Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1851/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 par 3 i par  4, art. 133 par 1, art. 134 par 1, art. 145 par 1 pkt 1 lit. a,b,c,  art. 174, art. 183 par 1, art. 175 par 1-3, art. 176, art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 82 ust 1 lit a , ust . 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art. 7 ust. 1, art,. 21 ust 1 i ust 4
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Protokolant Małgorzata Ciach po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Spółki z o.o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 61/14 w sprawie ze skargi [A.] Spółki z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 61/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę [A.] Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

[A.] sp. z o.o. (reprezentowana przez T. G., dalej: reprezentant) wystąpiła w dniu [...] maja 2012 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu o przyznanie płatności na rok 2012 (jednolitej płatności obszarowej, z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, rolnośrodowiskowej). W sekcji VII wniosku (Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) strona zadeklarowała dziewięć działek ewidencyjnych, natomiast w sekcji VIII (Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) pięć działek rolnych o łącznej powierzchni 30,32 ha do jednolitej płatności obszarowej (JPO). W załączniku do wniosku strona wyjaśniła, że [A.] sp. z o.o. przejęła w wyłączne posiadanie gospodarstwo rolne od osoby reprezentanta. [A.] zadeklarowała wolę wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie płatności do gruntów przejętych w posiadanie za rok 2012, za rok 2011 i za wszystkie poprzednie lata. Spółka zadeklarowała kontynuowanie na przejętych gruntach wszelkich zobowiązań zadeklarowanych w poprzednich latach przez poprzednich posiadaczy tychże gruntów.

[A.] sp. z o.o. przedstawiła również umowę przekazania posiadania gruntów rolnych z dnia [...] marca 2012 r., zawartą pomiędzy osobą reprezentanta a stroną – [A.] Sp. z o.o. reprezentowaną przez Prezesa Zarządu, której przedmiotem było gospodarstwo rolne o łącznej pow. 30,32 ha, położone w Województwie Dolnośląskim i Lubuskim, które spółka przejęła we współposiadanie. W aktach sprawy znajduje się także umowa z dnia [...] lutego 2012 r. (sprostowano, że dotycząca roku 2013) o przekazania gruntów o łącznej powierzchni 30,32 ha, zawarta pomiędzy spółka a B. G. (żona reprezentanta). W aktach sprawy znajduje się również umowa dzierżawy z dnia [...].03. 2012 r. zawarta pomiędzy spółką (dzierżawcą) a żoną reprezentanta (wydzierżawiającą).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu odmówił [A.] sp. z o.o. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy i przepisy prawa stanowiące podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia. Z dokonanej analizy sprawy organ I instancji wywiódł wniosek, że sprawa wiąże się ze stworzeniem sztucznych warunków do otrzymania płatności obszarowych, o czym mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowanych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L z 1995 r. Nr 312, poz. 1 ze zm.).

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że małżeństwo B. i T. G. sztucznie podzieliło posiadane przez siebie gospodarstwo rolne poprzez utworzenie czterech spółek, powołanych jedynie w celu pobierania pomocy finansowej. Istniejące pomiędzy spółkami powiązania osobowe, funkcjonalne i kapitałowe pozwalają jednoznacznie uznać, iż celem działania tychże podmiotów było pobieranie pomocy finansowej w odniesieniu do gruntów, które faktycznie są w posiadaniu rodziny małżeństwa. Z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że podmiot [A.] sp. z o.o. (powstała w dniu [...] marca 2012 r.) i reszta pozostałych spółek nie prowadziły w rzeczywistości działalności rolniczej. Zadeklarowane zaś przez spółkę we wniosku grunty nie stanowiły w rzeczywistości gospodarstwa w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L z 2009 r. Nr 30, poz.16):

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu.

W uzasadnieniu Organ stwierdził, że powodem nieprzyznania spółce płatności bezpośredniej było stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej, na co wskazuje utworzenie czterech podmiotów (w formie czterech spółek kapitałowych prawa handlowego), których jedynym celem jest pobieranie pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR.

