Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1094/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 359 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 574
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2023 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasadza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz skarżącego P. C. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Edukacji i Nauki, dalej "Minister", decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 359 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574, z późn. zm.), dalej "p.s.w.n." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku Rektora Politechniki [...] odmówił przyznania P. C. stypendium Ministra Edukacji i Nauki za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2021/2022.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 359 p.w.s.n., stypendium ministra może otrzymać student wykazujący się znaczącymi osiągnięciami naukowymi lub artystycznymi związanymi ze studiami, lub znaczącymi osiągnięciami sportowymi. Stypendium przyznaje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora. Stypendium jest przyznawane na rok akademicki.

Minister podał, że w dniu [...] października 2021 r. - za pomocą Zintegrowanego Systemu Usług dla Nauki/Obsługi Strumieni Finansowania (ZSUN/OSF) - Rektor Politechniki [...] złożył wniosek o przyznanie studentowi stypendium Ministra za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2021/2022. Wniosek zawierał osiągnięcia naukowe.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 kwietnia 2019 r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców (Dz. U. z 2022 r. poz. 428), stypendium dla studenta uczelni nadzorowanej przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki na dany rok akademicki może zostać przyznane studentowi, który:

1) w poprzednim roku akademickim zaliczył rok studiów oraz

2) uzyskał wpis na kolejny rok studiów w danym roku akademickim.

Zgodnie z ust. 2. ww. wymogów nie stosuje się do studenta, który w roku złożenia wniosku o przyznanie stypendium został przyjęty na studia drugiego stopnia.

Organ wskazał, że zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia za znaczące osiągnięcia naukowe studenta uważa się:

1) autorstwo lub współautorstwo monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej wydanej przez wydawnictwo, które w roku opublikowania monografii w ostatecznej formie było ujęte w wykazie wydawnictw sporządzonym zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 267 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zwanej dalej "ustawą;

2) autorstwo lub współautorstwo artykułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub w recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej, które w roku opublikowania artykułu w ostatecznej formie były ujęte w wykazie tych czasopism i materiałów sporządzonym zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 267 ust. 2 pkt 2 ustawy;

3) znaczący udział w projekcie badawczym o wysokim poziomie innowacyjności, realizowanym przez uczelnię, w której student odbywa lub odbywał kształcenie, w tym udział w projekcie badawczym finansowanym w ramach konkursu ogólnopolskiego lub międzynarodowego;

4) samodzielne wygłoszenie referatu naukowego dotyczącego badań naukowych o wysokim poziomie innowacyjności, którego student jest autorem lub współautorem, na ogólnopolskiej lub międzynarodowej konferencji naukowej o wysokim prestiżu zorganizowanej przez podmiot, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, zagraniczną uczelnię lub zagraniczną instytucję naukową;

5) uzyskanie nagrody indywidualnej lub znaczący udział w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie o wysokim prestiżu i o zasięgu międzynarodowym, w którym uczestniczyli studenci uczelni co najmniej z pięciu państw, z wyłączeniem konkursów organizowanych w ramach międzynarodowych konferencji naukowych.

Dalej organ wyjaśnił, że zarządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z 28 października 2021 r. (Dz. Urz. MEiN poz. 125, 128 i 139) do oceny wniosków został powołany Zespół doradczy do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców, dalej "Zespół", liczący 47 członków reprezentujących wszystkie dyscypliny naukowe i artystyczne określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 września 2018 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych (Dz. U. poz. 1818).

W dniu [...] listopada 2021 r. Prezydium Zespołu uchwaliło wytyczne dla Zespołu doradczego w sprawie oceny wniosków o przyznanie stypendiów MEiN dla studentów i wybitnych młodych naukowców złożonych w roku akademickim 2021/2022, dalej "wytyczne". W porównaniu do wytycznych stosowanych w konkursach w latach ubiegłych, w ww. wytycznych Zespół zastosował nowe podejście do wyłaniania kandydatów do stypendium, wynikające z równości dyscyplin naukowych i artystycznych, polegające na przyznawaniu stypendiów w równej liczbie w ramach poszczególnych dyscyplin. Zespół ustalił, że w danej dyscyplinie naukowej przyznaje się nie więcej niż 18 stypendiów, co oznacza że studenci konkurują ze sobą w ramach danej dyscypliny, a nie w ramach całej dziedziny. Taki sposób wyłaniania kandydatów do stypendium ma na celu zapewnienie studentom równego dostępu do stypendiów, niezależnie od dyscypliny, w której studiują. Z uwagi na dysproporcje w liczbie składanych wniosków, wynikające ze struktury kierunków studiów w polskich uczelniach, w ww. wytycznych został wprowadzony dziedzinowy mechanizm wyrównawczy. Polega on na tym, że w przypadku wystąpienia niewykorzystanych miejsc w rankingu danej dyscypliny, mogą być one przeznaczone dla kandydatów z innych dyscyplin naukowych zaliczanych do tej samej dziedziny nauk.

Wnioski z danej dyscypliny oceniane były w systemie ZSUN/OSF przez jednego eksperta, co zapewniało spójność oceny dla całej grupy wniosków, z tym że w przypadku konfliktu interesów (np. pracę członka Zespołu w uczelni przedkładającej wniosek, współpracę naukową członka Zespołu ze. studentem, pokrewieństwo, etc.) wniosek z danej dyscypliny oceniał ekspert zewnętrzny. Ww. wytyczne zostały zaimplementowane do systemu ZSUN/OSF, dzięki czemu ocena wniosków mogła być dokonywana przez ekspertów Zespołu według jednolitych reguł, z wykorzystaniem narzędzi informatycznych, w tym reguł walidacyjnych, eliminujących błędne stosowanie wytycznych.

Wnioski były oceniane przez Zespół metodą punktową zgodnie z § 13 ust. 1 ww. rozporządzenia. Członkowie Zespołu w swojej ocenie kierowali się obiektywizmem

i transparentnością, unikając uznaniowości. Pierwszeństwo przyznawane było przede wszystkim: jakości publikacji naukowych, pożądanym cechom działalności naukowej (podejmowanie tematów ważnych dla rozwoju nauki i sztuki w Polsce, dyscypliny naukowej oraz dziedziny nauki lub sztuki), znaczeniu badań dla dziedziny nauki i dyscypliny naukowej lub artystycznej, formom przejawiania się (typ publikacji naukowych, referaty, konferencje) oraz oddziaływaniu społecznemu dorobku naukowego i działalności naukowej.

