Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 679/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 49b ust. 1 i 3, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art, 7, art. 77 par 1, art.107 par 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Leszek Kobylski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. nr [...] z dnia [...] września 2019 r.; 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. K. (dalej: skarżący, strona, inwestor) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: organ odwoławczy, [...]WINB, organ II instancji) z [...] listopada 2019 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (dalej: PINB, organ I instancji) z [...] września 2019 r. Nr [...], nakazującą wykonanie wskazanych robót rozbiórkowo-budowlanych w budynku gospodarczym, zlokalizowanym na działce nr [...] w S. [...].

Sąd ustalił następujący przebieg postępowania:

Decyzją z [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] PINB, działając na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej: P.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), nakazał inwestorowi rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 7 m x 5 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w S. [...] przy ul. S. [...].

W przedmiotowej sprawie organ I instancji [...] maja 2010 r. przeprowadził kontrolę, podczas której stwierdził, że na działce będącej własnością inwestora budowany jest budynek gospodarczy o wymiarach 7 m x 5 m i wysokości 2,70 m, przy czym tylna ściana o długości 7 m położona jest w granicy z działką nr [...], będącą własnością B. S.- [...] (dalej: uczestniczka postępowania), a ściana boczna w odległości 0,85 cm i 1,14 m od sąsiedniego budynku. Przedmiotowy budynek zlokalizowany jest ukośnie w stosunku do granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. Inwestor wykonuje go w oparciu o zgłoszenie robót niewymagających pozwolenia na budowę z [...] lipca 2010 r., jednak usytuowanie tego budynku jest niezgodne z warunkami technicznymi określonymi

w § 12 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.

w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 Nr 75, poz. 690 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2002 r.).

Decyzją Nr [...] z [...] listopada 2010 r. [...]WINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania inwestora, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie zgodził się z inwestorem, że sporny budynek wybudowano na podstawie skutecznego zgłoszenia, ponieważ owo zgłoszenie zostało następnie cofnięte. Z uwagi na naruszenie przepisów rozporządzenia z 2002 r., brak jest możliwości zalegalizowania przedmiotowego budynku gospodarczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 maja 2011 r.

w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 4/11, po rozpoznaniu skargi inwestora, uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ I instancji prowadził postępowanie w oparciu o niewłaściwe przepisy, a organ odwoławczy taki tryb procedowania zaakceptował. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem [...]WINB, że skarżący skutecznie cofnął zgłoszenie, ponieważ po upływie 30 dni od zgłoszenia nabył on prawo wykonywania robót nim objętych, niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę. W szczególności, kiedy rozpoczął inwestycję, późniejsze cofnięcie zgłoszenia nie wywołało żadnego skutku. Zaniedbanie wniesienia przez organ architektoniczno-budowlany sprzeciwu wyłącza co do zasady zastosowanie art. 48 i art. 49b P.b. Sąd w wytycznych zobowiązał organy do podjęcia z urzędu czynności, mających na celu dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy

w kontekście procedury określonej w art. 50 – art. 51 P.b.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy PINB postanowieniem z [...] października 2011 r. Nr [...] na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 1 P.b. nakazał skarżącemu wstrzymać roboty budowlane przy wznoszonym budynku gospodarczym, a następnie decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2011 r., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. oraz § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r., nakazał inwestorowi zmniejszenie długości budynku gospodarczego o 1,5 m do 5,5 m poprzez rozbiórkę ścian od strony sąsiada, tj. działki nr [...] - w terminie do 15 kwietnia 2012 r.

Decyzją Nr [...] z [...] lutego 2012 r. [...]WINB, po rozpoznaniu odwołania inwestora i uczestniczki postępowania, uchylił zaskarżoną decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji nie ustalił, czy w niniejszej sprawie sporny budynek powstał zgodnie ze zgłoszeniem. W przypadku gdy właściwy organ nie wniesie sprzeciwu do zgłoszenia budowy obiektu budowlanego, a inwestor wykonał roboty budowlane zgodnie ze zgłoszeniem, to bezprzedmiotowe jest prowadzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie takiego obiektu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 listopada 2012 r. wydanym w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 280/12 oddalił skargę inwestora od decyzji kasatoryjnej [...]WINB.

