Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 1313/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Rysz (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Irena Kudiura, Asesor WSA Michał Sowiński, Protokolant Marcin Jurkowski, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi [...] właściciela P.P.H.U. "M" na decyzję Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w W. z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia [...].01.2002 r. nr [...] w części dotyczącej odsetek wyrównawczych 2. w pozostałej części skargę oddala 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu [...].02.1999r. P.P.H.U. " M" [...] zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci zapalniczek kieszonkowych, gazowych, jednorazowych, importowanych z Wietnamu , na podstawie dokumentu SAD Nr [...].

Do zgłoszenia celnego zostały dołączone m.in. faktura nr [...] z dn.[...].01.1999r. wystawiona przez firmę G., dwie faktury z kosztami transportu nr [...] z dnia [...].02.1999r. i załadunku nr [...] z dnia [...].02.1999r. wystawione przez I. Polska Sp. z o.o. w P. oraz ogólne świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...].01.1999 r. potwierdzające wietnamskie pochodzenie towaru.

W wyniku kontroli przeprowadzonej w siedzibie firmy " M" przez funkcjonariuszy Generalnego Inspektoratu Celnego stwierdzono istnienie dodatkowej faktury nr [...] z dnia [...] lutego 1999r. wystawionej przez I. Polska Sp. z o.o. w P. na kwotę [...]zł z tytułu kosztów frachtu morskiego ( k 46 akt adm).

W związku z wynikami kontroli Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...].09.2000r. wszczął z urzędu postępowanie celne dotyczące zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] lutego 1999r.

Decyzją z dnia [...].12.2000r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. uznał zgłoszenie celne SAD nr jw. za nieprawidłowe w części dotyczącej kosztów transportu, wartości celnej i ponownie określił kwotę długu celnego w oparciu o nowe dane.

Od powyższej decyzji Strona nie wniosła odwołania.

Pismem z dnia [...].04.2001r. nr [...] Generalny Inspektorat Celny poinformował Dyrektora Urzędu Celnego w W. o wynikach kontroli dokumentów załączonych do ww. zgłoszenia celnego, na podstawie, których Strona zgłosiła towar jako pochodzący z Wietnamu. Z przedmiotowego pisma wynika, iż na terytorium Wietnamu nie ma firmy produkującej zapalniczki a jedynie montownia, w której składa się zapalniczki z różnych części produkowanych poza Wietnamem. Ponadto pismem z dnia [...].08.2000r. wietnamskie władze celne poinformowały polskie organy celne, iż świadectwa pochodzenia wystawione przez T. Sp. z o.o., zostały sfałszowane. Wobec tego Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...].05.2001r. wznowił z urzędu postępowanie celne zakończone decyzją ostateczną Dyrektora Urzędu Celnego w W. nr [...] z dnia [...].12.2000r.

W dniu [...]. 01. 2002r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. wydał decyzję nr [...], mocą której zmienił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...].12.2000r. w zakresie pochodzenia towaru, stawki celnej oraz ponownie określił kwotę długu celnego przyjmując do jej wymiaru stawkę celna autonomiczna podwyższoną o 100%.

Decyzją nr [...] z dnia [...].02.2003r.wydaną na skutek odwołania strony Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego nie podzielając zarzutów zawartych w odwołaniu.

W uzasadnieniu decyzji organ celny wskazał, że stosownie do §11 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r.w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towaru, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. z 1997r. Nr 130, poz.851 z późniejszymi zmianami), pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Wykaz ten obejmuje m.in. zapalniczki gazowe, a więc odnosi się do towaru objętego zakwestionowanym zgłoszeniem celnym. W § 13 ww. rozporządzenia zostały wskazane warunki, jakim powinno odpowiadać świadectwo pochodzenia.

W przedmiotowej sprawie pismem z dnia [...].08.2000r. [...] władze celne poinformowały polskie organy celne, że T. Sp. z o.o. z Wietnamu posługiwała się fałszywymi świadectwami pochodzenia. Zatem świadectwo pochodzenia nr.[...] z dnia [...].01.1999r. dołączone do zgłoszenia celnego, będącego przedmiotem niniejszej sprawy było sfałszowane. Ponadto z przeprowadzonego przez Generalny Inspektorat Celny postępowania wyjaśniającego wynika, iż na terytorium Wietnamu nie ma firmy produkującej zapalniczki gazowe, a jedynie montownia, w której składa się zapalniczki z różnych części produkowanych poza Wietnamem ( pismo Konsula Generalnego RP w Hong Kongu z dnia [...].09.2000r.). Jak wynika z kolei z pisma Ambasady RP w Hanoi z dnia [...].06. 2001r. firma T. nie przedstawiła dokumentacji pozwalającej na zbadanie pochodzenia poszczególnych materiałów wykorzystywanych do produkcji ( montażu ) zapalniczek i procentowego wkładu tych komponentów w gotowym produkcie.

