Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 115/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 3 ust.2 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: par.3 ust.1, par. 4 ust.1, par.12 pkt 1 i 2, par. 13 ust.1, ust. 2b i 2c
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 1i  4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 6, art. 7 ,art. 8, art. 9, art.10 par.3,art. 11, art. 145 par. 1 pkt 3-8, art. 146 par. 1, art. 156 par.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.2, art.7, art. 32 ust.2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca),, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że M. P. (zwana dalej "stroną", "skarżącą") wnioskiem z dnia 14 lipca 2005 r. zadeklarowała do płatności na zalesianie gruntów rolnych działki rolne o łącznej powierzchni 10,70 ha. Do zalesienia strona wskazała działkę ewidencyjną nr "[...]" położoną w gminie B., obręb N. Do wniosku załączyła plan zalesienia gruntów rolnych, w którym określono termin zalesienia na wiosnę 2006 r.

W dniu "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych, na mocy której, przyznał stronie płatność w wysokości 86346 zł, w tym z tytułu: wsparcia na zalesienie w wysokości 60068 zł, premii pielęgnacyjnej w wysokości 11298 zł, premii zalesieniowej w wysokości 14.980 zł.

Przyznane płatności na podstawie ww. decyzji, jak i składanych przez stronę corocznie wniosków o płatność zostały wypłacone w dniach: 22 czerwca 2006 r. w wysokości 84838 zł za rok 2006 - wsparcie na zalesienie, premia zalesieniowa, premia pielęgnacyjna, 1 sierpnia 2007 r. w wysokości 26278 zł za rok 2007 - premia zalesieniowa, premia pielęgnacyjna, 17 września 2008 r. w wysokości 26278 zł za rok 2008 - premia zalesieniowa, premia pielęgnacyjna, 24 sierpnia 2009 r. w wysokości 26278 zł za rok 2009 - premia zalesieniowa, premia pielęgnacyjna, 20 sierpnia 2010 r. w wysokości 26278 zł za rok 2010 - premia zalesieniowa, premia pielęgnacyjna. Od roku 2011 wypłacana była tylko premia zalesieniowa: 9 sierpnia 2011 - 14980 zł za rok 2011, 9 sierpnia 2012 r. - 14966 zł za rok 2012.

W dniach 25-26 kwietnia 2013 r. oraz 4 czerwca 2013 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejsca, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości - beneficjentka nie udokumentowała faktu zakupu repelentów za rok 2007, 2008 i 2009, które były przewidziane w planie zalesiania gruntów rolnych. Strona udokumentowała zakup repelentów tylko w roku 2005 i 2006, zaś w latach 2007-2009 uprawę zabezpieczała wełną i preparatami zakupionymi w 2006 r.

Uwzględniając powyższe, organ I instancji kierując się treścią § 13 ust. 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie z dnia 11 sierpnia 2004r.", wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji decyzją z dnia "[...]" ustalił stronie do zwrotu za lata 2006-2010 kwotę 18312 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na treść art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 lutego 2013 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173 ) oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98 , poz. 634 ze zm.) stwierdził, że argumenty podnoszone przez stronę w odwołaniu nie zawierają wyjaśnień mających wpływ na zmianę rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługują na uwzględnienie.

Podkreślił, że strona składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie zalesiania gruntów rolnych, zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r., które zobowiązywało do: zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza, pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach, prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie.

Odwołując się do § 13 ust. 2b rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. wskazał, że premia pielęgnacyjna w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów podlega zwrotowi za cały okres jej pobierania, jeżeli producent rolny ich nie zastosował lub nie posiada dowodu ich zakupu, a ich zastosowanie zostało przewidziane w planie zalesienia. Nadto wskazał na § 12 ww. rozporządzenia, z którego wynikało, że producent rolny, któremu przyznano płatność na zalesianie gruntów rolnych, przechowuje przez 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia dowody zakupu repelentów.

Uwzględniając ustalony w sprawie stan prawny organ odwoławczy stwierdził, że kontrola przeprowadzona u strony wykazała nieprawidłowości. Beneficjenta bowiem udokumentowała zakup repelentów tylko w latach 2005 - 2006. Natomiast w latach 2007-2009 uprawa zabezpieczona była wełną i preparatami zakupionymi w 2006r. W raporcie wskazano kod błędu ZGR 13, tj. nieudokumentowanie zakupu repelentów. Odnosząc się z kolei do ilości zakupionych sadzonek organ wskazał, że tylko ilość zakupionych sadzonek dębu była niezgodna z planem zalesienia. W raporcie z kontroli zastosowano kod GR1- nie stwierdzono uchybień.

