Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 161/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Prezydentem Miasta P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. W. w sprawie skierowania do Ośrodka dla Bezdomnych postanawia: wskazać Prezydenta G. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 1 lipca 2019 r. Prezydent Miasta G. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta P. o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku R. W. w sprawie skierowania do Ośrodka dla Bezdomnych.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że R. W. w dniu 29 kwietnia 2019 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. (dalej jako: MOPR w P.) z prośbą o skierowanie do Ośrodka dla Bezdomnych nr [...] w P. Pismem z 10 maja MOPR w P. przekazał wniosek wraz z załącznikami do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (dalej jako: MOPS w G.), celem rozpatrzenia według właściwości.

Organ wnioskujący wskazał, że MOPR w P. uznał się niezasadnie za organ niewłaściwy, dlatego ośrodek pismem z dnia 24 maja 2019 r. przesłał wniosek wraz z nadesłaną dokumentacją do MOPR w P.

MOPR w P. pismem z 10 czerwca 2019 r. ponownie przesłał do MOPS w G. wniosek strony wraz z załącznikami.

Organ wnioskujący wyjaśnił, że z otrzymanej przez niego dokumentacji wynika, iż zainteresowany przebywa w Ośrodku dla Bezdomnych nr [...] w P., ul. K., P., natomiast ostatni adres zameldowania na pobyt stały posiada w G., ul. S.. Analizując zgromadzoną dokumentację, w tym oświadczenie R. W. ustalono, iż zainteresowany jest zatrudniony na umowę o pracę w firmie "P." w P., planuje zmianę pracy lub rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. Nadto w załączonej dokumentacji jest także kserokopia wniosku złożonego przez stronę o ustalenie uprawnienia do zawarcia w 2020 r. umowy najmu lokalu mieszkalnego, który to dokument kierowany jest do Biura Spraw Lokalowych - Odział Pomocy Mieszkaniowej Urzędu Miejskiego w P., ul. M. W ocenie organu powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują na brak woli stałego przebywania i zamieszkiwania w G. i świadczą o fakcie, iż strona w przyszłości nie zamierza powrócić do miejsca swojego zameldowania i wiąże swój pobyt w mieście P. z zamiarem stałego pobytu.

Organ wnioskujący podniósł, że dla ustalenia właściwości organu nie ma znaczenia miejsce zameldowania wnioskodawcy. Miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. jest bowiem miejscowość, nie zaś konkretna nieruchomość. W ocenie organu obecne miejsce pobytu wnioskodawcy, które wyznacza właściwość miejscową organu, pozwala na ustalenie, że organem właściwym w sprawie jest Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta P. stwierdził, że placówka o skierowanie do której ubiega się R. W. nie stanowi lokalu mieszkalnego w rozumieniu ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1182 ze zm.). Wskazywany przez stronę fakt pracy w P. nie znalazł poparcia w dokumentacji - zainteresowany mimo złożonych deklaracji - nie przedłożył bowiem umowy o pracę ani żadnego innego dokumentu potwierdzającego fakt zatrudnienia. Do dnia złożenia odpowiedzi na wniosek Prezydenta Miasta G., R. W. nie zarejestrował się także w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. Z posiadanych przez MOPR w P. informacji wynika również, że złożony przez stronę wniosek o ustalenie uprawnienia do zawarcia w 2020 r. umowy najmu lokalu mieszkalnego nie będzie mógł zostać pozytywnie rozpatrzony ze względu na nieprzedłożenie wymaganej do wniosku dokumentacji. W związku z powyższym MOPR w P. za przedwczesne uznał domniemywanie przebywania w P. przez zainteresowanego z zamiarem stałego pobytu.

Zdaniem Prezydenta Miasta P., R. W. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm. - dalej jako: "u.p.s."), a gminą właściwą do przyznania pomocy jest gmina G. - zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. Ostatnim bowiem miejscem zameldowania na pobyt stały strony jest G., ul. S.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. Przez spory, o których mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć sytuacje, w których przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, tj. każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie negatywnym sporem o właściwość między dwoma organami samorządu terytorialnego mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku R. W. w sprawie skierowania do schroniska dla bezdomnych.

Dla rozstrzygnięcia powstałego sporu podstawowe znaczenie ma przepis art. 101 u.p.s. określający właściwość miejscową gminy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust.1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach zaś szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki, gdy chodzi o świadczenia wymienione m.in. w art. 37 u.p.s., właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3).

W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności istotne jest to, czy ubiegający się o świadczenie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., zgodnie z którym, za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 1234 ze zm.), pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalenia w niniejszej sprawie upoważniają do stwierdzenia, że aktualnie R. W. jest osobą bezdomną, o której mowa w art. 6 pkt 8 u.p.s. Jest bowiem osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Nie zamieszkuje on bowiem w lokalu mieszkalnym przeznaczonym na pobyt stały w celu zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych oraz nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Z dokonanych ustaleń wynika bowiem, że strona w dniu złożenia wniosku o pomoc, przebywała w Ośrodku dla Bezdomnych nr [...] w P. W trakcie przeprowadzanego przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego R. W. wskazał, że musiał opuścić mieszkanie w G. po śmierci żony w 2012 r. gdyż mieszkanie było własnością teścia. Po opuszczeniu Zakładu Karnego w 2018 r., gdzie przebywał przez 4 lata, pomieszkiwał u znajomych, a następnie udał się do Ośrodka dla Bezdomnych w P.

Miejsca pobytu strony w Ośrodku dla Bezdomnych w P., nie można uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Pobyt w tego typu ośrodku jest pozbawiony cechy trwałości i nie można przyjąć, że jest miejscem, w którym koncentruje się działalność życiowa i cele przebywających tam osób. W konsekwencji należy uznać stronę za osobę bezdomną.

Dlatego właściwość miejscową gminy w sprawie należy ustalić, zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s., według miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanego była miejscowość G., to organem właściwym w sprawie jego wniosku jest Prezydent Miasta G.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.