Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1138/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 112  ust. 1 i 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia del. WSA Monika Nowicka Protokolant Anna Harwas po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 1003/06 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 1003/06, oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie prawa jazdy.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia [...] wydał A. K. prawo jazdy kat. B, nr [...], druk [...].

W dniu [...] Prokurator Prokuratury Okręgowej w S. wniósł sprzeciw od powyższej decyzji żądając wznowienia postępowania w sprawie, uchylenia tej decyzji i orzeczenia o odmowie wydania A. K. prawa jazdy.

W uzasadnieniu sprzeciwu Prokurator wskazał, że A. K. dysponuje prawem jazdy wydanym w oparciu o sfałszowaną dokumentację z egzaminu państwowego obejmującego część praktyczną, który miał miejsce w dniu [...] i został przeprowadzony przez R. G.. W oparciu o akta o sygn. [...] ustalono, że Sąd Rejonowy w S. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] uznał R. G. za winnego tego, iż od [...] do [...] w S., jako egzaminator Wojewódzkiego Centrum Egzaminowania Kierowców w S., działając w ciągu przestępstw, przyjął korzyści majątkowe od trzydziestu egzaminowanych osób ubiegających się o prawo jazdy w łącznej kwocie [...] zł w zamian za pozytywny wynik egzaminu państwowego z prawa jazdy (części teoretycznej bądź praktycznej) tj. za czynność sprzeczną z prawem, w tym w dniu [...] przyjął od A. K. kwotę [...] zł tj. popełnienia czynu kwalifikowanego z art. 228 § 1 i 3 Kk w zw. z art. 91 § 1 Kk. Nadto Sąd uznał wymienionego za winnego tego, iż w tym samym czasie i miejscu, działając w ciągu przestępstw, poświadczył w celu osiągnięcia korzyści majątkowej nieprawdę w protokołach egzaminacyjnych z wyników egzaminu państwowego na prawo jazdy oraz podaniach o wydanie uprawnień, stwierdzając w tych dokumentach pozytywny wynik egzaminu z prawa jazdy m.in. w odniesieniu do A. K., tj. popełnienia czynu kwalifikowanego z art. 271 § 1 i 3 Kk w zw. z art. 91 § 1 Kk.

W toku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania karnego zebrane zostały dowody wskazujące na to, że A. K. po zdaniu egzaminu teoretycznego na prawo jazdy z wynikiem pozytywnym, w dniu [...] przystąpiła do egzaminu praktycznego. Na placu manewrowym bezbłędnie wykonała manewry podstawowe. Podczas jazdy w ruchu drogowym na drogach publicznych popełniła błędy, które w ocenie egzaminatora powinny skutkować nie zaliczeniem tego etapu egzaminu. Wówczas R. G. zasugerował zdającej wręczenie mu korzyści majątkowej w kwocie [...] zł. Po zakończeniu jazdy na drodze publicznej i otrzymaniu pieniędzy, R. G. sporządził zapis w protokole egzaminacyjnym A. K., stwierdzający pozytywny wynik jej egzaminu państwowego. Umożliwiło to egzaminowanej skuteczne ubieganie się o wydanie prawa jazdy, co nastąpiło w dniu [...]. Zatem wskazane wyżej dokumenty dotknięte są fałszem intelektualnym jakiego dopuścił się R. G..

Starosta K. decyzją z dnia [...], znak [...], odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] w sprawie wydania prawa jazdy A. K..

W uzasadnieniu podał, że przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa w przypadku A. K. nie zachodzi, bowiem na podstawie zebranych dokumentów nie można jednoznacznie orzec, że jakikolwiek przedstawiony przez nią dokument był fałszywy ani też, że posługiwała się ona dokumentami fałszywymi. Zdaniem organu wyrok sądowy na który powołuje się prokurator nie dotyczy A. K., a karalnego postępowania egzaminatora, który występując z pozycji siły wymuszał na egzaminowanych kwoty pieniężne uzależniając od tego stwierdzenie pozytywnego wyniku części egzaminu, który prowadził. Nie ma zatem dowodu na twierdzenie, że strona fałszowała lub brała udział w fałszerstwie dokumentów na podstawie których wydano przedmiotową decyzję. Zgodnie z treścią art. 112 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym nadzór nad przeprowadzeniem państwowego egzaminu na prawo jazdy sprawuje Marszałek Województwa i tylko on może w drodze decyzji unieważnić egzamin. W chwili obecnej nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że A. K. nie ma zdanego egzaminu.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w S. od powyższej decyzji wniósł odwołanie, w którym zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na wyprowadzeniu wadliwych wniosków z prawidłowo zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkujący obrazą art. 151 § 1 pkt 1 Kpa, poprzez odmowę uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] o wydaniu A. K. prawa jazdy kat. B, mimo zaistnienia ku temu podstawy przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa. Wskazując na powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o uchyleniu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] o wydaniu A. K. prawa jazdy kat. B nr [...] nr druku [...] w całości i odmowie wydania A. K. prawa jazdy kat. B.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] numer [...] uchyliło zaskarżoną decyzję, a następnie uchyliło decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] w sprawie wydania prawa jazdy kat. B nr [...], druk [...] A. K., zamieszkałej w D. przy ul. [...] i odmówiło A. K. wydania prawa jazdy kat B.

