Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 963/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 , art.2 i art. 3
journal: Dz.U. 1949 nr 46 poz 339
law: Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.
article: art. 75
journal: Dz.U. 1928 nr 36 poz 341
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski / spr. / Mariusz Kotulski Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala.


UZASADNIENIE

W dniu 30.03.2004 r. A.L.K. złożyła do Wojewody wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...].1955 r. wydanego dla wsi Ł. w części dotyczącej W. i A.J. oraz o zwrot części nieruchomości ww. właścicieli pozostających w zasobach Skarbu Państwa i przyznania mienia zamiennego za część własności W. i A.J. rozdysponowanego na rzecz osób trzecich.

W uzasadnieniu tego wniosku podano, że ww. orzeczenie zostało wydane na podstawie dekretu nacjonalizującego z 5.09.1947 r. o przejściu na rzecz Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR i dekretu z 27.07.1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Zgodnie z tym orzeczeniem przejęto na własność Państwa nieruchomości B.J. (pozycja [...]) jako osoby nieznanej z miejsca pobytu, która opuściła swoje gospodarstwo rolne w związku z akcją przesiedleńczą na "Ziemie Zachodnie", a w rzeczywistości przesiedlonej w ramach akcji "Wisła". Wnioskodawczyni podniosła, że W.J. i A.J. z domu T. posiadali prawo własności do 18,7929 ha oraz udział w wysokości [...] w majątku spółki tartacznej w Ł. Podstawą stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia jest, w ocenie wnioskodawczyni, rażące naruszenie prawa – art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem w tym zakresie, że orzeczenie to nie zawiera numerów parcel gruntowych ani numerów lwh uwidocznionych w księdze gruntowej gminy katastralnej Ł. i tym samym nie określa przejmowanego mienia. Ponieważ orzeczenie to nie identyfikowało przejmowanego na rzecz Państwa mienia, dotychczasowi właściciele nie mogli otrzymać mienia zamiennego, gwarantowanego im dekretem z 27.07.1949 r. , dekretem z 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz dekretem z 6.09.1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska. Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej stanowiło również naruszenie art. 1,3 i 5 dekretu z 27.07.1949 r. oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16.09.1950 r.

W aktach sprawy znajduje się orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...]1956 r. znak [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi Ł. Orzeczenie to zostało częściowo wydane na podstawie art. 1 i 5 dekretu z 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz rozporządzenia Ministra Skarbu oraz Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z 15 lipa 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR. Drugą podstawą przejęcia mienia na rzecz Państwa był art. 1, 2 i 3 dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono konieczność uregulowania stosunków własnościowych we wsi Ł. w związku z tym, że jedna część osób została przesiedlona do ZSRR, a inna część (w tym B.J. ) została objęta akcją przesiedleńczą na Ziemie Zachodnie i związanym z tym opuszczeniem gospodarstw oraz przebywaniem byłych właścicieli w nieznanych miejscu.

W trakcie postępowania administracyjnego ustalono krąg spadkobierców po zmarłym W. i A.J. oraz wyjaśniono, że właściwym imieniem zapisanego pod pozycją [...] B.J. powinien być W.J. Spadkobiercami po zmarłych są: A.L.K. , O. .A.P. (J. ), B.A.L. , A.G. , O.J. (J. ), U.J. , I. E.,J. , U.N.O. i M. L.K.

Z akt sprawy wynika, że W.J. mieszkał w okresie od 1947 r. do 1954 r. w S. , a po tym okresie od dnia [...].1954 r. do dnia [...].1965 r. w Z. przy ul. [...]. A.J. zamieszkała w Z. od dnia [...].1952 r. do dnia [...].1963 r. i następnie z przerwami do dnia [...].1974 r.

W trakcie postępowania ustalono, że W. i A.J. nie nadano nieruchomości zamiennej.

Decyzją z dnia [...].2005 r. Wojewoda stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1956 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskiej, położonej we wsi Ł. stanowiącej własność W.J. s. G

Od tej decyzji wniesiono odwołanie i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...].04.2006 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody z [...].2005 r. z powodu wydania jej przez niewłaściwy organ, jakim był Wojewoda . Właściwym rzeczowo organem winno być w tej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. Od tej decyzji złożono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi swoją decyzją z [...].07.2006 r. utrzymał poprzednią decyzję z [...].04.2006 r. w mocy. Ta ostatnia decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1802/06 skargę oddalił w uzasadnieniu wskazując, że w tej sprawie organem właściwym do jej za załatwienia winno być samorządowe kolegium odwoławcze.

Wnioskiem z dnia 10.06.2007 r. A.K. ponowiła żądanie stwierdzenia nieważności części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1956 r., znak: [...] i rozpoznając ten wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1956 r., znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej, położonej we wsi Ł. , stanowiącej własność W.J.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że ww. orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1956r., znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej, położonej we wsi Ł. , stanowiącej własność W.J. , w sposób rażący narusza art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Kolegium Odwoławcze podniosło, iż brak określenia w osnowie decyzji przedmiotu przejęcia ocenić należy jako rażące naruszenie art. 75 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, bowiem prowadziło ono do niewykonalności takiej decyzji i nie mogło być tytułem wykonawczym skierowanym na odebranie nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. ograniczyło się w sentencji badanego orzeczenia do przytoczenia nazwisk właścicieli, których nieruchomości zostały przejęte przez Państwo oraz wskazania, iż dotyczyło ono budynków mieszkalnych i gospodarczych, brak natomiast w tym orzeczeniu jakichkolwiek danych dotyczących poszczególnych przejmowanych nieruchomości. Nie określono w osnowie decyzji w sposób zgodny z przepisami przedmiotu przejęcia i to stanowi rażące naruszenie ww. przepisów, bowiem prowadziło do niewykonalności takiej decyzji i nie mogło stać się tytułem wykonawczym nakierowanym na odebranie nieruchomości.

