Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1519/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 156, art. 134, art. 127 par. 3, art. 180 par. 1, art. 129 par. 2, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 63 par. 2, art. 107,
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
article: art. 123, art. 28, art. 83 ust. 4, art. 29,
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Asesor WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... kwietnia 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 24 kwietnia 2008 r., wniesionej przez R. P. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych z ... kwietnia 2008 r. znak ... utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... lutego 2008 r. znak ... o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Jak wynika z akt sprawy decyzją z ... marca 2003 r. nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: u.s.u.s. oraz art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) rozciągnął na R. P. odpowiedzialność za długi Spółki "..." Spółka z o.o. z siedzibą w B., powstałe z tytułu nie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okres ... Od ww. decyzji R. P. złożył odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B., który wyrokiem z 14 listopada 2003 r. sygn. akt VI U 825/03 oddalił odwołanie. Na skutek apelacji Zobowiązanego Sąd Apelacyjny w K. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 17 stycznia 2006 r., sygn. akt III AUa 712/04 oddalił apelację.

Pismem z 10 stycznia 2008 r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) Oddział w B. R. P. zwrócił się z prośbą o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Wnioskodawca wskazał na swoją trudną sytuację rodzinną i materialną związaną ze śmiercią żony i samodzielnym wychowywaniem nastoletniego syna. Zaznaczył, iż na skutek pogorszenia jego stanu zdrowia przyznano mu świadczenie ... grupy inwalidzkiej, co wyklucza podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Oświadczył, iż utrzymuje się z renty w wysokości ... zł miesięcznie (po potrąceniach za rzecz ZUS), a jego uczący się syn ... zł z tytułu renty rodzinnej. Koszty utrzymania kształtują się na poziomie ok. ... zł, w tym: czynsz od ... do ... zł, opłaty za telefon od ... do ... zł, energia - od ... do ... zł, kwartalna rata ubezpieczenia w PZU - około ... zł, zaś leki niezbędne dla ratowania zdrowia to wydatek rzędu od ... do ... zł miesięcznie. Zobowiązany podniósł nadto, że w związku z rozpoczęciem roku szkolnego poniósł wydatek w wysokości około ... zł, jest zadłużony w ... Spółdzielni Mieszkaniowej i spłaca ... zakupiony na raty w wysokości ... zł miesięcznie.

Ww. wniosek został skierowany do ZUS w następstwie pisma Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej - ...z ... grudnia 2007 r., który przedstawił organowi rentowemu trudną sytuację rodzinną, zdrowotną i materialną Zobowiązanego poddając pod rozwagę organu możliwość umorzenia zadłużenia wobec ZUS.

Decyzją z ... lutego 2008 r. nr ..., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 u.s.u.s., Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek i odsetek na: ubezpieczenia społeczne za okres ..., ubezpieczenie społeczne - konto pracownicze: za okres ..., ubezpieczenie zdrowotne - konto pracownicze: za okres ..., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres ... Decyzja ta została doręczona Stronie 19 lutego 2008 r.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, iż umorzenie zaległości składkowych mieści się w ramach tzw. "uznania administracyjnego", a jego granice wyznacza art. 28 u.s.u.s. Powołując treść art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ stwierdził brak podstaw do umorzenia należności pomimo obiektywnie trudnej sytuacji Wnioskodawcy. Podkreślił, iż wobec Zobowiązanego prowadzona jest skuteczna egzekucja administracyjna poprzez zajęcie świadczenia rentowego.

Jednocześnie ZUS wskazał, iż nie może ponosić kosztów ryzyka związanych z chybionym przedsięwzięciem gospodarczym oraz rekompensować strat powstałych w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Interes społeczny wyrażony poprzez zasadę równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika nie pozwala Zakładowi dowolnie preferować interesu jednych płatników kosztem innych.

Nadto organ poinformował o możliwości udzielenia ulgi w spłacie powstałych zobowiązań poprzez zawarcie tzw. układu ratalnego.

Końcowo organ zauważył, iż część przedmiotowych w sprawie zaległości stanowi zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne finansowanych przez samych ubezpieczonych, które zgodnie z art. 30 u.s.u.s. nie podlegają żadnym ulgom i muszą być bezwzględnie opłacone przez płatnika składek.

W dniu 14 lutego 2008 r. do ZUS Oddział w B. wpłynęło pismo Zobowiązanego, w którym zawarł on prośbę o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie zadłużenia oraz obniżenie wysokości potrąceń dokonywanych ze świadczenia rentowego w ramach egzekucji administracyjnej.

