Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 17/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: w zw. z art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Rafał Stasikowski del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Gminy [...] i Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1844/17 w sprawie ze skargi Gminy [...], Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] i T. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. oddala skargę kasacyjną Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Gminy [...] kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 maja 2018 r. (sygn. akt I SA/WA 1844/17), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") – oddalił skargi Gminy [...], Nadleśnictwa [...] i T. T.o na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2017 r. nr [...] wydaną w przedmiocie reformy rolnej.

Z ustaleń Sądu Wojewódzkiego wynikało, że w/w zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - po rozpatrzeniu odwołań T. T. i Gminy [...], wniesionych od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], uchylił w całości decyzję organu wojewódzkiego - pkt 1 decyzji, stwierdził, że nieruchomość położona w miejscowości [...], gmina [...], obejmująca działki nr [...] podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 10, poz. 51) - pkt 2 decyzji i stwierdził, że nieruchomość położona w miejscowości [...], gmina [...], obejmująca las umiejscowiony na działce nr [...] oraz zespół dworsko - parkowy umiejscowiony na działkach nr [...] nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e w/w dekretu – pkt 3 decyzji.

Skargi na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: T. T., Gmina [...] i Nadleśnictwo [...].

T.T. zaskarżył skargą punkt 2 decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2017 r., zarzucając organowi błędne ustalenia dotyczące istnienia przesłanek pozwalających uznać, że działki nr [...] podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz cześć uzasadnienia, odnoszącego się do punktu 3 decyzji, wskazując, iż dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15. poz. 82, ze zm.) nigdy nie uzyskał mocy prawnej.

Gmina [...] złożyła skargę w stosunku do pkt 3 decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, kwestionując rozstrzygnięcie w zakresie obejmującym stwierdzenie, że nieruchomość położona w miejscowości [...], gmina [...], obejmująca zespół dworsko-parkowy umiejscowiony na działkach nr [...] nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i w związku z tym zarzuciła organowi naruszenie: art. 2 ust. 1 lit. e) w/w dekretu PKWN . Ponadto twierdziła również, że organ naruszył art. 28 k.p.a. - poprzez pominięcie - jako stron postępowania - aktualnych właścicieli nieruchomości, których dotyczył wniosek o stwierdzenie nie podlegania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Podnosiła także, iż w toku postępowania zostały naruszone: art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. i art. art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a.

Nadleśnictwo [...] natomiast zaskarżyło decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w części co do pkt 1 i 3, zarzucając organowi naruszenie art. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa i dekretu z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej.

Odpowiadając na skargi, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2015 r. (sygn. akt I SA/Wa 1707/14), wnosił o ich oddalenie, podnosząc w szczególności, że stronami postępowania prowadzonego na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51) są dawni właściciele nieruchomości lub następcy prawni oraz Skarb Państwa jako nabywca nieruchomości z mocy prawa. Natomiast obecni właściciele poszczególnych działek, wchodzących w skład przejętej nieruchomości, nie są stronami tego postępowania. Organ nadzoru nie orzeka bowiem o bycie praw rzeczowych obciążających aktualnie sporny grunt. Stwierdzenie, iż dana nieruchomość nie podlegała pod działanie przepisów dekretu w żaden sposób nie ingeruje w prawa rzeczowe obecnych właścicieli działek ewidencyjnych, praw tych nie wygasza, ani ich nie ogranicza. Ponadto aktualni nabywcy praw rzeczowych mogą bronić swoich praw rzeczowych w postępowaniach cywilnych.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg wniesionych przez: T. T., Gminę [...] i Nadleśnictwo [...]. Oceniając zaś zaskarżoną decyzję w odniesieniu do tej jej części, która odnosiła się do działek nr [...], to jest działek na których znajdował się zespół dworsko-parkowy, Sąd Wojewódzki w całości podzielił stanowisko i argumenty podnoszone przez organy obu instancji, a sprowadzające się do poglądu, iż sporna nieruchomość w tej części nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Sąd zgodził się również z Ministrem, że przedmiotowa nieruchomość - w części, w jakiej stanowiła dawne stawy, to jest obejmująca działki nr [...] a także w części, w jakiej zajęta była pod sady i ogrody (działki nr [...]) a także, w jakiej zajęta była sady, ogrody i budynki gospodarcze - podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) w/w dekretu.

