Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 312/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 56 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 109(7) par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1145
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A Spółki z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 7 września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A Spółki z o.o. w [...] (dalej jako: skarżąca, strona, Spółka) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 7.09.2020 r., którym organ ten działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256 z późn. zm.) [dalej: K.p.a.] oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r., poz. 1427) [dalej: u.p.e.a.] – utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krapkowicach z dnia 16.07.2020r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach prowadzi wobec Spółki postępowanie egzekucyjne z nieruchomości położonej w [...] opisanej w księdze wieczystej Nr [...] na podstawie dalszych tytułów wykonawczych opisanych w sentencji zaskarżonego postanowienia.

W dniu 24.05.2019r. organ egzekucyjny sporządził Protokół opisu i oszacowania przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 31.05.2019r. Spółka wniosła zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości podnosząc zarzut zaniżenia wartości na skutek nieuwzględnienia wartości złoża kruszywa naturalnego znajdującego się na nieruchomości.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach pismem z dnia 24.10.2019 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (tj. organu egzekucyjnego właściwego ze względu na siedzibę Spółki) o udzielenie informacji, czy organ ten - w związku ze zgonem prezesa zarządu Spółki – J. C. i brakiem organu reprezentującego Spółkę - wydał w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z wniosku Wójta Gminy [...] postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a. zawiesił postanowieniem z dnia 4.11.2019r. Nr [...] postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości z uwagi na utratę przez stronę zdolności do czynności prawnych.

Zgodnie z informacją pozyskaną w dniu 22.10.2019r. z Systemu Rejestracji Centralnej w dniu 28.06.2019r. zmarł prezes zarządu Spółki – J. C. W związku z tym organ - w oparciu o dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym - uznał, że Spółka nie posiada innego organu uprawnionego do reprezentacji podmiotu.

W dniu 18.11.2019r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krapkowicach wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], w którym poinformowano, że postępowanie egzekucyjne z nieruchomości Spółki nie zostało zawieszone, bowiem Spółkę reprezentuje prokurent R. B.

Pismem z dnia 27.11.2019r. prokurent samoistny Spółki R. B. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krapkowicach o braku możliwości złożenia sprawozdania z zarządu nieruchomością opisaną w księdze wieczystej Nr [...] z uwagi na brak obsadzenia zarządu Spółki. Do pisma dołączono kopię oświadczenia prezesa zarządu A. D. o rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu, a tym samym z funkcji prezesa zarządu.

Postanowieniem z dnia 27.05.2020r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach - działając na podstawie art. 97 § 2 K.p.a. – podjął postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości opisanej w księdze wieczystej Nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dniu 22.10.2019r. z Systemu Rejestracji Centralnej uzyskano informację, że w dniu [...]2019r. zmarł prezes zarządu Spółki – J. C. Natomiast jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS Nr [...]) Spółka posiada już organ uprawniony do reprezentacji podmiotu - prezesa zarządu A. D.

Pismem z dnia 9.06.2020r. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krapkowicach o uchylenie z urzędu ww. postanowienia z dnia 27.05.2020r., zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego a także uchylenie nałożonego na Spółkę obowiązku złożenia sprawozdań z zarządu nad nieruchomością opisaną w księdze wieczystej Nr [...].

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik wskazał, że w 2019r. egzekucja z nieruchomości została zawieszona z uwagi na utratę przez Spółkę zdolności do czynności prawnych, spowodowaną śmiercią prezesa zarządu Spółki J. C. Wskazano, że w miejsce zmarłego prezesa został powołany nowy prezes Spółki w osobie A. D., który jednak w dniu 21.08.2019r. złożył rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu i jednocześnie prezesa zarządu Spółki. Rezygnacja została złożona na Zgromadzeniu Wspólników Spółki, które uchwałą nr [...] podjętą w dniu 28.08.2019r. rezygnację przyjęło. Następnie pełnomocnik wskazał, że w myśl art. 202 § 6 zd. 3 ustawy z dnia 15 września 200r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019r., poz. 505 z późn. zm. - zwanej dalej "k.s.h.") rezygnacja członka zarządu jest skuteczna z dniem następującym po dniu, na który zwołano zgromadzenia wspólników.