Od tej decyzji w ustawowym terminie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wniosły Lasy Państwowe reprezentowane przez adwokata J.B. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucono, iż decyzja ta została wydana bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i narusza art. 77 K.p.a. poprzez nieustalenie przedmiotu postępowania, w szczególności oznaczenia nieruchomości, której właścicielem był poprzednik prawny wnioskodawczyni, art. 7 K.p.a, poprzez nie poczynienie ww. ustaleń, co narusza interes społeczny oraz art. 80 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem oznaczenia przedmiotu postępowania.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż ostateczne ustalenie tożsamości osoby nastąpiło w oparciu o treść pisma Starosty G. , bez cytowania jego treści i podstawy faktycznej poczynionego ustalenia. Następnie wskazano, iż treść cytowanych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po B.J. , E.J. , W.J. nie budziłaby zastrzeżeń, gdyby w treści podane zostały sygnatury tych postanowień z datą stwierdzenia ich prawomocności. Podniesiono również, iż z uzasadnienia decyzji jak i z jej sentencji nie wynika, że przedmiotowa decyzja wydana została po przeprowadzeniu rozprawy czy też na posiedzeniu niejawnym.

Wnioskodawca podniósł, iż w trakcie postępowania należało ustalić do jakiej miejscowości został przesiedlony W.J. oraz czy otrzymał w miejscu przesiedlenia lub w innej miejscowości nieruchomość zamienną. Natomiast w końcowej części uzasadnienia wniosku stwierdzono, iż pozostaje otwarta kwestia nieodwracalnych skutków prawnych, które mogło wywołać orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. - czy zasadzenie lasem pola przez aktualnego właściciela, włączenie tego obszaru do regularnej planowej gospodarki leśnej, właściwa eksploatacja 50-cio letniego lasu - nie stanowi nieodwracalnych skutków jakie zaszły na gruncie, które to okoliczności zdaniem wnioskodawcy mogły mieć istotne znaczenie w ocenie całokształtu materiału dowodowego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. [...] utrzymało w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2008 r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, iż po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1956 r., znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej, położonej we wsi Ł. , stanowiącej własność W.J.

Kolegium Odwoławcze podniosło, iż brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskich, stanowiącego osnowę decyzji w rozumieniu art. 75 ust.1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. R.P. z 1928 r. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.), ma przesądzające znaczenie dla uznania, że orzeczenie to dotknięte jest wadą nieważności wskazaną w art. 156 § l pkt 2 K.p.a. jako wydanego z rażącym naruszeniem art. 75 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem oraz art. 1, art. 2, art. 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

Organ zauważył, iż przepisy wykonawcze wydane na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. jasno wskazywały, w jaki sposób ma być oznaczony w decyzji o przejęciu nieruchomości przedmiot takiej decyzji. W myśl § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany, w orzeczeniu należało przedmiot przejęcia wskazać poprzez wskazanie danych tej nieruchomości obejmujących obszar, numery ewidencyjne działek, granice, a gdy granice te były zatarte - opis granic zespołu gruntów, składających się na tą nieruchomość, lub wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów.

Nadto organ podniósł, iż przepis art. 5 dekretu przyznawał właścicielom nieruchomości przejętych na własność Państwa w tym trybie uprawnienie do nabycia nieruchomości zamiennych, a na poczet ceny nabycia zaliczana była wartość nieruchomości przejętych (art. 7 ww. dekretu). Dla umożliwienia właścicielom realizowania tego uprawnienia niezbędnym było wskazanie w orzeczeniach o przejęciu nieruchomości danych dotyczących tych nieruchomości poprzez podanie ich powierzchni.

Kolegium Odwoławcze podało, że brak określenia w osnowie decyzji przedmiotu przejęcia, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocenić należy jako rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, bowiem pozbawiało osobę, której orzeczeniem takim odjęto własność możliwości uzyskania ekwiwalentu, o którym mowa w art. 5 dekretu. Ustosunkowując się natomiast do podniesionego przez Skarb Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu dotyczącego nieustalenia przedmiotu postępowania poprzez oznaczenie nieruchomości przejętej Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na okoliczność, iż organ administracyjny właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jak organ kasacyjny. W swej decyzji orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach, dotyczących istoty sprawy. Działanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 K.p.a. wymaga innego podejścia do sprawy niż w I-instancji lub przed organem odwoławczym. Organ administracyjny ocenia kwestie czysto prawne, które winny być rozstrzygane według zasad stosowania kasacji. Z tego też względu organ nie może podejmować czynności postępowania zmierzających do załatwienia sprawy co do jej istoty. Taką czynnością, zdaniem Kolegium, byłoby ustalenie danych dotyczących przejmowanych nieruchomości, bowiem prowadziłoby to do ustalenia przez organ nadzoru jaka jego zdaniem powinna być treść rozstrzygnięcia zawartego w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej.

