Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 299/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6a
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Suleja-Klimczyk, Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi A w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. – dalej określane też "SKO lub "Kolegium" – decyzją z dnia [...], nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A w B. dalej określanej też "A" lub "strona" od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] o sygn. akt [...] w przedmiocie określenia miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami w miesiącach: styczniu, lutym i lipcu 2015 roku, na nieruchomości zlokalizowanej w B. przy ul. [...], działając na podstawie art 233 § 1 pkt 2 lit. a i § 3 oraz art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), w zw. z art. 6q i art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 z późn. zm.) oraz art. 1,2, 17, 18 i 21 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1659) uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami za miesiąc luty 2015 r. zmieniając ją z kwoty [...]zł., na kwotę [...]zł. oraz utrzymało w mocy decyzję w pozostałym zakresie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, SKO wskazało, że w dniu 13 sierpnia 2014 r. A złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości w B. przy ul. [...]. Deklaracja dotyczyła opłat za gospodarowanie odpadami w lipcu 2014 roku. W dokumencie tym wskazano, że A deklaruje selektywne zbieranie wytworzonych odpadów, które będą gromadzone w pojemnikach znajdujących się przed nieruchomością na ul. [...]. Nadto zadeklarowano, że nieruchomość obejmuje: 59 lokali jednoosobowych, 57 lokali dwuosobowych, 35 lokali trzyosobowych, 13 lokali czteroosobowych, 4 lokaty pięcioosobowe oraz lokal sześcioosobowy. Łączna miesięczna kwota za gospodarowanie odpadami komunalnymi została zadeklarowana w wysokości [...]zł.

Strona postępowania zgłosiła zapotrzebowanie na dwa kontenery o pojemności 1.100 litrów: 5 na odpady suche oraz 2 na odpady mokre.

Kolejnymi deklaracjami z: 11 września 2014 roku, 13 października 2014 r., 10 grudnia 2014 r., 14 stycznia 2015 r., 12 lutego 2015 r., 13 marca 2015 r., 13 kwietnia 2015 r., 13 maja 2015 r., 12 czerwca 2015 r., 13 lipca 2015 r., oraz 19 sierpnia 2015 r., strona dokonywała korekt złożonych deklaracji, które wynikały ze zmian ilości lokali mieszkaniowych i ich mieszkańców w nieruchomości.

Z zaakceptowanego przez A harmonogramu wywozu odpadów wynika, że w okresie od stycznia do czerwca 2015 roku odpady "mokre" i "suche" odbierane będą 8 – 9 razy/miesięcznie.

Spółka "B Zakład Oczyszczania Miasta S.A.", odbierająca na zlecenie miasta odpady z terenu nieruchomości, w oparciu o art. 9f ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.c.g. zgłosiła, że na nieruchomości przy ul. [...] są zbierane odpady w sposób nieselektywny (zmieszany). Dokumentując zaistniałe okoliczności, przedstawiła raport odbiorów odpadów datowany na dzień 9 lutego 2015 roku wraz z załączonym zestawieniem zmian klasyfikacji odpadów oraz dokumentacją fotograficzną. Z tego dokumentu wynika, że odpady w kontenerze przeznaczonym na frakcję "mokrą" zostały zebrane w sposób zmieszany w dniach: 15 i 21 stycznia 2015 r., raport z dnia 9 marca 2015 r., z którego wynika, że nie były selekcjonowane odpady w dniu 26 lutego 2015 r. Z ostatniego raportu z 10 sierpnia lipca 2015 r. wynika, że do nieselektywnej zbiórki odpadów doszło w dniu 16 lipca 2015 r.

Z uwagi na dane otrzymane od spółki "B Zakład Oczyszczania Miasta", organ I instancji, dnia 8 czerwca 2015 roku wszczął postępowanie w sprawie określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w B. przy ul. [...].

Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 16 lipca 2015 r., z udziałem przedstawicieli A oraz podmiotu odbierającego odpady organ I instancji stwierdził zebrania odpadów w sposób zmieszany. Z wykonanych oględzin została sporządzona dokumentacja fotograficzna, obrazująca ujawnione w czasie oględzin okoliczności.

Decyzją z dnia [...]roku Prezydent Miasta B. w oparciu o art. 6o i 6q ustawy z dnia 15 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2013 roku poz. 1399 ze zm.) u.c.p.g. art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 47 § 3 i art. 53 §1, §3, §4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U z 2015 r. poz. 613) zwanej dalej O.p. oraz akty prawa miejscowego - uchwały Rady Miejskiej w B. określił Spółdzielni będącej właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w B. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miesiącach styczeń, luty i lipiec 2015 r. w kwotach:

- za styczeń – 7.678 zł.;

- za luty – 7.700 zł.;

- za lipiec – 7.700 zł.

