Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 399/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Diana Trzcińska sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 2022 r., nr SKO Gd/6246/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżona decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz A. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 7 kwietnia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z 9 października 2021 r. o odmowie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, B. M. została wniesiona w następujących okolicznościach sprawy:

W dniu 28 czerwca 2021r. A. M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, B. M. Do wniosku załączyła wymagane dokumenty, w tym orzeczenie o niepełnosprawności B. M. wydane przez lekarza orzecznika ZUS, wyrok rozwodowy, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wnioskodawczyni oraz oświadczenie o zakresie czynności wykonywanych w ramach opieki nad matką.

A. M. legitymuje się orzeczeniem zaliczającym ją do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do 31 stycznia 2026r.; niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 12 lipca 2021r.. B. M. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 1 kwietnia 2021r. zaliczona została do osób całkowicie niezdolnych do pracy do dnia 31 marca 2023r.; data powstania niepełnosprawności ustalona została na dzień 3 października 2019r. W wyniku weryfikacji danych m.in. w Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności stwierdzono, iż B. M. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym do 31 marca 2022r. W odpowiedzi na wezwanie organu wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, iż nie podejmowała zatrudnienia, ukończyła szkołę hotelarską, a następnie urodziła dziecko. W 2019r. matka zachorowała i od tego czasu sprawuje nad nią opiekę. Matka przeszła operację usunięcia guza płuca, a jej stan zdrowia ulega pogorszeniu. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, iż matka mieszka z synem M. M., który, zdaniem matki, nie może sprawować opieki, ponieważ sam jest osobą niepełnosprawną - ma dużą wadę wzroku. Z weryfikacji danych o składkach zdrowotnych wynika, iż M. M. pracuje. Z weryfikacji tychże danych wynika, iż B.M. do 30 września 2020r. pracowała zawodowo. Wnioskodawczyni wykonuje następujące czynności: sprząta mieszkanie, robi zakupy, przygotowuje posiłki, kupuje leki, inne czynności w zależności od potrzeb. Czynności zajmują od kilku do kilkunastu godzin. Matka nie jest osobą leżącą, po mieszkaniu porusza się samodzielnie; pomocy wymaga przy kąpieli, nie wychodzi samodzielnie z domu. Organ I instancji odmówił ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia nie znalazł bowiem związku przyczynowego pomiędzy zakresem koniecznych czynności wobec osoby niepełnosprawnej i brakiem zatrudnienia wnioskującej. Uznano, że taki zakres opieki mogą również sprawować osoby pracujące. Z kolei zgodnie z art. 17 ust.1b ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2022r. poz.615), dalej u.ś.r., tylko opieka nad osobami, które nabyły niepełnosprawność przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia, uprawnia do ubiegania się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Rozpoznając wniesione odwołanie Kolegium w pierwszej kolejności podkreśliło, że nie podziela stanowiska organu w zakresie odmowy ustalenia wnioskowanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przepis art.17 ust. 1b u.ś.r. i wskazało, iż sądy administracyjne, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn.akt K 38/13, stoją na stanowisku, iż "stosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Tymczasem brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii. Wobec tego, w odniesieniu do osób dorosłych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium".

Dalej organ odwoławczy podał, że podziela stanowisko organu I instancji w przedmiocie odmowy ustalenia prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niewyczerpanie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r.. Zdaniem Kolegium w rozpoznawanej sprawie rezygnacja z zatrudnienia nie została wymuszona koniecznością sprawowania opieki przez wnioskodawczynię nad matką, bo wnioskodawczyni po ukończeniu szkoły nigdy nie podjęła zatrudnienia. Nie można też mówić, żeby skarżąca aktualnie nie podejmowała zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką. Jak wynika ze stanowiska prezentowanego w obowiązującym orzecznictwie sądów administracyjnych, aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną musi udowodnić, iż wykonuje taki zakres czynności, który rzeczywiście nie pozwala jej na łączenie pracy zarobkowej z opieką nad tą osobą i który można uznać za opiekę stałą.