Zatem rezygnacja A. D. jest skuteczna z dniem 29.08.2019r.

Wskazano również na art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019, poz. 1145 z późn. zm. - zwanej "k.c."), zgodnie z którym osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Organem spółki uprawnionym do jej reprezentowania i prowadzenia jej spraw jest - zgodnie z art. 201 § 1 k.s.h. - zarząd spółki, na którym ciąży obowiązek zgłaszania zmian podlegających wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego (zwanego dalej "KRS"). W przypadku zaniechania tego obowiązku sąd rejestrowy w oparciu o przepis art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2019r., poz. 1500 - zwanej dalej "ustawą o KRS") ma możliwość wszczęcia tzw. postępowania przymuszającego i wezwania zobowiązanych do złożenia wniosku o wpis albo przedłożenia stosownych dokumentów. Wskazano, że pełnomocnik w imieniu Spółki złożył do Sądu Rejonowego [...] w [...], Wydział [...] Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wniosek o wykreślenie A. D. z funkcji prezesa zarządu Spółki, przy czym wniosek ten nie został jeszcze prawomocnie przez sąd rejestrowy rozpoznany. Pełnomocnik podkreślił, że sąd rejestrowy będący w posiadaniu dokumentów potwierdzających zaistnienie zmian w składzie osobowym zarządu i na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o KRS z urzędu winien dokonać wykreślenia A. D. z funkcji członka i jednocześnie prezesa zarządu Spółki.

Zdaniem pełnomocnika niezależnie od wskazanych zasad dokonywania wpisów w KRS wykreślenie osób wchodzących w skład zarządu spółki ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że postanowienie sądu rejestrowego stwierdza jedynie fakt uprzedniej rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu i tym niemożności reprezentowania podmiotu. Dlatego też postanowienie wydane w tym przedmiocie przez sąd rejestrowy nie tworzy żadnego nowego stanu prawnego, lecz stwierdza już istniejący. Pełnomocnik wskazał, że A. D. złożył rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu, a chwilę skutecznego zaistnienia tej okoliczności należy wywodzić z art. 202 § 6 k.s.h. Zatem rezygnacja była skuteczna z dniem 29.08.2019r. Zdaniem pełnomocnika Spółki podjęcie zawieszonego postępowania jest niedopuszczalne albowiem mimo widniejącego w KRS wpisu, sugerującego, iż Spółka posiada zarząd w osobie A. D., to w istocie zarząd ten obecnie nie jest obsadzony z powodu rezygnacji tej osoby z pełnionych funkcji prezesa zarządu. Na dowód powyższych twierdzeń pełnomocnik przedłożył w załączeniu protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 28 sierpnia 2019r., oświadczenie A. D. z dnia 12 sierpnia 2019r. o rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu i prezesa zarządu Spółki oraz wniosek o wpis zmian w KRS.

W związku z powyższym zdaniem pełnomocnika prowadzenie przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego w sytuacji braku osób powołanych do reprezentowania Spółki stanowi okoliczność uzasadniającą zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a. będzie w rezultacie prowadziło do nieważności postępowania. Niezależnie od powyższego pełnomocnik zauważył, iż w postanowieniu z dnia 27 maja 2020r. o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego z nieruchomości znajdują się błędy w zakresie numeru księgi wieczystej oraz przyczyny podjęcia zawieszonego postępowania.

Do pisma dołączono pełnomocnictwo udzielone przez prokurenta Spółki R. B. do reprezentacji Spółki w postępowaniu egzekucyjnym przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Krapkowicach z wniosku Wójta Gminy [...].

Postanowieniem z dnia 17.06.2020r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach uznał za zasadny zarzut do dokonanego w dniu 24.05.2019r. opisu i oszacowania nieruchomości położonej w [...] objętej księgą wieczystą Nr [...].

