliczonego w fakturach z 15 grudnia 2015 roku o nr [...] i [...];

- Art. 88 ust 3a pkt 4 lit.a u.p.t.u. niezasadnie i błędnie twierdząc, że faktury powyższe stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, nie honorując wskazanej w nich daty 3 listopada 2015 jako daty dokonania czynności. Jeżeli darczyńca skutecznie uchylił się od skutków oświadczenia woli to dokonana w tej dacie czynność prawna pozostaje bez tytułu, który uzupełnia właśnie czynność sprzedaży.

5.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasadzenie kosztów postępowania.

6. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na rozprawie, zważył co następuje:

6.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

6.2. Mimo sformułowania w skardze kasacyjnej szeregu zarzutów naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego jak i materialnego istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy oceny czy w realiach przedmiotowej sprawy Skarżącej przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT z 15 grudnia 2015r. nr [...] oraz nr [...] wystawionych przez J. H. w łącznej kwocie netto 417.000 zł i podatek VAT 95.910 zł, które zdaniem organu nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych, tj. nabycia ciągników samochodowych i naczep ciężarowych.

6.3. Jak wynika z akt sprawy wspólnicy A. sp. j. J.H., D.H. podjęli w dniu 15 października 2015 r. uchwałę o rozwiązaniu spółki z dniem 31 października 2015 r. Postanowili także nie przeprowadzać postępowania likwidacyjnego, a dokonać podziału majątku spółki in natura w równych częściach, według uzgodnionych, bezspornych zasad (art.67 §1 ksh). Takie działanie znajduje umocowanie w obowiązujących przepisach ksh.

W dnu 30 października 2015 r. w oparciu o postanowienie z pkt 2 w. uchwały wspólnicy A. działając w imieniu spółki przekazali J. H. na jego własność wyszczególnione i oznaczone co do tożsamości składniki majątkowe (środki transportu). Wspólnik przejmujący składniki majątku oświadczył, że otrzymał rzeczy ruchome i nakłady inwestycyjne stanowiące 50% majątku rozwiązywanej spółki i obecnie ani w przyszłości nie będzie zgłaszać jakichkolwiek roszczeń do drugiego wspólnika. Zgodnie z art.155 §1 kodeksu cywilnego umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Przeniesienie własności na podstawie protokołu przekazania z dnia 30 października 2015 r. dotyczyło rzeczy oznaczonych co do tożsamości zatem niezasadnie Skarżąca powołuje się na naruszenie art.155 §2 kodeksu cywilnego.

6.4. Z powyższego wynika, że J. H. stał się właścicielem przekazanych mu na własność przez spółkę A. środków transportu w dniu 30 października 2015 r. Wystawione przez A. na rzecz J. H. faktury VAT nr [...] oraz nr [...], w których w których wskazano jako datę wystawienia i datę dokonania dostawy/wykonania usługi – 30 października 2015r. dokumentują zatem przeniesienie własności na mocy protokołu przekazania-przejęcia z dnia 30 października 2015 r. będącego konsekwencją pkt 2 uchwały wspólników A. z 15 października 2015 r. o podziale majątku spółki in natura w związku z jej rozwiązaniem z dniem 31 października 2015 r. (na stronie 3. obu faktur wprost wskazano "zgodnie z protokołem przekazania-przejęcia z dnia 30.10.2015r.").

Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby wspólnicy spółki A. zmienili lub uchylili uchwałę o rozwiązaniu spółki oraz podziale jej majątku in natura i podjęli decyzję o sprzedaży środków transportowych na rzecz J. H.. Potwierdza to także treść oświadczenia J. H. z dnia 23 listopada 2016 r., w którym podał, że "W październiku 2015 r. wraz ze wspólnikiem H. D. (bratowa) podjęliśmy decyzję o likwidacji spółki jawnej A., podział majątku nastąpił w formie protokołu". Biorąc pod uwagę powyższe niezasadne są twierdzenia Skarżącej, że wspólnicy A. podjęli decyzję o sprzedaży objętych protokołem z dnia 30 października 2015 r. środków transportu na rzecz J. H., a faktury potwierdzają tę okoliczność. Sama Skarżąca w skardze kasacyjnej (str.5 pkt 4) wskazuje, że to nie wspólnicy, ale księgowa firmy A. po zasięgnięciu opinii prawnej zdecydowała o formie sprzedaży składników majątku spółki do działalności dotychczasowych wspólników. Nie zmienia tej oceny okoliczność, że jak podnosi Skarżąca, faktycznie ww. faktury wystawione zostały w listopadzie 2015 r., bowiem decydujące znaczenie ma data przeniesienia własności, a nie data wystawienia faktury VAT.