Zakres czynności wykonywanych przez stronę w ramach opieki nad matką nie wyczerpuje, zdaniem Kolegium, znamion opieki stałej. Czynności wykonywane przez stronę to w przeważającej części czynności związane z gospodarstwem domowym, które wykonuje każda osoba zarówno niepracująca, jak i pracująca zawodowo. Czynności wykonywane przy matce polegają głównie na pomocy przy kąpieli, przygotowaniu raz dziennie posiłku, przygotowaniu leków, towarzyszeniu w wizytach lekarskich czy spacerach. Są to czynności z pewnością nie zajmujące stronie tyle czasu, aby nie mogła wykonywać ich pracując jednocześnie zawodowo. Podkreśliło Kolegium, iż matka strony nie jest osobą leżącą; jest osobą w dużej mierze samodzielną, bo samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie zażywa lekarstwa, samodzielnie też prawdopodobnie przygotowuje posiłki, bo jak oświadczyła skarżąca, ona przygotowuje jeden posiłek dziennie; B. M. pomocy wymaga jedynie przy kąpieli, wychodzeniu na spacer czy też poprzez towarzyszenie w wizytach lekarskich. Są to czynności, które nie wypełniają stronie czasu na tyle, żeby nie mogła podjąć zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, które nie kolidowałoby z opieką nad matką.

Nie budzi wątpliwości Kolegium, iż strona nie zrezygnowała z pracy ze względu na konieczność opieki nad matką, bo takiej pracy nigdy nie podjęła. Nie budzi wątpliwości także fakt, iż nie podejmowanie pracy nie jest uwarunkowane koniecznością opieki nad matką, bo zakres czynności wykonywanych przez stronę nie wypełnia jej czasu na tyle, iżby nie mogła podjąć zatrudnienia. Nie są to czynności polegające na stałej bezpośredniej opiece i pielęgnacji osoby niepełnosprawnej. Można przyjąć, iż czynnościami odnoszącymi się do osoby wymagającej opieki i wykonywanymi w sposób stały jest pomoc przy kąpieli oraz przygotowywanie do pudełeczka leków, którą to pomoc można zorganizować w sposób niekolidujący z wykonywaniem pracy. Pozostałe czynności takie jak sprzątanie, pranie, prasowanie, zakupy są czynnościami, które wykonuje każda osoba pracująca, a zatem można je wykonać po pracy lub w dni wolne od pracy, podobnie jak czynią to osoby pracujące. Wychodzenie na spacer czy wizyty lekarskie nie są czynnościami wykonywanymi codziennie, wobec czego ich wykonywanie także nie uprawnia do uznania, iż mogą stanowić przesłankę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodał organ odwoławczy, że wspólnie z B. M. mieszka syn, M., który także, mimo swojej niepełnosprawności, może pomagać w pracach domowych nie wymagających noszenia ciężkich przedmiotów. Ponadto zakres koniecznej opieki nad matką nie wypełnia przesłanki całodobowej stałej opieki osoby drugiej.

We wniesionej skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą.

W ocenie skarżącej organ formułując wskazane w decyzji tezy nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez samą skarżącą w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał pobieżnej oceny oświadczenia skarżącej odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Zdaniem skarżącej wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że matka potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej, stałej opieki. Co nadto istotne, okoliczność, że matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający osobę niepełnosprawną do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Kwestionując stanowisko orzekających organów o braku przesłanki niepodejmowania zatrudnienia wskazała skarżąca, że świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu. Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo, będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Rezygnacja z zatrudnienia obejmuje również jej niepodejmowanie, tym bardziej, że przepis art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, enumeratywnie wymieniający katalog podmiotów sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, nie wyklucza tu osób bezrobotnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

Poza zakresem rozważań należy pozostawić spór dotyczący wykładni i stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r.. Sąd podziela korzystne dla skarżącej stanowisko organu odwoławczego wywodzone z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt I K 38/13 OTK-A 2014/9/104) oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, że moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ta zatem okoliczność, wbrew poglądom wyrażanym w decyzji przez organ I instancji, nie ma istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie.

