Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 224/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 319
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - t..j.
article: art. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1575
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
article: art. 1, art. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1373
law: Ustawa z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej  przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. M. - reprezentowaną przez T. R. - zastępowanego przez radcę prawnego – J. M., jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 lutego 2021 r., nr [...], mocą której organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 28 października 2020 r., nr [...], o odmowie potwierdzenia, że zmarły A. K. był działaczem opozycji antykomunistycznej lub osobą represjonowaną z powodów politycznych.

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2018 r. J. M. zwróciła się do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzenie, że jej zmarły ojciec – A. K. był działaczem opozycji antykomunistycznej lub osobą represjonowaną z powodów politycznych w świetle przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 319 - zwanej dalej ustawą). We wniosku tym wskazała, że jej ojciec od [...] 1958 r. do [...] 1959 r. pełnił zastępczą służbę wojskową w Jednostce Wojskowej Nr [...], z kolei od [...] 1958 r. do [...] 1959 r. przymusowo był zatrudniony w kopalni węgla. Z tytułu przymusowej służby nigdy nie otrzymał odszkodowania, czy zadośćuczynienia za poniesione krzywdy. Do powyższego wniosku dołączyła kserokopię zaświadczenia Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] o przebiegu służby wojskowej ojca.

Do pisma z dnia 9 lipca 2020 r., stanowiącego uzupełnienie wniosku, skarżąca dołączyła m.in. decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 17 czerwca 2020 r., Nr [...], stwierdzającą, że A. K. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Pismem z dnia 16 lipca 2020 r. Specjalista Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Archiwum IPN o przekazanie informacji, na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy, o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących działalności lub doznanych represjach przez A. K. oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów.

Udzielając odpowiedzi, Naczelnik Oddziałowego Archiwum IPN we [...] w piśmie z dnia 7 sierpnia 2020 r., poinformował, że w wyniku szczegółowej kwerendy dotyczącej A. K., przeprowadzonej w zasobach archiwalnych IPN, nie odnaleziono dokumentów spełniających wymogi z art. 2 ustawy.

W tak ustalonym stanie faktycznym, decyzją z dnia 28 października 2020 r., nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych, odmówił potwierdzenia, że zmarły A. K. był działaczem opozycji antykomunistycznej lub osobą represjonowaną z powodów politycznych. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do powyższego okresu 12 miesięcy nie wlicza się jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Wyjaśnił też, że za osobę represjonowaną, o której mowa w art. 3 ww. ustawy, może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wyszczególnionymi w tym przepisie wyłącznie z powodów politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobom, które prowadziły zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność polityczną bądź brały udział w wystąpieniu wolnościowych mające na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Tymczasem, w przedmiotowej sprawie, wnioskodawczyni nie przedstawiła dowodu, że jej zmarły ojciec prowadził działalność opozycyjną, i że w wyniku jej prowadzenia został przymusowo skierowany do odbycia zastępczej służby wojskowej. Takich dokumentów nie dostarczyła również kwerenda przeprowadzona w zasobach archiwalnych IPN. Organ zaznaczył, że A. K. przymusowo pracował w kopalni węgla w ramach pełnienia służby wojskowej, co można uznać za rodzaj represji, jednak nie było to spowodowane prowadzeniem przez niego działalności antykomunistycznej.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się J. M. i - składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - zwróciła się o uchylenie powyższej decyzji.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazaną na wstępie decyzją z dnia 18 lutego 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 cytowanej ustawy. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni dołączyła do akt sprawy decyzję Prezesa IPN z dnia 17 czerwca 2020 r., w której stwierdzono, że A. K. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ wskazał, że jako podstawę przyznania statusu skarżąca podniosła okoliczność związaną z karną służbą wojskową w kopalni węgla od [...] 1958 r. do [...] 1959 r. przez jej ojca – A. K. Do złożonego wniosku dołączyła kserokopię zaświadczenia wydanego przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...], w którym stwierdzono, że A. K. w okresie od [...] 1958 r. do [...] 1959 r. pełnił zastępczą służbą wojskową w Jednostce Wojskowej nr [...] i w tym okresie od [...] 1958 r. do [...] 1959 r. był przymusowo zatrudniony w kopalni węgla. W celu potwierdzenia podnoszonych okoliczności Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o przeprowadzanie kwerendy archiwalnej w celu odnalezienia dokumentów mogących potwierdzić działalność opozycyjną ojca skarżącej lub podleganie przez niego represjom z przyczyn politycznych. W odpowiedzi IPN wskazał, iż nie odnaleziono żadnych dokumentów potwierdzających działalność opozycyjną lub doznane represje przez A. K. Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, brak jest dowodów, aby skierowanie A. K. do pełnienia zastępczej służby wojskowej spowodowane było działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a więc wszelkie podejmowane przez nie decyzje muszą znaleźć oparcie w treści przepisów bezwzględnie obowiązujących. Rolą Szefa Urzędu jako organu administracji publicznej jest zatem realizacja woli ustawodawcy polskiego. Wola ta została wyrażona w aktach prawnych, w tym w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. W art. 2 i 3 ww. ustawy enumeratywnie wskazano okoliczności, kiedy Szef Urzędu potwierdza status działacza lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Katalog ten ma charakter zamknięty, w związku z czym Szef Urzędu nie może potwierdzić statusu osoby represjonowanej z innych przyczyn niż w nim wymienione. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, ani w toku postępowania nie ustalono, by A. K. podlegał którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 ustawy bądź prowadził działalność, o której mowa w art 2 ustawy. Stąd wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, J. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, domagając się zmiany zaskarżonej decyzji ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a także zabezpieczenia przez Sąd dowodu w postaci dokumentacji IPN. W skardze formułowała również wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi przedstawiła przebieg służby wojskowej jej ojca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalanie skargi, podtrzymując argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt II SPP/Op 21/21, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od kosztów sądowych.