Przy piśmie z dnia 2.07.2020r. pełnomocnik Spółki przesłał do organu egzekucyjnego pełnomocnictwo prokurenta Spółki sporządzone na druku PPS-1, w którym wskazano, iż został umocowany do reprezentowania Spółki w postępowania egzekucyjnym z wniosku Wójta Gminy [...] przeciwko Spółce.

Postanowieniem z dnia 8.07.2020r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach sprostował postanowienie z dnia 27.05.2020r. w sprawie podjęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości w zakresie numeru księgi wieczystej nieruchomości jak i przyczyny podjęcia postępowania.

Postanowieniem z dnia 16.07.2020r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach - po rozpoznaniu pisma Spółki z dnia 09.06.2020r. - odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości opisanej w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonego z wniosku wierzyciela Wójta Gminy [...] na podstawie opisanych w sentencji zaskarżonego postanowienia dalszych tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krapkowicach wynika z art. 22 § 1 u.p.e.a. Natomiast organem prowadzącym postępowanie egzekucyjne ze względu na siedzibę Spółki jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]. W związku z powyższym uznano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach jest organem właściwym do rozstrzygania kwestii związanych wyłącznie z egzekucją z nieruchomości opisanej.

W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krapkowicach pełnomocnik Spółki bezzasadnie uznał, że Spółka utraciła zdolność do czynności prawnych na skutek rezygnacji A. D. z pełnienia funkcji członka zarządu i jednocześnie prezesa zarządu Spółki. Organ egzekucyjny nie zanegował faktu, iż zarząd Spółki jest obecnie nieobsadzony, niemniej wskazał, że jak wynika z danych zawartych w KRS (wg stanu na dzień 16 lipca 2020r.) w dniu 13 listopada 2019r. dokonano wpisu prokurenta samoistnego w osobie R. B. Wskazano, że z przedłożonych przez pełnomocnika Spółki dokumentów nie wynika, że prokura ta została odwołana lub wygasła.

Organ egzekucyjny przywołał art. 109¹ § 1 k.c. stanowiący, że prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Podkreślono, że zgodnie z art. 1097 k.c. prokura nie wygasa wskutek odwołania całego zarządu. Prokurent w dalszym ciągu może reprezentować Spółkę na zewnątrz.

Tym samym organ egzekucyjny uznał, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z nieruchomości opisanej w księdze wieczystej Nr [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach stwierdził ponadto, że brak jest również przesłanek do zawieszenia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów do opisu i oszacowania. Wniosek o uchylenie z urzędu postanowienia z dnia 27.05.2020r. w sprawie podjęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów nie znajduje umocowania prawnego w przepisach K.p.a., a także brak jest podstaw do uchylenia nałożonego na Spółkę obowiązku złożenia sprawozdań z zarządu nad nieruchomością opisaną w księdze wieczystej Nr [...].

Po rozpoznaniu zażalenia Spółki na ww. postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wydał opisane na wstępie rozstrzygnięcie z dnia 7.09.2020 r.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazał, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020r., co wynika z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r., poz. 2070).

W ocenie organu wskazane we wniosku Spółki o zawieszenie postępowania okoliczności nie mieszczą się w katalogu przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a.

We wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr [...] strona powołała się na fakt, iż prezes Spółki A. D. (powołany po śmierci prezesa Spółki J. C.), złożył rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu i jednocześnie prezesa zarząd. To spowodowało - zdaniem strony - że zarząd Spółki nie jest obsadzony. W ocenie pełnomocnika Spółki stanowi to podstawę do obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a.).

Odnosząc się do powyższego organ wskazał, że skarżąca jest osobą prawną, a organem uprawniony do jej reprezentowania jest jej zarząd. Jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa umowa spółki. Jeżeli umowa spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Umowa spółki może wprowadzać inny sposób reprezentacji, jednak musi to nastąpić w sposób oczywisty.