W/w decyzja stała się przedmiotem odwołania A, która zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów dotyczących wysokości opłat za gospodarowanie odpadami.

W dalszej części odwołania skarżąca podniosła, że nie kwestionuje naliczenia opłaty za miesiąc lipiec 2015 roku, z uwagi na stwierdzenie faktu nieselektywnej zbiórki odpadów w obecności przedstawicieli odwołującej.

Co do pozostałych miesięcy odwołująca podważyła poczynione w sprawie ustalenia, w tym zgromadzony materiał zdjęciowy. Dodała, że organ nie powiadomił jej o fakcie nieselektywnej zbiórki odpadów. Powołała się też na nierzetelne sporządzenie raportów w sprawie. Nadto wskazała, na zaniechanie przekazywania informacji A przez przedsiębiorcę odbierającego odpady, w zakresie nieselektywnej zbiórki odpadów na nieruchomości przy [...].

W odpowiedzi na wezwanie SKO w sprawie sprecyzowania zarzutów, odwołująca wskazała na:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 t. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 roku poz. 1399 z późn. zm.) poprzez błędne przyjęcie, że zachodzi potrzeba jego zastosowania, co do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej przy ul. [...] za miesiąc styczeń 2015 r. i luty 2015 r. i zastosowanie podwyższonej opłaty, mimo że brak było ku temu podstaw.

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:

a) art. 165 §1, 165 §2, 165 §4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) poprzez prowadzenie postępowania i zbieranie dowodów w zakresie rzekomego niesegregowania odpadów komunalnych przez A w miesiącach styczeń i luty 2015 r., pomimo braku postanowienia o wszczęciu postępowania, które zostało wydane dopiero w dniu 8 czerwca 2015 roku,

b) art. 190 § 1, 190 § 2, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) poprzez niedopuszczenie A do oględzin rzekomo niesegregowanych odpadów komunalnych przeprowadzonych przez pracowników firmy realizującej usługę odbioru odpadów komunalnych w miesiącach styczeń i luty2015 roku oraz uniemożliwienie złożenia stosownych wyjaśnień,

c) art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie i przyjęcie, że raporty przedłożone przez firmę realizującą usługi odbioru odpadów komunalnych dot. sposobu gromadzenia odpadów na nieruchomości położonej przy ul. [...] w miesiącu styczniu 2015 r. i lutym 2015 r. faktycznie dotyczą ww. nieruchomości,

d) art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) przez brak oceny całokształtu materiału dowodowego, a przede wszystkim brak wykazania, że w zgromadzonych dowodach stanowiących podstawę wydania niniejszej decyzji znajduje się dokument potwierdzający, że w miesiącu styczniu i lutym 2015 r. przeprowadzono oględziny odwołującej się A, które potwierdziły, że odpady nie są segregowane.

Podczas czynności związanych z zapewnieniem czynnego udziału stronie w postępowaniu podatkowym, przeprowadzonych w Kolegium w dniu 14 grudnia 2015 roku odwołująca podtrzymała treść wniesionego odwołania i złożonych deklaracji DGO-1. Dodała, że sporządzone raporty, co do zbiórki odpadów są nierzetelne i zawierają błędy. W jej ocenie prawidłowe są jedynie ustalenia poczynione w trakcie wizji lokalnej. Podniosła też brak informacji, co do zdarzeń związanych z nieselektywną zbiórką odpadów.

Kolegium, rozpoznając odwołanie, po przedstawieniu ustawowych regulowań zawartych w ustawie o utrzymaniu czynności i porządku w gminach oraz ustawy o zmianie tej ustawy stwierdził, że organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie w przeważającej mierze na przepisie materialnoprawnym, stypizowanym w art. 6o ust. 1 u.c.p.g. W myśl powołanego przepisu, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Jak podkreśliło SKO, istotą postępowania oraz oceny prawidłowości dokonanej subsumpcji przez organ I instancji jest określenie, czy intencją ustawodawcy ujętą pod pojęciem "uzasadnionych wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji", o których mowa w art. 6 o ust. 1 były okoliczności wskazujące, że pomimo zadeklarowania zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, faktycznie na nieruchomości odpady są zbierane w sposób zmieszany?

Za punkt wyjścia do odpowiedzi na powyższe pytanie Kolegium uznało dokonanie wykładni pojęcia "uzasadnionych wątpliwości". W ocenie Kolegium "uzasadniona wątpliwość" oznacza wątpliwość uzasadnioną obiektywnymi okolicznościami, a zatem takimi, które są jednoznaczne i łatwe do ustalenia na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Są to okoliczności, które bezspornie wskazują na zaistniały stan rzeczy, pozostający w sprzeczności z tym, co zostało uprzednio zadeklarowane w złożonych dokumentach.