Zdaniem organu drugiej instancji, mimo że przedstawiony stan faktyczny sprawy dotyczy jedynie podmiotu [A.] sp. z o.o., to dla wykazania istoty sprawy, jej analizy faktycznej i prawnej, konieczne jest przedstawienie tej Spółki w powiązaniu z trzema innymi podmiotami, które również w tym samym roku kalendarzowym ubiegały się o płatność bezpośrednią, tj. [B.] Sp. z o.o., [C.] Sp. z o.o., [D.] Sp. z o.o.

Organ odwoławczy zauważył, że [D.] sp. z o.o. zadeklarowała w 2012 r. do płatności bezpośredniej 131,04 ha gruntów, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach: [...], [...] (obręb Z., powiat), nr [...], [...], [...] (obręb T., powiat m.), nr [...] (obręb G., powiat s.), nr [...] (obręb Ś., powiat s.), nr [...] (obręb B., powiat o.).

[B.] sp. z o.o. zgłosiła w roku 2012 do płatności bezpośredniej grunty rolne o powierzchni 95,04 ha, położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] (obręb T., powiat m.), nr [...] (obręb S., powiat s.), nr [...] (obręb G., powiat s.).

[C.] sp. z o.o. wykazała we wniosku pomocowym na 2012 r. do płatności obszarowej areał 67,23 ha gruntów rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] (obręb R., powiat s.), nr [...], [...] (obręb T., powiat m.), nr [...] (obręb G, powiat s.), nr [...]. [...] (obręb T., powiat m.), nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (obręb S., powiat o.), nr [...] (obręb S., powiat o.), nr [...], [...] (obręb B., powiat o.), nr [...] (obręb M., powiat o.), nr [...], [...] (obręb B., powiat n.), nr [...], [...], [...], [...], (obręb B., powiat n.), nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], (obręb L., powiat n.), nr [...] (obręb M., powiat n.), nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (obręb P., powiat n.).

[A.] sp. z o.o. zadeklarowała w roku 2012 do płatności obszarowej 30,32 ha gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], (obręb T., powiat s.), nr [...] (obręb Ł., powiat s.), nr [...] (obręb G., powiat s.), nr [...] (obręb T., powiat m.), nr [...], [...], [...], (obręb G., powiat s.).

Organ odwoławczy wskazał, że z informacji uzyskanych od Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we Wrocławiu, w Gorzowie Wielkopolskim i w Opolu oraz danych znajdujących się w ewidencji gruntów i budynków wynika, że wśród wymienionych nieruchomości rolnych, deklarowanych do płatności obszarowej przez cztery podmioty, działki ewidencyjne o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...] stanowią własność małżeństwa i ich córki, czy też objęte są ustawową majątkową wspólnością małżeńską.

Zdaniem organu odwoławczego, z przedstawionych danych wynika, że zdecydowana większość deklarowanych przez wspomniane spółki z o.o. (które zostały utworzone przez reprezentanta i pozostają w jego zarządzie) działek ewidencyjnych do płatności bezpośredniej na rok 2012 była własnością Państwa G.

Z informacji znajdujących się w posiadaniu organu (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli – ZSZiK) wynika, że działki ewidencyjne deklarowane do płatności bezpośredniej w roku 2012 przez spółki z o.o. – [D.], [B.] i [C.], [A.] – były w ubiegłych latach wykazywane we wnioskach pomocowych przez reprezentanta, jego żonę oraz członków najbliżej rodziny (w tym przez zstępnych).

W ocenie organu odwoławczego, istotnym faktem jest również to, że każda ze spółek deklarowała do płatności tereny rozproszone, położone na terenie trzech województw (różnych powiatów, gmin i niejednokrotnie położone w znacznej odległości od siebie), jak również grunty położone w bezpośrednim sąsiedztwie, mimo braku jakichkolwiek naturalnych granic.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, według którego w rozpatrywanej sprawie doszło do sztucznego stwarzania warunków w celu uzyskania korzyści finansowej sprzecznej z celami wsparcia płatności bezpośredniej.

Zdaniem organu odwoławczego analiza akt sprawy dowodzi, że pomiędzy utworzonymi przez reprezentanta podmiotami w postaci spółek z o.o. – [D.], [B.], [C.], [A.] – istnieją powiązania organizacyjne, osobowe, funkcjonalne i przedmiotowe, które pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że podmioty te zostały utworzone jedynie w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR.