Decyzją z ... kwietnia 2008 r. nr ... wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a.", Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z ... lutego 2008 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż postanowieniem z ... lutego 2008 r. nr ... organ egzekucyjny działający z upoważnienia Dyrektora Oddziału ZUS zmniejszył wysokość potrąceń dokonywanych ze świadczenia rentowego Wnioskodawcy do kwoty ... zł miesięcznie. Stwierdził, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w związku z wniesieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie doprowadziło do ustalenia innych, istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Podkreślił, iż dług wymagalny wobec Strony jest nadal ściągalny. Zauważył nadto, iż dalsze dochodzenie należności uwarunkowane jest faktem, iż znaczną część zadłużenia stanowią należności za zatrudnionych pracowników, które na podstawie art. 30 u.s.u.s. nie podlegają umorzeniu.

W skardze na ww. decyzję Prezesa Zakładu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. P. wniósł o jej uchylenie zarzucając:

- błędy popełnione przez organ rentowy a dotyczące określenia kwot zadłużenia Wnioskodawcy wobec ZUS, wynikające z pism załączonych do skargi (upomnienia z 30 października 2006 r.),

- nie rozpatrzenie sprawy z perspektywy przesłanek zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia (Dz. U. nr 141 poz. 1365).

W uzasadnieniu skargi Zobowiązany wskazał, że w maju 1998 r. nabył udziały ... Spółki z o.o. z siedzibą w B. i został prezesem jej zarządu. Spółka została powołana dla ratowania bytu gospodarczego ... "..." w B., a jej głównym celem było pozyskanie inwestora dla prywatyzacji tego przedsiębiorstwa. Dodał, że podpisał m.in. umowę o wzajemnej współpracy z austriacką firmą ... GmbH - potencjalnym inwestorem (w załączeniu do skargi), który w 1999 r. wycofał się z podjętych zobowiązań i zlikwidował swoje interesy w Polsce. Wyjaśnił, że likwidacja województwa ... od 1 stycznia 1999 r. spowodowała również likwidację ..., którego kadra była koordynatorem i jedynym kontrolerem wytwarzanego w przedsiębiorstwie sprzętu. Dodał, że jako prezes spółki nie pobierał za pełnioną funkcję uposażenia oraz że w grudniu 1999 r. przeszedł na rentę inwalidzką.

Nadto Skarżący zarzucił, iż pomimo spłaty 14 rat po ... zł należność wobec ZUS nie zmniejszyła się. Podniósł również, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Po śmierci żony sam musi prowadzić dom i wychowywać syna utrzymując się wyłącznie z renty, zaś jego stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie żadnej pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów innych niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu skarżona decyzja narusza bowiem w sposób rażący przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 134 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz art. 138 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji, a to czyniło zasadnym stwierdzenie jej nieważności w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a tym samym wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego.

Sąd zważył, iż wobec treści pisma Skarżącego z 10 stycznia 2008 r., które należy potraktować jako wniosek o umorzenie należności składkowych, zastosowanie w sprawie miały przepisy ww. ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie natomiast z treścią art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.

Zatem, postępowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszczęte wnioskiem Strony o umorzenie należności składkowych, o którym mowa w art. 28 u.s.u.s., jak również wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, winno być prowadzone zgodnie z regułami zawartymi w k.p.a. Ustawa systemowa nie wprowadza odmiennych w tym zakresie regulacji, co więcej w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, iż do wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Jak wielokrotnie podkreślano w doktrynie i orzecznictwie, przedmiotem odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) może być tylko i wyłącznie decyzja nieostateczna organu I instancji, znajdująca się w obrocie prawnym. Wprowadzenie decyzji do obrotu prawnego następuje przez jej doręczenie lub ogłoszenie (art. 109 i 110 k.p.a.). Dopiero więc od tego momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę (v. Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2000 r., sygn. akt FPS 10/00, ONSA 2001 2 poz. 56). W stosunku natomiast do tych rozstrzygnięć, które nie zostały doręczone lub ogłoszone stronie postępowania, nie będzie możliwe zastosowanie procedury odwoławczej.

Postępowanie odwoławcze uruchamia czynność procesowa strony, jaką jest wniesienie odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). W postępowaniu wstępnym przeprowadzanym na podstawie art. 134 k.p.a. organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Podejmowane przez organ czynności następują w określonej kolejności, tj. najpierw organ bada, czy odwołanie jest dopuszczalne (z przyczyn przedmiotowych i podmiotowych), następnie, po stwierdzeniu dopuszczalności wniesionego odwołania, organ bada, czy zostało ono wniesione we właściwym terminie. Dopiero po dokonaniu ww. czynności, o ile nie zachodzą żadne negatywne przesłanki do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 134 k.p.a., organ może rozpoznać odwołanie.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Ogłoszenie ustne decyzji administracyjnej, jako wyjątek od zasady pisemności, wymaga utrwalenia tej czynności na piśmie w drodze sporządzenia protokołu (art. 67 § 2 pkt 5 k.p.a.), który powinien odpowiadać wymogom art. 68 i 107 k.p.a., przy czym załatwienie sprawy w formie ustnej jest możliwe tylko wówczas, gdy przemawia za tym interes strony (art. 14 § 2 k.p.a.). Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest - na podstawie art. 134 k.p.a. - stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania (v. wyrok NSA - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z 14 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 306/98). Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z 10 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 898/97, z którego treści wynika, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji.