Zdaniem SKO, stwierdzenie zbierania odpadów w sposób nieselektywny (zmieszany), przy zadeklarowaniu selektywnego ich zbierania i określeniu za ten proces opłaty preferencyjnej stanowiło uzasadnioną wątpliwość, co do danych zawartych w deklaracji. Tym samym organ jednostki samorządu terytorialnego jest zdeterminowany normą określoną w art. 6 o ust. 1 u.c.p.g. do wydania decyzji wymiarowej. Konstrukcja ww. przepisu, nie pozostawia organowi administracji publicznej luzu decyzyjnego. Organ jest związany treścią materialnoprawnej przesłanki nakazującej wydanie decyzji wymiarowej w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Kolegium odwołało się do orzecznictwa sądowo – administracyjnego, w tym do wyroku WSA w Szczecinie z dnia 2 września 2015 roku o sygn. I SA/Sz 335/15, LEX nr 1813776 oraz wyroku WSA w Białymstoku z dnia 5 marca 2014 roku o sygn. I SA/Bk 603/13, LEX nr 1512218, cytując fragmenty ich uzasadnień.

W konsekwencji SKO uznało, że oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na art. 6 o u.c.p.g. było właściwe.

Odwołując się do art. 6g ust. 1 u.c.p.g., Kolegium wskazało, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi oraz prezydentowi miasta. Cytując przepisy art. 21 § 2, § 1, § 3, art. 47 § 3 i art. 51 § 1 O.p. SKO wywiodło, że treść art. 60 ust. 1 u.c.p.g. oraz art. 21 § 3 O.p. przesądza o tym, że zastosowanie normy przewidzianej powyższym przepisem u.p.c.g. będzie możliwe jedynie w sytuacji, w której nie nastąpiło określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami w drodze deklaracji przez właściciela nieruchomości, bądź organ kwestionuje wysokość tak określonego zobowiązania właściciela nieruchomości. Tylko w takim przypadku organ jest obowiązany wydać decyzję wymiarową, określając należny wymiar opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Decyzja taka jednak nie może być wydana, gdy organ nie kwestionuje wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określonego w deklaracji, gdyż byłoby to sprzeczne z art. 21 § 3 O.p. oraz z istotą zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa, w którym wymiar daniny publicznej określa deklaracja złożona przez właściciela nieruchomości.

Podsumowując, SKO stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo skonstruował podstawę prawną rozstrzygnięcia. Niemniej jednak poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie pozwalają utrzymać w całości zaskarżonej decyzji w mocy.

Organ odwoławczy podzielił zarzuty w zakresie, w jakim uchylił zaskarżoną decyzję. W tym zakresie nie zgodził się z twierdzeniem, że zostały ujawnione uzasadnione wątpliwości, co do wysokości opłaty określonej w deklaracji złożonej za luty 2015 r., gdyż ujawniono wyłącznie incydentalne i jednorazowe zgromadzenie odpadów w sposób nieselektywny.

Z kolei w miesiącach styczniu i lipcu, zdaniem Kolegium stwierdzono powtarzającą się nieselektywną zbiórkę odpadów. Z raportów przedsiębiorcy odbierającego odpady z dnia 9 lutego i z 10 sierpnia 2015 roku (załączniki nr 16 i 28) wynika jednoznacznie, że odpady zostały zmieszane dnia 15 i 21 stycznia 2015 roku oraz 16 lipca 2015 roku. Ponadto, w czasie wizji lokalnej dnia 16 lipca 2015 roku (załącznik nr 26) stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Nadto z pisma Zakładu Oczyszczania Miasta B S.A. z dnia 17 sierpnia 2015 roku wynika, że 16 lipca 2015 roku dwukrotnie stwierdzono zmieszanie odpadów w pojemnikach na odpady mokre, a dnia 17 lipca 2015 roku odpady zostały odebrane, jako zmieszane (załącznik nr 29).

W ocenie SKO, materiał dowodowy w sposób jednoznaczny przekonuje, że na nieruchomości przy ul. [...] we wskazanym wyżej okresie doszło do nieselektywnej zbiórki odpadów, a rodzaj ujawnionych uchybień wskazuje na wystąpienie uzasadnionych wątpliwości, co do danych zgromadzonych w deklaracji w zakresie opłat za styczeń i lipiec.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 165 § 1,2 i 4 O.p. SKO stwierdziło, że jest on nietrafny. Powołany przepis dotyczy postanowienia o wszczęciu postępowania. Zauważyło, że w tym postępowaniu dnia 8 czerwca 2015 roku organ podatkowy wszczął postępowanie z urzędu. Inicjując swoje działanie musiał stwierdzić istnienie aksjomatów skutkujących wydaniem decyzji wymiarowej. Tymi aksjomatami były wiarygodne informacje o braku selektywnej zbiórki odpadów przy ul. [...]. Wynikały one z przedstawionych przez "B Zakład Oczyszczania Miasta S.A." raportów. Tym samym działanie organu I instancji SKO uznało, za prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami.