Powyższa regulacja nie oznacza jednak, iż skuteczne oświadczenie woli w imieniu spółki może zostać złożone jedynie przez zarząd. Może to uczynić również odpowiednio umocowany pełnomocnik. Takim pełnomocnikiem jest również prokurent. W myśl art. 205 § 3 k.s.h. przepisy § 1 i § 2 nie wyłączają ustanowienia prokury jednoosobowej lub łącznej i nie ograniczają praw prokurentów wynikających z przepisów o prokurze.

Kolejno organ odwołał się do przepisów k.c. dotyczących prokury. Wywiódł, że żadne przepisy prawa nie wyłączają możliwości wykonywania przez skutecznie ustanowionego prokurenta samoistnego swych uprawnień w zakresie reprezentacji mocodawcy będącego osobą prawną, w okresie gdy udzielający prokury nie posiada zarządu. Brak zarządu nie powoduje wygaśnięcia prokury.

Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że Spółka nie posiada aktualnie zarządu uprawnionego do jej reprezentacji. Jednak z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż Spółka posiada prokurenta samoistnego w osobie R. B. Wynika to z wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym dokonanego w dniu 13.11.2019r. W aktach sprawy brak jest dokumentów, z których wynikałyby okoliczności wskazujące na nieistnienie udzielonej prokury samoistnej. Stąd też organ uznał, że Spółka jest skutecznie reprezentowana przez prokurenta samoistnego w osobie R. B., który ma z mocy prawa umocowanie do reprezentowania Spółki samodzielnie.

Tym samym, w ocenie Dyrektora Izby w sprawie wystąpiły podstawy do odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości opisanej w księdze wieczystej Nr [...] prowadzonego z wniosku Wójta Gminy [...] na podstawie dalszych tytułów wykonawczych. W szczególności nie wystąpiła wskazana w art. 56 § 1 pkt 3 u.p.e.a. okoliczność utraty przez Spółkę zdolności do czynności prawnych stanowiąca obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów zażalenia, w tym zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a., który nie ma zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż u.p.e.a. zawiera własne regulacje w tym zakresie.

We wniesionej skardze Spółka zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść postanowienia a to art. 138 § 1 pkt 1) K.p.a. poprzez jego zastosowanie a niezastosowanie art. 138 § 1 pkt a) K.p.a. i utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krapkowicach o odmowie zawieszenia postępowania z dnia 16.07.2020 r.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 38 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie okoliczności, iż osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie,

3. naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 1097 § 4 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż prokurent jest umocowany do podejmowania czynności za spółkę nawet w sytuacji braku obsadzonego zarządu tj. organu reprezentującego spółkę, podczas gdy wyżej powołany przepis zapewnia jedynie ciągłość wyboru prokurenta i istnienia umocowania ale nie pozwala na zastępowanie nieobsadzonego organu przez prokurenta przy dokonywaniu czynności w imieniu spółki,

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść postanowienia a to art. 56 § 1 pkt 3 u.,p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę zawieszenia postępowania, w sytuacji gdy dłużnik nie posiada organu uprawnionego do jego reprezentowania a tym samym nie ma możliwości podejmować czynności prawnych w postępowaniu egzekucyjnym.

W związku z powyższym, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2019, poz. 2167) w związku z art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j. - dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 7.09.2020 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Ze stanu sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne z nieruchomości położonej w [...] opisanej w księdze wieczystej Nr [...] na podstawie dalszych tytułów wykonawczych opisanych w sentencji zaskarżonego postanowienia.

W toku postępowania egzekucyjnego ujawniona została okoliczność, że w dniu [...]2019r. zmarł prezes zarządu Spółki – J. C. W miejsce zmarłego prezesa został powołany nowy prezes Spółki w osobie A. D., który jednak w dniu 21.08.2019r. złożył rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu i jednocześnie prezesa zarządu Spółki. Rezygnacja została złożona na Zgromadzeniu Wspólników Spółki, które uchwałą nr [...] podjętą w dniu 28.08.2019r. rezygnację przyjęło. Rezygnacja ta stała się skuteczna dnia następnego. Do Sądu Rejonowego [...], Wydziału [...] Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego złożony został wniosek o wykreślenie A. D. z funkcji prezesa zarządu Spółki, przy czym wniosek ten – do czasu wydania zaskarżonego postanowienia - nie został prawomocnie przez sąd rejestrowy rozpoznany.

