Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 771/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 56 pkt 2, art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi "T." Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2007r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego "T." Sp. z o.o. z siedzibą we W. kwotę 1599 (jeden tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], nałożył na T. Sp. z o.o., karę pieniężną w kwocie 9540 złotych.

Podstawą decyzji były wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2007 r. o godz. [...] na ul. B. we W., gdzie zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] kierowany przez R.C. W toku czynności kontrolnych dokonano pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Ważenie przeprowadzono przy ul. Ś. we W., wagą dynamiczną posiadającą aktualną legalizację Urzędu Miar nr [...]. Po dokonaniu ważenia pojazdu czteroosiowego stwierdzono, iż dopuszczalna masa całkowita po odjęciu możliwych błędów ważenia wynosi 33,36 tony. Kierujący nie okazał do kontroli zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym. W związku z powyższym stwierdzono, iż maksymalna dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza dopuszczalną masę całkowitą dla kontrolowanego pojazdu o 1,36 tony. Ustalono również przekroczenie nacisków na osie pojazdu. W wyniku wszczętego postępowania strona w piśmie z dnia [...] października 2007 roku, przyznała się do opisanego naruszenia, jednocześnie informując, że do naruszeń doszło nie z powodu złej woli, lecz z braku pouczenia przez dealera, od którego nabyto pojazdy na temat prawidłowego rozmieszczenia ładunku na tak krótkiej skrzyni załadunkowej.

Organ I instancji po zapoznaniu się z całym zgromadzonym materiałem dowodowym uznał, iż nie było podstaw do umorzenia postępowania lub zmiany kwalifikacji naruszenia w tym zakresie, gdyż na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Ponadto na podstawie § 3 ust. 1 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., Nr 32 poz. 262 ze zm.) dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13. nie może przekraczać w przypadku: czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi - 32 tony, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony. W związku z powyższym naruszeniem organ nałożył karę w wysokości 600 złotych.

Z kolei na podstawie art. 13 ust. 1, 2 i 3 ustawy o drogach publicznych w zw. z lp. 6 pkt 9 d) i e) załącznika nr 2 - za stwierdzone przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla podwójnej osi pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami od 1,3 do 1,8 m, jeżeli oś napędowa wyposażona jest w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne, a maksymalny nacisk każdej z osi nie przekracza 7,6 t, o sumie nacisków osi: powyżej 16,5 t - 17,5 t - kara pieniężna wynosi 1.740 zł, zaś za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,9 t powyżej 17,5 t kara pieniężna wynosi 1.440 zł.

W uzasadnieniu organ I instancji odniósł się jedynie do kary pieniężnej w kwocie odpowiednio 600 złotych za pierwsze ze stwierdzonych naruszeń oraz kwoty 3180 złotych za drugie stwierdzone naruszenie.

W odwołaniu od niniejszej decyzji strona potwierdziła, iż doszło do naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych, jednak wskutek okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, iż doszło jedynie do niewielkiego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 1,361. Jednocześnie naruszenie to nie było zawinione przez stronę, ani też jej pracownika. Wobec faktu, że na miejscu załadunku nie było wagi, kierowca nie miał możliwości zważenia pojazdu z ładunkiem, zaś posiadane przez niego doświadczenie w pełni uprawniało go do stwierdzenia, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie została przekroczona. Przy znacznej wielkości przewożonego ładunku i dużej ładowności pojazdu (32 tony) niemożliwym jest ustalenie, bez dokonania stosownych pomiarów, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu została przekroczona zaledwie o 1,36 t. Z powyższego wynika zatem, iż stwierdzone naruszenie nie miało charakteru rażącego. Podobnie należy ocenić fakt przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osie. Istotne, iż kierowca, po dokonanym załadunku, dostrzegł nierównomierność jego rozmieszczenia i za pomocą łopaty, samodzielnie rozsunął go na skrzyni. Był przy tym przekonany, że rozsunął go równomiernie i nie przypuszczał, że przekroczony jest dopuszczalny nacisk na którąkolwiek oś pojazdu.

Według strony, we wskazanym stanie rzeczy uzasadnione było stwierdzenie, że nie było uprzedniej możliwości przewidzenia wskazanych naruszeń. W szczególności nie sposób było przyjąć, by stronę obciążał nieuregulowany prawem i fizycznie niemożliwy do zrealizowania, obowiązek każdorazowego ważenia pojazdu po załadowaniu. Przedsiębiorca podkreślił, iż dochował należytej staranności w tym zakresie i według niej nie zachodził również jakikolwiek związek przyczynowy pomiędzy działalnością strony, a stwierdzonymi naruszeniami.

Strona podkreśliła okoliczność, iż naruszenia nie miały charakteru rażącego, wobec czego uznała, że spełnione zostały przesłanki do zastosowania w sprawie art. 93 ust. 7 ustawy, gdyż zgodnie z jego treścią nie nakłada się bowiem kary pieniężnej, lecz umarza postępowanie, wówczas, gdy zostanie stwierdzone, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć.

Po rozpatrzeniu niniejszego odwołania (data nadania pisma [...] listopada 2007 r.), Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. Jako podstawę wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. w Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 13 ust. 1, art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115) oraz lp. 9 pkt 15 lit. b), lp. 6 pkt 9 lit. d), lit. e) załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. w Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.)