6.5. Kolejna sporna kwestia dotyczy regulacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art.31 §1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Domniemywa się, że przedmioty nabyte w trakcie wspólności małżeńskiej przez jednego z małżonków zostały nabyte z majątku wspólnego na rzecz małżeńskiej wspólności majątkowej, natomiast nabycie rzeczy z majątku osobistego musi wynikać nie tylko z oświadczenia dokonującego transakcji małżonka, ale także z całokształtu okoliczności tego nabycia. Wszystkie przedmioty nie należące do majątku osobistego stanowią składnik majątku wspólnego. W związku z tym przyjmuje się także regułę interpretacyjną, że przedmioty nie wymienione w art. 33 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (stanowiące majątek osobisty) wchodzą w skład majątku wspólnego i na korzyść majątku wspólnego należy rozstrzygać pojawiające się w tej mierze wątpliwości. W konsekwencji np. składniki majątku nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej nie stanowią odrębnego majątku danego małżonka, lecz dorobek małżonków bez względu na to, czy zostały zakupione na potrzeby działalności gospodarczej prowadzonej przez jednego z małżonków, czy też dla celów prywatnych (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt II FSK 204/19). Analogicznie jeżeli chodzi o nabycie przez jednego z małżonków na podstawie art.67 §1 ksh składników majątku w związku z rozwiązaniem spółki jawnej, w której był wspólnikiem.

Nabyte zatem przez J. H. w wyniku podziału majątku spółki A. środki trwałe "weszły" do majątku wspólnego małżonków H.. Z protokołu przekazania-przejęcia wynika, że nabył na własność środki transportowe wspólnik Spółki A. [...], a nie przedsiębiorca M. [...]. Brak także dowodów potwierdzających aby te środki transportowe zostały wprowadzone do działalności gospodarczej J. H.. Zatem zasadnie jako darczyńcy w umowie z dnia 3 listopada 2015 r. wskazani zostali małżonkowie J. H. oraz E. H.. Nawet jednak gdy przyjąć, że stały się składnikami majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą J. H. to nie ma wpływu na ważność umowy darowizny podnoszona przez Skarżącą okoliczność, wynikająca z art.36§3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, że przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie. Z ww. przepisu wynika bowiem tylko możliwość samodzielnego zarządzania przez jednego z małżonków pewnymi składnikami należącymi do majątku wspólnego, ale wspólne zarządzanie tymi składnikami nie czyni dokonanych w jego ramach czynności nieskutecznymi (skoro bowiem może rozporządzać majątkiem wspólnym jeden z małżonków samodzielnie to tym bardziej mogą małżonkowie wspólnie).

6.6. W przedmiotowej sprawie małżonkowie H. zawarli w dniu 3 listopada 2015 r. umowę darowizny ze Skarżącą (córką), w wyniku której przenieśli na Nią własność środków transportu, które J. H. nabył w dniu 30 października 2015 r. wyniku podziału majątku spółki A. będącego następstwem uchwały wspólników o jej rozwiązaniu. W dniu 4 listopada 2015 r. ww. umowa darowizny została zgłoszona w Urzędzie Skarbowym w S., zaś w dniach 5 listopada 2015r. oraz 9 listopada 2015 r. Skarżąca złożyła do Starostwa Powiatowego w S. wnioski o rejestrację 17 pojazdów, gdzie jako dowód własności przedłożyła umowę darowizny, uchwałę wspólników A. s.j. oraz protokół przekazania-przejęcia. Dowody rejestracyjne pojazdów zgłoszonych do rejestracji Skarżąca odebrała w dniach 27 listopada 2015 r. oraz 10 i 11 grudnia 2015 r.