W uzasadnieniu decyzji stwierdziło, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną postępowanie wznawia się, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe. Dla postępowania administracyjnego istotna jest okoliczność, aby fałsz dokumentu (w tym przypadku fałsz intelektualny) potwierdzony był prawomocnym orzeczeniem sądu. Istotne jest również aby fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.

W przedmiotowej sprawie fałsz intelektualny dokumentu stwierdzającego pozytywny wynik egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. B. stanowił podstawę ustalenia, że A. K. zdała egzamin praktyczny z wynikiem pozytywnym, co faktycznie nie miało miejsca. Fałsz tego dokumentu został potwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] , sygn. akt [...]. Z kolei brak dokumentu stwierdzającego zdanie przez A. K. części praktycznej egzaminu na prawo jazdy z wynikiem pozytywnym skutkuje odmówieniem przez organ administracji wydania jej prawa jazdy.

W ocenie Kolegium bez znaczenia w sprawie jest wskazana przez organ pierwszej instancji okoliczność, iż to egzaminator wymuszał kwoty pieniężne, zaś A. K. nie uczestniczyła w fałszowaniu dokumentów. Istotne jest bowiem to, że dokumenty przedłożone przez nią dotknięte są fałszem intelektualnym.

Z tych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało, iż brak jest dokumentu potwierdzającego zdanie przez A. K. z wynikiem pozytywnym egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii B, a to skutkowało odmową wydania jej prawa jazdy tej kategorii.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której podniosła zarzut naruszenia zasady ogólnej postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 8 Kpa, błędnego zinterpretowania art. 145 § 1 Kpa oraz naruszenia przepisów art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podała, że Kolegium pomimo braku procedury unieważnienia egzaminu, określonej w art.112 § 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, stwierdziło że nie ma dokumentu potwierdzającego zdanie przez nią części praktycznej egzaminu na prawo jazdy z wynikiem pozytywnym. Zdaniem skarżącej, podstawę do stawiania zarzutu, iż protokół z egzaminu nie odzwierciedla stanu faktycznego w zakresie jej umiejętności praktycznych dawało dopiero unieważnienie egzaminu. A zatem organ odwoławczy nie mógł zastosować art.138 § 1 pkt 2 Kpa.

Skarżąca wskazała również, iż nieprawidłowa jest sytuacja, w której pozbawiono ją nadanego wcześniej uprawnienia w oparciu o wyrok wydany w sprawie karnej prowadzonej bez jej udziału jako strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w S. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podał, iż jedną z przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego, wynikającą z art.145 § 1 pkt 1 Kpa i zastosowaną w niniejszej sprawie, jest istnienie związku przyczynowego między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi.

Wznowienie postępowania na tej podstawie ograniczone jest wystąpieniem łącznym warunków:

- w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu,

- sfałszowanie dowodu jest potwierdzone w orzeczeniu sądu lub innego organu,

- fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.

Z uwagi na szerokie pojęcie dowodu, wynikające z art. 75 § 1 Kpa, fałsz dowodu może przejawiać się nie tylko w fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków i opiniach biegłych, ale też w fałszu innych dowodów.

Fałsz ten może przybierać przy tym formę fałszu materialnego, a więc co do formy dokumentu, jak i intelektualnego co do treści dokumentu, gdy jego forma jest autentyczna.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 72 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 1992 r. Nr 11, poz.41 z późn.zm.) prawo jazdy mogła uzyskać osoba, która miała wymaganą sprawność fizyczną i psychiczną, umiała czytać i pisać, odbyła odpowiednie przeszkolenie i wykazała się niezbędnymi kwalifikacjami oraz osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek. Wydane na podstawie art.84 tej ustawy zarządzenie nr 110 Ministra Komunikacji z dnia 28 grudnia 1983 r. w sprawie postępowania związanego z wydawaniem, zatrzymywaniem, cofaniem i przywracaniem uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, rowerami, motorowerami i pojazdami zaprzęgowymi oraz wzorów stosowanych przy tym dokumentów (Dz. Urz. Min. Kom. Nr 16, poz. 129) między innymi określało dokumenty niezbędne do wydania prawa jazdy, w tym poświadczające ukończenie odpowiedniego rodzaju szkolenia.