Kolegium Odwoławcze podniosło, że Kodeks postępowania administracyjnego nie wyklucza możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w części, ale musi to być faktycznie istniejąca cześć decyzji, dająca się wyodrębnić z rozstrzygnięcia zawartego w ocenionej decyzji. W ramach trybu nieważnościowego podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji stanowią zatem przesłanki ściśle określone w art. 156 § 1 K.p.a. i dopiero ujawnienie w decyzji przynajmniej jednej z nich może skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Badaniu zatem w niniejszym postępowaniu przed organem odwoławczym podlegało jedynie, czy przedmiotowe orzeczenie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie. Zatem skoro badane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie w ogóle nie zawiera danych dotyczących poszczególnych przejmowanych nieruchomości od osób wymienionych w tym orzeczeniu, zamieszczając jedynie wzmiankę przy poszczególnych nazwiskach co do zabudowań, to niedopuszczalne jest stwierdzenie nieważności tego orzeczenia w części, której faktycznie w orzeczeniu tym nie ma (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.03.2003 r., sygn. akt IV SA 1771/02, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.10.2003 r., sygn. akt IV SA 4194/01).

Kolegium Odwoławcze powołało się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.05.2000 r., sygn. akt IV SA 856/98, w którym Sąd zwrócił uwagę na niedopuszczalność dokonywania uzupełnień czy uściśleń treści decyzji w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a czy też nie. Istotnym, jak wskazał Sąd w ww. wyroku, naruszeniem granic wyznaczonych dla postępowania nieważnościowego byłoby więc wskazanie w motywach decyzji organu nadzorczego jaka była powierzchnia nieruchomości ziemskiej i jaka część tej nieruchomości została przejęta.

Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że skoro nie jest możliwe ustalenie, które działki objęte zostały zaskarżonym orzeczeniem - gdyż nie zostały w nim wymienione - to organ administracyjny nie może ustalać, jaka powinna być prawidłowa treść badanego orzeczenia i tym samym nie może stwierdzić, które konkretnie nieruchomości powinny być w nim wymienione. Zatem w tym zakresie żądanie wnioskodawcy nie może zostać uwzględnione. Zdaniem organu żądanie wnioskodawcy dotyczące ustalenia do jakiej miejscowości został przesiedlony W.J. oraz czy otrzymał w miejscu przesiedlenia lub w innej miejscowości nieruchomość zamienną nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zdaniem Kolegium okoliczności te nie mają znaczenia dla oceny legalności decyzji o przejęciu.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów składającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium Odwoławcze uznało, iż one również nie znajdują uzasadnienia. W szczególności niezasadny jest zarzut dotyczący ostatecznego ustalenia tożsamości byłego właściciela nieruchomości przejętej poprzez nie przytoczenie treści i podstawy faktycznej, będącej podstawą tego ustalenia oraz zarzut dotyczący okoliczności, iż treść cytowanych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku nie budziłaby zastrzeżeń, gdyby podane zostały sygnatury tych postanowień z datą stwierdzenia ich prawomocności. Kolegium uznając, iż w kwestionowanym orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej pod poz. [...]wymieniony został poprzednik prawny wnioskodawczyni A.K. , oparło się na piśmie Starostwa Powiatowego w G. z dnia 27.04.2004 r. (w odpowiedzi na pismo Wojewody ), z którego jednoznacznie wynika, iż zgodnie z rejestrem pomiarowo-klasyfikacyjnym starego stanu posiadania, założonego w 1949 r. dla wsi Ł. wpisane są nazwiska J.W. s. G. i J.A. z T. z adnotacją Lwh [...], [...],[...], [...], [...] wysiedlony akcją "W", nie występuje natomiast nazwisko J.B.

Natomiast powołując się na postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po B.J. , E.J. i W.J. Kolegium Odwoławcze podało dane, wystarczające do zindywidualizowania każdego z tych postanowień. Zaś z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż są to postanowienia opatrzone klauzulą prawomocności. W tym miejscu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż ww. okoliczności faktyczne, z którymi związane są zarzuty wnioskodawcy Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. , znajdują pełne oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Nadto Kolegium zwróciło uwagę, że wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. zostały pouczone o możliwości składania dodatkowych wyjaśnień i przedstawienia dodatkowych dowodów. W dniu 22.02.2008 r. pełnomocnik M.C . zapoznała się z aktami sprawy i stwierdziła, iż w terminie 14 dni złoży dodatkowe wyjaśnienia, jednakże termin ten upłynął bezskutecznie.

Również zarzut wnioskodawcy, iż z sentencji zaskarżonej decyzji nie wynika, czy została wydana po przeprowadzeniu rozprawy czy też na posiedzeniu niejawnym nie jest słuszny. W art. 107 § 1 K.p.a wymienione są składniki decyzji, które służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak też procesowego. Nie wszystkie z nich mają jednakowe znaczenie w określeniu tych elementów, niektóre są bardziej istotne niż pozostałe i ich pominięcie pozbawia akt pisemny charakteru decyzji administracyjnej. Jako minimum elementów traktuje się cztery składniki, tzn. określenie autora, adresata, rozstrzygnięcie, podpis osoby reprezentującej organ (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20.07.1981 r., sygn. akt SA 1163/81, opub. w OSPiKA 1982, nr 9-10, poz. 169). Art. 107 § 1 K.p.a. nie przewiduje jako elementu składowego decyzji wskazania czy decyzja zapadła na posiedzeniu niejawnym czy też po przeprowadzeniu rozprawy. Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż postępowanie wyjaśniające nie musi być prowadzone w formie rozprawy, jeżeli nie występują przesłanki wymienione w art. 89 K.p.a. ani przepisy szczególne nie stanowią o obowiązku przeprowadzenia rozprawy i wówczas postępowanie takie prowadzone jest wtedy, gdy do udowodnienia stanu faktycznego wystarczające są dokumenty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1.02.2001 r., sygn. akt IV SA 2085/98, opub. w LEX nr 55752). W niniejszej sprawie zaistniały takie okoliczności. Nadto wnioskodawca brał udział w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją i nic nie stało na przeszkodzie, aby zapoznał się z protokołem posiedzenia niejawnego, na którym to posiedzeniu rozpatrzono sprawę, zakończoną zaskarżoną decyzją.