Jednocześnie jednak z danych zawartych w KRS wynika, że w dniu 13.11.2019r. dokonano wpisu prokurenta samoistnego w osobie R. B. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika, aby prokura ta została odwołana lub wygasła.

Powyższe okoliczności nie są kwestionowane w sprawie i wynikają ze zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów.

Na tle powyższego stanu faktycznego strona uznała, że istnieją podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, bowiem skarżąca Spółka nie ma obsadzonego zarządu.

Odmienne stanowisko zajęły organy wskazując, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, bowiem Spółka reprezentowana jest przez prokurenta samoistnego w osobie R. B.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy na treść przepisów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Jak trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, w przedmiotowej sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020r. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r., poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (wejście w życie z dniem 30 lipca 2020r.).

Zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne w całości lub w części:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego,

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego,

4) na żądanie wierzyciela,

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje (zobowiązuje) organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia (stwierdzenia), czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w wyżej przytoczonym przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10.11.2020 r., sygn. akt II SA/Gd 670/20, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, podobnie jak dalej przytaczane orzeczenia).

Zdaniem stron dla wyniku przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma ustalenie czy można mówić o wystąpieniu przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego z art. 56 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (utracenie przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i brak przedstawiciela ustawowego) w sytuacji, gdy spółka z o.o. nie ma obsadzonego zarządu, ale reprezentuje ją prokurent samoistny. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przesłanki określone w art. 56 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5 u.p.e.a. nie zaistniały na gruncie rozpoznawanej sprawy.

W celu rozstrzygnięcia wyżej wskazanego problemu organ w zaskarżonym postanowieniu zasadnie odwołał się do stosownych przepisów k.s.h. i k.c. jak i wyprawowanego na tym tle orzecznictwa.

Jak wynika z treści przepisu z art. 201 § 1 k.s.h. zarząd spółki z o.o. prowadzi sprawy tej spółki i reprezentuje ją na zewnątrz.

Stosownie do art. 205 § 1 – 3 k.s.h. jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa umowa spółki. Jeżeli umowa spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem (§ 1); oświadczenia składane spółce oraz doręczenia pism spółce mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta (§ 2); przepisy § 1 i § 2 nie wyłączają ustanowienia prokury i nie ograniczają praw prokurentów wynikających z przepisów o prokurze (§ 3).

Zgodnie z art. 109¹ k.c. prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa (§ 1); nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (§ 2).

Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub oddzielnie (art. 1094 § 1 k.c.).

Zgodnie z art. 1097 § 2 k.c., prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy.

Stosownie do art. 1097 § 4 k.c. utrata przez przedsiębiorcę zdolności do czynności prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury.

Zauważyć tu należy, że celem rozwiązania wskazanego w art. 1097 § 4 k.c. jest przeciwdziałanie utrudnieniom w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. W odniesieniu do osoby prawnej za odpowiednik utraty zdolności do czynności prawnych, o której mowa w tym przepisie, można uznać utratę organu reprezentującego osobę prawną lub braki w jego składzie. Utrata lub braki w składzie organu reprezentującego osobę prawną nie mogą zgodnie z 1097 § 4 k.c. powodować wygaśnięcia prokury (por. wyrok NSA z dnia 28.09.2016 r., sygn. akt I GSK 330/16).

Dodać do powyższego należy, że aprobata odmiennego poglądu godziłaby w sens pozostawienia w mocy prokury, mimo braku organu działającego za osobę prawną.

