Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1029/99
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2000-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 256 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Teza: 1. Agencja celna jako przedstawiciel osoby w świetle art. 256 par. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, uprawniona do dokonywania przed organami celnymi wszelkich czynności przewidzianych w przepisach ustawy, w tym do składania odwołań od decyzji wydawanych w pierwszej instancji przez te organy, jest uprawniona również do odbioru decyzji wydawanych przez organy celne.

2. Doręczenie decyzji organu pierwszej instancji agencji celnej jako przedstawicielowi strony powoduje, że termin do wniesienia odwołania od tej decyzji dla agencji i dla strony biegnie od daty doręczenia decyzji agencji celnej.

TEZY

1. Agencja celna jako przedstawiciel osoby w świetle art. 256 par. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, uprawniona do dokonywania przed organami celnymi wszelkich czynności przewidzianych w przepisach ustawy, w tym do składania odwołań od decyzji wydawanych w pierwszej instancji przez te organy, jest uprawniona również do odbioru decyzji wydawanych przez organy celne.

2. Doręczenie decyzji organu pierwszej instancji agencji celnej jako przedstawicielowi strony powoduje, że termin do wniesienia odwołania od tej decyzji dla agencji i dla strony biegnie od daty doręczenia decyzji agencji celnej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.W. "W." - Wioletty C.-K. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 24 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Z upoważnienia Prezesa Głównego Urzędu Ceł Naczelnik Wydziału postanowieniem z dnia 24 sierpnia 1999 r. wydanym na podstawie art. 162, art. 163 par. 2 w związku z art. 228 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ i w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks Celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ - po rozpatrzeniu wniosku Wioletty C.-K. P.W. "W." o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 18 lutego 1999 r. - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z ustaleń poczynionych tym postanowieniem wynika, że odmowa przywrócenia uchybionego terminu nastąpiła z powodu nie uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz z uwagi na to, że odwołanie z dnia 22 maja 1999 r. uzupełnione pismem z dnia 1 lipca 1999 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Decyzja organu I instancji z dnia 18 lutego 1999 r. została doręczona stronie w dniu 19 lutego 1999 r. i mogła się strona od niej odwołać w terminie 14 dni od powyższej daty. Ewentualny brak doręczenia stronie dokumentów w postaci faktury zakupu pojazdu oraz zagranicznego dowodu rejestracyjnego tego pojazdu nie stanowiły obiektywnej przeszkody do wniesienia odwołania. Poza tym dokumenty te w dniu 8 stycznia 1999 r. wydane zostały przez organ I instancji agentowi celnemu działającemu w imieniu strony, a odbiór ich został pokwitowany przez agenta celnego Ewę Sz.

W skardze na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego P.W. "W." Wioletta C.-K. wnosi o jego uchylenie. Skarga podnosi, że pogląd zaskarżonego postanowienia co do tego, iż decyzja organu I instancji, jak też wskazane wyżej inne dokumenty zostały doręczone prawidłowo skarżącej jest błędny. Powyższe winno być doręczone bądź skarżącej, bądź też jej pełnomocnikowi T. C. ustanowionemu przez nią w sprawie. Doręczenie tych dowodów agencji celnej nie powoduje żadnych skutków prawnych, bo agencja w tym postępowaniu nie była stroną, ani jej pełnomocnikiem, lecz jedynie jej przedstawicielem. Tożsame rozumienie pojęcia pełnomocnictwa i przedstawicielstwa jest błędem interpretacyjnym.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymując stanowisko zaskarżonego postanowienia podniósł, że bezsprzecznie decyzję wydaną przez Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. z dnia 18 lutego 1999 r. w stosunku do skarżącej odebrała w dniu 19 lutego 1999 r. Małgorzata B. - agent celny z Agencji "O." S.A. występującej w imieniu P.W. "W." - Wioletta C.-K., która dnia 7 stycznia 1999 r. udzieliła wskazanej Agencji Celnej upoważnienia do działania w jej imieniu w formie przedstawicielstwa bezpośredniego. Pojęcie przedstawicielstwa jest szersze i zawiera w sobie również pojęcie pełnomocnictwa. Zgodnie bowiem z art. 95 par. 1 kodeksu cywilnego można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych ustawą albo wynikających z właściwości czynności prawnych. Stosownie natomiast do art. 96 kodeksu cywilnego umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie /przedstawicielstwo ustawowe/ albo na oświadczeniu reprezentowanego /pełnomocnictwo/.

