Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 44/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 111 par. 1 i par. 2, art. 156 par. 1, art. 129 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędzia WSA Maria Tarnowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2016 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: "SKO"), po rozpatrzeniu wniosku J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem SKO z dnia [...] września 2016 roku Nr [...] dotyczącej stwierdzenia nieważności postanowienia SKO z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że odwołanie J. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta W. przez Sekretarza Gminy i Miasta W. z dnia [...] marca 2016 r., Nr [...] w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie ustalenia inwestora budowli - kolektora ogólnospławnego pobudowanego i posadowionego na gruncie prywatnej nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., na działce oznaczonej nr ew. [...] wzdłuż i na całej długości jej północnej granicy, ustalenia kolejnych właścicieli budowli - kolektora ogólnospławnego potajemnie posadowionego na gruncie prywatnej nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., na działce oznaczonej nr ew. [...] wzdłuż i na całej długości jej północnej granicy - zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowiło – postanowiło utrzymać w mocy postanowienie SKO z dnia [...] września 2016 roku Nr [...].

Uzasadniając postanowienie, SKO wyjaśniło, że postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Nr [...]SKO stwierdziło z urzędu nieważność własnego postanowienia z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia, że odwołanie J. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta W. przez Sekretarza Gminy i Miasta W. z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie opisanym powyżej zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.").

Stwierdzając nieważność wskazanego postanowienia SKO wyjaśniło, iż z ustaleń dokonanych już po wydaniu przedmiotowego postanowienia wynika, że decyzja Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] została doręczona J.K. w dniu [...] marca 2016 r., ale w terminie przewidzianym do złożenia odwołania, tj. w dniu [...] kwietnia 2016 r. J. K. złożył wniosek o uzupełnienie tej decyzji.

Organ I instancji wprawdzie nie wydał stosownego postanowienia, ale pismem z dnia [...] maja 2016 r. ustosunkował się do jego treści. Pismo to zostało doręczone J. K. w dniu [...] maja 2016 r. Stosownie do treści art. 111 § 2 k.p.a. termin do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] zaczął więc – zdaniem SKO - biec od dnia doręczenia ww. pisma, tj. od [...] maja 2016 r. Zatem wnosząc odwołanie od ww. decyzji w dniu [...] czerwca 2016 r. J. K. zachował przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. ustawowy czternastodniowy termin przewidziany do jego wniesienia.

Wobec powyższego, SKO wydając w dniu [...] lipca 2016 r. postanowienie Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że odwołanie J. K. od ww. decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 k.p.a. uczyniło to z naruszeniem art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a., co skutkuje utwierdzeniem nieważności tego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...], złożył J. K.. Wnioskodawca sformułował zarzuty przeciwko działalności Burmistrza Gminy i Miasta W.. Wnioskodawca zarzucając też, że uzasadnienie postanowienia SKO z dnia [...] września 2016 r. jest "poradą prawną kauzyperdy i nic nie wyjaśnia". Podnosił, że nazwisko wnioskodawcy jest wymienione na każdej z 4 stron postanowienia, natomiast Burmistrz Gminy i Miasta W. oraz Sekretarz Gminy i Miasta W. pozostają anonimowi. Wnosi o ustalenie, wyjaśnienie i ujawnienie prawdziwych przyczyn sporządzenia postanowienia z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] i wskazania winnych.

SKO wyjaśniło, ze postępowanie w niniejszej sprawie toczy się w ramach postępowania nadzwyczajnego, prowadzonego na zasadach określonych w art. 156 - 159 k.p.a., a organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji w wypadkach wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 i art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji w określonych prawem wypadkach wydaje się postanowienie.

Dokonując oceny postanowienia SKO z dnia [...] lipca 2016 r. Kolegium wykazało, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a., gdyż decyzja Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] marca 2016 r. doręczona wnioskodawcy w dniu [...] marca 2016 r. była uzupełniona pismem z dnia [...] maja 2016 r., doręczonym wnioskodawcy w dniu [...] maja 2016 r.

Zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a. w przypadku wydania postanowienia o uzupełnieniu decyzji, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia. Termin do złożenia odwołania od ww. decyzji z dnia [...] marca 2016 r. rozpoczął bieg od dnia doręczenia ww. pisma, tj. od dnia [...] maja 2016 r. Wobec tego, skarżący wnosząc odwołanie od wyżej wskazanej decyzji w dniu [...] czerwca 2016 r. zachował przewidziany w art. 129 § 2 k. p. a. ustawowy czternastodniowy termin do jego wniesienia. A zatem SKO stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta W. w sytuacji, gdy termin ten (w ocenie SKO) nie został przekroczony, naruszyło art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 111 § 2 k.p.a. Wobec powyższego SKO prawidłowo postanowienie SKO Nr [...], dotknięte wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., wyeliminowało z obrotu prawnego.