Po zwrocie akt z Sądu PINB decyzją z [...] maja 2013 r. Nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stanu prawnego budowy budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr [...] w S. [...] przy ul. S. [...].

Organ I instancji w uzasadnieniu tej decyzji powołał się na wyniki oględzin przedmiotowej inwestycji, jakie miały miejsce [...] maja 2013 r., podczas których stwierdzono, że inwestor nie wykonuje żadnych robót budowlanych, a stan faktyczny budynku nie uległ zmianie. Ponadto budynek gospodarczy został wykonany zgodnie ze zgłoszeniem z 31 lipca 2009 r. złożonym przez stronę w Starostwie Powiatowym w L.. Rodzaj, wymiary i konstrukcja budynku określone w zgłoszeniu odpowiadają wykonanej inwestycji, w stosunku do której dokonano zgłoszenia.

Organ I instancji, odwołując się do uzasadnienia wyroku w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 4/11, wskazał, że powyższe zgłoszenie jest skuteczne. Następnie, odnosząc się do mapy zasadniczej pobranej ze Starostwa Powiatowego w L. oraz wyników z kontroli, stwierdził, że przedmiotowy budynek wykonany jest

w sposób zgodny ze złożonym zgłoszeniem. W oparciu o wskazane wyżej ustalenia PINB uznał, że uwzględnił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie zawarte w wyroku z 7 listopada 2012 r. oraz stanowisko [...]WINB wynikające z decyzji Nr [...], zgodnie z którym w przypadku, gdy właściwy organ architektoniczno-budowlany nie wniesie sprzeciwu do zgłoszenia budowy obiektu budowlanego, zaś inwestor wykonał roboty budowlane zgodnie ze zgłoszeniem, to bezprzedmiotowe jest prowadzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie takiego obiektu. Za zasadne PINB uznał więc zastosowanie przepisu art. 105 § 1 k.p.a.

W odwołaniu od powyższej decyzji uczestniczka postępowania podniosła

w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, że wielkość i usytuowanie przedmiotowego budynku jest niezgodne z warunkami technicznymi określonymi

w § 12 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. Domagała się uwzględnienia wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazującego na konieczność prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 P.b. oraz zanegowała, że w niniejszej sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego.

Decyzją z [...] lipca 2013 r. Nr [...] [...]WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie narusza przepisów prawa materialnego. W uzupełnieniu stanu faktycznego zaznaczono, że wszystkie ściany spornego budynku gospodarczego wybudowane zostały do wysokości 3 m bez wieńców i wygenerowania spadków, co wskazuje, iż tylna ściana budynku ma mieć wysokość co najmniej 4,5 m. Ponadto ściana tylna budynku granicząca z działkami o numerach: [...] i [...] nie została zaprojektowana jako ściana oddzielenia przeciwpożarowego, co ustalono na podstawie złożonego zgłoszenia. W sytuacji gdy inwestor nie dopuścił się samowoli budowlanej, a przedmiotowa inwestycja jest zgodna ze zgłoszeniem, nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy w oparciu o właściwe przepisy prawa budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 marca 2014 r.

w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 729/13, po rozpoznaniu skargi uczestniczki postępowania, uchylił decyzje organów obu instancji uznając, że rozumowanie skutkujące umorzeniem przedmiotowego postępowania administracyjnego jest wadliwe i wynikało z błędnej interpretacji wcześniejszych wyroków wydanych w tej sprawie. Sąd zaznaczył, że postępowanie naprawcze w niniejszej sprawie należało prowadzić w trybie procedury wynikającej z art. 51 P.b. oraz ustalić, czy sporny budynek jest faktycznie budynkiem gospodarczym w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (czy odpowiada przesłankom z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a P.b. czy też art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b.). Organy winny również ustalić, czy do wybudowanego budynku gospodarczego inwestor powinien uzyskać pozwolenie na budowę oraz czy w trakcie zrealizowanych robót zachowane zostały przesłanki z § 12 rozporządzenia z 2002 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 kwietnia 2016 r. w sprawie II OSK 2027/14 oddalił skargę kasacyjną inwestora wywiedzioną od ww. wyroku pierwszej instancji.

