Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1220/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 4, 38,50
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał w dniu [...] r. decyzję, rozpoznaniu odwołaniu T. O., dalej "rolnik, w której utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu k. z siedziba w S. w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej, dalej "płatności rolnośrodowiskowe", na rok 2013 w łącznej kwocie [...] zł.

Wskazać należy, że w dniu 16 maja 2013 r. do biura ARiMR wpłynął wniosek T. O. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2013 r. W dniu 29 sierpnia 2013 r. do biura ARiMR wpłynęło pismo rolnika, w którym poinformował organ o wystąpieniu szkód łowieckich na działkach z uprawa jabłoni domowej i wystąpieniu do Koła Łowieckiego o oszacowanie strat. W dniu 19 września 2013 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzono kontrolę w związku z realizowanym programem rolnośrodowiskowym. Dane z kontroli przestawiono w tabeli z znaczeniem działki rolnej, realizowanego pakietu i wariantu, grupy upraw, rośliny uprawnej, powierzchni działki zadeklarowanej we wniosku, powierzchni działki stwierdzonej podczas kontroli, kodu nieprawidłowości. Organ przedstawił wyjaśnienie kodów. Z powyższej kontroli został sporządzony raport wraz z dokumentacją fotograficzną. Rolnik podpisał ww. raport w dniu kontroli. Pismami z dnia 25 września 2013 r. i 10 listopada 2013 r. rolnik wniósł zastrzeżenia do kontroli i podał, że kwestionuje zapisy raport, m.in. z uwagi na sposób przeprowadzenia kontroli, tj. z wnętrza samochodu w odległości [...] m od nasadzeń w czasie padającego deszczu. Pismami z dnia 17 października 2013 r. i 27 listopada 2013 r., organ poinformował rolnika, że zastrzeżenia jego nie zostały uwzględnione z uwagi na wniesienie ich po podpisaniu ww. raportu. Podpisanie raportu przez rolnika świadczyło, że zgodził się z jego ustaleniami. Okoliczność podniesiona przez rolnika, że uczestniczył w czynnościach kontrolnych w godzinach porannych nie ma znaczenia dla sprawy, wobec zapewnienia stronie możliwości uczestniczenia w tych czynnościach. Organ wskazał przepisy dotyczące obsady drzew oraz warunków materiału szkółkarskiego w związku z płatnościami rolnośrodowiskowymi. Pismem z dnia 9 grudnia 2013 r. rolnik wniósł o przesłuchanie pracowników ARiMR, którzy dokonali kontrolę w jego gospodarstwie w dniu 19 września 2013 r. na okoliczność sposobu dokonania tej kontroli i zawartych w raporcie jej ustaleń. Pismem z dnia 13 stycznia 2014 r., odpowiadając na pisma rolnika z dnia 29 grudnia 2013 r. i 3 stycznia 2014 r., organ poinformował rolnika o przyczynach przekazania mu korekty ww. raportu i możliwości zapoznania się z dokumentacją tej kontroli w biurze organu. Pismem z dnia 16 stycznia 2014 r., odpowiadając na pismo rolnika z 16 stycznia 2014 r., organ poinformował rolnika o przyczynach przekazania mu korekty ww. raportu dotyczących powierzchni działki G i zastosowanych kodów nieprawidłowości oraz możliwości zapoznania się z dokumentacją tej kontroli w biurze organu. Wskazać należy, że poza powyższą kontrolą w gospodarstwie rolnika w dniu 28 listopada 2013 r. przeprowadzono kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności weryfikującą realizację działań naprawczych z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości w 2012 r. w obszarze przestrzegania norm minimalnych dobrej kultury rolnej. Na działce G stwierdzono, że na obszarze [...] ha rolnik nie przeprowadził wymaganego koszenia i usunięcia okrywy roślinnej w terminie do dnia 31 lipca 2013 r., co skutkowało zastosowaniem kodu N.04.1 i przypisaniem określonych punktów z uwagi na stwierdzone naruszenie. W dniu 25 lutego 2014 r. organ pierwszej instancji wydał postanowienie o oddaleniu wniosku dowodowego rolnika w postaci przesłuchania pracowników organu, którzy dokonali kontroli w dniu 19 września 2013 r.

