Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3809/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Kozik, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, sędzia WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego przez organy podatkowe, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku A. M. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona"), na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2015 r. nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych.

W celu wyegzekwowania przedmiotowych należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Skarżącej w [...] Bank S.A.

W dniu 27 listopada 2015 r. Skarżąca potwierdziła odbiór zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego. Natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu doręczono w dniu 16 listopada 2015 r.

Skarżąca pismem z dnia 10 grudnia 2015 r. wniosła skargę na czynność egzekucyjną, podnosząc nieprawidłowe oznaczenie organu, który wystawił tytuł wykonawczy oraz niewskazanie terminu płatności należności oraz rachunku bankowego w przedmiotowym zawiadomieniu o zajęciu.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. oddalił wniesioną skargę. Uznał bowiem, iż czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Pismem z dnia 9 lutego 2016 r. Skarżąca złożyła zażalenie do Ministra Finansów wskazując, że nieprawidłowy jest pogląd wyrażony przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. w zaskarżonym postanowieniu, iż organ egzekucyjny nie jest zobowiązany wskazać numeru rachunku bankowego. Wymaga tego bowiem w swojej treści wzór zawiadomienia o zajęciu o rachunku bankowego, który jest przedmiotem zajęcia, a organ nie jest uprawniony do wybiórczego stosowania się do wzoru zawiadomienia. Ponadto, organ egzekucyjny może na podstawie art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 z zm.; dalej: "u.p.e.a."), wezwać bank do przekazania informacji na temat posiadanych przez Skarżącą rachunków bankowych. Tym samym prawodawca wymagając od organów egzekucyjnych podania szczegółowych danych dotyczących rachunków bankowych, dał im konieczne uprawnienia. Również stanowisko organu nadzoru w kwestii nieprawidłowego oznaczenia wierzyciela jest zdaniem pełnomocnika Skarżącej błędne. W wydanym rozstrzygnięciu, organ stwierdził bowiem, iż jest to wada, ale niepowodująca nieważności zajęcia. Podkreślono, iż w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne nie ma mowy o sankcji nieważności dokonanej czynności. Ponadto organ egzekucyjny podając nieistniejący podmiot jako wierzyciela wprowadził w błąd nie tylko Zobowiązaną, ale też bank, do którego zawiadomienie zostało skierowane. Zaznaczono, iż każde naruszenie prawa powinno skutkować uwzględnieniem skargi, a tym samym uchyleniem zaskarżonej czynności. A zatem działanie Dyrektora Izby Skarbowej spowodowało naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z zm.; dalej: "k.p.a.").

Zdaniem Skarżącej zasadny był również zarzut niewskazania w zawiadomieniu o zajęciu terminu płatności egzekwowanej należności. Twierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, iż termin ten znajduje się w decyzji określającej, będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, nie znajduje potwierdzenia w treści tego dokumentu. W konsekwencji naruszenie art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a., dyskwalifikuje przedmiotowe zawiadomienie.

Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...].

Zdaniem organu odwoławczego Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo rozpoznał skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 10 listopada 2015 r. przez pryzmat oceny przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnej z rachunków bankowych.

Z akt sprawy wynika, że zgodnie z art. 7 u.p.e.a. został zastosowany jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) powołanej ustawy, tj. egzekucja z rachunku bankowego. Zdaniem Ministra czynność ta została przeprowadzona prawidłowo.

Wskazał, że podstawę wystawienia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego stanowił tytuł wykonawczy z dnia [...] października 2015 r. o nr [...] wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., którego odpis został doręczony Skarżącej wraz z zajęciem rachunku bankowego w dniu 27 listopada 2015 r. Natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu doręczono w dniu 16 listopada 2015 r.

W przedmiotowej sprawie zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodnie z powołanymi przepisami, jak również z treścią art. 67 § 1 u.p.e.a. Ponadto Minister nie stwierdził również uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Druk zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem odpowiadał wzorowi obowiązującemu na dzień dokonania zaskarżonej czynności, dla tego rodzaju druków określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 655) wydanym na podstawie art. 67 § 1 u.p.e.a.

Minister Rozwoju i Finansów stwierdził ponadto, że Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo wskazał na treść art. 81 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank niezależnie od tego czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu numery tych rachunków. Na podstawie tego przepisu organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do dokładnego określenia rachunku bankowego (tj. podania jego numeru), i wystarczającym jest by zobowiązany w danym banku posiadał w ogóle rachunek bankowy. Organ egzekucyjny nie miał zatem obowiązku, wbrew twierdzeniu pełnomocnika Skarżącej zwrócenia się w trybie art. 36 § 1 u.p.e.a. do dłużnika zajętej wierzytelności o informację na temat posiadanych przez Zobowiązaną rachunków bankowych.