Decyzją z [...] września 2016 r. Nr [...] PINB, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. oraz § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia z 2002 r., nakazał stronie wykonać w spornym budynku gospodarczym roboty rozbiórkowo-budowlane poprzez zmniejszenie jego długości o 1,5 m do 5,5 m od strony sąsiada, tj. działki nr [...] oraz zmniejszenie wysokości budynku na całej długości do nie więcej niż 3 m

w kalenicy – w terminie do 31 grudnia 2016 r. Organ I instancji podczas oględzin

[...] sierpnia 2016 r. ustalił wymiary przedmiotowego budynku, będącego w stanie surowym otwartym: długość 6,92 m, szerokość 4,99 m i wysokość 4,45 m. Ponadto wskazał, że inwestor wykonał budynek gospodarczy określony w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a P.b. jako uzupełnienie zabudowy zagrodowej w ramach istniejącej działki siedliskowej, na której ma miejsce zamieszkania. Wymiary budynku oznaczają, że

w momencie jego budowy nie spełniał wymogu rozpiętości konstrukcji 4,80 m.

W ocenie PINB przedmiotowy obiekt nie spełnia parametrów technicznych z § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia z 2002 r., tj. długości, ponieważ jest ona większa niż 5,5 m oraz wysokości, bo jest większa niż 3 m. Natomiast zachowane zostały warunki wynikające z § 272 ust. 3 rozporządzenia z 2002 r., ponieważ od strony sąsiedniej działki budynek posiada ścianę o grubości 24 cm, wykonaną z bloczka siporex, która odpowiada odporności ogniowej wskazanej w § 232 ust. 4 tego rozporządzenia, tj. REI 240. PINB nakazał więc wykonanie konkretnych robót budowlanych wskazanych w sentencji decyzji w celu doprowadzenia przedmiotowego budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem.

Decyzją z [...] listopada 2016 r. Nr [...] [...]WINB, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania inwestora, uchylił zaskarżoną decyzję

i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem organu odwoławczego przyjęcie przez PINB, że przedmiotowy budynek gospodarczy jest związany z produkcją rolną i stanowi uzupełnienie zabudowy zagrodowej wyklucza zastosowanie § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia z 2002 r., który odnosi się wyłącznie do budynków usytuowanych w zabudowie jednorodzinnej, natomiast może stanowić podstawę do przyjęcia, że usytuowanie tego obiektu narusza § 12 ust. 1 tego rozporządzenia. W konsekwencji nie znajduje uzasadnienia treść nałożonych na inwestora przez PINB obowiązków.

Decyzją z [...] marca 2019 r. Nr [...] organ I instancji, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. oraz § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia z 2002 r., nakazał stronie wykonać w spornym budynku gospodarczym roboty rozbiórkowo-budowlane poprzez zmniejszenie jego długości o 0,42 m do 6,5 m od strony sąsiada, tj. działki nr [...] oraz zmniejszenie wysokości budynku na całej długości do nie więcej niż 3 m w kalenicy, ze spadkiem na własną działkę – w terminie do 31 grudnia 2020 r. Przed przystąpieniem do wykonywania ww. nakazu inwestor powinien przedłożyć w PINB uproszczony opis techniczny robót opracowany przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane oraz wykonać te roboty pod nadzorem osoby uprawnionej, która po zakończeniu złoży opinię techniczną budynku. Biorąc pod uwagę brak obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy, PINB uwzględnił istniejący sposób zagospodarowania działki skarżącego i stwierdził, że jest to typowa zabudowa zagrodowa – wiejski dom mieszkalny strony, wokół którego na podwórzu zlokalizowane są zabudowania gospodarskie. Organ I instancji przyjął, że budynek gospodarczy strony odpowiada art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a P.b., a jego wymiary nie odpowiadają wymienionym w § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia z 2002 r. (długość nie większa niż 6,5 m, wysokość nie większa niż 3 m, a usytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi). Jednocześnie PINB zauważył, że w wyniku nowelizacji ww. rozporządzenia ustawodawca dokonał zrównania warunków technicznych dla takich budynków gospodarczych zarówno dla zabudowy jednorodzinnej jak i zagrodowej.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. Nr [...] [...]WINB na skutek odwołania inwestora, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił zaskarżona decyzję

i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przyznał, że usytuowanie spornego budynku gospodarczego narusza aktualnie obowiązujący przepis § 12 ust. 3 pkt 4 (powinno być § 12 ust. 4 pkt 3 – uwaga Sądu) rozporządzenia z 2002 r.

