Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 385/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1, art. 16 ust. 2 pkt 3, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, art. 23 ust. 4e
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art 23, art. 27, art. 130
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2021 r. sprawy ze skargi V. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza J. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania V. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza J. (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia [...] stycznia 2021 r., [...] o odmowie przyznania odwołującej się świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H. K..

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. V. K. wystąpiła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H. K. (k. 26–28 akt administracyjnych). Do wniosku zostało dołączone między innymi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2020 r., w którym stwierdzono, że H. K. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji od dnia [...] października 2019 r. (k. 29–30 akt administracyjnych) oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...] maja 2008 r., [...], wskazujące, że E. K., ojciec V. K. i mąż niepełnosprawnej H. K., został zaliczony do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na stałe (k. 35 akt administracyjnych). W aktach znalazło się także oświadczenie V. K. z dnia [...] grudnia 2020 r. wskazujące, że sprawuje ona opiekę nad matką i ojcem polegającą na przygotowaniu dla nich wszystkich posiłków i lekarstw, pomocy przy porannej i wieczornej toalecie oraz zrobieniu zakupów i załatwieniu spraw urzędowych (k. 19 akt administracyjnych). Jednocześnie wnioskodawczyni podkreśliła, że jest jedyną córką H. K. i E. K., a opieka sprawowana nad rodzicami uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia.

W toku wywiadu przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2020 r. na podstawie art. 23 ust. 4e ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej "u.ś.r.") ustalono, że zarówno H. K., jak i jej mąż – E. K., są osobami schorowanymi, w podeszłym wieku, utrzymującymi się z emerytur wypłacanych z dodatkiem pielęgnacyjnym (k. 17–18 akt administracyjnych). V. K. sprawuje opiekę polegającą na czynnościach pielęgnacyjnych, gospodarnych i opiekuńczych.

Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. Burmistrz poinformował, że przed wydaniem decyzji możliwe jest zapoznanie się z zebranymi dowodami i materiałami w sprawie (k. 14 akt administracyjnych). Jednocześnie poinformował, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., [...] Burmistrz odmówił przyznania V. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H. K. (k. 12 akt administracyjnych). Wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, iż H. K. pozostaje w związku małżeńskim z E. K., który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...] maja 2008 r., [...], o umiarkowanym – a nie znacznym – stopniu niepełnosprawności na stałe. Ze względu na powyższe, zaistniała negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. stanowiąca podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. V. K., reprezentowana przez adwokata P. G., złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez przyznanie wnioskującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (k. 9–10 akt administracyjnych). Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pozostawanie H. K. w związku małżeńskim stanowi przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] czerwca 2010 r., P [...], pozbawienie innych członków rodziny możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że osoba jest w związku małżeńskim, zostało uznane za naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony rodziny;

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez niewłaściwe wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy polegające na przyjęciu, że sam fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz pominięciu ustalenia czy mąż niepełnosprawnej ma obiektywną możliwość sprawowania opieki nad żoną.

W uzasadnieniu wskazano, że przepisy u.ś.r. miały na celu umożliwienie uzyskania realnego wsparcia dla opiekunów osoby niepełnosprawnej z rodzinnego kręgu. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie, pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia, gdy małżonek nie jest w stanie tej opieki sprawować. W takiej sytuacji obowiązek ten powinna spełnić – w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości – osoba zobowiązania do alimentacji w dalszej kolejności. Wskazano, że Burmistrz nie uwzględnił faktu, iż E. K. przewlekle choruje, jest po dwóch udarach, ma duże kłopoty z pamięcią i ze słuchem. Dodatkowo, podobnie jak żona, jest osobą leżącą. Z tego względu nie jest on w stanie zapewnić żonie odpowiedniej opieki.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Organ odwoławczy podkreślił, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jednoznacznie stanowi, że jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Również w orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że ustawodawca wyszedł z założenia, iż w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Jedyny wyjątek w tym zakresie stanowi sytuacja, w której oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co uniemożliwia dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność. Kolegium zaznaczyło, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaszła, gdyż E. K. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy nie mają w tym zakresie wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć czy faktycznie stan zdrowia E. K. jako osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki nad żoną H. K.. Wskazywany w wywiadzie środowiskowym faktyczny brak możliwości sprawowania opieki z uwagi na stan zdrowia nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