Organ, powołując się na wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 października 2014r. sygn. akt I SA/Ol 657/14, wskazał, że jeżeli producent rolny nie realizuje planu zalesienia lub też nie posiada dowodu zakupu repelentów, zobowiązany jest do zwrotu premii pielęgnacyjnej.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania dotyczących kwestii stosowania wełny owczej jako metody zastępczej, organ II instancji wskazał, że zastosowanie formy zastępczej (zamiennej do zastosowania metod chemicznych) zabezpieczenia sadzonek, nie zwalnia strony ze stosowania repelentów przewidzianych w planie zalesienia. Wskazał przy tym, że w planie zalesienia z dnia 11 lipca 2005 r. sporządzonym przez Nadleśnictwo W., a zatwierdzonym przez Nadleśniczego S. P. dla gospodarstwa M. i Z. P., w części dotyczącej ochrony uprawy przed szkodami powodowanymi przez zwierzynę, wskazano na konieczność zabezpieczenia sadzonek repelentami w terminie do 15 października oraz palikowanie modrzewia w przypadku pojawienia się szkód.

Odnosząc się z kolei do wniosku strony dotyczącego przesłuchania świadka W. M. na okoliczność stosowania repelentów oraz przeprowadzenia dowodu z zapisów w dzienniku stosowania repelentów, na okoliczność prawidłowości stosowania repelentów oraz przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu leśnictwa na okoliczność prawidłowości stosowania repelentów, prawidłowości zadrzewienia, a także prawidłowej ilości zastosowanych repelentów, organ odwoławczy zaznaczył, że powyższe okoliczności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ powołał się przy tym na wyrok z dnia 9 października 2014 r. sygn.. akt I SA/Ol 657/14, oddalający skargę strony na decyzję Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych. W powołanym orzeczeniu Sąd wskazał, że powołanie biegłego z zakresu leśnictwa nie było niezbędne do stwierdzenia czy skarżąca posiada dowód zakupu repelentów. Brak dowodu zakupu repelentów przesądza o obowiązku zwrotu premii pielęgnacyjnej.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z treścią § 5 ust. 5 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r., plan zalesienia realizuje się do chwili wypłaty ostatniej premii pielęgnacyjnej. Przy czym zauważył, że przepis § 4 ust. 1 pkt 2 powyższego rozporządzenia stanowi, że premia pielęgnacyjna stanowiąca zryczałtowaną płatność za poniesione koszty prac pielęgnacyjnych, jest wypłacana w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów corocznie przez 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Podkreślił, że w oparciu o złożony przez odwołującą wniosek premia pielęgnacyjna wypłacona była w latach 2006, 2007, 2008, 2009 i 2010 (data przelewu ostatniej premii pielęgnacyjnej 20 sierpnia 2010r.). Z powyższego wynikało, że plan zalesienia realizowany był przez stronę do 20 sierpnia 2010 r. Zatem okres, do którego strona obowiązana była do przechowywania dokumentów zakupu repelentów upływał w dniu 20 sierpnia 2015 r.

Z uwagi na brak dowodów zakupu repelentów, stwierdzony przez inspektorów terenowych ARiMR w czasie kontroli na miejscu w gospodarstwie strony, organ zobowiązany był do ustalenia czy pobrała ona nienależnie środki finansowe z tytułu zalesiania gruntów rolnych.

Organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca w § 13 ust. 2 b rozporządzenia z 11 sierpnia 2004r. ustanowił samodzielną podstawę do zwrotu premii pielęgnacyjnej w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów, w razie wystąpienia wskazanych w tym przepisie przesłanek. Wobec powyższego do ustalenia obowiązku zwrotu płatności nie było konieczne wzruszanie decyzji przyznającej płatność.

Podkreślił przy tym, że strona otrzymała określoną kwotę płatności z przeznaczeniem na sfinansowanie zakupu środków odstraszających w postaci repelentów. Konsekwencją powyższego było wprowadzenie przez ustawodawcę w § 12 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. obowiązku przechowywania dowodów zakupu repelentów przez okres 5-ciu lat, licząc od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia.