Nadto Kolegium Odwoławcze zauważyło, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zawarte zostały ogólne rozważania na temat nieodwracalnych skutków prawnych, które mogło wywołać orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. Odnosząc się do tej kwestii Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że rozważenie nieodwracalnych skutków prawnych można, zgodnie z art. 156 § 2 K.p.a., odnosić wyłącznie do skutków prawnych wywołanych przez decyzję nieważną, a nie do zdarzeń prawnych, które wynikają z innych decyzji czy czynności cywilnoprawnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.04.2007 r., sygn. akt I OSK 755/06, opub. w LEX nr 337023). Bezpośrednim skutkiem prawnym jaki wywołało orzeczenie jest nabycie własności przez Państwo z równoczesnym pozbawieniem własności dotychczasowego właściciela nieruchomości objętej orzeczeniem. Skutek ten w ocenie Kolegium Odwoławczego nie należy do nieodwracalnych skutków prawnych, a zatem nie ma przeszkód do stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia. Wszelkie późniejsze zdarzenia, np. takie jak zbycie nieruchomości, nie należą do bezpośrednich skutków prawnych wywołanych poprzez przedmiotowe orzeczenie.

Skargę na powyższą decyzję wniósł w ustawowym terminie Skarb Państwa Lasy Państwowy Nadleśnictwo Ł. w Ł. reprezentowany przez adwokata J.B. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 r. [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].04.2008 r. sygn. akt [...] oraz o zasądzenie od Kolegium na rzecz Nadleśnictwa kosztów postępowania w niniejszej sprawie wraz z kosztami zastępstwa prawnego w taryfowej wysokości.

Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności:

- art.107 § 1 K.p.a. w ten sposób,. że osnowa decyzji stanowi o ustaleniu prawa, a rozstrzygnięcia musi być sformułowane w taki sposób, aby możliwe było następnie wykonanie decyzji, co wynika z tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.06.1998 r. I SA /Łd 1478/96 w której stwierdza się, że "rozstrzygnięcie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia a osnowy skarżonych decyzji takich podstawowych wymogów nie spełniają;

- art. 77 K.p.a. w tym zakresie, że nie został ustalony przedmiot postępowania, a w szczególności oznaczenie nieruchomości, której właścicielem miał być poprzednik prawny wnioskodawczyni i innych wykazanych uczestników postępowania, zaś dokumenty załączone do wniosku A.K. nie zawierają właściwych potwierdzeń Starostwa Powiatowego w G. , mapy - wyrys z pierwowzoru scaleniowego wsi Ł. z 1938 r. oraz mapy ewidencji gruntów zalegalizowane są jedynie pieczątką geodety, załączony do akt wypis uproszczony z rejestru gruntów zawiera klauzulę "nie przeznaczony do dokonania wpisu do KW", mapy nie zawierają potwierdzeń osoby prowadzącej powszechną ewidencję gruntów - co jest niezgodne z rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. i stanowi rażące naruszenie prawa;

- art. 7 K.p.a., gdyż nie poczynienie ustaleń opisanych wyżej narusza interes społeczny, w tym przypadku Skarbu Państwa Lasów Państwowych w którego imieniu działa Nadleśnictwo Ł. jako wnioskodawca w niniejszej sprawie;

- art. 80 K.p.a. w tym zakresie, że skarżone orzeczenia zapadły z pominięciem całokształtu materiału dowodowego, a w szczególności oznaczenia przedmiotu postępowania jak też ostatecznie bezpośrednio nie ustalono czy w danym przypadku chodzi o nazwisko i imię W. czy też B.J.

- art. 156 § 2 K.p.a. w ten sposób, że nieruchomość zasadzona lasem, a stanowiąca uprzednio nieruchomość rolną zmieniła swoją strukturę, zmieniła się jej wartość i przeznaczenie i stanowi obecnie strategiczny zasób naturalny kraju.

Dodatkowo zarzucono zaskarżonej decyzji nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności ustalenia do jakiej miejscowości został przesiedlony poprzednik prawny wnioskodawczyni i innych uczestników W.J. jak też uzyskanie ze Starostwa Powiatowego właściwego dla miejsca przesiedlenia informacji, czy W.J. w miejscowości przesiedlenia otrzymał nieruchomość zamienną za nieruchomości pozostawione we wsi Ł. w oparciu o takie tytuły prawne jak akt nadania ziemi, orzeczenie, względnie decyzję o wykonaniu aktu nadania ziemi, decyzję o zwolnieniu z obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa, gdyż przedmiotowe ustalenia mają istotne znaczenie dla rozpatrywanej nawet w tym trybie sprawy.

Zarzucono również nie wyjaśnienie nieodwracalności skutków prawnych decyzji - czy obsadzenie lasem przez aktualnego właściciela pola uprawnego poprzedniego właściciela, włączenie tego obszaru do planowej gospodarki leśnej, właściwa eksploatacja obecnie 50-cio letniego lasu nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych, skoro aktualna wartość nieruchomości stanowiącej las jest znacznie wyższa od wartości pola uprawnego niskiej klasy gruntu, a nakłady z tym związane poniosło wyłącznie Nadleśnictwo bez udziału osób trzecich, a przedmiotowa nieruchomość jest obecnie nieruchomością leśną. Podniesiono w skardze, że wydanie orzeczenia "w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej położonej we wsi Ł. stanowiącej własność W.J. " nie jest jasne i nie wiadomo co ona ma oznaczać, skoro nie kwestionuje się całości orzeczenia PPRN w G. , które miało być wydane z naruszeniem przepisów art. 75 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem oraz art.1, 2 i 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych na terenie byłego województwa r. , skoro nieruchomość W.J. nie została w danym przypadku indywidualnie oznaczona, więc do jakiej konkretnej nieruchomości została stwierdzona nieważność orzeczenia PPRN w G. powołanego wyżej.

