Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1192/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 924, 925
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 1, 6  ust. 1, 17, 18  ust. 1 i 2, 20 ust. 1,  art. 3  ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2007 r. sprawy ze skarg A. w K. i Prezydenta Miasta K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej oddala skargi.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpoznaniu wniosków Akademii [...] w K. i Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2002 r., nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Komisji Odwoławczej Do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971 r., nr [...] i utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1971 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia parceli oznaczonej jako 1.kat [...], stanowiącej własność J. K. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] grudnia 1971 r. utrzymała w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1971 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. [...] przy ul. [...], oznaczonej jako 1 kat.[...], z przeznaczeniem na cele budowy drugiego etapu miasteczka studenckiego.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2002 r., którą stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971 r. i utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z [...] maja 1971 r. w części dotyczącej wywłaszczenia parceli nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie jest faktem bezspornym, że w dacie orzekania o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości współwłaścicielami nieruchomości były M. K., A. R. i B. K. - osoby wymienione w postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] września 1978 r., o nabyciu spadku po J. K., zmarłym w dniu [...] lutego 1968 r. Organ nadzoru badając kwestionowane decyzje stwierdził rażące naruszenie przepisu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Jak stwierdził organ nadzoru, ubiegający się o wywłaszczenie przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego nie wystąpił do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. Zdaniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, w sytuacji, gdy najpóźniej do dnia 17 maja 1971 r. zarówno wnioskodawca wywłaszczenia, jak i organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe uzyskali informację o śmierci byłego właściciela, jak i o osobach spadkobierców oraz o prowadzonym postępowaniu spadkowym, to organ administracyjny miał obowiązek zawieszenia prowadzonego postępowania i ustalenia osób aktualnych właścicieli nieruchomości tak, aby ubiegający się o wywłaszczenie mógł wystąpić z ofertą dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Poza tym organ nie stwierdził, aby w sprawie zachodziła którakolwiek z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 2 KPA.

Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Akademia [...] w K.. W skardze wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] czerwca 2002 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając organowi naruszenie prawa materialnego, a w szczególności: art. 6 ust. 4 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości; art. 156 § 2 KPA poprzez pominięcie okoliczności, iż unieważniona decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne; art. 16 KPA poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych.

Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł również Prezydent Miasta K. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Prezydent Miasta K. wniósł o uchylenie, względnie stwierdzenie nieważności decyzji organu drugiej instancji podnosząc, że zaniechanie wystąpienia do właścicieli nieruchomości z ofertą dobrowolnego jej zbycia nie może zostać zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, gdyż organ zrealizował dyspozycję art. 6 ust. 4 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Organ podał, że w dniu rozprawy wywłaszczeniowej, postępowanie spadkowe po J. K. nie było jeszcze zakończone, a następcy prawni zostali ustaleni dopiero po wydaniu w dniu [...] września 1978 r. postanowienia przez sąd powszechny.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 7 lipca 2004 r., sygn. akt I SA 1649/02 oddalił skargi Akademii [...] w K. oraz Prezydenta Miasta K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia 29 marca 2001 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie świadczy o tym, iż w dniu rozprawy administracyjnej w sprawie wywłaszczenia (17 maja 1971 r.) zostało ujawnione, że właściciel wywłaszczanej parceli j. K. nie żyje, oraz że jego spadkobiercami są M. K. , A. K. – R. i B. K.. Zdaniem Sądu organ prowadził i zakończył orzeczeniem z dnia [...] maja 1971 r. postępowanie wywłaszczeniowe mimo, iż ubiegający się o wywłaszczenie nie złożył współwłaścicielom oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, co świadczy, w ocenie Sądu, o rażącym naruszeniu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Dopóki nie zakończyły się pertraktacje z właścicielami nieruchomości w sprawie dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, organ nie powinien był w ogóle wszczynać postępowania wywłaszczeniowego. Dodatkowo Sąd nie zgodził się z zarzutem skarżącej Akademii, iż unieważnione decyzje wywołały nieodwracalne skutki prawne. Uwłaszczenie na nieruchomości objętej unieważnioną decyzją wywłaszczeniową nastąpiło z mocy prawa, na podstawie art. 182 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Skoro decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji wywołuje skutek ex tunc, to słuszny jest wniosek, iż Akademia nie mogła być z mocy prawa uwłaszczona przedmiotową nieruchomością, bowiem Skarb Państwa nie był jej właścicielem. Co więcej, z uwagi na to, że nabycie użytkowania wieczystego przez stronę nastąpiło nieodpłatnie z mocy prawa, nabywcy nie przysługuje ochrona z tytułu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, która uregulowana jest w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.).