W przedmiotowej sprawie oparto się również na ustaleniach niemieckiej administracji celnej. Z treści pisma z dnia [...].05.2001r. nr [...] wynika, że firma PPHU M. przedłożyła do ww zgłoszenia celnego sfałszowany konosament morski wystawiony na przewóz kontenera [...] na trasie HO Chi Minh do Hamburga. Tymczasem w rzeczywistości kontener ten przewieziony został do Hamburga z Hong Kongu o czym świadczy konosament nr [...] przekazany przez niemieckie władze celne. Przedłożenie przez Stronę sfałszowanego konosamentu morskiego miało na celu wprowadzenie Dyrektora Urzędu Celnego w W. w błąd co do kraju pochodzenia towaru.

Strona nie przedłożyła żadnych dokumentów, które potwierdzałyby pochodzenie towarów, stanowiących przedmiot importu, mimo, że była pouczana o takiej możliwości zarówno przez

Organ celny I instancji ( postanowienie dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...].05.2001r.) jaki II instancji ( pismo nr [...] z dnia [...].07.2002r.i z dnia [...].10.2002r.)

Tak więc wobec braku możliwości ustalenia kraju pochodzenia importowanych towarów w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie ust. 7 części A Postanowień Wstępnych do Taryfy Celnej stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz.U. z 1998r. Nr 158, poz.1036), zgodnie z którym do towarów dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru stosuje się stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100 % jeżeli jest ona wyższa od stawki celnej autonomicznej.

W zakresie obciążenia Strony odsetkami wyrównawczymi Dyrektor Izby Celnej powołał się na treść art.222 § 4 Kodeksu celnego oraz § 1 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczenia. Wskazał również, że posłużenie się przez Stronę fałszywymi dokumentami wyklucza istnienie po jej stronie dobrej wiary.

Od tej decyzji [...] właściciel P.P.H.U. "M" wniósł skargę, w której zarzucił Dyrektorowi Izby Celnej Port Lotniczy w W. rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 187§ 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie wybiórczych ustaleń.

W szczególności Dyrektor Izby Celnej przyjął za udowodniony fakt, że załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia zostało sfałszowane. Jednak z pisma wietnamskiego Ministerstwa Handlu, z [...].08.2000r. powyższe nie wynika. Nie uściślono w nim, jakiego konkretnie świadectwa pochodzenia dotyczy, ani na jakiej podstawie zostało wystawione. Jest to co prawda dokument urzędowy, o jakim mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, jednak § 3 tegoż artykułu dopuszcza możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu. Taki przeciwdowód Skarżąca przeprowadziła składając do akt sprawy pismo Ministra Planowania i Inwestycji Socjalistycznej Republiki Wietnamu z dn. [...].10.1997r. w przedmiocie zezwolenia na inwestycje Przedsiębiorstwa Tworzyw Sztucznych

T. z Wietnamu. W ocenie Strony dokument ten świadczy bezpośrednio o istnieniu producenta zapalniczek na eksport, który zgodnie z prawem mógł wystawić świadectwo pochodzenia na swój towar.

Skarżący nie kwestionował możliwości przyjęcia przez polskie organy celne jako dowodu dokumentu sporządzonego przez władze obcego kraju, która wynika wprost z art. 270 § 1 Kodeksu celnego. Polemizował natomiast z tymi twierdzeniami Dyrektora Izby Celnej, z których zdawało się wynikać, iż polskie organy są zobligowane do podejmowania rozstrzygnięć na podstawie takich dokumentów.

Powyższe rozważania dotyczą również zarzutów Dyrektora Izby Celnej w kwestii sfałszowania konosamentu. W tym zakresie organ nie wskazał także dlaczego administracja niemiecka zakwestionowała jeden, a przedstawiła inny konosament dotyczący tego samego kontenera.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Wobec tego, że w sprawie niniejszej skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało przed tym dniem zakończone, stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), do rozpoznania skargi właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zakres kognicji sądów administracyjnych ogranicza się do badania zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa, w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny.