Wskazano również na niezgodność orzeczenia z treścią art. 2 i art. 7 ustawy z dnia 6.07.2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju w tym lasów państwowych stanowiących własność Skarbu Państwa, według której lasy nie podlegają przekształceniom własnościowym, a roszczenia osób fizycznych byłych właścicieli, spadkobierców z tytułu utraty prawa własności mają być zaspokajane w formie rekompensat wypłacanych ze środków budżetu Państwa na podstawie odrębnych przepisów.

Skarżący podkreślił, iż nie można stwierdzić nieważności decyzji, bowiem na dzień dzisiejszy na gruntach objętych postępowaniem w niniejszej sprawie Nadleśnictwo w oparciu o plan urządzania lasu prowadzi trwale zrównoważoną gospodarkę leśną z uwzględnieniem między innymi takich celów jak: zachowanie lasów i korzystnego ich wpływu na klimat, powietrze, wodę i glebę, ochronę lasów zwłaszcza lasów i ekosystemów leśnych stanowiących naturalne fragmenty rodzimej przyrody oraz zachowanie różnorodności przyrodniczej, zachowanie leśnych zasobów genetycznych, walorów krajobrazowych, potrzeb nauki, ochrony wód powierzchniowych i głębinowych, retencji zlewni, produkcji na zasadzie racjonalnej gospodarki drewna oraz surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu.

Nadto zdaniem skarżącego zaszły nieodwracalne skutki na spornym gruncie, co stanowi przesłankę negatywną do stwierdzenia nieważności decyzji. Obsadzenie lasem w kompleksie nieruchomości stanowiącej uprzednio własność poprzednika prawnego wnioskodawczyni i pozostałych uczestników przez aktualnego właściciela, włączenie tego areału do planowej gospodarki leśnej właściwa eksploatacja obecnie ponad 50-cio letniego lasu stanowi, iż nieruchomość spełnia cele społeczne jako las. Skarżący wskazał, iż nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej musi być rozpatrywana w zakresie obowiązywania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, a tym przypadku ustawy o lasach oraz ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju w tym lasów państwowych stanowiących własność Skarbu Państwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze złożyło odpowiedź na skargę z wnioskiem o jej oddalenie.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze przez Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. w Ł. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [....].07.2008 r. i stwierdziło, iż wydało zaskarżoną decyzję na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na to, iż w przedmiotowej skardze podniesione zostały zarzuty, będące już przedmiotem rozważań Samorządowego Kolegium Odwoławczego , zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż organ administracyjny właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W swej decyzji orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach, dotyczących istoty sprawy. Działanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 K.p.a. wymaga innego podejścia do sprawy niż w I-instancji lub przed organem odwoławczym. Organ administracyjny oceniał kwestie czysto prawne, które winny być rozstrzygane według zasad stosowania kasacji. Z tego też względu organ nie mógł podejmować czynności postępowania zmierzających do załatwienia sprawy co do jej istoty. Taką czynnością z pewnością byłoby ustalenie danych dotyczących przejmowanych nieruchomości, bowiem prowadziłoby do ustalenia przez organ nadzoru jaka powinna być treść rozstrzygnięcia zawartego w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Kodeks postępowania administracyjnego nie wyklucza możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w części, ale musi to być faktycznie istniejąca cześć decyzji, dająca się wyodrębnić z rozstrzygnięcia zawartego w ocenionej decyzji. Zatem skoro badane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie w ogóle nie zawiera danych dotyczących poszczególnych przejmowanych nieruchomości od osób wymienionych w tym orzeczeniu, zamieszczając jedynie wzmiankę przy poszczególnych nazwiskach co do zabudowań, to niedopuszczalne jest stwierdzenie nieważności tego orzeczenia w części, której faktycznie w orzeczeniu tym nie ma. Kolegium podtrzymało swoje stanowisko, iż ustalenie do jakiej miejscowości został przesiedlony W.J oraz czy otrzymał w miejscu przesiedlenia lub w innej miejscowości nieruchomość zamienną nie ma znaczenia dla oceny legalności decyzji o przejęciu.

Uznając, iż w kwestionowanym orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej pod pozycją [...] wymieniony został poprzednik prawny wnioskodawczyni A.K. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło się na piśmie Starostwa Powiatowego w G. z dnia 27.04.2004 r. (w odpowiedzi na pismo Wojewody ), z którego jednoznacznie wynika, iż zgodnie z rejestrem pomiarowo klasyfikacyjnym stanu posiadania, założonego w 1949 r. dla wsi Ł. wpisane są nazwiska J.W. s. G. i J. T. z adnotacją Lwh [...], [...], [...], [...], [...] wysiedlony akcją "W", nie występuje nazwisko J.B. , która to okoliczność została w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniona.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego nie wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji nieodwracalności skutków prawnych decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do przekonania, że skutkiem prawnym jaki wywołało orzeczenie o przejęciu nieruchomości wydane w trybie rozporządzenia z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach woj. białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, jest nabycie własności przez Państwo z równoczesnym pozbawieniem własności dotychczasowego właściciela nieruchomości orzeczeniem. Skutek ten w ocenie Kolegium nie należy do nieodwracalnych prawnych, a zatem nie ma przeszkód - biorąc pod uwagę wcześniejsze ustalenia - do stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia.