Zaznaczył, że konieczność zwrotu nienależnie pobranej płatności nie wynika z faktu niestosowania repelentów, nieprawidłowości w ich zastosowaniu lub zadrzewieniu, lecz z faktu braku dowodów zakupu repelentów, co stwierdzone zostało podczas kontroli na miejscu.

Z § 13 ust. 2b rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004r. wynika obowiązek zwrotu premii pielęgnacyjnej w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów, który aktualizował się zarówno w przypadku łącznego wystąpienia ww. przesłanek, jak również w przypadku wystąpienia tylko jednej z nich. W niniejszej sprawie przesłanką zwrotu był brak dowodu zakupu repelentów.

Dodatkowo stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania organ nie zakwestionował wykonania zalesienia gruntów zgodnie z planem zalesienia. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne dotyczyło dowodów zakupu repelentów. Podkreślił, że przeprowadzona w dniu 17 lipca 2007 r. w gospodarstwie rolnym strony kontrola na miejscu, nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości. Beneficjentka posiadała dowody zakupu repelentów na rok 2006. Dopiero kolejna kontrola w dniach 25-26 kwietnia 2013 r. oraz w dniu 4 czerwca 2013r. przeprowadzona w gospodarstwie strony z tytułu wykonanego zalesienia wykazała, że zakup repelentów nie jest potwierdzony fakturami za lata 2007-2010. Na mocy § 3 ust. 1 pkt 2b rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004r., strona zobowiązana była do pielęgnacji uprawy leśnej przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia tj. do 2010 roku. Plan zalesienia z 11 lipca 2005 r. obligował zaś stronę do zabezpieczenia uprawy poprzez stosowanie repelentów (data założenia uprawy wiosna 2006 r.).

W ocenie organu odwoławczego strona miała możliwość uniknięcia tego błędu, gdyby zgodnie z podpisanym oświadczeniem we wniosku, poinformowała organ o zamiarze zmiany stosowania repelentów. Wówczas organ miał możliwość poinformowania strony, że jest to niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organ odwoławczy stwierdził, że strona składając wniosek o przyznanie płatności podpisała w tab. XII wniosku oświadczenia i zobowiązania, m.in., iż znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Zobowiązała się m.in. do niezwłocznego informowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na piśmie o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań oraz o każdym fakcie, który miałby wpływ na przyznanie, pobieranie i wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. W konsekwencji organ II instancji uznał, że strona składając wniosek o przyznanie płatności już na etapie wnioskowania była poinformowana o zobowiązaniach, jakie musi podjąć celem uzyskania płatności. W związku z powyższym uznał, że użycie wełny owczej w zastępstwie repelentów było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki wskazane w art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, pozwalające na odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L Nr 153 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.) oraz art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. UE L nr 141 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do zwrotu danej kwoty powiększonej o odsetki.

Organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu płatności uznanej za nienależną. Odwołując się do pojęcia dobrej i złej wiary wypracowanego w orzecznictwie i doktrynie stwierdził, że beneficjent podjął się zobowiązania składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, w związku z tym faktem miał też świadomość o podjętych zobowiązaniach, w tym o obowiązku stosowania przez okres 5 lat repelentów. Powyższe zdaniem organu odwoławczego wykluczało uznanie, że strona w przedmiotowej sprawie działała w dobrej wierze. Dlatego też uzyskane płatności, uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegały zwrotowi.

Ponadto w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu, czyli do dnia zamknięcia programu wynikającego z deklaracji zamykającej program wysyłanej do Komisji Europejskiej. W odniesieniu do płatności w ramach PROW 2007-2013, będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. (tj. data, do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie późniejsza niż 30 czerwca 2016 r. Natomiast datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dzień odbioru decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych. W przypadku strony, decyzja z dnia "[...]’ została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 7 listopada 2014 r., a więc przed upływem 10-ciu lat od dokonania płatności, jednak po upływie 4-ech lat.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych. Stwierdził także, że płatności na zalesianie gruntów rolnych za lata 2006-2010 przekazane na rachunek bankowy strony nie wynikały z pomyłki ARiMR. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zobowiązany był zwrócić ustaloną kwotę powiększoną o odsetki, zgodnie z treścią art. 5 ust.1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.

Od powyższej decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W skardze wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zarówno decyzji organu I instancji, jak i decyzji organu II instancji.

