Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1282/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: ART 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. G. i E. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w całości i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości, zajętej pod drogę publiczną nr [...], położonej w gminie G., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...], o pow. [...] ha, nr [...], o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Zarząd Powiatu [...] wystąpił o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Powiat [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nr [...], położonej we wsi A., gmina G., oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...].

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Powiat G. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nr [...] położonej we wsi [...], gmina G., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania E. i J. G., uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, wskazując na naruszenie przez organ przepisów art. 7 k.pa., art. 77 § 1 k.p.a i art. 105 § 2 k.p.a.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część drogi publicznej nr [...] w miejscowości A., gmina [...], wykazanego jako działki: nr [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz nr [...] o powierzchni [...] m2,z obrębu A.. na "Mapie sytuacyjnej nieruchomości zajętych pod drogę powiatową nr [...] W według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r." przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w G. w dniu [...] listopada 2007 r. pod nr ewidencyjnym [...].

Organ wojewódzki uzasadnił, że na fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. wskazuje "Mapa sytuacyjna nieruchomości zajętych pod drogę powiatową nr [...] W według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r." przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w G. w dniu [...] listopada 2007 r. pod nr ewidencyjnym [...].

W dniu 31 grudnia 1998 r., jak wynika z odpisu księgi wieczystej, przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność osób fizycznych. Z tego względu konieczne do przejęcia gruntu zajętego pod drogę na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa jest spełnienie przesłanki władania nieruchomością przez podmiot przejmujący. Władanie z kolei to wykonywanie nieruchomości czynności których rodzaj określono w art. 4 pkt. 8-11 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – tj. budowa, utrzymanie i eksploatacja drogi, obiektów inżynierskich i urządzeń technicznych.

Organ stwierdził, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie władania przedmiotowymi działkami. Zaś w aktach sprawy znajdują się oświadczenia współwłaściciela spornego gruntu J. G., z których wynika, że ww. działki znajdowały się wyłącznie w jego władaniu, a wszelkie nakłady związane z bezpośrednim ich dysponowaniem były ponoszone przez niego we własnym zakresie.

Uznał, że nie zostały zatem spełnione wszystkie przesłanki, których kumulatywne wystąpienie jest warunkiem koniecznym nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) i brak jest podstaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] własności przedmiotowego gruntu.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Zarząd Powiatu G., kwestionując rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nr [...], położonej w gminie G., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...], o pow. [...] ha, nr [...], o pow. [...] ha, nr [...], o pow. [...] ha.

Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 533/13 uchylił ww. decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r.

W uzasadnieniu wyroku wskazał, że w sprawie sporny jest zasięg pasa drogowego, w tym to, czy w ogóle, a jeśli już to jakie elementy tego pasa drogowego znajdowały się na działkach skarżących przed 1 stycznia 1999 r. Sąd uznał, że niezbędne jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem zgłoszonych przez skarżących świadków i biegłego geodety, który w drodze oględzin wykazałby przebieg na gruncie pasa drogowego, zgodnie z jego granicą wykazaną na mapie sytuacyjnej z 2007 r. (która zdaniem organu odzwierciedla stan z grudnia 1998 r.), do przebiegu której mogłyby się ustosunkować strony i świadkowie. Z tego względu Sąd uznał badaną decyzję za wydaną z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 89 § 2 k.p.a.

Minister Infrastruktury I Rozwoju ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] uchylił ww. decyzję Wojewody w całości i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nr [...] położonej w gminie G., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...], o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha.

Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie podniósł, że w dniu [...] listopada 2014 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna na gruncie i wskazał, że przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ma charakter wywłaszczeniowy. Dotyczy on sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.

Właścicielem działek nr [...] , nr [...] i nr [...], z których projektowane są działki nr [...] , nr [...], nr [...], według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., byli E. G. i J. G.. W chwili obecnej prawo własności przedmiotowych działek nr [...] i nr [...] ujawnione jest nadal na rzecz tych samych osób, natomiast działka nr [...] została przeniesiona, na podstawie decyzji o podziale nieruchomości, do księgi wieczystej [...], gdzie jako właściciel ujawniony jest Powiat G.

