Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 378/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2, art. 185 § 1, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant asystent sędziego Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 8 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1387/10 w sprawie ze skargi M. Z. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia odwołania od odmowy dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. odstępuje od zasądzenia od M. Z. na rzecz Ministra Sprawiedliwości zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1387/10, po rozpoznaniu skargi M. Z., stwierdził nieważność postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Wnioskiem z dnia 30 marca 2010 r. M. Z. zgłosiła Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Krakowie zamiar przystąpienia do egzaminu sędziowskiego w 2010 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie pismem z dnia 19 maja 2010 r. poinformował skarżącą, że brak jest podstaw do umieszczenia jej na liście osób dopuszczonych do egzaminu sędziowskiego, przeprowadzanego w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie w 2010 r., z powodu niespełnienia przesłanki z art. 66 ust. 4 i ust. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, tj. zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego w dniu wejścia w życie ustawy przez okres co najmniej 3 lat. Pismo zawierające powyższe stanowisko doręczono skarżącej w dniu 2 czerwca 2010 r.

Pismem z dnia 7 czerwca 2010 r. M. Z. złożyła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości od odmowy z dnia [...] maja 2010 r. w sprawie dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego, zarzucając jej naruszenie art. 66 ust. 4 i ust. 6 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez ich niewłaściwą interpretację i zastosowanie. Wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] maja 2010 r. i o zobowiązanie Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie do umieszczenia jej na liście osób dopuszczonych do egzaminu sędziowskiego.

Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia 13 lipca 2010 r., działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania M. Z. od odmowy dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie, który zostanie przeprowadzony we wrześniu 2010 r.

Na przedmiotowe postanowienie Ministra Sprawiedliwości M. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi naruszenie art. 107 k.p.a., art. 134 k.p.a. oraz art. 9 i art. 22 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 98, poz. 1070 ze zm.), przez ich niewłaściwą interpretację.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając nieważność zaskarżonego postanowienia wskazał, że zaskarżone postanowienie podpisał z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości podsekretarz stanu P. K. Z pisma procesowego organu z dnia 17 września 2010 r. wynika, iż jego uprawnienie do podpisywania decyzji w imieniu Ministra Sprawiedliwości wywodzi on z treści § 6 pkt 4 ust. 2 w zw. z § 4 pkt 3 ust. 3 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 kwietnia 2010 r. nr 35/10/BM w sprawie ustalenia zakresu czynności członków Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Dyrektora Generalnego Urzędu.

Przepis § 6 pkt 4 ust. 2 tego zarządzenia stanowi, że podsekretarz stanu P. K. pod nieobecność podsekretarza stanu P. C. zastępuje go w czynnościach określonych w § 4 zarządzenia. Z kolei § 4 pkt 3 ust. 3 zarządzenia nr 35/10/BM wskazuje, iż podsekretarz stanu J. C. nadzoruje Departament Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi. Taka konstrukcja upoważnienia dla obu wymienionych w powołanych przepisach podsekretarzy stanu nie wskazuje, iż byli oni upoważnieni do wydawania w imieniu Ministra Sprawiedliwości decyzji dotyczących spraw rozstrzyganych na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Jak wynika bowiem z treści wspomnianego już § 4 pkt 3 ust. 3 zarządzenia upoważnia on podsekretarza stanu J. C. do nadzoru nad Departamentem Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi, w którego kompetencjach leży, co wynika z załącznika do zarządzenia nr 33/10/BDG Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 marca 2010 r. – Regulamin organizacyjny Ministerstwa Sprawiedliwości, realizacja zadań związanych z nadzorem i organizacją aplikacji sądowej i prokuratorskiej (pkt 1-3). Nadzór i zadania organizacyjne nie oznaczają uprawnienia do wydawania aktów władczych przez pracowników ministerstwa pracujących w tym departamencie. Tak samo jak upoważnienie podsekretarza stanu J. C. do nadzoru nad Departamentem Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi nie oznacza, iż jest on upoważniony do wydawania w imieniu Ministra Sprawiedliwości decyzji administracyjnych i innych aktów władczych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Samo wskazanie uprawnienia do nadzoru nad określoną jednostką organizacyjną resortu oznacza jedynie prawo do podejmowania działań o charakterze organizacyjno – kontrolnym nad tą jednostką, a nie prawo do wydawania rozstrzygnięć władczych w imieniu organu administracji publicznej.

