Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 494/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-10-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: przyznano wynagrodzenie pełnomocnikowi
Powołane przepisy: article: art. 250 par 1 i 2, art.260
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącego w osobie doradcy podatkowego K.M. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i zwrot wydatków w sprawie ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu postanawia: 1. Przyznać doradcy podatkowemu K.M., o numerze wpisu [...], wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M ", znajdującej się we W. przy ul. K. - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 1 660,50 zł (tysiąc sześćset sześćdziesiąt złotych pięćdziesiąt groszy), zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 310,50 zł (trzysta dziesięć złotych pięćdziesiąt groszy), - kwotę 87,25 zł (osiemdziesiąt siedem złotych dwadzieścia pięć groszy) tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu; 2. w zakresie zwrotu wydatków poniesionych na noclegi – wniosek oddalić.


UZASADNIENIE

Doradca podatkowy K.M. zwrócił się z wnioskami o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy ustalone według norm przypisanych wraz z należnym podatkiem VAT oraz o przyznanie zwrotu niezbędnych wydatków.

Wyjaśnić należy, że ww. wnioski złożone zostały w następujących okolicznościach:

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SO/Kr 26/14 postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie Krajowa Rada Doradców Podatkowych dnia 13 czerwca 2014 r. wyznaczyła w ww. sprawie pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K.M.. Akta sprawy o sygn. I SO/Kr 26/14 zostały włączone do akt postępowania prowadzonego pod sygn. I SA/Kr 948/14 .

W dniu 18 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i określił, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku.

Dnia 31 października 2014 r. Referendarz WSA w Krakowie przyznał doradcy podatkowemu wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną w I instancji oraz koszty niezbędnych poniesionych wydatków.

W dniu 24 listopada 2014 r. Dyrektor Izby Celnej wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku.

Na rozprawie dnia 21 stycznia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a do akt sprawy dołączony został "załącznik do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. I GSK 128/15", w którym K.M. domagał się: przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy ustalone według norm przypisanych wraz z należnym podatkiem VAT; zwrotu niezbędnych wydatków w wysokości 50,22 zł, sprecyzowanych w "zestawieniu niezbędnych wydatków pełnomocnika" z dnia 21 stycznia 2016 r. Jako te niezbędne wydatki podane zostały natomiast koszty przelotu z W. do W. w dniu 20 stycznia 2016 r. i z W. do W. w dniu 22 stycznia 2016 r. w kwocie 398,80 zł oraz koszt dwóch noclegów w hotelu w W. w kwocie 1308,63 zł (stanowiącej według wnioskodawcy przelicznik 300 euro.). Łączną kwotę niezbędnych wydatków pełnomocnik wyliczył więc na 1707,43 zł i podzielił ją na 34 (ilość spraw rozpatrywanych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym), co dało mu wymienioną stawkę 50,22 zł.

Przedmiotowy załącznik zawierał ponadto oświadczenie pełnomocnika, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części.

W dniu 31 maja 2016 r. odbyła się rozprawa przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, prowadzona już pod sygnaturą akt I SA/Kr 494/16, na której Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć go na dzień 14 czerwca 2014r. Do akt sprawy dołączony został natomiast "załącznik do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 494/16", w którym K.M. domagał się: przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy ustalone według norm przypisanych wraz z należnym podatkiem VAT, zwrotu niezbędnych wydatków w wysokości 75,53 zł, sprecyzowanych w "zestawieniu niezbędnych wydatków pełnomocnika" z dnia 31 maja 2016 r. Jako te niezbędne wydatki podane zostały natomiast koszty przejazdu samochodem z Wrocławia do WSA w Krakowie i z powrotem w dniu 31 maja 2016 r., celem stawienia się na rozprawie – liczone poprzez przemnożenie liczby kilometrów tej trasy i "stawki za 1 kilometr przebiegu pojazdu", określonej w § 2 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy – wraz z kosztami opłat autostradowych. Łączną kwotę niezbędnych wydatków pełnomocnik wyliczył więc tym razem na 528,74 zł i podzielił ją na 7 (ilość spraw rozpatrywanych przed WSA w Krakowie w dniu 31 maja 2016 r., co dało mu w efekcie stawkę 75,53 zł., za jedną sprawę. Przedmiotowy załącznik zawierał oświadczenie pełnomocnika, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części.

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. I SA/Kr 494/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.

Dnia 22 sierpnia 2016 r. wpłynęła natomiast opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku, sporządzona przez doradcę podatkowego K.M.

Zawierała ona wniosek o przyznanie, na zasadzie § 4 ust. 1 pkt 1, § 4 ust. 2, § 3 ust. 2 pkt 2 oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, pełnomocnikowi wykonującemu zawód doradcy podatkowego w ramach kancelarii "M " wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, powiększonego o stawkę podatku od towarów i usług.

Postanowieniem z dnia 9 września 2016 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w pkt 1 postanowienia przyznał doradcy podatkowemu K.M., wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 1 660,50 zł zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 310,50 zł, - kwotę 87,25 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu; w pkt 2 w zakresie zwrotu wydatków poniesionych na noclegi – wniosek oddalił.

Od powyższego postanowienia doradca podatkowy K.M. wniósł sprzeciw, zarzucając mu:

1. naruszenie art. 250 § 2 w związku z art. 209 p.p.s.a przez błędne jego zastosowanie, pomimo że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu (referendarzowi sądowemu tego sądu) brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej;

2. naruszenie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (dalej: rozporządzenie) przez błędne jego zastosowanie polegające na odmowie zwrotu pełnomocnikowi niezbędnych i udokumentowanych wydatków poniesionych na hotel;

3. naruszenie art. 111 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie pomimo braku kompetencji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (referendarza sądowego tego sądu) do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia trzech, względnie dwóch odrębnych spraw wpadkowych z wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną wyświadczoną z urzędu oraz o zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków;

4. naruszenie art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego podstawy prawnej łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia trzech odrębnych spraw wpadkowych oraz jej niewyjaśnienie, a także niewskazanie przesłanek uzasadniających miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o:

- wydanie trzech, względnie dwóch odrębnych postanowień w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wyświadczonej z urzędu po pierwsze, za świadczenie pomocy prawnej z urzędu w drugiej instancji sądowoadministracyjnej oraz po drugie, za to samo świadczenie w pierwszej instancji sądowoadministracyjnej;

- przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem drugiej instancji w zakresie w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia przy niestosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a. tj. w wysokości 75% przyznanego wynagrodzenia postanowieniem o sygn. l SA/Kr 948/14 z dnia 31 października 2014 r.;

- zwrot pełnomocnikowi kwoty niezbędnych i udokumentowanych wydatków, w tym również poniesionych na zakwaterowanie w hotelu w W. związane ze świadczeniem pomocy prawnej w drugiej instancji.

W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik podniósł, że w niniejszym postępowaniu wpadkowym zastosowanie art. 250 § 2 p.p.s.a. jest wyłączone w przypadku orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Skarga kasacyjna została bowiem wniesiona na długo przed 15 sierpnia 2015 r. Tym samym zgodnie z obowiązującą taryfą (rozporządzeniem), co najmniej za tę część pomocy prawnej wyświadczonej z urzędu wynagrodzenie powinno zostać określone na poziomie 50% wynagrodzenia należnego przed sądem pierwszej instancji. Ewentualne miarkowanie wynagrodzenia drugoinstancyjnego mogłoby dotyczyć jedynie tej części zlecenia Skarbu Państwa wykonanego po dniu 15 sierpnia 2015 r. tj. stawiennictwa na rozprawie przed NSA w styczniu 2016 r.

Nadto podniósł, że możliwość miarkowania, co wynika z wykładni systemowej wewnętrznej, jest zastrzeżona wyłącznie do Sądu wydającego orzeczenie w sprawie rozstrzygające sprawę co do istoty. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku nie zawarł jakichkolwiek dyrektyw pozwalających na zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (referendarza sądowego tego sądu) art. 250 § 2 p.p.s.a. Przeciwnie wskazał, że zarzuty skargi kasacyjnej podziela w całości w płaszczyźnie procesowej, zaś rozstrzyganie zarzutów materialnoprawnych, w związku z charakterem uchybień procesowych, jawi się jako przedwczesne.

Pełnomocnik stanął zatem na stanowisku, że art. 250 § 2 p.p.s.a. jest wyłączony w przypadku orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji. W dniu wniesienia skargi kasacyjnej (wykonania części zlecenia Skarbu Państwa) w niniejszej sprawie nie obowiązywała taryfa (tj. rozporządzenie) pozwalająca na miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

Zdaniem pełnomocnika, orzekanie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za pierwszą oraz drugą instancję sądowoadministracyjną stanowi dwie odrębne sprawy wpadkowe (dwa odrębne postępowania sądowe). W związku z tym nie może znaleźć zastosowania art. 111 p.p.s.a. ponieważ sprawy wpadkowe (tj. sprawy nieopłaconych kosztów pomocy prawnej wyświadczonej z urzędu) powstały w płaszczyźnie dwóch odrębnych instancji sądowoadministracyjnych.

Artykuł 111 p.p.s.a. zezwala na łączne rozpoznanie tylko tych spraw, które toczą się przed tym samym sądem (por. wyrok SN z dnia 4 maja 1978 r., IV PR 95/78, OSNC 1979, nr 1-2, poz. 35). Sprawa kosztów niepłaconej pomocy prawnej wyświadczonej z urzędu w drugiej instancji jest pochodną sprawy ze skargi kasacyjnej rozpatrywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (tzw. akcesoryjność formalna). W tym świetle doszło do błędnego zastosowania przez referendarza sądowego art. 111 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a.

W dalszej kolejności zarzucono, że referendarz sądowy błędnie nie uznał za niezbędne wydatków poniesionych na hotel.

Zdaniem pełnomocnika niewątpliwie w dniach od 20 do 22 stycznia 2016 r. jego obecność w W. była konieczna z uwagi na obowiązek zastępstwa procesowego R. P. oraz T.K. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w ramach przyznanego im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zdaniem autora sprzeciwu trudno przyjąć, że argumentem na rzecz braku niezbędności wydatku na hotel ma być jego cena. Pełnomocnik zgodził się z twierdzeniem, że celem zapewnienia pomocy prawnej z urzędu nie jest niezbędny hotel o każdym standardzie, jednakże analizy tego zagadnienia referendarz sądowy w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia nie przeprowadził.

Pełnomocnik podniósł, iż codzienne dojazdy z W. do W.wygenerowałyby łącznie ok. 1.800,30 zł. Wydatki faktycznie poniesione przez pełnomocnika (przelot samolotem oraz koszty noclegu w W.) to 1.694,80 zł (398,80 zł +1296 zł), Co stanowi sumę ceny biletu lotniczego na trasie W - W - W oraz ceny noclegu w hotelu wg. załączonej do akt faktury. Wydatki te zostały poniesione, udokumentowane i nie zwrócone doradcy podatkowemu świadczącemu pomoc prawną z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 259 (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej p.p.s.a.), od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) do rozpoznania sprzeciwu w sprawie, wszczętej przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. dniem 15 sierpnia 2015r., zastosowanie znajdują przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z brzmieniem art. 260 p.p.s.a. sprzed tej nowelizacji w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że art. 250 p.p.s.a. w znowelizowanym brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r., znajdzie zastosowanie także do postępowań wszczętych przed datą 15 sierpnia 2015 r. Otóż w art. 2 ustawy zmieniającej pośród przepisów mających zastosowanie do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, wymieniono art. 1 pkt 67 tej ustawy, którym dodano § 2 do art. 250 p.p.s.a. Stąd też, o ile w sprawie wszczętej przed 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym, o tyle stosuje się już nowo wprowadzony art. 250 § 2 p.p.s.a.

Referendarz sądowy rozpoznając wniosek pełnomocnika miał zatem możliwość dokonania miarkowania jego wynagrodzenia, na co pozwala mu wprost § 2 art. 250 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w uzasadnionych przypadkach sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1 p.p.s.a. Na marginesie jedynie zaznaczyć wypada, że pomimo tego iż w zacytowanym przepisie mowa jest o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, możliwość w tym zakresie posiadają także referendarze sądowi (por. M. Jagielska (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 994). Nadto § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. z 2011r., nr 31, poz. 153), stanowi, że zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, iż stanowi to dyrektywę kierunkową dla ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w konkretnym przypadku.

W kontekście powyższych uwag jako całkowicie chybiony ocenić należy także zarzut pełnomocnika o wadliwym zastosowaniu art. 111 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą (§ 1). Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku (§ 2). Przepis ten dotyczy odrębnych spraw sądowoadministracyjnych, tj. spraw toczących się wskutek wniesienia odrębnych skarg na odrębne akty administracyjne. Odnosi się zatem do postępowania głównego, nie zaś do wielu postępowań wpadkowych (incydentalnych), prowadzonych w obrębie jednej sprawy sądowoadministracyjnej. W przedmiotowej sprawie zaskarżona została jedna decyzja, a zatem mamy do czynienia z jedną sprawą sądowoadminsitarcyjną. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że co do zasady nie ma zatem przeszkód, by w jednym postanowieniu rozstrzygnąć kilka kwestii wpadkowych, a ponieważ zagadnienie incydentalne nie stanowi odrębnej sprawy sądowoadministracyjnej, nie może być mowy o łączeniu kilku postępowań. Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 259 § 2 pkt 8 p.p.s.a. łącznie wymienia wśród czynności referendarza wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.

Stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony doradca podatkowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

W niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik strony skarżącej sporządził skargę kasacyjną i brał udział w rozprawie przed NSA, następnie brał udział w postępowaniu przed WSA w Krakowie, prowadzonym pod sygnaturą akt I SA/Kr 494/16, po wyroku NSA oraz sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wywiązał się tym samym z powierzonych mu obowiązków. Stąd też zasądzenie wynagrodzenia w tym zakresie jest zasadne. Przy tym podkreślić raz jeszcze należy, że wbrew zarzutowi podniesionemu w sprzeciwie art. 250 § 2 p.p.s.a., dopuszcza możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika Mając na uwadze przywołaną powyżej treść art. 250 § 2 p.p.s.a., wskazać w tym miejscu należy także na treść § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. z 2011r., nr 31, poz. 153). Przepis ten stanowi, że zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, iż stanowi to dyrektywę kierunkową dla ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w konkretnym przypadku.

Ja wspomniano powyżej, zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

W tym kontekście podkreślić należy, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu rozpoznawanych przez sądy obu instancji. Sprawy ze skarg R. P. dotyczą w przeważającej części określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów różnych marek, w zależności od postępowania. W konsekwencji powoduje to, że sprawy te są rodzajowo takie same, a analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Dodatkowo wynagrodzenie pełnomocnika przyznane za postępowanie przed sądem pierwszej instancji uwzględniało już nakład pracy doradcy podatkowego i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Kolejne wywody pełnomocnika stanowiły zatem jedynie uzupełnienie wcześniej podnoszonych argumentów odnośnie zagadnień z zakresu prawa materialnego. Udział w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie powodował więc konieczności analizy nowych problemów prawnomaterialnych.

Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika Sąd uwzględnił też aspekt fiskalny, tj. finansowy interes Państwa przy ustalaniu wynagrodzenia pełnomocnika. Państwo występuje w niniejszej sprawie jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Skarb Państwa występuje w przypadku wyznaczenia, a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako zleceniodawca. Zapewnienie stronie prawa do sądu wiąże się również z koniecznością działania dla dobra obywateli w ramach realizacji zasady sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Powyższe oznaczać musi przyjęcie ścisłej zasady, że wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Stąd też trudno za reprezentację z urzędu, w takich samych rodzajowo sprawach, przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia.

Z powyższych powodów uzasadnione jest więc przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, przy zastosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a., podwyższonego o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 710 z p. zm.) w zw. z § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia.

W związku z tym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym "bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 2 pkt. 1) w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 1) lit. e , w/w rozporządzenia – wynosi 1 800 zł (75% z 2 400 zł = 1 800 zł).

Wynagrodzenie w tej materii po miarkowaniu wynosi więc 450 zł. (25 % z 1 800 zł. = 450 zł).

W związku z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dotyczącą konieczności przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu również za postępowanie prowadzone ponownie przed WSA, po wyroku NSA uchylającym orzeczenie sądu I instancji i przekazującym mu sprawę do ponownego rozpoznania (por. postanowienie NSA z dnia 12.02.2009 r., sygn. akt II FZ 38/09, postanowienie NSA z dnia 1.09.2011 r., sygn. akt I OZ 613/11, postanowienie NSA z dnia 27.04.2012 r., sygn. akt I OZ 281/12, postanowienie NSA z dnia 17.09.2012 r., sygn. akt II FZ 753/12, postanowienie NSA z dnia 25.03.2013 r., sygn. akt I FZ 1/13) pełnomocnikowi z urzędu należne jest wynagrodzenie za ten etap postępowania. "Bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 1 lit. e, ww. rozporządzenia wynosi zatem w tym przypadku 2 400 zł .

Wynagrodzenie za udział w ponownym postępowaniu przed WSA, po miarkowaniu wynosi więc 600 zł (25% z 2400 zł. = 600 zł). Za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej "bazowa" stawka na podstawnie § 3 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 lit. e, ww. rozporządzenia – wynosi 1 200 zł (50% z 2 400 zł = 1 200 zł). Wynagrodzenie za tą opinię, po miarkowaniu, wynosi więc 300 zł (25% z 1 200 zł = 300 zł). Łączne wynagrodzenie pełnomocnika stanowi zatem kwotę 1 350 zł (450 zł + 600 zł + 300 zł = 1 350 zł) i zostało ono podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1) ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 710 z p. zm.) w zw. z § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia i wynoszącą w tym wypadku 310,50 zł.