Odmiennie natomiast należy spojrzeć na spór dotyczący zastosowania w tej sprawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w kontekście zebranych w sprawie dowodów i ich oceny dokonanej przez organ odwoławczy. W opinii Sądu organy w sposób dowolny, a nie swobodny dokonały oceny okoliczności faktycznych sprawy, w konsekwencji bezpodstawnie uznały, że w sprawie nie wystąpi związek przyczynowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Dla przejrzystości wywodu niezbędne jest przywołanie brzmienia istotnych w sprawie przepisów, tu art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r., zgodnie z jego brzmieniem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z ust. 1a ww. ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie (podkreślenie Sądu) następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dokonując analizy przywołanych norm trzeba wskazać, że krąg i kolejność osób uprawnionych do świadczeń w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną jest przez ustawodawcę ściśle określony. Zasadniczo wstępni i opiekunowie wyprzedzają osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Ich krąg z kolei wyznacza ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Przywołane regulacje potwierdzają prawidłowość stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji wywodzącego, że skarżąca jako zstępny osoby wymagającej opieki jest uprawniona do ubiegania się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ta okoliczność nie jest z resztą przez organy negowana. Istota sporu sprowadza się do oceny dalszych przesłanek, tj. istnienia zawiązku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia). Zgodnie bowiem z przywołanymi przepisami (w szczególności końcowym fragmentem regulacji art. 17 ust. 1 u.ś.r.) pomiędzy sprawowaniem opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (przypadek tej sprawy), a niepodjęciem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi istnieć związek przyczynowy polegający na tym, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, jej natężenie wyłącza możliwość podjęcia pracy lub powoduje konieczność rezygnacji z jakiegokolwiek zatrudnienia.

W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak definicji zwrotu "sprawowanie opieki". Zgodnie z wykładnią językową tego zwrotu "sprawowanie" to "sposób zachowania się", zaś "opieka" to "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003). Zatem chodzi tu o działania, czynności podejmowane względem kogoś, dbałość o kogoś (coś). Przy czym ustawodawca czynnościom tym nadaje dodatkowe cechy odwołując się w przepisie bądź do stopnia niepełnosprawności lub poprzez bezpośrednie wskazanie, że chodzi tu o opiekę stałą lub długotrwałą. Musi być ona zatem systematyczna, świadczona w długim przedziale czasowym, a wskazany w dalszej części zapisu związek przyczynowy dowodzi, że jej zakres winien na tyle absorbujący, aby angażował czas opiekuna w stopniu wyłączającym całkowicie możliwość podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnacji z niej.

Chodzi tu zatem o sprawowanie opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, dostępny na www.orzeczenia.nsa,gov.pl tak jak wszystkie inne przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych). Świadczenie jest bowiem powiązane z tą właśnie okolicznością, rezygnacją z pracy (niepodejmowaniem pracy), nie zaś z samą opieką nad osobą niepełnosprawną. Nie budzi zatem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo dla osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Na ten aspekt zwraca także uwagę skarżąca w skardze.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Tym samym analiza istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze istotny jest stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w tym zakres czynności, które jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki. Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy bowiem tylko i wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej, co zdaje się sugerować organ odwoławczy. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby. Przy czym ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).

Kolejnym ważącym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest bowiem ustalenie czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą całkowicie niezdolną do pracy, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

Przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne, wbrew wywodom zawartym w zaskarżonej decyzji wskazuje, że w sprawie taki związek mógł wystąpić, a stwierdzenie Kolegium o braku wystąpienia koniecznego związku przyczynowo-skutkowego jest w ocenie Sądu co najmniej przedwczesne głównie z tego względu, że w sprawie nie ustalono w pełny sposób, jak rzeczywiście wygląda codzienna opieka skarżącej nad matką oraz czy istotnie, tak jak wywodzi organ odwoławczy, możliwa byłaby realizacja potrzeb niepełnosprawnej matki, gdyby skarżąca podjęła prace zawodową. Zakres wymaganej i koniecznej opieki wykonywanej przez skarżącą nad matką, rodzaj i waga tych czynności, stopień ich zaabsorbowania, nie został oceniony pod kątem możliwości podjęcia przez skarżącą pracy zawodowej. Zupełnie organ odwoławczy pominął oświadczenie skarżącej z 29 lipca 2021 r. o stanie zdrowia matki, gdzie wprost wskazano, że "zdiagnozowano w 2019 roku pierwszego guza na płucu, była konieczna operacja. Niestety stan zdrowia mamy ulega pogorszeniu, pojawił się guz na lewym płucu i guz na prawym płucu. Nie może być przeprowadzona operacja ze względu, gdyż mama nie ma połowy lewego płuca i dziesiątego płata prawego płuca. Czekamy na wyznaczenie terminu na chemioterapię. Występuje ucisk na oskrzela poprzez węzły chłonne, które wciąż rosną. Powoduje to ogromne duszności, problem z oddychaniem, lęk przed uduszeniem. Mama musi kontrolować pulsometrem czynności życiowe, gdyż są niskie. Opiekuję się mamą codziennie, pomagam w normalnym funkcjonowaniu i przy wykonywaniu czynności higienicznych".