Aby droga zyskała taki status drogi publicznej musi być zaliczona w trybie przewidzianym ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260) do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1 -4 tej. Na mocy rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 17 listopada 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: stołecznym warszawskim, jeleniogórskim, płockim, radomskim i szczecińskim (Dz. U. Nr 42, poz. 205), droga nr [...] relacji [...] - granica województwa ([...]) została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Przy czym droga ta nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, 1071), a w związku z tym, zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r., stała się drogą powiatową z dniem 1 stycznia 1999 r.

Organ podkreślił, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego [art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 2013, poz. 260 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r.], jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r., bądź sposób korzystania z niej. Przy tym stosownie do treści art. 34 powołanej ustawy z dnia 21 marca 1985 r. odległość granicy pasa drogowego od zewnętrznej krawędzi wykopu, nasypu, rowu lub od innych urządzeń wymienionych w art. 4 pkt 1 i 2 powinna wynosić co najmniej [...] m, a dla autostrad i dróg ekspresowych - co najmniej 2 m.

W aktach sprawy znajduje się sporządzona przez uprawnionego geodetę mapa sytuacyjna z projektem podziału nieruchomości zajętych pod drogę powiatową nr [...], według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] listopada 2007 r. pod nr [...], z której wynika, że działki nr [...] były zajęte pod drogę publiczną w tej dacie. Zajecie tych działek pod drogę publiczna potwierdzają również zeznania świadków złożone na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2014r. R. P. wskazał, że wzdłuż drogi znajdowała się niecka, a po obu stronach drogi około [...] lat temu sadzone były topole. Według świadka drzewa były wycinane przez powiat w związku z modernizacją drogi w 2013 r. Świadek sprecyzował, że na spornym gruncie na dzień 31 grudnia 1998 r. rosły topole. Natomiast J. R. zeznała, że pracuje w Zarządzie Dróg w G. od września 1974 r. do chwili obecnej. W latach [...]droga została utwardzona asfaltem, a wzdłuż drogi na Adamowiźnie sadzono drzewa w pasie drogowym, niezależnie od stanu własności nieruchomości. W momencie położenia na drodze asfaltu w latach [...]po obu jej stronach znajdowały się rowy.

Na zajęcie przedmiotowych działek pod drogę publiczną wskazują również zeznania samych właścicieli, tj. J. G., stwierdzające, że według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. na spornej nieruchomości znajdowało się płaskie pobocze, umożliwiające parkowanie samochodu. Stan taki istniał, również w 2011 r. Ponadto, że na projektowanych działkach na dzień 31 grudnia 1998 r. rosły topole, które zostały posadzone przez zarządcę drogi częściowo na gruntach prywatnych. E. G. podniosła natomiast, że na przedmiotowych działkach w 1989 r. znajdowało się lekkie wgłębienie, a zarządca drogi nie zajmował się utrzymaniem drzew znajdujących się na przedmiotowym terenie.

Za niewiarygodne Minister uznał zeznania P. L., G. L., W. G. oraz B. F., jako sprzeczne z zeznaniami właścicieli przedmiotowych działek, którzy najlepiej powinni znać stan ich zagospodarowania. Ponadto mało wiarygodne jest pominięcie akurat działek objętych postępowaniem w sytuacji, gdy wzdłuż całej drogi dokonywano nasadzeń drzew.

W toku rozprawy odtworzono granice pasa drogowego na przedmiotowych działkach, ustalając, że na żadnej z nich nie znajduje się parking z płyt eko, zaś granica pasa drogowego przez działkę nr [...] przebiega po istniejącym ogrodzeniu przedszkola. Na działce tej znajduje się fragment chodnika z kostki bauma (wykonanego w obecnej postaci po 31 grudnia 1998 r. - co wynika z zeznań świadków i stron. Natomiast na działce nr [...] w jej północnej części 1 znajduje się fragment rowu przydrożnego (zgodnie pomiarem z ww. mapy [...]), natomiast w części południowej rów znajduje się poza projektowaną jej granicą. Na działce nr [...] znajduje się fragment rowu przydrożnego.

Tym samym w ocenie organu powyższy dokument o charakterze geodezyjnym jednoznacznie wskazuje na to, że przedmiotowe działki były zajęte pod drogę publiczną według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r.