Istota prokury tkwi w tym, że czynność prawna dokonana przez prokurenta w granicach jego umocowania wywiera bezpośrednio skutki w sferze prawnej mocodawcy. Prokura obejmuje występowanie we wszelkich stosunkach prawnych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa, polegające na ujawnianiu woli mocodawcy na zewnątrz. Prokurent, tak jak każdy pełnomocnik, składa własne oświadczenie woli, ale działa w imieniu i z bezpośrednim skutkiem dla mocodawcy. Zakresem prokury objęte są wszelkie czynności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na przedmiot działalności przedsiębiorcy. Prokurent może dokonywać w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy takich samych czynności, jakich może dokonywać sam przedsiębiorca. Umocowanie obejmuje czynności związane z działalnością gospodarczą, a jego zakres pozostaje bez związku z przedmiotem działalności przedsiębiorcy udzielającego prokury (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.01.2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2167/14).

Prokura samoistna (określana także samodzielną, indywidualną, jednoosobową, singularną) oznacza, że prokurent może samodzielnie dokonywać czynności wobec osób trzecich, bez konieczności udziału dodatkowych osób.

Prokurent działa w imieniu i ze skutkami dla reprezentowanego przedsiębiorcy, wywołując swoim zachowaniem skutki bezpośrednio w sferze reprezentowanego. Składa on własne oświadczenie woli, w imieniu reprezentowanego podmiotu, ze skutkiem bezpośrednim dla tego podmiotu (M. Fras (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Tom I, opublikowano: WKP 2018).

W ocenie Sądu w sytuacji, gdy spółka z o.o. nie ma obsadzonego zarządu, ale reprezentuje ją prokurent samoistny, nie można mówić o braku, który uniemożliwiałby działanie Spółki w postępowaniu egzekucyjnym.

Skład orzekający podziela przy tym stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nieposiadanie w toku procesu (postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego) zarządu przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, nie daje podstaw od stwierdzenia braku należytej reprezentacji, gdy spółka reprezentowana jest przez prokurenta (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 28.09.2016 r., sygn. akt I GSK 331/16; z dnia 15.09.2016 r., sygn. akt I GSK 340/16; z dnia 17.05.2016 r., sygn. akt II OZ 475/16).

We wskazanych orzeczeniach wystąpiła analogiczna sytuacja jak w sprawie niniejszej (brak zarządu spółki z o.o., reprezentowanej jednak przez prokurenta samoistnego), przy czym analizowana ona była pod kątem zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego (art.124 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu ocena zaprezentowana w tych orzeczeniach co do prawidłowości samodzielnego reprezentowania spółki z o. o. przez prokurenta w przypadku braku zarządu znajdzie zastosowanie również w niniejszej sprawie.

Prokurent może bowiem reprezentować spółkę z o.o. w postępowania sądowym czy administracyjnym i na zbliżonych zasadach – w postępowaniu egzekucyjnym.

Zatem w postępowaniu egzekucyjnym prokurent może reprezentować interesy Spółki, podejmować czynności procesowe w jej imieniu i interesie, czy też udzielać pełnomocnictwa profesjonalizmu pełnomocnikowi (co zresztą ma miejsce w przedmiotowej sprawie sądowej jak i samym postępowaniu egzekucyjnym, gdzie Spółkę reprezentuje adwokat ustanowiony przez prokurenta Spółki w osobie R. B).

Podkreślić zatem ponownie należy, że utrata przez Spółkę zarządu nie powoduje wygaśnięcia prokury. Prokurent jest bowiem z mocy ustawy uprawniony do reprezentowania Spółki w sprawach sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Potwierdzeniem przedstawionego rozumowania jest orzeczenie NSA z dnia 17.05.2016 r., sygn. akt II OZ 475/16, w którym Sąd stwierdził, że skoro Spółka umocowała do działania w swoim imieniu prokurenta samoistnego, który jest uprawniony do jednoosobowego działania, a umocowanie to nie wygasa wskutek odwołania całego zarządu (art. 1097 k.c.), to nie zachodzą w składzie jednostki organizacyjnej - w rozpoznawanym przypadku Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - braki uniemożliwiające jej działanie. Spółka ma, bowiem umocowane "osoby uprawnionej do działania w jej imieniu".