Wszelkie późniejsze zdarzenia, zdaniem Kolegium Odwoławczego, jak zbycie nieruchomości czy też oddanie w użytkowanie wieczyste, nie należą do bezpośrednich skutków prawnych wywołanych poprzez poprzednie orzeczenie. Nawet bowiem gdyby nieruchomość przejęta przez Państwo została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, to fakt ten nie może uzasadniać tezy, że orzeczenie o przejęciu wywołało nieodwracalne skutki prawne. Art. 156 § 2 K.p.a. nie mówi bowiem o nieodwracalności skutków prawnych w ogóle, a o nieodwracalności skutków prawnych wywołanych tą konkretną decyzją. Stanowisko w zakresie interpretacji wywoływania nieodwracalnych skutków prawnych zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 1.10.2001 r., sygn. akt IV SA 835/01 - w którym stwierdził, że skutki prawne wywołane nie przez decyzję o przejęciu na rzecz Państwa, ale przez późniejsze zdarzenia, nie mogą stanowić podstawy do oceny, że tym samym decyzja o przejęciu wydana z rażącym naruszeniem prawa wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Na rozprawie pełnomocnik Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymał wnioski zawarte w odpowiedzi na skargę i wskazał na wszczęty spór kompetencyjny w zakresie właściwości organów w takich sprawach jak ta, będąca przedmiotem rozstrzygnięcia sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.". Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 r. sygn. akt [...] oraz poprzedzającą ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2008 r. sygn. akt [...].

Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1802/06 w tej sprawie właściwym organem do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia (części orzeczenia) byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. winno być właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze. Takim organem jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze i to ono prowadziło postępowanie administracyjne w tej sprawie. W związku z tym Sąd w tej konkretnej sprawie uznał, że kwestia właściwości organu została już przesądzona ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1802/06, w którym to wyroku sąd administracyjny w istocie jedynie rozważał właściwość organu do prowadzenia postępowania i stwierdził, że takim organem jest samorządowe kolegium odwoławcze. Tym samym w tej sprawie ten wyrok w zakresie wskazania właściwości organu ma znaczenie podstawowe. Stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądowym wiążą w danej sprawie sąd i organ administracyjny. Przy czym Sąd ustala, że tylko w tej sprawie właściwym było samorządowe kolegium odwoławcze.

Odnosząc się do kwestii merytorycznych należy wskazać, że zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż w tej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca stwierdzenie nieważności w części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. w zakresie rażącego naruszenia prawa.

Rażące naruszenie prawa dotyczy art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.), art. 1, art. 2 i art. 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339), zwany dalej w skrócie "dekretem" oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1050 r. . Nr 45, poz. 416).

Zgodnie z art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnem organ wydający decyzję winien zamieścić w niej osnowę rozstrzygnięcia. Osnowa decyzji (orzeczenia) wydana na podstawie dekretu powinna:

1. określać nieruchomość ziemską, do której tytuł prawny miał dany podmiot, który nie sprawował nad nią władztwa,

2. wskazywać dane tej nieruchomości, obejmujące obszar, numery ewidencyjne działek, granice, a gdy dane te były zatarte opis granic zespołu gruntów składających się na tę nieruchomość lub wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczały ten zespół gruntów.

Żadnych z tych oznaczeń nie zawiera orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...].1956 r. i to stanowi rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem.

Dodatkowo, jak słusznie podnosiła to wnioskodawczyni w postępowaniu administracyjnym, § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany nakazywał, aby w przypadku, gdy granice przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskie były zatarte, określenia przedmiotu nabycia na rzecz państwa własności dokonywano poprzez opis granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości, lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów. Oznacza to, że nawet wówczas, gdyby nabywane w tym trybie na rzecz Państwa (Skarbu Państwa) nieruchomości nie miały wyraźnie określonych granic, orzeczenie właściwego organu nie mogło nie określać takich nieruchomości. W tej zaś sprawie nie ulega zaś żadnej wątpliwości, że w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...].1956 r. nie wskazano w ogóle na jakiekolwiek nieruchomości W.J. , a taki obowiązek wynikał z powołanych przepisów i to nawet wówczas, gdyby nie dało się dokładnie ustalić ich granic.

Należy również wskazać i na to, że tak wydana decyzja prowadzić powinna do niewykonalności tego orzeczenia i nie mogła być ona tytułem wykonawczym skierowanym na odebranie nieruchomości.

Powyżej przytoczone rozważania prowadziły do jedynie możliwego wniosku, a mianowicie do konieczności stwierdzenia nieważności części decyzji PPRN w G. z dnia [...] 1956 r.

Przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. nie przewidywały przejmowania z mocy prawa tych gruntów, które nie były we władaniu właścicieli, lecz dopuszczały możliwość takiego przejęcia i nie mogły być traktowane jako podstawa nacjonalizacji gruntów przez wydanie orzeczeń administracyjnych, które orzekały o przejmowaniu areału wskazanego tylko co do wielkości powierzchni bez wyszczególnienia gruntów składających się na nieruchomość ziemską, należącą do danego właściciela. Zgodnie z art. 3 dekretu to właścicielom nieruchomości przejętych na własność Państwa przysługiwała możliwość nabycia gruntów rolnych, a na poczet ceny nabycia zaliczana była wartość nieruchomości przejętej (art. 7 dekretu), stąd dla zapewnienia właścicielom możliwości ubiegania się o grunty rolne na zasadach wymienionych w art. 5 dekretu niezbędnym było wskazanie w decyzji o przejęciu gruntów danych dotyczących przejmowanej nieruchomości przez podanie danych co do ich powierzchni. Brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej stanowiącego osnowę decyzji w rozumieniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnem ocenić należy jako rażące naruszenie art. 1, 2 i 3 dekretu z 27 lipca 1949 r., bowiem prowadziło ono do niemożności uzyskania przez osobę której odjęto tym orzeczeniem tytuł własności, możliwości uzyskania ekwiwalentu w postaci zarachowania wartości przejętych gruntów na poczet ceny nabycia innych gruntów rolnych zgodnie z art. 5 dekretu.

