Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 593/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust 3. ust. 3a, ust. 3b, ust.4.
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 13 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Po 396/20 w sprawie ze skargi (...) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Po 396/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę (...) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie, decyzją z (...) r. nr (...), wydana na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, dalej: u.s.u.s.), odmówił (..) umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, w łącznej kwocie 202 870,59 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że okresie od 1 lutego 2012 r. do 24 lipca 2018 r. (....) prowadziła działalność gospodarczą. W związku z nieopłaceniem składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na koncie powstały zaległości. Pismem z dnia (....) r., uzupełnionym oświadczeniem z dnia (...) r., (....) wniosła o umorzenie całości lub części zobowiązania.

Jak ocenił organ, analiza materiału dowodowego nie wykazała okoliczności które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Jak wskazano, organ nie znalazł również przesłanek uzasadniających umorzenie należności na podstawie art. 28 ust 3a ustawy, jak wskazał organ, minimum socjalne przypadające dla 2 – osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1993,26 zł. Dochód uzyskiwany przez wnioskodawczynię i jej męża wynosi 4 119,32 zł bez potrąceń, a zatem jest znacznie wyższy. Wnioskodawczyni dokonuje spłaty zadłużenia z tytułu podatków w układzie ratalnym, jak również dokonuje spłaty zobowiązań kredytowych, w których miesięczna kwota raty została ustalona na poziomie 2 715 zł, co świadczy, jak stwierdził organ, o możliwościach płatniczych wnioskodawczyni.

(...) wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając, m.in., że organ nie przeanalizował wszystkich aspektów sprawy, szczególnie w sferze finansowej.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z (...) r. nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. – utrzymał w mocy decyzję z 6 listopada 2019 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie, z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 dalej: rozporządzenie). Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Sądu I instancji, w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty, ZUS prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącej nie zachodziły przypadki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., uzasadniające umorzenie zaległych składek. Również odnośnie do przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dokonana przez Zakład ocena sprawy, zdaniem Sądu I instancji była zasadna.

W ocenie Sądu I instancji w przypadku skarżącej, stan majątkowy, jak i sytuacja rodzinna nie uzasadnia umorzenia należności w oparciu o wskazany przepis. Skarżąca posiada dochód wyższy, niż ustalona kwota minimum socjalnego dla 2-osobowego gospodarstwa domowego. Posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego jak i dochodu uzyskiwanego przez męża, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Spłaca należności z tytułu kredytów jak i innych wykazanych przez organ zobowiązań, co jak słusznie ocenił organ, świadczy o możliwościach finansowych skarżącej. Nie korzysta z pomocy społecznej, ani innych instytucji wsparcia skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku.

Od przedmiotowego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w związku z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), przez uznanie, że decyzja organu jest prawidłowa i została wydana z zachowaniem wymogu dokładnego wyjaśnienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej, podczas gdy organ ograniczył się w decyzji wyłącznie do opisania sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej, nie dokonując realnej analizy, czy w sytuacji tej, skarżąca ma możliwość spłacenia zaległych należności bez uszczerbku dla zaspokojenia potrzeb życiowych swoich oraz męża, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało odmową umorzenia należności, mimo, że przy dokładnym wyliczeniu stanu zadłużenia skarżącej w zestawieniu z jej dochodami i sytuacją życiową, brak jest obiektywnej możliwości spłaty zadłużenia.

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. przez uznanie, że decyzja organu jest prawidłowa i została wydana po wszechstronnym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, mimo że organ ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, iż skoro skarżąca posiada źródła dochodów i spłaca niektóre należności, to nie zasługuje na umorzenie zadłużenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało negatywną dla skarżącej decyzją, wydaną bez przeprowadzenia realnej analizy sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej w relacji do wysokości należności, której dotyczy wniosek oraz możliwości jej skutecznego zaspokojenia.

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 28 ust. 3 lit. a u.s.u.s. oraz w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że umorzeniu podlegają wyłącznie należności nieściągalne, a organ może zasadnie odmówić umorzenia zaległości, bez uprzedniej realnej analizy sytuacji życiowej i majątkowej skarżącej, jeśli skarżąca posiada źródła dochodów i spłaca niektóre zobowiązania; nadto przez uznanie, że zaskarżona decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego wyznaczonych przez powołane w niniejszym zarzucie przepisów prawa materialnego.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Postawione przez skarżącą kasacyjnie zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.

W zarzutach tych wskazano na naruszenie art. 7 k.p.a. przez uznanie, że decyzja organu jest prawidłowa i została wydana z zachowaniem wymogu dokładnego wyjaśnienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej, podczas gdy organ ograniczył się w decyzji wyłącznie do opisania sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej, nie dokonując realnej analizy, czy w sytuacji tej skarżąca ma możliwość spłacenia zaległych należności bez uszczerbku dla zaspokojenia potrzeb życiowych swoich i męża. Dalej powołano naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. przez uznanie, że decyzja organu jest prawidłowa i została wydana po wszechstronnym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, mimo że organ ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że skoro skarżąca posiada źródła dochodów i spłaca niektóre należności to nie zasługuje na umorzenie zadłużenia. Wskazano, że decyzja została wydana bez przeprowadzenia realnej analizy sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej w relacji do wysokości należności, której dotyczy wniosek. W zakresie naruszenia prawa materialnego postawiono zarzut naruszenia art. 28 ust. 3 lit. a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia wykonawczego przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że umorzeniu podlegają wyłącznie należności nieściągalne, a organ może zasadnie odmówić umorzenia zaległości bez uprzedniej realnej analizy sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej, jeżeli skarżąca posiada źródła dochodów i spłaca niektóre zobowiązania, nadto przez uznanie, że decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego.

W ocenie NSA, w okolicznościach sprawy, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i dokonane rozważania organu, zaakceptowane przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, należy uznać za wystarczające do uznania legalności zakwestionowanego skargą kasacyjną orzeczenia. Wprawdzie, jak słusznie podnosi skarżąca kasacyjnie, występują w motywacji wyroku pewne mankamenty, np. brak zsumowania zobowiązań skarżącej w odniesieniu do jej sytuacji majątkowej, jednak całościowy ogląd sprawy przez WSA z uwzględnieniem wszystkich danych ekonomicznych (dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, a także zobowiązań), pozwalał w okolicznościach sprawy uznać, że zaskarżony wyrok nie narusza prawa w stopniu pozwalającym na wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Za istotne należy uznać to, że Zakład w okolicznościach faktycznym sprawy uznał, a Sąd I instancji uznanie to zaakceptował, iż nie zaszła w sprawie żadna z przesłanek determinujących umorzenie należności z tytułu składek. W ocenie NSA, z poglądem tym należy się zgodzić.

Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4. a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4. b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W myśl zaś art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zauważyć zatem należy, jak wynika z ustaleń dokonanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w kontrolowanej sprawie skarżąca pobiera emeryturę w kwocie 4.122,00 zł, brutto, tj. 2.382,73 zł netto. Pełni funkcję prezesa zarządu w spółce (....). Uzyskuje dodatkowy dochód z tytułu powołania w wysokości 1.536,00 zł, który w całości jest potrącany. Nie pobiera zasiłku bądź świadczeń z Urzędu Pracy. Nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy. Ponosi koszty związane z leczeniem w wysokości ok. 200,00 zł - 300,00 zł, natomiast nie ponosi stałych wydatków związanych z utrzymaniem, ponieważ pozostaje na utrzymaniu dzieci, które wspierają ich finansowo, ponadto zamieszkują w mieszkaniu syna, który ponosi wszelkie koszty utrzymania. Prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, który osiąga dochód w łącznej wysokości 1.220,00 zł. Wnioskodawczyni wraz z mężem jest współwłaścicielką nieruchomości - działki letniskowej zabudowanej domkiem letniskowym. Na tej nieruchomości hipoteka umowną zabezpieczona jest wierzytelność (...) Spółka z o.o. w kwocie 449.517,25 zł. Wnioskodawczyni jest również właścicielką nieruchomości będącej działką budowlaną z rozpoczętą budową domu jednorodzinnego. Budowa jest w stanie surowym, otwartym. Nieruchomość jest obciążona trzema hipotekami umownymi zwykłymi na rzecz PKO BP oraz ZUS. Ponadto jest współwłaścicielką nieruchomości oznaczonych jako łąki o pow. 0,0665 ha i o pow. 0,0910 ha.