W konsekwencji znajduje uzasadnienie nałożenie na inwestora określonych w art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. obowiązków, ale nie w takim zakresie, jak wskazał to organ

I instancji. Z treści protokołu oględzin z [...] sierpnia 2016 r. wynika bowiem, że ściana o długości 5 m wybudowana został ukośnie do granicy z działką nr [...] i znajduje się w odległości od 0,00 do 0,45 m od tej granicy. Takie usytuowanie omawianego budynku potwierdza również mapa, będąca załącznikiem do zgłoszenia złożonego przez stronę 31 lipca 2009 r. W związku z tym "skrócenie" budynku do długości 6,50 m nadal nie doprowadzi do zgodności z ww. przepisem rozporządzenia, bowiem

w punkcie najbliższym granicy z działką uczestniczki postępowania budynek ten będzie oddalony o około 0,42 m od nieruchomości sąsiedniej, a w najdalszym

o około 0,87 m. Dlatego organ I instancji powinien ponownie wnikliwie precyzyjnie określić zakres robót budowlanych, aby po ich wykonaniu inwestycja była zgodna

z obowiązującymi przepisami. Za uchyleniem decyzji przemawia również zasada dwuinstancyjności.

PINB, orzekając po raz szósty w administracyjnym toku instancji, decyzją z [...] września 2019 r. Nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. i § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia z 2002 r. (powinno być § 12 ust. 4 pkt 3 – uwaga Sądu), nakazał stronie wykonać w spornym budynku gospodarczym roboty rozbiórkowo-budowlane poprzez zmniejszenie jego długości o 1,50 m do 5,42 m od strony sąsiada, tj. działki nr [...], oraz zmniejszenie wysokości budynku na całej długości do nie więcej niż 3 m w kalenicy, ze spadkiem na własną działkę –

w terminie do 31 grudnia 2020 r. Przed przystąpieniem do wykonywania ww. nakazu inwestor powinien przedłożyć w PINB uproszczony opis techniczny robót opracowany przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, złożyć zawiadomienie o rozpoczęciu robót wraz z oświadczeniem o objęciu funkcji kierownika robót budowlanych, prowadzić dziennik budowy oraz zgłosić zakończenie robót wraz z oświadczeniem kierownika robót i dziennikiem budowy.

W uzasadnieniu decyzji PINB powtórzył motywy zawarte w decyzji z [...] marca 2019 r. z tą zmianą, że z uwagi na ukośne położenie przedmiotowego budynku i zmienną odległość od granicy działki nr [...] zasadne jest zmniejszenie długości budynku gospodarczego o 1,5 m od strony sąsiada, aby spełniał wymogi § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia z 2002 r. (powinno być § 12 ust. 4 pkt 3 – uwaga Sądu).

Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący, zarzucając naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. i błąd w zakresie ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że budynek nie odpowiada normom określonym w przepisach budowalnych. Inwestor podniósł, że § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia z 2002 r. nie obowiązywał w dacie składania zgłoszenia. Aktualnie obiekt jest użytkowany ponad 10 lat i nie stwarza żadnego zagrożenia. W ocenie skarżącego proponowane przez PINB zmiany

w zakresie długości i wysokości budynku łączą się z rozbiórką całości istniejącego obiektu i posadowieniem go od nowa. W swoim odwołaniu inwestor przedstawił również obszerne fragmenty uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 3 kwietnia 2012 r. w sprawie II SA/Lu 1025/11, który zwraca uwagę na rozumienie pojęcia "rozpiętość konstrukcji".