Dyrektor OR ARiMR we Wrocławiu poddał analizie wydruki odpisów z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wszystkich czterech spółek kapitałowych. Wskazał przy tym, że z danych zawartych w KRS wynika, że we wszystkich spółkach prezesem zarządu, czy też członkiem tegoż zarządu jest lub był reprezentant, oraz najbliżsi członkowie jego rodziny. Okoliczności te pozwalają, zdaniem organu odwoławczego uznać, że pomiędzy czterema spółkami występują powiązania osobowe między najbliższymi członkami rodziny G. Istotne jest również i to, że siedziba wszystkich czterech spółek mieści się pod tym samym adresem. Ten sam jest również przedmiot działalności tych spółek, albowiem dotyczy pozostałych upraw rolnych innych niż wieloletnie, upraw drzew i krzewów owocowych ziarnkowych i pestkowych. Żadna ze spółek nie zatrudniała etatowych pracowników. Ponadto spółki te nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej, co wynika m.in. z oświadczenia reprezentanta, że są to spółki "niepodatkowe".

Złożona w trakcie postępowania umowa przekazania gruntów rolnych z dnia [...] lutego 2012 r. pomiędzy [A.] a małżonką reprezentanta jak i umowa z dnia [...] marca 2013 r. pomiędzy [A.] sp. z o.o. a reprezentantem potwierdza jedynie ustalenia organu, że wszelkie przesunięcia (przekazania) gruntów odbywają się w otoczeniu najbliżej rodziny.

Zdaniem Dyrektora OR ARiMR we Wrocławiu zasadniczymi okolicznościami faktycznymi uzasadniającymi przyjętą przez organ sztuczność i pozorność stworzonych przez spółkę [A.] sp. z o.o. warunków do otrzymania płatności bezpośredniej są przede wszystkim:

- brak posiadania czy też własności sprzętu niezbędnego do prowadzenia działalności rolniczej,

- brak umów potwierdzających wynajem, czy też użyczenie tegoż sprzętu rolniczego,

- brak pracowników, którzy wykonywaliby prace na gruntach wykazanych we wniosku pomocowym,

- brak ewentualnych umów dotyczących pracowników najemnych,

- brak faktur, które potwierdzałby zakup czy też sprzedaż produktów pozwalających na przyjęcie prowadzenia jakiejkolwiek działalności rolniczej,

- ścisłe powiązania rodzinne we wszystkich spółkach, pomimo tego, że zdecydowana większość gruntów stanowi własność Państwa G.

Organ wskazał, że zasadnicze wątpliwości wzbudził fakt, że zadeklarowane do płatności grunty rolne położone są w gospodarstwie rozproszonym. Część tych gruntów leży w powiecie o. (woj. D.), część w powiecie s., a pozostała część w powiecie międzyrzeckim (woj. L.). Z uwagi na tak duże rozproszenie gruntów, brak pracowników oraz sprzętu, jest wątpliwe, czy spółka była w stanie wykonywać faktyczne zabiegi agrotechniczne na wszystkich zgłoszonych działkach na dzień [...] maja 2012 r.

Zdaniem Dyrektora OR ARiMR we Wrocławiu w sprawie doszło do sztucznego podziału jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy cztery podmioty – spółki kapitałowe prawa handlowego, które w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności bezpośredniej.

W ocenie Organu odwoławczego zasadnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu uznał, że takie działanie wyczerpało przesłanki określone w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., według którego nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

[A.] Sp. z o.o. we Wrocławiu wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd I instancji wskazał, że rozpatrując sprawę należało zauważyć, że – niezależnie od ustaleń organów, dokonanej przez nie oceny stanu faktycznego i przyporządkowania go właściwej normie prawnej, a także bez względu na zarzuty i wnioski ujęte w skardze – organy rolne nie mogły w tej sprawie zadośćuczynić wnioskowi spółki kapitałowej [A.] sp. z o.o., ponieważ ta spółka nie nabyła skutecznie posiadania gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o płatności na rok 2012.