W oparciu o powyższe przepisy i zgromadzone dokumenty Kierownik Urzędu Rejonowego w K. w dniu [...] podjął decyzję w sprawie wydania prawa jazdy A. K.. Wśród dokumentów będących podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy znajdował się protokół nr[...]z dnia [...] z adnotacją egzaminatora R. G. stwierdzającą, że A. K. zdała z wynikiem pozytywnym część praktyczną egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. B. Sąd Rejonowy w S. prawomocnym wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...], uznał, iż egzaminator R. G. poświadczył nieprawdę między innymi w protokole egzaminacyjnym z wyniku egzaminu A. K.. W ocenie Sądu pierwszej spełnione zostały zatem wszystkie warunki do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 Kpa.

Powołując treść art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarówno przepisy ustawy obowiązującej w dniu wydawania A. K. decyzji przyznającej prawo jazdy, jak i przepisy obowiązujące w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, przewidywały wymóg zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu w zakresie prawa jazdy wymaganego dla danej kategorii.

Sfałszowanie dokumentów potwierdzających zdanie z wynikiem pozytywnym praktycznej części egzaminu na prawo jazdy spowodowało, iż istotne ustalenia w sprawie o wydanie prawa jazdy A. K. zostały oparte na nieprawdziwych dowodach, a to uzasadniało konieczność wzruszenia ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...], a także, w świetle cytowanych powyżej obowiązujących przepisów prawa, stanowiło podstawę do odmowy wydania A. K. prawa jazdy kategorii B.

Dodatkowo Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że art.112 ust.2 pkt 2 obowiązującej ustawy Prawo o ruchu drogowym, pozwalający marszałkowi województwa przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami nie mógł być w niniejszej sprawie zastosowany. Przepis ten ma na celu umożliwienie organowi nadzoru sprawowanie bieżącej kontroli przebiegu egzaminu. Zatem wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 kpa, a następnie rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o art.151 § 1 pkt 2 Kpa, nie wymagało uprzedniego unieważnienia egzaminu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 8 kpa, Sąd pierwszej instancji uznał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. prowadząc postępowanie odwoławcze nie naruszyło powyższego przepisu. Strona miała możliwość dostępu do akt, zapoznania się z nimi przed wydaniem decyzji, a w uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił szczegółowo motywy swojego działania i podstawy prawne.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ), zwanej dalej w skrócie ustawą P.p.s.a., skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A. K. reprezentowana przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości, powołując jako podstawę art. 174 pkt 1 ustawy P.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) przez błędną wykładnię art. 145 § 1 kpa, a w wyniku tego niewłaściwe zastosowanie art. 151 § 1 pkt 2 kpa,

b) błędną wykładnię art. 112 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a w wyniku tego niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 kpa i art. 151 § 1 pkt 2 kpa

c) a także obrazę art. 45 ust. 1 oraz art. 31 Konstytucji RP.

Wskazując na powyższe podstawy wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.

W ocenie skarżącej, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 kpa przesłanką do wznowienia postępowania w trybie tego artykułu są "dowody", na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i dowody te muszą okazać się fałszywe. W przedmiotowej sprawie występuje jedna przesłanka poparta sfałszowanym dowodem potwierdzonym orzeczeniem sądu, ale istnieją także inne przesłanki poparte dowodami nasuwające wątpliwości, że omawiana decyzja o wydaniu prawa jazdy w sposób oczywisty została podjęta w wyniku przestępstwa i w związku ze sfałszowaniem dowodu. Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że egzaminator skazany prawomocnym wyrokiem działał w celu wymuszenia korzyści finansowych w sytuacji, gdy egzaminowana A. K. posiadała umiejętności niezbędne do wydania prawa jazdy, potwierdzone także faktem prowadzenia pojazdów mechanicznych bez jakichkolwiek kolizji i zastrzeżeń organów kontroli ruchu drogowego przez cały okres od dnia wydania prawa jazdy i nadal, w istocie więc przez wiele lat. W aktach postępowania karnego zebrane zostały dowody wskazujące, że w dniu [...] przystąpiła ona do egzaminu praktycznego i na placu manewrowym bezbłędnie wykonała manewry podstawowe. Ustalono także, że podczas jazdy w ruchu drogowym na drogach publicznych popełniła błędy, które "w ocenie egzaminatora powinny skutkować niezaliczeniem tego etapu egzaminu". Zdaniem skarżącej nie można wykluczyć, iż tak sformułowana ocena egzaminatora co do jej umiejętności praktycznych była nieobiektywna i ukierunkowana na osiągnięcie przez niego korzyści majątkowej, którą ostatecznie uzyskał. Wyjaśnienia egzaminatora stanowiły jedynie domniemanie, że podane zdarzenia miały miejsce, zaś fakty wskazują na to, iż wyjaśnienia te nie były wiarygodne. W tej sytuacji, jeżeli zaistnienie przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 kpa nasuwa jakiekolwiek wątpliwości organy obowiązane były odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, tak jak to uczynił Starosta K. działający jako organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...].