Za nietrafny uznało Kolegium również zarzut naruszenia art. 190 § 1 i 2 O.p. Wskazało, że organ podatkowy w styczniu i w lutym 2015 roku nie prowadził oględzin na nieruchomości przy ul. [...]. Okoliczności braku selektywnej zbiórki odpadów wynikają z raportów przedsiębiorcy, który odbiera w imieniu miasta odpady z nieruchomości. Przekładając raport przedsiębiorca wypełnia swój ustawowy obowiązek, wynikający z art. 9f u.p.c.g. Jednocześnie Kolegium zaakcentowało, że materiał poglądowy w postaci fotografii nie jest elementem obligatoryjnym raportu. Jego sporządzenie wynika z dodatkowego obowiązku, jaki gmina nałożyła na spółkę "B Zakład Oczyszczania Miasta", w celu uwiarygodnienia danych zgromadzonych w raporcie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło też podstaw do kwestionowania raportów przedstawionych przez przedsiębiorcę odbierającego odpady i tym samym nie dopatrzyło się naruszenia art. 187 i 191 Ordynacji podatkowej. Raporty z dnia 9 lutego 2015 roku oraz 10 sierpnia 2015 roku zostały sporządzone prawidłowo. Zawierają dane, co do: numerów rejestracyjnych pojazdu odbierającego odpady, miejsca odbioru odpadów, rodzaju odbieranych odpadów, daty i godziny ich odbioru, dane osób wykonujących odbiór odpadów oraz inne dodatkowe informacje. Nadto ostatni z wymienionych wyżej raportów zawiera poświadczenia pracowników "B Zakład Oczyszczania Miasta S.A.", co do stwierdzenia nieprawidłowości odebranych odpadów. W ocenie Kolegium trudno jest domniemać, aby przedsiębiorca odbierający odpady chciał działać na niekorzyść odwołującej. Składając bowiem raport i powiadamiając gminę wykonuję wyłącznie obowiązki wynikające z ustawy. Ponadto jego raporty zawierają wyczerpujące informacje, co do właścicieli nieruchomości zbierających odpady niezgodnie z deklaracją DGO-1.

Dalej, Kolegium podniosło, że to na A ciąży obowiązek dbania o selektywną zbiórkę odpadów na nieruchomości przy ul. [...]. A powinna okresowo dokonywać przeglądu pojemników na odpady pod kątem ich selektywnej zbiórki. Może też monitorować odbiór odpadów z nieruchomości, zgodnie z przekazanym jej harmonogramem. Powinna również zabezpieczać miejsca składowania odpadów przed ingerencją osób nieuprawnionych, które mogłyby zmieszać odpady, ale przede wszystkim stale informować i edukować swoich mieszkańców pod kątem konieczności segregowania odpadów.

Zgodnie z art. 6 o ust. 2-4 u.c.p.g. właściciel nieruchomości, wobec którego została wydana decyzja, o której mowa w ust. 1, w przypadku zmiany danych jest obowiązany do złożenia deklaracji, dotyczy to również przypadku zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1, złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty. W myśl powołanych przepisów, wydana w sprawie decyzja określa wysokość opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a określone w niej stawki pozostają aktualne do czasu ponownego złożenia deklaracji przez A. Opłata za selektywną zbiórkę odpadów za lipiec 2015 roku została określona w wysokości [...]złotych i będzie obowiązywać do czasu przedłożenia nowej deklaracji przez właściciela nieruchomości, tj. do czasu zaistnienia zmiany danych w deklaracji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym zarzuciła organowi:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 6 o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez błędną wykładnię przepisu a w konsekwencji błędne przyjęcie, że zachodzi potrzeba jego zastosowania, co do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] za miesiąc styczeń 2015 r. i zastosowanie podwyższonej opłaty, mimo, że brak było ku temu podstaw,

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy), tj. naruszenie:

1. art. 120, 121 § 1, 122 i 187 O.p. na skutek prowadzenia postępowania w sposób rażąco sprzeczny z prawem, z zasadą praworządności i zaufania obywateli do organów podatkowych, a nadto zaniechanie wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, powodujące wydanie decyzji w oparciu o założenia organu nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym, tj. przyjęcie za dowód w sprawie nieselektywnej zbiórki śmieci i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na dokumentach dostarczonych przez B ZOM S.A.

2. art. 191 O.p. poprzez jego niezastosowanie polegające na braku oceny udowodnienia okoliczności nieselektywnej zbiórki odpadów na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, podczas gdy organ II instancji oparł się jedynie na piśmie B ZOM S.A. znak [...] z dnia 12.06.2015 r.

