Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 14/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Referendarz sądowy - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. i 2002 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy-


UZASADNIENIE

M.K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z tym, że przedłożony wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia, ani też informacji pozwalających na ocenę sytuacji materialnej skarżącego, został on zobowiązany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie zeznań podatkowych za lata 2005 – 2007, decyzji potwierdzającej posiadanie statusu osoby bezrobotnej, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydawanego przez właściwą jednostkę opieki społecznej, wyciągów z rachunków osobistych skarżącego oraz rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ponadto zobowiązano skarżącego do wyjaśnienia, czy prowadzona jest egzekucja z jego majątku i jakie są jej efekty, wyjaśnienia kiedy został zbyty majątek związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, a także nadesłania zaświadczenia o aktualnych wynagrodzeniu żony wnioskodawcy oraz wyciągu z jej rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy.

W odpowiedzi z dnia 4 marca 2008 r. M.K. oświadczył, że od sierpnia 2004 r. posiada z żoną rozdzielność majątkową. Żona wnioskodawcy pracuje na utrzymanie rodziny oraz ponosi koszty jego utrzymania. Wyjaśnił, że w latach 2005 – 2007 nie składał zeznań podatkowych gdyż nie osiągał dochodów, zaś działalność gospodarczą zawiesił w 2003 r. Oświadczył także, że nie jest zarejestrowany jako bezrobotny i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Wyjaśnił, że z prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2001 – 2003 nie dorobił się żadnego majątku, a osiągane wówczas dochody pokrywały jego bieżące wydatki. Dodatkowo skarżący nadesłał wyciąg z rachunku osobistego, za miesiąc styczeń 2008 r., z którego wynika, że posiada on przeterminowane zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości 4.638 zł oraz wyciągi z rachunków firmy za okres od lipca 2007 r. do stycznia 2008 r. z zerowym saldem końcowym. Przedłożył także zaświadczenie o dochodach żony, z którego wynika, że jako współwłaściciel spółki jawnej uzyskała ona w styczniu i lutym 2008 r. dochód w wysokości odpowiednio 10.085,14 zł i 16.545,10 zł, załączył ponadto wyciąg z rachunku żony za okres od 16 lutego do 25 marca 2008 r., z którego między innymi wynika, że żona wnioskodawcy posiada limit w rachunku do wykorzystania tzw. debet w wysokości 10.000 zł pokrywany z bieżących wpływów oraz, że w dniu 19 lutego 2008 r. dokonała opłaty za kurs Formuły 1 na nazwisko M.K. w wysokości 7.629 zł.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa).

Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wniosek M.K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 14.950 zł (wpis od skargi).

Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, nie można pominąć faktu, że pozostaje on w związku małżeńskim, nawet jeśli między małżonkami od 2004 r. istnieje rozdzielność majątkowa. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny.

Interpretacja powołanych regulacji prowadzi do wniosku, że skarżący inicjujący spory sądowe powinien liczyć na wsparcie finansowe współmałżonka, który jest zobowiązany nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ze złożonych dokumentów wynika, że żona wnioskodawcy osiąga dochody znacznie przekraczające dochody przeciętnego gospodarstwa domowego i za miesiące styczeń i luty 2008 r. uzyskała dochód w wysokości około 26.500 zł, poza tym ponosi ona nie tylko koszty niezbędnego utrzymania wnioskodawcy (1000 zł), ale także koszty, które do takowych nie należą, co wynika z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego (opłata za kurs Formuły 1 – 7.629 zł). Ustalona na rachunku żony skarżącego wysokość (10.000 zł) limitu do wykorzystania pokrywanego z bieżących wpływów potwierdza wniosek, że wpływy te są stosunkowo wysokie. Powyższe oznacza, że rodzina skarżącego nie należy do ubogich i z jej pomocą skarżący jest w stanie partycypować w kosztach postępowania. Poza tym M.K. nie wyjaśnił jakie obiektywne przyczyny stoją na przeszkodzie w podjęciu przez niego pracy stałej, czy też dorywczej i jakie ewentualnie czyni w tym kierunku starania (zwłaszcza, że nie jest on nawet zarejestrowany jako osoba bezrobotna).

Wobec powyższych ustaleń i oceny zgromadzonych dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w sposób przekonywający, iż przy uwzględnieniu dochodów żony nie jest w sanie ponieść kosztów postępowania związanych z własnym udziałem w sprawie.

W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.