Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3157/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 9, art.112, art.134
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie oraz M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1406/18 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 7 listopada 2018 r., nr OA.771.68.2018 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1406/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 7 listopada 2018 r., nr OA.771.68.2018, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, uchylił zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 20 lipca 2018 r., nr PINB.SIO.Pw.7356/I 1/11/12/13/14/15/16/17/18, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. (dalej: "PINB") ustalił dla A. K. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych za nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. gr. [...] położonej w miejscowości B., gmina C., wykonaną bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Organ I instancji pouczył, że na powyższe postanowienie służy stronom prawo wniesienia zażalenia do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Postanowienie PINB zostało doręczone pełnomocnikowi A. K., G. S., za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 30 lipca 2018 r.

Postanowieniem z dnia 9 października 2018 r., nr DON.7200.241.2018.SZG, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyznaczył Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB") do rozpatrzenia zażalenia M. B. oraz A. K. na postanowienie PINB z dnia 20 lipca 2018 r.

Działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 2098 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października 2018 r. dot. wyłączenia Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od udziału w postępowaniu zażaleniowym, PWINB stwierdził, że zażalenie A. K. na postanowienie PINB z dnia 20 lipca 2018 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do wniesienia zażalenia w art. 141 § 2 k.p.a.

Organ wyjaśnił, że skoro postanowienie PINB zostało doręczone pełnomocnikowi A. K., G. S., za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 30 lipca 2018 r., to termin do wniesienia zażalenia na w/w postanowienie upływał dnia 6 sierpnia 2018 r. Zażalenie A. K. zostało nadane w placówce pocztowej w miejscowości D. w dniu 3 sierpnia 2018 r. (data stempla pocztowego na kopercie). Przesyłka ta została nadana do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Lublinie. Z uwagi na to, że przesyłka zawierała niewłaściwy adres, została zwrócona do nadawcy, a następnie została ponownie nadana w dniu 9 sierpnia 2018 r. w placówce pocztowej w miejscowości C., tj. z trzydniowym uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia zażalenia.

Organ wyjaśnił, że w rozpatrywanym przypadku przesyłka została zwrócona. Gdyby przesyłka z daty pierwszego nadania wpłynęła do Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wówczas organ ten nadałby sprawie bieg, zgodnie z art. 131 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Ponieważ przesyłka nadana w dniu 3 sierpnia 2018 r. nie została skutecznie doręczona do organu administracji publicznej, nie pozwoliło to na skorzystanie z art. 65 § 1 k.p.a.

W ocenie organu II instancji postanowienie PINB z dnia 20 lipca 2018 r. zawiera prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia zażalenia do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zatem z powyższego wynika, że nie został zachowany siedmiodniowy termin wniesienia zażalenia, wynikający z k.p.a. W takim przypadku zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

W skardze na to postanowienie A. K. zażądał uchylenia przedmiotowego postanowienia i przekazania sprawy do rozpatrzenia przez organ nadzoru budowlanego. Skarżący wyjaśnił, że zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu PINB, zażalenie na ww. postanowienie złożył w przysługującym mu terminie w dniu 3 sierpnia 2018 r. W zażaleniu szczegółowo opisał wady wydanego postanowienia i zaadresował na adres LWINB w Lublinie, który posiadał z wcześniejszych korespondencji. Ponieważ aktualny adres LWINB w Lublinie uległ zmianie odebrał przesyłkę powrotną i odesłał ją na nowy adres wkładając do koperty wcześniejszą korespondencję, która potwierdza datę nadania mojego zażalenia do LWINB w Lublinie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarga zasługuje na uwzględnienie. Stwierdzając, że ustalenia stanu faktycznego są bezsporne, Sąd wskazał iż zażalenie zostało skierowane do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na adres: ul. [...]. Adres ten był znany skarżącemu w związku z wieloletnim postępowaniem. Skarżący nie posiadał wiedzy o zmianie adresu siedziby organu, nikt go o tym fakcie nie poinformował. Stąd też skarżący z zachowaniem terminu do wniesienia zażalenia skierował je, zgodnie z pouczeniem, do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na adres, który wcześniej posiadał. Pouczenie to było błędne, ponieważ środki odwoławcze kieruje się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu I instancji. Wobec tego złożone w dniu 3 sierpnia zażalenie jest skutecznie wniesione i obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest jego merytoryczne rozpoznanie.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli: profesjonalny pełnomocnik Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie oraz profesjonalny pełnomocnik M. B. – uczestniczki postępowania.

