Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1008/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 40 ust 1 ust 2 pkt 2, 97 ust 1 pkt 1 i 1a
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] sierpnia 2012 r. K. K. (dalej "skarżąca") legalnie przekroczyła granicę [...] i złożyła wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca urodziła się w dniu [...] stycznia 1982 r. i jest obywatelką [...], stale zamieszkiwała od urodzenia do 2004 r. w [...]. Następnie przez kolejne osiem lat mieszkała w [...] w [...], gdzie nie została zameldowana, a jej pobyt nie został zalegalizowany. W 2008 r. wróciła do [...], gdzie wydano jej nowy [...] paszport. Ma wykształcenie średnie, jest narodowości [...], wyznaje [...], jest panną, nigdy nie pracowała i nie ma wyuczonego zawodu. Skarżąca w 2012 r. opuściła wraz z ojcem [...] i przyjechała do [...]. Wskazała, że nie uważa się za osobę prześladowaną, jednak była w [...] i [...] poddawana przemocy z powodu narodowości [...]. Wskazała, że w 1992 r. jej rodzina została z tego powodu pozbawiona mieszkania przez osoby narodowości [...]. Z kolei, kiedy wraz z rodziną przebywała w [...], milicja wymuszała od nich pieniądze w związku z nielegalnym pobytem w celu zapobieżenia deportacji. W toku postępowania skarżąca podnosiła, że to [...] powinna zostać uznana za jej kraj pochodzenia. To w tym kraju była dyskryminowana z powodu [...] pochodzenia.

W ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu Konwencji o statusie uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. oraz Protokołu dot. statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 i 517), odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Zdaniem organów deklaracja skarżącej, że jedynym przykładem prześladowania z powodów narodowościowych było odebranie jej rodzinie mieszkania w 1992 r. – nie może stanowić zasadnego dowodu, tym bardziej, że cała rodzina pozostała w [...] po tym wydarzeniu przez kolejne 12 lat. Poza tym skarżąca nie była prześladowana, nie grożono jej, nie była represjonowana i nigdy nie była obiektem zainteresowania władz. Trudne warunki bytowe, bieda czy bezrobocie lub zagrożenie bezdomnością nie mogą być uznane za prześladowanie z powodów konwencyjnych. Również społeczność [...], z której pochodzi skarżąca, nie jest obiektem systemowego prześladowania. Nic też nie wskazuje, by ich prawa, wolność i bezpieczeństwo było przez kogokolwiek zagrożone. Problemy skarżącej miały charakter osobisty i pozostawały bez związku z przesłankami konwencyjnymi. Organ nie podzielił także stanowiska skarżącej, że zagrożenie bezdomnością i bieda jest równoznaczne z zagrożeniem bezpieczeństwa.

W dniu [...] stycznia 2013 r. K. K. złożyła drugi z kolei wniosek o nadania jej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. We wniosku potwierdziła wcześniej przedstawione dane osobowe, wskazała, że nie należała do żadnej partii politycznej, organizacji religijnej lub etnicznej, nigdy nie była zatrzymania, aresztowana, sądzona lub skazana. Stwierdziła jednakże, że była poddawana przemocy psychicznej ze względu na narodowość i z powodu wielokrotnych prześladowań opuściła ten kraj wraz z rodziną. Nie wskazała jednak konkretnych okoliczności potwierdzających prześladowania i akty przemocy, których doznawała. Skarżąca wskazała również, że nie może wrócić do [...], ponieważ nie ma tam domu i nie mogłaby się zameldować. Przed przyjazdem do Polski mieszkała w [...] w [...], gdzie jej rodzina była traktowana jak nielegalni imigranci. Nie mogli oni się uczyć i korzystać z bezpłatnej opieki medycznej. Skarżąca podniosła także kwestię zachowań ksenofobicznych większości [...] wobec przybyszów z [...].

W decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej z wniosku z dnia [...] stycznia 2013 r. wobec stwierdzenia, że wniosek ten jest niedopuszczalny. Organ wskazał, że jak w poprzednim wniosku K. K. powołała się na problemy z prześladowaniem na tle narodowościowym, a także na trudną sytuacją bytową w [...] związaną z brakiem miejsca zamieszkania i stałego zameldowania. Z tego względu zdaniem organu należało umorzyć postępowanie, ponieważ treść żądania, jego podstawa prawna i faktyczna w obu wnioskach jest taka sama. W kraju pochodzenia skarżącej nie zaszły także żadne nowe okoliczności, które pogłębiłyby lub mogły być przyczyną prześladowań czy też doznania przez skarżącą krzywdy.

