Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1016/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 145 par. 1 i par. 2, art. 137 par. 2 i par. 3, art. 127, art. 240 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 152, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 27 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 5 marca 2013 r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 15.12.2010 r. Agencja C. działająca jako przedstawiciel bezpośredni firmy R. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], zgłosiła na dok. SAD [...] w pozycji 2 pochodzące z [...] " złączki stalowe gwintowane ocynkowane i czarne", dla których zadeklarowała kod TARIC 7307 99 10 90 ze stawką celną w wysokości 3,7%. Przedmiotowe zgłoszenie celne spełniające wymogi formalne zostało przyjęte przez organ celny. Organ celny nie sprawdzał prawidłowości danych zadeklarowanych w zgłoszeniu. Po zaksięgowaniu i zabezpieczeniu należności obliczonych w zgłoszeniu organ celny w dniu 15.12.2010 r. zwolnił przedmiotowy towar do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu.

W dniu 09.07.2012 r. do Urzędu Celnego w [...] wpłynęło pismo R. Sp. z o.o. z dnia 05.07.2012 r. o korektę ww. zgłoszenia w związku z błędną klasyfikacją taryfową. Strona poinformowała, iż w dniu 06.06.2012r. wysłała zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa/wykroczenia skarbowego (czynny żal) a w dniu 22.06.2012 r. wniosek o rozłożenie na raty powstałego zobowiązania. Do akt sprawy włączona została kopia ww. zawiadomienia z dnia 06.06.2012r., w którym Strona poinformowała, że w odprawach celnych w okresie od listopada 2010 r. do stycznia 2012 r. błędnie zgłaszała towary sprowadzane od firmy S. Co. Ltd. z [...], co skutkowało uszczupleniem należności w wysokości [...] zł. Jak wyjaśniła Strona błąd polegał na tym, że towar zgłaszano jako złączki stalowe gwintowane ocynkowane i czarne z kodem CN 7307 99 10 i stawką celną 3,7%, podczas gdy towary te winny być odprawiane jako rury i przewody rurowe objęte kodami TARIC 7306 30 72 80 i 7306 30 77 80 ze stawką cła antydumpingowego w wysokości 90,6%.

W piśmie z dnia 16.07.2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego wezwał Stronę do uzupełnienia materiału dowodowego o informacje dotyczące sposobu wytwarzania ww. wyrobów oraz skład stali, z jakiej zostały wykonane oraz o udzielenie wyjaśnień na temat towaru opisanego na fakturach załączonych do zgłoszenia jako [...]. W odpowiedzi na powyższe, Strona nadesłała dwa pisma eksportera zawierające informacje na temat sposobu wytwarzania przedmiotowych produktów oraz rodzaju stali, z której wykonano wyroby raz wyjasniła, że towar określony jako "[...] to mufa stalowa czarna.

W dniu 07.09.2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję [...], którą udzielił zwrotu należności celnych w wysokości [...] PLN i zaksięgował retrospektywnie kwotę ostatecznego cła antydumpingowego z tytułu importu spawanych rur ze stali niestopowej pochodzących z [...] w wysokości [...] PLN. Orzeczone kwoty wynikały ze zmiany klasyfikacji taryfowej towarów ujętych w pozycji 2 zgłoszenia celnego na dok. SAD [...] z dnia 15.12.2010 r.

Od powyższej decyzji Strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła - w piśmie z dnia 25.09.2012 r. - odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie, za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego. Za pismem z dnia 28.09.2012 r. pełnomocnik przesłał umocowanie do występowania w imieniu Strony.

W piśmie z dnia 31.10.2012 r. organ odwoławczy wezwał pełnomocnika do nadesłania dowodu uiszczenia opłaty skarbowej należnej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa. W dniu 7.11.2012 r. drogą e-mail pełnomocnik przesłał bankowe potwierdzenie transakcji [...] z dnia 28.09.2012 r. dot. uiszczenia opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa.

