Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 222/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130 § 1pkt 6,art. 221
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi "F" Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej "F" Spółki z o.o. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Go 222/15

UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. udzielił Spółce z o.o. F zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa w 43 punktach gier na okres 6 lat.

F Sp. z o.o. pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. wystąpiła do Dyrektora Izby Celnej z wnioskiem o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Wniosek został skierowany w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 - sprawa F i inni).

W wyniku przeprowadzonego postępowania, Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. odmówił "F" Sp. z o.o. przedłużenia zezwolenia nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 117 ustawy z dnia ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.- określanej dalej jak u.g.h.), udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy zezwolenia na urządzenia i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia. Natomiast w myśl art. 129 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej . Jednocześnie organ powołał się na art. 138 ust.1 u.g.h. stanowiący , iż zezwolenia o których mowa w art. 129 ust. 1 nie mogą być przedłużane. Jedyne wyjątki zawarte w u.g.h. – w ocenie organu - dotyczące możliwości przedłużenia zezwolenia odnoszą się wyłącznie do zezwolenia na prowadzenie salonu gry bingo pieniężne oraz zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych (art. 49 ust. 5 i 6 u.g.h. ). Podejmując powyższe rozstrzygnięcie organ dokonał ponadto analizy normy prawnej zawartej w art. 138 ust. 1 u.g.h. oraz zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście art. 1 pkt 4 i 11 w zw. z art. 8 ust.1 akapit pierwszy Dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE.L98.204.37 ze zm. - określanej dalej jako dyrektywa 98/34/WE) i w sposób jednoznaczny wywiódł, iż powyższy przepis nie ma charakteru normy technicznej, a w konsekwencji nie podlegał on notyfikacji. Tym samym w ocenie organu koniecznym było zastosowanie w sprawie art. 138 ust. 1 u.g.h. zakazującego przedłużania zezwolenia wskazanego we wniosku spółki "F" z dnia [...] czerwca 2014 r. , jako przepisu prawa obowiązującego z punktu widzenia przepisów prawa, zarówno krajowych, jak i wspólnotowych.

Powyższą decyzję z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej podpisał Zastępca Dyrektora Izby Celnej nadkomisarz R.L..

Pismem z dnia [...] grudnia 2014r. spółka "F" złożyła odwołanie od powyższej decyzji Dyrektora Izby Celnej

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa : art. 1 pkt 3 w zw. z art. 1 pkt 4 w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 1 ust. 5 oraz w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE poprzez błędne zastosowanie art. 129 ust. 1 u.g.h., nieobowiązującego w zw. z brakiem notyfikacji tych przepisów technicznych, co potwierdzają uwagi Komisji Europejskiej z dnia 5 września 2011 r. i wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., w sprawach połączonych C- 213/11, C-214/11, C-217/11

W związku z powyższymi zarzutami odwołująca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji lub uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – określanej dalej jako o.p.), art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1404 ze zm. – określanej dalej jako u.s.c. ) oraz art. 8 u.g.h.

W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, iż zaskarżona decyzja zasadnie została wydana w oparciu o obowiązujący przepis art. 138 ust. 1 u.g.h., a to wobec braku możliwości uznania art. 138 ust. 1 u.g.h. za przepis "techniczny" w rozumieniu dyrektywy 98/38/WE. Ma on zatem zastosowanie w niniejszej sprawie, co oznacza konieczność odmowy przedłużenia posiadanego przez spółkę zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych, o co wnosiła pismem z dnia [...] czerwca 2014 r.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję opierał się na obowiązujących i pozostających w obiegu prawnym przepisach (tu: art. 138 ust 1 u.g.h.), co do których Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o ich niekonstytucyjności. To, iż przepisy te są kontrowersyjne i wzbudzają wiele sporów nie zmienia faktu, iż organ podatkowy jest zobowiązany do ich stosowania. Dopóki taki przepis prawny nie zostanie uchylony lub nie dojdzie do orzeczenia jego niekonstytucyjności, to art. 138 u.g.h. nadal obowiązuje i posiada moc prawną w polskim systemie prawnym. To, że treść przedmiotowego przepisu bezpośrednio dotyczy strony i jej działalności w charakterze zakazu, nie może to oznaczać, iż jest on nieskuteczny i nie obowiązuje. W tym zakresie Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniach z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt I KZP 15/13 i I KZP 14/13, w których Sąd ten jednoznacznie wskazał i uzasadnił, że brak jest podstaw do odmowy stosowania przepisów ustawy o grach hazardowych ( tu: art. 138 ust. 1 u.g.h.) do czasu ich ewentualnego uchylenia przez Trybunał Konstytucyjny. Skoro zatem Trybunał Konstytucyjny nie derogował przepisów u.g.h., Dyrektor Izby Celnej zobowiązany jest do ich stosowania.

