Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 69/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art 101
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art 15 § 1 pkt 4 w związku z art 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia WSA del. Ewa Kręcichwost-Durchowska, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Prezydentem Miasta P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. L. o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta P. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 12 marca 2020 r. Burmistrz Miasta S. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Prezydentem Miasta P. w sprawie dotyczącej wskazania organu właściwego do rozpoznania. wniosku opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionego J. L. o przyznanie świadczenia w formie skierowania do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że MOPR w P. zawiadomieniem z dnia 27 lutego 2020 r. przesłał MOPS w S. wniosek J. L. reprezentowanego przez opiekuna prawnego L. L. z dnia 5 lutego 2020 r. dotyczący przyznania wskazanego powyżej świadczenia. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się wnioskujący organ podnosząc, że J. L. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną. Ww. przebywa w "Domu [...]" w S.. Opiekunem prawnym J. L. jest syn - L. L. Burmistrz zwrócił uwagę, że w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i art. 25 w zw. z art. 27 Kodeksu Cywilnego, miejscem zamieszkania całkowicie ubezwłasnowolnionego J. L. jest miejsce zamieszkania jego opiekuna prawnego tj. jego syna - L. L., który od wielu lat zamieszkuje na stałe na terenie P.. Przebywa tam z zamiarem stałego pobytu, tam koncentruje swoje czynności życiowe o czym świadczy fakt odbioru korespondencji na terenie P. oraz oświadczenie złożone przez ww. i treść postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...].06.2018 r., sygnatura akt [...].

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta P. podniósł, że wnioskujący o rozstrzygniecie sporu nie podał żadnej okoliczności faktycznej, która potwierdzałaby, że L. L. zamieszkuje w P. Burmistrz S. przyjął jedynie od opiekuna prawnego wnioskodawcy oświadczenie, że miejscem jego zamieszkania z zamiarem stałego pobytu jest P. Stosownie zaś do art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, a potwierdza go zameldowanie na pobyt stały. Podczas rozmowy z pracownikiem socjalnym wnioskodawca poinformował, że meldunek ma w S., co potwierdził Urząd Miasta P., wskazując jednocześnie, że ww. nie posiada meldunku czasowego. Z tego względu organ stanął na stanowisku, że właściwym w tej sprawie jest Burmistrz Miasta S.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku złożonego przez opiekuna prawnego J. L..

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm.), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Dla rozstrzygnięcia powstałego sporu podstawowe znaczenie ma art. 101 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), określający właściwość miejscową gminy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust.1). Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w art. 25 k.c. Stosownie do treści tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).

W powyższy sposób ustala się jednak miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast w przypadku osób całkowicie ubezwłasnowolnionych kodeks cywilny w art. 27 reguluje tę kwestię odmiennie. O miejscu zamieszkania takich osób przesądza bowiem miejsce zamieszkania ich opiekuna prawnego. Skoro zgodnie z art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania jej opiekuna, to mając również na uwadze treść cytowanego art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, należy przyjąć, że do wydania decyzji w sprawie wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej, organem właściwym jest organ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego.

Jak wynika z akt sprawy L. L. został ustanowiony opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego J. L. i złożył przyrzeczenie 29 czerwca 2018 r. (zaświadczenie Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich w S. z dnia [...] czerwca 2018 r. sygn. akt [...]). L. L. zameldowany jest na pobyt stały na terenie Miasta S. Faktycznie zamieszkuje jednak w P. z zamiarem stałego pobytu. Potwierdza to zarówno przywołane wyżej zaświadczenie Sądu Rejonowego w S., gdzie jako miejsce jego zamieszkania wskazano P., ul. H., jak i oświadczenie L. L., które złożył 10 marca 2020 r. W tym przypadku miejsce zameldowania nie może być więc utożsamiane z miejscem zamieszkania w rozumieniu Kodeksu cywilnego. W stanie wynikającym z akt sprawy przyjąć należy, że przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. w odniesieniu do L. L. spełnia Miasto P., gdzie ww. faktycznie przebywa co najmniej od czerwca 2018 r. i gdzie deklaruje chęć pobytu stałego. Skoro w świetle przepisu art. 101 ust 1 u.p.s. w zw. z art. 27 k.c. właściwość miejscową gminy w sprawach z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania opiekuna prawnego, to organem właściwym do rozpoznania wniosku w tej sprawie jest Prezydent Miasta P.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.