Organ pierwszej instancji wydał w dniu 27 lutego 2014 r. decyzję, w której przyznał rolnikowi płatności rolnośrodowiskowe za 2013 r. w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie [...] zł. Według organu, na działce rolnej G (działka ewid. Nr [...] obręb Ł., gmina D., powiat k.) stwierdzono brak przestrzegania normy N.04 oraz N.04.1 na powierzchni [...] ha, co oznaczało, że na całości działki rolnej okrywa roślinna nie była koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca lub były wypasane zwierzęta na niej w okresie wegetacyjnym traw. Całość traw nie była utrzymana zgodnie z normami rozporządzenia ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211 ze zm.). Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434 ze zm.) i art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009 r., str. 1 ze zm.), dalej "rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009", określono procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności wynoszącą 9%. Organ podał, że w 2012 r. w gospodarstwie rolnika kontrola na miejscu wykazała nieprawidłowości skutkujące zmniejszeniem płatności o 1%. Wówczas rolnikowi nakazano usunięcie tych nieprawidłowości i poinformowano go, że ww. niezgodności zostaną objęte kontrolą w 2013 r. W trakcie kontroli w 2013 r. ustalono, że w wariancie 2.3- trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), że powierzchnia stwierdzona w jej trakcie wynosiła [...] ha i była mniejsza od zobowiązania jakie rolnik zaciągnął w 2011 r., tj. [...] ha. Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361), dalej "rozporządzenie rolnośrodowiskowe", rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody, Zgodnie z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej

o [...] % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Organ wskazał, że kontrolerzy nadali kod 06 dla całego gospodarstwa, w związku ze zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych. Wobec czego powyższa płatność została pomniejszona o [...] % za każdy wariant w pakiecie rolnictwa ekologiczne. Działce G przyznano kod E4, który świadczył o braku koszenia lub wypasu lub gdy koszenie albo wypas były w niewłaściwym terminie. Kontrolerzy stwierdzili niewykoszenie na [...] ha, co skutkowało wykluczeniem tej działki z płatności zgodnie z załącznikiem nr 7 rozporządzenie rolnośrodowiskowe. Organ przedstawił sposób wyliczenia tej płatności, sankcje i potrącenia.

W zakresie wariantu 2.1 – uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), organ wskazał na zmniejszenie przyznanej płatności związane z sankcją [...]% w związku z niezachowaniem powierzchni trwałych użytków zielonych oraz z sankcją [...]% w związku z niewykoszeniem [...] ha. Organ przedstawił sposób wyliczenia płatności. Kontrolerzy zastosowali dla działki F kod DR52 oraz kod DR50 dla działek A i F.

Odnośnie wariantu 2.10-uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawienia), organ wskazał, że dla działki C zastosowano kod E6, E2, E7, gdyż rolnik nie prowadził produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz nie zachował należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań i rolnik nie utrzymywał minimalnej obsady drzew. Na działce C stwierdzono [...] szt. żywych drzew, [...] szt. suchych drzew i [...] szt. niespełniających wymogów. Plantacja nie owocuje. Dla działki D zastosowano kod E6, E2, E7. Na działce D stwierdzono [...] jabłoni żywych, [...] suchych drzew i [...] niespełniających wymogów. Plantacja nie owocuje. Dla działki E zastosowano kod E6, E2, E7. Na tej działce stwierdzono [...] szt. żywych drzew, [...] szt. suchych drzew i [...] niespełniających wymogów. W trakcie kontroli stwierdzono, że jabłonie żywe na ww. działkach miały średnią wysokość [...]m, średnia średnica [...] cm, rozstaw drzew 8mx9m. Ww. działkom przyznano także kod DR52.

