Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 96/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: stwierdzono nieważnośc decyzji I i II inst
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 144 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1361
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 96/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011r., sprawy ze skargi A.N., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18 listopada 2010r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych., I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 sierpnia 2010 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie - art. 207, art. 67a §1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.- Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 - ze zm.) oraz §15 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005r.w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. Nr 165, póz. 1371-ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku z dnia 10 maja 2010r. w zakresie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-38) za 2009r. w łącznej wysokości 12.159 zł wraz z należnymi odsetkami w kwocie 33 zł odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości wraz z należnymi odsetkami.

W jej uzasadnieniu organ wskazał, że na podatniku ciąży obowiązek uregulowania zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. PIT-38 w kwocie: 12.159 zł + 33 zł odsetki, a przedmiotowa zaległość wynika z opodatkowania dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości przy ul. P.

Następnie wskazał, że w myśl art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, a w świetle orzecznictwa NSA za ważny interes podatnika można uznać sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2003 r. sygn. akt SA/Sz 945/01). Z kolei pod pojęciem interesu publicznego można rozumieć wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy a także sprawność aparatu państwowego (wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003r. sygn. akt III SA 1838/01).

Oceniając zaistnienie przesłanek określonych tym przepisem organ podatkowy w pierwszej kolejności dokonał analizy ogłoszonej przez podatnika upadłości konsumenckiej. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2009r. sygn. akt: VIII GU 128/09/S Sąd Rejonowy w K. ogłosił upadłość konsumencką A. N. oraz wyznaczył datę 15 stycznia 2010r. jako termin do zgłaszania swych wierzytelności przez wierzycieli podatnika. Organ wskazał, że w myśl art. 491 ust. 12 pkt 3 ustawy z dnia 23 lutego 2003r. prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. 2003 Nr 60, poz. 535) umorzenie zaległości upadłego nie dotyczy zobowiązań, obejmujących świadczenia okresowe, których tytuł prawny nie wygasł, oraz zobowiązań powstałych po ogłoszeniu upadłości oraz stwierdził, że podatnik pomimo świadomości o tym, że od uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości dochodu, wystąpi w 2010r. podatek do zapłaty nie zgłosił zobowiązania wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego do masy upadłościowej, która mogłaby być przedmiotem umorzenia z tyt. upadłości konsumenckiej, podkreślając nadto, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał możliwości zgłoszenia swych wierzytelności do masy upadłościowej, gdyż podatnik deklarację o uzyskanym dochodzie złożył w dniu 30 kwietnia 2010r., zaś terminem wyznaczonym przez Sąd Rejonowy, była data 15 stycznia 2010 r.

Organ podatkowy nie kwestionując skomplikowanej sytuacji finansowej podatnika uznał jednak w trakcie analizy zebranego materiału dowodowego , iż w sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem ulgi , bowiem sytuacja finansowa podatnika wobec całokształtu okoliczności powstania przedmiotowych zaległości nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia zaległości podatkowych wobec Skarbu Państwa. Podatnik miał możliwość zgłoszenia zobowiązania wobec Skarbu Państwa do wniosku o upadłość konsumencką, jednakże tego nie uczynił. Z uzyskanego dochodu rozliczył się w dniu 30 kwietnia 2010r. , pomimo iż terminem składania rozliczeń rocznych w tym PIT-38 jest okres od 1 stycznia do 30 kwietnia roku podatkowego, następującego po roku w którym został osiągnięty dochód podlegający opodatkowaniu. Organ podkreślił, że przy odrobinie dyscypliny zaległość podatkowa będącą przedmiotem wniosku o umorzenie, mogła być zgłoszona jako wierzytelność, którą z mocy prawa sąd może umorzyć. Reasumując swoje stanowisko organ podatkowy stwierdził, że być może inna pomoc państwa w postaci rozłożenia zaległości na raty byłaby możliwa w sytuacji, w której znajduje się wnioskodawca, jednakże o taką pomoc strona się nie zwracała, a całokształt okoliczności, o ile stanowi podstawę do przyznania jakiejkolwiek pomocy państwa, to nie zasługuje jednak na całkowite umorzenie zaległości podatkowych wraz z należnymi odsetkami.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.N. domagał się umorzenia zaległości podatkowej, wskazując, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające takie umorzenie i podnosząc te same argumenty- jak we wniosku- dotyczące głównie przyczyn powstania przedmiotowej zaległości podatkowej oraz aktualnej sytuacji życiowej. Odwołujący się zarzucił, iż nie miał możliwości zgłoszenia Naczelnika Urzędu Skarbowego jako wierzyciela gdyż przedmiotowe zobowiązanie powstało po ogłoszeniu upadłości i po dniu 30 kwietnia 2010 r., a możliwość zgłaszania roszczeń przez wierzycieli upłynęła w dniu 15 stycznia 2010 r.