Od powyższego wyroku Akademia [...] w K. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. K. wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 września 2005 r., sygn. akt I OSK 81/05 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalający skargi i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż brzmienie przepisu art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jest jednoznaczne i jego stosowanie nie powinno budzić wątpliwości, zaś przedmiotem oceny sądu orzekającego i kontrolującego decyzję stwierdzającą nieważność decyzji wywłaszczeniowej winna być kwestia, czy przy podjęciu tej decyzji zostały uwzględnione i rozważone wszystkie istotne okoliczności faktyczne dotyczące zarówno samej procedury jak i przesłanek materialnoprawnych wywłaszczenia. Sąd wskazał na konieczność rozważenia przez sąd administracyjny pierwszej instancji jaki ewentualny wpływ na rozstrzygnięcie organu (gdyby uwzględnił je przy podejmowaniu decyzji) mogły mieć następujące dokumenty załączone do akt administracyjnych: pismo Akademii [...] w K. z dnia 17 kwietnia 1971 r. zawierające oświadczenie, że nie można ustalić adresu J. K. oraz załączone do niego dwa pisma z 3 lipca 1970 r. skierowane do Głównego Biura Adresowego w Warszawie i Prezydium Rady Narodowej w K. wskazujące, że strona zwracała się o wskazanie adresu J. K., następnie oświadczenie zawarte we wniosku o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego z dnia 28 listopada 1970 r., że rokowań z art. 6 nie przeprowadzono z J. K, z uwagi na nieznane jego miejsce zamieszkania, a także treść protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 14 maja 1971 r. wskazującego, iż stawił się na niej B. K. - syn J. K. składając oświadczenie, że J. K. nie żyje od [...] lutego 1968 r. oraz, że w toku jest postępowanie o stwierdzenia nabycia spadku. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących wystąpienia w sprawie nieodwracalnych skutków prawnych. W ocenie Sądu prawo użytkowania wieczystego skarżącej Akademii nabyte nieodpłatnie nie korzysta z ochrony wynikającej z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, o której stanowią przepisy art. 5 i 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Sąd zauważył, że decyzja o stwierdzeniu nieważności wywołuje skutek ex tunc, co oznacza, że Skarb Państwa nie był właścicielem spornej nieruchomości, a co za tym idzie, nie mogło nastąpić skutecznie uwłaszczenie, w trybie powołanego wyżej przepisu art. 182 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1868/05 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] marca 2001 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że z akt administracyjnych wynika, iż postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte zostało w dniu 21 kwietnia 1971 r. Przed tą datą wnioskodawca postępowania wywłaszczeniowego dysponował tylko informacją, iż właścicielem parceli jest J. K.. Starania urzędowe czynione w kierunku ustalenia adresu właściciela (pisma z dnia 3 lipca 1970 r. - k. 191-194 akt t. I) w Głównym Biurze Adresowym w Warszawie oraz Referacie Ewidencji i Kontroli Ludności Prezydium Rady Narodowej w K. nie dały rezultatu, bowiem w dokumentacji urzędowej figurowała duża ilość osób o tym samym nazwisku i potrzebne były bliższe dane. Już we wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego z dnia 28 listopada 1970 r. wnioskodawca oświadczył, że rokowań, o których mowa w art. 6 nie przeprowadzono z J. K., z uwagi na nieznane jego miejsce zamieszkania (k. 218 akt t. I). Z protokołu rozprawy administracyjnej rozpoczętej dnia 14 maja 1971 r. (spisanego w dniu 17 maja 1971 r.) wynika, że stawił się na niej syn J. K.. Z jego oświadczenia zarówno organ jak i ubiegający się o wywłaszczenie uzyskali informację o właścicielu nieżyjącym od 7 lutego 1968 r. i toczącym się postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku oraz uczestnikach tego postępowania (k. 23 akt t. I). Skoro, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, prowadzenie rokowań po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego było niedopuszczalne, to w świetle omówionych wyżej dokumentów można by przyjąć, że ich treść mogła mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia organu nadzoru w związku z zapisem art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ administracji orzekając w sprawie i badając, czy zachodzą przesłanki z art. 156 KPA nie ustalił na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, czy przeprowadzenie rokowań w tym konkretnym stanie faktycznym było możliwe, czy też dopuszczalne było pominięcie tej fazy postępowania wywłaszczeniowego, co świadczy o naruszeniu przepisów prawa materialnego oraz art. 7, art. 77 i art. 80 KPA, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Od powyższego wyroku B. K. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Akademia [...] w K. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1012/06 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1868/05 i przekazał sprawę sądowi administracyjnemu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 września 2005 r. stwierdził, że niedopuszczalne było, w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, prowadzenie rokowań po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, ale też nakazał dokonać oceny, czy wskazane przez ten Sąd dokumenty (pisma Akademii [...] z 3 lipca 1970 r., 17 kwietnia 1971 r. i protokół rozprawy wywłaszczeniowej) mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie organu. Naczelny Sąd wskazał, że Wojewódzki Sąd przytoczywszy i omówiwszy treść tych dokumentów uznał, że organ nie ocenił, czy przeprowadzenie rokowań było możliwe w stanie faktycznym, wynikającym z tych dokumentów. Jednak to Wojewódzki Sąd powinien dokonać tej oceny, bo do tego był zobligowany na mocy art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z protokołu rozprawy wywłaszczeniowej wynika, że B. K. - syn J. K. stawił się na rozprawę, która miała miejsce 14 maja 1971 r., zatem zawiadomienie go nie było niemożliwe, zaś starania Akademii datują się na dzień 3 lipca 1970 r. i ograniczają do zapytania o adres. Nakazana przez Naczelny Sąd Administracyjny ocena tych dokumentów powinna zatem sprowadzać się do tego, czy ustalenie adresu właściciela odbyło się z należytą starannością, a nie było tylko działaniem pozornym, skoro możliwe było zawiadomienie o terminie rozprawy i to zawiadomienie skuteczne. Co prawda Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 września 2005 r. uznał, że rokowania po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego nie były dopuszczalne, jednak istota rzeczy jest też w tym, że były one obowiązkowe przed wszczęciem tego postępowania (art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r.), a odstąpienie od tego obowiązku było możliwe tylko, w przypadku natrafienia na przeszkody trudne do pokonania, a szczególnie gdy właściciel lub miejsce jego pobytu jest nieznane (art. ust. 4). Pod tym kątem, a więc zaistnienia szczególnych okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie był obowiązany rozważyć sprawę, mając na uwadze dokumenty, o których mowa wyżej. Tylko dołożenie należytej staranności przez ubiegającego się o wywłaszczenie można uznać za zwalniające go z obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej. Zdaniem Sądu przed dokonaniem tej oceny, gdy z protokołu rozprawy wywłaszczeniowej wynikało, że następca prawny J. K. stawił się na niej przedwczesne było uchylenie decyzji nadzorczych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż mogło się okazać, że zaskarżona decyzja w rezultacie odpowiada prawu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje.