Badając sprawę z tego punktu widzenia Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących rażącego naruszenia prawa procesowego poprzez dokonanie wybiórczych ustaleń i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego przez organ celny II instancji.

Stosownie do dyspozycji art. 19 § 1 Kodeksu celnego ustalenie pochodzenia towarów dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towaru.

W wyniku postępowania zmierzającego do weryfikacji przedstawionego przez stronę świadectwa pochodzenia otrzymano odpowiedź z dnia [...].08.2000r. Ministerstwa Handlu Socjalistycznej Republiki Wietnamu, z której wynika, że Ministerstwo to działając we współpracy z Wietnamską Izbą Handlu i Przemysłu ( figurującą jako wystawca świadectwa nr [...] przedłożonego przez Stronę ) stwierdziło, że spółka z o.o. T. posługiwała się fałszywymi świadectwami pochodzenia. Przedmiotem weryfikacji przeprowadzonej na wniosek polskich władz celnych były świadectwa pochodzenia, obejmujące towar w postaci zapalniczek gazowych wystawione przez firmę T. Sp. z o.o. Zgodnie z treścią art. 270 § 1 Kodeksu celnego organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. W niniejszej sprawie organy celne jako dowód wykorzystały pismo wietnamskiego Ministerstwa Handlu z [...].08.2000r. Pismo to wbrew twierdzeniom Skarżącego nie ma waloru dokumentu urzędowego, albowiem w postępowaniu celnym, ( w którym przepisy działu IV Ordynacji podatkowej stosuje się " odpowiednio") tylko polskim dokumentom urzędowym jest przypisana moc dowodowa, o której mowa w art. 194 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Jednak stanowiło ono dowód, podlegający swobodnej ocenie na tle całokształtu materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym (art. 191 Ordynacji podatkowej ). W tym też sensie dowód ten mógł zostać obalony kontrdowodem. Nie jest jednak takim skutecznym przeciwdowodem, przedstawione przez Stronę, pismo Ministerstwa Planowania Inwestycji Socjalistycznej Republiki Wietnamu z [...].10.1997r., z którego wynika, iż zezwala się obywatelowi portugalskiemu- [...] na utworzenie przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym, w celu produkcji m.in. zapalniczek gazowych. Fakt, że w 1997r. wydano zezwolenie na utworzenie przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym, w celu produkcji zapalniczek gazowych, nie świadczy, iż taka produkcja była kontynuuowana, a co najważniejsze, że wytworzone produkty spełniają warunek dla uzyskania świadectwa pochodzenia, o którym mowa w § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów(...)[ Dz. U. z 1997r.Nr 130 poz.851 z późn. zm.]. Należy w tym miejscu zauważyć, że również pismo przedstawione przez Skarżącego nie posiada waloru dokumentu urzędowego, z przyczyn opisanych wyżej, tak więc podlega takiej samej swobodnej ocenie jak inne dowody.

Oba omówione dokumenty nie wyczerpały całości postępowania dowodowego w zakresie zmierzającym do weryfikacji świadectwa pochodzenia.

W szczególności istotne były w tym aspekcie wyniki ustaleń niemieckiej administracji celnej przesłanych przy piśmie z dnia [...].05.2001 r. nr[...] [ str 113 - 114 akt administracyjnych]. Informacje te zostały uzyskane w trybie współpracy administracji celnych przewidzianej Protokołem Nr 6 Układu Europejskiego z 16 grudnia 1991r. Dotyczyły one konosamentu morskiego z dn. [...] stycznia 1999r. [...] na przewóz kontenera [...], w którym wg. zgłoszenia celnego stanowiącego przedmiot niniejszej sprawy (poz.31 dokumentu SAD z [...].02.1999r.) znajdowały się sprowadzone towary. Weryfikacja konosamentu przeprowadzona przez Celny Urząd Śledczy w Hamburgu w filii O. (wystawca konosamentu) doprowadziła do ustalenia, iż faktycznym portem załadunku jest Hong Kong, a nie HO Chi Minh – jak wynikało z konosamentu przedstawionego przez Skarżącego. Niemieckie władze celne przy piśmie z [...].05.2001r przedstawiły autentyczny konosament [...] uzyskany od firmy O. ( wystawcy), co prowadzi do wniosku, iż Strona do zgłoszenia celnego dołączyła sfałszowany dokument.

Zgodnie z treścią § 2 art. 19 Kodeksu celnego w wypadku wątpliwości co do pochodzenia towarów organ celny może zażądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie importowanego towaru.