Uzasadniając skargę, pełnomocnik podniósł, że ustawodawca nie wskazał precyzyjnie okoliczności, których zaistnienie skutkowałoby uznaniem, iż dane zawarte w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi budzą wątpliwości a to oznacza, że należy każdorazowo zbadać okoliczności danej sprawy. Z pisma B ZOM S.A. znak [...] z dnia 12.06.2015 r. wyraźnie wynika, że były to pojedyncze sztuki odpadów zebranych w sposób nieselektywny, zatem nie można przyjąć, iż zbiórka odpadów była prowadzona, co do zasady w sposób nieselektywny, tym bardziej, że odpady gromadzone są przez mieszkańców wszystkich mieszkań znajdujących się przy ulicy [...] w B. Brak zatem według skarżącej podstaw do przyjęcia, iż zaistniały uzasadnione wątpliwości wskazane w art. 6 o u.c.p.g., przez co brak podstaw do ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wskazał, iż zgodnie z materiałem znajdującym się w aktach sprawy B ZOM S.A. dokonuje odbioru odpadów komunalnych z altany śmietnikowej przy ul. [...]. W styczniu 2015 r. B ZOM S.A. odebrała z altany śmietnikowej dziewięć razy odpady z pojemników przeznaczonych na odpady suche, których jest pięć sztuk oraz dziewięć razy odebrała odpady z pojemników przeznaczonych na odpady mokre, których jest dwie sztuki. Oznacza to, że łącznie w styczniu B ZOM S.A. odebrała odpady z 63 sztuk pojemników. Natomiast fakt zmieszania odpadów stwierdzony został tylko w odniesieniu do 2 sztuk pojemników na odpady mokre, gdzie według raportu B ZOM S.A. w pojemnikach tych znalazły się: butelka plastikowa, opakowanie kartonowe, folie, a drugi raz: butelka plastikowa, opakowanie po lekarstwach, opakowanie po żywności. W ocenie skarżącej nawet przy przyjęciu, iż przedmiotowy raport jest wiarygodny na podstawie danych w nim zawartych w porównaniu z częstotliwością wywozu nieczystości z posesji przy ul. [...] nie można mówić o uzasadnionych wątpliwościach, co do selektywnej zbiórki odpadów.

Wskazał również, iż raport, jaki przedstawiła B ZOM S.A. dotyczący wywozu odpadów w miesiącu styczniu 2015 r. wraz z zdjęciami został przyjęty przez organ II instancji bez żadnych wątpliwości, co do danych w nim zawartych. Przede wszystkim nie ustalono, czy fotografie, jakie znajdują się w aktach sprawy przedstawiające pojemniki z odpadami zebranymi w sposób nieselektywny dokumentują pojemniki znajdujące się przy ulicy [...]. Raport przedstawiony przez B ZOM S.A. nie został w żaden sposób zweryfikowany, co do prawdziwości danych w nim zawartych. Skarżąca mogła jedynie zapoznać się z raportem, nie była obecna w czasie sporządzania fotografii i pobierania danych użytych w raporcie, przez co jest pozbawiona rzeczywistej możliwości podważenia tego dowodu i odniesienia się do danych w nim zawartych. Organ II instancji dokonał dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, przez co rozstrzygnięcie w ocenie skarżącej jest wadliwe.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wątpliwości, co do stanu prawnego i stanu faktycznego sprawy należy usuwać na korzyść podatnika, ponadto jednoznacznie odrzucana jest możliwość zastosowania zasady interpretowania wątpliwości dotyczących stanu prawnego i faktycznego na korzyść fiskusa. Wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19.08.2011 r. sygn. akt I SA/PO 932/10 - "Należy zauważyć, iż jedną z podstawowych zasad interpretacji prawa podatkowego jest zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych dotyczących podatkowego stanu faktycznego czy stanu prawnego na rzecz podatnika (in dubio pro tributario) i zakaz interpretowania takich wątpliwości na korzyść fiscusa (in dubio pro fisco)". W przedmiotowej kwestii wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22.02.2011 r., Sygn. akt II FSK 1307/09 - ""zakaz stosowania interpretacji in dubio pro fisco ma zastosowanie nie tylko w odniesieniu wątpliwości w zakresie prawidłowej interpretacji przepisów prawa, ale także do wątpliwości w zakresie stanu faktycznego".