Odnosząc się do przesłanki władztwa publicznoprawnego, określonej w art. 73 powołanej ustawy, organ wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych, określające, że dla jej udowodnienia konieczne jest wykazanie wykonywania prac związanych, m. in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1471/2007 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1955/2012, I SA/Wa 1960/2012, I SA/Wa 1961/2012, I SA/Wa 812/2012, I SA/Wa 894/2012, I SA/Wa 953/2012, I SA/Wa 2308/2011, I SA/Wa 381/2012, I SA/Wa 2473/2011, I SA/Wa 1740/2011,1 SA/Wa 1454/2011, I SA/Wa 105/2011, publ. CBOSA).

Przy czym do uznania skuteczności władania nieruchomością zajętą pod drogę publiczną nie była konieczna zgoda właściciela gruntu, czy nawet wiedza dotycząca tego, że konkretna działka gruntu zajęta jest pod drogę publiczną.

W przypadku wykonywania prac związanych z prawidłowym utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją czy odśnieżaniem, czynności te dotyczą drogi jako całości, bez wyszczególniania poszczególnych działek gruntu stanowiących drogę publiczną. Dlatego też określenia konkretnych czynności i daty ich wykonywania w odniesieniu do konkretnej nieruchomości jest po prostu niemożliwe do wykonania, gdyż tak jak to podkreślono wyżej władztwo dotyczyło drogi jako całości, a nie poszczególnych działek wchodzących w jej skład. Jeżeli rzeczą pewną jest, że m. in. na działkach nr [...] znajdowała się droga publiczna, początkowo wojewódzka, następnie powiatowa, to przesłanka dotycząca władztwa publicznoprawnego nad drogą w dniu 31 grudnia 1998 r. jest spełniona w sytuacji, gdy w tamtym czasie droga nr [...]. była we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.

Minister podniósł, że brak jest dokumentów technicznych i księgowych mogących bezpośrednio potwierdzić władanie drogą publiczną nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r., jednak w aktach sprawy znajduje się oświadczenie pracownika służby drogowej z dnia [...] października 2012 r., z którego wynika, że w latach [...]przedmiotowa droga została zmodernizowana. W latach kolejnych rowy przydrożne były odcinkami odmulane i usuwano zakrzaczenie z pasa drogowego. Utrzymanie pasa drogowego przez zarządcę J. R. potwierdziła w zeznaniach na rozprawie w dniu [...] listopada 2014 r.

W sytuacji, gdy od lat [...] sporna droga istnieje w dobrym stanie za nie wiarygodne, należy uznać twierdzenia świadków, negujące powyższe stanowisko. Doświadczenie życiowe wskazuje, że w tak długim czasie nieutrzymywana droga uległa by zniszczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia l2 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1726/13).

W ocenie organu odwoławczego powyższe dowody potwierdzają fakt sprawowania władztwa publicznoprawnego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli J. i E. G., zaskarżając ją w całości. Przeczeniu temu zarzucili naruszenie przepisów prawa, mających istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie:

1. art. 7, w zw. z art. 77 § 1, w zw. z art: 107 § 3 k.p.a.

- poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wznowienia granicy pasa drogowego wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. na odcinku między dz. nr [...] oraz dz. [...], zgodnie z mapą sytuacyjną nieruchomości zajętych pod drogę powiatową nr [...], co w konsekwencji ograniczyło się do okazania stronom i świadkom [...] punktów: [...], bez wskazania czy punkty te znajdują się na nieruchomości Państwa [...], czy na innej nieruchomości, całkowicie wypaczając sens przeprowadzonej rozprawy, albowiem świadkom ani stronom nie zostały okazane granice nieruchomości Państwa [...], będące przedmiotem niniejszego postępowania, a jedynie punkty znajdujące się na niezidentyfikowanym gruncie.

- poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wznowienia granicy pasa drogowego, podczas gdy przedmiotem niniejszego postępowania jest stwierdzenie nabycia nieruchomości, a nie jednej z jej granic, co w konsekwencji uniemożliwiło wskazanie wszystkich linii granicznych nieruchomości należącej do państwa G. - będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Nie wiadomo, które z granic zajętej nieruchomości stanowią okazane punkty (pas).