Postanowieniem z dnia 09.11.2012 r. organ odwoławczy wyznaczył siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. W odpowiedzi na powyższe, wpłynęło pismo pełnomocnika Strony z dnia 06.11.2012 r. do którego załączone zostały kopie dwóch decyzji WIT ni [...] z dnia 11.10.2012 r. wydanych przez [...] władze celi wniosek firmy B., w których zewnętrznie gwintowane rury zostały zaklasyfikowane do kodu do 7307 99 10 90 czyli takiego, jaki Strona zadeklarowała w zgłoszeniu. Nadto, Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu towaroznawstwa na okoliczność ustalenia prawidłowego kodu taryfy dla towarów stanowiących przedmiot odprawy oraz dowodu z przesłuchania strony - członka zarządu M. P. na okoliczność niemożliwości wykrycia przez Spółkę błędu organów celnych. Zdaniem Odwołującej długotrwała praktyka organów celnych polegająca na przyjmowaniu kolejnych (prawdopodobnie) nieprawidłowych zgłoszeń celnych uznana musi zostać za ich błąd w rozumieniu art. 220 ust. 2 lit. b Wspólnotowego Kod Celnego.

Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie w wyniku rozpoznania odwołania Strony z dnia 25.09.2012 r. wydał decyzję nr [...] z dnia 30.11.2012 r. którą uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia 07.09.2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Przekazując sprawę organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy organ I instancji winien ustalić:

- zewnętrzny wymiar przekroju wszystkich wyrobów opisanych jako [...] w celu ustalenia właściwej dla tych wyrobów pozycji Nomenklatury scalonej. W następnym etapie organ winien ustalić te cechy wyrobów, które są niezbędne do sprawdzenia jakiemu opisowi podpozycji CN z odpowiednio ustalonej pozycji odpowiadają sporne wyroby. Gdyby powyższe ustalenia doprowadziły do stwierdzenia, że zadeklarowana w zgłoszeniu w pozycji 2 klasyfikacja jest nieprawidłowa organ będzie także zobowiązany do ustalenia okoliczności faktycznych pozwalających na zbadanie czy w Sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania instytucji odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego, o której mowa w art. 220 ust. 2 WKC.

Ponadto Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie wskazał, że przedłożone w toku postępowania odwoławczego wiążące informacje taryfowe wydane przez [...] administrację celną WIT z dnia 11.10.212r. zostaną poddane ocenie w toku ponownie przeprowadzonego postępowania przez organ I instancji.

Po przeprowadzeniu ponownego postępowanie we wskazanym zakresie Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję nr [...] z dnia 05.03.2013 r. w której orzekł o:

- zwrocie należności celnych (typ opłaty A00) w wysokości [...] PLN wynikającej z różnicy między kwotą cła obliczoną w pozycji 2 dok. SAD [...] z dnia 15.12. 2010 r. w wysokości [...] PLN, a prawnie należną w wysokości [...] PLN,

-retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty ostatecznego cła antydumpingowego (typ opłaty A30) w wysokości [...] PLN z tytułu importu spawanych rur ze stali niestopowej pochodzących z [...].

Organ I instancji ustalił, iż część towarów zgłoszonych w pozycji 2 dok. SAD które nie spełniają wynikającego z Not wyjaśniających do CN do pozycji 7304 warunku dla łączników rurowych (czyli rury o długości, która przekracza dwukrotnie zewnętrzny wymiar przekroju) nie może być klasyfikowana do zadeklarowanego w zgłoszeniu kodu TARIC 7307 99 10 90 M i winna być wyszczególniona w odrębnych pozycjach zgłoszenia (pozycji 3 i 4). Jednocześnie Naczelnik Urzędu Celnego, stwierdził że dla pozostałych wyrobów zgłoszonych w pozycji 2 ww. dok. SAD, których długość nie przekracza dwukrotnego wymiaru średnicy zewnętrznej, właściwy pozostaje zadeklarowany w zgłoszeniu kod TARIC 7307 99 10 90 ze stawką celną w wysokości 3,7%. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 12.03.2013 r.