W skardze z dnia [...] kwietnia 2021 r. V. K., reprezentowana przez adwokata P. G., wniosła o uchylenie decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza oraz zasądzenie kosztów postępowania (k. 2–6 akt sądowych). Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pozostawanie H. K. w związku małżeńskim stanowi przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] czerwca 2010 r., P [...], pozbawienie innych członków rodziny możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że osoba jest w związku małżeńskim, zostało uznane za naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony rodziny;

2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza wydanej z naruszeniem przepisów prawa.;

3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy polegające na przyjęciu, że sam fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego polegające na pominięciu celu, w jakim ustawodawca przewiedział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu powielono argumentację przedstawioną w odwołaniu wskazując, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie – w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości – osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko (k. 9–10 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy V. K. spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką w sytuacji, gdy pozostaje ona w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Okolicznością niesporną jest to, że V. K. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką H. K., a także jest jedną z osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia [...] lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1359, dalej "K.r.o.") ciąży obowiązek alimentacyjny względem wymagającego opieki ojca. Poza sporem pozostaje również fakt, że H. K. pozostaje w związku małżeńskim z ojcem skarżącej, E. K., który nie posiada orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, co następuje. W niniejszej sprawie, co zostało zaznaczone na wstępie, najistotniejsza jest wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., stanowiącego podstawę wydania decyzji odmownej. Kolegium podzieliło w tym zakresie pogląd organu pierwszej instancji, że przeszkodą niepozwalającą na przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sytuacja, w której osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z akt sprawy wynika, że ojciec skarżącej – mąż trwale niezdolnej do samodzielnej egzystencji H. K. – ma 81 lat (data urodzenia według numeru PESEL to [...] stycznia 1940 r.) oraz, że sam cierpi na wiele schorzeń, mimo tego, że nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Wedle wyjaśnień zawartych w odwołaniu i skardze, E. K. jest z uwagi na stan zdrowia, podobnie jak żona, osobą leżącą.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowane przez część judykatury stanowisko, że w takich okolicznościach, przy odkodowywaniu normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. należy uwzględnić przede wszystkim cel, jakiemu służy ustawa o świadczeniach rodzinnych. Literalna wykładnia tego przepisu oznacza bowiem odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uprawnionemu w dalszej kolejności krewnemu także w sytuacji, gdy małżonkowie ze względu na swój stan zdrowia nie są w stanie być dla siebie wzajemnie wparciem. Tak rozumiany przepis oznaczałby sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim.

Na tle przywołanego przepisu orzecznictwo wypracowało stanowisko, że fakt pozostawania w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważany za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie – w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości – osoba zobowiązana alimentacyjnie w dalszej kolejności.

Naczelny Sąd Administracyjny szczegółowo wypowiedział się na temat niezgodności z Konstytucją RP wąskiej, językowej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. stwierdzając, że jest ona sprzeczna z wartościami konstytucyjnymi (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 722/09 i z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 723/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). "Stosownie bowiem do treści art. 18 Konstytucji RP, małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Niewątpliwie z przepisu tego wywodzić można obowiązek dokonywania takiej wykładni prawa, która nie stoi w sprzeczności z dobrem rodziny i małżeństwa. Tymczasem negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Otóż, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą – a jednocześnie mają również obowiązek – sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle wspomnianego już wyżej art. 18 Konstytucji RP. (...) Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich. Ponadto według treści art. 69 Konstytucji RP, osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej, zaś prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które umożliwia sprawowanie efektywnej opieki przez członków rodziny nad osobami niepełnosprawnymi, jest niewątpliwie realizacją powinności wskazanej w powyższym przepisie konstytucyjnym".

Powyższe stanowisko wyprowadzono interpretując przepis art 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. łącznie z art 23, art. 27 i art. 130 K.r.o. Zgodnie z art 23 K.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia i wzajemnej pomocy. Jednocześnie stosownie do art. 27 K.r.o. małżonkowie obwiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczynić się do zaspakajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Natomiast z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wyprowadzono, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie.