W takie sytuacji Sąd przyjął, iż skoro podsekretarz stanu P. C. nie był upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie odmowy dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego, to tym bardziej takiego uprawnienia nie miał podsekretarz stanu P. K. , który go zastępował. Taka sytuacja powoduje, że "brak właściwego upoważnienia do podejmowania określonych decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, a nie naruszenie przepisów postępowania mających jedynie wpływ na wynik sprawy" (wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2010 r., I OSK 94/10, LexPolonica nr 2354440, a zatem należało stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.- dalej – p.p.s.a.), stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Minister Sprawiedliwości, zaskarżając wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżone postanowienie Ministra Sprawiedliwości jest obarczone wadą nieważności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym, kwestia wykonywania przez Ministra Sprawiedliwości poszczególnych zadań, w tym zadań z zakresu nadzoru nad aplikacjami prawniczymi została uregulowana w zarządzeniu Ministra Sprawiedliwości nr 35/10/BM z dnia 9 kwietnia 2010 r. w sprawie ustalenia zakresu czynności członków Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Dyrektora Generalnego Urzędu. Zarządzenie to zawiera upoważnienie Ministra Sprawiedliwości dla podsekretarza stanu J. C. do wydawania decyzji w sprawach aplikacji prawniczych i nadzorowania Departamentu nad Aplikacjami Prawniczymi.

Upoważnienie to nie wymienia wprost upoważnienia do rozpatrywania odwołań w zakresie wydawanej przez prezesów sądów apelacyjnych odmowy umieszczenia na liście osób dopuszczonych do egzaminu sędziowskiego z powodu niespełnienia przesłanki z art. 66 ust. 4 i ust. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz.U. nr 26, poz. 157 ze zm.), gdyż przepisy tej ustawy nie przewidują możliwości wniesienia takiego odwołania do Ministra Sprawiedliwości. Minister nie posiada więc kompetencji do oceny stanowiska prezesa sądu apelacyjnego w tym zakresie. Skoro zatem ustawa nie przewiduje tego rodzaju kompetencji dla Ministra Sprawiedliwości, to tym bardziej nie było możliwe, aby upoważnienie do wykonywania tych kompetencji zostało przewidziane w zarządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie ustalenia zakresu czynności członków Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Dyrektora Generalnego Urzędu. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę, że podsekretarz stanu J. C. jest osobą upoważnioną do podejmowania decyzji i sprawowania nadzoru nad aplikacjami prawniczymi, uznać należy, iż był on również upoważniony do wydania zaskarżonego postanowienia. Tym samym zastępujący go podsekretarz stanu P. K. także posiadał upoważnienie w tym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 268a k.p.a. - Organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2007 r., I OSK 42/07 "Upoważniony pracownik, nie zajmując stanowiska organu administracyjnego, pełni w granicach określonych w upoważnieniu, funkcję tego organu. Upoważnienie takie nie musi przy tym dotyczyć poszczególnych spraw, ale może odnosić się ogólnie do określonego rodzaju spraw". Upoważnienie do wykonywania kompetencji organu (tzw. pełnomocnictwo administracyjne) może wynikać także z aktu wewnętrznego danego organu na przykład regulaminu organizacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 1997, SA/Bk 781/96). W sprawie niniejszej aktem tego rodzaju jest zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 kwietnia 2010 r., Nr 35/10/BM w sprawie ustalenia zakresu czynności członków Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Dyrektora Generalnego Urzędu. Jak wynika z powyższego zarządzenia Podsekretarz Stanu J. C. nadzoruje Departament Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi (§ 4 ust. 3 pkt 3 zarządzenia). Jak wynika również z załącznika do zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 marca 2010 r. – Regulamin organizacyjny Ministerstwa Sprawiedliwości do zakresu zadań Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi należy m.in. realizacja zadań związanych z przeprowadzaniem egzaminów sędziowskich (§ 25 pkt 2). W sytuacji zatem, pomimo, że jak podnosi Minister Sprawiedliwości w skardze kasacyjnej, wyżej wskazane akty wewnętrzne Ministra nie wymieniają wprost upoważnienia do rozpatrywania odwołań w zakresie wydawanej przez prezesów sądów apelacyjnych odmowy umieszczenia na liście osób dopuszczonych do egzaminu sędziowskiego to uznać należy, że upoważnienie to wynika z § 4 ust. 3 pkt 3 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 kwietnia 2010 r. w związku z § 25 pkt 2 Regulaminu organizacyjnego Ministerstwa. W przeciwnym wypadku nie byłoby bowiem osoby upoważnionej do rozpatrzenia odwołania M. Z. lub też Minister Sprawiedliwości musiałby w formie specjalnego pisma upoważnić wybranego pracownika Ministerstwa do rozpatrzenia przedmiotowego odwołania. Skoro zatem jak wynika z § 6 ust. 2 pkt 4 Podsekretarz Stanu P. K. pod nieobecność Podsekretarza Stanu J. C. zastępuje go w czynnościach określonych w § 4 to tym samym uznać należało, ze był on upoważniony do podpisania w imieniu Ministra Sprawiedliwości zaskarżonego postanowienia z dnia 13 lipca 2010 r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania M. Z. od odmowy dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie. W takiej sytuacji uzasadnione okazały się podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W sprawie niniejszej nie było bowiem podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie Ministra Sprawiedliwości zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 k.p.a.).

Mając powyższe na względzie, ponieważ zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych okazały się zasadne Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. O odstąpieniu od zasądzenia na rzecz Ministra Sprawiedliwości kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a..