Zgodnie z § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia, przy ocenie wniosków brane były pod uwagę znaczące osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane ze studiami lub znaczące osiągnięcia sportowe uzyskane w okresie studiów od dnia rozpoczęcia studiów do dnia 30 września 2021 r., a w przypadku studenta studiów drugiego stopnia - od dnia rozpoczęcia studiów pierwszego stopnia poprzedzających studia drugiego stopnia do dnia 30 września 2021 r. Jeżeli student otrzymał stypendium w poprzednich latach, ocenie podlegał okres od dnia 1 października roku akademickiego, w którym studentowi przyznano ostatnie stypendium ministra, do dnia 30 września 2021 r. Przy ocenie nie były brane pod uwagę osiągnięcia uzyskane w okresie urlopów od zajęć lub innych przerw udzielonych zgodnie z regulaminem studiów.

Przy ocenie nie uwzględniano również osiągnięć niezwiązanych ze studiami

w danej uczelni na danym kierunku lub niezwiązanych ze studiami na kierunkach

w przypadku studiów międzywydziałowych i międzydziedzinowych.

W ramach danej kategorii osiągnięć wymienionych w § 2 rozporządzenia, student mógł uzyskać nie więcej niż 300 pkt - za jedną monografię, 150 pkt - za jedną redakcję naukową, 75 pkt - za jeden rozdział w monografii 200 pkt - za jeden artykuł naukowy, 100 pkt - za jedną recenzję naukową, 20 pkt - łącznie za udział w projektach badawczych, 5 pkt - łącznie za wygłoszenie referatów na konferencjach i 10 pkt - za jedną nagrodę w konkursie (łącznie 15 pkt - w całej kategorii dotyczącej nagród). Przy punktacji poszczególnych osiągnięć lub kategorii stosowane były ułamki punktów, zaś najmniejszą jednostkę stanowiło 0,25 pkt.

Dalej organ wyjaśnił, że przy ocenie nagród uzyskanych w konkursach uwzględniano uzyskane miejsce w klasyfikacji (do 10 miejsca) lub poziom nagrody (I, II lub kolejnego stopnia). Kryterium oceny stanowiło znaczenie nagrody w środowisku. Przy ocenie uwzględniano tylko przedsięwzięcia krajowe (ale o zasięgu międzynarodowym) i międzynarodowe. Przy ocenie można było uwzględnić maksymalnie 3 nagrody indywidualne, za które można było uzyskać łącznie nie więcej niż 10 pkt, jak również tylko jedną nagrodę zespołową, za którą można było uzyskać 10 pkt podzielonych przez liczbę członków zespołu. Ponadto nie przyznawano punktów za nagrody uzyskane we własnej jednostce naukowej (uczelni), nagrody o zasięgu tylko regionalnym i lokalnym oraz nagrody uzyskane w konkursach organizowanych

w ramach konferencji.

Minister podał, że na podstawie indywidualnych ocen dokonanych przez Zespół sporządzono listy rankingowe dziedzinowe i dyscyplinowe dla wniosków studentów według liczby punktów wraz z rekomendacjami dla Ministra Edukacji i Nauki.

Wniosek studenta - na podstawie dziedziny i dyscypliny wiodącej lub dodatkowej określonych we wniosku - został umieszczony na liście rankingowej w dyscyplinie inżynieria mechaniczna należącej do dziedziny nauk inżynieryjno-technicznych.

Zgodnie z kartą oceny osiągnięć naukowych studenta, za przedstawione osiągnięcia Zespół przyznał 1,75 pkt, w tym:

– 0 pkt - w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej;

– 0 pkt - w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa artykułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub w recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej;

– 0 pkt - w kategorii dotyczącej znaczącego udziału w projekcie badawczym o wysokim poziomie innowacyjności, realizowanym przez uczelnię, w której student odbywa lub odbywał kształcenie;

– 0 pkt - w kategorii dotyczącej wygłoszenia referatu naukowego dotyczącego badań naukowych o wysokim poziomie innowacyjności na ogólnopolskiej lub międzynarodowej konferencji naukowej o wysokim prestiżu'

– 1,75 pkt — w kategorii dotyczącej uzyskania nagrody indywidualnej lub znaczącego udziału w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie o wysokim prestiżu i o zasięgu międzynarodowym, w którym uczestniczyli studenci uczelni co najmniej z pięciu państw.

Organ podniósł, że w dyscyplinie inżynieria mechaniczna należącej do dziedziny nauk inżynieryjno-technicznych złożono 48 wniosków. Pozytywne rekomendacje Prezydium Zespołu uzyskało 12 wniosków. Minimalny próg punktowy dla ww. dyscypliny uprawniający do otrzymania stypendium wynosił 15,75 pkt. Wniosek studenta nie uzyskał więc pozytywnej rekomendacji Prezydium Zespołu.

Minister wyjaśnił, że zaakceptował przedstawioną przez Prezydium Zespołu listę rankingową wniosków oraz zgodził się z punktacją wniosku studenta i przedstawioną rekomendacją. Na podstawie listy rankingowej wniosków, w ramach środków finansowych w budżecie przeznaczonych na stypendia za znaczące osiągnięcia dla studentów oraz limitu liczby i kwoty stypendiów określonych w § 14 pkt 1 i w § 15 pkt 1 ww. rozporządzenia, Minister przyznał stypendia 432 studentom. Przedstawione przez studenta osiągnięcia naukowe i uzyskana liczba punktów na tle innych studentów ubiegających się w danej dyscyplinie o stypendium Ministra w roku akademickim 2021/2022 były więc niewystarczające do otrzymania stypendium.