Kolegium skupiło się na uwypukleniu takich aspektów sprawy, jak brak zatrudnienia skarżącej, samodzielne poruszanie się i spożywanie posiłków przez matkę, możliwość samodzielnego przygotowania przez matkę posiłku, ubrania się, skorzystania z toalety. W ocenie Sądu okoliczności te same w sobie nie przesądzają o braku związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem aktywności zarobkowej i zawodowej, a koniecznością opieki nad matką bez ich szczegółowego rozważenia przez pryzmat tego jakiej opieki i w jakim rozmiarze potrzebuje niepełnosprawna matka skarżącej.

Kolegium w ogóle nie pochyliło się w swoich rozważaniach nad stanem zdrowia i zakresem koniecznej opieki jakiej wymaga matka skarżącej. Zwraca Sąd uwagę, że pewnie aspekty i okoliczności sprawy skład orzekający Kolegium powinien móc ocenić na podstawie doświadczenia życiowego i zdobytego w podobnych sprawach. Powinno to pozwolić na odpowiedź czy zaangażowanie skarżącej i zakres wymaganej przez jej matkę opieki spełnia przesłankę stałości, długotrwałości opieki. Także przebieg zdarzeń w tej sprawie wskazuje, że istnieje związek czasowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę pracy, a koniecznością wzmożonej opieki nad matką, co organy w istocie pominęły, skupiając się na okoliczności braku podejmowania dotychczas pracy przez skarżącą oraz świadczenia pracy przez matkę do 30 września 2020 r.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie broni się pogląd organu, że choroba matki skarżącej może utrudniać, ale nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia przez skarżącą. Oczywiście Sąd dostrzega, że istotnie znaczna część działań wchodzących w zakres opieki sprowadza się do zaopatrzenia chorej w bieżące potrzeby związane z funkcjonowaniem, charakterystyczne dla każdego gospodarstwa domowego. Są to sprzątanie, prasowanie, pranie, zakupy. Poza tym zakresem leżą jednak czynności związane z nadzorowaniem, wspomaganiem lub wręcz zastępowaniem chorej w bieżących czynnościach dnia codziennego. Organ odwoławczy winien natomiast wnikliwie ocenić czy opieka nad osobą dotkniętą dusznościami i postępującą chorobą nowotworową musi sprowadzać się jedynie do zabiegów leczniczych (świadczonych przez placówki lecznicze), czy opieka świadczona przez bliską osobę obejmująca czynności związane z pielęgnacją i reagowaniem na bieżące potrzeby fizjologiczne i życiowe osoby chorej nie stanowi stałej długotrwałej opieki. Opieki wymagającej niepodejmowania zatrudnienia celem świadczenia jej. Nawet jeśli, jak już zaznaczono opieka ta nie ma charakteru stricte leczniczego, ale obejmuje szereg czynności, które mieszczą się w zakresie pielęgnacji osoby niepełnosprawnej. Ich zakres wyznacza stan zdrowia i potrzeby chorego. W tym przypadku jest to codzienna opieka, obejmująca bieżące czynności, których osoba niepełnosprawna z uwagi na rodzaj schorzenia odnoszący się do sprawności psychofizycznej nie jest w stanie wykonać sama. Brak oceny tych okoliczności i skupienie się na czynnościach charakterystycznych dla każdego gospodarstwa domowego stanowi wybiórczą i dowolną ocenę organu odwoławczego.

Powyższe prowadzi do wniosku, że przeprowadzone przez organ postępowanie i zebrane dowody, pomimo ich kompletności zostały ocenione w sposób dowolny, co narusza przepis art. 80 Kpa. Zgodnie z jego brzmieniem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jak dowodzi przeprowadzona analiza działania organów w tej sprawie nie czynią zadość przywołanej normie. Wnioski wyprowadzane są bez odniesienia się do całości dokumentów, wybiórczo, bez odniesienia się do wszystkich okoliczności sprawy. To z kolei godzi w zasadę wynikającą z art. 77 § 1 Kpa stanowiącą, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tego zaś w sprawie zabrakło, co wpłynęło na wynik sprawy, prowadząc do niezasadnej odmowy zastosowania art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Brak zaś oceny okoliczności faktycznych z punktu widzenia zapisu o niepodejmowaniu zatrudnienia zawartego w ww. normie dowodzi także naruszenia prawa materialnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.), poprzez jego niezastosowanie.

Uznając, że zaskarżona decyzja narusza wskazane przepisy prawa procesowego i materialnego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił orzeczenie organu odwoławczego. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.