W obszernym uzasadnieniu skargi, strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1. § 13 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 2b w zw. z § 12 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004r., poprzez przyjęcie, że:

- strona nie dysponuje dowodami zakupów repelentów podczas, gdy dokumenty zakupu zostały przedłożone w toku postępowania administracyjnego;

- jedynym dowodem zastosowania repelentów przez producenta rolnego jest dowód zakupu repelentów, podczas gdy producent rolny może wykazać nabycie oraz zastosowanie repelentów także w inny dostateczny sposób;

- producent rolny jest zobligowany do corocznego zakupu repelentów podczas gdy beneficjent może wejść w posiadanie repelentów także jednorazowo w ilości wystarczającej na kolejne lata, i tym samym nieuwzględnieniu ratio legis w/w przepisów,

2. § 13 ust. 2c rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu dyspozycji wynikającej z w/w przepisu i nie dokonaniu analizy w stosunku do jakich gruntów producent rolny rzekomo nie zastosował repelentów oraz braku określenia ilości repelentów, która zdaniem organu jest wystarczająca dla wskazanych działek producenta rolnego,

3. art. 73 ust. 5 akapit pierwszy i akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. w związku z art. 7 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks Cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż strona działała w złej wierze, a tym samym nieprawidłowe zastosowanie dziesięcioletniego terminu zwrotu pobranych przez beneficjenta płatności i nie zastosowanie czteroletniego terminu przedawnienia,

4. art. 2, 7 i 32 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez wydanie rozstrzygnięcia wskazującego na nierówne, dyskryminujące traktowanie skarżącej.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 78 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r., poz. 267 ze zm.) zwana dalej "k.p.a.", poprzez jego niezastosowanie i nieuwzgęlnienie wniosków dowodowych skarżącej w szczególności niedopuszczenie dowodów wnioskowanych przez skarżącą, które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, tj. z dokumentu dziennika stosowania repelentów prowadzonych przez skarżącą na okoliczność stosowania repelentów oraz prawidłowości stosowania repelentów, wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu leśnictwa na okoliczność zastosowania przez skarżącą repelentów, ilości repelentów niezbędnych do dokonania prawidłowej pielęgnacji przez wymagany okres oraz prawidłowego stosowania repelentów przez skarżącą, z przesłuchania świadka W.M. na okoliczność faktu stosowania repelentów, prawidłowości stosowania repelentów oraz dobrej wiary skarżącej, z dokumentów umów sprzedaży wełny owczej, w tym z dnia 12 września 2006 r., 10 września 2010 r. oraz 13 września 2009 r., podczas gdy żądanie przeprowadzenia dowodów należało uwzględnić, gdyż przedmiotem dowodów były okoliczności mające znaczenie dla sprawy,

2. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie - organ nie odniósł się do wszystkich twierdzeń i wniosków dowodowych strony, w uzasadnieniu decyzji nie wskazał również przyczyn, z powodu których twierdzeniom skarżącej oraz innym dowodom odmówił wiarygodności,

3. art. 8 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonych decyzji, w sytuacji gdy skarżąca dysponuje stosownymi zaświadczeniami wydanymi przez organy państwa o poprawności wykonania planu zalesienia, uznaniu uprawy za udaną, zaświadczeniem o braku stwierdzonych uchybień w protokole z czynności pokontrolnych z dnia 17 lipca 2007 r.,

4. art. 136 k.p.a., poprzez nie przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, które w oczywisty sposób mogłoby się przyczynić do wyjaśnienia sprawy,

5. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez rażące naruszenie przepisów postępowania polegające na całkowitym uchyleniu się przez organy od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy,

6. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., poprzez niedokonanie pełnego ustalenia wszelkich istotnych faktów niezbędnych do właściwego rozpatrzenia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie stwierdzić należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności orzeczenia. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem zaskarżenia i oceny jest wydana przez Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzja z dnia "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych. Kwestia zaś sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości działań organów podjętych w związku z przeprowadzoną u skarżącej kontrolą w roku 2013 i w związku z tym - przyjęciem przez organy administracji, że skarżąca (jako producent rolny) nie udokumentowała zakupu repelentów w okresie od 2007 do 2009 roku, które były przewidziane w planie zalesiania gruntów rolnych.

W sprawach o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, zastosowanie ma art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 lutego 2013 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173). Przy czym zasadniczą, bezpośrednią podstawą wydania zaskarżonej decyzji było rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich. Akt ten został wydany na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. z 2003 r., nr 229, poz. 2273 ze zm.).

Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004r., płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) zobowiązał się do: a) zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza, b) pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia - zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach;

3) zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie.