W uzasadnieniu, przytaczając treść wymienionych wyżej przepisów, organ argumentował, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodziły przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów w zakresie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów oraz przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton. W ocenie Głównego Inspektora działanie organu I instancji było prawidłowe i zgodne z prawem. W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji, odpierając zarzuty zawarte w odwołaniu, iż strona nie miała żadnych możliwości pomiaru danego towaru, podkreślił, iż winna była rozważyć wykonywanie przewozu kilkakrotnie, a tym samym uchroniłoby to pojazd i drogę przed dewastacją, a adresata decyzji przed koniecznością ponoszenia kar pieniężnych z ww. tytułu. Strona twierdziła, że dopełniła należytych starań, aby do naruszenia przepisów nie odpuścić, jednak nie kwestionowała, że naruszenia powstały, w związku z czym przyznała się tym samym do niezachowania należytej staranności przy wykonywaniu transportu drogowego. W związku z powyższym, organ uznał , iż nie było podstaw do zastosowania art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, iż przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Organ w zakończeniu uzasadnienia podkreślił, iż przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej było zdarzeniem z łatwością dającym się przewidzieć, wobec czego nie znalazł podstaw do uznania odwołania za zasadne.

T. Sp. z o.o. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia. Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji obrazę przepisów prawa materialnego, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dowolne i błędne przyjęcie, że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.

W uzasadnieniu strona potrzymała argumentację zawartą w odwołaniu oraz dodała, iż w postępowaniu odwoławczym brak było dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co stanowiło naruszenie przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Zdaniem skarżącej, organy obu instancji dokonały swobodnej oceny dowodów przedstawionych w toku postępowania, przyjmując jednostronnie stan faktyczny bez uwzględnienia wyjaśnień strony. Dodatkowo strona podniosła, iż nie kwestionowała ona stanu faktycznego sprawy jednak podkreśliła, iż stwierdzone naruszenia nie miały charakteru rażącego, a wobec staranności przedsiębiorcy w informowaniu, szkoleniu i przestrzeganiu kierowcy co do obowiązku bezwzględnego przestrzegania przepisów, w pełni uzasadnione było przekonanie strony o tym, że zasady te będą przestrzegane. Strona podkreśliła również, iż do stwierdzonych naruszeń doszło wyłącznie na skutek okoliczności całkowicie niezależnych, których skarżąca spółka nie mogła przewidzieć i zapobiec.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 53, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej uchwały. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi powołaną podstawa prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję pod tym kontem skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż zarzuty w niej podniesione.

Jak wynika z protokołu kontroli w trakcie dokonywanego przewozu doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz jego nacisków na osie. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Ponadto na podstawie § 3 ust. 1 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., Nr 32, poz. 262 ze zm.) dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13 nie może przekraczać w przypadku: czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi – 32 tony, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony. W związku z powyższym naruszeniem organ nałożył karę w wysokości 600 złotych.

Z kolei na podstawie art. 13 ust. 1, 2 i 3 ustawy o drogach publicznych w zw. z lp. 6 pkt 9 d) i e) załącznika nr 2 – za stwierdzone przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla podwójnej osi pojazdów, przy odległości pomiędzy osiami od 1,3 do 1,8 m, jeżeli oś napędowa wyposażona jest w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne, a maksymalny nacisk każdej z osi nie przekracza 7,6 t, o sumie nacisków osi: powyżej 16,5 t – 17,5 t – kara pieniężna wynosi 1.740 zł, zaś za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,9 t powyżej 17,5 t kara pieniężna wynosi 1.440 zł.

Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.

Paragraf 3 tego przepisu stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. uzasadnienie decyzji stanowi zatem integralną część decyzji. Z uzasadnienia wynikać ma ocena faktów, prawa i subsumcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Zatem ocenie Sądu nie może podlegać sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zdaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji.

Konstrukcja prawidłowego uzasadnienia powinna spełniać szereg postulatów do treści i formy, które powinny być zróżnicowane w zależności od charakteru decyzji oraz stadium i trybu postępowania administracyjnego. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonana przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem – w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością.

Do cech dobrego uzasadnienia należą: logiczny związek i zgodność z rozstrzygnięciem i jego treścią, brak wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość i prostota ujęcia oraz kompletność motywów. Do wadliwości uzasadnienia zaliczyć należy: 1) niepełność uzasadnienia, 2) pozorność uzasadnienia (także sprzeczność uzasadnienia z obiektywnymi motywami), 3) brak uzasadnienia obligatoryjnego, 4) niepowiązane uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji, 5) wady formalne (błędy logiczne, stylistyczne, wady budowy wewnętrznej, wady metodologiczne) – por. komentarz do k.p.a. B. Adamiak, J. Borkowski, CH Beck, W-wa 2000, str. 453.

W sprawie niniejszej organ obu instancji w sposób lekceważący podszedł nie tylko do sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które jest logiczne nie spójne komparycją decyzji gdzie nałożono karę pieniężną w kwocie 9540 zł, gdy tymczasem w uzasadnieniu mowa jest jedynie o karach pieniężnych w wysokości 600 zł. i 3180 zł. W dalszym toku postępowania organ powinien ponownie rozpoznając sprawę i wydając stosowne rozstrzygnięcie właściwie je uzasadnić, mając na względzie wszystkie wskazane wyżej elementy.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.