Na powyższą decyzję P. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 359 ust. 1 w zw. z art. 363 p.s.w.n. w zw. z § 2 ust. 5 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 1 lit. d powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 kwietnia 2019 r. - w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie przez organ decyzji w oparciu o Protokół oceny wniosku o przyznanie stypendium ministra, listę rankingową i rekomendacje Prezydium Zespołu doradczego sporządzone na podstawie wytycznych Zespołu Doradczego, w których określono bez podstawy prawnej szczegółowe kryteria i tryb przyznawania stypendiów studentom i młodym naukowcom, którą to kompetencję posiada wyłącznie Minister Edukacji i Nauki i powinien ją zrealizować w drodze rozporządzenia, tj. wydanie decyzji w oparciu o Wytyczne Zespołu Doradczego wydane bez podstawy prawnej, co stanowi podstawę do jej uchylenia w całości;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 359 ust. 1 w zw. z art. 363 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. p.s.w.n. w zw. z § 2 ust. 5 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 1 lit. d rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa wyższego z dnia 1 kwietnia 2019 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie przez organ decyzji w oparciu o treść wytycznych Zespołu Doradczego, które to wytyczne zmieniały treść wytycznych poprzednio obowiązujących w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia tej sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia decyzji w całości;

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. § 6 ust. 1 zarządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 28 października 2021 r. w sprawie powołania Zespołu doradczego do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców (Dz. Urz. MEiN z 2021 r. poz. 125 z późn. zm.) poprzez dokonanie oceny wniosku skarżącego o przyznanie stypendium przez jednego eksperta, tj. z pominięciem kolegialnego trybu oceny wniosku wynikającego z ww. zarządzenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 8 § 1 i 2 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o zmienione w toku postępowania weryfikującego wniosek o stypendium wytyczne Zespołu Doradczego w przedmiocie ocen wniosków studentów o stypendium Ministra, które nie były znane skarżącemu w momencie składania oraz rozpatrywania wniosku o przyznanie stypendium, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci:

1) wydruku zrzutu ekranu ze strony internetowej Serwisu Rzeczypospolitej Polskiej pt. "Informacja na temat stypendiów Ministra Edukacji i Nauki za znaczące osiągnięcia dla studentów na rok akademicki 2021/2022" z dnia 3 września 2021 r., wg. stanu na dzień 20 maja 2022 r.;

2) wydruku zrzutu ekranu ze strony internetowej Serwisu Rzeczypospolitej Polskiej pt. "Ogłoszenia wyników postępowania w sprawie przyznania stypendiów Ministra Edukacji i Nauki dla studentów na rok akademicki 2021/2022" z dnia 1 kwietnia 2022 r., wg. stanu na dzień 20 maja 2022 r.;

3) informacji w sprawie wytycznych stosowanych przez Zespół doradczy MEiN przy ocenie wniosków studentów o stypendia ministra za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2021/2022 (konkurs SST02) - zaimplementowanych do ZSUN/OSF;

4) wytycznych dotyczących sposobu oceny wniosków o przyznanie stypendiów Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla studentów na rok akademicki 2020/2021,

celem wykazania faktów:

- publikacji informacji nt. stypendiów Ministra Edukacji i Nauki na rok akademicki 2021/2022 r. w dniu 3 września 2021 r.,

- wskazania kryteriów oceny wniosków o stypendium w na stronie internetowej Serwisu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 3 września 2021 r.,

- sposobu określania i przyznawania punktacji w oparciu o wytyczne obowiązujące w dacie ogłoszenia Informacji na stronie internetowej Serwisu Rzeczypospolitej Polskiej oraz wytyczne obowiązujące od 15 listopada 2021 r. w oparciu o uchwalę Prezydium Zespołu doradczego do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców,

- rażąco niekorzystną zmianę sposobu przyznawania punktacji polegająca na przyjęciu możliwości przyznania punktów tylko za jedną nagrodę zespołową.

W uzasadnieniu skargi, w szerokiej argumentacji przytoczonej na poparcie przedstawionych zarzutów, skarżący wskazał m. in., że we wniosku o przyznanie stypendium wskazano łącznie 11 nagród naukowych, które mogły być brane pod uwagę przy przyznawaniu stypendium za znaczące osiągnięcia. Nagrody te zostały przyznane zespołom studentów Politechniki [...], których skarżący był członkiem (odpowiednio przy każdej nagrodzie oznaczony był udział procentowy skarżącego).

Skarżący zarzucił, że podstawą decyzji Ministra były wytyczne dla Zespołu doradczego w sprawie oceny wniosków o przyznanie stypendiów MEiN dla studentów i wybitnych młodych naukowców złożonych w roku akademickim 2021/2022 przyjęte przez Prezydium Zespołu doradczego 15 listopada 2021 r. Wytyczne te regulowały sposób przyznawania punktacji, jej wysokość ale również zawierały katalog wyłączeń osiągnięć, w tym zawarte w pkt 5 wyłączenie, że brana jest pod uwagę tylko jedna nagroda zespołowa, za którą można przyznać 10 punktów podzielonych przez liczbę członków zespołu. Zdaniem skarżącego oznacza to, że wykraczały one dalece poza zakres organizacji pracy, a wpływały wprost na określone w rozporządzeniu kryteria oceny merytorycznej wniosku.

Ponadto skarżący podniósł, że jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, student w ramach danej kategorii osiągnięć mógł uzyskać maksymalnie 15 pkt w całej kategorii nagród. Mając na uwadze, że minimalny próg punktowy dla ww. dyscypliny uprawniający do otrzymania stypendium wynosił 15,75 pkt, niemożliwym było zdobycie przez studenta odpowiedniej ilości punktów uprawniających do uzyskania stypendium, jedynie w oparciu o nagrody - niezależnie od ich rangi i charakteru. Przyjęte w wytycznych kryteria miały zatem charakter dyskryminujący studentów, którzy w toku edukacji podejmowali wysiłki i brali udział w konkursach krajowych i międzynarodowych zdobywając nierzadko wiele nagród.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo organ podniósł, że stosowane przy rozpatrywaniu wniosku

o przyznanie stypendium wytyczne są zbiorem szczegółowych wskazówek dla ekspertów co do sposobu dokonywania merytorycznej, eksperckiej oceny poszczególnych osiągnięć. Wytyczne określają jedynie w jaki sposób eksperci mają oceniać wnioski, aby dokonana przez nich ocena była jednolita i została dokonana z zachowaniem zasady obiektywizmu. W przeciwnym wypadku wnioski byłyby oceniane przez poszczególnych ekspertów według dowolnych zasad, w dowolnej skali punktowej. Uchwalony przez Zespól sposób oceny wniosków nie zawiera norm prawnych, gdyż te mogą być określone tylko w formie aktu powszechnie obowiązującego. Dokument ten doprecyzowuje treści zawarte w rozporządzeniu. Przepisy rozporządzenia nie określają bowiem w jaki sposób Zespół ma przyznawać punkty za poszczególne osiągnięcia, a jak wynika z treści § 13 ust. 1 rozporządzenia wnioski o przyznanie stypendiów spełniające wymagania formalne podlegają ocenie merytorycznej, za pomocą metody punktowej. Metoda ta została określona właśnie w wytycznych stosowanych przez Zespól.