Wyłącznie literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i uznanie, że uzasadnioną podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stanowi samo nieposiadanie przez małżonka osoby niepełnosprawnej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności jest niewystarczające dla zrekonstruowania normy prawnej wyrażonej treścią tego przepisu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2021 r., I OSK 2103/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając powyższe uwagi przy rekonstrukcji normy prawnej będącej materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia według Sądu dochodzi się do przekonania, że sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim przez inną osobę niż małżonek, lecz obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym (w szczególności przez dziecko niepełnosprawnego małżonka) nie wyłącza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę. Przyznanie tego świadczenia możliwe jest w sytuacji, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem sam nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolny tego obowiązku wypełnić, a opiekę – niejako w zastępstwie małżonka – sprawuje osoba zobowiązana w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby niepełnosprawnej. Tym samym pozostawanie w związku małżeńskim będzie stanowić tylko wtedy przeszkodę w przyznaniu świadczenia, gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie taką pomoc świadczyć.

Nie można zgodzić się z zapatrywaniem, że w sytuacji gdy oboje małżonkowie – z uwagi na obiektywnie istniejące przeszkody – nie mogą być dla siebie wzajemnie oparciem, to pozostali członkowie rodziny, którzy także mają obowiązek sprawowania nad nimi opieki, nie mogą uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że mogliby być do niego uprawnieni, gdyby oboje małżonkowie posiadali ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Niedopuszczalne jest także dyskryminujące traktowanie osób pozostających w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi obiektywne okoliczności nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, względem osób, które w związku małżeńskim nie pozostają. Wyniki wykładni językowej pomijają także cel regulacji zawartej w art. 17 u.ś.r., którym pozostaje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom rzeczywiście sprawującym opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi, wymagającymi z tego powodu szczególnego wsparcia. Wyniki wykładni językowej prowadzą w szczególności do wykluczenia z grona uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego tych, którzy spełniają przesłanki z art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. i sprawują opiekę nad osobą pozostająca w związku małżeńskim, w sytuacji gdy współmałżonek tej osoby nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, choć sprawowanie opieki przez współmałżonka jest obiektywnie niemożliwe.

Obiektywna niemożność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez jej współmałżonka, nie stanowi przeszkody do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez osoby spełniające warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 lub ust. 1a u.ś.r., a niemożność sprawowania opieki nad współmałżonkiem może być wykazana również innymi dowodami dopuszczonymi w postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2015 r., I OSK 1230/14; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2017 r., I OSK 1113/15, orzeczenia. nsa.gov.pl). Powyższe stanowisko uwzględnia cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego, które przysługuje nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje, rezygnując z tego powodu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub ich nie podejmując wobec sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to ma za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie, zdejmując tym samym z Państwa obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych formach.

Powyższe uwagi szczególnie znajdują zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. Należy podkreślić, że E. K., małżonek wymagającej opieki H. K., skończył 81 lat i – jak wynika z odwołania – przewlekle choruje, jest po dwóch udarach, ma duże kłopoty z pamięcią i ze słuchem oraz jest osobą leżącą. Okoliczności te powinny zostać przez organ zbadane i udokumentowane. Znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...] maja 2008 r., [...], wskazuje, że E. K. został zaliczony do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na stałe.

Należy również mieć na uwadze zaawansowany wiek E. K., który uprawnia go do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobom, które ukończyły 75 rok życia. Celem tego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. (art. 16 ust. 1 u.ś.r.). Powyższe oznacza, że ustawodawca traktuje osoby powyżej 75 roku życia na równi z osobami niepełnosprawnymi, wymagającymi opieki i pomocy innych osób oraz niezdolnymi do samodzielnej egzystencji. Nieracjonalne jest zatem przyjmowanie domniemania, że takie osoby mogą sprawować opiekę nad inną osobą niepełnosprawną, trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji.

W ocenie Sądu błędna wykładnia prawa materialnego – to jest art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. doprowadziła do odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że Kolegium – jak wynika z decyzji – nie kwestionowało wynikających ze zgromadzonych materiałów okoliczności, że V. K. sprawuje opiekę nad matką w sposób trwały, stały i ciągły oraz faktu rezygnacji przez nią z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką.

W ponownym postępowaniu organy uwzględnią przyjętą przez Sąd i przedstawioną wyżej wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. oraz przeprowadzą postępowanie dowodowe dotyczące ustalenia stanu zdrowia E. K. pod kątem możliwości sprawowania przez niego samodzielnie opieki nad niepełnosprawną żoną.

W tym stanie rzeczy, z powodów opisanych wyżej, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 i art. 120 P.p.s.a.