Nie sposób też pominąć, iż dla nieruchomości posiadających urządzoną księgę wieczystą decyzja stanowiła podstawę dla dokonania odpowiedniego wpisu w zakresie tytułu własności Państwa, stąd niezbędne było dokładne określenie przedmiotu przejęcia. W myśl art. 75 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnem każda decyzja winna zawierać osnowę rozstrzygnięcia. W przypadku decyzji wydawanych na mocy wymienionego dekretu osnowa decyzji spełniająca wymagania cytowanego przepisu winna określając nieruchomość ziemską, do której tytuł prawny miał dany podmiot, który nie sprawował nad nią władztwa - wskazywać dane tej nieruchomości obejmujące obszar granic położenia, gdy granice te były zatarte stosownie do § 1 rozporządzenia z 16.09.1950 r. i numery ewidencyjne działek. Nieokreślenie przedmiotu przejęcia w osnowie decyzji ocenić należy jako rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnem, bowiem prowadziło ono do niewykonalności takiej decyzji i nie mogło stać się tytułem wykonawczym nakierowanym na odebranie nieruchomości. Jeśli zatem akt ten ostatecznie został wykonany, to stało się tak wyłącznie dlatego, iż wykonywały go organy Państwa, które nie respektowało nawet własnych stanowionych przez siebie przepisów i które było zaprzeczeniem praworządności określanej obecnie jako państwo prawa.

Nie są zasadne argumenty podniesione w skardze. Sąd nie podziela poglądu, jakoby w tej sprawie naruszono art. 107 § 1 K.p.a. i art. 77 § 2 K.p.a. poprzez brak jasnego i precyzyjnego rozstrzygnięcia oraz nie określenia szczegółowo tych nieruchomości, których właścicielem był W.J. Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...].04.2008 r. wyraźnie określają swój przedmiot, jakim było stwierdzenie nieważności w opisanej tą decyzją części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...]1956 r. W tym postępowaniu, dotyczącym stwierdzenia nieważności, organ administracyjny nie mógł ustalać szczegółowo nieruchomości objętych orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...]1956 r. Trafnie podniosło w odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze , iż w takim postępowaniu jaki miało miejsce w tej sprawie, kwestia wykazania nieruchomości przejętych przez Państwo w ogóle nie wchodziła w rachubę. Właśnie jednym z głównych zarzutów skierowanych do przedmiotowego orzeczenia było nie wskazanie, jakie to nieruchomości W.J. zostały przejęte przez Państwo i ustalanie tej okoliczności stanowiłoby w istocie merytoryczne rozpoznawanie sprawy. Ponieważ kwestowane orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nie określało tych nieruchomości, nie mogło ich określać również Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jeszcze raz należy bowiem podnieść, że w postępowaniu dotyczących stwierdzenia nieważności bada się jedynie, czy w dacie podjęcia danej decyzji nie doszło do naruszenia prawa określonego w art. 156 K.p.a. i nie wolno badać merytorycznie sprawy.

Okoliczność ustalenia prawidłowego imienia W.J. została, wbrew twierdzeniom skarżącego, wyjaśniona w trakcie postępowania. Nie są zasadnym i te zarzuty skargi, które dotyczą niekompletności zebranego materiału dowodowego i dokonanie wadliwych ustaleń. Wszystkie istotne okoliczności zostały ustalone. Wykazano w dostateczny sposób, że w 1956 r. miejsce zamieszania W.J. powinno być znane organom administracyjnym, ponieważ był on w tym czasie zameldowany na pobyt w Z . Fakt dokładnego ustalenia nieruchomości W.J. również nie powinien być problemem dla ówczesnego prezydium Powiatowej Rady Narodowej, skoro w tym postępowaniu, po ponad 50 latach następca prawny po W.J. wnioskodawczyni A.K. w dostateczny sposób wykazała numery działek gruntowych i ich powierzchnię, która mogła być objęta tym orzeczeniem. Ustalono również, że W.J. nie otrzymał żadnej nieruchomości zamiennej za utracone mienie. Ponadto w toku postępowania istniała możliwość składania wniosków dowodowych także z inicjatywy stron.

Nie jest zasadnym powoływanie się na naruszenie interesu społecznego zaskarżoną decyzją w tym zakresie że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe jako jednostka organizacyjna Skarbu Państwa prowadzi zrównoważoną gospodarkę leśną na tym obszarze i jej działania zmierzają do ochrony zasobów naturalnych (klimatu, powietrza, wody, itp.). Żaden z przepisów K.p.a. nie pozwala na odstąpienie od stwierdzenia nieważności z powołaniem się na interes społeczny. Samo zaś powoływanie się na interes społeczny winno wynikać z ochrony prawnie zdefiniowanych dóbr, które byłyby ograniczone lub zniweczone działaniem organu administracji. Innymi słowy powoływanie się na ochronę interesu społecznego winny wskazywać, że wydanie danej decyzji doprowadzi do naruszenia przepisów chroniących dane dobra. Nie można zaś w żadnym zakresie stwierdzić, że – abstrahując od zasadności samego powoływania się na przesłankę "ochrony interesu społecznego" – wydanie zaskarżonej decyzji automatycznie powoduje zniweczenie zasady prowadzenia trwałej i zrównoważonej gospodarki leśnej.