- poprzez nieuwzględnienie (pominięcie przez organ administracyjny) wniosku dowodowego, złożonego w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. o przesłuchanie biegłego z zakresu geodezji – J. Z., na okoliczność ustalenia źródeł na podstawie których oparł wiedzę umożliwiającą sporządzenie mapy sytuacyjnej zajętych nieruchomości wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., sporządzonej w lipcu 2007 r.

- poprzez pominięcie wniosku dowodowego, złożonego w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r., polegającego na zobowiązaniu Zarządu Powiatu G. do przedłożenia:

a) wykazu drogi wraz z załącznikiem mapowym, który został przekazany Zarządowi protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia [...] stycznia 1999 r. przez Wojewódzką Dyrekcję Dróg Miejskich w W. (protokół bez załączników w aktach sprawy),

b) listy obiektów mostowych, która została przekazana Zarządowi protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia [...] stycznia 1999 r. przez Wojewódzką Dyrekcję Dróg Miejskich w W. (protokół bez załączników w aktach sprawy),

c) wykazu prawomocnych decyzji administracyjnych wydawanych przez [...] na podstawie ustawy o drogach publicznych, przekazanych Zarządowi przez Wojewódzką Dyrekcję Dróg Miejskich w W.

d) kompletnej dokumentacji dotyczącej stanu prawnego gruntów zajętych na drogi publiczne przekazanej Zarządowi przez Wojewódzką Dyrekcję Dróg Miejskich w W.,

e) kompletnej dokumentacji na podstawie której sporządzono metrykę ulicy [...] w dniu 31 grudnia 1996 r.

- na okoliczność ustalenia, czy nieruchomości będące przedmiotem niniejszego postępowania znajdowały się na dzień 31 grudnia 1998 r. we władaniu Powiatu oraz czy były zajęte pod drogi publiczne, co w konsekwencji uniemożliwiło zbadanie źródeł na podstawie których sporządzono mapę sytuacyjną w 2007 r.

2. art. 80 k.p.a., poprzez brak należytego oparcia na zebranym w sprawie materiale dowodowym, naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów, polegającej na samowolnej, wybiórczej ocenie treści zeznań świadków, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i przyjęcie, że w dniu 31 grudnia 1998 r. zachodziły przesłanki do nabycia przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości skarżących.

3. art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a, przez organ II instancji poprzez jego wadliwe zastosowanie i uchylenie oraz zmianę decyzji organu I instancji, z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Wskazała, że fakt modernizacji drogi, która istnieje w dobrym stanie, nie oznacza, że nieruchomość skarżących kiedykolwiek stanowiła część tej drogi. Między istniejącym asfaltem a nieruchomością skarżących znajduje się pas drogi bez asfaltu, której właścicielem jest Powiat [...]. Strony niniejszego postępowania wysuwają twierdzenia odnoszące się do dwóch różnych nieruchomości: skarżący opisują stan działek, których są właścicielami, natomiast Zarząd Powiatu w G. opisuje stan faktyczny nieruchomości należących do Powiatu.

Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że zarzuty w niej zawarte nie maja wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi, ponieważ organ administracji wykonał wiążące zalecenia wymienione w zapadłym w tej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie , w konsekwencji czego dokonał trafnych ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej , które Sąd orzekający w sprawie w całości podziela.

Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym orzeczeniu. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera zatem skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Wyjaśnić należy, że przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego lub po wzruszeniu wyroku (taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała). Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W tej sytuacji podkreślić należy, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Powołany przepis określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Przesłanki te to - zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości.

Podkreślić trzeba, że przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, na podstawie tego przepisu.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpatrywania przez tutejszy Sąd (wyrok z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 533/13) , który po rozpatrzeniu skargi E. G. i J. G. uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013r. i stwierdził , że nie podlega ona wykonaniu.