Uzasadniając zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 112 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym przez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej stwierdził, że w świetle dyspozycji tego artykułu marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzeniem egzaminów państwowych i może przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami. Wojewódzki Sąd Administracyjny cytowany przepis zinterpretował jako prawo organu nadzoru do sprawowania bieżącej kontroli przebiegu egzaminu. Wykładnia ta jest zdaniem strony skarżącej nieprawidłowa, zawężona, albowiem kompetencje organu nadzoru na podstawie owego przepisu są szersze i pozwalają unieważnić egzamin państwowy. Zatem zasadne jest twierdzenie skarżącej, że wznowienie postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego unieważnienia dotychczasowego egzaminu państwowego na prawo jazdy przy czynnym jej udziale. Zdaniem skarżącej nie może być bowiem sytuacji, w której dokument egzaminacyjny jest sfałszowany, a egzamin ważny. Z tych względów skarżąca uważa, że pozbawiona została prawa do obrony oraz poddana ograniczeniu w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności, zarówno przez organy administracji państwowej jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. W sprawie doszło więc do naruszenia art. 45 ust. 1 oraz art. 31 Konstytucji RP.

W piśmie procesowym z dnia 18 września 2007 r. pełnomocnik skarżącej dodatkowo na podstawie art. 146 kpa podniósł zarzut niemożności uchylenia decyzji. W świetle tego przepisu uchylenie decyzji z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1 kpa nie może nastąpić, gdyż od doręczenia decyzji upłynęło 10 lat. Wskazując na powyższe wniósł o uznanie wznowionego postępowania za bezprzedmiotowe, uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W związku z pismem procesowym pełnomocnika skarżącej z dnia 18 września 2007 r. rozszerzającym podstawy wniesionej skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej w skrócie ustawą P.p.s.a., nie dopuszcza możliwości zmiany bądź rozszerzenia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze kasacyjnej. W świetle art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. dopuszczalne jest jedynie przytoczenie przez stronę nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że chodzi o przytoczenie nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych określonych już w tej skardze, a nie o przytoczenie nowych, dodatkowych podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem, zwłaszcza po upływie terminu przewidzianego do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wyżej wymienione pismo pełnomocnika skarżącej z dnia 18 września 2007 r. rozszerzające podstawy wniesionej skargi kasacyjnej o art. 146 kpa złożone po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest pozbawione skutków prawnych.

Przystępując do rozważenia wniesionej skargi kasacyjnej, należy wskazać, że stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., poza niewystępującymi w sprawie wypadkami nieważności postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

Ze względu na wskazanie w skardze kasacyjnej art. 174 pkt 1 ustawy P.p.s.a. jako jej podstawy Sąd obowiązany był ograniczyć swoje rozważania wyłącznie do oceny prawidłowości wykładni określonych w niej przepisów i niewłaściwego ich zastosowania dokonanej w zaskarżonym wyroku. Pełnomocnik skarżącej powołując się na naruszenie prawa materialnego wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 1 kpa oraz przepis art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Zauważyć należy, iż dla określenia charakteru danego przepisu nie jest istotne to, w jakim akcie normatywnym przepis ten został umieszczony, lecz decydujące znaczenie ma jego treść oraz cel. Przepisami materialnoprawnymi są przepisy, które regulują bezpośrednio stosunki administracyjnoprawne oraz roszczenia wynikające z tych stosunków. Natomiast przepisami procesowymi są normy instrumentalne, które określają drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 kpa został umieszczony w kodeksie postępowania administracyjnego, a więc akcie prawnym zawierającym przepisy procedury administracyjnej, jednakże w okolicznościach tej sprawy należy uznać, że posiada on walor prawa materialnego, gdyż dotyczy przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, której występowanie stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe.