Nie jest zasadnym argument dotyczący wywołania orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...].1956 r. nieodwracalnych skutków prawnych polegających na tym, że obecnie na tym obszarze został urządzony las i właściwa eksploatacja 50-letniego lasu stanowi nieodwracalny skutek prawny a wartość tego lasu jest większa niż wartość gruntów rolnych. Już sama nazwa tej przesłanki "nieodwracalne skutki prawne" oznacza, że nie chodzi o jakiekolwiek skutki, ale tylko o skutki prawne. Takimi nie są zaś ani urządzenie lasu, ani prowadzenie gospodarki leśnej, ani tym bardziej wartość takiego lasu lub przekazanie na jego urządzenie nakładów. Wszystkie te argumenty wskazują na skutki faktyczne. Okoliczność, że dany obszar stanowi las, wynika z ewidencji gruntów a taka ewidencja stanowi odzwierciedlenie stanu faktycznego, a nie prawnego. Przesłanką faktyczną są nakłady na urządzenie lasu i jego wartość. Wszystkie okoliczności, na jakie powołuje się skarżący dotyczą okoliczności, które nastąpiły już po wydaniu przedmiotowego orzeczenia. W tym miejscu można przytoczyć wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 31.08.2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 173/07, opub. w LEX nr 362497, zgodnie z tezą którego "skutki prawne wywołane nie przez decyzję nacjonalizacyjną, ale przez późniejsze zdarzenia, nie mogą stanowić podstawy do oceny, że tym samym decyzja nacjonalizacyjna wydana z rażącym naruszeniem prawa wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.". Pogląd ten w pełni akceptuje Sąd w tej sprawie.

Sąd nie podziela również stanowiska, iż o nieodwracalnych skutkach prawnych można mówić w kontekście ustawy z 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1051 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 1 pkt 3 ww. ustawy do strategicznych zasobów naturalnych kraju zaliczono lasy państwowe, które stanowiąc własność Skarbu Państwa nie podlegają przekształceniom własnościowym, z zastrzeżeniem przepisów zawartych w ustawach szczególnych (art. 2 ww. ustawy).

Powołane przepisy nie mogą być traktowane jako nieodwracalny skutek prawny wywołany orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...].1956 r. ponieważ nieodwracalny skutek prawny musi wynikać z treści samej decyzji (orzeczenia administracyjnego), a nie późniejszej (po 45 latach od daty wydania orzeczenia) ustawy. Ponadto ta ustawa dotyczy ograniczeń w zakresie zmian własnościowych lasów państwowych, a nie badania legalności uzyskania statusu przez daną nieruchomość jako las państwowy. Innymi słowy ustawa ta dotyczy sytuacji, w której dana nieruchomość jako las państwowy nie może być (co do zasady) przekształcana. W tej zaś sprawie chodziło o coś innego, mianowicie wykazanie, że nieruchomości W.J. w ogóle nie powinny stać się własnością Państwa, bo w dniu [...]1956 r. wydano orzeczenie w tym zakresie z rażącym naruszeniem prawa. Ustawa z 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju w żadnym zakresie nie ogranicza przed stosowaniem art. 156 K.p.a. i w tej sprawie nie chodzi o dokonywanie przekształceń własnościowych w rozumieniu ustawy z 6 lipca 2001 r., ale o stwierdzenie, że do żadnych przekształceń nie powinno dojść, bo o nabyciu własności przez Państwo orzeczono z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenie nieważności orzeczenia przejmującego na własności Państwa nieruchomości nie stanowi o przekształceniu własnościowym lasu państwowego, ale dotyczy tylko wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego mocą którego nastąpiło nabycie własności przez Państwo (Skarb Państwa).

Tym samym należy stwierdzić, że następcy prawni byłych właścicieli po wyeliminowaniu z obrotu prawnego aktu administracyjnego orzekającego o przejściu przedmiotowych nieruchomości na własność Państwa, mają roszczenia dotyczące tych nieruchomości. Roszczenia te jednak zostały ograniczone art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, zgodnie z którym roszczenia spadkobierców byłych właścicieli z tytułu utraty zasobów stanowiących obecnie strategiczny zasób naturalny kraju zostaną zaspokojone w formie rekompensat wypłaconych ze środków budżetu państwa na podstawie odrębnych przepisów.

Tym samym ustawodawca jedynie ograniczył sposób realizacji roszczeń byłych właścicieli lub ich spadkobierców, a przy tym roszczenia te tylko wówczas mogą pojawić się, jeżeli przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa (Skarbu Państwa) nastąpiło z naruszeniem obowiązujących przepisów. Jeżeli bowiem daną nieruchomość przejęto z zachowaniem obowiązujących przepisów, to wówczas nie powstaje roszczenie byłych właścicieli związane z utratą własności.

W ocenie Sądu w tej sprawie nie było przeszkód przed stwierdzeniem nieważności części decyzji. Jeżeli bowiem można stwierdzić nieważność całości decyzji, to tym bardziej można stwierdzić jej część, o ile można wyodrębnić zakres rozstrzygnięcia administracyjnego podlegającego w takim zakresie stwierdzeniu nieważności. Analogiczne stanowisko odnoście możliwości stwierdzenia w części nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1954 r. właśnie w zakresie stosowania dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 4 lipca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2270/05, opub. w LEX nr 258385.

Mając powyższe na uwadze tak zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie są obarczone wadami określonymi w art. 145 P.p.s.a. i w związku z tym skarga podlega, stosownie do art. 151 P.p.s.a – oddaleniu.