W uzasadnieniu Sąd wskazał , że : " W sprawie sporny pozostaje jedynie zasięg pasa drogowego w dniu 31.12.1998r. W skardze E. i J. G. przyznają, że w latach [...]-tych ubiegłego wieku przeprowadzono modernizację drogi. Położono nawierzchnię asfaltową, posadzono topole zarówno w pasie drogowym jak i na sąsiednich działkach, wykopano rowy odwadniające w granicach istniejącego pasa drogowego. Ale od tego czasu do roku 2011, w części drogi przylegającej do terenów skarżących, nie były prowadzone żadne prace, co mają potwierdzać załączone do skargi oświadczenia sąsiadów.

Z powołanych twierdzeń skarżących nie wynika w szczególności, czy rów odwadniający znajdował się w granicach ich działek nr [...] na częściach geodezyjnie wydzielonych z nich w 2007 r. w postaci działek nr [...] ha, nr [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, czy też znajdował się w ogóle poza działkami nr [...],. To samo dotyczy miejsca sadzenia drzew (topoli) wzdłuż spornej drogi; czy znajdowały się one na działkach skarżących? Z twierdzenia skarżących, że topole posadzono zarówno w pasie drogowym jak i na sąsiednich działkach mogłoby wynikać, że nie było ich na działkach skarżących, a wątpliwości tych nie usuwają same zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy, bez ich właściwego opisu i zaznaczenia granic pierwotnych działek nr [...]. Skarżący zaprzeczają też, że na ich działkach wybudowano chodnik lub parking. Sporne jest więc w takiej sytuacji nie tyle władanie przez podmiot publiczny pasem drogowym, ile zasięg pasa drogowego, w tym to, czy w ogóle, a jeśli już to jakie elementy tego pasa drogowego znajdowały się na działkach skarżących przed 1 stycznia 1999 r.

Wątpliwości tych nie rozwiewa bowiem mapa sytuacyjna z 2007 r. z projektem podziału nieruchomości zajętych pod drogę powiatową nr [...] według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., znajdująca się w aktach sprawy i na którą powołuje się organ II instancji, gdyż jej skala nie pozwala na odtworzenie faktycznej sytuacji na gruncie, według granic pasa drogowego wynikających z tej mapy na dzień 31 grudnia 1998 r.

W tej sytuacji w ocenie sądu niezbędne jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem zgłoszonych przez skarżących świadków i biegłego geodety, który w drodze oględzin wykazałby przebieg na gruncie pasa drogowego, zgodnie z jego granicą wykazaną na mapie sytuacyjnej z 2007 r. (która zdaniem organu odzwierciedla stan z grudnia 1998 r.), do przebiegu której mogłyby się ustosunkować strony i świadkowie. Zgodnie bowiem z art. 89 § 2 K.p.a. "Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin".

Z analizy akt sprawy wynika, że organ ponownie rozpatrując niniejszą sprawę zastosował się do wiążącej go oceny prawnej zawartej w przywołanym wyroku oraz wykonał należycie wskazania i zalecenia co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu.

W toku rozpoznania sprawy Minister Infrastruktury i Rozwoju , w celu udokumentowania przesłanki zajęcia , będących przedmiotem sporu działek , pod drogę publiczną – drogę powiatową nr [...], dołączył do akt sprawy operat techniczny uregulowania stanu prawnego drogi powiatowej nr [...] oraz podziału działek na poszerzenie drogi , a w tym protokół wyznaczenia punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków oraz ustalenia granicy gruntów zajętych pod drogę powiatową nr [...] według stanu na dzień 31.12.1998r. zawierający opis przebiegu granic oraz podpisy stron , a także szkice graniczne nr [...] i nr [...] z naniesionymi punktami granicznymi .

Niezależnie od powyższego, Minister dokonał - na wskazaną okoliczność, wznowienia przebiegu granicy pasa drogowego wg stanu na dzień 31.12.1998r. na odcinku dotyczącym spornych działek z wyszczególnieniem punktów granicznych tego pasa nr [...]. , wraz z dokumentacją fotograficzną , a także przeprowadził rozprawę administracyjną .

W jej toku organ przesłuchał E. G. oraz J. G. w charakterze strony oraz szereg osób w charakterze świadków.

