Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 687/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Biitek (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Elżbieta Kremer Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia 17 maja 2004r, nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala


UZASADNIENIE

UZASADNlENIE

Decyzją z dnia [...] 03.2004r. Komendanta Powiatowego Policji w P. nałożono na przedsiębiorstwo "Usługi Przewozowe W.W " na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz w oparciu o art. 92 ust. 1 tej ustawy w związku z Lp. 1.1.1. i 1.2.2. Załącznika do w/w ustawy - karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenia tej ustawy w dniu [...].02.2004r., a w szczególności za: 1) wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji - kara pieniężna w wysokości [...]zł i 2) wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących: ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków -- kara pieniężna w kwocie [...] zł.

W protokole kontroli z dnia [...].02.2004r. wykonujący w imieniu przedsiębiorcy W. W. usługę przewozową kierowca A. M. oświadczył odnośnie tych naruszeń: "1. "Otrzymałem komplet dokumentów bez licencji. 2. Pasażer prosił o zatrzymanie z uwagi na wymioty".

W aktach zalega "Notatka Urzędowa" Naczelnika Sekcji Ruchu Drogowego KPP P., z której wynika, że sporządzający notatkę jadąc pojazdem służbowym - oznakowanym, o godz.[...] drogą relacji P. –K. w kierunku K., w miejscowości K. M. zauważył jak jadący przed nim kierujący pojazdem typu [...] włączył prawy kierunkowskaz, a następnie zatrzymał się na poboczu - częściowo na jezdni i z tego pojazdu wysiadł mężczyzna. Następnie kierujący pojazdem ruszył w kierunku K. Zatrzymanie miało miejsce na łuku drogi - na wysokości sklepu spożywczego, gdzie nie ma przystanku. Funkcjonariusz zaznaczył, że zatrzymanie się na poboczu tego pojazdu spowodowało dezorientację grupki czworga dzieci, które poruszały się w tym czasie z kierunku K., a także, że w zachowaniu wysiadającego pasażera nic nie potwierdzało powodu zatrzymania się wskazanego przez kierowcę. Policjant ujawnił też, że kierowca nie posiadał wymaganej prawem licencji i legitymował się świadectwem kwalifikacji, które utraciło ważność [...].12.2003r. Za brak ważnego dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdem przewożącym zarobkowo osoby stanowiącego wykroczenie zastosował wobec tego kierowcy pouczenie.

W. W. przesłuchany w charakterze strony przedstawił kserokopię licencji nr [...] ważnej od dnia [...].03.2006r. i podał, że odnośnie kontroli złoży wyjaśnienie na piśmie. W pisemnym wyjaśnieniu opatrzonym datą [...].03.2004r. - oświadczył, że przewóz osób prowadzi od [...]r. i działalność ta stanowi główne źródło utrzymania jego i jego rodziny. Zaznaczył, że podjął działania w celu uzyskania certyfikatu kompetencji, jednak 6 razy nie zdał egzaminu, a nikt nie poinformował go o możliwości uzyskania licencji w inny sposób. Podniósł, że ukaranie pozbawi go możliwości pracy w charakterze przewoźnika, a tym samym utraci główne źródło utrzymania. Podał, że ma na utrzymaniu trzy córki, w tym jedną niepełnosprawną, która wymaga osobistej opieki żony i tym samym uniemożliwia jej podjęcie pracy zarobkowej, a on sam - z uwagi na swój wiek - nie ma większych szans na podjęcie jakiejkolwiek innej pracy.

Od decyzji tej odwołał się W. W., który podniósł, że według wyjaśnień kierowcy "we wskazanym miejscu zatrzymał się z uwagi na chwilową niedyspozycję, która zmusiła go do zatrzymania się, gdyż nie mógł on pozwolić sobie na kontynuowanie jazdy, mając na względzie bezpieczeństwo osób", a odnośnie braku licencji podał, że sytuacja ta nie była wynikiem jego niedbalstwa, ale wynikła ze zmiany przepisów. Zarzucił, że tak wysoka kara rujnuje go finansowo i jest nieadekwatna do "okoliczności, w jakich doszło do naruszenia tych przepisów".