Podobne zapatrywania przedstawił też WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 14.05.2014 r., sygn. akt I SA/Bk 636/13. Skonstatował w nim, że prokura nie wygasa w sytuacji, gdy zachodzą braki w obsadzie organu spółki. Rozwiązanie to ma na celu zapobiegnięcie w takich sytuacjach utrudnieniom w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa.

Zwrócić tu również należy uwagę na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16.06. 2016 r. sygn. akt V CZ 26/16, gdzie wskazano, że "nieposiadanie w toku postępowania zarządu przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością będącą komplementariuszem uprawnionym do reprezentowania pozwanej spółki komandytowej (art. 117 k.s.h.), nie daje podstaw do stwierdzenia braku należytej reprezentacji pozwanej spółki komandytowej (...), gdy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością będąca komplementariuszem ma prokurenta, który ustanowił pełnomocnika procesowego reprezentującego w toku postępowania pozwaną spółkę komandytową. Interesy, które chroni art. 379 pkt 2 k.p.c., są w takim przypadku zabezpieczone przez działanie prokurenta i ustanowionego przez niego dla pozwanej spółki komandytowej pełnomocnika procesowego. Podobnie SN w postanowieniu z 29 czerwca 2016 r. sygn. akt III CSK 17/16.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przy tym stanowisko, że wykreślenie z rejestru wpisu dotyczącego członków zarządu osoby prawnej ma charakter deklaratoryjny i co do zasady brak legitymacji do reprezentowania danego podmiotu wynika już z samej uchwały podjętej przez właściwy organ. Pomimo zatem obowiązku ujawnienia odwołania składu organu spółki w rejestrze, uchwała w stosunku do odwołanego członka zarządu rodzi skutek od momentu jej podjęcia.

Jednakże, jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy oraz wraz ze śmiercią prokurenta. Skutek taki nie zachodzi w przypadku ustania bytu prawnego organu uprawnionego do reprezentacji. Innymi słowy brak należytej reprezentacji zachodziłby jedynie wówczas, gdyby prokura wygasła lub została odwołana, co jednak nie miało miejsca w stanie faktycznym sprawy, zatem udzielona prokura była przez cały czas ważna, a zaistniały po jej ustanowieniu brak w organach spółki nie miał wpływu na ważność tego umocowania.

Tym samym stwierdzić należy, że ważna prokura umożliwia prokurentowi działanie w imieniu spółki nawet w przypadku brak organu uprawnionego do reprezentacji. Pomimo braku zarządu, Spółka nadal istnieje, a co za tym idzie ma zdolność sądową i zdolność procesową, posiada prokurenta jak i profesjonalnego pełnomocnika.

Zauważyć tu również należy, że w aktach sprawy znajduje się odpis Krajowego Rejestru Sądowego Spółki, z którego wynika, iż do składania oświadczeń w imieniu Spółki upoważniony jest prezes zarządu samodzielnie bądź wiceprezes zarządu łącznie z prokurentem. Powyższe, zdaniem Sądu, nie powoduje tu braku umocowania prokurenta do działania w imieniu Spółki. Należy bowiem wyjaśnić, że w przypadku prokury samoistnej prokurent działa jednoosobowo. W sytuacji, gdy w umowie spółki ustanowiono zarząd wieloosobowy to, stosownie do art. 205 § 3 k.s.h. nie ogranicza to uprawnień prokurenta samoistnego. Ustanowiony, zgodnie z art. 205 § 1 k.s.h., bądź też w analogicznych zasadach wynikających z umowy spółki, mechanizm kontrolny dotyczy, bowiem członków zarządu a nie prokurentów. Dlatego więc jeżeli ustanowiona jest reprezentacja łączna zarządu bądź zarządu z prokurentem, to każdym przypadku prokurent, który legitymuje się prokurą samoistną, może reprezentować spółkę samodzielnie przy czynnościach objętych jej zakresem (por. także A. Kidyba. Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. VII, Lex 2010).