Treść art. 129 § 2 k.p.a. wyraźnie wskazuje, iż w przypadku doręczenia decyzji termin do wniesienia odwołania rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym doręczono decyzję stronie. Należy podkreślić, że uchybienie ww. terminu dotyczy zarówno sytuacji wniesienia odwołania po jego upływie, jak również przed rozpoczęciem biegu wskazanego terminu, zanim decyzja weszła do obrotu prawnego. Wniesienie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest bowiem przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych. Wydanie decyzji przez organ II instancji wskutek rozpatrzenia przedwczesnego środka zaskarżenia jest w istocie wydaniem decyzji z urzędu, bez wniosku strony i stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (v. wyrok NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 831/07, niepubl., także wyrok WSA z 2 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1316/06, LEX nr 298211).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy Sąd zważył, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... lutego 2008 r. została doręczona Stronie 19 lutego 2008 r. w trybie art. 44 k.p.a., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 55 akt admin.). W decyzji tej zawarto prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia środka zaskarżenia (k. 52 akt admin.). Czternastodniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczynał zatem swój bieg 20 lutego 2008 r. i upływał z dniem 5 marca 2008 r. W tym właśnie terminie należało wnieść wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Tymczasem pismo Strony z 14 lutego 2008 r., zakwalifikowane przez organ - na postawie jego treści - jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostało wniesione przed datą doręczenia decyzji Stronie. Jak bowiem wynika z prezentaty Kancelarii Ogólnej Oddziału ZUS w B. zamieszczonej na wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wpłynął on do organu 14 lutego 2008 r., a wobec tego - jako złożony przed wprowadzeniem decyzji do obrotu prawnego - nie powinien być merytorycznie rozpoznany. Na marginesie Sąd zauważa, iż przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony został do organu za pomocą telefaksu, a więc w formie przewidzianej w art. 63 § 1 k.p.a. i jako taki spełnia wymogi formalne podania określone w art. 63 § 2 i 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 715/06, LEX nr 319409).

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy miał obowiązek stwierdzenia, iż wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło przedwcześnie (z naruszeniem art. 129 § 2 k.p.a.) i wydania w tym zakresie orzeczenia na podstawie art. 134 k.p.a. Wniesienie ww. środka zaskarżenia od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego stanowi bowiem o niedopuszczalności odwołania z przyczyn przedmiotowych (v. uzasadnienie wyroku NSA z 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 25/08, niepubl.). Z uwagi zaś na regulację szczególną zawartą w art. 83b ust. 1 u.s.u.s., (zgodnie z którą jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję), orzeczenie to - jako kończące postępowanie - winno mieć formę decyzji, a nie - jak to wynika z art. 134 k.p.a. - postanowienia.

W konkluzji Sąd stwierdza, iż w sprawie niniejszej - wobec merytorycznego rozpatrzenia przez Prezesa ZUS bezskutecznego środka odwoławczego - doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co stanowi przyczynę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wskazana przyczyna nieważności jest okolicznością przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja - jak wykazano - nie powinna być wydana, wszelkie więc zarzuty skargi jej dotyczące nie poddają się kontroli Sądu. Z tego powodu Sąd nie mógł ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście zaskarżonej decyzji. Wyrokowanie zdeterminowane zostało omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.

Niemniej Sąd podkreśla, że wniosek o umorzenie należności składkowych (ew. o rozłożenie należności na raty w oparciu o art. 29 u.s.u.s.), może być ponawiany przez stronę i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta bowiem z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Należy przy tym mieć na względzie, że podstawę prawną umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek stanowi art. 28 w zw. z art. 32 u.s.u.s. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (uznanie administracyjne). Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s., pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności. Wyjątek od tej reguły ustanawia art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek ten jest ustawowo ograniczony do jednej tylko kategorii zadłużenia tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Chodzi o składki na ubezpieczenie społeczne przedsiębiorców, którzy sami płacą składki za swoje ubezpieczenie i są jednocześnie płatnikami i ubezpieczonymi. To właśnie należności tej grupy dłużników mogą być umarzane mimo braku całkowitej nieściągalności, z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej (por. wyrok NSA z 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07 niepubl.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Podkreślić również należy, iż rozpatrując każdorazowo sprawę z wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS organ winien mieć na względzie, iż przepisy dotyczące umorzenia odnoszą się do należności i należność ta winna być dokładnie określona (w zakresie kwoty, okresu zaległości, jak i rodzaju - tytułu: składki osobiste czy pracownicze). Precyzyjne określenie przedmiotu postępowania warunkuje bowiem odpowiednie zastosowanie normy prawa materialnego wynikającej z art. 28 u.s.u.s. i właściwe zakreślenie granic postępowania dowodowego skutkujące wydaniem orzeczenia, które winno czynić zadość wymogom określonym w art. 107 k.p.a.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.