Decyzją z dnia 18 listopada 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu powyższego odwołania działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. Nr 8 z 2005r. poz.60 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Dyrektor Izby Skarbowej, poddając analizie materiał dowodowy zebrany w sprawie oraz argumenty zawarte w odwołaniu, nie znalazł przesłanek, zgodnych z art.67a§1l pkt 3 Ordynacji podatkowej, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji i udzielenie ulgi we wnioskowanym zakresie, stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie wystąpił nie tylko ważny interes podatnika ale także interes publiczny, którym również zobowiązane są kierować się organy podatkowe przy udzielaniu ulg w spłacie należności podatkowych. W interesie publicznym leży regulowanie przez podatników ciążących na nich zobowiązań podatkowych, bowiem wpływy budżetowe z tego tytułu stanowią znaczącą część budżetu państwa, z którego są finansowane m.in. wszelkiego rodzaju wydatki budżetowe dokonywane przez Państwo np. w obszarze opieki medycznej, edukacji, czy zapewnienia bezpieczeństwa, z czego korzysta ogół społeczeństwa. Organ odwoławczy przyznał, że zaległość podatkowa będąca przedmiotem niniejszego postępowania powstała z dniem 1maja 2010 r., a zatem nie mogła podlegać zgłoszeniu do toczącego się postępowania upadłościowego, ale nie zmienia to faktu, iż strona powinna mieć świadomość konieczności uregulowania tej należności i zabezpieczyć na ten cel odpowiednie środki. Organ podkreślił, że biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności przyczynę powstania przedmiotowej zaległości podatkowej, jak również aktualną sytuację finansową odwołującego się doszedł do przekonania , iż umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę nie znajduje żadnego uzasadnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.N. wniósł o uznanie , że w przedmiotowej sprawie zachodzi ważny interes podatnika, ze względu na sytuację, w której niemożność spłaty zadłużenia wynikła z działań czynników, na które podatnik nie miał wpływu, przytaczając ponownie argumenty uprzednio wskazane w odwołaniu oraz we wniosku o umorzenie zaległości podatkowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i ponownie przytoczył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Syndyk masy upadłości M. S. - R., która przystąpiła do postępowania sądowoadministracyjnego w pełni poparła skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do treści art. 145§1 pkt 2 cyt. ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Skargę należało uwzględnić , ale z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.

Okolicznością bezsporną w nin. sprawie i wiadomą organom podatkowym obu instancji był fakt, iż postanowieniem z dnia 30 listopada 2009 r. sygn. akt VIII GU 128/09/S Sąd Rejonowy w K. ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika A. N., nie prowadzącego działalności gospodarczej oraz wyznaczył syndyka w osobie M. S.-R.

Zgodnie z treścią art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r.-Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. z 2009 r. nr 175 poz.1361 ze zm.) jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu, a postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

Użyte w treści powyższego przepisu sformułowanie "jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu" oznacza, że upadły w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach a postępowanie dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości może być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciw niemu. Przepis ten stanowi procesowe dopełnienie faktu pozbawienia upadłego uprawnień do dysponowania swoim majątkiem. Ma on charakter bezwzględnie obowiązujący i dotyczy zarówno postępowania cywilnego, jak i wszelkiego rodzaju postępowań administracyjnych, w tym także podatkowego. Tak więc nakaz wynikający z tego przepisu powinien być uwzględniany przez organy podatkowe na każdym etapie postępowania i odnosi się on zarówno do wszczęcia postępowania, jak i postępowania w toku. Tym samym przepisy prawa upadłościowego wpływają na stosowanie przepisów dotyczących "strony" zawartych w Ordynacji podatkowej, w określony sposób je modyfikując i skutkując tym, że na podstawie 133 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ma syndyk, a takiej formalnej legitymacji nie posiada natomiast upadły, który nadal pozostaje stroną w znaczeniu materialnym . Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 października 2009 r. sygn.akt I FSK 1033/08 (LEX nr 573173), a Sąd w składzie rozpoznającym nin. skargę w pełni pogląd ten podzielił , przyjmując za własne rozważania w tym zakresie.

Odnosząc powyższe do okoliczności nin. sprawy należy stwierdzić, że organy podatkowe mimo braku wniosku syndyka, tylko na podstawie wniosku upadłego, wszczęły i następnie przeprowadziły postępowanie o umorzenie zaległości podatkowej, a zatem postępowanie niewątpliwie dotyczące masy upadłości oraz przeprowadziły postępowanie w obu instancjach bez udziału syndyka. Tym samym, zd. Sądu, organy obu instancji naruszyły zasadę z art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, a naruszenie to miało charakter rażącego naruszenia prawa z art. 247§1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie tego naruszenia stosownie do treści wskazanego wyżej art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. musiało skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej, jak i poprzedzającej decyzji organu I instancji, co orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Na zasadzie art.152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku.