Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 113/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 par. 3, art. 84 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 i art. 40, art. 28 ust. 1 art. 56 ust. 1, art. 29 ust. 5
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2, art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 12 ust. 2, ust. 3 pkt 4
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 151, art. 48
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. sprawy ze skargi E. [...]S. i M. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] 2010r. nr [...] II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/W. Batorowicz /-/ T. Świstak /-/B. Drzazga


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] nakazał M. P. jako właścicielowi, wykonać zmiany przy budynku gospodarczym położonym na działce nr ewid. [...] w [...] przy ul. [...], niezbędne do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, zgodnie z "Inwentaryzacją i oceną stanu technicznego budynku gospodarczo-garażowego" wykonaną przez inż. S. T., poprzez: 1. wykonanie wentylacji grawitacyjnej; wykonanie ściany z cegły pełnej o grubości 12 cm o odporności ogniowej 60 min., domurowanej od wewnątrz do istniejącej ściany zewnętrznej z połączeniem obu ścian przy użyciu kotew (dotyczy ściany na granicy z sąsiadem); 3. wykonanie w Ǿ 16 mm, przyspawanych do słupów i skręcanych śrubami rzymskimi; 4. obniżenie części wyższej budynku do poziomu połaci niższej tak, by zyskać równą płaszczyznę dachu i pokryć ją blachą trapezową lub płytą obornicką (h=3.60); 5. oczyszczenie i zabezpieczenie antykorozyjne konstrukcji stalowej poprzez dwukrotne pomalowanie; 6. otynkowanie i wykończenie elewacji; wszystko to w terminie do dnia [...] 2011 r.

W uzasadnieniu organ wskazał na stan faktyczny, ustalony w wyniku kontroli w dniu [...] czerwca 2007 r. (wskutek uzyskania informacji od E. [...]- S.) i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, iż przedmiotowy budynek zlokalizowany na wyżej opisanej działce stanowiącej własność M. P. został wybudowany około 1970 r. bez pozwolenia na budowę.

Organ wskazał na treść art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nakazującego do obiektów budowlanych wybudowanych przed dniem 1 stycznia 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę stosować przepisy dotychczasowe, to jest art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229).

Powołując się na treść pisma Urzędu Gminy S. [...] z dnia [...] listopada 2009 r. organ przyjął, że Gmina nie dysponuje materiałami dotyczącymi planów zagospodarowania przestrzennego z 1971 r. W obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego S. [...] , rejon ul. [...] i [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy nr LII/272/1997 z dnia 15 maja 1997 r. (Dz.Urz. Woj. Wlkp. Nr 13 z dnia 13 czerwca 1997 r. poz. 96) oraz jego późniejszymi zmianami wprowadzonymi uchwałami: nr XXXII/298/2000 z dnia 26 października 2000 r. (Dz.Urz. Woj. Wlkp. Nr 78 z dnia 13 listopada 2000 r. poz. 1044) i nr XXXVIII/329/2005 z dnia 19 maja 2005 r. (Dz.Urz. Woj. Wlkp. Nr 108 z dnia 18 lipca 2005 r. poz. 2997) przedmiotowa działka leży częściowo na obszarze oznaczonym symbolem [...]. W konsekwencji organ stwierdził, że istniejący budynek gospodarczy jest zgodny z przeznaczeniem terenu w planie miejscowym, zatem nie zachodzą okoliczności z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, wskutek czego zastosowanie znajduje art. 40 tej ustawy przewidujący, iż organ nadzoru budowlanego wydaje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazująca wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.

Organ wskazał, iż ze sporządzonej przez inż. S. T. (posiadającego uprawnienia budowlane i wpisanego na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego) na potrzeby sprawy w dniu [...] września 2009 r. inwentaryzacji i oceny budynku gospodarczo - garażowego wynika konieczność wykonania robót budowlanych wskazanych w rozstrzygnięciu decyzji, w celu doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego ze sztuką budowlaną, obowiązującymi Polskimi Normami oraz przepisami prawa, w tym techniczno-budowlanymi. Organ stwierdził, iż stan budynku pozwala na dalsze jego użytkowanie, pod warunkiem doprowadzenia jego stanu do zgodności z obowiązującymi przepisami i normami.

Wobec złożonej w lipcu 2009 r. przez E. [...] - S. opinii co do stanu technicznego obiektu gospodarczego, wykonaną przez mgr inż. J. N. oraz mgr inż. T. N. (posiadającego uprawnienia budowlane i wpisanego na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego), z której wynikało, iż przedmiotowy obiekt winien zostać bezwzględnie rozebrany jako "...niebezpieczny dla otoczenia ..." organ wskazał, iż w takiej sytuacji pracownicy Inspektoratu przeprowadzili w dniu [...] sierpnia 2009 r. kontrolę w celu oceny stanu technicznego tego budynku. W wyniku kontroli stwierdzono, iż przy granicy z działką sąsiednią zlokalizowany jest budynek gospodarczy, według oświadczenia zrealizowany w latach 70" XX wieku, o wymiarach w planie: 6,[...] m x 7,[...] m, wysokości ok. 4,[...] m w części wyższej i ok. 3,[...] m w części niższej, jednokondygnacyjny, niepodpiwniczony z dachem o konstrukcji stalowej, kryty eternitem ze spadkiem w kierunku działki właściciela; stwierdzono, iż przedmiotowy budynek gospodarczy po wykonaniu wskazanych niezbędnych robót naprawczych może służyć dalszej eksploatacji.

Odnosząc się do złożonych w sprawie przeciwstawnych opinii stanu technicznego przedmiotowego obiektu organ postanowił oprzeć swoje rozstrzygnięcie na opinii inż. S. T., która przedstawiała zagadnienia znacznie szerzej i wnikliwiej, ukazując jednocześnie możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem budowlanym.

Odnosząc się do kwestii znajdowania się części przedmiotowego budynku na działce stanowiącej własność E. [...] - S. i M. S., organ stwierdził, iż kwestie te powinny być rozstrzygane pomiędzy zainteresowanymi na gruncie przepisów prawa cywilnego przed sądem powszechnym, na uzasadnienie czego powołał stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1983 r. sygn. akt I SA 924/83.

Po rozpatrzeniu sprawy w II instancji w wyniku wniesienia odwołania przez E. [...] - S. i M. S. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. (znak [...]) uchylił zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w całości i orzekł o istocie sprawy nakazując inwestorowi wykonanie - w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami wyżej opisanego budynku gospodarczego - w terminie do dnia [...] 2011 r. poprzez: 1. wykonanie wentylacji grawitacyjnej; wykonanie - od wewnątrz istniejącej (od sporny granicy z działką sąsiednią) ściany zewnętrznej - ściany z cegły pełnej o grubości 12 cm o odporności ogniowej 60 min., domurowanej z połączeniem obu ścian przy użyciu kotew; 3. wykonanie w polach skrajnych ścian bocznych (równoległych do granicy działki) stężeń pionowych z prętów Ǿ 16 mm przyspawanych do słupów i skręcanych śrubami rzymskimi; 4. obniżenie części wyższej budynku gospodarczego do poziomu połaci niższej tak, by jej wysokość nie przekraczała wysokości 4 m od poziomu terenu i pokrycie dachu blachą trapezową lub płytą obornicką; 5. oczyszczenie i zabezpieczenie antykorozyjne konstrukcji stalowej poprzez dwukrotne pomalowanie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy poza przedstawieniem dotychczasowego przebiegu postępowania przybliżył treść odwołania strony od decyzji "jak dotąd niedoręczonej prawidłowo stronie", którzy zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz przepisów postępowania - art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa. Podał, iż w ocenie odwołujących się: 1) "(...) decyzja nie posiada prawidłowego uzasadnienia faktycznego ani prawnego (...)", 2) mimo sprzecznych wniosków płynących ze zgromadzonych ocen technicznych "organ (....) nie zlecił nawet trzeciej, rozstrzygającej ekspertyzy, a zamiast tego sam dokonał oceny czy budynek ten zagraża zdrowiu lub życiu osób pozostających w jego pobliżu (...)", zaś "lakoniczne stwierdzenie, iż organ wybrał taką a nie inną opinię, budzi poważne wątpliwości, a przede wszystkim nie odpowiada wymogom stawianym w tym zakresie przez przepisy kpa", 3) organ "(...) podał jedynie symbole oznaczeń, którym posługuje się plan bez wyjaśnienia jakiego typu zabudowa jest dopuszczalna na danym obszarze, będącym przedmiotem zainteresowania organu w niniejszej sprawie, a przede wszystkim pominięto kwestię sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu, tzn. (sporny) obiekt wybudowany był i służył jako kotłownia do ogrzewania szklarni i nigdy nie doszło do formalnej zmiany sposobu jego użytkowania, gdy tymczasem obecnie organ I instancji w sposób dowolny, nie poparty żadnymi dowodami, przyjął iż mamy do czynienia z budynkiem gospodarczo-garażowym". Organ wskazał również, iż wnoszący odwołanie podkreślili, że: 1) "PINB również w niewystarczający sposób uzasadnił fakt, iż sporny obiekt budowlany znajduje się częściowo na nieruchomości (...)" będącej ich własnością, (...) co nie pozostaje bez znaczenia dla możliwości jego ewentualnej legalizacji" oraz: 2) "(...) poważne wątpliwości budzi określenie daty powstania obiektu z użyciem słowa «około» (...)".

W ocenie organu odwoławczego budowa przedmiotowego obiektu budowlanego została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. i z uwagi na brzmienie art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. organ I instancji trafnie zastosował przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Ponadto powołując się na stanowisko orzecznictwa wyjaśnił, iż istotne jest jedynie stan istniejący budynku, niejako "efekt końcowy" wieloletnich samowolnych działań inwestora, który podlega "legalizacji", a funkcja przedmiotowego budynku została określona chociażby w zgromadzonych w sprawie opracowaniach technicznych, jak tez w protokole z dnia [...] lipca 2007 r. Wobec niewątpliwego zakończenia budowy przed dniem 1 stycznia 1995 r. obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było wyjaśnienie, czy nie zachodziły przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r.

W zakresie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy organ stwierdził, iż decydujące uregulowania prawne obowiązujące w dacie orzekania w sprawie (organ powołał się na poglądy jednej z linii orzecznictwa), a teren, na którym znajduje się legalizowany budynek, objęty jest postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego S. [...] "(...) leży częściowo w obszarze oznaczonym symbolem [...] i częściowo w obszarze oznaczonym symbolem [...]"; przedmiotowy budynek posadowiony jest w jej części oznaczonej symbolem [...], a symbol ten oznacza "tereny istniejącej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i upraw ogrodniczych w szklarniach (§ 1 ust. 3 pkt 6 planu miejscowego) i zdaniem Wójta Gminy S. [...] "istniejący budynek gospodarczy jest zgodny z przeznaczeniem tego terenu w miejscowym planie". W ocenie organu, zgodnie z odesłaniem zawartym w § 2 ust. 6 pkt 1 planu obowiązują ustalenia z § 2 "dla istniejącej i projektowanej zabudowy mieszkaniowej", a pośród tych ustaleń przeznaczenie do rozbiórki istniejących budynków gospodarczych, prowizorycznych i tymczasowych, wybudowanych z materiałów łatwopalnych i usytuowanych na działce niezgodnie z przepisami prawa budowlanego (§ 2 ust. 1 pkt 6 planu miejscowego). Zdaniem organu, który w tym zakresie powołał się na treść opinii z dnia [...] lipca 2009 r., przedmiotowy obiekt nie należy do żadnej z wymienionych kategorii, bowiem jego "prymitywny sposób wykonania" wynika z dostępności w okresie jego budowy (lata siedemdziesiąte XX w.) materiałów budowlanych oraz z gospodarczej metody jego budowy; budynek ten nie jest też usytuowany "niezgodnie z przepisami prawa budowlanego", bowiem "wybudowanie niezgodnie z przepisami" nie może być utożsamiane z ewentualnym naruszeniem prawa własności i z punktu widzenia przepisów ustawy Prawo budowlane kwestia ta pozostaje poza zakresem kontroli dokonywanej przez organy nadzoru budowlanego (organ powołał się na stanowisko orzecznictwa). W ocenie organu istniejący budynek gospodarczy jest zgodny z przeznaczeniem terenu w planie miejscowym.

W zakresie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy z 1974 r. organ "nie kwestionując ustaleń zawartych w opinii z dnia [...] lipca 2009 r." stwierdził, iż wnioski zawarte w tej opinii w zakresie stwarzanych przez budynek zagrożeń - co do niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia i niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia - są zbyt daleko idące, bowiem w opracowaniu technicznym z września 2009 r. wskazano wprost, że "(...) stan istniejącego budynku pozwala na dalsze jego użytkowanie", zastrzegając przy tym, iż jest to możliwe tylko "pod warunkiem doprowadzenia jego stanu do obowiązujących przepisów i norm". W konsekwencji, skoro nie zaszły przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu (art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r.), to obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było nakazanie wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia tego budynku do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 wyżej przywołanej ustawy). Przy tym organ odwoławczy zauważył, iż wobec bezsporności zakończenia budowy przed dniem 1 stycznia 1995 r. bez znaczenia pozostaje precyzyjne określenie daty budowy budynku gospodarczego, niczego nie zmienia w zakresie stosowanych przez organy nadzoru budowlanego przepisów (obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych).

Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, iż wątpliwości nie budzi prawidłowość większości nakazów określonych w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, opartych na opracowaniu technicznym z września 2009 r. autorstwa inż. S. T. i będących konsekwencją stosowanych przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) pkt 1 rozstrzygnięcia odpowiada § 147 i następnych rozporządzenia, pkt 2, 3 i 5 rozstrzygnięcia odpowiadają § 203 i następnym rozporządzenia, a w tym przepisom dotyczącym bezpieczeństwa pożarowego, natomiast pkt 4 rozstrzygnięcia w pierwszej części wynika z zapisów § 2 ust. 1 pkt 10 lit. b planu miejscowego, a w drugiej części z przywołanych przepisów rozporządzenia dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Organ odwoławczy nie uznał jednakże zasadności nakazania otynkowania i wykończenia elewacji budynku gospodarczego na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. (pkt 6 rozstrzygnięcia organu I instancji), jak również uznał, że doprowadzenie wysokości budynku do stanu zgodnego z przepisami nastąpi poprzez zmniejszenie do wysokości 4 m od poziomu terenu, choć zarazem sugerowana w opracowaniu technicznym inż. S. T. zmiana tej wysokości "do poziomu połaci niższej" jest również dopuszczalna jako dalej idąca niż obowiązek wynikający z postanowień planu miejscowego. Dlatego też organ odwoławczy celem modyfikacji zakresu nałożonych obowiązków zastosował art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W odpowiedzi na zarzut wadliwego doręczenia organ wskazał na doręczenie odbioru decyzji organu I instancji zawarte w aktach sprawy.

W skardze E. [...] - S. i M. S. na powyższą decyzję organu odwoławczego zarzucono naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego - art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez przyjęcie, iż nie została spełniona przesłanka do zastosowania tego przepisu, a w szczególności uznanie, że sporny obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz przyjęcie, że przedmiotowy obiekt pozostaje w zgodzie z obowiązującym planem miejscowym; 2) naruszenie przepisów postępowania - art. 139 kpa, art. 138 § 1 ust. 2 kpa, art. 77 § 1 i 2 kpa, brak wszechstronnego rozważenia sprawy - w szczególności nieuwzględnienie sprzeczności wydanych w sprawie opinii technicznych i niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej, zgodnie z art. 107 § 1 i 3 kpa. Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż organ wydał decyzję na niekorzyść strony naruszając rażąco art. 139 kpa, bowiem nie wskazał, czy [rażąco] naruszała w tym zakresie prawo czy też interes społeczny. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa strona powiązała z faktem, że skoro wątpliwości organu budziły jedynie dwa z sześciu nakazów zawartych w decyzji organu I instancji, to powinien uchylić decyzję jedynie w takim zakresie, a nie w całości. W ocenie skarżących z porównania sentencji decyzji obydwu instancji wynika, iż decyzja organu odwoławczego jest znacznie bardziej niekorzystna dla strony skarżącej, bowiem rozmiar obniżenia wysokości budynku ma dla nich znaczenie jeśli chodzi o walory użytkowe i estetyczne ich działki, a ponadto organ odwoławczy nie uzasadnił przesłanek pozwalających na modyfikację rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie obowiązku otynkowania i wykończenia elewacji. Naruszenie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. skarżący powiązali z tym, że z niejasnych wywodów organu odwoławczego co do zgodności obiektu z zapisami planu miejscowego wywnioskować można dopuszczalność sytuowania na przedmiotowej działce obiektów wyłącznie związanych z produkcją ogrodniczą w szklarniach, a parametry i przeznaczenie spornego budynku w ogóle nie wiąże się z produkcja szklarniową, zatem w tym zakresie ustalenia faktyczne organu są "niewłaściwe". Ponadto organ odwoławczy nie zakwestionował zaliczonej do materiału dowodowego opinii Centrum [...], której autorzy wskazują na fatalny stan techniczny budynku i bezpośrednie zagrożenie dla otoczenia, w szczególności dla użytkowników działki nr [...], zatem nietrafnie przyjął, iż nie występuje stan niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Ponadto skarżący podnieśli, iż zdaniem autorów tej opinii przedmiotowy obiekt miał charakter prowizoryczny i tymczasowy, na dowód czego "przytoczyli oni szereg argumentów, w tym płytkie posadowienie, cienkie ściany i częściowe pokrycie płytami azbestowo-cementowymi", do których to argumentów organ odwoławczy nie odniósł się w sposób wystarczający. W ocenie skarżących jest rzeczą zasadną uzupełnienie materiału dowodowego bądź wykazanie konkretnych błędów jednej z ekspertyz na rzecz argumentacji innego biegłego. Zarzucili organowi wybiorcze operowanie fragmentami sprzecznych ekspertyz, podczas gdy należało oprzeć się na jednej z nich, a zanegować stanowisko zawarte w drugiej, skoro ekspertyzy te się wzajemnie wykluczały; ponadto niepostrzeżenie manipulowania treścią opinii przedstawionej przez stronę przeciwną. Ponadto, odwołując się do przedstawionej przez nich ekspertyzy w postępowaniu administracyjnym, zarzucili brak zbadania sprawy pod względem niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych wskutek zalegalizowania budynku. W ocenie skarżących fundamenty spornego obiektu przekraczają granicę ich nieruchomości, sam obiekt zasłania światło oraz niweczy walory estetyczne ogrodu uniemożliwiając odpoczynek i powodując realne zagrożenie dla zdrowia a nawet życia ludzi przebywających w jego pobliżu.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Trafne okazały się zarzuty wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z naruszeniem przepisów prawa procesowego, to jest art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż przesłanki formalne, jakie powinna spełniać każda decyzja administracyjna określa przepis art. 107 kpa. Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. W konsekwencji organ jest obowiązany zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione.

Powyższe wiąże się z powinnością dążenia do zrealizowania zasad praworządności i prawy obiektywnej (art. 6 i art. 7 kpa), zasady wyjaśniania zasadności przesłanek (art. 11 kpa), które rozwinięcie znajdują między innymi w art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 kpa.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego przedwcześnie uznały, iż zachodzą podstawy do legalizacji budynku gospodarczego ([...]?) położonego na tyłach działki nr [...] w [...] przy granicy z działką nr [...] i nr [...]. Przedstawienie w uzasadnieniu decyzji organów obydwu instancji niepogłębionych rozważań dotyczących oceny dowodów, w sytuacji wykluczających się (przeciwnych albo przeciwstawnych) opinii (ocen) technicznych co do charakteru i stanu technicznego legalizowanego budynku stanowi przeszkodę do uznania podjętych w sprawie rozstrzygnięć za zgodne z prawem. Tymczasem to właśnie stan techniczny budynku ma pierwszorzędne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. A mianowicie tego, czy możliwa jest jego legalizacja w ustalonej lokalizacji na działce nr [...] w wyniku wykonania określonych robót, czy też powinien zostać co do przedmiotowego obiektu orzeczony nakaz rozbiórki na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane.

Organy trafnie przyjęły jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane: art. 37 oraz art. 40, bowiem przedmiotowy budynek został wybudowany w latach siedemdziesiątych XX w. (w pierwszej połowie), wobec czego zastosowanie znajduje przepis przejściowy - art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nakazujący stosować przepisy dotychczasowe. Skarżący poza zarzutem braku dokładnego określenia daty budowy nie zanegowali faktu, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, którego to faktu nie neguje również dostarczona przez nich opinia techniczna. W związku z tym należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż wobec niewątpliwego faktu pobudowania przedmiotowego obiektu przed dniem 1 stycznia 1995 r. (przed dniem wejścia w życie nowej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane), ustalenie dokładnej daty powstania tego budynku jest zbędne. Organy ustaliły też, iż realizacja tej inwestycji nastąpiła bez uzyskania pozwolenia na budowę.

Trzeba wskazać również, iż przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane stosuje się także wówczas, gdy obiekt budowlany powstał przed dniem wejścia w życie tej ustawy, to jest stosownie do regulacji zawartej w art. 71 tej ustawy przed dniem 1 marca 1975 r. (zob.: pogląd zawarty [w:] Prawo budowlane Komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, 3. wydanie, Warszawa 2009 Nb 6 str. 863 z powołaniem się na Z. Kostkę, [w:] Prawo budowlane, s. 20; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. w Bydgoszczy z 13 lutego 2002 r. sygn. akt SA/Bk 1487/01, niepubl., dostępny w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższy pogląd tym bardziej wzmacnia twierdzenie, iż w niniejszej sprawie nie było konieczne dociekanie dokładnej daty pobudowania legalizowanego obiektu.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1) lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2).

Art. 40 tej ustawy stanowi z kolei, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Art. 28 w ust. 1 przewiduje, iż roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę.

Sąd zgadza się z poglądem, iż przepisy prawa budowlanego należy stosować w sposób restytucyjny, a nie represyjny (zob. orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego: teza wyroku z dnia 17 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 878/09, wyrok z dnia 24 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1927/06 - dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok z dnia 17 kwietnia 2000 r. sygn. akt IV SA 394/98, publ. OSP 2001/7-8/107). Należy także pamiętać, iż nakaz rozbiórki obiektu budowlanego jest środkiem najdotkliwszym dla właściciela, ingerującym w sposób istotny w jego prawo własności. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że środki stosowane przez organy administracji budowlanej powinny być proporcjonalne do stopnia naruszenia, a ich podjęcie może nastąpić jedynie w takim zakresie, w jakim jest to konieczne dla usunięcia naruszenia prawa (tak: wyrok tutejszego Sądu z dnia 28 września 2008 r. sygn. akt II SA/Po 199/08, dostępny w bazie orzeczeń jw., publ. Wspólnota 2008/46/30). W konsekwencji zastosowanie środków najdotkliwszych (rozbiórka) wymaga przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego wskazującego na potrzebę ich zastosowania.

Przenosząc to na grunt tej sprawy należy stwierdzić, że w pierwszej kolejności organ powinien rozstrzygnąć, czy możliwe jest określenie i nałożenie na inwestora obowiązku wykonania konkretnych prac, których realizacja umożliwi ewentualną legalizację budynku. Dopiero w sytuacji, w której nie będzie to możliwie, pozostanie organowi załatwienie sprawy poprzez nakazanie rozbiórki. Wobec tego - jeśli organ nadzoru budowlanego we własnym zakresie nie znajdzie możliwości technicznych doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem - to rozstrzygnięcie co do powyższego sposobu załatwienia sprawy wymaga dodatkowego poparcia stanowiska organu odpowiednią ekspertyzą - opinią biegłego z zakresu budownictwa. W sytuacji zaś, gdy organ dysponuje przeciwnymi opiniami w tym względzie winien szczególnie starannie je przeanalizować i szczegółowo uzasadnić przyczyny dla których jednemu z tych dowodów dał pierwszeństwo co do wiarygodności. Tymczasem organy obydwu instancji, dysponując przeciwstawnymi opiniami co do stanu technicznego przedmiotowego obiektu, postanowiły oprzeć swoje rozstrzygnięcie na opinii inż. S. T. z września 2009 r., która zdaniem organu I instancji przedstawiała zagadnienia znacznie szerzej i wnikliwiej, ukazując jednocześnie możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem budowlanym. Zarazem organ odwoławczy, wskazując, iż nie kwestionuje opinii z lipca 2009 r. autorstwa mgr inż. J. N. i mgr inż. T. N., która przecież wskazywała na konieczność rozbiórki legalizowanego obiektu z uwagi na zagrożenia powodowane przez ten obiekt, w istocie właśnie nie uznał jej wiarygodności, bowiem w tym zakresie odwołał się do opracowania technicznego z września 2009 r., uznając że stan istniejącego budynku pozwala na dalsze jego użytkowanie pod warunkiem doprowadzenia jego stanu do obowiązujących przepisów.

W ocenie Sądu, wobec obiektywnych, poważnych trudności w rozstrzygnięciu, która ze złożonych opinii mogła stanowić podstawę do rozstrzygnięcia sprawy, niezbędne jest pozyskanie dodatkowej ekspertyzy, który to środek dowodowy przewidziany jest w art. 84 kpa (niezależnie od zapisów zawartych w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., jak i art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.). Opinia ta powinna odnieść się do okoliczności wskazanych przez obydwie uprzednio sporządzone opinie i pozwalać ocenić stan legalizowanego obiektu na płaszczyźnie całego systemu prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno - budowlanych. Spełnianie przez obiekt wymogów określonych w obowiązujących przepisach techniczno-budowlanych jest jednak niewystarczające, bowiem należy przede wszystkim rozstrzygnąć o zgodności lokalizacji przedmiotowego budynku z obowiązującymi przepisami prawa lokalnego - miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednoznaczne określenie charakteru i właściwości technicznych tego budynku pozwoli również na zastosowanie do niego właściwych zapisów planu miejscowego.

Organ odwoławczy stwierdził, iż większość nakazów określonych w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji jest oparta na opracowaniu technicznym z września 2009 r. stanowi konsekwencję stosowanych przepisów rozporządzenia wykonawczego z 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zatem tym bardziej winien baczyć, aby nowa opinia techniczna pozwalała na ocenę stanu legalizowanego obiektu i ewentualnych prac do wykonania w stosunku do zapisów tego aktu, wszystko to zarazem przy wykluczeniu powodowania niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzi oraz mienia (czy to z uwagi na stan techniczny budynku, czy to rodzaj użytych materiałów budowlanych).

Równie istotna jak kwestia odpowiadania przez budynek wymogom dotyczącym bezpieczeństwa pożarowego jest kwestia sytuowania obiektu w stosunku do granicy działki sąsiedniej, w tym przy granicy i w granicy, o czym stanowi § 12 wyżej przywołanego rozporządzenia wykonawczego. Sytuowanie budynku w innych, mniejszych odległościach niż określone w ust. 1 tego przepisu jest możliwe na zasadach określonych w ust. 2, które odsyłają do ustaleń planu miejscowego (odpowiednio decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu). W razie braku podstaw do wywiedzenia z treści obowiązującego planu miejscowego dopuszczalności sytuowania budynku w granicy należy pamiętać o treści ust. 3 powołanego rozporządzenia dotyczącego zabudowy jednorodzinnej, w którym określono odstępstwa od zasad ogólnych z § 12 ust. 1. Sytuowanie obiektów w ramach takiej zabudowy nie może jednak prowadzić do nasuszenia zasad bezpieczeństwa i prawidłowego użytkowania budynków (przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273). W szczególności trzeba pamiętać o treści § 12 ust. 3 pkt 4 tego rozporządzenia, który sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5,5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych. W konsekwencji niezbędne jest również, w razie ustalenia braku możliwości stosowania § 12 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia, odniesienie wymiarów legalizowanego obiektu (7,[...] m x 6,[...] m i o wysokości 4,[...] m w części wyższej i 3,[...] m w części niższej) do wymogów § 12 ust. 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego.

W sprawie istotnym zagadnieniem jest określenie do jakiej kategorii należy zaliczyć przedmiotowy obiekt budowlany, bowiem art. 2 w ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. za obiekty budowlane uznawał stałe i tymczasowe budynki lub inne stałe i tymczasowe budowle, również obowiązujący plan miejscowy zawiera zapisy dotyczące między innymi budynków gospodarczych - w tym garażowych - odrębne dla budynków trwałych, jak i prowizorycznych. Dotychczas złożone opinie, jak i wyniki kontroli działki inwestora, nie dostarczyły jednoznacznych odpowiedzi w tym zakresie. Uwzględniając, że legalizowany obiekt znajduje się na tej części działki, która - jak to przyjęły organy - w obowiązującym planie miejscowym S. [...] (uchwała Rady Gminy nr LII/272/1997 z dnia 15 maja 1997 r. Dz.Urz. Woj. Wlkp. Nr 13, poz. 96 z późniejszymi zmianami) oznaczona jest symbolem [...] (pozostała cześć działki znajduje się na terenie oznaczonym w planie symbolem [...]), należy zwrócić uwagę na konieczność oceny, czy przedmiotowy budynek gospodarczy (pobudowany pierwotnie jako kotłownia dla szklarni) ma funkcję zgodną z przeznaczeniem terenu istniejącej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i upraw ogrodniczych w szklarniach (§ 1 ust. 3 pkt 6 - przepisy ogólne). To wymaga uwzględnienia zapisów szczególnych, zawartych w § 2 ust. 6, w tym zgodnie z odesłaniem zawartym w pkt 1, do przepisów w § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 4 - 7, pkt 9 - 11 i pkt 14 tego planu. Dla przykładu warto wskazać na ograniczenia całkowitej powierzchni zabudowy budynków gospodarczych trwałych wybudowanych z materiałów ogniotrwałych i usytuowanych zgodnie z przepisami prawa budowlanego (pkt 5 i 7) oraz przeznaczenie do rozbiórki istniejących budynków gospodarczych, prowizorycznych i tymczasowych, wybudowanych z materiałów łatwopalnych i usytuowanych niezgodnie z przepisami prawa budowlanego (pkt 6). Wobec powyższego wyjątkowo skrupulatnego rozważenia wymaga kwestia zakwalifikowanie legalizowanego obiektu do kategorii budynków gospodarczych stałych (pkt 5 i 7) albo do tych, o których mowa w pkt 6.

Dodać należy, iż również ocena zgodności przedmiotowego obiektu z planem miejscowym przy ewentualnym założeniu, że obiekt znajduje się na terenie oznaczonym symbolem [...]: tereny upraw ogrodniczych i gruntów ornych, rezerwowane docelowo pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (§ 1 ust. 3 pkt 7 - przepisy ogólne), powinna by nastąpić z uwzględnieniem odesłania zawartego w § 2 ust. 7 pkt 3 do przepisów w § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 4, pkt 7 - 15 tego planu.

Nowa opinia techniczna powinna zawierać oceny dotyczące konstrukcji i stanu technicznego budynku pozwalające na jednoznaczne rozstrzygnięcie, które z przepisów planu miejscowego mają zastosowanie do legalizowanego obiektu. Należy bowiem pamiętać o zasadzie wyrażonej w Prawie budowlanym z 1974 r., że obiekty budowlane mogą być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym (art. 3), a forma architektoniczna obiektów budowlanych powinna być zharmonizowana z otoczeniem, uwzględniać walory krajobrazu i wpływać na podniesienie estetyki otoczenia (art. 4).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, iż wobec stwierdzonych uchybień i konieczności wyeliminowania decyzji obydwu instancji z obrotu prawnego nie miały one większego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Kwestia rozważenia ewentualnego naruszenia przez organ odwoławczy zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się nie jest konieczna, niemniej jednak Sąd stwierdza, iż wobec faktu, że strona skarżąca nie kwestionowała poszczególnych nakazów i zakresu prac, jakie zostały nałożone na inwestora, lecz w postępowaniu administracyjnym domagała się w istocie orzeczenia nakazu rozbiórki, nie można uznać, iż modyfikacja obowiązków nałożonych na inwestora (korekta co do maksymalnej wysokości części budynku i wyeliminowanie obowiązku otynkowania i wykończenia elewacji) stanowi orzeczenie na niekorzyść skarżących. Należy uznać, że dla skarżących każda postać legalizacji przedmiotowego obiektu jest niekorzystna wobec faktu, że w odwołaniu wskazują na "bezwzględną konieczność nakazania rozbiórki budynku, ze względu na jego fatalny stan techniczny" (jak to wynika z przedłożonej przez nich opinii technicznej z lipca 2009 r.).

Również ocena ewentualnego uznania za uchybienie procesowe - naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa - uchylenia przez organ odwoławczy całości decyzji organu I instancji i merytoryczne orzeczenie w sprawie w miejsce uchylenia tylko decyzji w części nie ma dla wyniku sprawy istotnego znaczenia. Skarżący w żaden sposób nie wykazali, w jakim stopniu takie naruszenie wpłynęłoby na wynik sprawy, czy organ w efekcie orzekłby inne obowiązki wobec inwestora. Ponadto należy pamiętać, że organ odwoławczy dokonał przeredagowania opisu większości obowiązków, nie poprzestał tylko na istotnej zmianie obowiązku w zakresie wysokości przedmiotowego obiektu (pkt 4 deczyji organów obydwu instancji) i wyeliminowaniu obowiązku określonego w pkt 6 decyzji organu I instancji. Wobec tego zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 kpa należy uznać za pozbawione istotnego znaczenia dla sprawy, a do tego niezasadny.

Co się tyczy kwestii domniemanego naruszenia prawa własności skarżących poprzez zlokalizowanie fundamentów przedmiotowego budynku w części na ich działce (jak to wskazała skarżąca w piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r., przekraczają ją o około [...] cm, a na odcinku około 1,5 m przekraczają o około [...] m; przedstawiona przez stronę skarżącą opinia techniczna stwierdza, iż na elementach wcześniej istniejącego fundamentu, który aktualnie znajduje się w narożniku działki nr [...], pozostałość fundamentów dawnych rozebranych obiektów "nieco poprawia sytuację ściany, tyle tylko, że znajduje się ona na działce nr [...] niebędącej własnością" inwestora) kwestia ewentualnego sporu właścicielskiego lub granicznego (geodezyjnego) pomiędzy stronami nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy istotnego znaczenia. Strona skarżąca zdaje się nie dostrzegać różnicy między obiektem budowlanym a nieruchomością gruntową - terenem, na którym usytuowany jest obiekt budowlany. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. II OSK 73/10 (dostępne jw.) adresatem nakazu rozbiórki wydanego na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane winien być właściciel danego obiektu budowlanego (lub zarządca tego obiektu ) także wówczas, gdy nakaz ten dotyczy części obiektu budowlanego wzniesionej na nieruchomości gruntowej nie będącej własnością inwestora. Pogląd ten wyrażony na gruncie obowiązującej ustawy w stosunku do kwestii rozbiórki obiektów nieużytkowanych lub niewykończonych, które nie nadają się do remontu, odbudowy lub wykończenia, jest na tyle uniwersalny, że całkowicie przystaje do realiów niniejszej sprawy.

Art. 48 Kodeksu cywilnego stanowi, iż z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu (nieruchomości gruntowych) należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. W przepisie tym (a także art. 191 Kodeksu cywilnego) ustawodawca wyraża klasyczną regułę superficies solo cedit (wszystko, co znajduje się na powierzchni gruntu przypada nieruchomości gruntowej). Jednocześnie jednak ustawodawca uregulował kwestie budowy prowadzonej bez tytułu prawnego na cudzym gruncie (art. 232 Kodeksu cywilnego), jak i przekroczenia bez winy umyślnej granic sąsiedniego gruntu (art. 151 Kodeksu cywilnego). Podążając za tokiem wywodu NSA przypomnieć należy, iż przepis art. 48 Kodeksu cywilnego ustanawiający zasadę superficies solo cedit jednoznacznie zastrzega, że reguła ta obowiązuje z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych. W orzeczeniach Sądu Najwyższego prezentowane jest stanowisko, iż art. 151 Kodeksu cywilnego kreuje wyjątek od zasady superficies solo cedit zawartej w art. 48 Kodeksu, co prowadzi do wniosku, iż w razie przekroczenia granicy nieruchomości w czasie zabudowy, budynek należy do gruntu, na którym znajduje się jego większa część. Fakt przysługiwania właścicielowi nieruchomości prawa własności całego budynku (wraz z częścią posadowioną na gruncie sąsiednim) nie oznacza, że właścicielowi temu przysługuje uprawnienie do zajmowania cudzej nieruchomości, której właściciel co do zasady może w drodze ochrony petytoryjnej (art. 222 - 231 Kodeksu cywilnego), w drodze roszczenia windykacyjnego żądać wydania gruntu, nawet jeśli nie może żądać wydania części budynku, posadowionego na jego gruncie (por. postanowienie z dnia 9 lutego 2007 r. sygn. akt III CZP 159/06, LEX nr 272465; uchwała z dnia 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt III CZP 9/05, OSNC 2006/3/44). Okoliczności te nie mogły być jednak brane pod uwagę w postępowaniu legalizacyjnym, tym bardziej że nikt nie kwestionował w sprawie faktu, że podczas wznoszenia budynku w latach siedemdziesiątych XX w. inwestor miał tytuł prawny do zabudowywanego gruntu (art. 29 ust. 5 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. dopuszcza możliwość zabudowy określonej nieruchomości jedynie w przypadku wykazania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane). Późniejsze podziały nieruchomości nie mogą zmieniać oceny stanu faktycznego w tym zakresie.

Dodać jednak należy, iż zagadnienia związane z fundamentami legalizowanego budynku znajdującymi się od strony działki skarżących (nr [...]) powinny być również wyjaśnione przez organ nadzoru budowlanego w zakresie, w jakim wiążą się ze stanem technicznym legalizowanego budynku (powinny być również uwzględnione w opinii technicznej).

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż stwierdzone naruszenia prawa procesowego (art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa) , które mogły mieć istotny wpływ na sposób załatwienia sprawy i jej wynik, uzasadniają uwzględnienie skargi i uchylenie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - decyzji wydanych w sprawie w obydwu instancjach.

Rozpatrując ponownie sprawę organy nadzoru budowlanego winny uwzględnić poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu niniejszego wyroku i w sposób wyczerpujący, uwzględniający wymogi określone w przepisach procedury administracyjnej, zebrać kompletny materiał dowodowy i uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie.

Wobec uwzględnienia skargi konieczne okazało się orzeczenie o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 powołanej ustawy.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o treść przepisów art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 2 wskazanej ustawy, uwzględniając wysokość uiszczonych kosztów sądowych i reprezentowanie strony w postępowaniu strony przez pełnomocnika zawodowego.