Po rozpatrzeniu odwołania K. K. w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2013 r. Rada stwierdziła, że skarżąca nie podniosła w nowym wniosku żadnych nowych, innych istotnych dodatkowych, dotyczących jej osobiście okoliczności faktycznych, w tym ewentualnie takich, które zaistniały już po wydaniu ostatecznej decyzji i które pozwoliłyby organowi po wstępnym badaniu uznać, że zmieniają one sytuację cudzoziemki na tyle, że konieczne jest ponowne rozpatrzenie jej żądania i to bez względu na ostateczny wynik sprawy. Z tego względu zasadne było umorzenie postępowania przez organ I instancji. Rada wskazała także, że przez umorzenie postępowania nie naruszono prawa skarżącej do życia rodzinnego, ponieważ przyjechała ona do Polski tylko z ojcem, wobec którego także podjęto decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pozostała część rodziny pozostawała wtedy na terytorium [...]. Dodatkowo organ zauważył, że pozostali członkowie rodziny są pełnoletni i wszczęli procedurę uchodźczą z przyczyn ekonomicznych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. wniosła K. K. W skardze zarzuciła, że w decyzji błędnie ustalono kraj pochodzenia skarżącej jako [...], podczas gdy w 2004 r. skarżąca zmuszona była opuścić ten kraj i przebywała na terenie [...] aż do 2012 r. Z kolei opuszczenie [...] było spowodowane nastrojami ksenofobicznymi w miejscu, gdzie skarżąca przebywała z rodziną. Skarżąca powołała się także na brak związków z [...], wskazała, że nie ma tam rodziny, ani domu. Jednocześnie podniosła, że deportacja spowoduje rozbicie jej rodziny, a w konsekwencji będzie naruszeniem art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.) dalej "ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony". Jednocześnie wydalenie jej do kraju, z którym nie ma żadnego związku, byłoby ze szkodą dla jej bezpieczeństwa.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 40 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ prowadzący postępowanie wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku, jeżeli stwierdzi, że po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Tym samym w postępowaniu ocenie organu podlega kilka zasadniczych elementów. Po pierwsze należy stwierdzić, czy wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej został wniesiony przez cudzoziemca po raz pierwszy, czy też jest to już kolejny wniosek w tzw. procedurze uchodźczej. Następnie należy ustalić, czy sprawa cudzoziemca została już załatwiona ostateczną decyzją o odmowie nadania statusu uchodźcy. Ostatnia przesłanka dotyczy oceny samego wniosku cudzoziemca. Organ bada wtedy, czy treść żądania wniosku oraz jego podstawa faktyczna i prawna uległy zmianie względem wniosku załatwionego wcześniej decyzją ostateczną. Gdy istotne elementy poprzednio wydanej decyzji nie zmieniły się, to wniosek wszczynający nową sprawę o nadanie statusu uchodźcy jest niedopuszczalny.

W rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo ustalił, że K. K. pierwszy wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej złożyła w dniu [...] sierpnia 2012 r. Wszczęte tym wnioskiem postępowanie uchodźcze zostało zakończone ostateczną decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2012 r. Skarżąca nie zaskarżyła tej decyzji do sądu administracyjnego. W konsekwencji dwie pierwsze przesłanki zastosowania art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony zostały spełnione, ponieważ wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożony przez skarżącą w dniu [...] stycznia 2013 r. był już jej drugim wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, a w sprawie wydano już także decyzję ostateczną. Z tego względu trafnie organ uznał, że konieczne jest zbadanie kwestii, czy kolejny wniosek oparty jest na nowych podstawach, które nie były wcześniej brane pod uwagę przez organ rozpoznający pierwszy wniosek w sprawie.