Sąd Wojewódzki nie podzielił jednak stanowiska Ministra, iż skoro działka nr [...] o powierzchni [...]ha została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z powołaniem się na przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej to mimo, iż lasy i grunty leśne o obszarze powyżej 25 ha, stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych i prawnych przeszły na własność Państwa na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82 ze zm.), to dopuszczalna była w niniejszym postępowaniu ocena jej podpadania pod dekret z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zdaniem Sądu, zasadne bowiem było w tym zakresie stanowisko Nadleśnictwa [...], że w takiej sytuacji organ winien umorzyć postępowanie w tej części. Tym niemniej, uchybienie to Sąd Wojewódzki uznał za niemające wpływu na skutek wywołany zaskarżona decyzją.

Pozostałe zarzuty zawarte w skargach Sąd Wojewódzki potraktował jako nieuzasadnione, podkreślając, że (cyt.): "Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rzetelnie, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu, zaś wydana decyzja zawiera niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 kpa."

Od powyższego wyroku zostały wniesione skargi kasacyjne to jest przez: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] i Gminę [...].

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

1). prawa materialnego w postaci art. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, gdyż pomimo przyjęcia, że w przypadku lasów miały zastosowanie przepisy w/w dekretu to organ nie podjął decyzji w zakresie umorzenia postępowania w tym zakresie i nie skierował roszczenia wnioskodawcy do sądu powszechnego,

2) (cyt.): "§ 2 ust. 1 lit e)" dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - poprzez błędne uznanie, iż las wchodzący w skład majątku [...] nie podlegał pod działanie w/w dekretu reformie rolnej niezależnie od tego czy podstawą przejęcia w/w lasu na własność Skarbu Państwa był dekret o reformie rolnej czy też dekret o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa to i tak doszło do legalnego, w świetle wówczas obowiązujących przepisów, wywłaszczenia poprzedników prawnych wnioskodawcy.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Ponadto - na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. – skarżący kasacyjnie złożył oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do rozprawy.

Gmina [...] w skardze kasacyjnej również zaskarżyła cały wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając Sądowi I instancji naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm., dalej: p.u.s.a.) w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn.zm., dalej k.p.a. ) - poprzez błędne przeprowadzenie fazy kontroli decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2017 r., znak: [...] pod względem jej zgodności z prawem i oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja organu w zaskarżonej części wydana została z naruszeniem prawa, które miało wpływ na treść tej decyzji, bowiem przy jej wydaniu organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego zebranego materiału dowodowego, uznał za udowodnione okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy bez zebrania na te okoliczności żadnego materiału dowodowego i nie wyjaśnił wszelkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy a także przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów w wyniku czego w sposób dowolny a także sprzeczny z zebranym materiałem dowodowym bezpodstawnie przyjął, że działki nr [...] nie były integralną częścią nieruchomości ziemskiej objętej dekretem o Reformie rolnej i nie pozostawały, w tym działka nr [...] zabudowana dworem, w funkcjonalnym związku z gospodarczą częścią majątku [...], w sytuacji, gdy wszechstronna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że dwór stanowił centralny ośrodek organizacji i zarządzania majątkiem i prowadzoną w nim produkcją rolną oraz uznał, że działki te stanowiły w całości teren dawnego dworu i parku,

2) art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 p.u.s.a. w związku z art. 28 i 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne toczyło się bez udziału aktualnego właściciela nieruchomości objętej postępowaniem, tj. M. R.- właścicielki działki nr [...], co daje podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i co powinno skutkować uwzględnieniem skargi,

c) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez - nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skargi a mianowicie zarzutu naruszenia przez organy administracyjne przepisów postępowania - art. 28 k.p.a. poprzez pominięcie jako stron postępowania aktualnych właścicieli nieruchomości, których dotyczył wniosek o stwierdzenie nie podlegania pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;

II. prawa materialnego - art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz.U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ) - poprzez niewłaściwe zastosowanie w wyniku czego Sąd przyjął, że rezydencja właściciela całej nieruchomości ziemskiej, tj. dwór i park, nie była objęta działaniem dekretu i nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie pozostawała w związku funkcjonalnym z gospodarczą częścią nieruchomości ziemskiej.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca Gmina [...] wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto skarżąca wnosiła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedziach na skargi kasacyjne oraz w piśmie z dnia 4 stycznia 2020 r. uczestnik postępowania T.T. przedstawił przeciwne argumentacje do tych, które wynikały z treści wspomnianych wyżej skarg.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2019, poz. 2325), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skarg kasacyjnych, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skargach kasacyjnych.