Z takim orzeczeniem SKO nie zgodził się skarżący J. K., który pismem datowanym na [...] grudnia 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie skargę na ww. postanowienie, wnosząc o "ustalenie, wyjaśnienie i ujawnienie prawdziwych przyczyn sporządzenia postanowienia z dnia [...] lipca 2016r. Nr [...] i wskazania winnych kolejnej gry na bezpowrotnie upływający czas, w celu zapewnienia całkowitej bezkarności J. B., Burmistrzowi Gminy i Miasta W.".

Uzasadniając skargę, skarżący podkreślił, że w dniu [...] czerwca 2016 r. wniósł "odwołanie od ww. skandalicznej, bezprawnej decyzji J.B. o umorzeniu postępowania z dnia [...] marca 2016r. znak [...], skierowane do Samorządowego kolegium Odwoławczego w P.". W ocenie skarżącego, odwołanie to Burmistrz przekazał do SKO "z haniebnym kłamstwem do realizacji - wskazówka dla SKO w P. iż: " Powyższe odwołanie zostało złożone po terminie".

Jak podkreślił skarżący, "W reakcji na kłamstwa J. B. Burmistrza Gminy i Miasta W. z datą [...] lipca 2016r. do Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. skierowałem wniosek z załączoną skargą z dnia [...] lipca 2016r., skierowaną do Rady Gminy i Miasta W. i moim wnioskiem z dnia [...] lipca 2016r. skierowanym do J. B. Burmistrza W. i wniosłem o dołączenie mojego wniosku do akt sprawy Nr [...] dotyczącej mojego, odwołania z dnia [...] czerwca 2016r. od skandalicznej, bezprawnej decyzji J.B. Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] marca 2016r. (...)".

W ocenie skarżącego, SKO "zafascynowane wirtuozerią, kłamstwem J. B. Burmistrza Gminy i Miasta W. w żaden sposób nie zareagowało i nie odpowiedziało na mój wniosek z dnia [...] lipca 2016r. z załącznikami", zaś "grubo bezczelny J. B. Burmistrz Gminy i Miasta W. nie odpowiedział na mój wniosek z dnia [...] lipca 2016 r.".

Skarżący wyjaśnił ponadto, że "W związku z powyższym i brakiem reakcji na mój wniosek z dnia [...] lipca 2016r. w dniu [...] sierpnia 2016r. na nr Tel. ( [...]) [...]-[...]-[...] zatelefonowałem do Pani M.M. Prezes SKO w P. z interwencją i skargą na postanowienie SKO w P. z dnia [...] lipca 2016r. Nr [...] i poprosiłem Panią Prezes o dokładne sprawdzenie terminów, umawiając się, że będę telefonował do P. w dniu [...] sierpnia 2016r. W dniu [...] sierpnia 2016r. Pani M. M. Prezes SKO w P. w rozmowie telefonicznej przyznała, iż moje odwołanie z dnia [...] czerwca 2016r. od skandalicznej decyzji J. B. Burmistrza W. z dnia [...] marca 2016r. było złożone prawidłowo w terminie".

Skarżący wyraził również przekonanie, że "Decyzja SKO w P. z dnia [...] lipca 2016r. Nr [...] to nie jest żaden błąd, to jest świadome, celowe działanie, trwanie w uporze - a może się uda, to jest kontynuacja postępowania J. B. Burmistrza Gminy i Miasta W., który w ww. piśmie z dnia [...] czerwca 2016r. wskazał kierunek i sposób działania w oparach absurdu pisząc: "Powyższe odwołanie zostało złożone po terminie."

Jednocześnie, jak wskazuje skarżący SKO w swym orzeczeniu z dnia [...] października 2016 r. "świadomie, celowo z premedytacja pominęli stan faktyczny":

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie SKO, jak również poprzedzające je postanowienie tego organu rażąco narusza prawo, aczkolwiek z przyczyn zupełnie innych i nieujętych w skardze J. K..

SKO, orzekając postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. naruszyło, będący podstawą orzekania, art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., a także art. 111 § 1 b w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. i art. 111 § 2 k.p.a. Naruszenie ww. przepisów miało, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, charakter rażący, a to z przyczyn poniżej wymienionych.

Zgodnie z art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Wynikającym z akt sprawy faktem jest, że skarżący pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. złożył wniosek o uzupełnienie decyzji Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] marca 2016 r., Nr [...] w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie ustalenia inwestora budowli - kolektora ogólnospławnego.