W pierwszej skardze kasacyjnej wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez niewskazanie podstawy prawnej wyroku, polegające na braku wskazania w uzasadnieniu wyroku przepisu czy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenie skutkowało uwzględnieniem skargi, niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku poprzez brak wykazania wpływu naruszenia przepisów procesowych na wynik sprawy oraz niewyjaśnienie, z jakich powodów zażalenie nadane na wadliwy adres organu, które nie zostało doręczone temu organowi i zostało zwrócone adresatowi należy uznać za zażalenie skutecznie wniesione, podlegające merytorycznemu rozpoznaniu – co nie daje rękojmi, że dokonano w sposób zgodny z powołanymi przepisami kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia,

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 141 § 2 k.p.a., art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., art. 134 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez uznanie, że Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia 20 lipca 2018 r., znak: PINB.SIO.Pw.7356/I-l/l 1/12/13/14/15/16/17/18, w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej, naruszył w/w przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu od strony skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zdaniem organu skarżącego kasacyjnie, uzasadnienie wyroku zostało sporządzone w sposób, który pozbawia organ informacji o powodach uwzględnienia skargi, ponieważ uzasadnienie to nie zawiera podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Podniesiono, że WSA w Rzeszowie wskazując w podstawie prawnej wyroku na art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., czyli na naruszenie przepisów postępowania, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie powiązał tego przepisu z żadnymi przepisami proceduralnymi, których naruszenie w postępowaniu administracyjnym skutkowało uwzględnieniem skargi.

Nadto, WSA w Rzeszowie nie wyjaśnił z powołaniem się na przepisy prawa, dlaczego termin do wniesienia zażalenia został zachowany, skoro przesyłka nadana w dniu 3 sierpnia 2018 r. została zwrócona adresatowi. Skutecznie doręczoną przesyłką do organu była przesyłka nadana w dniu 9 sierpnia 2019 r., a więc po upływie terminu do wniesienia zażalenia.

Skarżący kasacyjnie organ wskazał, że termin do wniesienia skargi biegł od dnia 30 lipca 2018 r. do dnia 6 sierpnia 2018 r. i upłynął on bezskutecznie, ponieważ zażalenie zostało doręczone Lubelskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego przesyłką nadaną w urzędzie pocztowym w dniu 9 sierpnia 2018 r. Skarżący kasacyjnie przyznał, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia wynikało z zaadresowania jej przez skarżącego na nieaktualny adres organu, nie mniej jednak ani w zażaleniu, ani też w żadnym innym piśmie procesowym strona nie zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.

Jednocześnie wskazano, że organ administracji publicznej nie może rozpatrzyć zażalenia wniesionego po terminie jak również przywrócić terminu do wniesienia zażalenia z urzędu, bez wniosku strony. Organ nie miał też podstaw do rozpoznania zażalenia z tego tytułu, że przesyłka z tym zażaleniem nadana w dniu 3 sierpnia 2018 r. została wniesiona w terminie otwartym do wniesienia, skoro przesyłka ta nie dotarła do organu, ale została zwrócona nadawcy.

W drugiej skardze kasacyjnej wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie art. 114 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 11 i 77 § 1 w zw. z art. 65 § 2, 112 i 134 k.p.a., poprzez dokonanie niepełnych ustaleń faktycznych poprzez pominięcie istniejącego i dostępnego materiału dowodowego oraz dokonanie niewszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co spowodowało dokonanie błędnej wykładni przepisów postępowania administracyjnego, a ostatecznie doprowadziło do niezasadnego uwzględnienia skargi skarżącego – A. K.,

2. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nierozważenie wszelkich naruszeń prawa proceduralnego i materialnego dokonanych przez samego skarżącego A. K., niezależnie od treści podniesionych w skardze zarzutów,

3. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, co z kolei uniemożliwia jego kontrolę instancyjną.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżony wyrok oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie podniosła, że nie można – nawiązując do przytoczonego w skardze kasacyjnej orzecznictwa – w żaden sposób uznać za prawidłową, ocenę jaką przeprowadził Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie w kwestii zachowania terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący A. K. nie wniósł bowiem zażalenia do organu niewłaściwego. Przesyłka została nadana na błędny adres i została zwrócona przez operatora pocztowego, a nie przekazana przez organ niewłaściwy do organu właściwego. Wiążąca zatem w przedmiotowej sprawie jest data nadania 9 sierpnia 2018 r.