Mając na uwadze powyższe wątpliwości dotyczące interpretacji treści przepisu art. 6 o u.c.p.g. należy rozstrzygać na korzyść skarżącej, gdyż ustawodawca nie wskazał określonych okoliczności, których zaistnienie spowodowałoby konieczność naliczenia opłaty przez organ wskazany w przepisie.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania podatkowego, organy zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa, przy czym postępowanie prowadzone powinno być w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Ponadto, organy podatkowe w toku postępowania podejmować winny wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organ II instancji zaniechał zastosowania ww. ogólnych zasad postępowania podatkowego, czym naruszył art. art. 120, 121 § 1, 122 o.p. Postawa organu, który jest zobowiązany do podejmowania wszelkich działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego w niniejszej sprawie była bierna, a z pewnością nie zmierzała do ustalenia stanu faktycznego.

Organ nie zebrał w sposób rzetelny i kompletny materiału dowodowego, a w zakresie wyjaśnienia okoliczności dotyczących gromadzenia odpadów w miesiącu styczniu 2015 r. ograniczył się jedynie do treści pisma B ZOM S.A. znak [...] z dnia 12.06.2015 r. oraz raportów. Nie można przyjąć za wyjaśnione i udowodnione okoliczności opierając się jedynie na ww. dokumentach, mając przy tym na względzie, iż pismo B ZOM S.A., sporządzone zostało ponad 4 miesiące po zdarzeniach, które są w nim opisane. Organ II instancji zaniechał przede wszystkim wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało brakiem kompleksowego rozpoznania sprawy, przez co decyzja organu II instancji w zaskarżonym zakresie została wydana w oparciu o założenia organu nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym.

Pełnomocnik wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzję organu I instancji w części objętej zaskarżeniem;

- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych,

- wstrzymanie wykonania w zaskarżonej decyzji w części objętej zaskarżeniem.

SKO, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie jest obarczona naruszeniami prawa mogącymi skutkować jej uchyleniem.

Skarżąca artykułowała zarówno zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego. W pierwszej kolejności przedmiotem rozważań winny stać się zatem zarzuty w zakresie prawa procesowego, gdyż dopiero przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonych rozstrzygnięć ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.

Nie może odnieść skutku argumentacja skarżącej ukierunkowana na wykazanie wad prowadzonego postępowania dowodowego oraz nieadekwatności ustalonych jego wyników w relacji do zgromadzonego w sprawie materiału. Wymaga przy tym zaakcentowania, że na etapie skargi spór dotyczy wyłącznie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miesiącu styczniu 2015 r.

Dokonując ustaleń faktycznych organy korzystały z szerokiego wachlarza dowodów, a to: raportami odbiorów odpadów z dnia: 15 stycznia 2015 r. i 21 stycznia 2015 r. wraz z dokumentacją fotograficzną dotyczącą sposobu gromadzenia odpadów. Przyjdzie wskazać, że obowiązek fotografowania przez odbiorcę odpadów wprowadziło Miasto w celu udokumentowania danych wynikających z raportów. Twierdzenie zatem pełnomocnika, że przedłożone przez Spółkę B raporty i fotografie oraz pozostałe dowody nie potwierdzają w sposób nie budzący wątpliwości gromadzenia odpadów w sposób nieselektywny nie może zyskać aprobaty. Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że zarówno z przedłożonych raportów, jak i dokumentacji fotograficznej fakt nieselektywnej zbiórki odpadów wynika bezspornie. Trudno bowiem zaakceptować stanowisko skarżącej, że dowody te nie przedstawiają rzeczywistego stanu rzeczy skoro raporty przedłożone przez Spółkę B zawierają numer rejestracyjny pojazdu odbierającego odpady, miejsce odbioru odpadów, rodzaj odbieranych odpadów oraz datę i godzinę odbioru odpadów oraz dane osobowe osób dokonujących odbioru odpadów. Za trafną uznaje skład orzekający w sprawie konkluzję SKO, że w takim przypadku, zarzut naruszenia prawa procesowego, a to naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. jest bezpodstawny. Skarżąca nie podważyła skutecznie dokonanej przez organy oceny zgromadzonych dowodów, a nade wszystko kwestionując ich wymowę nie przedstawiła dowodów, które przeczyłyby przyjętemu za podstawę rozstrzygnięcia stanowi faktycznemu. Znamienny jest przy tym fakt, że skarżąca nie zgłosiła żadnego dowodu ani wniosku dowodowego, a zatem twierdzenia Spółdzielni o niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego Sąd uznaje za niezasadne. Przyjdzie ponadto podnieść, że argumentacja pełnomocnika o gromadzeniu odpadów w kontenerach przez wszystkich mieszkańców budynku położonego przy ul. [...] nie mogła zostać uwzględniona a to z tej przyczyny, że to właściciel nieruchomości – w badanym przypadku A – ponosi odpowiedzialność za segregowanie odpadów. Twierdzenie pełnomocnika o niesegregowaniu incydentalnie przez nielicznych mieszkańców odpadów oznacza de facto, że odpady były niesegregowane w sposób nieselektywny. Nie ma przy tym prawnego znaczenia ilu lokatorów nie przestrzegało zasad selektywnego odbioru odpadów. To czy odpady są segregowane czy nie i przez ilu lokatorów obciąża Spółdzielnię. W tych okolicznościach zasadny jest wniosek, że A nie zabezpieczyła w sposób warunkujący właściwą segregację odpadów a to – w sposób pośredni – potwierdza, że odpady we wskazanych w uzasadnieniu decyzji kontenerach nie były segregowane.