Organ przywołał treść § 50 ust. 1 i ust. 3 oraz § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W przypadku pakietu 2 rolnictwo ekologiczne płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w zał. nr 4 do ww. rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r., Nr 29, poz. 189 ze zm.), sadzonki drzew owocowych powinny mieć nie mniej niż 80 cm wysokości (mierząc od szyjki korzeniowej) przy średnicy pnia nie mniejszej niż 8 mm (mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia) oraz powinny mieć nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni bocznych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku (część B zał. nr 9). Zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w zał. nr 3. W przypadku realizacji pakietu 2 rolnictwo ekologiczne wymogiem jest prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny i ochronę gleby a dodatkowo w zakresie wariantu 2.10- uprawy sadownicze i jagodowe utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady)-dla uprawy jabłoni domowej minimalna obsada wynosi 125 szt./ha. W przypadku działki C rolnik winien utrzymywać obsadę drzew w ilości [...] zł z zachowaniem granicy błędu do 5% wymaganej obsady w ilości [...] szt. W przypadku działki D rolnik winien utrzymywać obsadę drzew w ilości [...] zł z zachowaniem granicy błędu do 5% wymaganej obsady w ilości [...] szt. W przypadku działki E rolnik winien utrzymywać obsadę drzew w ilości [...] zł z zachowaniem granicy błędu do 5% wymaganej obsady w ilości [...] szt. Podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzono na działce C-[...] szt., D-[...] szt., E-[...] szt. drzew jabłoni. Organ wskazał na § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W przypadku stwierdzenia nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu 5% wymaganej obsady) w zakresie wariantu 2.10- uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) płatność rolnośrodowiskowa podlega zmniejszeniu w odniesieniu do działki rolnej, na której stwierdzono dane uchybienia w wysokości 100% płatności.

Wobec stwierdzenia, że materiał szkółkarski na ww. działkach nie spełniał określonych ww. wymagań, odmówiono przyznania płatności na 2013 r. w zakresie wariantu 2.10 dla tych działek. Z uwagi na ustalenie, że rolnik nie prowadził produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturę rolną oraz niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby oraz niezachowanie minimalnej obsady drzew na ww. działkach, przedmiotowe płatności podlegały zmniejszeniu w wysokości 100% płatności. Odnośnie zaświadczenia wydanego przez jednostkę certyfikacyjną, organ stwierdził, że zostało ono wydane w innym celu.

Rolnik wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym stwierdził, że organ prowadził postępowanie w sposób nieprawidłowy przez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy i zebrania materiału dowodowego w sposób prawidłowy, naruszając art. 11 Kpa. W uzupełnieniu odwołania rolnik podał, że na terenie jego gospodarstwa występuje roślina chroniona przez co podjął on odpowiednie działania w celu jej ochrony. Ponadto, z uwagi na nieregularny przebieg granic pomiędzy działkami F i H precyzyjne ich wyznaczenie bez specjalistycznego sprzętu, którego rolnik nie posiada, mógł on popełnić błąd w ich zaznaczeniu na szkicu we wniosku. Wskazał, że zgłaszał Agencji szkody w obsadzie jabłoni spowodowane przez dzikie zwierzęta. Stosowny protokół został sporządzony przez koło łowieckie, lecz straty zostały mu zrekompensowane jedynie w części. Podtrzymał swoje zastrzeżenia wobec pracy inspektorów terenowych w czasie kontroli. Przedłożył pismo Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w S. i sprawozdanie eksperta przyrodniczego z weryfikacji występowania storczyków.

Organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazał, że zasadnicze znaczenie dla przyznania przedmiotowej płatności miały przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w tym § 50. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu

dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji

gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona

działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005

z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem

rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Przedmiotowa płatność przyznawana jest na podstawie § 9 ust. 2 pkt 3 lit.a rozporządzenia rolnośrodowiskowego do upraw sadowniczych wymienionych w zał. nr 4, które musza spełniać określone warunki zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego. Jedynie łączne spełnienie przez rolnika ww. przesłanek stanowi podstawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Załącznik nr 3 do rolnośrodowiskowego rozporządzenia zawiera określone warunki dla wariantu 2.10. Wysokość zmniejszeń określa zał. nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zdaniem organu odwoławczego, rolnik nie zachował należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin, nie prowadził produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, nie zachowa minimalnej obsady drzew. Powyższe wynikało z zebranego materiału dowodowego w postaci raportu i załączników do niego. Odnośnie zapisów w rejestrze działań agrotechnicznych dot. uzupełnienia obsady drzew na działce C, organ odwoławczy podał, że nie stanowiło to przyczyny dla której możliwe byłoby przyznanie płatności dla tej działki. Powyższe wynikało z tego, że wypłata tej płatności jest bezpośrednio uzależniona od spełnienia warunku wynikającego z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz wymogów z zał. nr 3 do ww. rozporządzenia, tj. parametrów drzew, minimalnej obsady drzew przez cały czas trwania zobowiązania. Odnośnie faktu zgłoszenia przez rolnika wystąpienia szkód łowieckich, organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 21 ust.3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), strona winna przedłożyć dowody na okoliczność wystąpienia tych okoliczności, czego w tym postępowaniu rolnik nie uczynił. Organ wyjaśnił, że zgłoszona szkoda przez rolnika jest kategorią siły wyższej, która może być przez Agencję rozważana w ramach odrębnego postępowania o zwrot nienależnych lub nadmiernie pobranych płatności. Jednakże fakt wystąpienia szkód łowieckich nie stanowi przesłanki do przyznania ww. płatności.

Organ odwoławczy wskazał, odnośnie działki G, że była ona w części nie skoszona, co przedstawiają zdjęcia. Na podstawie zdjęć i szkicu pomiarowego, część działki G nie była koszona przez cały jeden sezon wegetacyjny, co wynika występowania na nich rośliny bylicy, ostrożnia polnego, często w stadium generatywnym wydającym nasiona, czy zdrewniałych i suchych roślin. Odnośnie twierdzeń rolnika, o występowaniu na terenie działki G rośliny chronionej-storczyka, organ podał, że o takiej okoliczności rolnik winien zawiadomić na piśmie organ pierwszej instancji wraz z przedłożeniem odpowiednich dokumentów. Powyższe wynika, z pouczeń zawartych we wniosku o płatności. Z uwagi, że rolnik nie powiadomił o tym Agencji, prawidłowo organ pierwszej instancji zmniejszył rolnikowi należną płatność o 9%. Powyższy procent ustalono z uwagi na fakt wykrycia tego naruszenia (N.04.1) po raz drugi w gospodarstwie rolnika (poprzednia kontrola dotyczyła 2012 r.). Organ odwoławczy wskazał, że zastrzeżenia rolnika co do kontroli przeprowadzonej w jego gospodarstwie koncentrowały się co do sposobu obliczenia drzew. Zdaniem organu, z wykonanych zdjęć wynika, że kontrola była przeprowadzona prawidłowo. Organ odwoławczy ustosunkował się również do odmowy przeprowadzenia żądanego przez rolnika dowodu.

Okrywa roślinna winna być na nich koszona w terminie do dnia 31 lipca danego roku, usunięta bądź złożona w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych wypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn, w przypadku gdy nie było możliwe dotrzymanie terminu dwutygodniowego. Zdaniem organu, kontrola w gospodarstwie rolnika była przeprowadzona prawidłowo zgodnie z przepisami. Pomiar działek przeprowadzono poprawnie. Nieprawidłowości zostały szczegółowo opisane w raporcie z 19 września 2013 r. oraz udokumentowane materiałem fotograficznym i szkicami. Raport został poddany formalnej kontroli dokumentacji w biurze Agencji w zakresie szkiców pomiarowych i zastosowanych kodów nieprawidłowości, która to kontrola nie wykazała błędów. Rolnik złożył zastrzeżenia do raportu, na które nie zostały przez organ uwzględnione, lecz udzielono mu na składane pisma stosownych odpowiedzi.