Pismami z [...].07.2001r. nr [...] (organu I instancji) i z [...].07.2002r.oraz [...].10.2002r.nr [...] (organu II instancji) Strona była informowana o możliwości nadesłania dodatkowych dokumentów, które mogłyby mieć wpływ na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. W odpowiedzi na to wezwanie, oprócz omówionego wyżej zezwolenia Ministerstwa Planowania i Inwestycji Socjalistycznej Republiki Wietnamu z [...].10.1997r., Skarżąca, nie przedstawiła żadnych innych dowodów.

Te okoliczności, w połączeniu z treścią pisma Ministerstwa Handlu Socjalistycznej Republiki Wietnamu z dn. [...].08.2000r. oraz informacjami od polskich przedstawicielstw dyplomatycznych, iż na terenie Wietnamu znajduje się tylko montownia zapalniczek gazowych, a także odmową firmy T. udostępnienia dokumentów na podstawie których udokumentowano by wielkość udziału wartości dodanej do przywiezionych części w kosztach produkcji zapalniczki oraz wielkość udziału użytych materiałów w cenie ex works montowanego typu zapalniczki, doprowadziły do odmowy uznania przez organy celne autentyczności świadectwa pochodzenia sprowadzonego towaru.

Zdaniem Sądu ocena powyższych dowodów dokonana w zaskarżonej decyzji była właściwa, nie przekraczała granic zakreślonych w treści art. 191 Ordynacji podatkowej , nie naruszała też obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego a zgromadzony materiał dowodowy pozwolił dokonać niewadliwych ustaleń stanu faktycznego w zakresie istotnym dla wyjaśnienia sprawy tzn. autentyczności świadectwa pochodzenia.

Zatem, w sytuacji, gdy pochodzenie towaru nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, prawidłowo organy celne uznały, że zastosowanie mają postanowienia ustępu 7 części A Postanowień Wstępnych do Taryfy Celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej( Dz.U. z 1998r. Nr 158, poz.1036).

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie może się jednak ostać w części dotyczącej odsetek wyrównawczych. Zawarte w sentencji decyzji organu I instancji orzeczenie o odsetkach nie odpowiada wymaganiom art. 210 Ordynacji podatkowej, gdyż stanowiąc, że "wyliczenie kwoty odsetek wyrównawczych dokona Dział Finansowy Urzędu Celnego w W.od dnia[...] lutego1999r." przesądza jedynie zasadę, iż odsetki należą się i od kiedy, podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie winno określać ponadto ich wysokość za jeden dzień oraz wskazanie daty końcowej (do dnia zapłaty należnej kwoty). Zawarty w decyzji zapis ujęty w formie informacyjnej, w zestawieniu z dalszą praktyką postępowania organów celnych wyliczania kwoty odsetek w drodze czynności materialno-technicznej, stwarza swoistą pułapkę, powodującą, iż strona pozbawiona jest na etapie ustalenia wysokości odsetek możliwości odwołania się, co narusza jej podstawowe procesowe uprawnienia, godząc w zasadę zaufania do organów Państwa (art. 121 § l Ordynacji podatkowej). Jeśli zaś chodzi o przepisy prawa materialnego, to stosownie do postanowień art. 222 § 4 Kodeksu celnego, jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze. W wykonaniu ustawowego upoważnienia zamieszczonego w art. 222 § 5 Kodeksu celnego, wypadki i warunki pobierania tych odsetek oraz sposób ich naliczania określone zostały w obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzeniu Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.). Zgodnie z unormowaniami zawartymi w tym rozporządzeniu organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem sytuacji, gdy:

1) dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania,

2) kwota odsetek wyrównawczych, naliczonych w odniesieniu do towarów objętych tym samym zgłoszeniem celnym, nie przekracza równowartości 20 €.

Z powyższego wynika, że w sytuacjach określonych rozporządzeniem, mimo wypełnienia dyspozycji art. 222 § 4 Kodeksu celnego odsetki nie są pobierane. Zaskarżona decyzja nie zawiera ustaleń w zakresie osiągnięcia przez stronę skarżącą korzyści finansowej z przesunięcia daty zarejestrowania kwoty należnej wynikającej z długu celnego. Wskazane naruszenia przepisów Kodeksu celnego w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej uznać należy za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Całokształt przedstawionych okoliczności upoważnia do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja w pozostałym zakresie odpowiada prawu. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, opierając swoje rozstrzygnięcie na treści art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), postanowił oddalić skargę, jako nieuzasadnioną.