Decyzją z [...] listopada 2019 r. Nr [...] [...]WINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 P.b., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przyjął, że w sprawie mamy do czynienia z budynkiem gospodarczym parterowym, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a P.b., związanym z produkcją rolną i stanowiącym uzupełnienie zabudowy zagrodowej w ramach istniejącej działki siedliskowej, na której obecnie mieszka inwestor. Z uwagi na rozpiętość konstrukcji większą niż 4,8 m budynek ten objęty był obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Jednak nie można zastosować procedury legalizacyjnej z art. 48 P.b., ponieważ inwestor zgłosił zamiar budowy 31 lipca 2009 r. w Starostwie Powiatowym w L.. Legalizacja takiego obiektu możliwa jest wówczas na podstawie art. 50 i art. 51 P.b.

[...]WINB wskazał, że sporny budynek narusza § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia z 2012 r., stąd organ I instancji zasadnie orzekł o konieczności wykonania robót rozbiórkowo-remontowych celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami, a więc o zmniejszeniu długości budynku o 1,5 m i jego wysokości do 3 m w kalenicy ze spadkiem na własną działkę. Jednocześnie [...]WINB wskazał, że powołany w odwołaniu przez skarżącego wyrok II SA/Lu 1025/11 zapadł w innej sprawie i nie jest wiążący dla organów orzekających w sprawie niniejszej.

W skardze na decyzję [...]WINB, uzupełnioną w piśmie z 16 września 2021 r., skarżący wniósł o jej uchylenie podnosząc, że obiekt powinien zostać zachowany, bowiem w procedurze związanej z jego realizacją nie było jego winy. Organ architektoniczno-budowlany zaakceptował inwestycję bez sprzeciwu. Określenie prac wskazanych w zaskarżonej decyzji jest zasadniczą ingerencją w konstrukcję budynku (skrócić, zwęzić, obniżyć poniżej wieńca) i powoduje niemożliwość ich wykonania bez całkowitej rozbiórki obiektu. Lokalizacja przedmiotowego budynku przy granicy jest bliźniaczo podobna jak budynku u sąsiada (który jest jeszcze wyższy i szerszy

o 1 m). Poza tym architektura okolicy jest taka, że na każdej posesji są posadowione budynki mieszkalne i gospodarcze w granicach działek.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przed przystąpieniem do oceny kontrolowanych decyzji przypomnieć należy, że organy wydawały decyzje po następujących wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 5 maja 2011 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 4/11, z 7 listopada 2012 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 280/12 oraz z 27 marca 2014 r. w sprawie VIII SA/Wa 729/13. Zatem stosownie do art. 153 p.p.s.a. zarówno organy nadzoru budowlanego jak i Sąd w niniejszym postępowaniu związane są oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w ww. orzeczeniach sądowych.

Nie ulega wątpliwości, że inwestor złożył 31 lipca 2009 r. w Starostwie Powiatowym w L. zgłoszenie zamiaru budowy spornego budynku gospodarczego, co do którego organ architektoniczno-budowlany nie wniósł sprzeciwu. Tym samym nie można mówić, że skarżący przystąpił do budowy zgłoszonego budynku samowolnie. Posiadanie przez inwestora skutecznego zgłoszenia wpłynęło na prawidłowo przyjęty w przedmiotowej sprawie tryb postępowania legalizacyjnego oparty o przepisy art. 50 – art. 51 P.b. (tryb naprawczy). Powołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. upoważnia organ nadzoru budowlanego do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonania robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że prawidłowo dokonane zgłoszenie nie stoi na przeszkodzie wszczęciu postępowania w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Prawidłowo również organy określiły, że w sprawie mamy do czynienia

z budynkiem gospodarczym, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a P.b.

w brzmieniu z daty zgłoszenia, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej – parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2 , przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m. Mając na uwadze stwierdzoną szerokość (rozpiętość konstrukcji) budynku gospodarczego inwestora – 4,99 m, należy zatem uznać, że w dacie zgłoszenia skarżący winien uzyskać na taki budynek pozwolenie na budowę. Ta ocena nie wpływa jednak na przyjęty w sprawie tryb legalizacji.

Zasadnie również organy uznały, że sporny budynek narusza przepis § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia z 2002 r. w aktualnym brzmieniu, z którego wynika, że

w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się budowę budynku gospodarczego lub garażu

o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien

i drzwi.