W ocenie Ministra nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że szczegółowe kryteria oceny osiągnięć i tryb przyznawania stypendiów zawarte w wytycznych powinny być uregulowane w rozporządzeniu, wyłącznie przez Ministra. Nie wziął on bowiem pod uwagę, że prawodawca celowo nie określił w drodze rozporządzenia ani skali punktowej, ani metodologii oceny poszczególnych osiągnięć wskazanych w rozporządzeniu.

Organ wyjaśnił, że zarządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 9 listopada 2021 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie powołania Zespołu doradczego do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów wybitnych młodych naukowców (Dz. Urz. MEiN poz. 128) został dodany § 5a ust. 1, zgodnie z którym prezydium zespołu przyjmuje wytyczne dotyczące oceny wniosków, o których mowa w § 3 pkt 1, i rozstrzyga ewentualne wątpliwości dotyczące ich treści, zaś zgodnie z ust. 2 członkowie zespołu są obowiązani do stosowania wytycznych, o których mowa w ust. 1. Ocena wniosków przez gremium doradcze była więc wolą Ministra wyrażoną w formie zarządzenia. Działając w ww. granicach, Zespół ustalił więc wytyczne dotyczące oceny wniosków w formie uchwały. Jak już wyżej wspomniano dla zapewnienia pełnej przejrzystości zasad oceny, informacja w sprawie wytycznych stosowanych przez Zespół została opublikowana na stronie internetowej urzędu Ministra.

Minister podniósł również, że zgodnie z wytycznymi obowiązującymi w obecnej edycji konkursu w kategorii dotyczącej uzyskania nagrody indywidualnej lub znaczącego udziału w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie o wysokim prestiżu i o zasięgu międzynarodowym, w którym uczestniczyli studenci uczelni co najmniej z pięciu państw, z wyłączeniem konkursów organizowanych w ramach międzynarodowych konferencji naukowych można było łącznie uzyskać 15 pkt. Przy ocenie uwzględniane były maksymalnie 3 nagrody indywidualne, za które można było przyznać łącznie nie więcej niż 10 punktów oraz jedna nagroda zespołowa, za którą można było przyznać 10 punktów podzielonych przez liczbę członków zespołu. Organ podał, że przyjęcie takiego sposobu oceny nagród w konkursach miało na celu niedopuszczenie do zdominowania przez aktywność w konkursach innych kategorii osiągnięć i w rezultacie zdeformowania ostatecznych wyników postępowania konkursowego. Z doświadczeń z poprzednich edycji konkursów o stypendium ministra wynikało bowiem, że studenci często zgłaszali liczne nagrody uzyskane na tych samych zawodach, ale w różnych klasyfikacjach, gdzie ich wkład w uzyskanie nagrody (ustalany umownie pomiędzy zawodnikami) był niewielki. Często zdarzało się także, że wkład w uzyskanie nagrody był dopasowywany do kryteriów wkładu z wytycznych opublikowanych rok wcześniej, w celu zmaksymalizowania sumy wkładów zawodników z drużyny. Zespół miał więc prawo zaostrzyć zasady oceny w ww. kategorii, np. wprowadzając ograniczenia w liczbie nagród podlegających ocenie, jednocześnie promując kategorie o bardziej akademickim charakterze (publikacje, projekty badawcze).

Organ podkreślił, że student wykazał się we wniosku jedynie aktywnością

w konkursach - brak było innych rodzajów osiągnięć, które stanowiłyby wkład w rozwój nauki polskiej, np. udziału w projektach badawczych, wygłoszonych referatów czy opublikowanych monografii lub artykułów naukowych. Poza tym, student przedstawił 11 nagród, z których tylko 6 było nagrodami stricte w klasyfikacji generalnej. Pozostałe 5 nagród było uzyskanych w klasyfikacji cząstkowej - za dokumentację lub prezentację techniczną. Minister zwrócić też uwagę na względnie niski udział studenta w uzyskaniu nagród, który wynosił - w zależności od zawodów - od 6 do 16%. Tymczasem § 2 pkt 5 wymienia wprost, że udział w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie musi być znaczący.

Minister stwierdził, że nie ma możliwości uwzględnienia skargi i przyznania stypendium tylko w wyniku krytyki zasad oceny stanowiących podstawę konkursu

o stypendium ministra dla studentów za znaczące osiągnięcia. Uwzględnienie wszystkich nagród - w warunkach rozstrzygniętego już konkursu o stypendium - oznaczałoby odmienną ocenę osiągnięć studenta na tle innych studentów, co

w rezultacie stawiałoby go w uprzywilejowanej pozycji i łamało zasadę równego traktowania i jednolitej oceny wniosków. Co więcej, z wstępnych obliczeń dokonanych przez Ministerstwo w oparciu o stosowane przez Zespół wytyczne - uwzględniając nawet wszystkie nagrody i wskazany przez studenta wkład procentowy - za 11 nagród student uzyskałby 10,75 pkt, zaś próg punktowy uprawiający do otrzymania stypendium w dyscyplinie, z której pochodził wniosek, wynosił 15,75 pkt.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2023 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi oraz przedstawił dodatkową argumentację na ich poparcie.

Podniósł, że przyjęcie przez Prezydium Zespołu wytycznych, regulujących zagadnienia wykraczające poza samą wąsko rozumianą ocenę wniosków, jest działaniem bez podstawy prawnej. Czym innym jest bowiem ocena wniosku jako takiego i zawartych w nim poszczególnych osiągnięć (m.in. poprzez ustalenie konkretnej skali punktowej jak wskazuje organ), a czym innym przydawanie sobie kompetencji do decydowania, które osiągnięcia w przedstawionym wniosku powinny być brane pod uwagę, a które pomijane (niezależnie od przesłanek aksjologicznych, tj. rzekomej chęci ograniczenia udziału wniosków obejmujących większą ilość osiągnięć zespołowych). Zdaniem skarżącego stosowanie przez Prezydium i Zespół wykładni rozszerzającej dla interpretacji tego przepisu na potrzeby uchwalenia wytycznych, stanowi przejaw uzurpacji uprawnienia w zakresie w jakim prowadzi do uszczegółowienia kryteriów określonych w § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 1 kwietnia 2019 r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców w brzmieniu nadanym rozporządzeniami Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 listopada 2019 r. (Dz.U.2019.2297) i rozporządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z 30 sierpnia 2021 r. (Dz.U.2021.1637).