6.7. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożone w dniu 15 grudnia 2015 r. małżonkowie H. oświadczenie, iż uchylają się od skutków prawnych oświadczeń woli złożonych 3 listopada 2015 r. ze skutkiem ex tunc, z uwagi na to że działali pod wpływem błędu w rozumieniu art. 84 kodeksu cywilnego, co do prawa mającego zastosowanie do składników przedmiotów darowizny w chwili jej dokonania jest nieskuteczne. Jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji błędem w rozumieniu art. 84 k.c. jest mylne wyobrażenie o istniejącym stanie rzeczy bądź mylne wyobrażenie o treści złożonego oświadczenia woli. Błąd polega zazwyczaj na fałszywym wyobrażeniu o właściwościach przedmiotu bądź jego stanie prawnym, skutkujące tym, że oświadczenie nie odpowiada rzeczywistej woli składającego. Tymczasem po stronie państwa H. nie może być mowy o jakikolwiek błędzie czy to względem przedmiotu czy też co do prawa, bowiem na dzień 3 listopada 2015r. mieli oni świadomość, że są właścicielami środków transportowych oraz mieli zgody zamiar przekazania ich własności na rzecz córki. Powyższe wynika wprost z treści zawartej umowy darowizny, o czym sami zapewnili w pkt II tejże umowy. Nie ulega zatem wątpliwości, że wolą rodziców Skarżącej było przeniesienia na jej rzecz prawa własności ciągników siodłowych i naczep ciężarowych, którzy to rodzice jako formę przeniesienia własności wybrali umowę darowizny. O powyższym świadczą późniejsze czynności podejmowane przez Skarżącą, która umowę darowizny zgłosiła do Urzędu Skarbowego oraz powołując się na jej treść, złożyła wnioski o przerejestrowanie otrzymanych pojazdów. Skarżąca nabyte składniki majątku ujęła również w ewidencji środków trwałych prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, a zatem nie ulega zatem wątpliwości, że otrzymane pojazdy traktowała jak swoją własność.

Tym samym nie można uznać za skuteczne na gruncie prawa podatkowego uchylenie się darczyńców od swego oświadczenia zawartego w umowie z dnia 3 listopada 2015 r., bowiem w świetle art. 84 § 2 kodeksu cywilnego nie można mówić w tym wypadku o błędzie, ani co do przedmiotu darowizny ani co do prawa. Późniejsze uzyskanie wiedzy, co do korzyści podatkowych związanych z inną formą przeniesienia prawa własności składników majątkowych na rzecz Skarżącej nie może stanowić przesłanki do uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia woli w trybie art. 84 kodeksu cywilnego.

6.8. Mając na względzie powyższe niezasadny jest w konsekwencji zarzut naruszenia art. 86 ust 1 i ust 2 pkt 1 lit.a oraz art. 88 ust 3a pkt 4 lit.a u.p.t.u

Stosownie do art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.t.u. z tytułu nabycia towarów i usług w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

W świetle art. 86 ust. 1 u.p.t.u. prawo do odliczenia podatku od towarów i usług, gwarantujące realizację zasady neutralności podatku VAT, realizowane jest w oparciu o faktury dokumentujące transakcje, które muszą być wiarygodne tak od strony formalnej jak i materialnej. Oznacza to, że muszą odzwierciedlać transakcje zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Od tej zasady u.p.t.u. przewiduje szereg wyjątków, a jeden z nich uregulowany został w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a. Zgodnie z tym przepisem nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności.

Ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala na uznanie za logiczną i uzasadnioną konstatację, że J. H. nie dokonał dostawy (sprzedaży) towarów uwzględnionych na fakturach nr [...] i [...], tj. 15 grudnia 2015 r. Przedmiotowe faktury nie mogą zatem stanowić podstawy do odliczenia przez Skarżącą wynikającego z nich podatku naliczonego. Środki transportu przeszły bowiem na własność Skarżącej na podstawie umowy darowizny z 3 listopada 2015r.

6.9. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 10 ust 1 pkt 8 lit.d z zastrz. ust 2 pkt 3 i w zw. art. 14 ust 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ponieważ przepisy te nie były i nie mogły być stosowane przez organy podatkowe w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji oceniane przez Sąd pierwszej instancji z uwagi na to, że nie dotyczą podatku od towarów i usług.

7. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.204 pkt 1 tej ustawy.

E.Olechniewicz M. Olejnik I.Najda-Ossowska