Porównanie obu wniosków pozwala stwierdzić, że w obu przypadkach skarżąca powoływała się na pobudki ekonomiczne i społeczne przyjazdu do Polski. Wskazywała na trudną sytuację życiową, w tym mieszkaniową, przed wyjazdem z [...] w 2004 r., a także problemy na tle narodowościowym w [...], gdzie przez kolejne osiem lat mieszkała wraz z rodziną. Prześladowania i przemoc psychiczna, których skarżąca miała doznawać w [...] nie były możliwe do zweryfikowania, w szczególności ze względu na ogólnikowość twierdzeń skarżącej. W żadnym z wniosków, ani na dalszych etapach postępowania nie wskazała innej przyczyny, niż subiektywne poczucie braku więzi z [...] lub też obawy przed ksenofobicznymi zachowaniami w [...]. Późniejsze rozszerzenie argumentacji skarżącej co do prześladowań w kraju pochodzenia wskazuje jedynie na próbę takiej interpretacji zdarzeń, która byłaby przekonywująca dla organu i uzasadniała wydanie korzystnej dla skarżącej decyzji. Organ rozważył także możliwość zmiany sytuacji w kraju pochodzenia, która jednak nie daje podstaw do stwierdzenia, że powrót skarżącej do kraju pochodzenia zagrażał by jej bezpieczeństwu. Sytuacja mniejszości [...] nie uległa pogorszeniu, podlega takiej samej ochronie prawnej jak pozostali obywatele [...], nie jest prześladowana, może także rozwijać swoją kulturę i zwyczaje. Z tego względu rację ma organ twierdząc, że w przypadku obu wniosków zachodziła tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa. Nie zaistniały żadne nowe okoliczności faktyczne i prawne, które przemawiałyby za merytorycznym rozpoznaniem wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2013 r.

W odniesieniu do zarzutów skargi należy zauważyć, że skarżąca posiada [...] paszport wydany w 2008 r., a zatem już po dobrowolnym opuszczeniu [...] i przeniesieniu się do [...], gdzie wraz z rodziną przebywała bez zameldowania. Paszport potwierdza, że skarżąca ma obywatelstwo [...] i to właśnie to państwo – [...], sprawuje nad nią opiekę zgodnie z prawem międzynarodowym. Tym samym trudna sytuacja skarżącej podczas pobytu w [...], w szczególności w kontekście niewątpliwych nastrojów ksenofobicznych skierowanych przeciw przybyszom z [...], sugerować mogła zwrócenie się o ochronę do kraju pochodzenia. Nic nie wskazuje także na brak możliwości powrotu do [...]. Nie ma podstaw, by uznać [...] jako kraj jej pochodzenia. W żadnym momencie [...] nie uznała się za kraj sprawujący opiekę nad skarżącą, tj. nie wydała na potwierdzenie tego żadnego dokumentu urzędowego (np. paszport [...], nadanie obywatelstwa).

Brak ekonomicznego, społecznego i rodzinnego zaplecza w kraju pochodzenia, skądinąd zrozumiały w sytuacji opuszczenia [...] w 2004 r., nie może zostać uznany za konwencyjną przesłankę warunkującą nadanie statusu uchodźcy. Nie zagrożone jest także bezpieczeństwo skarżącej, chronione w Konwencji o statusie uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. oraz Protokole dot. statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. Poczucie szkody dla bezpieczeństwa skarżącej, rozumianego jako stabilizacja życiowa czy dobre warunki ekonomiczne nie dotyczy sytuacji, gdzie kraj przyjmujący, w tym wypadku Rzeczypospolita Polska, miałby przyznać skarżącej status uchodźcy. Subiektywne obawy przed powrotem do [...] związane z brakiem domu czy problemami z odnalezieniem się w środowisku, które skarżąca opuściła dziesięć lat temu, nie mogą też zostać uznane za zmianę sytuacji w kraju pochodzenia na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Sąd podziela także stanowisko organu, że nie naruszono art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Sytuacja w kraju pochodzenia jest stabilna, a skarżąca nie wskazała, w jaki sposób powrót do kraju pochodzenia mógłby doprowadzić do sytuacji, w której zagrożone byłoby jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Dla uznania istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany niezbędne są poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba, o którą chodzi, znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia określonych zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Sama możliwość wystąpienia zagrożenia nie jest wystarczająca. W odniesieniu do naruszenia art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, tj. prawa do życia rodzinnego, należy podnieść za organem, że skarżąca przybyła do Polski z ojcem, Z. K., wobec którego również została wydana decyzja ostateczna o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Pozostali członkowie rodziny przybyli do Polski później i również znaleźli się w tzw. procedurze uchodźczej, a zatem nie można uznać, że pełnoletnia skarżąca wraz z opuszczeniem terytorium Polski zostanie pozbawiona prawa do życia rodzinnego, ponieważ cała jej rodzina znajduje się w podobnej sytuacji.

Mają powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.