W kwestii natomiast zwrotu "niezbędnych, udokumentowanych wydatków", wyliczonych przez doradcę podatkowego, rozróżnić należy dwa zagadnienia: jedno dotyczące kosztów transportu – przelotu, przejazdu, na rozprawę przed NSA i WSA (stosowna faktura za przelot w aktach o sygn. I SA/Kr 493/16, k.a. 292 ) oraz drugie dotyczące kosztów noclegu (stosowna faktura w aktach o sygn. I SA/Kr 493/16, k.a. 294).

Niewątpliwie co do zasady koszty przejazdu na rozprawę zaliczyć należy do wydatków niezbędnych doradcy podatkowego, w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 2 ww. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które poniósł w związku z wykonywaniem pomocy prawnej z urzędu (wyrok NSA z dnia 12.02.2013 r., sygn. akt II FSK 1620/11, postanowienie NSA z dnia 26.07.2012 r., sygn. akt II GZ 252/12).

Sąd uznał za uzasadnione również przyznanie wynagrodzenia za koszty przejazdu. Co do zasady są to koszty zaliczane do wydatków niezbędnych doradcy podatkowego, w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które poniósł w związku z wykonywaniem pomocy prawnej z urzędu. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że poniesiony koszt biletu lotniczego na trasie W-W-W, wynoszący 398,80 zł, mieści się w kwotowych ramach "niezbędnych wydatków" poniesionych w związku z dojazdem na rozprawę. Koszty podróży samochodem byłyby – uwzględniając opłaty za autostradę – nieco wyższe od kosztów połączenia lotniczego. Stąd też przyznanie zwrotu wydatków za przeloty samolotem jest zasadne w kwocie 11,72 zł, wyliczonej zgodnie z sugestią pełnomocnika, poprzez podzielenie kosztów przelotów w wysokości 398,80 zł przez 34 sprawy rozpatrywane w drugiej instancji.

Za przejazd samochodem należna kwota wynosi natomiast 75,53 zł i jest wyliczona, zgodnie z sugestią pełnomocnika, poprzez podzielenie kosztów przejazdów w wysokości 528,74 zł przez 7 spraw rozpatrywanych przez WSA w Krakowie, co w rezultacie daje stawkę 75,53 zł, za jedną sprawę.

Łączne wydatki na środki transportu wynoszą więc w sumie 87,25 zł (11,72 zł + 75,53 zł = 87,25 zł ).

Nie było natomiast w ocenie Sądu podstaw do uwzględnienia jako wydatków niezbędnych kosztów pobytu w hotelu. Przedstawiona kwota uiszczona za nocleg w hotelu odbiega od przeciętnych cen noclegów. Takie bowiem należy brać pod uwagę uwzględniając zwrot kosztów noclegu w ramach pojęcia "niezbędnych wydatków", użytego w rozporządzeniu z dnia 31 stycznia 2011r. Koszt noclegu w ramach ww. wydatków należy traktować jako przypadek szczególny. "Niezbędność" w tym wypadku odnosi się bowiem do konieczności przenocowania pełnomocnika, wywołanej ewidentnym brakiem połączeń komunikacyjnych ale nie może być utożsamiana z noclegiem, którego koszty przekraczają zwyczajną, przeciętną, wartość noclegu w danym miejscu. Prowadzić mogłoby to do przepłacania przez Skarb Państwa, w sytuacji przyznawania wydatków pełnomocnikowi, poniesionych na nocleg. Pełnomocnik mógłby bowiem żądać przyznania zwrotu wydatków za nocleg o bardzo wysokim standardzie i w gruncie rzeczy wnosić o przyznanie kwot znacznie przekraczających przeciętną wartość tego rodzaju usług. Zatem przy przyznawaniu pełnomocnikowi zwrotu tego rodzaju wydatków należy kierować się podejściem racjonalnym, podstawowymi zasadami wiedzy oraz doświadczenia życiowego, tak aby nie naruszać, w sposób oczywisty, interesu budżetu państwa, który przy nieuwzględnieniu tych postulatów, w sposób nieproporcjonalny i nieekwiwalentny wypłacałby koszty koniecznego noclegu pełnomocnika, wybranego przez niego w sposób dowolny. Działanie takie stałoby więc w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej, która nie tylko musi być brana pod uwagę w stosunku do strony postępowania ale również w stosunku do sposobu wydatkowania funduszy Państwa na ustanowionego z urzędu pełnomocnika, który w takiej sytuacji staje się "zleceniobiorcą" Skarbu Państwa. Jego wydatki w tym zakresie muszą być zatem ograniczone do pewnego średniego miernika wartości usług w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 250 § 1 i 2 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.