Na rozprawie sądowej w dniu 19 sierpnia 2021 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte oraz wniósł o zasadzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego. Akcentował, że organ naruszył podstawową zasadę postępowania dowodowego oraz sformułował zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez niedołożenie wszelkich starań do poszukiwania i przeprowadzenia dowodów, co do których wypowiedziała się strona skarżąca w piśmie z dnia 29 sierpnia 2020 r. Zarzucił też naruszenie zasady zaufania społecznego, wskazując na wiek strony skarżącej i jej kwalifikacje. Podniósł, że organ winien z większą starannością prowadzić postępowanie, wyjaśniając stronie wszelkie działania, które mogłaby podjąć. Zarzucił nadto zaniechanie przez organ prowadzenia postępowania z urzędu nie zawracając się do organów o dokumentację, a także nie przesłuchał strony skarżącej, ażeby uzyskać jej relacje o zdarzeniach mających znaczenie prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest natomiast przez przepis art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Powołana regulacja oznacza, iż niezależnie od zarzutów skargi ocenie sądu poddana jest cała sprawa administracyjnej zarówno w zakresie postępowania poprzedzającego jej wydanie jak i zastosowania prawa materialnego, z obowiązkiem przestrzegania zakazu zmiany zaskarżonego aktu na niekorzyść strony skarżącej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Zdaniem Sądu, w sprawie nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone właściwie, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa.

Decyzja poddana kontroli Sądu została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 319), zwanej nadal ustawą i orzeka o odmowie przyznania zmarłemu A. K. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.(art. 2 ust. 2 ustawy).

Zgodnie natomiast z art. 3 cyt. ustawy, osobą represjonowaną z powodów politycznych, jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Przy czym, zgodnie z art. 4 tej ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych prawa człowieka w Polsce, i co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Dodać również wypada, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy.

Z treści powyższych przepisów wynika zatem, że status działacza opozycji antykomunistycznej może zostać przyznany wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 tej ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 cyt. ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii, czy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego A. K. - ojciec skarżącej - spełnił ustawowe przesłanki dla wnioskowanego potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Odmawiając A. K. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych organ wskazał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony określonej powołaną ustawą. W ocenie organu, materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, że strona prowadziła działalność opozycyjną, jak również by podlegała represjom, o których mowa w ustawie.

Sąd rozpoznający sprawę podziela powyższe ustalenia faktycznych poczynionych przez organ.

Zauważyć należy, iż przesłanki formalne do wydania merytorycznej decyzji określa art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy stanowiąc, że do wniosku dołącza się:

1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 oraz 2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności oraz aktualną fotografię wnioskodawcy. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedłożenia stosownych dowodów potwierdzających spełnienie warunków dla uzyskania wnioskowanego statusu. Na stronie ciąży zarówno obowiązek współdziałania z organem, jak i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, zwłaszcza gdy postępowanie łączy się z uzyskaniem praw lub nałożeniem obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Niemniej jednak, nie oznacza to, że organ prowadzący postępowanie jest zwolniony z obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, bowiem kluczowe znaczenie ma zebranie w toku postępowania całego materiału dowodowego, zaś obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art. 77 k.p.a. W ocenie sądu, wbrew zarzutom skargi, orzekający w sprawie organ obowiązkowi temu nie uchybił.