Niezależnie od powyższego, Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż z urzędu wiadomym jest fakt, że zezwolenie udzielone przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. dla spółki "F" na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa wygasło z dniem [...] stycznia 2015r. Decyzja Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] listopada 2014r. odmawiająca przedłużenia zezwolenia, została doręczona pełnomocnikowi spółki "F" w dniu 24 listopada 2014 r., a więc jeszcze w dacie ważności zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych. Jednakże od decyzji tej strona złożyła odwołanie w związku z czym nie była ona decyzją ostateczną w chwili upływu ważności powyższego zezwolenia.

W czasie rozpatrywania odwołania strony, zezwolenie spółki nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., w dniu 7 stycznia 2015 r. straciło ważność. Art. 208 § 1 o.p. stanowi, iż gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Bezprzedmiotowość postępowania należy wiązać z przypadkami, gdy merytorycznemu rozpoznaniu sprawy sprzeciwiają się przepisy prawa procesowego lub materialnego. Zawarte w zacytowanym przepisie sformułowanie "w szczególności" oznacza, że bezprzedmiotowość może zachodzić także w innych sprawach, nie tylko dotyczących zobowiązań podatkowych. Skoro zaś z mocy art. 8 u.g.h., do postępowań określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o.p., w niniejszej sprawie należy rozstrzygniecie oprzeć na tym właśnie przepisie.

Mając powyższe na względzie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż skoro w chwili orzekania brak jest przedmiotu postępowania, tj. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., o przedłużenie której domaga się strona wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r., to uznać należy, iż postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe.

W tym zakresie organ powołał się na wyrok NSA o sygn. akt II FSK 602/05, w którym wskazano, iż wpływ wygaśnięcia decyzji na jej istnienie w obrocie prawnym jest bezsporny i nie budzi wątpliwości. Wygaśnięcie decyzji ma bowiem ten skutek, że przestaje ona istnieć w obrocie prawnym (...) W sytuacji, gdy z mocy przepisu prawa następuje wygaśnięcie decyzji, co usuwa ją z obrotu prawnego, organ odwoławczy nie może zadecydować o jej losie prawnym. Ten bowiem rozstrzygnięty został przez przepis prawa w sposób jednoznaczny. (...) Podkreślić przy tym należy, że aczkolwiek postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji, to z uwagi na treść wskazywanego wyżej art. 233 o.p., rozstrzygnięcie organu odwoławczego zawsze musi odnosić się do decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji (...)".

Biorąc zatem pod rozwagę zarówno powołany wyrok NSA , jak i stanowiska zawarte między innymi w wyrokach WSA o sygn. akt II SA/Go 953/13 z dnia 18 grudnia 2013 r., II SA/Go 599/13 z dnia 3 października 2013 r., czy NSA o sygn. II FSK 2940/13 z dnia 15 stycznia 2015 r., organ wskazał, iż nie jest możliwe tylko i wyłącznie umorzenie postępowania odwoławczego, ale koniecznym jest również jednocześnie usunięcie z obiegu prawnego także i decyzji organu pierwszej instancji. Tym samym, wobec braku możliwości zastosowania normy art. 233 § 1 pkt 3 o.p., zaskarżoną decyzję należy uchylić oraz umorzyć całe postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 208 § 1 o.p.

Decyzję tą z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej podpisał Zastępca Dyrektora Izby Celnej nadkomisarz R.L..