Z tych też przyczyn za nieuzasadnione uznał Sąd zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego wskazanych w petitum skargi, a obejmujący zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i jego ocenę.

Zarzuty bowiem nie mogą sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winny polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy podatkowe. Sam fakt, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie został przez organy podatkowe oceniony odmiennie niż oczekiwała tego strona skarżąca nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania podatkowego wyrażonych w art. 122,187 i 191 Ordynacji podatkowej. W realiach rozpoznawanej sprawy sposób postępowania skarżącej sprowadzał się do negowania wymowy i oceny dowodów, a w efekcie ustaleń poczynionych przez organy przez pryzmat wykonania raportu i zdjęć z niesegregowanej zbiórki w dniach 15 i 21 stycznia 2015 r. bez udziału przedstawicieli A. Taki jednak zarzut pozostaje przede wszystkich w sprzeczności z zasadą segregowania odpadów i "duchem" ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W świetle tych przepisów to gmina odpowiada za zbiórkę odpadów, za wybór przedsiębiorcy i za ustalenie zasad możliwości weryfikowania danych zawartych w deklaracjach składanych przez podmioty. Przede wszystkim w tej konkretnej sprawie zauważyć należy, że A zaakceptowała przedłożony harmonogram odbioru odpadów a skoro tak to mogła wyznaczyć osobę, która będzie obecna przy tej czynności. Gołosłowne twierdzenie, że A nie mogła zweryfikować dowodów przedłożonych przez organ nie może prowadzić, do skutecznego ich zakwestionowania. Przyjdzie też wyrazić spostrzeżenie natury ogólnej a to takie, że zaakceptowanie poglądu A oznaczałoby de facto zaakceptowanie praktyki niedopuszczalnej w świetle w/w ustawy, a to uzależnienia możliwości weryfikacji deklaracji tylko w sytuacji, gdy stwierdzenie nieselektywnego odbioru odpadów stwierdzono w obecności deklarującego. Takiego obowiązku ustawa nie wprowadziła, a to oznacza, że ocena zgromadzonych dowodów ma być oparta na podstawie danych zgromadzonych w ramach postępowania, a ich skuteczne zwalczenie wymagałoby przedłożenia dowodu, przeczącego dokonanemu ustaleniu. Jeszcze raz przyjdzie podkreślić, że organy nie kwestionowały faktu segregowania/lub niesegregowania odpadów przez mieszkańców nieruchomości. Organy stwierdziły wyłącznie to, że w kontenerach należących do tej nieruchomości znajdowały się niesegregowane odpady. Zdaniem Sądu, wskazać należy przede wszystkim na to, że całokształt zebranego materiału dowodowego - wszechstronnie ocenionego przez organy podatkowe - pozwala na jednoznaczne ustalenia, że odpady w terminach wskazanych w raportach nie były segregowane. Dokumentacja fotograficzna potwierdza ten fakt w sposób, nie budzący wątpliwości.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, iż w świetle art. 180 § 1 i art. 181 Ordynacji podatkowej, dowodem w sprawie jest wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem, a może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i co wynika z prymatu zasady prawdy materialnej. Przeprowadzone w sprawie dowody pozwoliły na dokonanie niewątpliwych, istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń. Zarówno dowody, jak i ich ocena, a także oparta na nich faktografia zostały, co wyżej akcentowano - wręcz drobiazgowo przedstawione w uzasadnieniach decyzji. Skarżąca nie wskazała przy tym przeciwdowodu, że w dniach wskazanych w raportach odpady znajdujące się pojemnikach były segregowane.

Z akt sprawy wynika, że materiał dowodowy został zebrany przez organy w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia. Spójna, logiczna i kompleksowa ocena tych dowodów nie naruszała granic swobodnej ich oceny. Organy rozpatrzyły nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale i poddały analizie całość zebranego materiału dowodowego, akcentując jego kompleksową wymowę i wzajemną koherentność. Skoro tak - zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przywołanych wyżej przepisów postępowania są nieuzasadnione.

Zaskarżona decyzja dotyczy określenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla określonej nieruchomości i wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (aktualnie obowiązuje tekst jedn.: ogłoszony w Dz. U. z 2013 r. poz. 1399, z późn. zm.) - zwanej dalej również "ustawą".