Skarżący zwrócił uwagę, że mając na uwadze zasady prawidłowej techniki legislacyjnej i racjonalność ustawodawcy, należy dostrzec, iż taka kompetencja przyznana Ministrowi Edukacji i Nauki, realizowana już jest na gruncie rozporządzenia. § 11 ust. 4 ww. rozporządzenia zawiera enumeratywnie wymienione ilościowe limity (minimalne i maksymalne) dotyczące konkretnych osiągnięć w ramach wniosków. I tak, ocena merytoryczna wniosków o przyznanie stypendiów dla młodych naukowców obejmuje wnioski, w których wykazano:

1) nie mniej niż trzy osiągnięcia, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1 lub 2, stanowiące autorstwo lub wiodące współautorstwo;

2) nie więcej niż:

a) pięć osiągnięć, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1 lub 2, lub

b) po trzy osiągnięcia, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3, 4, 7, 8 lub

12, lub

c) dwadzieścia osiągnięć, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 11.

Skarżący podniósł, że próżno jednakże szukać w treści tego paragrafu jakiegokolwiek odniesienia do osiągnięć (nagród) wymienionych w § 2 pkt 5 rozporządzenia, tj. uzyskania nagrody indywidualnej lub znaczący udział w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie o wysokim prestiżu i o zasięgu międzynarodowym, w którym uczestniczyli studenci uczelni co najmniej z pięciu państw. Skarżący stwierdził, że gdyby więc racjonalnie działający organ chciał ograniczyć ilość tego rodzaju osiągnięć branych pod uwagę przy ocenie wniosku tylko do jednego, to mógł i powinien był to uczynić, poprzez wydanie rozporządzenia zmieniającego treść ówcześnie obowiązującego rozporządzenia.

Ponadto skarżący wyjaśnił, że jest studentem Politechniki [...] na kierunku Lotnictwo i Kosmonautyka. Uczestnictwo w konkursach polega na opracowaniu dokumentacji technicznej, zbudowaniu modelu a następnie oblataniu prototypu w Polsce i egzemplarza konkursowego na miejscu (w Stanach Zjednoczonych) samolotu, zgodnie z przyjętymi przez organizatorów wymaganiami. Skarżący brał udział w powyższych konkursach we wszystkich trzech klasach - Micro, Regular i Advanced.

Zdaniem skarżącego nie jest możliwym wzięcie w nich udziału pojedynczo, albowiem są one absorbujące czasowo, z uwagi na konieczność praktycznego zastosowania wiedzy i umiejętności pozyskanych w trakcie studiów. Stworzenie modelu samolotu w tej skali i o sprofilowanych oczekiwaniach organizatorów, wymaga udziału osób różnych specjalności (aerodynamika, elektryka, awionika, napędy, materiałoznawstwo i konstrukcje lotnicze) i wysiłku na przestrzeni wielu miesięcy. Nowoczesne konstrukcje lotnicze są projektowane i budowane na przestrzeni lat. Nawet w takiej mikroskali jak w powyższych konkursach, udział w trzech klasach, jest bardzo znaczącym wysiłkiem po stronie studenta.

Skarżący podniósł, że z tej przyczyny zarzucana mu niska aktywność, nie obejmująca innych osiągnięć "stanowiących wkład w rozwój nauki polskiej" oraz "względnie niski udział studenta w uzyskiwaniu nagród", jest z argumentem chybionym. Student biorący udział w tego rodzaju projektach nie ma czasu na inne aktywności, poza oczywistym obowiązkiem studiowania i zdawania egzaminów, a jego wkład w rozwój nauki wyraża się w zdobywaniu praktycznych umiejętności i doświadczeń, które jako przyszłemu inżynierowi są niezbędne. Jednocześnie właśnie te umiejętności i doświadczenia mogą być podstawą do późniejszych publikacji naukowych.

W ocenie skarżącego organ nie dostrzega istotnych różnic pomiędzy naturą studiów z kategorii nauk społecznych, politycznych czy prawnych, a studiów technicznych, w których publikacje są pochodną obserwacji zjawisk i doświadczeń. Nie oznacza to oczywiście, że studenci tego rodzaju kierunków nie piszą artykułów czy nie uczestniczą w konferencjach, ale nie można w żadnym razie przyjmować apriorycznego założenia, że dużo większy wysiłek należy włożyć w uzyskanie indywidualnego osiągnięcia, w szczególności publikacji lub wystąpienia na konferencji naukowej, niż uzyskanie nagrody zespołowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana wedle tych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 359 ust. 1 p.s.w.n. Przepis ten stanowi, że stypendium ministra może otrzymać student wykazujący się znaczącymi osiągnięciami naukowymi lub artystycznymi związanymi ze studiami, lub znaczącymi osiągnięciami sportowymi.

Decyzja Ministra wydawana na tej podstawie prawnej ma charakter uznaniowy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 369/12 (publik. LEX nr 1264785), wydanym na tle stosowania art. 181 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, podkreślił, iż cyt.: "Jeżeli przyznane ministrowi w budżecie środki finansowe na stypendia "naukowe" są zbyt małe, żeby takie stypendium otrzymał każdy student, który spełni przesłanki wskazane w art. 181 ust. 2 p.sz.w., organ musi dokonać dodatkowej gradacji osiągnięć naukowych wnioskodawców, ponieważ może przyznać tylko tyle stypendiów, na ile pozwalają mu posiadane fundusze. Niemniej jednak, gradacja ta powinna być dokonana wedle jednakowych, możliwie maksymalnie zobiektywizowanych i wiadomych dla stron postępowania kryteriów, tak aby każdy z ubiegających się o stypendium mógł ocenić, czy zastosowana wobec niego punktacja opiera się na tych samych wskaźnikach, wedle których ustalono pozycję rankingową innych studentów ubiegających się o stypendium za osiągnięcia w nauce. W rezultacie uzasadnienie decyzji uznaniowej musi być na tyle wyczerpujące i zindywidualizowane, aby sąd administracyjny był w stanie ocenić, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego".

