Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 137/90
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1990-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Powołane przepisy: article: art. 209
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie orzekającym /art. 209 Kpa/, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej.

TEZY

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie orzekającym /art. 209 Kpa/, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Anny P. na decyzję Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 13 października 1989 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia do zespołu i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Okręgowej Rady Adwokackiej w W. kwotę złotych sześć tysięcy tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Sprawa odmowy przyjęcia Anny P. do zespołu adwokackiego była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 11 lipca 1989 r. SA/Wr 66/89 uchylił uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. nie uwzględniającą odwołania od uchwały zespołu adwokackiego w J.G. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wypowiedział pogląd, że osoby, którym już wyznaczono siedzibę w danej miejscowości, w przyjęciu do działającego tam zespołu adwokackiego korzystają z pierwszeństwa w stosunku do innych adwokatów ubiegających się dopiero o przeniesienie lub wyznaczenie siedziby. Niezależnie od wytkniętych wadliwości proceduralnych Sąd zauważył też, że działanie Okręgowej Rady Adwokackiej zmierza w istocie do pozbawienia wszelkiego znaczenia uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu Annie P. siedziby właśnie w J.G.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Okręgowa Rada Adwokacka w W. uchwałą z dnia 13 października 1989 r. nie uwzględniła odwołania Anny P. od uchwały zespołu adwokackiego, informując w uzasadnieniu o zaproponowaniu wnioskodawczyni wykonywania zawodu indywidualnie bądź przyjęcia do zespołu w K.G. Następnie zaś polemizuje z uzasadnieniem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, a mianowicie odpiera zarzut, że celem samorządu adwokackiego jest kultywowanie elitarnych tradycji korporacyjnych, a także ocenia jako "zupełnie niezrozumiałe" stwierdzenie o pierwszeństwie przysługującym osobom, którym wyznaczono siedzibę w danej miejscowości.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Anna P. obszernie przedstawia przebieg swoich starań oraz posiedzeń Okręgowej Rady Adwokackiej, w których uczestniczyła. Zarzuca podjętej uchwale naruszenie przepisów prawa, zwłaszcza zaś art. 9, art. 12, art. 13 i art. 77 Kpa, oraz zasad współżycia społecznego i słusznego interesu skarżącej.

Odpowiadając na skargę, Okręgowa Rada Adwokacka w W. podkreśla, że uspołecznienie adwokatury nie może pozbawić członków zespołów możliwości swobodnego kształtowania składu osobowego zespołów. Uchwała nie zamyka skarżącej drogi do wykonywania zawodu. W konkluzji wniesiono o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z aprobatą należy odnotować zapewnienie skarżącej czynnego udziału w toku ponownego rozpatrywania jej odwołania od uchwały zespołu przez Okręgową Radę Adwokacką, a także zaproponowanie możliwości indywidualnego wykonywania zawodu. Jednakże uzasadniając swoją uchwałę, Okręgowa Rada Adwokacka w W. skoncentrowała się na polemice z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zamiast przedstawić ustalenia poczynione w celu wykonania zaleceń sądu zawartych w tym wyroku. Najbardziej nawet wyszukane argumenty przeciw ocenie prawnej sądu nie wyłączają przecież obowiązywania dyrektywy wynikającej z art. 209 Kpa. Według tego przepisu ocena prawna wypowiedziana w wyroku sądu administracyjnego wiąże w konkretnej sprawie zarówno ten sąd, jak i organ wydający decyzję.

Pierwszy z polemicznych wątków uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie ma żadnego znaczenia dla sprawy i w istocie polega na niedokładnym odczytaniu uzasadnienia wyroku, w którym stwierdzono, że "celem samorządu adwokackiego nie jest bowiem kultywowanie elitarnych tradycji korporacyjnych, lecz organizowanie działalności o charakterze publicznym (...)".

Inny natomiast jest charakter polemiki z tezą o pierwszeństwie w przyjęciu do zespołu, przysługującym osobie, której wyznaczono siedzibę w danej miejscowości; celem bowiem tej polemiki jest zaprzeczenie wykładni dokonanej poprzednio przez sąd administracyjny, który dał jej wyraz w postaci oceny prawnej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie orzekającym, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co nie nastąpiło w warunkach tej sprawy. Uchylenie omawianego obowiązku następuje też po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej. Nie godząc się z oceną prawną, która - zdaniem organu - rażąco narusza porządek prawny, organ orzekający właśnie na drodze rewizji nadzwyczajnej powinien poszukiwać uwzględnienia swoich racji. Wybierając zaś drogę jedynie ignorowania niewygodnej mu oceny prawnej, sam narusza prawo, a ponadto nie może liczyć na skuteczność takiego działania. Organ nie musi zgadzać się z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale dopóki nie zostanie ono uchylone w drodze rewizji nadzwyczajnej, dopóty musi je respektować.

Moc wiążąca oceny prawnej sądu administracyjnego nie zależy od trafności owej oceny. Wypada jednak przypomnieć uzasadnienie tezy kwestionowanej obecnie przez Okręgową Radę Adwokacką w W. Wyznaczając siedzibę, organy samorządu adwokackiego kierują się koniecznością prawidłowego rozmieszczenia adwokatów w celu zapewnienia ludności należytej pomocy prawnej /art. 68 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - Dz.U. nr 16 poz. 124/, co w praktyce oznacza posługiwanie się planem rozmieszczenia zespołów adwokackich, adwokatów i aplikantów adwokackich /art. 58 pkt 7 tej ustawy/, ustalonym przez Naczelną Radę Adwokacką w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości. Wyznaczając zatem siedzibę w danej miejscowości, organy samorządu adwokackiego kierują się występowaniem wolnych miejsc, mając na względzie właśnie to, że będą one obsadzone przez osoby objęte uchwałami o wyznaczeniu siedziby.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy podjęcie zaskarżonej uchwały nastąpiło w warunkach zlekceważenia oceny prawnej wyrażonej przez sąd administracyjny. W szczególności z owej oceny wypływał obowiązek wyjaśnienia, czy inni adwokaci, wymienieni w uzasadnieniu uchwały zespołu adwokackiego i poprzedniej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej, mieli już w dniu złożenia wniosku przez Annę P. prawomocnie załatwione sprawy przeniesienia siedziby do J.G.

Skoro z wyżej wywiedzionych przyczyn zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem art. 209 Kpa to nastąpiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka zaś wadliwość rozstrzygnięcia uzasadnia uwzględnienie skargi na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa.

O zwrocie kosztów na rzecz skarżącej orzeczono w myśl art. 208 Kpa.