Jednocześnie w związku z argumentem skargi, iż strona winna mieć ustanowionego kuratora w trybie art. 42 k.c. wskazać należy, że w świetle powołanego przepisu kurator jest powoływany wówczas, gdy z powodu braku organów osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw. W ocenie Sądu w postępowaniu egzekucyjnym - pomimo braku zarządu - Spółka nie była pozbawiona możliwości działania, które podejmowała poprzez prokurenta i ustanowionego przez niego profesjonalnego pełnomocnika. Spółka, mimo braku zarządu, m.in. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 16.07.2020r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jak i przedmiotową skargę, zatem opisana w tym przepisie sytuacja uzasadniająca ustanowienie kuratora nie zachodziła.

Co więcej, pomimo sformułowania zarzutów, co do braku organów uprawnionych do reprezentowania Spółki, pełnomocnik do skargi załączył poświadczoną za zgodność kopię pełnomocnictwa z 5.10.2020 r., w którym adwokat został upoważniony do reprezentowania Spółki m.in. przed sądami administracyjnymi, podpisanego przez R. B.- prokurenta.

W podsumowaniu stwierdzić należy, że skoro Spółka umocowała do działania w swoim imieniu prokurenta samoistnego, który z mocy ustawy uprawniony jest do reprezentowania Spółki w sprawach sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a utrata przez Spółkę zarządu nie powoduje wygaśnięcia prokury, to brak podstaw w okolicznościach tej sprawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się jeszcze do przywołanego przez pełnomocnika wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1.03.2017r. sygn. akt II OSK 3088/15 – stwierdzić należy, iż nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem stan faktyczny w nim rozpatrywany jest odmienny od stanu zaistniałego w niniejszej sprawie. W stanie faktycznym na tle którego zapadł ww. wyrok II OSK 3088/15, spółka utraciła zdolność do czynności prawnych z powodu braku organu uprawnionego do jej reprezentowania. W przedmiotowej sprawie sytuacja byłaby podobna, gdyby nie fakt ustanowienia prokurenta samoistnego, który reprezentuje Spółkę. Skutkuje to tym, że Spółka może działać i posiada zdolność do czynności prawnych.

Na marginesie nadmienić też trzeba, że w jednym z powyższych orzeczeń (wyrok NSA z dnia 15.09.2016 r., sygn. akt I GSK 340/16) zwrócono uwagę na możliwość nadużywania prawa do zawieszenia postępowania poprzez długotrwałe zaniechanie podejmowania skutecznych działań w celu ustanowienia zarządu spółki z o.o., celem spowodowania wystąpienia i trwania przesłanki do zawieszenia postępowania, co w konsekwencji może uniemożliwić zakończenie danej sprawy rzutującej na prawa i obowiązki spółki. W takim przypadku wykorzystywanie instytucji prawnej (zawieszenia postępowania) wbrew jej celowi i funkcji uznane jest za niedopuszczalne nadużycie prawa.

Z wyżej omówionych przyczyn brak było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisu art. 56 § 1 u.p.e.a., co oznacza, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.

Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia żadnego z podniesionych przez skarżącą zarzutów i na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Z uwagi na okoliczność, że tut. Sąd stwierdził, że ważna prokura umożliwia prokurentowi działanie w imieniu Spółki nawet w przypadku braku organu uprawnionego do reprezentacji, jedynie na marginesie można podnieść, że w części orzecznictwa i w piśmiennictwie wyrażany jest pogląd, że przesłanka wymieniona w punkcie 3 wyżej wskazanego przepisu (art. 56 § 1 okt 3 u.p.e.a.), odnosi się jedynie do zobowiązanych będących osobami fizycznymi (zob. wyrok WSA w Krakowie z 19 września 1019 r., sygn. akt I SA/Kr 316/18, wyrok WSA w Warszawie z 4 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3056/17, wyrok WSA w Krakowie z 13 grudnia 2016 r., I SA/Kr 1185/16, także: Pierasz Piotr, komentarz do art. 56 u.p.e.a. w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Kijowski Dariusz Ryszard (red.), Komentarz, wyd. II, opublikowano: LEX 2015).