Od powyższej decyzji, w piśmie z dnia 17.03.2013 r. Strona wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie, za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów:

-art. 1, art. 2, art. 3 ust.1 i ust.2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23.07.1987r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej oraz art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 948/2009 z dnia 30.09.2009r. zmieniającego załącznik I do ww. rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, poprzez nieprawidłowe zaklasyfikowanie przywożonego towaru,

-art. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1256/2008 z dnia 16.12.2008 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych spawanych rur i przewodów rurowych z żeliwa lub stali niestopowej poprzez uznanie, że wskazany przepis znajduje zastosowanie w sprawie,

- art. 121 §1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez naruszenie zasady budowania zaufania do organu przejawiające się w doręczeniu postanowienia o oddalenie wniosku dowodowego wraz z samą decyzją,

- art. 197 §1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niepowołanie biegłego na okoliczność ustalenia prawidłowej taryfikacji towaru,

-art. 220 ust. 2 lit. b Wspólnotowego Kodeksu Celnego poprzez bezzasadne zarejestrowanie należności celnych,

-art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne poprzez orzeczenie o poborze odsetek od dłużnika.

Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego albo przekazanie sprawy w tym zakresie organowi I instancji celem ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów Strona wskazała, że organ I instancji dokonując zmiany klasyfikacji taryfowej towarów ujętych w pozycji 2 ww. dok. SAD błędnie kierował się Notami wyjaśniającymi do CN do pozycji 7304. Weryfikacja w omawianym zakresie winna opierać się wyłącznie na opisie pozycji 7307 i Notach wyjaśniających do pozycji 7307 oraz 7306, na co zwraca uwagę [...] administracja celna. Strona wskazała dalej, że analogiczną klasyfikację jak stosowana przez Stronę oraz [...] służby, stosują również inne administracje celne w tym [...] oraz polska, co wynika z decyzji WIT nr [...]. Zdaniem Skarżącej nawet, gdyby przyjąć, że taryfikacja zadeklarowana w zgłoszeniu jest nieprawidłowa, to istnieją przesłanki do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego wynikającej z ostatecznego cła antydumpingowego dla wyrobów klasyfikowanych do kodów TARIC 7306 30 41 20 i 7306 30 49 20. Odwołująca uważa, że organ pominął tę kwestię, co przejawiło się tym, że odmówił przesłuchania Strony na powyższą okoliczność. Jak wskazała Strona, nie można wymagać od importera prawidłowej taryfikacji, gdy same organy nie są w tym zakresie zgodne. Z tych samych względów niezasadny i naruszający art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne był pobór odsetek od niezaksięgowanej pierwotnie kwoty długu celnego z tytułu cła antydumpingowego.

Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie po rozpatrzeniu odwołania Strony wydał decyzję nr [...] z dnia 27.06.2013 r., którą uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej udzielenia zwrotu należności celnych w wysokości [...] PLN i orzekł w powyższym zakresie udzielając zwrotu kwoty należności celnych (typ opłaty A00) w wysokości [...] PLN. Jednocześnie orzeczenie w zakresie retrospektywnego zaksięgowania kwoty w wysokości [...] zł wynikającej z cła uznał za prawidłowe.

Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, powyższą decyzję doręczono Stronie w dniu 02.07.2013 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, R. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części - w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania organowi I instancji lub uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części - w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania organowi II instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów:

1) art. 145 § 2, art. 123 §1, art. 188, art. 200, art. 121 §1 O.p. poprzez pominięcie przez organy obu instancji ustanowionego pełnomocnika w sprawie, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia,

2) art. 187 § 1 i art. 188 O.p. poprzez niepowołanie biegłego na okoliczność prawidłowej taryfikacji towaru oraz odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony,

3)art. 1, art. 2 art. 1, art. 2, art. 3 ust.1 i ust.2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23.07.1987r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej oraz art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 948/2009 z dnia 30.09.2009r. zmieniającego załącznik I do ww. rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, poprzez nieprawidłowe zaklasyfikowanie przywożonego towaru,

4) art. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1256/2008 z dnia 16.12.2008 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych spawanych rur i przewodów rurowych z żeliwa lub stali niestopowej poprzez uznanie, że wskazany przepis znajduje zastosowanie w sprawie,