Skargi nie są uzasadnione, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Sąd nie podziela stanowiska Akademii [...] w K., że adres zamieszkania J. K. był nieznany i trudny do ustalenia. Wbrew temu co wynika z twierdzeń skarżącej zawartych w piśmie z dnia 17 kwietnia 1971 r., adres wywłaszczanego był w posiadaniu notariusza prowadzącego księgę wieczystą nieruchomości. Z zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego Sekcji Ksiąg Wieczystych Oddziału Miejskiego z maja 1970 r., nr [...] wynika, że podstawą nabycia przez J. K. działki nr [...] był kontrakt kupna sprzedaży z dnia [...] listopada 1930 r., Lr.[...] . W rzeczonym kontrakcie (złożonym do akt sądowych) widnieje adres kupującego – J. K. zamieszkałego w K. ul.[...]. Adres zamieszkania: K., ul. [...] figurował również w ewidencji organów administracji stopnia podstawowego - Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] i [...] w K., co potwierdzają zaświadczenia i pisma Wydziału Finansowego i Ref. Centr. Księgowości i Rewizji z dnia 11 sierpnia 1971 r. i 23 sierpnia 1971 r., skierowane do skarżącej.

Co prawda Akademii nie udało się ustalić adresu J. K. w Wydziale Spraw Wewnętrznych Referatu Ewidencji i Kontroli Ruchu Ludności PRN w K. (odpowiedź z dnia 9 lipca 1970 r.) oraz Centralnym Biurze Adresowym (pismo z dnia 10 lipca 1970 r.), lecz, skoro sprawa dotyczyła nieruchomości, obowiązkiem skarżącej było przede wszystkim poszukiwanie danych adresowych wywłaszczanego w zbiorach prowadzonych dla nieruchomości (aktach księgi wieczystej, ewidencji gruntów, podatkowych). Zwrócił na to uwagę również organ wywłaszczeniowy w piśmie z dnia 9 grudnia 1970 r.

Z powyższych wywodów wynika więc, że przyczyną złożenia przez Akademię [...] w K. wniosku wywłaszczeniowego z dnia 28 listopada 1970 r., nie mogła być powołana w jego uzasadnieniu okoliczność nieznanego miejsca pobytu właściciela nieruchomości.

W ocenie Sądu, nie można również uznać za zasadnego stanowiska skarg, że śmierć J. K. w 1968 r. stała na przeszkodzie podjęciu rokowań, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Z przepisów art. 924 i 925 KC (w ich pierwotnym brzmieniu) oraz stanu faktycznego sprawy wynikało, że spadkobiercy J. K. nabyli spadek po J. K. lex lege z chwilą jego śmierci i nie został on odrzucony (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] września 1978 r., sygn. akt I Ns.[...]). Istnienie spadkobierców J. K. w osobach: M. K. i A. i R. – zamieszkałych w K. przy ul. [...] (pod tym samym adresem co J. K.) i B. K. zamieszkałego w K. przy [...], posiadacza działki nr [...] (operat szacunkowy z dnia 15 lutego 1972 r. oszacowanie – poz. 2) umożliwiało Akademii [...] podjęcie rokowań o dobrowolne nabycie nieruchomości.

Należy się natomiast zgodzić ze skarżącymi, że brak prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po J. K. mógł uniemożliwić zawarcie umowy nabycia nieruchomości, jednakże tylko wówczas, gdy, pomimo braku formalnych dowodów, prawa zbywców do nieruchomości budziłyby wątpliwości notariusza. W ówczesnym stanie prawnym – jak wskazał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 5 kwietnia 1955 r., sygn. akt II CR 291/55, OSNCK 1955/4/90 – "notariusz nie miał żadnych podstaw prawnych do tego, aby sporządzenie aktu przenoszącego własność uzależnić od wykazania dokumentem, iż zbywca jest tej nieruchomości właścicielem. Jeżeli stanowisko notariusza wywołane było ostrożnością i obawą przed nadużyciami, to należy wskazać, że żądanie dowodu nabycia własności bynajmniej nadużyciom nie jest w stanie zapobiec (...). Notariusz powinien swoje wątpliwości co do prawa własności zbywcy oświadczyć nabywcom, jeżeli ci jednak mimo to chcą ze zbywcą, który oświadcza, iż jest właścicielem, zawrzeć umowę, notariusz nie może odmówić sporządzenia aktu i stawiać zbywcy wysoce trudnego nieraz do spełnienia żądania przedłożenia dowodu w sprawie".

Trzeba również zauważyć, że brak prawomocnego postanowienia potwierdzającego prawa do spadku nie stanowił przeszkody do prowadzenia rokowań i nie zwalniał ubiegającego się o wywłaszczenie z obowiązku przedstawienia oferty osobom występującym w charakterze właściciela nieruchomości (spadkobiercom), a jedynie – jak wskazano wyżej – w pewnych okolicznościach brak tego orzeczenia mógł stanowić przeszkodę do zawarcia umowy nabycia nieruchomości. Prawomocne postanowienie stwierdzające nabycie spadku po J. K. mogło być bowiem uzyskane w toku rokowań i przedstawione przy zawarciu stosownej umowy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że Akademia [...] nie miała podstaw do zwolnienia się z obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a tym samym decyzja Komisji Odwoławczej Do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971 r. i utrzymane nią w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1971 r., w części dotyczącej wywłaszczenia parceli oznaczonej jako 1.kat [...], zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 6 ust. 1 w związku z art. 1 tej ustawy.