Organ wskazał powody zmniejszenie przedmiotowej płatności o [...] % z powodu zmniejszenia łącznej powierzchni użytków zielonych w gospodarstwie, do utrzymania których na niezmniejszonym poziomie zobowiązał się rolnik. Organ przywołał stosowne przepisy. Organ podał, że występowanie rośliny chronionej nie spowodowało zmniejszenia trwałych użytków zielonych, lecz na wielkość nieskoszonego obszaru działki G.

Rolnik złożył skargę do Sądu na powyższą decyzję i wniósł o jej uchylenie oraz o zwrot poniesionych kosztów postępowania. Zarzucił organowi naruszenie art. 80, art. 7, 8, 9, 11, 107 § 3 Kpa. Zdaniem rolnika, postępowanie administracyjne nie było prowadzone poprawnie przez organ.

Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację, jak w zaskarżonej decyzji.

Sąd wskazał, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Płatność rolnośrodowiskowa przyznawana jest na podstawie rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 2. ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona

działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi",wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

W świetle § 4 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z następujących pakietów:

1) Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone;

2) Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne;

3) Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone;

4) Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000;

5) Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000; 6) Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie;

7) Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie;

8) Pakiet 8. Ochrona gleb i wód;

9) Pakiet 9. Strefy buforowe.

Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego

szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu (ust.2).

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia (ust.3).

Zgodnie z § 38 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości,

w części dotyczącej:

1) działek rolnych lub

2) zwierząt ras lokalnych, lub

3) miedz śródpolnych

– w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia (ust.2).

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 2).

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust.3).

W niniejszej sprawie w gospodarstwie rolnika przeprowadzono kontrolę w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego, której ustalenia miały wpływ na przyznanie płatności bezpośrednich. Kontrola odbyła się na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U z 2013 r., poz. 173 ze zm.). Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności raport. Raport podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany. W przypadku odmowy podpisania raportu przez podmiot kontrolowany raport podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując w raporcie stosownej adnotacji o odmowie podpisania raportu przez podmiot kontrolowany. W przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport. Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 Kpa). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sposób przeprowadzenia kontroli uregulowany został w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 168, poz. 1181 ze zm.). Na podstawie § 9 ww. rozporządzenia zastrzeżenia mogą być zgłaszane przez podmiot kontrolowany w terminie 14 dni od dnia otrzymania raportu, chyba że bezpośrednio po jej zakończeniu rolnik obecny podczas tej kontroli zgłosił te zastrzeżenia kontrolującemu.

Zdaniem Sądu, rolnikowi służy prawo do złożenia zastrzeżeń w terminie 14 dni również gdy był obecny w trakcie kontroli podpisał raport – co oznacza jego doręczenie. To, że rolnik może wnieść zastrzeżenia w bezpośrednio po jej zakończeniu, lecz nie zamyka mu drogi do ich wniesienia w terminie 14 dni.