Zauważyć należy, że art. 359 p.s.w.n. nie określa żadnych kryteriów, na podstawie których przyznawane mają być przewidziane w tym przepisie stypendia. Art. 363 p.s.w.n. stanowi, że minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe kryteria i tryb przyznawania oraz sposób wypłacania:

1) stypendiów, o których mowa w art. 359 ust. 1 i art. 360 ust. 1, rodzaje osiągnięć i sposób ich dokumentowania, maksymalną liczbę stypendiów przyznawanych studentom i młodym naukowcom, w tym doktorantom, maksymalną wysokość stypendium oraz wzór wniosku o jego przyznanie,

2) nagród, o których mowa w art. 362, rodzaje osiągnięć i sposób ich dokumentowania, maksymalną liczbę przyznawanych nagród, maksymalną wysokość nagrody oraz wzór wniosku o jej przyznanie

- mając na uwadze potrzebę zapewnienia wysokiego poziomu osiągnięć umożliwiających uzyskanie stypendium lub nagrody, sprawnego przebiegu postępowań w sprawie ich przyznania i sprawnego ich wypłacania oraz adekwatności wysokości stypendium lub nagrody do rangi osiągnięć.

W wykonaniu tego ustawowego upoważnienia Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał rozporządzenie z dnia 1 kwietnia 2019 r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców (Dz. U. z 2022 r. poz. 428), dalej "rozporządzenie".

Stosownie do treści § 2 pkt 5 rozporządzenia za znaczące osiągnięcia naukowe studenta uważa się m.in. uzyskanie nagrody indywidualnej lub znaczący udział

w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie o wysokim prestiżu i o zasięgu międzynarodowym, w którym uczestniczyli studenci uczelni co najmniej z pięciu państw, z wyłączeniem konkursów organizowanych w ramach międzynarodowych konferencji naukowych.

We wniosku o przyznanie skarżącemu stypendium za znaczące osiągnięcia naukowe wskazano znaczący udział skarżącego w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie o wysokim prestiżu i o zasięgu międzynarodowym, w którym uczestniczyli studenci co najmniej z pięciu państw, z wyłączeniem konkursów organizowanych w ramach międzynarodowych konferencji. We wniosku tym przedstawiono 11 konkursów, w których skarżący brał udział i uzyskał nagrody zespołowe.

Wyjaśnić należy, że przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie przedmiotowego stypendium organ stosuje praktykę oceny wniosków przez powołany przez siebie zespół złożony z ekspertów. Sama ocena wniosków przez taki zespół odbywa się na podstawie przyjętych przez niego wytycznych. Tego rodzaju praktyka nie jest negowana w orzecznictwie. Zauważyć bowiem należy, że rozporządzenie określa wyłącznie w § 13, że wnioski o przyznanie stypendiów spełniające wymagania formalne podlegają ocenie merytorycznej, za pomocą metody punktowej (ust. 1) oraz że na podstawie wyników oceny, o której mowa w ust. 1, sporządza się listy rankingowe wniosków o przyznanie stypendiów według liczby przyznanych punktów (ust. 2). Prawodawca celowo nie określił w drodze rozporządzenia ani skali punktowej, ani metodologii oceny osiągnięć wskazanych w rozporządzeniu, tym samym kwestie te pozostawił swobodnej ocenie Ministra rozpatrującego wnioski. Słusznie w tym zakresie organ wyjaśnia w odpowiedzi na skargę, że wytyczne są zbiorem szczegółowych wskazówek dla ekspertów co do sposobu dokonywania merytorycznej, eksperckiej oceny poszczególnych osiągnięć. W przeciwnym wypadku wnioski byłyby oceniane przez poszczególnych ekspertów według dowolnych zasad, w dowolnej skali punktowej.

W niniejszej sprawie uchwalone przez Zespół wytyczne, zdaniem Sądu, określają jednak dodatkowe kryteria oceny wniosków o przyznanie stypendium, a przez to wkraczają w materię, która mogła być uregulowane jedynie w drodze rozporządzenia Ministra.

Odnośnie bowiem osiągnięcia w postaci uzyskania nagrody indywidualnej lub znaczącego udziału w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie o wysokim prestiżu i o zasięgu międzynarodowym, w którym uczestniczyli studenci uczelni co najmniej z pięciu państw, z wyłączeniem konkursów organizowanych w ramach międzynarodowych konferencji naukowych, w wytycznych wskazano m. in., że uwzględnia się maksymalnie 3 nagrody indywidualne, za które można przyznać łącznie nie więcej niż 10 punktów oraz że bierze się pod uwagę tylko jedną nagrodę zespołową, za którą można przyznać 10 punktów podzielonych przez liczbę członków zespołu (pkt IV ppkt 23 wytycznych).

Zdaniem Sądu tego rodzaju regulacja mogła być ustanowiona wyłącznie

w rozporządzeniu.

Podnieść bowiem należy, że stosownie do treści art. 363 p.s.w.n. minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki winien określić, w drodze rozporządzenia, m. in. szczegółowe kryteria i tryb przyznawania oraz sposób wypłacania stypendiów, o których mowa w art. 359 ust. 1. Kryteria przyznawania stypendiów dla studentów za znaczące osiągnięcia naukowe określone zostały w § 10 rozporządzenia. W przepisie tym wprowadzone są dwa rodzaje kryteriów. W ust. 1 wskazuje się bowiem, że przy ocenie wniosków o przyznanie stypendiów dla studentów bierze się pod uwagę znaczące osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane ze studiami lub znaczące osiągnięcia sportowe, uzyskane w okresie studiów od dnia:

1) rozpoczęcia studiów - w przypadku studenta studiów pierwszego stopnia albo jednolitych studiów magisterskich,

2) rozpoczęcia studiów pierwszego stopnia poprzedzających studia drugiego stopnia - w przypadku studenta studiów drugiego stopnia,

3) 1 października roku akademickiego, w którym studentowi przyznano ostatnie stypendium dla studentów albo stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, na podstawie art. 181 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.)

- do dnia 30 września roku, w którym złożono wniosek, z wyłączeniem okresów urlopów od zajęć lub innych przerw udzielonych zgodnie z regulaminem studiów.