Sąd – zdaniem skarżącej kasacyjnie – nie wskazuje jednoznacznej odpowiedzi rozstrzygającej powyższą kwestię. Wydaje się natomiast, że dokonuje wykładni rozszerzającej jednoznacznie brzmiących przepisów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak sformułowana ocena, tym bardziej stanowi naruszenie art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., w sytuacji gdy skarżący podważał ustalony w sprawie stan faktyczny. Na podstawie lektury uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie sposób jest odtworzyć sposobu rozumowania sądu I instancji, a w szczególności argumentów które doprowadziły do sformułowania tak ogólnego stwierdzenia, bez dogłębnej analizy treści wymienionych w skardze przepisów.

Skarżąca kasacyjnie wskazała, że domniemywając, że Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie mając na uwadze treść art. 112 k.p.a., to zaznaczyć trzeba, że ochrona tam przewidziana nie ma charakteru absolutnego. Błędne informacje odnośnie środka zaskarżenia w żaden sposób nie wpływają na bieg ustawowego terminu (nie zawieszają jego biegu).

Jednocześnie zaznaczono, że błędne pouczenie lub brak pouczenia co do prawa, trybu i terminu złożenia przysługujących środków prawnych nie może wprawdzie powodować dla strony negatywnych dla niej konsekwencji, ale też nie może dawać stronie żadnych specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.

Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w obu skargach kasacyjnych (zarzut wskazany w pkt 1 skargi kasacyjnej PWINB oraz zarzut sformułowany w pkt. 3 i skargi kasacyjnej M. B.), należy zgodzić się z twierdzeniami, że Sąd I instancji nie wskazał w sposób prawidłowy prawnej podstawy rozstrzygnięcia. Równocześnie należy zaznaczyć, że okoliczności sprawy przemawiały za uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Wbrew twierdzeniom PWINB, sformułowanym w postanowieniu z dnia 7 listopada 2018 r., że "organ I instancji zawarł prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia środka zaskarżenia", pouczenie to należało uznać za błędne. Nakaz odpowiedniego zastosowania do zażalenia przepisów dotyczących odwołania, wynikający z art. 141 k.p.a. oznacza, że zażalenie jest wnoszone za pośrednictwem organu, który wydał kwestionowane zażalenie. (por. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 144). Zatem pouczenie zawarte w postanowieniu PINB z dnia 20 lipca 2028 r. o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, zgodnie z którym: "Na niniejsze postanowienie służy stronom prawo wniesienia zażalenia do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia" było pouczeniem błędnym. Stosownie zaś do art. 112 k.p.a.: "Błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia."

Jak wynika z akt sprawy błędne pouczenie PINB stało się podstawą działań podjętych przez skarżącego oraz źródłem kolejnych błędnych zachowań, tym razem organu odwoławczego, prowadzących w konsekwencji do wydania uchylonego przez Sąd I instancji postanowienia o stwierdzeniu wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu.

Skarżący, zgodnie z pouczeniem PINB, wysłał zażalenie w ustawowym terminie na znany mu z wcześniejszych kontaktów adres, pod którym znajdowała się poprzednio siedziba Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie. Organ I instancji błędnie pouczając o trybie wnoszenia zażalenia, wskazując na organ odwoławczy jako na bezpośredniego adresata zażalenia, nie podał adresu do korespondencji z tym organem. Z tych też względów zaadresowanie zażalenia na znany z poprzednich kontaktów adres byłej już siedziby organu II instancji nie powinno obciążać skarżącego negatywnymi konsekwencjami prawnymi, zgodnie z cytowanym powyżej art. 112 k.p.a.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie ma pełnej zgodności co do stopnia ochrony, jaką za sprawą normy wywodzonej z art. 112 k.p.a., obejmowana jest strona błędnie pouczona. Są w tym zakresie prezentowane między innymi stanowiska, według których, tak jak w poniższym fragmencie: "Treść art. 112 k.p.a. stanowi podstawę skutecznego uchylenia się przez dany podmiot prawa od negatywnych skutków uchybienia terminowi w związku z zastosowaniem się do błędnego pouczenia. Powinno się to odbyć w drodze wykorzystania przez organ odpowiednich instrumentów prawnych, w tym w formie przywrócenia terminu z art. 58 k.p.a. oraz wznowienia postępowania na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W sytuacji bowiem wadliwego pouczenia organ albo sąd, do którego wpłynął "spóźniony" środek prawny, powinien pouczyć stronę o prawie do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Obowiązek taki wynika z treści zasad zawartych w art. 8 i 9 k.p.a." (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 702/15, LEX nr 2205733. Tak też w wyroku NSA z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2657/20, LEX nr 3336754).