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję złożyła spółka "F" zarzucając jej naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit a w. zw. z art. 208 § 1 o.p. poprzez błędne zastosowanie w stanie faktycznym i prawnym sprawy tj. przyjęcie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, z racji jedynie upływu terminu obowiązywania dotychczasowego zezwolenia na etapie postępowania odwoławczego, w sytuacji, gdy decyzja przedłużająca zezwolenie nie jest zmianą decyzji udzielającej pierwotnego – 6 letniego zezwolenia, a przyjęcie wykładni, iż organ może w I instancji powołać się na niestosowalny przepis techniczny jako podstawę prawną odmowy przedłużenia zezwolenia, a następnie orzekając w II instancji powołać się na upływ terminu obowiązywania zezwolenia dotychczasowego jako przesłankę bezprzedmiotowości postępowania, byłaby sprzeczna z wykładnią racjonalną i uniemożliwiałby kontrolę prawidłowości działania organu I instancji.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania przed WSA w Gorzowie Wlkp., w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga podlegała uwzględnieniu, przy czym z przyczyn innych niż podniesione w skardze.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 , poz. 1647 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2012 r., Nr 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 p.p.s.a.). Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji.

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, iż w niniejszej sprawie zarówno decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] jak i decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2015r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Izby Celnej R.L..

Oznacza to, iż środek odwoławczy rozpoznała osoba wyłączona z mocy prawa od udziału w postępowaniu odwoławczym. Nastąpiło to z naruszeniem art. 130 § 1 pkt 6 o.p. w zw. z art. 221 o.p. , które to przepisy - zgodnie z art. 8 u.g.h. - mają zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu.

W myśl bowiem powołanego przepisu art. 130 § 1 pkt. 6 o.p. – w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej decyzji - pracownik urzędu skarbowego, urzędu gminy (miasta), starostwa, urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu celnego, izby celnej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji .

Powołany przepis art. 130 § 1 pkt 6 o.p. ma charakter bezwzględny i nie wymaga by uprawdopodobnić jakikolwiek brak obiektywizmu, czy bezstronności u pracownika wydającego decyzję, a do jego zastosowania wymagane jest jedynie wystąpienie przesłanki szeroko pojętego brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Zważyć również należy, iż na gruncie art. 221 o.p. ustawodawca zawarł jednoznaczne w swej treści odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu odwoławczym, co oznacza w oczywisty sposób, że zastosowanie ma również przepis art. 130 o.p. Fakt operowania przez ustawodawcę techniką odesłania do "odpowiedniego stosowania" nie ma żadnego istotnego i decydującego znaczenia dla usprawiedliwienia stanowiska, że brak cechy dewolutywności odwołania na gruncie rozwiązań przyjętych w art. 221 o.p. wyłącza stosowanie w postępowaniu regulowanym tym przepisem instytucji, o której mowa w art. 130 § 1 pkt 6 o.p. Nie jest to bowiem element (czynnik), który mógłby być uznany za uzasadniający odstępstwo od stosowania instytucji wyłączenia pracownika. Należałoby nawet przyjąć, że współkształtując sytuację organu odwoławczego, zwłaszcza zaś sytuację strony postępowania przed tym organem, tego rodzaju element postępowania, o którym mowa w art. 221 o.p. , tym bardziej uzasadnia respektowanie zasady wyrażonej w art. 130 § 1 pkt 6 o.p. ( por. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 18 lutego 2013 r. , I GPS 2/12 ).

Celem instytucji wyłączenia jest ponad wszelką wątpliwość potrzeba ochrony prawidłowości i rzetelności postępowania oraz bezstronności orzekania, stanowiących istotną wartość procedury administracyjnej (podatkowej). Ma ona stanowić gwarancję bezstronności działania administracji publicznej przeciwdziałając przenoszeniu ocen formułowanych w pierwotnym postępowaniu na postępowanie odwoławcze, w którym sprawa ponownie podlegać powinna merytorycznemu i ze swej istoty obiektywnemu rozpatrzeniu. W prowadzonym postępowaniu odwoławczym, którego model powinien być ukształtowany w sposób gwarantujący realizację prawa do wniesienia odwołania, w tym prawa do ponownego oraz w szczególności sprawiedliwego rozpoznania sprawy, powinny więc znaleźć swoje zastosowanie wszystkie instytucje procesowe gwarantujące zachowanie standardu obiektywizmu działania administracji publicznej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz ich kultury prawnej.

