Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1128/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 4 , art. 29 par.1, art. 27c
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Protokolant: sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] po rozpatrzeniu wniosku T. P. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...], [...], [...] wystawione przez wierzyciela: Burmistrza Miasta i Gminy [...] obejmujące należności z tytułu nieuiszczenia opłaty eksploatacyjnej odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że w ramach wszczętego wobec zobowiązanej postępowania na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych organ dokonał w dniu 14 grudnia 2015r. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w banku Powyższe zawiadomienie doręczono zobowiązanej w dniu 15 grudnia 2015r. Pismem z dnia 17 grudnia 2015 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ, że T. P. nie posiada rachunków bankowych w ww. banku.

W dniu 30 grudnia 2015 r. do organu wpłynęło pismo zobowiązanej zatytułowane "Skarga" na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] W uzasadnieniu powyższego pisma zobowiązana jednoznacznie podniosła zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.

Z uwagi na treść pisma Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wniosek zakwalifikował jako podanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23) dalej: u.p.e.a.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] pismem z dnia 2 marca 2016r. zwrócił się do wierzyciela o wyrażenie opinii w zakresie zarzutów wniesionych przez zobowiązaną.

Pismem z dnia 8 marca 2016r. Burmistrz [...] poinformował, iż podstawą tytułów wykonawczych wystawionych wobec zobowiązanej są ostateczne decyzje Marszałka Województwa [...].: nr [...] z dnia [...] czerwca 2013r., nr [...] z dnia [...] czerwca 2013r., nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...] z dnia [...] grudnia 2014r.; nr [...] z dnia [...] grudnia 2014r., które zostały wydane w stosunku do T. P. oraz jej małżonka M. P.. W ocenie wierzyciela zobowiązanie istnieje zarówno po stronie T. P. jak i M. P.. Zobowiązanie to jest solidarne.

W świetle powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wskazał, że z treści wypowiedzi wierzyciela oraz informacji znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż wobec należności zobowiązanej prowadzona jest egzekucja administracyjna. Do zobowiązanej kierowano upomnienia, które zostały skutecznie doręczone. Wobec braku uregulowania należności, z dniem 15.12.2015 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych. Wobec czego zostały podjęte czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu nieuiszczenia opłat eksploatacyjnych, o których zobowiązana została poinformowana.

Zdaniem organu egzekucyjnego nie zachodzą więc przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Przed wszczęciem egzekucji administracyjnej organ zbadał jej dopuszczalność oraz formalną poprawność tytułu wykonawczego działając w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a.

W świetle powyższego organ egzekucyjny mając również na uwadze stanowisko wierzyciela postanowił odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z dnia 12 kwietnia 2016r. T. P. złożyła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 1 kwietnia 2016r., podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku stanowiącego podstawę dochodzonych opłat eksploatacyjnych oraz zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Skarżąca zaznaczyła, iż aktem notarialnym Repertorium A nr [...] z dnia 28 lutego 2013r. zawarła z mężem umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową. Zobowiązana wskazała, iż z uwagi na fakt, że od lutego 2013r. nie prowadzi działalności gospodarczej zobowiązanie oparte na wymienionych tytułach wykonawczych jej nie dotyczy. Zdaniem skarżącej zobowiązanie to nie istnieje, gdyż powstałe zadłużenie dotyczy opłat eksploatacyjnych, które ciążą na jej małżonku. Natomiast art. 27 c u.p.e.a. wyraźnie różnicuje zobowiązanego i jego małżonka, uznając tylko jednego z małżonków jako zobowiązanego. Dodatkowo zobowiązana wskazała, iż wierzyciel w latach 2013 - 2015 wszczynał postępowania tylko wobec jej małżonka M. P.. Skarżąca podniosła również, iż nie otrzymała od ww. wierzyciela żadnych wezwań do zapłaty, aż do 15 grudnia 2015r, wszystkie wezwania do zapłaty kierowane były do męża.

Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Po zbadaniu treści decyzji wydanych przez Marszałka Województwa [...] nr: [...] z dnia [...].06.2013r., [...] z dnia [...].06.2013r.,[...] z dnia [...].06.2013r., [...] z dnia [...].12.2014r., [...] z dnia [...].12.2014r. będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych organ odwoławczy stwierdził, że z sentencji powyższych decyzji wynika, iż Marszałek Województwa [...] ustalił wysokość opłaty eksploatacyjnej przedsiębiorcom: T. P. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą U. T. - H., D. W. - K. Ż. i P. T. [...] K. B. oraz M. P. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą: F. P. M. w m. [...], [...]. Powyższe decyzje obejmują należności z tytułu opłaty eksploatacyjnej za okres I i II półrocze 2012r. oraz II półrocze 2013r. Decyzje zostały skierowane odrębnie na adres T. P. i M. P., są ostateczne.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej powyższe dokumenty w sposób wyczerpujący potwierdzają fakt, iż podstawą wystawionych tytułów wykonawczych były orzeczenia w nich wskazane. Organ odwoławczy stwierdził, że nie znajduje również uzasadnienia argumentacja podnoszona przez skarżącą, iż nie otrzymała ona od wierzyciela do dnia 15 grudnia 2015r. żadnych wezwań do zapłaty. Na podstawie dokumentów przekazanych przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] ustalono bowiem, iż w związku z nieuregulowaniem należności wynikających z ww. decyzji, Burmistrz [...] skierował do T. P. upomnienia: nr: [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. Powyższe upomnienia strona odebrała osobiście w dniu 07 maja 2015r. Dodatkowym potwierdzeniem faktu, iż zobowiązana miała wiedzę i świadomość o ciążących na niej zobowiązań jest przedłożone przez T. P. do zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] pismo z dnia 11 maja 2015r. skierowane do Burmistrza [...] w sprawie upomnienia nr [...] z dnia 30 kwietnia 2015r. W świetle powyższego nie znajduje uzasadnienia argumentacja skarżącej dotycząca braku obowiązku i błędu co do osoby zobowiązanego.

Organ podniósł również, że niezgodne ze stanem faktycznym jest twierdzenie zobowiązanej, że nie prowadzi działalności gospodarczej od lutego 2013r. Jak wynika bowiem z załączonego do zażalenia T. P. wydruku z CEIDG - według stanu na dzień 04 marca 2013r. zobowiązana zawiesiła działalność gospodarczą od dnia 11 lutego 2013r. Przewidywany okres zawieszenia wskazany w CEIDG został określony na dzień 10 lutego 2015r. Zgodnie natomiast z aktualnym wydrukiem z CEIDG według stanu z dnia 13 maja 2016r. - zobowiązana zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej pod nawą U. T. - H. D. W. - K. Ż. i P. T. P. w dniu 10 lutego 2015r., z datą wyrejestrowania na dzień 16 lutego 2015r. Powyższe potwierdza raport z systemu [...] przesłany przez Urząd Skarbowy [...]

Organ odwoławczy podkreślił również, że w analizowanej sprawie zobowiązanymi solidarnie są oboje małżonkowie. Wobec powyższego przepis art. 27c u.p.e.a. nie ma zastosowania.

Za bezpodstawny organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia przepisów art. 26 i 29 Ordynacji podatkowej.

Od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca wniosła skargę do W. S. A. w Poznaniu, domagając się uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w dniu 28 lutego 2013r. zawarła z mężem przed notariuszem umowę majątkową małżeńską, a ponadto nastąpił podział nieruchomości, gdzie każdy z małżonków posiada własny majątek i osobiście odpowiada za swoje zobowiązania. Skarżąca wskazała, że mąż prowadził i prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, posiada własny majątek, są to wskazane grunty. Zdaniem skarżącej obecnie Burmistrz Gminy [...] nie jest zadowolony z prowadzenia na tych gruntach działalności gospodarczej i uchyla wszelkie decyzje, postanowienia, o jakie mąż zabiega. Skarżąca wskazała, że mąż próbował sprzedać nieruchomości Gminie, jak również ubiegał się o różne formy spłaty zadłużenia, lecz Burmistrz żadnego wniosku nie uwzględnił. Natomiast Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] dokonał zajęcia nieruchomości poprzez wpis do ksiąg wieczystych, co ograniczyło możliwość sprzedaży nieruchomości przez męża, a tym samym możliwość spłaty długu, a także możliwość zaciągnięcia kredytu hipotecznego w Banku.