Burmistrz Gminy i Miasta W., pismem z dnia [...] maja 2016 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na pytania, które zawarte były w ww. wniosku o uzupełnienie decyzji, ale nie wydał żadnego postanowienia w przedmiocie uzupełnienia własnej decyzji. Rozpatrując odwołanie skarżącego od ww. decyzji, SKO, postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. stwierdziło więc prawidłowo, że odwołanie J. K. od decyzji w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie opisanym powyżej zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 k.p.a.

Zdaniem jednakże SKO, wyrażonym w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień, termin do wniesienia odwołania od decyzji zaczął skarżącemu biec od dnia doręczenia ww. pisma Burmistrza, tj. od [...] maja 2016 r., a pismo to należy traktować, jak postanowienie o uzupełnieniu decyzji, a zatem wnosząc odwołanie od ww. decyzji w dniu [...] czerwca 2016 r. J. K. zachował przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. ustawowy czternastodniowy termin przewidziany do jego wniesienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia więc, że zgodnie z art. 111 § 1 b k.p.a. uzupełnienie lub odmowa uzupełnienia decyzji następuje w formie postanowienia. Postanowienie, jako orzeczenie administracyjne wydawane w toku postępowania lub jako orzeczenie kończące sprawę, charakteryzuje się solenną formą. Oznacza to, że musi zawierać przynajmniej elementy konieczne, wymienione w art. 124 § 1 k.p.a., a więc: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Tylko takie pismo, które zawiera ww. wymogi formalne jest postanowieniem. Jest to tzw. minimum elementów koniecznych postanowienia. Z istoty rzeczy, postanowienie powinno zawierać rozstrzygnięcie, przy czym przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu nie jest samoistna sprawa proceduralna, lecz kwestia proceduralna – uzupełnienie decyzji - powstała w toku załatwiania sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej. Od uzasadnienia postanowienia odstąpić można tylko wówczas, gdy uwzględnia ono w całości żądanie strony (chyba że postanowienie rozstrzyga kwestię dotyczącą stron o spornych interesach) oraz w przypadkach, w których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa państwa lub porządek publiczny (art. 107 § 4–5 w zw. z art. 126 k.p.a.).

Pobieżna nawet analiza pisma Burmistrza z [...] maja 2016 r. wyraźnie wskazuje, że pismo to jest jedynie wyjaśnieniem poruszanych przez skarżącego we wniosku o uzupełnienie kwestii, ale nie stanowi w żadnej mierze postanowienia o uzupełnieniu wydanej przez organ decyzji. Z pisma tego wynika wprost, że organ nie uzupełnia decyzji, ale przekazuje skarżącemu oznaczone informacje.

Uznanie przez SKO, że pismo to było postanowieniem stanowiło więc rażące, w żaden sposób nieuzasadnione okolicznościami sprawy, naruszenie art. 111 § 1 b w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. i art. 111 § 2 k.p.a. - po pierwsze poprzez uznanie, że przedmiotowa decyzja Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] marca 2016 r., Nr [...] w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie ustalenia inwestora budowli - kolektora ogólnospławnego została uzupełniona postanowieniem, po drugie poprzez uznanie przez SKO, że w związku z tym termin dla skarżącego do wniesienia odwołania biegnie nie od dnia doręczenia decyzji, ale od dnia doręczenia nieistniejącego w rzeczywistości postanowienia o uzupełnieniu decyzji. Miało to zaś bezpośredni wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy.

Powyższe stwierdzenie uwzględnia utrwalony w orzecznictwie sądowo administracyjnym pogląd, zgodnie z którym w sposób rażący może być naruszony wyłącznie taki przepis, który podlega stosowaniu w swym bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga dokonywania wykładni prawa (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1043/07, zam. w CBOSA). W ocenie tut. Sądu przepisem takim jest właśnie art. 111 § 1 b w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. i art. 111 § 2 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że decyzja uzupełniona być może wyłącznie postanowieniem, a więc określonym aktem administracyjnym. Skoro pisma, pochodzącego od organu administracyjnego nie sposób uznać za postanowienie, a z treści tegoż pisma nie wynika nawet, aby organ nieświadomie (choćby mylnie) nie nadał pismu charakteru postanowienia, to rażącym naruszeniem art. 111 § 2 k.p.a. jest pozaprawne (niezgodne z dyspozycją tego przepisu) dokonanie przez SKO rozszerzającej wykładni dopuszczającej przedłużenie terminu do wniesienia odwołania od rzekomo poprawnie uzupełnionej decyzji.