W wyniku odwołania W. W. od decyzji organu l instancji – [....] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją Nr [...] z dnia 17 maja 2004r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji podał, że okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, gdyż kierowca wykonywał regularny drogowy przewóz osób na trasie P. – K. nie posiadając wymaganej licencji, a ponadto w miejscowości K. M. zatrzymał pojazd w miejscu do tego nie przeznaczonym, poza wyznaczonymi w zezwoleniu przystankami celem wysadzenia pasażera. Organ zaznaczył, że w kwestii licencji ustawodawca przewidział 2 letni okres przejściowy dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie krajowego drogowego przewozu osób do dnia wejścia w życie (tj. do dnia 1 stycznia 2002r.) ustawy o transporcie drogowym, nie mniej nie później niż w terminie 6 miesięcy przed upływem tego okresu przedsiębiorcy ci powinni wystąpić ze stosownym wnioskiem do organu udzielającego licencji na krajowy transport drogowy osób. Z powyższego wynika, że licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób obowiązuje od 1 stycznia 2004r., a przedłożona licencja została wydana już po dniu kontroli, co powoduje uznanie, że w dniu kontroli odwołujący się wykonywał krajowy transport drogowy osób bez licencji. Organ odwoławczy podał też, że zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w zezwoleniu na wykonywanie przewozów regularnych w transporcie krajowym określa się w szczególności przystanki i dlatego zezwolenie jest ważne z obowiązującym rozkładem jazdy uzgodnionym na zasadach koordynacji, a kierujący pojazdem w czasie wykonywania regularnych przewozów osób w celu zabrania i wysadzenia pasażera może jedynie korzystać z przystanków, które zostały uzgodnione z Koordynatorem Rozkładów Jazdy. Organ ten zaznaczył, że kierujący pojazdem podał inny powód zatrzymania się poza przystankami niż wskazał to odwołujący się, nie mniej nie były to powody wskazujące na stan wyższej konieczności, tym bardziej, że kontrolujący zauważył, iż zachowanie wysiadającego pasażera nie wskazywało na jego zły stan zdrowia nakazujący zatrzymanie pojazdu. Wskazano, że powyższe uchybienia stanowią naruszenia wyszczególnione pod L.p. 1.1.1. i 1.2.2. pkt 3 załącznika do cyt. wyżej ustawy o transporcie drogowym skutkujące nałożeniem kary pieniężnej w łącznej wysokości 11.000zł, a także, że przepisy tej ustawy nie dają organowi administracyjnemu uprawnienia do zmniejszenia wysokości tej kary.

Decyzję tę zaskarżył W. W. , który w skardze podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu, a nadto podkreślił, że organy z nieznanych mu przyczyn nie wzięły pod uwagę jego wyjaśnień i nie wie "zatem jak należy pojmować słuszny interes obywateli przy rozpoznawaniu tego typu spraw". Zarzucił, że w sprawie nie przesłuchano żadnego świadka, co wskazuje na to, że skarżący "nie miał możliwości zweryfikowania powyższych okoliczności i wyjaśnienia zaistniałej sytuacji", co narusza jego interes prawny. Podniósł też, że "wysokość wymierzonej kary jest rażąco surowa i niewspółmierna do rodzaju naruszenia przepisów."

W odpowiedzi na skargę organ administracyjny II instancji - wniósł o jej oddalenie i przedstawił argumenty - jak w zaskarżonej decyzji podkreślając, że skarżący został zawiadomiony o prowadzonym postępowaniu i pouczony o prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, z którego to prawa skorzystał. Podniesiono, że brak licencji jest "okolicznością obiektywną i nie podlega ocenie w zależności od sytuacji materialnej i rodzinnej przedsiębiorcy", a także, że "ustawodawca określił wysokość kar w sposób "sztywny", bez możliwości ich zróżnicowania w zależności od okoliczności sprawy, dlatego tez zarzut rażącej niewspółmierności kary jest również bezpodstawny".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi -zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie jest uzasadniona.

Podstawę prawną zatrzymania pojazdu samochodowego i kontroli stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.), a między innymi:

"Art. 5. 1. Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanego dalej "licencją"."

"Art. 8. 1. Licencji udziela się na pisemny wniosek przedsiębiorcy."

"Art. 103. 2. Przedsiębiorcy prowadzący do dnia wejścia w życie ustawy działalność gospodarczą w zakresie krajowego drogowego przewozu osób mogą ją nadal wykonywać w dotychczasowym zakresie, na podstawie posiadanych uprawnień, przez okres 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Nie później niż w terminie 6 miesięcy przed upływem tego okresu przedsiębiorcy ci powinni wystąpić do organu udzielającego licencji z wnioskiem o udzielenie licencji na krajowy transport drogowy osób."

"Art. 110. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002r. (...)"

A nadto:

"Art. 18. 1. Wykonywanie przewozów regularnych i przewozów regularnych specjalnych wymaga zezwolenia (...).

