Wyrok NSA, sygn. akt I SA 2622/01
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2003-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: zwrot wywłaszczonej nieruchomości

SENTENCJA

WYROK

w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 22 sierpnia 2003 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym:

Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska

Sędziowie NSA Elżbieta Stebnicka, Cezary Pryca (spr.)

Protokolant Wojciech Stróżycki

po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2003 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości

oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] roku numer [...] Starosty [...] orzekającą o zwrocie na rzecz W. S., Z. S., J. S. i M. S. nieruchomości położonej w  i oznaczonej jako działka gruntu numer 4528/2 o powierzchni 580 metrów kwadratowych która miała urządzoną księgę wieczysta Kw,10681 oraz wskazującą/ iż osoby fizyczne na rzecz których orzeczono zwrot nieruchomości nie są zobowiązane do zwrotu wypłaconego odszkodowania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, iż zarządzeniem z dnia 1 czerwca 1977 roku numer 4/77 Naczelnik Miasta [...] działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. 27, poz. 192) przeznaczył pod budownictwo jednorodzinne teren położony w [...] w obrębie ulic: [...] i ustalił, iż jest to teren budowlany, a jednocześnie teren ten podzielił na działki budowlane oraz wskazał, że na terenie budowlanym w ramach terenowych planów gospodarczych, zgodnie z treścią ar i 6 w/w ustawy, zostaną wybudowane ulice, z terminem rozpoczęcia robót od dnia 1 marca 1981 roku i ich zakończenia do dnia 1 września 1981 roku.

Decyzją z dnia [...] 1978 roku numer [...] Naczelnik Miasta [...] orzekł o wypłaceniu G. i W. małżonkom S. odszkodowania w łącznej kwocie 301729 złotych z tytułu przejęcia pod budownictwo jednorodzinne zabudowanej nieruchomości o powierzchni 1553 metry kwadratowe.

Przejęty teren wszedł w skład działek budowlanych, a częściowo pod urządzenie ulicy [...].

W dniu 18 sierpnia 1992 roku W. S. wystąpiła z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] 1993 roku numer [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] odmówił zwrotu przejętej przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] wchodzącej obecnie w skład działki gruntu oznaczonej numerem 4528.

Decyzją z dnia [...] 1994 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] 1993 roku numer [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w [...].

Wyrokiem z dnia 19 lutego 1996 roku sygnatura akt IV SA 999/94 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z dnia [...] 1994 roku numer [...] Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] 1993 roku numer [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w [...].

Postanowieniem z dnia 26 lipca 1979 roku wydanym w sprawie sygnatura akt I Ns 729/79 Sąd Rejonowy w [...] stwierdził, ze spadek pozostały po G. S. zmarłym w dniu 6 czerwca 1975 roku, nabyła jego żona W. S. oraz dzieci M. S., Z. S. i J. S. po 1/4 części każdy z nich.

Pismem z dnia 12 lipca 1996 roku dzieci zmarłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości w osobach M. S., Z. S. i J. S. przyłączyły się do wniosku W. S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W dniu 23 sierpnia 1996 roku odbyła się wizja lokalna na gruncie z udziałem W. S., Z. S. i J. S.

Decyzją z dnia  1999 roku numer [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] odmówił zwrotu części przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] a wchodzącej obecnie w skład działki oznaczonej numerem 4528.

Decyzją z dnia [...] 1996 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] 1999 roku numer [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w [...].

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 1998 roku sygnatura akt IV SA 2218/ 96 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z dnia [...] 1996 roku numer [...] Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] 1999 roku numer [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w [...].

Decyzją z dnia [...] roku numer [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie W. S. i pozostałym spadkobiercom po G. S. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] i oznaczonej jako działka numer 4528/2 o powierzchni 580 metrów kwadratowych oraz orzekł o zwrocie przez wnioskodawców na rzecz Miasta [...] kwoty 2597,40 złotych tytułem zwrotu wypłaconego odszkodowania.

Decyzją z dnia [...] roku numer [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję z dnia [...] roku numer [...] Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] roku numer [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie na rzecz W. S., Z. S., J. S., M. S. części wywłaszczonej nieruchomości w postaci działki gruntu położonej w [...] i oznaczonej numerem 4528/2 o powierzchni 580 metrów kwadratowych, dla której to nieruchomości była urządzona księga wieczysta Kw. 10681 oraz orzekł, iż nie podlega zwrotowi zwaloryzowana kwota wypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Decyzją z dnia [...] roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] roku numer [...] Starosty [...].