W przypadku skargi kasacyjnej, wniesionej przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]y, zarzuty kasacyjne zostały oparte wyłącznie na obrazie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa i (cyt.): "§ 2 ust. 1 lit e)" dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Natomiast skarga kasacyjna, wniesiona przez Gminę [...] zarzuciła Sądowi Wojewódzkiemu zarówno obrazę prawa materialnego jak i istotne naruszenie przepisów postępowania. Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna Gminy [...] w części, w której zarzuciła Sądowi I instancji istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. okazała się zasadna.

Przedmiotowa sprawa dotyczyła wniosku T. T., następcy prawnego byłego właściciela nieruchomości ziemskiej pn. "[...]", o wydanie - w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51) - decyzji stwierdzającej, że zespół dworsko-parkowy w [...] oraz las, będące częścią majątku [...], nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W rozpoznaniu tego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] (pkt 1 decyzji) i stwierdził, że nieruchomość położona w miejscowości [...], gmina [...], obejmująca działki nr [...] podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (pkt 2 decyzji) oraz stwierdził, że nieruchomość położona w miejscowości [...], gmina [...], obejmująca las umiejscowiony na działce nr [...] oraz zespół dworsko - parkowy umiejscowiony na działkach nr [...] nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) w/w dekretu (pkt 3 decyzji). Decyzja ta została skierowana do: T.T., Starosty [...], Gminy [...], Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (Oddział Terenowy w [...]) i Nadleśnictwa [...]. W sprawie istotne jest przy tym to, że jak wynika z akt sprawy administracyjnej, część nieruchomości, której dotyczył wniosek stanowiła – w dacie orzekania – własność szeregu osób fizycznych, które jednak nie brały udziału w niniejszym postępowaniu. Kwestia ta była przy tym podnoszona już w postępowaniu przed Wojewodą, gdyż Gmina [...] w piśmie z dnia 4 listopada 2015 r. nr [...], podpisanym przez Wójta Gminy a kierowanym do organu wojewódzkiego, wnosiła o objęcie postępowaniem wszystkich osób będących stronami w sprawie to jest również tych, które były właścicielami nieruchomości objętych wnioskiem (k. 257 t. II akt). Z tego też powodu skarżąca wnosiła również o ponowienie dowodu z oględzin nieruchomości tak by mogły w tych czynnościach uczestniczyć wszystkie osoby zainteresowane. Tym niemniej, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], Wojewoda [...] postanowił odmówić uwzględnienia powyższego wniosku (k. 307 t. II ), twierdząc, że interes prawny w tego rodzaju postępowaniach mają jedynie dawni właściciele majątku lub ich następcy prawni i Skarb Państwa oraz jednostki samorządu terytorialnego, które uzyskały własność w trybie komunalizacji, a także te podmioty, których prawa nie są chronione normą zawartą w art. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.).

Następnie kwestia braku udziału w niniejszym postępowaniu wszystkich osób, które nim mają interes prawny została podniesiona w skardze, wniesionej przez Gminę do Sądu Wojewódzkiego. Sąd ten jednak do tego zarzutu w ogóle się nie odniósł. Stwierdził bowiem jedynie, że (cyt.): "Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rzetelnie, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonywująco swoje stanowisko – zyskując całkowitą aprobatę Sądu (...)". Wprawdzie Sąd Wojewódzki zaznaczył przy tym, że (cyt.): " Również pozostałe zarzuty stron zostały właściwie ocenione przez organ", ale w żaden sposób nie wyjaśnił w tym konkretnym zakresie swojego stanowiska. Tymczasem zagadnienie prawidłowości ustalenia kręgu osób, które w danym postępowaniu administracyjnym mają interes prawny i w związku z tym winny być stroną takiego postępowania – w rozumieniu art. 28 k.p.a. - jest zagadnieniem podstawowym dla każdego postępowania administracyjnego. Z tego też powodu kwestie, odnoszące się do prawidłowości ustalenia kręgu stron postępowania, winny podlegać szczególnej kontroli i to zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak sądowoadministracyjnym, zwłaszcza, jeśli skarga wniesiona do sądu administracyjnego, czyni z tego zagadnienia zarzut.