Zdaniem WSA, przy rozpoznawaniu tej okoliczności trzeba było mieć na uwadze przede wszystkim trzy czynności: umowę o przekazaniu gruntów spółce, wniosek spółki o płatności, powstanie tej spółki jako osoby prawnej i terminy ich dokonania, wszak to one mają decydujący wpływ na wynik sprawy.

W ocenie WSA z rozpatrywanej sprawy wynika, iż strona skarżąca wskazała na dwie różne daty: [...] marca 2012 r.; [...] marca 2012 r., obok daty [...] marca 2012 r. W dalszej części uzasadnienia WSA wskazał, iż strona skarżąca w piśmie nie dołączyła rzekomej umowy z dnia [...] marca 2012 r., lecz w sprostowaniu przedstawiła poprawiony tekst umowy dzierżawy gruntów rolnych z dnia [...] marca 2012 r.

Zdaniem Sądu I instancji wskazać należało, że te okoliczności oraz dokument (sprostowanie) zostały przedstawione przez stronę skrzącą dopiero w dniu [...] lutego 2014 r., natomiast sprawa przyznania [A.] Sp. z o.o. płatności w oparciu o umowę przekazania wszczęta została wnioskiem z [...] maja 2012 r., decyzja organu pierwszej instancji zapadła w dnia [...] sierpnia 2013 r., a drugiej instancji [...] grudnia 2013 r.

WSA wskazał, że w toku tak długiego postępowania administracyjnego i jak wynika z akt sprawy wyjaśniania w jego toku istotnych kwestii dla przedmiotowych płatności, w tym zakresie przekazania na rzez Spółki [A.] gospodarstwa rolnego, strona nie zauważyła i nie podniosła kwestii niewłaściwej podstawy prawnej (umowy) przekazania gospodarstwa i oznaczenia podmiotu przejmującego. WSA wskazał także, że w sprawie nie można mówić o sprostowaniu umowy z dnia [...] marca 2012 r., a tym samym uznać ze była ona umową przedwstępną a właściwą jest umowa z dnia [...] marca 2012 r., czy z [...] marca 2012 r.

Zdaniem WSA, dołączony na tą okoliczność dokument zawiera skreślenie daty [...] marca 2012 i odręczny napis [...] marca 2012 r. Nadto zapisano w nim, że stroną przekazującą gospodarstwo rolne była żona reprezentanta, a nie reprezentant. Natomiast w umowie z [...] marca 2012 r. stwierdzono, że Spółka [A.] przejmuje w wyłączne posiadanie gospodarstwo reprezentanta.

Zdaniem Sądu I instancji, przekazanie gospodarstwa na rzecz strony skarżącej – [A.] sp. z o.o. nastąpiło w oparciu o umowę z dnia [...] marca 2012 r. WSA wskazał, że w aktach znajduje się również umowa dzierżawy, także z dnia [...] marca 2012 r. zawarta pomiędzy spółką (dzierżawcą), a żoną reprezentanta (wydzierżawiającą), obejmującą przedmiotowe grunty.

WSA podniósł, że jeśli zaś chodzi o stronę "umowy przekazania posiadania gruntów rolnych", to należy zauważyć, że podmiot przejmujący – [A.] sp. z o.o., został zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu [...] kwietnia 2012 r. na podstawie umowy z dnia [...] marca 2012 r. (Nr KRS [...], identyfikator wydruku: [...]).

Zdaniem WSA, zestawienie terminu zawarcia umowy przekazania gospodarstwa rolnego ([...] marca 2012 r.) z terminem zawarcia umowy spółki ([A.]) – [...] marca 2012 r., wskazuje niedwuznacznie, że przejmującym grunty rolne okazał się podmiot nieistniejący w zbiorze spółek kapitałowych z ograniczoną odpowiedzialnością (data rejestracji [...].04.2012 r.), w tym także, jako spółka w organizacji. W ocenie WSA, podmiot przejmujący Spółka [A.], nie była spółką w organizacji w dacie zawarcia umowy przekazania gospodarstwa rolnego.