Wbrew stanowisku skarżącej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. i uznał, iż spełnione zostały przesłanki określone w tym przepisie.

W postępowaniu dowodowym prowadzonym w tej sprawie wystąpił fałszywy dowód, przy czym należy rozróżnić fałsz materialny i intelektualny dokumentu. Pierwszy godzi bezpośrednio w sam dokument i polega na jego podrobieniu. Drugi - fałsz intelektualny wyraża się w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy w jej części istotnej. Fałszem intelektualnym dotknięty był dokument - protokół nr [...] z dnia [...], w którym egzaminator R. G. stwierdził, że skarżąca A. K. ubiegająca się o prawo jazdy kategorii B uzyskała pozytywną ocenę egzaminu praktycznego stosownie do obowiązującego wówczas ust. 2.3.18. załącznika nr 3 - Instrukcji w sprawie trybu, zasad i warunków egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami lub podlegających sprawdzeniu kwalifikacji - do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 marca 1992 r. w sprawie uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami i uprawnień instruktorów, wykładowców, egzaminatorów oraz w sprawie szkolenia i egzaminowania (tekst jednolity Dz. U. z 1996 r., Nr 134, poz. 626 ze zm.).

Fałsz tego dokumentu został stwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...], sygn. akt [...].

Z kolei ten fałszywy dokument był podstawą do uznania, że skarżąca uzyskała pozytywny wynik z całego egzaminu, a więc spełniała warunki do wydania jej prawa jazdy kategorii B. Natomiast brak tego dokumentu skutkował odmowa wydania jej prawa jazdy. Zatem zastosowanie w sprawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa było właściwe.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego autor skargi kasacyjnej wskazując na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 kpa próbuje jednocześnie podważyć prawidłowość oceny tej przesłanki i dokonanych w sprawie ustaleń. Ponieważ skarga kasacyjna została ograniczona wyłącznie do zarzutu związanego z pierwszą z podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 ustawy P.p.s.a.) dla oceny przez sąd drugiej instancji trafności tego zarzutu miarodajne są niepodważone ustalenia faktyczne tkwiące u podstaw zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem ingerować w ustalenia faktyczne i ich ocenę wobec braku możliwości ich kontrolowania. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych i ich oceny nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego, a mogłaby być skuteczna wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 ustawy P.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 112 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym wyjaśnić należy, iż zajęcie stanowiska w tej kwestii związane było wyłącznie z zarzutem podniesionym w skardze. Przepis ten nie miał bowiem w sprawie zastosowania.

W myśl art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez sąd. W tej sprawie przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była ocena zgodności z prawem decyzji wydanej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przypomnieć należy, że celem wznowionego postępowania administracyjnego było ustalenie, czy poprzednie postępowanie, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja było dotknięte określonymi wadami, a jeśli tak, to jaki wpływ wady te miały na treść zaskarżonej decyzji. W zależności od rezultatów tego ustalenia, organ zobowiązany był do podjęcia odpowiedniej decyzji w granicach określonych w art. 151 kpa (uchwała NSA z dnia 2 grudnia 2002 r., OPS 11/02, Prok i Pr. 2003, nr 2 str. 46). A zatem w tej sprawie wydanie decyzji w trybie art. 151 kpa nie było uzależnione od uprzedniego zastosowania w sprawie art. 112 ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym. Czyni to zarzut błędnej wykładni tego przepisu nieskutecznym.

Jako niezrozumiały ocenić należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W tym zakresie uzasadnienie skargi kasacyjnej rozmija się z zarzutem. Zdaniem autora skargi kasacyjnej naruszenie tego przepisu polegało bowiem na tym, że wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie prawa jazdy skarżącej nie zostało poprzedzone unieważnieniem egzaminu państwowego przez marszałka województwa, dokonanym z jej udziałem, zaś Sąd pierwszej instancji taką sytuację zaaprobował.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 31 Konstytucji RP stwierdzić należy, iż tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej nie mógł być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozważony. Przepis ten składa się bowiem z trzech ustępów. Przypomnieć należy, że wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek ją ściśle skonkretyzować, a więc wskazać, które przepisy - oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu, litery) ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie może wyręczać stron, ani nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego konkretnie przepisu dotyczy skarga kasacyjna. Ustawodawca wprowadzając przymus adwokacko-radcowski (art. 175 § 1 ustawy P.p.s.a.), postawił skardze kasacyjnej wysokie wymagania profesjonalne, a wśród nich prawidłowe przytoczenie podstaw i ich uzasadnienia.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną skarżącej, w której brak usprawiedliwionych podstaw, oddalił na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.