Wniosek w kwestii zajęcia będących przedmiotem sporu działek nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha pod drogę publiczną w dniu 31.12.1998r. Minister - zasadnie zdaniem Sądu , wywiódł zarówno z treści wymienionych wyżej dokumentów jak i mapy sytuacyjnej z projektem podziału nieruchomości zajętych pod drogę , przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...].11.2007r. pod nr [...], jak również z zeznań Skarżącego oraz korespondujących z nimi zeznań świadka J. R.

Zaznaczyć należy , że już w skardze poprzedzającej wydanie wyroku tutejszego Sądu z dnia 10.09.2013r. sygn. I SA/Wa 533/13 , małżonkowie [...] wskazali, że w latach 70-tych ubiegłego wieku przeprowadzono modernizację drogi , której przebiegu dotyczy spór. Stwierdzili , że położono wówczas nawierzchnię asfaltową, posadzono topole zarówno w pasie drogowym jak i na sąsiednich działkach jak również wykopano rowy odwadniające w granicach istniejącego pasa drogowego.

J. G. w trakcie rozprawy administracyjnej , która odbyła się w dniu 20.11.2014r. , potwierdził natomiast , że w dniu 31.12.1998r. na spornych działkach nr [...], nr [...] i nr [...] rosły topole posadzone przez zarządcę drogi, przy czym zaznaczył , że rosły one w rowie.

E. G., Jakkolwiek zaprzeczyła aby na tym terenie znajdował się rów, przyznała jednak , że było tam " jedynie lekkie wgłębienie"

Minister trafnie wywiódł , że wskazane twierdzenia, a następnie zeznania J. G. i E. G. korespondują z zeznaniami świadka J. R.– pracownicy Zarządu Dróg w G. , zatrudnionej od [...] r., która zeznała , że droga w [...] była modernizowana w latach [...]. Została utwardzona asfaltem, była utrzymywana przez pracowników Zarządu Dróg , którzy m.in. wykaszali rowy. Droga była wysadzana drzewami w jej pasie drogowym , także na działkach prywatnych , ich pielęgnacją zajmowali się także pracownicy Zarządu Dróg. Rowy , które były urządzone na całym odcinku drogi , zostały zasypane dopiero gdy budowany był chodnik , co miało miejsce dopiero ok.3 lat temu.

Sąd aprobuje stanowisko organu , że w świetle wskazanych wyżej dowodów z dokumentów , a przede wszystkim zeznań J. G.– właściciela działek nr [...], nr [...] i nr [...], przeciwne twierdzenia świadków P. L., G. L., W. G. oraz B. F. należy uznać za niewiarygodne.

Brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia , że wskazane osoby - lepiej niż właściciel omawianych działek – znały i zapamiętały sposób ich urządzenia i zagospodarowania w dniu 31.12.1998r.

Powyższe ustalenia Ministra potwierdzają , że organ wykonał zalecenia Sądu i w konsekwencji ustalił , że na spornych działkach we wskazanej dacie znajdowały się rowy odwadniające i rosły zasadzone przez zarządcę drogi drzewa.

Podkreślenia wymaga, że , co do zasady decydujące dla określenia granic zajęcia nieruchomości pod drogę jest ustalenie granic jej urządzenia w ramach pasa drogowego , a zatem z uwzględnieniem nie tylko jezdni ale także pobocza , zatok, ciągów dla pieszych rowów i pasów izolacyjnych. Wskazana infrastruktura została zaś w sprawie niniejszej uwzględniona.

Minister pozytywnie zweryfikował ponadto spełnienie w sprawie niniejszej przesłanki władztwa publicznoprawnego wykonywanego w odniesieniu do omawianych działek nr [...]. Jej zaistnienia nie kwestionował także Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 10.09.2013r. sygn. akt I SA/Wa 533/13. Organ prawidłowo argumentował , że warunkiem koniecznym jest władanie nieruchomością w sensie faktycznym , nie zaś jej posiadanie w rozumieniu cywilnoprawnym. Może mieć ono miejsce z pominięciem zgody a nawet wiedzy właściciela . Dokonuje się poprzez wykonywanie prac niezbędnych dla jej prawidłowego utrzymania, konserwacji , modernizacji lub odśnieżania na całej jej długości traktowanej jako całość , bez wyszczególnienia jej konkretnych odcinków tj. kolejnych działek gruntu z których została utworzona. Ich wykonywanie potwierdzone zostało zeznaniami świadka J. R.. W tym sensie twierdzenia małżonków [...] oraz pozostałych świadków w sprawie , że właściciele faktycznie dokonywali na spornych działkach czynności pielęgnacyjnych mogą polegać na prawdzie, pozostają jednakże bez wpływu na ocenę zaistnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego na tym terenie.