Sąd I instancji podniósł, że w sprawie działania prezesa zarządu nieistniejącej spółki, jak i członka zarządu nieistniejącej spółki, podjęte przed datą zawarcia umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie mogły wywołać skutków prawnych wobec nieistniejącej jeszcze spółki w organizacji jak i osoby prawnej, a więc także w zakresie przejęcia gruntów rolnych o pow.30,324 ha i objęcia tych nieruchomości wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r. o płatności na rok 2012.

W ocenie WSA, w rezultacie wadliwej czynności prawnej nie doszło do przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 2009, nr 316 poz. 65 ze zm.).

WSA wskazał, że według art. 82 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1122/2009 – do którego odsyła art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – "przekazanie gospodarstwa" oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji z tytułu przedmiotowych jednostek produkcyjnych. Z unormowania tego niedwuznacznie wynika, że "przekazanie gospodarstwa" możliwe jest jedynie w drodze ważnej i skutecznej umowy. Tymczasem "umowa przekazania posiadania gruntów rolnych" z dnia [...] marca 2012 r., jako czynność prawna wadliwa, nie mogła wywołać zamierzonego przez strony skutku w postaci "przekazania gospodarstwa" stronie skarżącej. Tym samym [A.] sp. z o.o. nie mogła się legitymować przewidzianym przez prawodawcę tytułem prawnym do posiadania gospodarstwa w dniu [...] maja 2012 r. (rok złożenia wniosku), co wykluczało przyznanie temu podmiotowi jednolitej płatności obszarowej na ten rok.

Sąd I instancji wskazał, że na wynik sprawy nie miały również wpływu wywody spółki [A.] w kwestiach majątku wspólnego małżonków ich rodziny oraz ich majątków osobistych, zniesienia małżeńskiej wspólności majątkowej a także powoływanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r. (P 40/11), dotyczący dopuszczalności nadania numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków w sytuacji istnienia między nimi rozdzielności majątkowej i posiadania odrębnych gospodarstw rolnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [A.] Sp. z o.o. we W., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przypisanych.

I. Skargę kasacyjną oparto na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. poprzez orzeczenie wbrew temu, co powinno znajdować się w aktach sprawy, poprzez niezasadne oddalenie wniosku dowodowego Spółki dotyczącego zgłoszenia przez Spółkę nowego dowodu w sprawie w postaci ostatecznej i pozostającej w obrocie prawnym, ważnej z mocy ustawy, decyzji o wpisaniu Spółki i o wpisaniu posiadanego przez Spółkę gospodarstwa rolnego do Krajowego systemu ewidencji producentów i gospodarstw rolnych pod nadanym Spółce numerem identyfikacyjnym;

- art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne wykroczenie poza granicę danej sprawy - przez nieuzasadnione badanie kwestii ważności umowy zawartej przez Spółkę przed datą złożenia wniosku o płatność i kwestii nabycia przez Spółkę tytułu prawnego do posiadania przedmiotowych gruntów w sytuacji, gdy przyznanie płatności bezpośrednich nie jest uzależnione od poprawnego przekazania posiadania gospodarstwa (jak to ma miejsce w programie rolnośrodowiskowym) i nie jest uzależnione od posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do posiadanego przez niego gospodarstwa.

II. Skargę oparto również na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. tj. naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez:

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 82 ust.1 lit. a) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dn. 30 listopada 2009 r.;

- błędną wykładnię art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego;

- niezastosowanie art. 3 pkt. 1 oraz pkt 3 a i b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

- o przyznanie płatności poprzez przyjęcie, iż dla posiadania gospodarstwa w rozumieniu tych przepisów rolnik musi wykazać nabycie tytułu prawnego do dysponowania takimi gruntami;

- niezastosowanie art. 4 pkt. 2 oraz art.11 pkt. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

- niezastosowanie art. 339 kc i art. 441

- niezastosowanie art. 32 Konstytucji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy tę ocenę poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.)