W związku z powyższym, zdaniem składu orzekającego, całkowicie nie wystarczające dla wyjaśnienia zarzutu, związanego z nieprawidłowym ustaleniem kręgu stron postępowania, było zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jedynie ogólnikowej a przy tym bezrefleksyjnej wspomnianej wyżej wypowiedzi, w której Sąd Wojewódzki uznał, że Minister właściwie ocenił "pozostałe zarzuty". Przypomnieć bowiem w tym miejscu należy, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w odpowiedzi na skargę Gminy [...] wyraził pogląd, iż stronami postępowania prowadzonego na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej są tylko dawni właściciele nieruchomości lub następcy prawni oraz Skarb Państwa jako nabywca nieruchomości z mocy prawa a nie są stronami takiego postępowania obecni właściciele działek wchodzących w skład przejętej nieruchomości. Wyrażając zaś taki pogląd, organ powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2015 r. (sygn. akt I SA/Wa 1707/14). Uszło jednak uwagi organu oraz Sądu Wojewódzkiego, że wprawdzie wyrokiem z dnia 6 maja 2016 r. (sygn. akt I OSK 1887/15) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od w/w wyroku Sądu Wojewódzkiego, ale sprawa w której wyroki te zostały wydane była sprawą szczególną i przede wszystkim odmienną od sprawy obecnie rozpoznawanej.

Aktualnie rozpoznawana sprawa toczyła się w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej a więc w trybie zwykłym. Wyrok zaś zapadły w sprawie o sygnaturze akt I OSK 1887/15 został wydany: po pierwsze, w postępowaniu nadzwyczajnym bo w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, a po drugie, decyzją kontrolowaną nie była również decyzja orzekająca o podpadaniu nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a decyzja nadzorcza Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, która uchylała ( i to z urzędu) orzeczenie wydane w przedmiocie podpadania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) cyt. dekretu orzekając jednocześnie, że określona nieruchomość ziemska (cyt.): "podlega przejęciu na cele reformy rolnej". Istotne przy tym także było, że podstawą do stwierdzenia nieważności w/w decyzji nadzorczej był art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji bez podstawy prawnej). Oddalając więc w takiej sytuacji skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wydana w takim postępowaniu decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozstrzygała jedynie kwestię procesową. Decyzja ta oceniała bowiem jedynie nie sprawę w rozumieniu materialnoprawnym a wypowiadała się tylko, czy kontrolowana decyzja nadzorcza miała podstawę prawną. Zauważyć też w tym miejscu wypada, iż orzekanie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, dotyczącej nieruchomości w stosunku do której aktualnie osobie trzeciej przysługuje prawo własności, zawiera dodatkowe zabezpieczenie praw takiej osoby w postaci regulacji zawartej w art. 156 § 2 k.p.a. a przewidującej możliwość zastosowania w takiej sytuacji instytucji skutków nieodwracalnych, podczas, gdy takiej instytucji nie zna postępowanie zwyczajne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy i mając na uwadze to co wyżej zostało powiedziane, Sąd Wojewódzki winien zatem odnieść się do zarzutu, zawartego w skardze wniesionej przez Gminę [...] a dotyczącego naruszenia przez organ art. 28 k.p.a. poprzez pominięcie - jako stron postępowania - aktualnych właścicieli nieruchomości, których dotyczył wniosek i stanowisko swoje w tym zakresie dokładnie uzasadnić. Sąd winien w szczególności rozważyć, czy skoro w rozpoznawanej sprawie, dotyczącej legalności nacjonalizacji, bierze m. in. udział następca prawny byłego właściciela nieruchomości znacjonalizowanej to - mając na uwadze chociażby zasadę równości wobec prawa i równości w ochronie praw majątkowych (art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - istnieje dostateczne uzasadnienie dla przyjęcia stanowiska organu, które - w istocie rzeczy - sprowadza się do poglądu, że w postępowaniu dotyczącym, generalnie rzecz ujmując, stanu prawnego określonej nieruchomości, mogłyby brać udział jedynie osoby, które roszczą sobie w stosunku do niej określone prawa a z drugiej strony, nie mogłyby brać w nim udziału osoby, którym takie prawa przysługują, choć na innej podstawie prawnej.

Biorąc więc powyższe pod uwagę, należało uznać, że na tym etapie sprawy, to jest na etapie, na którym nie została jeszcze przesądzona kwestia prawidłowości określenia kręgu osób, które w rozpatrywanej sprawie winny uczestniczyć jako strony postępowania, wypowiadanie się przez Sąd Kasacyjny o zasadności pozostałych zarzutów kasacyjnych (zgłoszonych w obu skargach kasacyjnych) było przedwczesne. Prowadziło to zatem tym samym do oddalenia skargi kasacyjnej, wniesionej przez Nadleśnictwo [...] jako co najmniej przedwczesnej.

Natomiast uznając, iż skarga kasacyjna Gminy [...] okazała się we wskazanej wyżej części zasadna, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na art. 203 pkt 1 p.p.s.a.