5) art. 220 ust. 2 lit. b Wspólnotowego Kodeksu Celnego poprzez bezzasadne zarejestrowanie należności celnych,

6) art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne poprzez niezasadne orzeczenie o poborze odsetek.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka wskazała, od momentu prowadzenia ponownego postępowania przez organ I instancji, organ ten konsekwentnie pomijał ustanowionego pełnomocnika w sprawie, a samo doręczenie decyzji I instancji nastąpiło bezpośrednio na rzecz strony postępowania. Dalej, wskazany błąd kontynuował organ II instancji, które całe postępowanie przeprowadził bez udziału pełnomocnika, a samo doręczenie decyzji II instancji także nastąpiło na rzecz bezpośrednio strony. Wskazując na orzecznictwo sądowe skarżąca wskazała, że takie błędy organów administracji publicznej uzasadniają usunięcie z obiegu prawnego wydanych rozstrzygnięć.

W ocenie skarżącej, pominięcie pełnomocnika, oprócz naruszenia samego art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, skutkowało także m.in. faktycznym i rażącym naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.), a w tym naruszeniem uprawnień procesowych związanych z możliwością składania wniosków dowodowych (art. 188 O.p.), czy też wypowiadaniem się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 O.p.) oraz rażącym naruszeniem zasady budowania zaufania do organu podatkowego (art. 121 § 1 O.p.).

Nadto, zdaniem skarżącej Spółki z uwagi na fakt, iż stan faktyczny i prawny w sprawie jest w sposób daleko idący skomplikowany, (skoro odmiennej taryfikacji towaru dokonują polskie organy celne oraz organy celne [...]), niepowołanie biegłego na okoliczność przeprowadzenia taryfikacji towaru oraz wadliwe nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, stanowi naruszenie art. 197 § 1 O.p.

W ocenie skarżącej, Organ celny I i II dokonał również nieprawidłowej taryfikacji towaru. Istotne przy dokonywaniu procesu taryfikacji winna pozostać treść samej taryfy i noty wyjaśniające do pozycji 7307 oraz pozycji 7306, na co słusznie zwracają uwagę [...].

Końcowo skarżąca wskazała, że istniały przesłanki do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania należności. Skoro pomiędzy samymi organami celnymi nie ma zgody co do taryfikacji towaru, to zdaniem skarżącej - jak można wymagać prawidłowej taryfikacji od dłużnika, który nie ma takiego doświadczenia jako one w taryfikowaniu towarów. Odnośnie kwestionowanego przez organy celne towaru strona dokonała więcej aniżeli jednego zgłoszenia celnego. Organy celne systematycznie takie zgłoszenia celne przyjmowały i ich nie kwestionowały. Taka praktyka przyjęta przez organy celne utwierdzała stronę w przekonaniu, że dokonana przez nią taryfikacja jest prawidłowa. W tym zakresie skarżąca odwołała się do orzecznictwa ETS oraz wypowiedzi niemieckiej nauki prawa, w którym pasywne zachowanie organów celnych zakwalifikowano jako błąd w rozumieniu art. 220 ust. 2 lit. b w.k.c. Działanie organu celnego należy zatem w ocenie Strony, uznać za ich błąd uzasadniający odstąpienie od retrospektywnego zaksięgowania należności oraz poboru odsetek.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 25.11.2013 r. R. Sp. z o.o. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o uwzględnienie wniesionej skargi w całości.

Na rozprawie w dniu 12.12.2013 r. pełnomocnik organu wniósł pisma procesowe z tej samej daty, w których podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę oraz ustosunkował się do kwestii podniesionych w piśmie skarżącej Spółki z dnia 25.11.2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.,), zwaną p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga jest zasadna.