Przepis ten ogranicza brane pod uwagę przy przyznawaniu stypendium osiągnięcia tylko do osiągnięć uzyskanych w określonych w nim ramach czasowych. Kryterium to można by określić jako kryterium dopuszczające.

Z kolei w § 10 ust. 2 rozporządzenia określone zostały kryteria brane pod uwagę przy ocenie merytorycznej wniosków o przyznanie stypendiów dla studentów. Są to więc kryteria merytorycznej oceny wniosków. W § 10 ust. 2 pkt 1 lit. d rozporządzenia wskazuje się, że przy ocenie merytorycznej wniosków o przyznanie stypendiów dla studentów uwzględnia się w przypadku osiągnięć naukowych dotyczących konkursu:

– zasięg,

– uzyskane miejsce,

– sposób wyłaniania laureatów,

– procentowy udział w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową,

– prestiż organizatora.

Warto zwrócić uwagę na treść § 11 rozporządzenia dotyczącego innego rodzaju stypendium, tj. stypendium dla młodych naukowców. W tym przypadku przepis ten również wprowadza kryterium dopuszczające w postaci regulacji zawartej w ust. 1, stanowiącym, że przy ocenie wniosków o przyznanie stypendiów dla młodych naukowców bierze się pod uwagę osiągnięcia uzyskane do dnia 30 listopada roku,

w którym jest składany wniosek. W ust. 2 określone zostały kryteria brane pod uwagę przy oceny merytorycznej wniosków o przyznanie stypendiów dla młodych naukowców. Dodatkowo w § 11 ust. 4 określone zostały dolne bądź górne limity ilości osiągnięć uwzględnianych przy ocenie wniosku o przyznanie stypendium. Przepis ten stanowi bowiem, że ocena merytoryczna wniosków o przyznanie stypendiów dla młodych naukowców obejmuje wnioski, w których wykazano:

1) nie mniej niż trzy osiągnięcia, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1 lub 2, stanowiące autorstwo lub wiodące współautorstwo;

2) nie więcej niż:

a) pięć osiągnięć, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1 lub 2, lub

b) po trzy osiągnięcia, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3, 4, 7, 8 lub 12, lub

c) dwadzieścia osiągnięć, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 11.

Z treść § 11 ust. 4 w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia oraz w zw. z art. 363 pkt 1 p.s.w.n. można wysnuć trzy wnioski.

Po pierwsze, skoro rozporządzenie miało określać szczegółowe kryteria i tryb przyznawania oraz sposób wypłacania stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla wybitnych młodych naukowców wykazujących się znaczącymi osiągnięciami w działalności naukowej, to wprowadzone w tym rozporządzeniu limity ilościowe osiągnięć uwzględnianych przy ocenie wniosku

o przyznanie stypendium dla wybitnych młodych naukowców są w istocie jednym

z kryteriów przyznawania tego stypendium (kryterium ilościowe).

Po drugie, limity ilościowe osiągnięć uwzględnianych przy przyznawaniu stypendium, czy to dla młodych naukowców, czy to dla studentów wykazujących się znaczącymi osiągnięciami naukowymi, jako kryteria przyznawania tych stypendiów, winny być uregulowane w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, stosownie do wytycznych zawartych w art. 363 p.s.w.n.

Po trzecie, niewątpliwie prawodawca limitów ilościowych, a więc kryteriów ilościowych, nie wprowadził w przypadku stypendiów dla studentów wykazujących się znaczącymi osiągnięciami naukowymi. W § 10 rozporządzenia brak jest bowiem regulacji analogicznej do § 11 ust. 4. Przyjąć należy, że racjonalny prawodawca, jeżeli by uznał, że nie wszystkie nagrody indywidulane lub zespołowe mogą być uwzględniane przy ocenie wniosku o przyznanie stypendium dla studentów wykazujących się znaczącymi osiągnięciami naukowymi, to takie ograniczenia by wprowadził w rozporządzeniu, skoro takie ograniczenia wprowadził w przypadku stypendiów dla młodych naukowców. Ograniczeń tego rodzaju nie można jednak wprowadzić w drodze wytycznych, które niewątpliwie nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego.

Zastosowane w niniejszej sprawie wytyczne zawierają ograniczenia ilościowe osiągnięć w postaci uzyskania nagrody indywidualnej lub znaczącego udziału w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie o wysokim prestiżu i o zasięgu międzynarodowym, w którym uczestniczyli studenci uczelni co najmniej z pięciu państw, z wyłączeniem konkursów organizowanych w ramach międzynarodowych konferencji naukowych. Takie ograniczenie ilościowe ocenianych osiągnięć stanowi kryterium przyznawania stypendium dla studentów wykazujących się znaczącymi osiągnięciami naukowymi. Jako takie mogło zatem być wprowadzone wyłącznie w drodze rozporządzenia wydanego przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. Zastosowane w niniejszej sprawie wytyczne zawierają zatem regulacje, które naruszają art. 363 p.s.w.n. oraz § 10 rozporządzenia. W efekcie tego zaskarżona decyzja, oparta na przesłankach, sprzecznych z przepisami prawa powszechnie obowiązującego narusza art. 359 ust. 1 p.s.w.n. oraz § 10 rozporządzenia. Działanie organu naruszało w tym przypadku również wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadę praworządności. Minister nie traktował bowiem ustaleń Zespołu poczynionych na podstawie wytycznych według reguł postępowania dowodowego, określonych m. in. w art. 75 § 1, 77 § 1 i 80 w k.p.a. Ustalenia zespołu w postaci listy rankingowej zostały zaakceptowane przez Ministra. Organ zgodził się też z punktacją wniosku skarżącego i przedstawioną rekomendacją. W istocie zatem niezgodne

z prawem wytyczne stały się bezpośrednią podstawą zaskarżonej decyzji.

Sąd podziela stanowisko organu, że wprowadzenie wytycznych dla ekspertów oceniających wnioski o stypendia pozwala na zachowanie jednolitości i obiektywizmu ocen i tym samym decyzji podjętych na ich podstawie. Dla Sądu kryterium badania zaskarżonych decyzji jest jednak ich zgodność z prawem powszechnie obowiązującym, w tym prawem materialnym określającym podstawy wydawania takich rozstrzygnięć.