Na decyzję z dnia [...] roku numer [...] Wojewody [...] skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto [...]. Strona skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia norm prawa materialnego, a w szczególności art. 137 ust. 1 pkt. 1, ust. 2, art. 139, art. 140, art. 142 i art. 217 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 46/00, poz. 543 ze zmianami) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art 7, art. 8 i art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwą interpretację i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 21 i art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. 74, poz. 368 ze zmianami) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę decyzji, postanowień, aktów łub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że przejęcie gruntów na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. 27, poz. 192 ze zmianami) z uwagi na treść przepisu art 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 115, poz. 741 ze zmianami), uprawnia organ administracji publicznej do odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy dotyczących zwrotu nieruchomości.

Obowiązujący w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji przepis art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami stanowi o uprawnieniu poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego następcy prawnego do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 w/w ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast przepis art. 137 ustawy zawiera ustawową definicję zbędności wskazując, iż nieruchomość wywłaszczoną można uznać za zbędną w sensie faktycznym, a więc wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo w sensie prawnym, czyli wówczas, gdy utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Jednocześnie należy podkreślić, że ocena dotychczasowego wykorzystania nieruchomości powinna być dokonywana na dzień złożenia wniosku o jej zwrot. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że część nieruchomości przejętej od byłych właścicieli, to jest W. i G. małżonków S., na podstawie zarządzenia z 1 czerwca 1977 roku numer 4/77 Naczelnika Miasta [...], nie jest wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji. Uwzględniając treść decyzji z dnia [...] 1978 roku numer [...] Naczelnika Miasta [...] stwierdzić należy, że ostatecznemu przejęciu na rzecz Skarbu Państwa podlegała nieruchomość o powierzchni 1553 metrów kwadratowych wraz z budynkiem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym oraz ogrodzeniem, a także naniesieniami roślinnymi. Według treści § 4 zarządzenia z 1 czerwca 1977 roku część przejętej nieruchomości miała zostać wykorzystana na budowę lokalnych ulic, umożliwiających dostęp do nieruchomości (działek budowlanych) powstałych na terenie budowlanym. Poza sporem pozostaje fakt, iż w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości oraz w dacie orzekania przez organy administracji publicznej, część nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa, a oznaczonej obecnie numerem 4528/2 o powierzchni 580 metrów kwadratowych i wchodzącej poprzednio w skład nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności G. i W. małżonków S., nadal znajduje się w posiadaniu W. S. i jej dzieci Z. S., M. S. i J. S. Teren działki jest ogrodzony, a przede wszystkim na tym gruncie nie jest zrealizowana żadna inwestycja, o której mowa decyzji o wywłaszczeniu. W szczególności nie jest zrealizowana ulica lokalna. Sam fakt ujęcia w planie zagospodarowania przestrzennego tego terenu, jako przeznaczonego pod budowę ulicy nie jest okolicznością wystarczającą aby uznać, że cel dla którego przejęto nieruchomość został zrealizowany. Skoro więc przejęcie gruntów nastąpiło w celu realizacji ulicy lokalnej [...], to koniecznym było, aby przed upływem 7 lat od przejęcia nieruchomości rozpocząć prace budowlane. Oczywistym jest, że zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny wskazuje, iż mimo upływu ustawowego terminu, na gruncie objętym treścią zaskarżonej decyzji nie podjęto prac budowlanych w celu realizacji ulicy [...].

Stosownie do treści art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami zwrot nieruchomości pociąga za sobą obowiązek zwrotu wypłaconego odszkodowania. Wyjątek od tej ustawowej zasady został przewidziany w art. 140 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powołany wyżej przepis prawa przewiduje, że w razie zmniejszenia się wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, zwaloryzowane odszkodowanie podlega odpowiedniemu zmniejszeniu o kwotę równą różnicy wartości ustalonej na dzień zwrotu nieruchomości. Jednocześnie wskazany przepis prawa nakazuje aby przy „ustalaniu różnicy wartości uwzględniać stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu nieruchomości. Z operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie Starostwa Powiatu [...] przez rzeczoznawcę majątkowego M. W. wynika, że zabudowana działka gruntu będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji straciła na wartości w stosunku do stanu jaki istniał w dniu wywłaszczenia. Różnica w wartości nieruchomości według stanu z daty wywłaszczenia i z daty zwrotu nieruchomości jest większa niż wysokość zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, która podlegałaby zwrotowi.

W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. 74, poz. 368 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.