Jak podkreśla się w doktrynie (R. Kędziora w Komentarzu do kodeksu postępowania administracyjnego (kom. do art. 156), Wyd. 4, Warszawa 2014 r.), rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (tak też B. Adamiak, w komentarzu do art. 156 k.p.a. w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 14, Warszawa 2016). O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (tak słusznie NSA w wyroku z 17 kwietnia 1996 r., III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997, Nr 2, s. 26).

Zastosowanie przez SKO art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. i stwierdzenie nieważności własnego orzeczenia administracyjnego w sytuacji nieobjętej hipotezą tego artykułu, samo w sobie stanowiło również rażące naruszenie tegoż art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, zawierającym wyjątek od zasady trwałości orzeczeń administracyjnych (art. 16 k.p.a.), za nieważne może być uznane wyłącznie takie orzeczenie, które narusza prawo i to w sposób kwalifikowany.

Jeżeli więc SKO stwierdza nieważność własnego postanowienia z dnia [...] lipca 2016 r. (stwierdzającego, że odwołanie J. K. od decyzji w sprawie umorzenia postępowania zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 k.p.a.) dlatego, że błędnie prawnie uznaje pismo Burmistrza Gminy i Miasta W. za postanowienie o zmianie decyzji i w konsekwencji odmiennie ustala termin do wniesienia takiego odwołania – to orzeka z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., gdyż w sprawie nie wystąpiły żadne przesłanki zastosowania tego przepisu. Nie budzi zaś żadnych wątpliwości, że ustawodawca uzależnił w cyt. przepisie sankcję nieważności od obiektywnego i rzeczywistego, rażącego naruszenia prawa przy orzekaniu, a nie od subiektywnej i całkowicie dowolnej oceny organu w tym zakresie. Organ nie jest uprawniony w zakresie luzu decyzyjnego do dokonywania własnej i odmiennej wykładni jasnych i niebudzących wątpliwości przepisów prawa i nie może uznawać za postanowienie administracyjne pisma innego organu, nienoszącego nawet cech orzeczenia. Skoro tak, to nie może tym bardziej w sposób dowolny ustalać terminów procesowych i ustalać je w sposób odmienny od ujętego w przepisach – zwłaszcza, że w niniejszej sprawie takie wadliwe postępowanie SKO, będące naruszeniem prawa cogentis, miało bezpośredni wpływ na treść orzeczenia.

SKO, orzekając postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. utrzymującym w mocy własne postanowienie z [...] września 2016 r. rażąco naruszyło (z przyczyn wskazanych powyżej) nie tylko wcześniej wymienione przepisy, ale ponadto - będący podstawą orzeczenia - art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. Utrzymanie w mocy orzeczenia dopuszczalne jest bowiem wyłącznie wówczas, gdy orzeczenie kontrolowane w toku instancji jest prawidłowe. Jeżeli jest natomiast wadliwe, wówczas organ ponownie rozpoznający taką sprawę, jaka jest przedmiotem niniejszego postępowania zobowiązany jest uchylić własne orzeczenie i umorzyć postępowanie w sprawie (art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca uwagę, że gdyby doszło – na skutek utrzymania przez tut. Sąd kontrolowanych orzeczeń SKO – do rozpatrzenia środka odwoławczego wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony – stanowiłoby to oczywiste i rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.) – por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2007 r. V SA/Wa 2210/07 (CBOSA). Art. 134 k.p.a. obliguje bowiem organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego, polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego odwołania, czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie zobowiązywało więc organ do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 134 k.p.a., a więc postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania lub o stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia – tak, jak poprawnie uczyniło to SKO w swym postanowieniu z dnia [...] lipca 2016 r. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia nie było możliwe, albowiem prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności, tj. rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. (patrz także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2017 r. VIII SA/Wa 64/17, CBOSA).

Biorąc powyższe pod uwagę, jak również uwzględniając, że zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego nie dotyczy sytuacji, gdy sąd meriti stwierdza naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu (art. 134 § 2 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji. Umorzenie postępowania przez Sąd (art. 145 § 3 p.p.s.a.) nie było w niniejszej sprawie konieczne, a to dlatego, że SKO podjęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności własnego orzeczenia z urzędu, a nie na wniosek. Dlatego też organ ten, związany oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku, dokona stosownej analizy sprawy i wyroku i podejmie właściwe rozstrzygnięcie; oceniając, czy postępowanie wszczęte z urzędu jest w świetle niniejszego wyroku i akt sprawy przedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.