W tym miejscu należy stwierdzić, że naruszenia przepisów P.b. powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia związanego

z zainicjowaniem procesu budowy (w tym wypadku złożeniem zgłoszenia), natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków niezgodności budowy

z przepisami uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Wymaga to szczegółowych ustaleń

w tym zakresie (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1215/19).

Tym samym zasadne jest zastosowanie w przedmiotowej sprawie

§ 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia z 2002 r. w aktualnym brzmieniu, a co za tym idzie bardzo istotne jest dokładne i wiarygodne ustalenie nie tylko wymiarów spornego budynku, ale i jego położenia względem granicy z działką uczestniczki postępowania nr [...].

Organy nadzoru budowlanego obowiązane są przestrzegać zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., co oznacza, że powinny podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 77

§ 1 k.p.a. mają również obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Sąd zauważa, że organy obu instancji opierają się w swoich decyzjach na wymiarach zmiennego położenia budynku gospodarczego inwestora względem działki sąsiedniej: 0,00 i 0,45 m, które nie wynikają z bezpośrednich pomiarów na gruncie odległości, w jakiej jest oddalony sporny budynek od granicy działki sąsiedniej nr [...]. Z protokołu oględzin przeprowadzonych [...] sierpnia 2016 r. przy udziale pracowników PINB wynika, że budynek gospodarczy murowany ma 6,92 m długości, 4,99 m szerokości i 4,45 m wysokości, w tym do okapu – 3,48 m. Zmierzono również odległość między budynkami skarżącego i uczestniczki postępowania – 1,15 m oraz załączono dokumentację zdjęciową, potwierdzającą powyższe pomiary (k. 162-169 akt administracyjnych). Organy zatem w sposób niepełny i nieweryfikowalny dla Sądu ustaliły stan faktyczny w zakresie odległości przedmiotowego budynku gospodarczego od granicy z działką nr [...]. Przyjęte położenie (0,00 i 0,45 m) oparte jest jedynie o oświadczenie pełnomocnika uczestniczki postępowania – H. B. (k. 167 akt administracyjnych), bez dokonania stosownych pomiarów. Podczas oględzin [...] marca 2019 r. nie uzupełniono wskazanego braku, ograniczając się do zapisu, że stan faktyczny budynku gospodarczego nie uległ zmianie (k. 233-237 akt administracyjnych). Poza tym odwołanie się przez organ odwoławczy (jako do okoliczności potwierdzającej usytuowanie budynku w wymiarach wskazanych przez pełnomocnika uczestniczki postępowania) do mapy dołączonej do zgłoszenia z 2009 r., zdaniem Sądu, jest niewystarczające, bowiem zawiera ona jedynie rysunek planowanego budynku gospodarczego.

W sytuacji kiedy sentencja decyzji legalizacyjnej obejmuje znaczny zakres skomplikowanych robót rozbiórkowo-budowlanych, od organów nadzoru budowlanego wymagana jest szczególna dokładność w czynionych ustaleniach faktycznych. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie bowiem możliwe tylko wówczas, gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, a stronie zostanie zapewniony czynny udział w każdej fazie postępowania.

Organ I instancji nie ustalił więc należycie stanu faktycznego, nie weryfikując odległości w jakiej jest położony sporny budynek od granicy z działką nr [...], zaś organ odwoławczy zaakceptował decyzję PINB, co w rezultacie doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

w odniesieniu do organu II instancji.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 wyroku, działając na podstawie art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 210 § 2 p.p.s.a. ([...] zł wpisu sądowego).

Ponownie rozpoznając sprawę PINB zarządzi oględziny spornego budynku gospodarczego, podczas których ustali, czy w dalszym ciągu budynek jest w stanie surowym otwartym, czy jego budowa została zakończona. W szczególności dokona pomiarów na gruncie odległości, w jakiej położony jest budynek inwestora względem granicy z działką uczestniczki postępowania, sporządzi protokół z czynności oraz dokumentację fotograficzną z naniesionymi pomiarami. Stosownie do poczynionych ustaleń rozstrzygnie sprawę merytorycznie na podstawie art. 51 P.b., uzasadniając swoją decyzję zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.