Niezależnie od powyższego przepisy Ordynacji podatkowej jak też kodeksu celnego również znają instytucję przedstawicielstwa, z tym, że uregulowania odnośnie przedstawicielstwa zawarte w kodeksu celnym są szczególnymi mającymi zastosowanie tylko w sprawach celnych. Przedstawicielstwo ustanowione w kodeksie celnym jest szczególnego rodzaju pełnomocnictwem ustanowionym na potrzeby postępowania celnego. Oba te pojęcia są tożsame w postępowaniu w sprawach celnych.

Przedstawicielstwo bezpośrednie, tak jak udzielone zostało przez skarżącą dla Agencji Celnej "O." S.A., polega na działaniu przez przedstawiciela w imieniu i na rzecz innej osoby. Ustanawiając to przedstawicielstwo skarżąca zgodziła się na wszystkie konsekwencje z tym związane. Odbiór przedmiotowej decyzji organu I instancji przez upoważnionego agenta celnego był zgodny z przepisami Kodeksu celnego.

Ponadto zakres praw powierzonych agencji celnej jest na tyle szeroki, że nie budzą wątpliwości co do jej skutecznych uprawnień do odbioru decyzji przedmiotowej.

Wynika to z tego, że agencja ta upoważniona została do składania odwołań za stronę, a jeśli tak to tym bardziej uprawniona została do odbioru decyzji za skarżącą. Przepisy prawa celnego jak też Ordynacji podatkowej nie przewidują ustanowienia pełnomocnictwa dla poszczególnych czynności takich jak odbiór decyzji. Jest to więc czynność dla dokonania której wystarczające jest pełnomocnictwo ogólne.

Skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności zaistnienie której spowodowało nie zawinione przez nią uchybienie terminu we wniesieniu przez nią odwołania od przedmiotowej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ kontrola przez Sąd zaskarżonego postanowienia dokonywana jest w zakresie jego zgodności z przepisami obowiązującego prawa.

Z ustaleń zaskarżonego postanowienia wynika, że skarżąca w dniu 7 stycznia 1999 r. udzieliła tzw. przedstawicielstwa bezpośredniego Agencji Celnej "O." S.A. w G. do działania w jej imieniu w sprawach związanych z dokonywaniem obrotu towarowego z zagranicą i podejmowania w nich czynności wyszczególnionych w udzielonym upoważnieniu, w tym m.in. do "wnoszenia odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne" /dowód: kserokopia upoważnienia k. 5 akt administracyjnych/.

Pojęcie przedstawicielstwa znane jest prawu cywilnemu i definiuje je art. 95 par. 1 Kodeksu cywilnego jako możliwość dokonania czynności prawnej za stronę tej czynności przez inną osobę zwaną przedstawicielem. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego /art. 95 par. 2 Kc/. Z kolei umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się - w myśl art. 96 Kc - bądź na ustawie i w sytuacji tej ma miejsce przedstawicielstwo ustawowe bądź na oświadczeniu reprezentowanego i w tym przypadku mamy do czynienia z pełnomocnictwem. Powyższe ma zastosowanie do czynności prawnych natury cywilnej. Natomiast ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ wprowadziła w polskim systemie prawnym instytucję przedstawicielstwa odnoszącą się tylko do spraw celnych, bo tej problematyki tylko dotyczą regulacje prawne zawarte w tym kodeksie. W świetle uregulowań tego kodeksu odnoszących się do instytucji przedstawicielstwa należy przyjąć, że przedstawiciel, nie jest pełnomocnikiem strony w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jak też w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Niemniej w świetle art. 254 par. 4 kodeksu celnego czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która ustanowiła przedstawiciela.

Nadto w myśl art. 253 par. 1 kodeksu celnego przedstawicielstwo może być bądź bezpośrednie - w tym wypadku przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, bądź pośrednie - w tym wypadku przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby. Poza tym w postępowaniu przed dyrektorem urzędu celnego dotyczącym towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej przedstawicielem bezpośrednim osoby może być wyłącznie jej pracownik lub agencja celna, zaś przedstawicielem pośrednim osoby może być wyłącznie agencja celna /art. 253 par. 2 kodeksu celnego/.

Skarżąca udzielając upoważnienia w formie przedstawicielstwa bezpośredniego Agencji Celnej "O." postąpiła zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych przepisów, a przez to nie można przypisać ewentualnie nieważności temu upoważnieniu.