Zdaniem Ministra Rozwoju i Finansów nie ujęcie w zaskarżonym zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego, informacji o terminie płatności należności, nie powoduje, że powyższe zawiadomienie jest wadliwe, bowiem zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego jest skutkiem wystawienia tytułu wykonawczego, który nie zawiera takiego elementu jak termin płatności. Ponadto wskazał, że podatek dochodowy od osób fizycznych jest zobowiązaniem które powstaje z mocy prawa, a termin płatności tego zobowiązania jest uregulowany w ustawie podatkowej.

Odnosząc się do zarzutu Skarżącej odnośnie nieprawidłowego oznaczenia wierzyciela w zawiadomieniu o zajęciu Minister powyższy zarzut uznał za niezasadny. Stwierdził, że Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się do przedmiotowego zarzutu, wskazując na treść art. 19 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym naczelnik urzędu skarbowego jest organem uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnej (...). W przedmiotowej sprawie w zawiadomieniu z dnia 10 listopada 2015 r. jako wierzyciela należności wskazano "Naczelnik Urzędu Skarbowego w P.-Urząd Skarbowy w P.". Rozszerzenie nazwy wierzyciela o urząd, który obsługuje ten organ nie powoduje, iż nastąpił błąd w identyfikacji wierzyciela, jak również nie czyni to zajęcia wadliwym. Trudno zgodzić się z argumentacją Skarżącej, iż takie określenie wierzyciela w zawiadomieniu o zajęciu jest niewłaściwym oznaczeniem wierzyciela, a tym bardziej, że wprowadziło w błąd zarówno Stronę jak i bank do którego skierowano zajęcie. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w przedmiotowej sprawie wierzycielem jak i organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., a dłużnik zajętej wierzytelności swoją odpowiedź na zajęcie skierował do właściwego organu. Nie doszło zatem do naruszenia zasady praworządności.

Skarżąca w skardze z dnia 18 listopada 2016 r. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 6 oraz art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 54 § 5a i art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Strony w pierwszej kolejności stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o nieprawidłowy podstawę prawną, z uwagi na brak wskazania art. 144 k.p.a., na mocy którego art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., będzie miał zastosowanie w sprawach dotyczących zażaleń. Powyższe spowodowało, że Minister Rozwoju i Finansów dopuścił się naruszenia zasady określonej w art. 6 oraz dyspozycji przepisu art. 124 § 1 k.p.a. Zdaniem Skarżącej podstawa prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia nie jest kompletna także w zakresie podania przepisów prawa materialnego, bowiem organ wskazał tylko i wyłącznie przepisy proceduralne z k.p.a. oraz z u.p.e.a.

Następnie Skarżąca podniosła, że Minister Rozwoju i Finansów nie odniósł się w sposób kompletny do postawionego zarzutu nieprawidłowego określenia wierzyciela. Zarzut ten bowiem dotyczył również błędnego rozstrzygnięcia podjętego przez Dyrektora Izby Skarbowej, który pomimo stwierdzenia uprzedniego naruszenia przepisów prawa, w postaci nieprawidłowego oznaczenia wierzyciela w kwestionowanym zawiadomieniu o zajęciu, skargę w całości oddalił. Natomiast Minister Rozwoju i Finansów w uzasadnieniu swojego postanowienia odniósł się jedynie do pierwszej części zarzutu, czyli w zakresie nieprawidłowego oznaczenia wierzyciela w zawiadomieniu, pominięty zaś został zarzut dotyczący treści rozstrzygnięcia pomimo stwierdzenia naruszenia prawa. Takie działanie stanowi w ocenie pełnomocnika Strony kolejne naruszenie zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a. oraz świadczy, że organ nie działał kompleksowo rozpoznając przedmiotową sprawę.

Skarżąca nie zgodziła się przy tym ze stanowiskiem organu II instancji, że o tym czy doszło do naruszenia przepisów u.p.e.a., decyduje następcze zdarzenie, gdyż do czasu podjęcia czynności przez dłużnika zajętej wierzytelności nie wiadomo czy doszło do naruszenia przepisów, czy też nie. Zdaniem Skarżącej, naruszenie prawa jest niezależne od skutku jaki wywoła i trwa od samego początku, tj. od momentu podjęcia czynności wywołującej naruszenie prawa. W konsekwencji nie zgodziła się z poglądem organu, iż błąd organu egzekucyjnego został naprawiony poprzez działanie dłużnika zajętej wierzytelności.

Skarżąca stwierdziła, że argumenty przedstawione przez Ministra Rozwoju i Finansów w zaskarżonym postanowieniu, w odniesieniu do zarzutu niepodania w zawiadomieniu o zajęciu terminu płatności należności nie przeczą, że doszło do naruszenia przepisów prawa w tym zakresie. Uzasadniają one bowiem jedynie, że skutki spowodowane tym naruszeniem, nie miały wpływu na interes Skarżącej. Fakt, iż Strona może uzyskać wiedzę o terminie płatności z ustawy podatkowej, nie stanowi zaprzeczenia naruszenia prawa spowodowanego niepodaniem terminu płatności. Okoliczność ta może jedynie wpływać na skutki spowodowane tym naruszeniem, ale nie stanowi zaprzeczenia, że do niego doszło. Powoływanie się na problemy techniczne spowodowane oprogramowaniem komputerowym, także nie stanowi zaprzeczenia, że doszło do naruszenia prawa. Argument ten jest tylko i wyłącznie usprawiedliwieniem dlaczego doszło do naruszenia prawa. Natomiast organ tym stwierdzeniem nie zaprzecza, że naruszył prawo nie podając terminu płatności egzekwowanej należności. Skarżąca podkreśliła jednocześnie, że organem egzekucyjnym oraz wierzycielem jest ten sam podmiot, czyli Naczelnik Urzędu Skarbowego w P.. Jeżeli zatem organ egzekucyjny dostrzega braki w treści tytułu wykonawczego, to powinien na to zwrócić uwagę, a nie przystępować do czynności egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrolę tę inicjuje skutecznie wniesiona skarga. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powyższa skarga przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania.