Ponadto zgodnie z art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a jej obligatoryjnym elementem, jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, ale i na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Podobnie rzecz się ma przy naruszeniu prawa procesowego, gdzie należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygniecie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Oznacza to, że niezależnie od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację, w której wykaże wpływ tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykaże, że wpływ ten mógł być istotny dla zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

W ocenie NSA nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art.133 § 1 p.p.s.a. i art.145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. W szczególności należy zauważyć, że z regulacji przyjętej w art.133 § 1 p.p.s.a. wynika, iż sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (z wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art.55 § 2 p.p.s.a.), co oznacza, iż sąd ten orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, uwzględniając przy tym, jak to wynika z art.106 § 4 p.p.s.a. powszechnie znane fakty, a także dowody uzupełniające z dokumentów - art.106 § 3 p.p.s.a. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, a obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy, rozumiany, jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach udokumentowanych w aktach i stanowiących przedmiot analizy sądu administracyjnego, oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz zakaz wykraczania poza ten materiał (vide wyrok NSA z 26.06.2009 r. I FSK 470/08, wyrok NSA z 2.12.2010 r. I GSK 806/10 niepublikowane).

Poza sporem pozostaje okoliczność, że Sąd I instancji nie przeprowadził kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego w oderwaniu od zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego.

W zakresie odnoszącym się do naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. należy przypomnieć, że w orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę na to, że przepis art.145 § 1 pkt 1 lit. a ,b, c jest tzw. przepisem blankietowym i jego naruszenie jest zawsze następstwem złamania przez sąd pierwszej instancji innych przepisów, co ma tę konsekwencję, że nie może on stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (vide wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., II OSK 2077/10,wyrok NSA z dnia 4 marca 2014 r., II OSK 2387/12 niepublikowane). Aby zarzuty naruszenia tego przepisu mogły wywołać zamierzony przez skarżącego skutek w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej, konieczne było wskazanie konkretnych przepisów postępowania, które zostały przez Sąd I instancji naruszone w ten sposób, że Sąd ten nie dostrzegł naruszenia przez organ normatywnego wzorca postępowania i przez to bezpodstawnie uznał ich działania w sprawie za prawidłowe. Takiego powiązania skarga kasacyjna nie zawiera ani w petitum, ani w uzasadnieniu, co uwzględniając wskazany już zakres kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego uniemożliwia poszukiwania takich naruszeń z urzędu. Niezależnie od tych wadliwości wskazać należy, iż w omawianym zakresie skarga kasacyjna wiąże ten zarzut z nieuwzględnieniem wniosku dowodowego bez odwołania się do naruszenia zasad wynikających z treści art.106 § 3 p.p.s.a.

Ponadto podkreślić należy, że zgodnie z treścią art.134 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jakkolwiek z przywołanego przepisu wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak związany jest granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy". Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Przywołany przepis wyraźnie i jednoznacznie determinuje więc zakres kognicji sądu administracyjnego. Sąd operuje bowiem w granicach sprawy, którą jest sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem, co prowadzi do wniosku, że tym samym wyznacza on przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego oraz jego ramy. Granice kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczone więc zostają przez granice sprawy administracyjnej, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe (vide wyrok NSA z 27.10. 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10; wyrok NSA z 18.05. 2010 r., sygn. akt II OSK 854/09; wyrok NSA z 28.09. 2010 r., sygn. akt I GSK 1158/09; wyrok NSA z 8.12. 2010 r., sygn. akt I GSK 618/09). Innymi słowy, granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia. Zaskarżenie konkretnej decyzji administracyjnej (aktu) oznacza, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego staje się ta sama sprawa, która została tą decyzją (aktem) rozstrzygnięta. Tak więc badając legalność zaskarżonej Decyzji sąd administracyjny powraca do materialnego stosunku administracyjnoprawnego, który stanowił przesłankę wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji. Ze wskazanych wyżej obowiązków Sąd I instancji wywiązał się w sposób prawidłowy, nie dający podstaw do skutecznego postawienia zarzutu naruszenia przepisu art.134 § 1 p.p.s.a.

Nieskuteczność zarzutów procesowych powoduje, iż stan faktyczny ustalony przez organy i przyjęty przez Sąd I instancji jest wiążący dla NSA.

W związku z powyższym podkreślić należy, że w stanie faktycznym przyjętym przez Sąd I instancji za podstawę faktyczną orzekania przyjmuje się, że przekazanie posiadania gospodarstwa rolnego skarżącej spółce miało nastąpić w oparciu o umowę z dnia 15 marca 2012 roku.