Oprócz zadłużenia z tytułu zaległych skałek, wnioskodawczyni wykazała zobowiązania pieniężne z tytułu podatków od 2017 r. spłacane miesięcznie w kwocie od 135 do 150 zł, z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie 248.782 zł, z tytułu zadłużenia na karcie kredytowej w kwocie 30.000 zł, które spłaca miesięcznie w łącznych ratach po 2715 zł. Ponadto posiada zobowiązania pieniężne wobec spółki (...) Spółka z o.o. w kwocie 300.000 zł oraz wobec Wojewody z tytułu legalizacji budowy w kwocie 12.196,63 zł. Z przedłożonej dokumentacji lekarskiej wynika, że pozostaje w stałym leczeniu z uwagi na przewlekłą chorobę niedokrwienną serca. Jest po przebytym zawale z implantacją stentu. Leczy się na nadciśnienie tętnicze i kamicę układu moczowego. Od wielu lat jest objęta opieką lekarską w związku ze zdiagnozowaną cukrzycą typu 2 oraz z zaburzeniami depresyjnymi. Legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności orzeczonym do dnia 31 stycznia 2022 r. wraz ze stwierdzoną możliwością podejmowania zatrudnienia na otwartym rynku pracy ze wskazaniem wykonywania pracy lekkiej bezstresowej, umożliwiającej prowadzenie regularnego trybu życia. Według oświadczenia, wnioskodawczyni ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy dorywczej.

Skonstatować wobec powyższego należy, że przedstawione dane nie pozwalały na uznanie zaistnienia którejś z przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ nie znalazł również przesłanek uzasadniających umorzenie należności na podstawie § 3 rozporządzenia. Jak wskazał, minimum socjalne przypadające dla 2 - osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1993,26 zł. Dochód uzyskiwany przez wnioskodawczynię i jej męża wynosi 4.119,32 zł bez potrąceń, a zatem jest znacznie wyższy. Wnioskodawczyni dokonuje spłaty zadłużenia z tytułu podatków w układzie ratalnym, jak również dokonuje spłaty zobowiązań kredytowych, w których miesięczna kwota raty została ustalona na poziomie 2.715 zł, co świadczy, jak stwierdził organ, o możliwościach płatniczych wnioskodawczyni.

Mając powyższe na względzie, a mianowicie brak zaistnienia przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, nie można zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji uznał, iż zaskarżona decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego. Brak zaistnienia w okolicznościach faktycznych sprawy jakiejkolwiek przesłanki do umorzenia skutkuje tym, że zaskarżona decyzja nie została wydana w ramach uznania administracyjnego. O uznaniu administracyjnym można mówić, w sytuacji gdy taka przesłanka zachodzi. Wtedy bowiem Zakład ma możliwość skorzystania z instytucji uznania, może ulgę w postaci umorzenia przyznać zobowiązanemu, ale może też jej odmówić. W przypadku takim, jak w niniejszej sprawie, gdy brak przesłanki, wydana decyzja jest decyzją związaną. Podkreślić należy, że Sąd I instancji w okolicznościach faktycznych sprawy wcale nie uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana w granicach uznania administracyjnego. Nie mógł tego uczynić ze względu na brak zaistnienia w sprawie przesłanki do umorzenia. Tym samym podnoszony przez skarżącą kasacyjnie zarzut należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Podkreślenia wymaga istotna dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że skarżąca spłaca zobowiązania kredytowe w kwocie 2.715 zł miesięcznie. Zasadnie Zakład i Sąd I instancji, w swych rozstrzygnięciach, zaznaczyły możliwości płatnicze zobowiązanej. Istotny jest jeszcze charakter tych spłacanych przez skarżącą kasacyjnie zobowiązań, są to zobowiązania cywilnoprawne.

W orzecznictwie NSA prezentowany jest w tym zakresie pogląd, że prywatnoprawne zobowiązania nie mogą być przedkładane nad zobowiązania publicznoprawne w postaci należności z tytułu składek (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 552/20, LEX). Konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 291/20, LEX nr 3033064).

Zauważyć końcowo jeszcze należy, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych. Umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni, toteż dbając o stan finansów funduszów emerytalno - rentowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1635/18, LEX nr 2782028 oraz wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., I GSK 211/20, LEX nr 3007729).

Mając zatem na względzie przedstawioną argumentację stwierdzić jednoznacznie należy, że postawione zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.