Skarżąca twierdzi, że nie jest osobą zobowiązaną z tytułu należności egzekwowanych wskazanymi tytułami wykonawczymi, nie wyraziła zgody na przypisanie długów jej męża, gdyż małżonek posiada własną firmę, własny majątek oraz wpływy z działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy umorzenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego.

Przechodząc do analizy przepisów regulujących zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego podkreślenia wymaga, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego polega na zakończeniu postępowania bez doprowadzenia do wykonania egzekwowanego obowiązku z powodu wystąpienia przeszkód uniemożliwiających lub powodujących niecelowość dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane w sposób enumeratywny w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Stosownie do treści omawianego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (§ 2).

Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest zatem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.

W świetle przedstawionych powyżej uregulowań prawnych odnoszonych do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, za uzasadnione należało uznać stanowisko organów, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 4 u.p.e.a.

W pierwszej kolejności odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku, wskazać należy, że pojęcie "obowiązku" w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego - innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. "Obowiązek" należy przy tym rozumieć jako konkretną kwotę dochodzonej, wskazanej w tytule wykonawczym należności.

Podkreślić też trzeba, że organ egzekucyjny – stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazana regulacja nie obliguje więc i nie uprawnia organu egzekucyjnego do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, albowiem badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot, czy konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym oraz czy osoba wskazana w tytule wykonawczym podlega orzecznictwu polskich organów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05, Lex nr 280453). Badanie to ma zatem charakter czysto formalny.

Analizowanie prawidłowości decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oznaczałoby w konsekwencji badanie zasadności i wymagalności decyzji, czego zabrania art. 29 § 1 u.p.e.a. Kwestia prawidłowości decyzji wymiarowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, a przyjęcie takiego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi przewidzianymi w ustawie Ordynacja podatkowa (N. S. A. w wyrokach z dnia 21.02.2014r. sygn. akt II FSK 315/12 i z dnia 14.01.2010 r. sygn. akt II FSK 1377/08 i sygn. akt II FSK 1378/08).

W tym kontekście podkreślenia wymaga, że decyzje będące podstawą prawną dochodzonych należności, tj. decyzje Marszałka Województwa [...] z dnia 24.06.2013r., 22.06.2013r., 16.12.2014r. ustalały wysokość opłaty eksploatacyjnej przedsiębiorcom: T. P. oraz M. P. (w aktach administracyjnych znajdują się skany tych decyzji). Decyzje zostały skierowane odrębnie na adres T. P. i M. P., są to decyzje ostateczne. W związku z powyższym bezpodstawne są twierdzenia skarżącej o braku istnienia obowiązku podlegającego egzekucji.

Odnośnie zarzutu związanego z błędem co do osoby zobowiązanego wskazać należy, że błąd co do osoby zobowiązanego to sytuacja, gdy w tytule wykonawczym jako zobowiązanego określono osobę, na której nie ciąży obowiązek, co skutkuje faktycznym skierowaniem egzekucji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi (por. P. Pietrasz (w:) "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz" pod red. D. R. Kijowskiego, LEX 2010). Jeżeli pomiędzy treścią tytułu wykonawczego a treścią orzeczenia będącego podstawą jego wystawienia istnieje rozbieżność co do tożsamości zobowiązanego (np. imienia, nazwiska czy numeru identyfikacyjnego) sytuacja taka spełnia przesłanki uznania, że w sprawie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanej. W niniejszej sprawie zachodzi tożsamość podmiotu określonego w wystawionych tytułach wykonawczych z dnia 28 października 2015r. z adresatem decyzji Marszałka Województwa [...], tym samym za bezzasadny również należało uznać podnoszony przez stronę zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.

Zdaniem sądu organ prawidłowo również przyjął, że art. 27c u.p.e.a zgodnie z którym, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków, nie ma w sprawie zastosowania. Przepis ten bowiem dotyczy sytuacji, gdy zobowiązanym jest tylko jeden z małżonków, zaś w niniejszej sprawie decyzje Marszałka Województwa [...] określały wysokość opłaty eksploatacyjnej zarówno T. P. jaki i M. P.. W związku z powyższym prawidłowo organy uznały, że fakt ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami nie wyłącza i nie ogranicza odpowiedzialności majątkowej T. P. i M. P. z tytułu zobowiązań określonych w decyzjach Marszałka Województwa [...].

Reasumując wskazać należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 4 u.p.e.a., tym samym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).