Należy podkreślić, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy.

W niniejszej sprawie, co jest niesporne, skarżąca uzyskała decyzję Prezesa IPN, w której organ ten stwierdził, że jej ojciec – A. K. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Ponadto, organ skorzystał z trybu określonego w art. 5 ust. 5 ustawy o działaczach opozycji, tj. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów. Z pisma IPN z dnia 7 sierpnia 2020 r. wynika, że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym zgromadzonym przez IPN, nie odnaleziono dokumentów mogących poświadczyć działalność opozycyjną A. K., w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy. Tym samym należy wskazać, że wobec ojca skarżącej nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania wnioskowanego statusu.

Jednocześnie odnosząc się do złożonego do akt sprawy zaświadczenia z dnia 11 lutego 2020 r., nr [...], w którym wskazano, że ojciec skarżącej w okresie od dnia [...] 1958 r. do dnia [...] 1959 r. pełnił zasadniczą służbę wojskową w Jednostce Wojskowej Nr [...], i w tym okresie od [...] 1958 r. do [...] 1959 r. był przymusowo zatrudniony w kopalni węgla, Sąd podziela stanowisko organu, że postępowanie przeprowadzone w sprawie nie doprowadziło do wykazania, że do odbycia tej służby ojciec skarżącej został powołany za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. O ile bowiem sam fakt przymusowej pracy w kopalni rzeczywiście stanowił szczególny rodzaj represji z przyczyn politycznych, co wynika zresztą z preambuły ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych, to jednak skarżąca nie powołała żadnych konkretnych okoliczności świadczących o spełnieniu przesłanki z art. 3 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

W tym miejscu przypomnieć należy, że wprawdzie postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie oficjalności, w świetle której to na organie administracji spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza to jednak, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów, mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji całkowicie pasywnej postawy strony w tym zakresie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 13/19, LEX nr 2648315). Wynikający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek organu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie może oznaczać przerzucenia całego ciężaru dowodowego na organ prowadzący postępowanie, w tym nieograniczonego obowiązku poszukiwania materiałów dowodowych potwierdzających okoliczności korzystne dla strony (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 897/18, LEX nr 2619910). W przedmiotowej sprawie, pismem z dnia 15 stycznia 2021 r., doręczonym skarżącej 23 stycznia 2021 r. za pośrednictwem platformy elektronicznej e-PUAP, organ zawiadomił o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz pouczył o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także zgłoszenia żądań (k.78 akt adm.). Do dnia wydania decyzji (18 lutego 2021 r.) skarżąca żadnych dodatkowych dowodów nie przedstawiła, nie wnosiła także o uzupełnienie materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W szczególności, działania organu nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co wyjaśniono w powyższych rozważaniach sądu. W konsekwencji tak przeprowadzonego postępowania Szef Urzędu trafnie uznał, że ojciec skarżącej nie spełnia wymogów do przyznania mu statusu, o którym mowa w art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji.

Zauważyć również należy, iż w represje jakich doznał ojciec skarżącej, w związku z przymusowym zatrudnieniem w kopalni węgla w ramach zasadniczej służby wojskowej nie zostały wymienione ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych i nie stanowią podstawy do przyznania statusu osoby represjonowanej. Kwestia dotycząca przyznania świadczeń z tytułu przymusowego zatrudniania żołnierzy zastępczej służby wojskowej w kopalniach węgla w latach 1949-1959 regulowana jest przepisami ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach run uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1373, ze zm.), nierealizowanej przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ale przez właściwy miejscowo zakład emerytalno-rentowy (ZUS, KRUS). Zgodnie z art. 1 tej ustawy, przymusowe zatrudnianie żołnierzy zastępczej służby wojskowej w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu stanowiło szczególny rodzaj represji z przyczyn politycznych. Okoliczność ta nie przesądza jednak o spełnieniu warunku określonego w art. 3 pkt 2 ustawy, gdyż odbywana przez ojca skarżącej służba wojskowa nie miała charakteru zasadniczej służby wojskowej ani też nie była czynną służbą wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, a tylko taki jej rodzaj uzasadniałby przyznanie skarżącemu - będącego żołnierzem zastępczej służby wojskowej - wnioskowanego statusu.

Wobec powyższego, nie sposób uznać, aby zaskarżona decyzja w jakikolwiek sposób naruszała prawo. Organ rozstrzygnął sprawę w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i w ramach motywowania podjętej decyzji ustosunkował się do wszystkich twierdzeń wniosku dotyczących istotnych okoliczności faktycznych czy prawnych, a także zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.