Art. 20. 1. W zezwoleniu określa się w szczególności:

1) warunki wykonywania przewozów,

2) przebieg trasy przewozów, w tym miejscowości, w których znajdują się miejsca początkowe i docelowe przewozów,

3) miejscowości, w których znajdują się przystanki - przy przewozach regularnych osób. (...)

Art. 74. 1 Z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu.

2. Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia. (...)

Art. 75. Wyniki kontroli wykorzystywane są do formułowania wniosków o wszczęcie postępowania (...).

Art. 92. 1. Kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z ustawy lub przepisów: (...)- podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. (...)

4. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy."

Z załącznika, o którym mowa w art. 92 ust. 4 ustawy (o transporcie drogowym) wynika, że:

" Lp. Wyszczególnienie naruszeń Wysokość kary w zł

1.1.1. Wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej

licencji, z wyłączeniem taksówek 8.000

1.2.2. Wykonywanie transportu drogowego osób z na- ruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących: (...)

3) ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych

przystanków 3.000

Wyżej przytoczone przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, stanowiące podstawę prawną wydanych decyzji - zdaniem Sądu - jednoznacznie wskazują, że to przedsiębiorca, jakim jest W. W. wykonujący transport drogowy po drogach krajowych ponosi odpowiedzialność za skutki w postaci naruszenia przez swego kierowcę warunków określonych w zezwoleniu, a dotyczących ustalonej trasy i wyznaczonych przystanków, a także ponosi odpowiedzialność za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej prawem licencji.

Sąd zauważa, że przepisy odnośnie zatrzymywania się w miejscach wyznaczonych na przystanki zostały wprowadzone ze względu na bezpieczeństwo pasażerów i innych użytkowników dróg i już tylko z tego powodu winny być respektowane. Ich przestrzeganie mieści się także w pojęciu "interesu społecznego i słusznego interesu obywateli", o jakich mowa w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, który to przepis prawa organy administracyjny winny mieć zawsze na względzie. Fakt zatrzymania się przez kierowcę w dniu kontroli w miejscu nie wyznaczonym i nie przeznaczonym na przystanek - celem wysadzenia pasażera pozostaje poza sporem, natomiast "stan wyższej konieczności" sugerowany przez przedsiębiorcę, nie został przez niego wykazany i - z uwagi na treść protokołu i zamieszczonego w nim oświadczenia kontrolowanego wskazującego na inny powód, wykluczony przez kontrolującego -słusznie - zdaniem Sądu - nie został przez organ administracyjny przyjęty.

Nie sposób też - zdaniem Sądu - nie zauważyć, że licencja na wykonywanie transportu drogowego była wymagana w stosunku do nowych przedsiębiorców już od 1 stycznia 2002r., a w stosunku do przedsiębiorców, którzy prowadzili taką działalność przed tą datą - najpóźniej od 1 stycznia 2004r. W tej sytuacji nie można - zdaniem Sądu - przyjąć tłumaczeń skarżącego, co do braku znajomości przepisów, albowiem poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący prowadzi działalność w zakresie transportu drogowego osób od [...]r. i to na nim, jako na osobie profesjonalnie zajmującej się działalnością gospodarczą, ciąży obowiązek znajomości przepisów regulujących tę działalność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę na treść art. 92 ustawy. Użyte w ust. 1 sformułowanie "podlega karze pieniężnej" oznacza, że organ administracyjny ma obowiązek nałożyć karę pieniężną w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego wymienionego w tym przepisie, tj. w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z ustawy lub wskazanych przepisów. Z kolei ścisły wykaz w załączniku do ustawy rodzaju naruszenia i przyporządkowanie do danego rodzaju naruszenia konkretnej kwoty w złotych jako kary pieniężnej nie pozostawia organowi administracyjnemu tzw. "uznania", a w tym wypadku możliwości "miarkowania", czy obniżenia kary pieniężnej.

Ma więc rację organ II instancji podkreślając, że trudna sytuacja przedsiębiorcy nie może być brana pod uwagę, bowiem ustawodawca "sztywno" określił wysokość kar za poszczególne naruszenia. Taka sytuacja przedsiębiorcy -zdaniem Sądu - może być uwzględniona dopiero na etapie postępowania wykonawczego, pod warunkiem złożenia uzasadnionego wniosku o rozłożenie należności na raty, jej czasowe odroczenie, czy częściowe lub nawet całkowite umorzenie.

Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym i stwierdził, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa -a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.