W myśl § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, płatność na zalesianie dzieli się na:

1) wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność za poniesione koszty zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku po dniu wykonania zalesienia;

2) premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność za poniesione koszty prac pielęgnacyjnych, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia;

3) premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność za utracone dochody z tytułu przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Z kolei, stosownie do treści § 13 ust. 1 tego aktu, jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że producent rolny nie realizuje planu zalesienia, zwraca premię pielęgnacyjną za dany rok kalendarzowy lub wsparcie na zalesienie. Stosownie zaś do § 13 ust. 2b ww. rozporządzenia, premia pielęgnacyjna w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów podlega zwrotowi za cały okres jej pobierania, jeżeli producent rolny ich nie zastosował lub nie posiadał dowodu ich zakupu, a ich zastosowanie zostało przewidziane w planie zalesienia. Podkreślić przy tym należy, że na podstawie § 12 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia producent rolny, któremu przyznano płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych zobowiązany jest przechowywać przez okres 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu dowody zakupu repelentów.

Z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że w sytuacji gdy organy administracyjne stwierdzą, że producent rolny nie realizuje planu zalesienia lub też nie posiada dowodu zakupu repelentów zobowiązany jest do zwrotu premii pielęgnacyjnej w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów. Stosowanie repelentów przewidzianych w planie zalesienia jak i posiadanie dowodów zakupu i przechowywanie ich przez okres pięciu od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia jest warunkiem koniecznym, który musi być spełniony aby przyznana premia pielęgnacyjna w części na zakup repelentów nie podlegała zwrotowi. Wystąpienie choćby jednej z przytoczonych wyżej przesłanek stanowi podstawę do żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana okoliczność, że przeprowadzona w dniach 25-26 kwietnia i 4 czerwca 2013 r. kontrola u skarżącej wykazała, że za lata 2007, 2008 i 2009 strona nie posiadał dowodu zakupu repelentów, które były przewidziane w planie zalesienia z dnia 11 lipca 2005 r.. Plan ten stanowił załącznik do złożonego w dniu 15 lipca 2005 r. wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Według twierdzeń strony uprawa zabezpieczona była wełną owczą i preparatami zakupionymi w 2006 r.

Sąd nie zgodził się przy tym ze stanowiskiem skarżącej dotyczącym wykazania nabycia oraz zastosowania repelentów także w inny dostateczny sposób, niż poprzez przedstawienie dowodów ich zakupu. Należy przede wszystkim wskazać, że § 13 ust. 2b rozporządzenia nie wprowadza definicji pojęcia dowodów zakupu, jakie powinien posiadać rolnik, a więc dowody te musza być rozumiane tak jak w języku powszechnym, z uwzględnieniem sposobu dokumentowania transakcji sprzedaży w obrocie gospodarczym. Celem określenia definicji tego pojęcia należy odwołać się jeszcze do treści przepisu § 12 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r., nakładającego na producenta rolnego, któremu przyznano płatność na zalesienie gruntów rolnych, obowiązek przechowywania przez 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia dowody zakupu repelentów. Treść tego przepisu wskazuje, że dowodami zakupu będą więc nie jakiekolwiek dowody ale dowody z dokumentów, czyli funkcjonujące w formie pisemnej. Posiadanie tylko takich dowodów może prowadzić do potwierdzenia posiadania przez rolnika prawa do wsparcia na zalesianie. Muszą to być przy tym takie dokumenty, które są stosowane w obrocie przy dokonywaniu sprzedaży repelentów przeznaczonych na zalesianie. Jeżeli więc sprzedawcą będzie podmiot prowadzący działalność gospodarczą i z tego tytułu mający status podatnika podatku od towarów i usług, dowodem dokonania transakcji będzie faktura VAT lub paragon (pozwalający na identyfikację kupującego). W przypadku sprzedawcy nie będącego podatnikiem VAT, dowodem takim będzie rachunek lub inny dowód księgowy. W przypadku z kolei osoby fizycznej dowodem takim będzie umowa sprzedaży pomiędzy osobami fizycznymi. Wskazać przy tym trzeba, że dokumentem potwierdzającym prawo do wsparcia jest dowód zakupu. Przez taki dokument należy rozumieć dokument potwierdzający transakcje kupna – sprzedaży. Tylko bowiem w takim przypadku dochodzi do zakupu towaru, w tym przypadku repelentów służących do ochrony drzew. Dowód taki rolnik uzyskujący wsparcie powinien posiadać od chwili dokonania zakupu.

Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, że organy trafnie przyjęły, że nie posiadanie dowodów zakupu repelentów przewidzianych w planie zalesienia stanowiło podstawę do zastosowania § 13 ust. 2b rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004r.. Sąd podziela stanowisko organów, iż kwestia zastosowania przez skarżącą wełny owczej jako formy zastępczej (zamiennej do zastosowania metod chemicznych) zabezpieczenia sadzonek nie zwalniało skarżącej ze stosowania repelentów przewidzianych w planie zalesienia. W punkcie D planu zalesienia "Ochrona uprawy przed szkodnikami powodowanymi przez zwierzynę" wyraźnie określono metodę zabezpieczenia uprawy w postaci: stosowania repelentów zgodnie z instrukcją na opakowaniu w terminie do 15 października każdego roku. W przypadku modrzewia zabezpieczenie przed czemchaniem poprzez palikowanie – w przypadku pojawienia się szkód. W sytuacji zatem, gdy strona nie przedstawiła dowodów zakupu repelentów przewidzianych w planie zalesienia, obligowało to organ do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie otrzymanych środków w ramach premii pielęgnacyjnej.

Nie można uznać za zasadnych twierdzeń skarżącej, że w spornych latach 2007-2009 stosowała repelenty nabyte w 2005 i 2006 roku. W aktach sprawy znajdują się kserokopie faktur na zakup 16 opakowań 10-kilogramowych środka "[...]" (faktura z dnia 11 września 2006r.) oraz 80 kg środka "[...]" (faktura z dnia 24 października 2005r.). Nabyta ilość repelentów wystarcza na 11.400 szt. drzew liściastych bądź 13.300 szt. drzew iglastych ("[...]") oraz 40.000 szt. drzew "[...]"). Na działce ewidencyjnej nr 88 skarżąca zasadziła łącznie 61.900 szt. drzew iglastych i liściastych. Nadto w 2004r. skarżąca zadeklarowała do płatności na zalesienie trzy działki ewidencyjne (nr "[...]", "[...]" i "[...]") o łącznej powierzchni 10,69 ha, na których posadzono około 60.000 szt. drzew. Opisane faktury przedstawione zostały przez stronę w toku kontroli na miejscu w kwietniu 2013r. jako dowody na zakup repelentów stosowanych zarówno na działce nr "[...]’, jak i wskazanych trzech działkach. W konsekwencji powyższego nabyta w latach 2005-2006 ilość repelentów nie była wystarczająca do stosowania w latach kolejnych.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że na ustalenia te w żaden sposób nie wpłynęłyby przeprowadzone na wniosek strony dowody w postaci przesłuchania świadka, z umów zakupu wełny owczej, czy też powołania biegłego z zakresu leśnictwa w celu ustalenia prawidłowości dokonanego zalesienia. Obowiązek powołania biegłego wynika z konieczności uzyskania wiadomości specjalnych, w tym przypadku takiej konieczności nie było. Biegły z zakresu leśnictwa nie był konieczny do stwierdzenia, czy skarżąca posiada dowód zakupu repelentów czy też nie. Podobnie w sytuacji gdy strona nie posiada dowodów na zakup repelentów za lata 2007-2009 nie było potrzeby przeprowadzania dowodu na okoliczność ilości koniecznych do zastosowania repelentów. Brak dowodu zakupu repelentów przesądza o obowiązku zwrotu premii pielęgnacyjnej, zgodnie z § 13 ust. 2b rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004r.. Stwierdzić również należy, że potwierdzenie przez nadleśniczego faktu zastosowania wełny owczej jako metody zabezpieczenia uprawy nie zmienia faktu, że strona nie posiada dowodu na zakup repelentów przewidzianych w planie zalesienia. W konsekwencji, podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące nieprzeprowadzenia wskazanych przez skarżącą dowodów należy uznać za nieuzasadnione.