Agencja celna jako przedstawiciel /tak bezpośredni, jak i pośredni/ w świetle art. 256 par. 1 kodeksu celnego może dokonywać przed organami celnymi wszelkich czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego, a dalsza część tego przepisu wskazuje w szczególności czynności których może dokonywać agencja celna przed organami celnymi, lecz wyliczenie to ma charakter przykładowy, a nie pełny. Wśród w tych przepisie wykazanych - uprawnień agencji jest również wymienione prawo wnoszenia odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne.

Skoro więc agencja celna jako przedstawiciel osoby w świetle art. 256 par. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ uprawniona jest do dokonywania przed organami celnymi wszelkich czynności przewidzianych przepisami prawa celnego, w tym do składania odwołań od decyzji - wydanych w I instancji przez te organy to w celu możności realizowania tego ostatniego jest ona uprawniona również do odbioru decyzji wydawanych przez organy celne. Doręczenie decyzji organu I-instancji agencji celnej jako przedstawicielowi strony powoduje, że termin do wniesienia odwołania od tej decyzji tak przez nią, jak też przez samą stronę biegnie od daty doręczenia decyzji.

Jak wyżej podniesiono skarżąca przedstawicielem bezpośrednim w sprawie ustanowiła Agencję Celną "O." upoważniając ją do wnoszenia m.in. odwołań podlegających rozpatrzeniu przez organy celne. Przez to agencja ta jako przedstawiciel bezpośredni uprawniona była również do odbioru decyzji wydawanych w sprawie przez organy celne. Dlatego Agencji tej prawnie skutecznie również wobec skarżącej doręczona została w dniu 19 lutego 1999 r. decyzja wydana przez Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. dnia 18 lutego 1999 r. /k. 24 akt sprawy administracyjnej/. Termin wniesienia odwołania od tej decyzji w myśl art. 223 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ wynosił 14 dni.

Bezsporne jest w sprawie, że w tym czasie odwołanie od tej decyzji nie zostało wniesione tak przez przedstawiciela bezpośredniego jak też przez samą skarżącą.

We wniosku z dnia 22 maja 1999 r. uzupełnionym pismem z dnia 1 lipca 1999 r. skarżąca wniosła o przywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. z dnia 18 lutego 1999 r. z powodu nie doręczenia jej tej decyzji jak też nie zwrócenia jej przez wskazany organ faktury zakupu pojazdu i jego zagranicznego dowodu rejestracyjnego którego to pojazdu dotyczy powyższa decyzja. Zarzuty te powtarza również skarga.

Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania dokonana zaskarżonym postanowieniem jest uzasadniona prawnie.

W myśl bowiem art. 162 par. 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 kod. celnego w razie uchybienia terminu należy na wniosek strony go przywrócić, jeżeli strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a wniosek taki strona wniosła w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Zasadne jest ustalenie zaskarżonego postanowienia, że skarżąca nie uprawdopodobniła i nie wskazała obiektywnej przyczyny z powodu której nastąpiło uchybienie terminu. Z tego co wyżej podniesiono za przyczynę tego nie można uznać, iż decyzja organu I instancji nie została skarżącej doręczona - jeśli taka sytuacja miałaby miejsce, to zachodziłoby w sprawie istnienie tak zwanego otwartego terminu do wniesienia odwołania.

Jednakże doręczenie tej decyzji agencji celnej - przedstawiciela bezpośredniego ustanowionego w sprawie przez skarżącą spowodowało skutek prawny taki, że termin do wniesienia odwołania również przez skarżącą zaczął biec od daty doręczenia tej decyzji przedstawicielowi.

Faktura zakupu pojazdu i jego zagraniczny dowód rejestracyjny został zwrócony agencji celnej - przedstawicielowi bezpośredniemu ustanowionemu przez skarżącą (...) i dowody te w świetle zapisu istniejącego na potwierdzenie ich wydania uczynionym przez agenta E. Sz. miały być wydane T. C. - ojcu skarżącej - pełnomocnikowi skarżącej w postępowaniu sądowym.

Ponadto trafny jest pogląd zaskarżonego postanowienia, iż brak tych dowodów nie stanowił również przyczyny uniemożliwiającej wniesienie odwołania od wskazanej wyżej decyzji.

W sytuacji tej nie można mówić również, iż wniosek o przywrócenie terminu wniesiony został w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia.

Zaskarżone postanowienie nie narusza zatem art. 162 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego, a przez to nie zachodzą ustawowe przesłanki do uwzględnienia na to postanowienie skargi, która w tego następstwie w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym już wyżej powołanej podlega oddaleniu.