W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma wpływu możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ nadzoru dokonuje zatem oceny zaskarżonej czynności egzekucyjnej badając, czy była ona zastosowana prawidłowo. Zrazem, skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje, gdy prawo przewiduje inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenie, powództwo do sądu) (zob. np. wyrok NSA z dnia 13.04.2016 r. sygn. akt II FSK 1069/14, z dnia 11.02.2016 r. sygn. akt II FSK 3867/14).

W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że zaskarżona czynność egzekucyjna w postaci zajęcia rachunku bankowego została dokonana prawidłowo.

Podstawą wystawienia zawiadomienia o zajęciu stanowił tytuł wykonawczy z dnia [...].10.2015 r. wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Odpis tytułu został doręczony zobowiązanemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w dniu 27.11.2015 r. Natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu doręczono w dniu 16.11.2015 r. W tym zakresie uchybień zatem nie ma.

Sama czynność egzekucyjna również została dokonana prawidłowo. Druk zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego był zgodny z wzorcem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16.05.2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji naleino6ci pieniężnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 655) wydanym na podstawie art. 67 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skarżąca zarzuca, że w zawiadomieniu tym nieprawidłowo oznaczono wierzyciela. W ocenie Sądu zarzut ten jest niezasadny.

Wierzycielem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w P.. W zawiadomieniu z dnia 10.11.2015 r. jako wierzyciela należności wskazano "Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. – Urząd Skarbowy w P.." Rozszerzenie nazwy wierzyciela o urząd, który obsługuje ten organ nie powoduje, iż nastąpił błąd w identyfikacji wierzyciela. Nie wystąpiła zatem wadliwość dokonanego zajęcia. Dłużnik ani bank nie zostali w żaden sposób wprowadzeni w błąd. Dłużnik zajętej wierzytelności skierował odpowiedź do właściwego organu.

Należy przy tym zauważyć, że rachunki bankowe przypisane są do urzędów skarbowych – a nie ich naczelników. Skoro wpłata należności – siłą rzeczy - ma nastąpić na rachunek prowadzony dla "Urzędu", to słusznym jest wskazanie w dokumencie nie tylko "Naczelnika", ale także urzędu, na rachunek którego wpłata ma nastąpić. Jest to zatem kwestia wskazania dodatkowej informacji – a nie informacji mylącej czy błędnej.

To, że w zawiadomieniu o zajęciu nie podano terminu płatności należności, w ocenie Sądu nie świadczy o wadliwości czynności egzekucyjnej. Termin płatności już minął. Termin płatności nie był wskazany w tytule egzekucyjnym. Należy wziąć pod uwagę to, że system informatyczny generujący zajęcia nie przewiduje możliwości wpisania terminu płatności, jeżeli termin ten nie był wskazany w tytule wykonawczym.

Niewpisanie w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego terminu płatności egzekwowanych należności nie miało wpływu na prawidłowość dokonanej czynności. Nie naruszyło praw ani interesu Skarżącej.

Skarżąca zarzuca, że postanowienie z dnia 05.10.2016 r. zostało wydane w oparciu o nieprawidłowo określoną podstawę prawną, gdyż nie wskazano w nim art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, na mocy którego art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w sprawach dotyczących zażaleń.

W ocenie Sądu niepodanie w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia artykułu 144 Kodeksu postępowania administracyjnego nie oznacza, że nie było podstawy do stosowania art. 138 K.p.a. Niepowołanie w postanowieniu art. 144 K.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy.

Zaskarżone postanowienie nie narusza art. 124 § 1 K.p.a., zawiera bowiem wszystkie wymagane elementy, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne.

W skardze zarzucono, że w podstawie prawnej rozstrzygnięcia nie podano przepisów prawa materialnego. Nie wskazano zarazem, które konkretnie przepisy prawa materialnego zdaniem Skarżącego są pominięte. Sąd przeanalizował ten zarzut i nie dostrzega takich przepisów prawa materialnego, które należało podać w podstawie prawnej rozstrzygnięcia, a których pominięcie stanowiłoby tego rodzaju uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, nie stwierdziwszy naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też uchybień przepisom postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też podstaw nieważności lub wznowienia postępowania, skargę jako nieuzasadnioną Sąd oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.