Skarżący złożył zastrzeżenia, organ uznał je za niezasadne i uzasadnił swoje stanowisko. Na każde pismo skarżącego, organ wyczerpująco odpowiadał. Organ informował skarżącego o możliwości zapoznania się dokumentami i wyjaśniał przyczyny doręczenia mu skorygowanego raportu odnośnie trwałych użytków zielonych. Wobec czego, zdaniem Sądu, prawa skarżącego do czynnego udziału w sprawie było należycie chronione. Wskazać należy, że wniosek o przesłuchanie kontrolerów skarżący złożył, gdyż nie zgadzał się z treścią raportu. Miał on dostarczyć dowody na okoliczność sposobu przeprowadzenia kontroli oraz jej ustaleń. Zdaniem Sądu, organ postąpił prawidłowo, oddalając ten wniosek. Ustalenia zawarte są w raporcie, który jako dowód w sprawie podlega ocenie. Przesłuchanie świadków na okoliczność tych ustaleń nie mogłoby doprowadzić do zmiany ustaleń zawartych w tym raporcie. Skarżący mógłby wykazywać ich nieprawidłowości za pomocą innych środków dowodowych, mógłby zgłosić wniosek o jego przesłuchanie w charakterze strony czy też innych osób w charakterze świadków, które widziały przebieg kontroli. W toku postępowania skarżący stwierdził, że nie był obecny w czasie całej kontroli, mimo podpisania raportu. Ponadto według niego, kontrola został przeprowadzona z samochodu i wobec tego jej wyniki są błędne. Skarżący nie wyjaśnił, dlaczego tak uważa. Wskazać należy, że dane wynikające z raportu kontroli zostały poparte zdjęciami, które stanowią załącznik do tego raportu. Stan upraw na przedmiotowych działkach jest na nim dobrze widoczny.

Płatności przyznawane są do gruntów utrzymywanych zgodnie z normami. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211 ze zm.) w § 1 ust.1 określa, że grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:

1) w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata;

2) w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania:

a) płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej,

b) program rolnośrodowiskowy

- okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach. Uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca:

1) koszeniu lub

2) innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (ust.2).

W sprawie bezsporne jest niewykoszenie części działki G przez rolnika. Rolnik wyjaśnił przyczyny tego stanu rzeczy- ochroną storczyka. Sąd zgodził, się z organem, że okoliczność taka winna być zgłoszona Agencji niezwłocznie po jej wykryciu, gdyż miała ona wpływ na przyznanie płatności. Wskazać należy, że rolnik w złożonym wniosku o przyznanie płatności na określony rok zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętych wnioskiem oraz o każdej zmianie, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności. Tego skarżący nie uczynił, na powyższy fakt powołał się dopiero w postępowaniu odwoławczym. O takim obowiązku skarżący wiedział, gdyż świadczy o tym powiadomienie przez niego Agencji o szkodach w uprawach wyrządzonych przez dziką zwierzynę. Obowiązkiem rolnika jest prawidłowe określenie działek we w wniosku o płatności, gdyż ma to zasadnicze znacznie dla ich przyznania. Obowiązku tego rolnik nie może przerzucać na Agencję i usprawiedliwiać się niemożnością wyznaczenia granic działek na szkicu w powodu braku odpowiednich przyrządów.

Odnośnie faktu zgłoszenia przez rolnika wystąpienia szkód łowieckich, Sąd podzieli pogląd organu, że zgodnie z art. 21 ust.3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, strona winna przedłożyć dowody na okoliczność wystąpienia tych okoliczności, czego w tym postępowaniu rolnik nie uczynił. Zgłoszona szkoda przez rolnika jest kategorią siły wyższej, która może być przez Agencję rozważana w ramach odrębnego postępowania o zwrot nienależnych lub nadmiernie pobranych płatności. Jednakże fakt wystąpienia szkód łowieckich nie stanowi przesłanki do przyznania ww. płatności. Ponadto organy ustosunkowały się do dokumentów pochodzących z jednostki certyfikującej, wskazując na inny zakres jej działania od organów Agencji.

Zdaniem Sądu, zarzuty skargi były niezasadne. Organy administracyjne działały prawidłowo i nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Wyjaśniły wysokość przyznanych płatności i powody ich pomniejszenia. Przedstawiły przepisy i sposób wyliczenia tych płatności. Organy administracyjne zebrały materiał dowodowy, dokonały jego oceny i wywiodły z niego logiczne wnioski. Fakt, że skarżący z tego materiału dowodowego wywodzi inne wnioski, nie świadczy, iż organy naruszyły przepisy postępowania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddala skargę.