W skardze sformułowano zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego jak i naruszenia prawa materialnego. Zarzuty procesowe dotyczą prawidłowej reprezentacji Strony w toku postępowania celnego i w konsekwencji pozbawienia Strony czynnego udziału w postępowaniu.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 136 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej O.p.), strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Art. 145 § 1 O.p. wyraża generalną zasadę wedle której, pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Zgodnie z § 2 O.p. tego artykułu, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W doktrynie i w orzecznictwie sądowym niejednokrotnie podkreślano, że od chwili ustanowienia pełnomocnika w sprawie, strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, a co za tym idzie, wszelkie pisma organ obowiązany jest doręczać pełnomocnikowi, a nie stronie. (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck, 2005, postanowienie SN z 9 września 1993 r., sygn. akt III ARN 45/13, OSNCP 1994, Nr 5, poz. 112, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 892/11, Lex 1138376).

Zgodnie z art. 137 § 2 i § 3 O.p. pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Z kolei art. 137 § 3 ww. ustawy stanowi, iż pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ podatkowy może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. O zakresie pełnomocnictwa decyduje w postępowaniu administracyjnym wola mocodawcy. Skutkiem udzielenia pełnomocnictwa jest wejście umocowanego we wszystkie prawa i obowiązki strony. Od momentu zgłoszenia się pełnomocnika procesowego w postępowaniu podatkowym, organ ten ma obowiązek zawiadamiać go o wszystkich czynnościach w sprawie i wzywać do udziału w nich nie na równi ze stroną, ale w pierwszej kolejności przed stroną. Ustanowienie pełnomocnika nie nadaje mu przymiotu strony (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., I SA/Lu 157/96, Temida (CD), Sopot 2002), jednak musi on być traktowany w postępowaniu jako postać pierwszoplanowa. W doktrynie zgodnie przyjmuje się, że w sensie proceduralnym jest to osoba ważniejsza niż strona postępowania. Na przykład jednoczesne doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi dla strony wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma. Natomiast skutki prawne, w tym w szczególności bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego, związane są z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi (postanowienie NSA z dnia 11 marca 1997 r., I SA/Po 1333/96, Profesjonalny Serwis Podatkowy (CD), Warszawa 2002).

Zasada pierwszeństwa pełnomocnika ma zastosowanie uniwersalne. Dotyczy to każdego etapu postępowania i wszystkich terminów. Wymaga przy tym zaakcentowania, że pominięcie pełnomocnika jest równoznaczne z pominięciem strony i uzasadnia wznowienie postępowania (wyrok NSA z dnia 10 lutego 1987 r., SA/Wr 875/86, ONSA 1987, nr 1, poz. 13). Pełnomocnik, działający w sprawie, powinien mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak strona, gdyby działała samodzielnie. Pominięcie pełnomocnika w czynnościach procesowych, co przede wszystkim dotyczy wadliwego zakresu doręczeń pism, traktuje się tak samo, jak pominięcie strony (por. B. Adamiak i inni, Ordynacja podatkowa - Komentarz 2004, Wrocław 2004 r., s. 553, także wyrok NSA z 10 lutego 1987 r., sygn. akt SA/Wr 875/86, LEX nr 9913). W wielu orzeczeniach sądowych, w tym także tych przytoczonych wyżej, wskazywano wielokrotnie, iż w sytuacji, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, doręczenie pisma stronie zamiast pełnomocnikowi powoduje, iż doręczenie takie nie może zostać uznane za skuteczne (por. także wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2004 r., sygn. akt V SA/Wa 2091/04, LEX nr 164695).

Ze znajdującego się w aktach administracyjnych pełnomocnictwa wynika, iż M. P. działając w imieniu R. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], jako członek jej zarządu uprawniony do jednoosobowej reprezentacji, udzielił adw. A. O. pełnomocnictwa procesowego do występowania przed wszelkimi organami władzy publicznej, a w tym organami celnymi, organami podatkowymi oraz sądami administracyjnymi, w szczególności w sprawach sygn. nr [...]. Pełnomocnictwo to zostało złożone wraz z uzupełnieniem odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego ([...]), w ślad za pismem z dnia 28.09. 2012 r. i postępowanie przed Dyrektorem Izby Celnej w Szczecinie, toczyło się z udziałem pełnomocnika. Mocą decyzji [...] z dnia 30.11.2013 r. uchylona została decyzja Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia 07.09.2012 r. i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W tym ponownie prowadzonym postępowaniu, dotyczącym tej samej sprawy (cła antydumpingowego) pełnomocnik został już pominięty przez organ celny przy wszystkich czynnościach, poczynając od zawiadomienia o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Strony, jak i doręczenia zaskarżonej decyzji z dnia 27.06.2013 r. [...].