Zarzuty skargi nie zasługują w ocenie Sądu na uwzględnienie ponieważ nie doszło do naruszenia wymienionych w nich przepisów prawa .

W znacznej części wskazane zarzuty zostały sformułowane w sposób niezrozumiały , sugerujący , że pełnomocnik Skarżących nie zapoznała się w sposób prawidłowy z dokumentacją geodezyjną zgromadzoną w aktach sprawy, a ponadto wadliwie interpretuje definicję " pasa drogowego" . W szczególności należy tak ocenić twierdzenie , że " między istniejącym asfaltem a nieruchomością skarżących znajduje się pas drogi bez asfaltu, której właścicielem jest Powiat [...]".

Wbrew stanowisku skargi organ prawidłowo dopuścił dowód z opinii biegłego na okoliczność wznowienia granicy pasa drogowego wg stanu na dzień 31.12.1998r.. Powyższe stanowiło bowiem wykonanie jednoznacznych wytycznych Sądu. Ustalenie umiejscowienia punktów [...] wobec przebiegu granicy nieruchomości małżonków [...], nie miało w tej sprawie miejsca bez odniesienia ich do przebiegu granicy nieruchomości Skarżących. W sposób precyzyjny zostały one bowiem przedstawione nie tylko na dokumentacji fotograficznej, ale także na szkicu granicznym nr [...] i nr [...] ( str.171 i 172 akt), oraz na fragmencie mapy sytuacyjnej stanowiącej załącznik nr 1 do opinii biegłego W. T. z [...].11.2014r. jak również na szkicu dołączonym do tej opinii, na którym widnieją także podpisy państwa G., ich pełnomocnika , a także świadków P. L., B. F. i R. P.

Sąd nie podziela stanowiska Skarżących , że dla potrzeb rozpoznania niniejszej sprawy istotne było ustalenie wszystkich granic ich nieruchomości.

Zdaniem Sądu, pominięcie przez organ wniosku strony o dopuszczenie dowodu z dokumentów wymienionych w skardze , po uprzednim ich uzyskaniu od Zarządu Powiatu w G. , było uzasadnione. Trafnie organ wywiódł , że wobec udowodnienia zaistnienia przesłanek prawidłowego zastosowania cytowanego wyżej art.73 ust. Ustawy z dnia 13.10.1998r. , ich przeprowadzenie było zbędne , zwłaszcza wobec wątpliwej wartości dowodowej , co do oceny , której Sąd podziela pogląd organu wyrażony w odpowiedzi na skargę.

Sąd nie podziela zarzutu skargi, że Minister wadliwie i stronniczo ocenił zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Organ logicznie uzasadnił swoje stanowisko i racjonalnie wywiódł ocenę stanu faktycznego sprawy , którą Sąd w całości akceptuje.

Podobnie należy się odnieść do zarzutu nieprzesłuchania biegłego co do źródeł dokumentacji geodezyjnej , w oparciu o które sporządzona została mapa sytuacyjna z 2007r. Wskazana mapa została sporządzona przez geodetę uprawnionego , opatrzona adnotacją , że odzwierciedla stan na dzień 31.12.1998r. , a następnie przyjęta została do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W tym zakresie stanowi zatem dowód tego co zostało na niej odzwierciedlone. Biegły geodeta wyjaśnił natomiast , że źródła opracowania nie zostały przez niego wskazane gdyż obowiązku takiego nie obejmowało wydane mu zlecenie ( str.3 protokołu). Powyższe nie umniejsza zdaniem Sądu jej wartości dowodowej.

Organ II instancji prawidłowo ocenił zatem zgłoszone przez Skarżących wnioski dowodowe jako nieprzydatne i zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy .

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.