W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy na rozprawie przeprowadzonej w dniu 14 maja 1971 r. stawił się spadkobierca J. K. jego syn B. K., informując organ o śmierci ojca w 1968 r., osobach spadkobierców (pełnoletnich) ich adresach oraz tym, że toczy się aktualnie postępowanie spadkowe, obowiązkiem organu było oddalenie wniosku wywłaszczeniowego (art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.) i poinformowanie ubiegającego się o wywłaszczenie, że należy przeprowadzić rokowania ze spadkobiercami J. K.. Oczywistym bowiem było, że oświadczenie zawarte we wniosku wywłaszczeniowym z dnia 28 listopada 1970 r. (złożonym ponad dwa lata po śmierci J. K.), co do nieznanej z miejsca pobytu osoby właściciela, nie znajdowało pokrycia w faktach.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zasadnie zatem stwierdził nieważność obu decyzji wywłaszczeniowych, skoro w sprawie nie występowały trudne do przezwyciężenia przeszkody w prowadzeniu rokowań, a uwłaszczenie się nieruchomością przez Akademię [...] w K. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 KPA.

Nie można również pominąć faktu, że przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy Sąd, związany był wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 1 września 2005 r., sygn. akt I OSK 81/05, dotyczącymi oceny przez sąd pierwszej instancji, czy przy podjęciu zaskarżonej wówczas decyzji zostały uwzględnione i rozważone wszystkie istotne okoliczności faktyczne dotyczące - prócz przesłanek materialno-prawnych wywłaszczenia - również samej procedury. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym aspekcie sprawy Sąd uznał, że chociaż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w decyzji z dnia [...] czerwca 2002 r., nie ocenił decyzji wywłaszczeniowych pod tym kątem, to w sprawie wywłaszczeniowej doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego - art. 17 i art. 18 ust. 1 i 2 w związku z art. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ wywłaszczeniowy, zawiadamiając strony jednym pismem o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i jednocześnie o wyznaczeniu miejsca i terminu rozprawy, zupełnie pominął tryb, o którym mowa w tych przepisach. Z akt sprawy wynika bowiem, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i o rozprawie wywłaszczeniowo – odszkodowawczej z dnia 27 kwietnia 1971 r., spadkobiercy J. K. (nieznani organowi z miejsca pobytu) nie zostali pouczeni o prawie i terminie (21 dni od dnia wywieszenia obwieszczenia o wszczęciu postępowania) do zgłaszania wniosków. Poza tym organ wyznaczył rozprawę, nie czekając na upływ 21 dni do przeglądania akt sprawy (zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywieszono na tablicy ogłoszeń w dniu 4 maja 1971 r., natomiast rozprawa została wyznaczona na dzień 14 maja 1971 r.). Uchybienie w tym zakresie Sąd uznał za rażące, ponieważ organ wywłaszczeniowy, działał z naruszeniem oczywistych w swej treści przepisów gwarantujących stronie istotne z jej punktu widzenia uprawnienia. Osobną kwestią pozostaje natomiast skutek tego naruszenia powodujący niezapewnienie stronom udziału w każdym stadium postępowania wywłaszczeniowego, co stanowi podstawę do jego wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 KPA).

Sąd nie mógł zgodzić się z argumentacją uczestnika postępowania B. K., że wywłaszczenie parceli nr [...] po rozbudowę miasteczka studenckiego Akademii [...] w K. nie spełniało przesłanki celu użyteczności publicznej, o której mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Sąd Najwyższy w wyroku z 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SK 22/04 (OSNAPiUS 2005/3/46) zaliczył szkołę wyższą do kategorii przedsiębiorców o charakterze rozszerzonym (sensu largo), organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu Najwyższego chybiona jest argumentacja, jakoby działalność polegająca na świadczeniu przez uczelnię niepaństwową odpłatnych usług edukacyjnych nie miała ani charakteru działalności gospodarczej, ani użyteczności publicznej. Na gruncie art. 70 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nikt nie powinien mieć wątpliwości, iż zapewnienie edukacji należy do władz publicznych. Na poziomie szkolnictwa wyższego zadanie to realizują publiczne oraz niepubliczne szkoły wyższe. Na zaprezentowane wyżej stanowisko zwrócił również uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt SK 39/05 (Dz. U. Nr 205, poz. 1704).

Jeżeli zaś chodzi o podnoszone przez B. K. zarzuty co do prawidłowości lokalizacji granic inwestycji polegającej na budowie II etapu miasteczka studenckiego, to należy zauważyć, że odnoszą się one do ustaleń decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] kwietnia 1969 r., nr [...]. Argumenty uczestnika przedstawione w tej kwestii nie podlegają więc ocenie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych, zwłaszcza, że organ wywłaszczeniowy przy rozpatrywaniu sprawy związany był decyzją lokalizacyjną określającą cel wywłaszczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.