Instytucja wyłączenia pracownika jest ponadto elementem sprawiedliwości proceduralnej, a więc jednej z zasad demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). W tym zakresie, zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie (wyrok TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK ZU-A 2004, nr 7, poz. 67; wyrok NSA z 13 maja 2008 r., II FSK 392/07; wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r., II GSK 1530/10; uchwała NSA z 20 maja 2010, I OPS 13/09, ONSAiWSA 2010, nr 5, poz. 82; Z. Czeszejko-Sochacki: Prawo do sądu w świetle Konstytucji RP, PiP 1997, z. 11-12, s. 100; M. Borucka-Arctowa: Sprawiedliwość proceduralna a orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i jego rola w okresie przemian systemu prawa, [w:] Konstytucja i gwarancje jej przestrzegania. Księga pamiątkowa ku czci prof. Janiny Zakrzewskiej, pod. red. J. Trzcińskiego, A. Jankiewicza, Warszawa 1996, s. 27-28) wskazuje się, że ratio legis instytucji wyłączenia sędziego (art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.), jak i podobnych rozwiązań w innych przepisach o postępowaniu, jest oczywista i sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn mogących wywoływać w otoczeniu jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. Podkreśla się przy tym, że z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika ogólne wymaganie, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia sporów indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. Wskazuje się w nich, że pewne wymagania proceduralne w demokratycznym państwie prawnym odnoszą się nie tylko do postępowania sądowego, lecz również do postępowania przed innymi organami władzy publicznej, w tym organami administracji. Przestrzeganie zasady sprawiedliwości proceduralnej jest obowiązkiem nie tylko ustawodawcy, ale i organów (sądów) stosujących prawo, także w procesie jego wykładni.

Zaznaczyć w tym miejscu należy , iż nie sposób uznać, że osoba pełniąca funkcję zastępcy dyrektora izby celnej może być traktowana jako organ podatkowy w rozumieniu art. 13 § 1 pkt 2 o.p., gdyż organem jest dyrektor izby celnej, a działanie w jego zastępstwie pracownika izby celnej (również zastępcy dyrektora), jest działaniem upoważnionego pracownika w rozumieniu art. 143 § 1 o.p. Podpisu zastępcy dyrektora izby nie można traktować jako podpisu osoby pełniącej funkcję organu, ponieważ funkcję tę pełni każdorazowo konkretna osoba do tego powołana (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2008 r., II FSK 392/07, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 marca 2014 r., II SA/Go 112/14 ).

Dyrektor izby celnej należy do grupy organów monokratycznych, co przy wydawaniu decyzji oznacza, że nie ma przeszkód, aby konkretna osoba powołana przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 27 ust. 5 u.s.c. ), będąca nosicielem kompetencji, a więc piastującą funkcję takiego organu, wydała i podpisała zarówno decyzję wydaną w pierwszej instancji, jak i rozstrzygnięcie podjęte w wyniku posłużenia się przez stronę postępowania instytucją ponownego rozpatrzenia sprawy, która nie jest środkiem zaskarżenia o charakterze dewolutywnym.

Unormowania zawarte w art. 143 § 1 o.p. umożliwiają dyrektorowi izby celnej także upoważnienie funkcjonariusza celnego lub pracownika kierowanej przez ten organ jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu i w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń. Dekoncentracja uprawnień orzeczniczych organu inaczej jednak kształtuje pozycję upoważnionych funkcjonariuszy celnych, pracowników jednostki organizacyjnej w obu fazach postępowania quasi-instancyjnego. Nie można bowiem zapominać, że względem takich osób znajduje zastosowanie instytucja wyłączenia od udziału w postępowaniu .

