Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 252/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Rysz, asesor WSA Piotr Kraczowski, Protokolant Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia (...) listopada 2005 nr (...) w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i nakazania opuszczenia terytorium RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku


UZASADNIENIE

A. J., obywatel P., narodowości (...) złożył w dniu (...) maja 2005r. wniosek do Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w RP. Nie posiadał paszportu. We wniosku podał, iż z P. wyjechał legalnie, na podstawie ważnego paszportu, samolotem z K. do D. , a stamtąd do C. W C. czekał na niego umówiony człowiek, który przewiózł go samochodem do Polski, a na koniec zabrał paszport i pieniądze.

Cudzoziemiec we wniosku z (...) maja 2005r. wskazał następujące przyczyny, dla których ubiega się o nadanie statusu uchodźcy w RP : Byłem członkiem K. L. F. i dlatego prześladowała mnie (...) policja, gdyż oskarżali mnie pomaganie (...). Ja tego nie robiłem, ale policja oskarżała mnie o to. Policja zabierała mnie ze sobą, bili. W maju 2005 roku policja aresztowała mojego ojca. Oni szukali mnie, ale ja od sześciu miesięcy ukrywałem się, dlatego zatrzymali mojego ojca. Wcześniej w 2002 roku policja zatrzymała mnie i zostałem skazany na 8 miesięcy wiezienia. Policja wielokrotnie zatrzymywała mnie, bez żadnego protokołu, bili i wypuszczali. Wyjechałem z P. tylko z ww. powodu. Policja dręczyła mnie. Zdecydowałem się wystąpić z KLF w 2004 roku, ale mimo to nadal mnie gnębili, utrudniali pracę, itd.

W dniu (...) maja 2005r. zostało przeprowadzone przesłuchanie Aplikanta w języku u. A.J. w trakcie przesłuchania podał, że był głównym sekretarzem KLF w mieście G. przez 3-4 lata do 2004 roku. Z tego powodu był posądzany o pomoc (...): W więzieniu byłem w 2002 roku, przez 8 miesięcy w G., ponieważ byłem członkiem KLF oskarżono mnie, że pomagam (...). Ja tego nie robiłem, my wspieraliśmy ludność cywilną, która przebywała w K.. W miejscowości M. jest ośrodek dla uchodźców z K., którym pomagaliśmy. Wielokrotnie byłem zatrzymywany, ponad 10 razy, począwszy od 2001 roku. Pierwszy raz na 2 – 3 dni i tak mnie zabierali wypuszczali. Policja mnie zatrzymywała, ponieważ byłem posądzony o pomoc (...).

Decyzją z dnia (...) września 2005 r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców odmówił nadania panu A. J. statusu uchodźcy w rozumieniu Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951r. (Dz. U. z 1991r. Nr 119 poz. 515 i 516) oraz Protokołu dotyczącego statusu uchodźców, sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119 poz. 517 i 518) oraz nakazał mu opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do (...) października 2005 r., wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Prezes wskazał, iż godnie z definicją wynikającą z Konwencji dotyczącej statusu uchodźców z 1951 r. uchodźcą jest osoba, która żywi uzasadnioną obawę przed prześladowaniem z powodu swojej religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem, i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa ( art. 1 ust. A pkt. 2 Konwencji Genewskiej). Podkreślił przy tym, że nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy. Zdaniem organu I instancji analiza zebranego materiału dowodowego, w tym zeznania uzyskane od Wnioskodawcy oraz posiadane informacje, wykazują, że wracając do kraju pochodzenia ww. nie byłby narażony na prześladowania w rozumieniu wymienionej wyżej Konwencji. Ponadto, w jego ocenie, A. J. jest osobą niewiarygodną - podaje rozbieżne informacje dotyczące okresu, kiedy był zatrzymywany przez policję, a jego członkostwo w K. L. F. budzi wiele wątpliwości, gdyż nie orientuje się w działalności, strukturze organizacji z którą się identyfikuje oraz nie wykazał się minimalną wiedzą na temat życia politycznego swojego kraju, podkreślając, że nie interesuje się polityką. Prezes zwrócił też uwagę na fakt, iż chociaż Cudzoziemiec twierdzi, że był poszukiwany przez policję i musiał się ukrywać to wyjechał z kraju legalnie, zaś organizacja do której deklarował przynależność jest organizacją działającą legalnie .

Na koniec Prezes wskazał, że Cudzoziemiec nie wykorzystał możliwości prawnych wykazania swojej niewinności w kraju pochodzenia – podał, że o swoich problemach informował tylko swoją organizację. W P. zaś istnieje rozwinięty system sądowniczy. Każdy obywatel posiada prawo do procedur prawnych i odwołań. Od 1995 r. istnieje również Ministerstwo Praw Człowieka przy Ministerstwie Prawa, Sprawiedliwości, Praw Człowieka i Spraw Parlamentarnych z główną siedzibą w I. i czterema biurami regionalnymi, które zajmują się m.in. zbieraniem i katalogowaniem informacji o naruszeniach praw człowieka. Organizacje międzynarodowe nie alarmują opinii publicznej zjawiskami niepraworządności w sądownictwie p.

W ocenie organu I instancji przypadek Strony nie uzasadnia udzielenia ochrony w oparciu o pobyt tolerowany. Nie ma żadnych podstaw, które mogłyby świadczyć, że powrót Cudzoziemca do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.

