Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 957/99
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 2000-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: Umowa w sprawie warunków zatrudnienia przyznała skarżącemu świadczenie nazwane odszkodowaniem za sam fakt odwołania z zajmowanego stanowiska lub rozwiązania umowy w inny sposób bez uzależnienia od zaistnienia szkody.

Otrzymane przez skarżącego świadczenie umowne, nazwane odszkodowaniem, było wypłatą pieniężną będącą przychodem ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, podlegającym opodatkowaniu na ogólnych zasadach.

TEZY

Umowa w sprawie warunków zatrudnienia przyznała skarżącemu świadczenie nazwane odszkodowaniem za sam fakt odwołania z zajmowanego stanowiska lub rozwiązania umowy w inny sposób bez uzależnienia od zaistnienia szkody.

Otrzymane przez skarżącego świadczenie umowne, nazwane odszkodowaniem, było wypłatą pieniężną będącą przychodem ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, podlegającym opodatkowaniu na ogólnych zasadach.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w Sz. decyzją z dnia 22 kwietnia 1999 r., wydaną w postępowaniu odwoławczym, utrzymała w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w Sz. z dnia 28 grudnia 1998 r., mocą której organ ten odmówił małżonkom Barbarze M.-P. i Maurycemu P. stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 1994 r.

Z dokonanych ustaleń wynika, że w zeznaniu podatkowym o wspólnych dochodach uzyskanych w 1994 r. małżonkowie wykazali m.in. kwotę 38.938,80 zł uzyskaną przez Maurycego P. tytułem odszkodowania w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z Bankiem (...) w Sz. oraz pobraną przez płatnika kwotę 12.849,80 zł podatku od tego odszkodowania.

W dniu 10 listopada 1995 r. Maurycy P. wystąpił do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zwrot nadpłaconego podatku w kwocie 12.849,80 zł, wyrażając pogląd, że otrzymane odszkodowanie było zwolnione od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

Organy podatkowe nie podzieliły tego poglądu, uznając, że otrzymane świadczenie nie podlegało wskazanemu zwolnieniu od podatku. Nie było to bowiem odszkodowanie wynikające z przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego, bądź innych ustaw, lecz rodzaj odprawy o charakterze umownym. Z treści umowy zawartej w dniu 20 kwietnia 1993 r. pomiędzy radą Banku (...) a Maurycym P. dotyczącej warunków jego zatrudnienia na stanowisku członka zarządu, na które został powołany uchwałą tejże rady podjętą w tym samym dniu, wynika, że strony umówiły się w par. 11, iż w przypadku odwołania ze stanowiska równoznacznego z wypowiedzeniem lub rozwiązanie umowy w inny sposób przysługiwać będzie panu Maurycemu P. odszkodowanie w wysokości dwunastokrotnego miesięcznego wynagrodzenia brutto obliczonego w sposób określony w par. 2 i 3 umowy. Z dniem 20 kwietnia 1994 r. Prezes NBP zarządzeniem (...) zarządził likwidację Banku (...) w Sz., powołał likwidatorów i rozwiązał zarząd. Z upływem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia /od 1 lipca do 30 września 1994 r./ wypłacono Maurycemu P. umówione odszkodowanie i pobrano zaliczkę na podatek dochodowy.

Otrzymane świadczenie niewynikające z przepisów prawa, lecz wyłącznie z umowy, w ocenie organów podatkowych nie podlegało zwolnieniu od podatku przewidzianemu w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Świadczenie to stanowiło - według stanowiska Urzędu Skarbowego - przychód ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 powołanej ustawy, a według stanowiska Izby Skarbowej przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 7 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 2. Przychody z obu tych źródeł podlegały opodatkowaniu na ogólnych zasadach. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia nadpłaty podatku.

Od decyzji Izby Skarbowej pełnomocnik podatników wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia.

Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organów podatkowych i uważa, że zwolnienie od podatku przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obejmuje wszelkie odszkodowania za wyjątkiem dwóch enumeratywnie wymienionych sytuacji:

1/ gdy pracownikowi wypłacono odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia oraz

2/ gdy wypłacono odprawę na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy.

Żadna z tych sytuacji nie miała w sprawie miejsca, wobec czego otrzymane przez Maurycego P. odszkodowanie podlegało zwolnieniu od podatku, gdyż wynikało z umowy cywilnoprawnej tzw. kontraktu menedżerskiego, a nie z umowy o pracę.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi: "Wolne od podatku dochodowego są odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw, z wyjątkiem:

1/ przewidzianych w prawie pracy odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

2/ odpraw wypłaconych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy".

Z przytoczonej treści przepisu wynika jednoznacznie, że - poza wyjątkami a i b - zwolnieniem od podatku objęte zostały odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, cywilnego lub innych ustaw, a więc takie, do których uprawnienie wynika z przepisów prawa /ustaw/. Przykładem odszkodowania wynikającego z przepisów prawa administracyjnego może być art. 160 Kpa. W kodeksie cywilnym odpowiedzialność za szkodę przewidują, m.in. art. 415, art. 431, art. 433, art. 434, art. 435, art. 471 i inne. W kodeksie pracy przykładowo można wskazać na przepis art. 99 przewidujący odszkodowanie za niewydanie w terminie lub wydanie niewłaściwego świadectwa pracy. Przykładem odszkodowania wynikającego z innych ustaw może być art. 128 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ przewidujący odszkodowanie za wywłaszczenie własności nieruchomości.

Otrzymane przez Maurycego P. od zakładu pracy świadczenie nie było odszkodowaniem wynikającym z przepisów prawa, gdyż nie ma takiego przepisu ustawowego, który by przewidywał odszkodowanie za sam fakt zgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy. Nie było to także odszkodowanie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, dla dochodzenia którego podstawę prawną mógłby stanowić art. 471 Kc, ponieważ brak było podstawowego warunku roszczenia odszkodowawczego w postaci istnienia szkody /art. 361 Kc/.

Umowa w sprawie warunków zatrudnienia przyznała bowiem skarżącemu świadczenie nazwane odszkodowaniem za sam fakt odwołania z zajmowanego stanowiska lub rozwiązania umowy w inny sposób bez uzależnienia od zaistnienia szkody. Tego rodzaju umowne zobowiązanie stwarza roszczenie o spełnienie świadczenia /art. 353 Kc/, a nie o odszkodowanie. Tym samym zasadnie organy podatkowe uznały, że otrzymane przez skarżącego świadczenie umowne, nazwane odszkodowaniem, było wypłatą pieniężną będącą przychodem ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegającym opodatkowaniu na ogólnych zasadach. Zwolnienie podatkowe przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 3 tej ustawy nie obejmowało tego świadczenia. W związku z tym wnioskowana nadpłata podatku nie wystąpiła.

Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.