Gdyby przyjąć przytoczone powyżej stanowisko, a należy wskazać, że w uzasadnieniach obu skarg kasacyjnych została podniesiona kwestia braku wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, trzeba zaznaczyć, że w przedmiotowej sprawie, skarżący nie został pouczony o prawie do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu.

W kontekście przedmiotowej sprawy warte przywołania jest także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przyjął, że: "Dla wystąpienia skutku, o którym mowa w art. 112 k.p.a., nie jest wystarczające, że w decyzji zawarto błędne pouczenie, konieczne jest bowiem, aby strona zastosowała się do tego pouczenia, tj. zgodnie z pouczeniem wniosła środek zaskarżenia przewidziany w tym przepisie." (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1798/18, LEX nr 2772298). Z akt sprawy wynika, że skarżący z zachowaniem ustawowego terminu wysłał zażalenie do organu II instancji, na znany mu z poprzednich postępowań adres, zaś po tym jak została mu zwrócona przesyłka niezwłocznie przesłał zażalenie na aktualny adres Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie, tym samym zastosował się do błędnego pouczenia.

Trzeba jednak wskazać, że w orzecznictwie są wypowiadane również i takie poglądy, w myśl których: jeżeli przepis prawa z mocy prawa udziela stronie ochrony prawnej, a tak expressis verbis stanowi art. 112 k.p.a., to nie ma podstaw do odsyłania jednostki na inną drogę ochrony prawnej, jaką w tym przypadku jest wniosek o przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1553/11, LEX nr 1269625).

Za tym, że wniosek o przywrócenie terminu, generujący dodatkowe czynności organu, nie jest konieczny do merytorycznego rozpoznania środka zaskarżenia wniesionego po upływie ustawowego terminu, skoro strona została pouczona wadliwie o prawie do wniesienia tego środka, przemawia dodatkowo zasada szybkości postępowania, określona w art. 12 k.p.a.

Należy zatem uznać, że w tych okolicznościach Sąd I instancji, prawidłowo oceniając ustalenia faktyczne sprawy, słusznie przyjął, że zażalenie złożone w dniu 3 sierpnia 2018 r. jest skutecznie wniesione i obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest jego merytoryczne rozpoznanie. Z tego też względu drugi zarzut zawarty w skardze kasacyjnej PWINB oraz zarzuty sformułowane w pkt. 1 i 2 skargi kasacyjnej M. B., nie zasługują na uwzględnienie.

Jak z powyższego wynika, zachowanie organów w sprawie kontrolowanej przez Sąd I instancji doprowadziło do naruszenia art. 112 i art. 134 k.p.a., ale również do naruszenia zasad zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, wynikającej z art. 8 k.p.a. oraz zasady informowania stron i innych uczestników postępowania, zawartej w art. 9 k.p.a., zgodnie z którym obowiązkiem organu jest czuwanie, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu organ ma obowiązek udzielania takiej stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie kontrolowanej przez Sąd I instancji doszło tym samym do naruszenia, wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: "Konstytucja RP"), zasady zaufania obywatela do państwa i prawa, a równocześnie do pozbawienia skarżącego zagwarantowanego art. 78 Konstytucji RP prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Jak bowiem wskazuje się w piśmiennictwie prawniczym: "Zasada zaufania obywateli do państwa i prawa pełni funkcję ochronną wobec naruszeń obowiązków informowania przez organy administracji w postaci nieudzielenia informacji wbrew prawnemu obowiązkowi, udzielenia informacji fałszywej lub w niepełnym zakresie." (W. Taras, Skutki naruszenia obowiązku informowania strony postępowania administracyjnego przez organ prowadzący postępowanie. Glosa do wyroku SN z dnia 23 lipca 1992 r., sygn. akt III ARN 40/92, "Państwo i Prawo" 1993, nr 3, s. 111).

Z tych względów, mimo częściowo błędnego uzasadnienia Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.