Należy podkreślić, że decydujące znaczenie ma w rozpoznanej sprawie plan zalesienia. Wprawdzie zgodnie z art. 35 ust. 5 ustawy o lasach, sporządzanie planu zalesienia przez nadleśniczego jest czynnością o charakterze technicznym wykonaną na wniosek właściciela gruntu, ale nie zmienia to faktu, że plan zalesienia jest dokumentem, któremu należy przyznać moc dowodową przy ocenie realizacji zobowiązań beneficjenta związanych z przyznanym dofinansowaniem na zalesianie gruntów. Niewątpliwie osobą odpowiedzialną za treść i przede wszystkim realizację tego planu był wnioskujący o przyznanie pomocy producent rolny, w którego szeroko pojętym interesie było w związku ze złożonym do planu zalesienia oświadczeniem, a następnie wnioskiem o przyznanie płatności, stosowanie metod pielęgnacji przewidzianych w planie zalesienia. Stosowanie ewentualnie innych metod pielęgnacji i ochrony założonych upraw nie zwalniało z obowiązku stosowania metod przewidzianych w planie zalesienia. Skarżąca nie może przy tym skutecznie powoływać się na brak wiedzy o możliwych skutkach związanych z nieposiadaniem dowodów na zakup repelentów, gdyż składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów podpisała oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności i zobowiązała się do działania zgodnego z planem zalesienia. Zobowiązała się też do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego. Nie ulega wątpliwości, że z tego obowiązku skarżąca się nie wywiązała.

W tej sytuacji trafnie organ przyjął, że nieposiadanie dowodów na zakup repelentów skutkowało zaistnieniem przesłanek do zastosowania § 13 ust. 2b rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004r. i wydaniem decyzji nakładającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności w części dotyczącej premii pielęgnacyjnej na zakup repelentów.

W konsekwencji za bezpodstawny uznać należało zarzut nie dokonania analizy w stosunku do jakich gruntów producent rolny nie zastosował repelentów oraz braku określenia ilości repelentów, która zdaniem organu jest wystarczająca dla wskazanych działek producenta rolnego. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie strona nie przedstawiła dowodów zakupu repelentów, a w związku z tym, organy nie miały podstaw do zastosowana § 13 ust. 2c rozporządzenia.

Organ zasadnie przy tym analizował zaistniały przypadek także na tle rozwiązań prawnych wprowadzonych rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008. Zgodnie z art. 73 ust. 4 tego aktu, regulującym zwrot nienależnych płatności, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Według ust. 5 - obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Generalnie ujmując – dziesięcioletni termin przedawnienia wynikający z przytoczonego art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 w razie braku dobrej wiary beneficjenta, który pobrał nienależne środki, jest dłuższy niż termin przewidziany w polskim prawie dla usunięcia z obrotu prawnego decyzji wadliwie przyznającej płatności w trybie nadzwyczajnym jakim jest wznowienie postępowania - w sytuacjach opisanych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a.. W takim wypadku termin ten wynosi pięć lat (art. 146 § 1 k.p.a.) i gdy z powodu tej okoliczności nie można uchylić decyzji organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 152 § 2 k.p.a.). Pojęcie "nienależnych" płatności użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w znajdującym bezpośrednie zastosowanie w sprawie rozporządzeniu zalesieniowym, jak i legislatora europejskiego w rozporządzeniu (WE) nr 796/2004 jest szerokie i wobec tego trzeba przyjąć, że obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Przepisy art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, § 13 ust. 2b rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004r. oraz art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 stanowią samoistną, odrębną podstawę orzekania o zwrocie płatności rolnych, która nie musi wiązać się ze zniesieniem z obrotu prawnego decyzji przyznającej określoną płatność. Godzi się bowiem zauważyć, że cytowane unormowania powołanego rozporządzenia nr 796/2004 – także co do dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu środków w razie niezaistnienia dobrej wiary u beneficjenta - podlegają bezpośredniemu stosowaniu w każdym państwie Unii Europejskiej bez względu na odmienne regulacje proceduralne danego państwa członkowskiego.

Reasumując należy stwierdzić, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności odbyło było w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z § 13 ust. 2b rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004r..

Organ słusznie przyjął i wykazał w uzasadnieniu swej decyzji, że nie zaistniały ani przesłanki wyłączające rolnika z obowiązku zwrotu płatności określone w ust. 4 zacytowanego przepisu, ani nie zaszły podstawy do przyjęcia, że skarżąca działała w warunkach dobrej wiary, co pozwoliłoby na zastosowanie czteroletniego, a nie dziesięcioletniego, okresu przedawnienia (o czym mowa w ust. 5 zdanie drugie).