Gdy więc dyrektor izby celnej upoważnił konkretnego funkcjonariusza celnego lub pracownika jednostki organizacyjnej do wydania w imieniu organu indywidualnego aktu z zakresu administracji w pierwszej instancji, pracownik ten byłby wyłączony ex lege z postępowania zainicjowanego wnioskiem strony o ponowne rozpatrzenie sprawy i w konsekwencji z wydania w tym postępowaniu rozstrzygnięcia, wszak brał on już udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 130 § 1 pkt 6 o.p. ).

Dekoncentracją uprawnień orzeczniczych posłużył się Dyrektor Izby Celnej, upoważniając do wydania decyzji w rozpoznawanej sprawie swego zastępcę. Trzeba przy tym zaakcentować, że prawo zastępcy dyrektora izby celnej do podpisywania aktów administracyjnych (decyzji, postanowień) za dyrektora nie jest immanentną cechą instytucji zastępstwa, nie wynika z istoty zastępstwa. Nie można bowiem nie zauważyć, że status monokratycznego organu jakim jest dyrektor izby celnej – jak wskazano już powyżej - przyznaje minister właściwy do spraw finansów publicznych tylko konkretnej osobie. Przewidziane w art. 27 ust. 5 u.s.c. powołanie nie obejmuje swym zakresem potencjalnych zastępców dyrektora, których – na wniosek dyrektora izby celnej – powołuje Szef Służby Celnej ( por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 czerwca 2013 r., III SA/Wr 200/13 ) .

W tym kontekście nie można utożsamiać zastępcy dyrektora izby celnej z jedyną osobą piastującą funkcję organu monokratycznego i wnioskować z tego, że skutki prawne działania zastępcy są tożsame ze skutkami działania osoby powołanej do sprawowania funkcji organu. Zastępca dyrektora izby celnej, tak jak każdy funkcjonariusz celny, pracownik jednostki organizacyjnej, musi bowiem dysponować – pochodzącym od osoby pełniącej funkcję organu (dyrektora izby celnej) – upoważnieniem do wydania i podpisania decyzji administracyjnej. A skoro tak, to w warunkach opisanych w art. 221 o.p. nie sposób wyłączyć zastosowania art. 130 § 1 pkt 6 o.p. do pracownika (a więc także do zastępcy dyrektora izby celnej) organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym. Przy czym podkreślenia wymaga, iż z pisma organu z dnia 16 czerwca 2015 r. wynika, iż w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji R.L. nie pełnił obowiązków Dyrektora Izby Celnej.

Stąd też wydanie decyzji przez tegoż samego zastępcę Dyrektora Izby Celnej zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji traktowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych jako naruszenie art. 130 §1 pkt 6 o.p., stanowiące – w myśl art. 240 § 1 pkt 3 o.p. – podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( por. wyroki NSA z dnia 20 września 2013 r., II GSK 736/11, 25 września 2013 r. II GSK 618/11, II GSK 960/11, II GSK 602/11, 4 czerwca 2013 r. , II GSK 718/11, II GSK 940/11, 20 maja 2013 r. II GSK 994/11 , wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 listopada 2013 r., II SA/Ol 748/13, wyroki WSA w Białymstoku z 24 października 2013 r. II SA/Bk 713/13 i II SA/Bk 712/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 listopada 2013 r. III SA/Łd 604/13 ).

Z powyższych względów Sąd - na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję. Ponowne rozpatrzenie środka odwoławczego strony przez Dyrektora Izby Celnej powinno zostać dokonane przez pracownika nie biorącego udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2014 r.

Z uwagi na przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji tj. naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 o.p. , a w konsekwencji obligatoryjny powrót sprawy do jej merytorycznego rozstrzygnięcia przez właściwy organ, Sąd nie odniósł się do zarzutów skargi, uznając to za przedwczesne.

Rozstrzygnięcie z pkt. II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a, który stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Jako, iż skarga została uwzględniona, należało - na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. - zasądzić od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw ( pkt. III wyroku ), które sprowadzają się do:

a. wpisu w wysokości 500 zł, ustalonego zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.);

b. wynagrodzenia pełnomocnika, ustalonego w kwocie 240 zł zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490) ;

c. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.