Pozbawienie pełnomocnika strony skarżącej możliwości udziału w postępowaniu celnym stanowi istotne naruszenie procesowe, mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Ustanowienie pełnomocnika w sprawie ma na celu przede wszystkim ochronę strony przed skutkami nieznajomości prawa. Jeżeli organ celny pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa (por. wyrok SN z 9 września 1993r. sygn. akt: III ARN 45/93, OSNC 1994, nr 5, poz. 112 oraz wyrok NSA z 10 lutego 1987r. sygn. akt: SA/Wr 875/86, ONSA 1987, nr 1, poz. 13).

Nie zasługuje na aprobatę stanowisko Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie, przedstawione w odpowiedzi na skargę, że w ponownie prowadzonym postępowaniu skarżąca Spółka nie wykazała, że będzie działać przez pełnomocnika a pełnomocnik nie złożył dokumentu pełnomocnictwa. Należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 127 O.p. postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Istota administracyjnego toku instancji polega na 2-krotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Skarżąca Spółka nie ograniczyła zakresu pełnomocnictwa do określonych czynności ani instancji w której miała być reprezentowana przez pełnomocnika i nie wyłączyła z zakresu pełnomocnictwa postępowania odwoławczego. Oznacza to, że udzielone i złożone do akt sprawy pełnomocnictwo stanowiło dla pełnomocnika upoważnienie (źródło kompetencji) do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy w zakresie wyznaczonym jego treścią. Wynikający z treści art. 137 § 3 O.p. obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt oznacza, że osoba zamierzająca działać w sprawie jako pełnomocnik musi złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis, co miało miejsce w niniejszej sprawie, nie oznacza natomiast obowiązku ponownego złożenia pełnomocnictwa do etapu postępowania jakim jest postępowanie odwoławcze.

Reasumując, Sąd podziela pogląd Strony wyrażony w skardze, co do tego, że brak udziału jej pełnomocnika w postępowaniu celnym stanowi istotne naruszenie przepisów prawa procesowego, które już samo w sobie samodzielnie i w pierwszej kolejności skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Podkreślić należy, że pominięcie pełnomocnika dotyczy nie tylko wadliwego, z naruszeniem art. 145 § 2 O.p. doręczenia decyzji organu, ale wszystkich podejmowanych czynności w postępowaniu odwoławczym. Naruszenie przepisów postępowania art. 136 i 145 § 2 O.p. skutkujące pozbawieniem strony, bez jej winy, udziału w postępowaniu odwoławczym stanowi podstawę do wznowienie postępowania. Stwierdzenie zaistnienia przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 O.p., w toku sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie bez względu czy skutki stwierdzonego naruszenia miały lub choćby nawet mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga bowiem, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. nie uzależnia możliwości uchylenia decyzji od istnienia związku między naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania a treścią wydanej decyzji. Funkcją przywołanego przepisu jest bowiem ochrona obiektywnego porządku prawnego (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 grudnia 2008 r., I SA/Lu 476/08, LEX nr 528403). Innymi słowy, stwierdzenie naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b nie wymaga wykazania, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tak jak jest to wymagane przy innym naruszeniu przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c.)

Z uwagi na istotne uchybienie procesowe skutkujące koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, Sąd odstąpił od materialnoprawnej kontroli zaskarżonego aktu, albowiem ocena legalność decyzji w tym względzie jest uzależniona od poprawności postępowania poprzedzającego jej wydanie.

Rozpoznając ponownie sprawę organ celny uwzględniając treść i zakres złożonego do akt sprawy pełnomocnictwa i przeprowadzi postępowanie z udziałem pełnomocnika.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b oraz 152 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.