Sąd ma na uwadze kompetencje Ministra do powoływania zespołów doradczych lub ekspertów w celu przedstawienia opinii lub ekspertyzy na jego potrzeby (art. 341 ustawy). W tym zakresie upoważnienia nie mieści się jednak, zdaniem Sądu, ustalanie wytycznych, zawierających kryteria stanowiące podstawę decyzji Ministra w sprawach stypendium, w szczególności takich, które modyfikują szczegółowe kryteria ustalone przez Ministra w akcie prawa powszechnie obowiązującego.

Opisane wyżej naruszenie przepisów prawa materialnego spowodowało również naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez istotne ograniczenie postępowania wyjaśniającego w sprawie. We wniosku o przyznanie skarżącemu stypendium zgłoszonych zostało 11 konkursów,

w których brał on udział. Ocenie poddany został zaś tylko 1 konkurs. Udział

w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie o wysokim prestiżu i o zasięgu międzynarodowym, w którym uczestniczyli studenci uczelni co najmniej z pięciu państw, z wyłączeniem konkursów organizowanych w ramach międzynarodowych konferencji naukowych jest zaś, stosownie do treści § 2 pkt 5 rozporządzenia, znaczącym osiągnięciem naukowym studenta. W związku z tym należy stwierdzić, że nie wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały przez organ ocenione. Tego rodzaju działanie organu naruszało art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy nie został bowiem należycie wyjaśniony, co jest wynikiem nierozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Za oddaleniem skargi w niniejszej sprawie nie mógł przemawiać zgłoszony

w odpowiedzi na skargę argument organu wskazujący, że "(...) z wstępnych obliczeń dokonanych przez Ministerstwo w oparciu o stosowane przez Zespół wytyczne - uwzględniając nawet wszystkie nagrody i wskazany przez studenta wkład procentowy - za 11 nagród student uzyskałby 10,75 pkt, zaś próg punktowy uprawiający do otrzymania stypendium w dyscyplinie, z której pochodził wniosek, wynosił 15,75 pkt.".

Odnośnie tego zauważyć należy, że organ nie wyjaśnił, w jaki sposób dokonane zostały te "wstępne obliczenia". Trudno jest zatem ocenić ich prawidłowość. Ponadto kontroli Sądu podlega zaskarżona decyzja, a nie stanowisko organu wyrażone

w odpowiedzi na skargę. Skoro wedle organu skarżącemu nie można było przyznać stypendium, to cała argumentacja przemawiająca za tym winna znaleźć się w tej decyzji

i jako taka mogłaby podlegać ocenie Sądu.

Przede wszystkim należy jednak podnieść, że dokonywanie "wstępnych obliczeń" w oparciu o wytyczne sprzeczne z prawem trudno uznać za miarodajne. Sposób punktacji przedmiotowego osiągnięcia winien być w tej sytuacji określony na nowo. Ta kwestia należy zaś do organu i Sąd nie ma podstaw do tego aby przyjąć, że za każde

z osiągnięć w postaci nagrody zespołowej (bez limitu ilościowego) może być przyznane nie więcej niż 10 punktów podzielonych przez liczbę członków zespołu.

W kwestionowanym fragmencie wytycznych określono bowiem taką wartość punktową przy założeniu, że brana jest pod uwagę tylko jedna nagroda zespołowa. Niemożliwe jest w tej sytuacji zastosowanie fragmentaryczne spornych wytycznych, albowiem stanowią one spójną całość.

Wobec powyższego zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Niezasadny jest natomiast zarzut skargi wskazujący, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o zmienione w toku postępowania wytyczne. Rodzaje osiągnięć i sposób ich dokumentowania został określony w Rozdziale 2 rozporządzenia, a zatem były powszechnie znane w dacie sporządzania wniosków o przyznanie stypendiów. Ponadto, wniosek jest dokumentem sformalizowanym i zawiera szczegółowe objaśnienia, jakie osiągnięcia i dokonania naukowe podlegają ocenie przez Ministra. Wobec tego późniejsze określenie zasad punktacji poszczególnych osiągnięć naukowych, nie mogło mieć wpływu na zgłoszenie we wniosku, bądź nie, określonych osiągnięć. Następcze określenie zasad oceny wniosków, punktujących wagę i doniosłość osiągnięć, musiało nastąpić dopiero po ustaleniu ilości złożonych wniosków w zestawieniu z przeznaczonymi środkami finansowymi na stypendia. Jak słusznie podnosi organ w odpowiedzi na skargę wszczynane co roku postępowania w sprawie przyznania stypendium nie łączą się ze sobą i stanowią odrębne postępowania konkursowe, w których stosowane są różne wytyczne. Zasadnie Minister zwraca też uwagę, że organ musi mieć możliwość zaostrzenia sposobu punktacji osiągnięć na dany rok stypendialny, jeżeli na przykład wnioski te reprezentują znacznie wyższy poziom w stosunku do lat ubiegłych.

Niezasadne są też zarzuty skarżącego dotyczące oceny wniosku przez jednego eksperta z pominięciem kolegialnego trybu oceny wniosku. Trudno w tym przypadku stwierdzić, jaki przepis prawa powszechnie obowiązującego miałby w ten sposób być naruszony. Jak zasadnie też zwraca uwagę organ w zaskarżonej decyzji ocena wniosków z danej dyscypliny przez jednego eksperta zapewnia spójność oceny dla całej grupy wniosków.

Wyjaśnić należy, że Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku

o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W świetle powyższego przepisu sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów. Nie mają tego waloru wydruki zrzutów ekranu stron internetowych. Z kolei informacja w sprawie wytycznych stosowanych przez Zespół doradczy MEiN przy ocenie wniosków studentów o stypendia ministra za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2021/2022 oraz same wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o przyznanie stypendiów Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla studentów na rok akademicki 2020/2021 dołączone zostały przez organ do akt sprawy i stanowiły podstawę orzekania przez Sąd stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. Wnioskowanie o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów było zatem zbędne.

Ponowne rozpatrzenie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem powyższych uwag. Organ przede wszystkim uwzględni prawne umocowanie i charakter wytycznych, w szczególności wymaganie, że nie mogą one naruszać (zmieniać lub modyfikować) szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów, których określenie może nastąpić wyłącznie w drodze rozporządzenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.). Na wysokość zasądzonych kosztów (697 zł) składa się wpis stały od skargi w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.