Zgodnie z jej art. 6h właściciele nieruchomości, w stosunku do których gminy organizują odbieranie odpadów, są zobowiązani do ponoszenia na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie zaś z art. 6m ustawy właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do właściwego organu gminy, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych oraz składania nowych deklaracji w razie zaistnienia zmian danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Opłata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6I ustawy.

Definicję "właściciela nieruchomości" zawiera art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy, wskazując, że ilekroć w ustawie mowa jest o właścicielach nieruchomości rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

W orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. I SA/Ol 760/13, niepubl.) wskazano, że dla prawidłowego odczytywania art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy istotne jest pojęcie nieruchomości. Zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy wynika zatem wprost, z uwzględnieniem pojęcia nieruchomości, że za właściciela ustawa uznaje każdy podmiot, który włada nieruchomością tj. wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem - na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania (tzw. trwały zarząd i użytkowanie to władztwo nad nieruchomościami Skarbu Państwa lub gminy uregulowane przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami), a także ewentualnie na podstawie stosunku obligacyjnego. Skoro zatem w badanej sprawie nie ma sporu, że właścicielem nieruchomości przy ul. [...], w B. jest A, to na niej ciąży obowiązek – zgodnie ze złożoną deklaracją – segregacji odpadów. Skoro więc postępowanie dowodowe wykazało, że A nie zadbała o segregację odpadów to organ uprawniony był do określenia wysokości opłaty wynikającej ze stwierdzonego stanu faktycznego.

Opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości, są daninami publicznymi o nieopadatkowanym charakterze. Zgodnie z art. 6q u.u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Natomiast treść art. 6o u.u.p.c.g., zgodnie z którym, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, właściwy organ określa, w drodze decyzji wysokość opłaty, wskazuje, że decyzja określająca wysokość opłaty ma charakter deklaratoryjny. Treść przepisu odpowiada częściowo treści art. 21 § 3 w związku z art. 21 § 2 O.p., według którego w razie niezłożenia deklaracji, bądź też stwierdzenia, że wysokość zobowiązania jest inna niż wynikająca z deklaracji organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Z art. 6m ust. 1 u.u.c.p.g. wynika, że deklarację o wysokości opłaty należy składać w odniesieniu do danej nieruchomości.

Z przywołanych regulacji wynika, że jeżeli zobowiązany podmiot nie złoży deklaracji lub też organ poweźmie uzasadnione wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji określi wysokość opłaty w decyzji. W niniejszej sprawie skarżąca A, wypełniła co prawda, obowiązek złożenia deklaracji, jednakże zadeklarowała selektywną zbiórkę odpadów. Jak wykazały raporty podmiotu dokonującego odbiór odpadów oraz dokumentacja fotograficzna, odpady te nie były jednak segregowane, a taki stan faktyczny uzasadniał zastosowanie art. 6 o ustawy. Z tej też przyczyny, Sąd za niezasadny uznał zarzut naruszenia tego przepisu.

W ocenie pełnomocnika nieselekcjonowanie odpadów przez jednego czy dwóch mieszkańców powoduje, że odpady w nich zgromadzone były nieselekcjonowane w sposób incydentalny a skoro tak, to nie można przypisać winy A w braku segregacji. Sąd nie akceptuje takiego sposobu rozumowania. Analizując bowiem całość regulacji dotyczącej gospodarki odpadami wywieść przyjdzie, że złożona deklaracja/oświadczenie składane przez właściciela/spółdzielnię dotyczy konkretnej nieruchomości a właściwie odpadów na niej gromadzonych, a sposób ich gromadzenia odzwierciedla właśnie deklaracja. Ujmując rzecz inaczej to właśnie deklaracja wskazuje na sposób gromadzenia odpadów przez konkretny podmiot, a skoro tak, to ten właśnie podmiot odpowiada za gromadzenie tych odpadów zgodnie ze złożoną deklaracją. Rozumienie wskazanych przepisów w sposób zaproponowany przez pełnomocnika doprowadziłby do zerwania związku przyczynowego między deklaracją a faktycznym gromadzeniem odpadów, a to z kolei do braku możliwości weryfikacji złożonych deklaracji. Takiemu rozumieniu tej regulacji przeciwstawia się jednak literalne brzmienie art. 6 o u.u.c.p., który wiąże deklarację z faktycznym gromadzeniem odpadów, skoro w przypadku braku zgodności zadeklarowanego gromadzenia z rzeczywistym stanem rzeczy, organ został wyposażony w możliwość władczego rozstrzygnięcia. Wymaga przy tym podkreślenia, że sposób gromadzenia odpadów bezpośrednio przekłada się na wysokość stawki, stąd też rozważania pełnomocnika w tej materii Sąd uznaje za chybione.

Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.