Decyzją z dnia (...) listopada 2005 r. nr (...) Rada do Spraw Uchodźców po rozpoznaniu odwołania utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy oraz nakazała Cudzoziemcowi opuszczenie terytorium RP w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszej decyzji. Rada podzieliła pogląd organu I instancji , iż strona nie wykazała aby w jego konkretnej indywidualnej sytuacji istniała realna obawa przed prześladowaniami z uwagi na wymienione w Konwencji Genewskiej powody. Wskazała nadto, iż partia na której członkostwo powołuje się Skarżący jest ugrupowaniem legalnym i nie ma wiarygodnych informacji jakoby jej członkowie byli poddawani prześladowaniom. Podniosła, iż nawet gdyby uznać, że lokalna policja stosuje lub też stosowała pewne formy represji wobec zwolenników niepodległości K., to Skarżący wystąpił z tej organizacji w 2004 r. i jak sam twierdzi polityką się nie zajmuje. Obawę przed powrotem do kraju pochodzenia uzasadnia możliwością aresztowania przez lokalną policję i ewentualnym przesłuchaniem. Jednak w ocenie Rady sam fakt ewentualnych przesłuchań nie może być traktowany jako forma prześladowania, o ile nie wiąże się z innymi działaniami represyjnymi. Organ odwoławczy nie podzielił wyrażonej w odwołaniu tezy, że Cudzoziemiec nie ma realnej możliwości obrony swoich praw w P. Jej zdaniem, o ile można ewentualnie zgodzić się z tym stwierdzeniem w odniesieniu do władz lokalnych, o tyle nie jest ono prawdziwe, gdy wziąć pod uwagę rozbudowany system sądowniczy w P. oraz istnienie Ministerstwa Praw Człowieka. W ocenie Rady niewątpliwie w P. istnieją instytucjonalne formy dochodzenia swoich praw i przed podjęciem próby poszukiwania ochrony za granicą Strona winna poszukiwać tych możliwości swoim kraju.

Rada podzieliła także pogląd Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców co do braku wiarygodności Strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia (...) września 2005 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił :

1. naruszenie prawa materialnego, materialnego tj. treści art. l Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźcy z 1951 roku i Protokołu Nowojorskiego z 1967 roku, poprzez stwierdzenie, że nie jest uchodźcą w rozumieniu tych artykułów,

2. istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. treści art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe prowadzenie postępowania dowodowego polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niewłaściwym uzasadnieniu faktycznym,

3. naruszenie art. 7 i 77 § l kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, przez nieuzasadnione przerzucenie na stronę ciężaru dowodu w sprawie dotyczącej udzielenia mi zgody na pobyt tolerowany,

4. naruszenie art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez dowolną ocenę dowodów, znacznie przekraczającą granice swobodnej, dopuszczalnej na gruncie k.p.a. oceny dowodów.

Do skargi Cudzoziemiec dołączył kserokopie 4 dokumentów ( na rozprawie w dniu 7 listopada 2006r. okazał ich oryginały ) : pismo w języku angielskim z (...).12.2005r. adresowane do Skarżącego przez M. N. I. adwokata z G., zaświadczenie w języku angielskim datowane (...).02.2004r. na papierze firmowym J. K. L. F. , legitymacja członkowska Skarżącego w J. K. L. F. z (...).04.2001r. oraz dokument sporządzony w języku u. w dniu (...).04.2001r. ( jak wyjaśnił na rozprawie biegły tłumacz z języka u. K. K. jest to deklaracja członkowska wstąpienia Skarżącego do JKLF ).

Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy).

Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175 ze zm.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem w toku postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W toku przesłuchania w dniu (...) maja 2005 r. Cudzoziemiec był pytany czy ma legitymację członka organizacji KLF. Odpowiedział, że nie ma przy sobie , ale postara się ją dostarczyć oraz inne dokumenty, które ma w P. tj. kartę partyjną oraz dowód osobisty. Dodał, że nie wie ile czasu mu to zajmie, gdyż na razie nie ma środków. Wspomniane dokumenty nie zostały przez Cudzoziemca dostarczone do chwili wydania decyzji przez organ II instancji, dołączył je dopiero do skargi do Sądu.

Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy mają też obowiązek czuwać, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa , i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zgodnie zaś z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w toku postępowania doszło do naruszenia w/w przepisów i ich naruszenie mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Organy obu instancji – mimo iż Skarżący deklarował możliwość dostarczenia dokumentów związanych ze swoją działalnością – nie pouczyły go o obowiązku udowodnienia okoliczności na które się powołuje, nie wyznaczyły mu stosownego terminu na złożenie wszystkich możliwych dowodów. Jednocześnie w uzasadnieniach decyzji obu instancji podnoszona jest niska wiarygodność Cudzoziemca, w tym podważane jest jego członkostwo w K. L. F. oraz jego obawa przed aresztowaniem z powodu działalności politycznej. Złożone wraz ze skargą dokumenty mogą mieć więc wpływ na treść rozstrzygnięcia, zaś ich niezłożenie przed wydaniem decyzji ostatecznej nie zostało zawinione przez Skarżącego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Rada winna wziąć pod uwagę, ocenić wiarygodność tj. autentyczność i treść złożonych przez Cudzoziemca dokumentów , a także ich przydatność dla ustalenia czy Wnioskodawca spełnia wymagania art.1 ust.A pkt 2 Konwencji Genewskiej lub art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż w sprawie niniejszej doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) oraz art. 152 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.