Na tym tle należy podnieść, że przede wszystkim nie wystąpiła okoliczność zaistnienia pomyłki organu (co jest oczywiste) ani też takiego błędu, który nie mógłby zostać wykryty przez skarżącą. Stwierdzenie skarżącej, że złożenie oświadczenia pod wnioskiem, co do znajomości przepisów prawa, było obligatoryjne by uzyskać pozytywną decyzję - nie mogło prowadzić do uznania, że późniejsze po wydaniu już pozytywnej decyzji działanie skarżącej niezgodne z przepisami było działaniem w dobrej wierze. Lektura akt administracyjnych bowiem prowadzi do przeciwnego wniosku. Występując o przyznanie wsparcia finansowego ze środków publicznych dany beneficjent jednocześnie nakłada na siebie obowiązki, których niedochowanie obwarowane jest negatywnymi konsekwencjami. Zważyć trzeba, że we wniosku o zalesienie gruntów w dziale XII skarżąca oświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności na zalesienie gruntów rolnych i jest świadoma skutków prawnych niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji tego działania. Nadto zobowiązała się do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem przez 20 lat i zgodnie ze złożonym planem zalesienia, a przede wszystkim zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań. Obowiązki wnioskodawcy zostały zatem wprost wyartykułowane w treści formularza wniosku, są jasno wyrażone, w sposób niebudzący wątpliwości co do ich zakresu nawet dla osoby nieposiadającej doświadczenia, a ich znajomość skarżąca poświadczyła własnoręcznym podpisem. Omawiane powinności wynikają z przyjętych uregulowań prawnych w rozporządzeniu z dnia 11 sierpnia 2004r., które w tej materii nie uległy zasadniczym zmianom by mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Fakt, że podpisanie ww. oświadczenia jest niezbędne dla uzyskania płatności nie zmienia w żaden sposób tej oceny.

Tym samym, w przytoczonych okolicznościach sprawy, nie można dopatrzyć się naruszenia przez organ norm art. 8 i art. 9 k.p.a., czy też art. 10 § 3 Kodeksu Dobrej Administracji lub art. 6 § 3a Europejskiej Konwencji Praw Człowieka ani art. 2, art. 7, czy też art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. Nie można również przyjąć, że strona skarżąca działała w dobrej wierze albowiem, nie można przypisać staranności w jej działaniu, z przyczyn o których wyżej mowa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11 (Lex nr 1137853) wskazał , że generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że ono istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest natomiast ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale należy przyjąć, że wiedziałby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego.

Skoro skarżąca mimo podpisania oświadczenia oraz pouczenia nie posiada dowodów zakupu repelentów przewidzianych w planie zalesienia - w konsekwencji nie działała w dobrej wierze - nie znajdował zastosowania przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004. Z faktu, że we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie skarżąca zobowiązała się do przechowywania dowodów zakupu repelentów do dnia zakończenia realizacji planu zalesienia wynika to, że znane jej były - w momencie występowania z wnioskiem - szczegółowe zasady przyznawania pomocy na zalesienie. Oczywiste jest, że tego rodzaju zobowiązanie zawarte we wniosku, jest skuteczne od chwili przyznania skarżącej pomocy.

W sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 4 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz w art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W niniejszej sprawie płatność przekazana na rachunek bankowy nie wynikała z pomyłki ARiMR. Zwrot płatności wynika natomiast z niezrealizowania podjętego przez stronę zobowiązania.

W ocenie Sądu, w toku prowadzonego postępowania organy obu instancji podjęły wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron (art. 6, 7 k.p.a.) oraz zebrały wyczerpujący materiał dowodowy, dokonując jego oceny w sposób nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 77 k.p.a.). Zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania. Nie naruszono zasad ogólnych postępowania wynikających z art. 8, 9 i 11 k.p.a. Okoliczności podnoszone przez skarżącą nie mogły prowadzić do odstąpienia od ustalenia przypadającej do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń z tytułu płatności na zalesienie gruntów rolnych.

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zarzut skarżącej w kwestii naruszenia przez organy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest niezasadny. Przywołany przez skarżącą przepis ma zastosowanie, gdy decyzja administracyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej. Przy czym, rażące naruszenie prawa w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny. W niniejszej sprawie, Sąd nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 k.p.a. Ponadto, jak wskazał NSA w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn.. akt II GSK 1666/12 (dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl): " Wady określone w art. 156 § 1 k.p.a. nie są wadami o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. W postępowaniu nieważnościowym ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a poprzedzające ją postępowanie bywać może tylko elementem prowadzącym do tej oceny". Jak już wcześniej stwierdzono, w niniejszej sprawie organy nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżającej decyzji.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art.151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.