W tym stanie rzeczy wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej Sąd I instancji odwołując się do treści art.82 ust.1 lit. a Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 nie naruszył tego przepisu w sposób opisany w petitum skargi kasacyjnej, jak również brak jest podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji nie dokonując wykładni art.7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego naruszył ten przepis prawa poprzez jego błędną wykładnię.

Należy przede wszystkim zwrócić uwagę na przepis art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, który stanowi, że płatność obszarowa przysługuje rolnikowi na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia tą płatnością. Jednocześnie w punktach 1,2 i 2a tego artykułu zostały określone warunki do posiadanych działek rolnych, jakie muszą zostać spełnione, aby pomoc mogła zostać przyznana, a w połączeniu z warunkiem wskazanym w pkt 3 i w akapicie pierwszym omawianego przepisu tworzą niezbędne wymogi przyznania pomocy.

Z kolei regulujący kwestię przekazania gospodarstwa rolnego art. 21 ustawy o płatnościach określa, jakie muszą zostać spełnione warunki, aby można było przejmującemu to gospodarstwo płatności przyznać. Tak więc w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego w wyniku jednej z wymienionych w art. 82 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Nr 1122/2009 lub innej prawnie dopuszczalnej czynności prawnej, składając stosowny wniosek, przejmujący gospodarstwo przejmuje te prawa i obowiązki przekazującego, które powstały w wyniku wystąpienia przez tego drugiego o pomoc w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (art. 21 ust. 5 ustawy o płatnościach i art. 82 ust. 4 lit. a Rozporządzenia Nr 1122/2009). Jeżeli zatem przyznawana rolnikowi płatność obszarowa dotyczyła zadeklarowanych i wchodzących w skład gospodarstwa rolnego określonych powierzchniowo i ewidencyjnie gruntów, to tych samych gruntów musi dotyczyć wniosek o przyznanie płatności obszarowych w razie przekazania gospodarstwa rolnego na zasadzie art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach.

W związku z powyższym zauważyć należy, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, w zakresie odnoszącym się do "przekazania gospodarstwa" określa przede wszystkim jego dopuszczalną formę prawną. Przyjmując, że "przekazanie" wyraża się w sprzedaży, dzierżawie lub jakiejkolwiek innej transakcji podobnego rodzaju, rozporządzenie zezwala, by forma ta odnosiła się nie do gospodarstwa, ale do "danych jednostek produkcyjnych". Dzięki temu, przekazanie gospodarstwa rolnego, jako całości może być zrealizowane pomiędzy przejmującym, a przekazującym w postaci przekazania "danych jednostek produkcyjnych", a więc działek rolnych, pod różnymi tytułami prawnymi w stosunku do każdej z nich.

W tym stanie rzeczy, aby doszło do przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art.82 ust.1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009, czynności w wyniku, których dochodzi do przekazania danych jednostek produkcyjnych winny być prawnie skuteczne i przeprowadzone w formie, o której mowa w tym przepisie prawa. Dopiero pozytywne spełnienie tych przesłanek uzasadnia dalszą ocenę przesłanek określonych w art.21 ust.1, ust.2, ust.3 i ust.4. Skoro więc skarżąca spółka wykazując spełnienie warunku w postaci przekazania gospodarstwa rolnego odwołała się wyłącznie do umowy z dnia [...] marca 2012 roku, to oceniając jej bezskuteczność w zakresie przekazania gospodarstwa rolnego oraz biorąc pod uwfagę okoliczność, iż skarżąca spółka nie przedstawiła skutecznie zarzutów kwestionujących tę ocenę Sądu I instancji to brak było podstaw do przyjęcia, że w omawianym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej były zasadne.

Z tych względów za niezasadne należało także uznać pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej wymienione w punkcie II tiret trzeci, czwarty, piąty i szósty petitum skargi kasacyjnej. Uwzględniając przedstawione powyżej uwagi podkreślić ponadto należy, że wskazane zarzuty, zgłoszone w ramach podstawy kasacyjnej opisanej w art.174 pkt 1 p.p.s.a. odnoszą się do oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a tym samym do kwestionowania okoliczności faktycznych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.