Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1062/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 53 ust. 1, art. 53 ust. 6
journal: Dz.U. 2016 poz 645
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
journal: Dz.U. 2009 nr 142 poz 1160
law: Rozporządzenie Ministra polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewody z dnia 11 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci stypendium oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 6 września 2016 r. Starosta zobowiązał B. K. do zwrotu nienależnie pobranego stypendium za okres od dnia 2 sierpnia 2013 r. do dnia 30 listopada 2013 r. w wysokości 3.953,60 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że Br. K. uchylono decyzję o przyznaniu prawa do stypendium w wysokości 988,40 zł brutto miesięcznie w okresie odbywania stażu od dnia 2 sierpnia 2013 r. do dnia 30 listopada 2013 r. oraz odmówiono prawa do tego stypendium. Pobrane stypendium za wskazany okres jest świadczeniem nienależnym.

W myśl art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy osoba, która pobierała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenia zdrowotne. Zaś ust. 2 tego przepisu prawnego ww. ustawy stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne w rozumieniu ust. 1 uważa się: świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, jak i świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

W dniu rejestracji w urzędzie pracy, tj. 10 stycznia 2013 r. B. K. otrzymał egzemplarz "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie prawy (prawa i obowiązki)", zapoznał się z nią i zobowiązał do jej przestrzegania. Ponadto, w dniu 2 sierpnia 2013 r. otrzymał egzemplarz dokumentu "Prawa i obowiązki osoby bezrobotnej kierowanej do odbycia stażu", z którym zapoznał się również i zobowiązał do przestrzegania. Następnie B. K. z dniem 20 czerwca 2013 r. podjął zatrudnienie (tracąc status osoby bezrobotnej), o czym nie poinformował urzędu pracy pomimo, że został prawidłowo pouczony o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej oraz był świadomy obowiązku powiadomienia urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. K. wskazując, że organ

I instancji wadliwie ocenił, że w okresie od 2 sierpnia 2013 r. do 30 listopada 2013 r. podejmował on pracę zarobkową, utrzymując tym samym, iż brak jest podstaw do żądania zwrotu świadczeń uznanych przez organ I instancji za nienależnie pobrane.

Decyzją z dnia 11 października 2016 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że B. K. podpisał na stronie "C" karty rejestracyjnej bezrobotnego oświadczenie, że nie jest zatrudniony i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz zobowiązał się do bezzwłocznego poinformowania urzędu pracy o zmianie danych zawartych w karcie rejestracji,

a także do zwrotu należności pobranego świadczenia pieniężnego w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zawierającym ustawową definicję osoby bezrobotnej ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym oznacza to osobę nie zatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie. Pod pojęciem innej pracy zarobkowej mająca zastosowanie w niniejszej sprawie cyt. ustawa rozumie zgodnie

z unormowaniami art. 2 ust. 1 pkt 11 wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych.

Zgodnie z art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenia pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach oraz w sytuacji gdy świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wynika bezspornie, że nabywając prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu od dnia 2 sierpnia 2013 r. B. K. nie spełniał ustawowych warunków posiadania statusu osoby bezrobotnej, gdyż z dniem 20 czerwca 2013 r. podjął pracę na podstawie umowy zlecenia na rzecz firmy [...], co skutkowało koniecznością orzeczenia utraty tego statusu. Kwestia pozbawienia B. K. statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia pracy zarobkowej i utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu ze względu na utratę statusu osoby bezrobotnej została rozstrzygnięta ostatecznymi decyzjami Starosty Powiatu.

Organ odwoławczy wskazał, że B. K. posiadając pełną zdolność do czynności prawnych musiał w pełni świadomie podpisać zarówno oświadczenie w części "C" karty rejestracyjnej bezrobotnego, jak i zapoznać się i przyjąć do stosowania pod rygorem utraty statusu osoby bezrobotnej obowiązki bezrobotnego wynikające z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy związane z powiadomieniem urzędu pracy o podjęciu nie tylko zatrudnienia, ale i innej pracy zarobkowej wykonywanej m.in. na podstawie umowy zlecenia i to niezależnie od czasookresu wykonywania tej pracy, jak i wysokości osiąganego z tego tytułu dochodu, gdyż art. 74 ww. ustawy nie czyni w tym zakresie żadnych ograniczeń.

Organ podniósł, że wyjaśnienia B. K. zawarte w odwołaniu jakoby według jego oceny był osobą bezrobotną przez cały okres odbywania stażu, w sytuacji, gdy zataił on przed urzędem pracy okoliczność wcześniejszego wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia nie mogą w tym względzie usprawiedliwiać i zwalniać z obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego. Odwołujący się był bowiem świadomy znaczenia samego faktu podjęcia pracy dla posiadania statusu osoby bezrobotnej. Pomimo tego zarówno w terminie określonym w art. 74 mającej zastosowanie ustawy, jak i w ogóle nie poinformował urzędu pracy o podjęciu z dniem 20 czerwca 2013 r. na podstawie umowy zlecenia. Nie poinformowanie przez B. K. Powiatowego Urzędu Pracy o fakcie wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia, pomimo właściwego pouczenia w tym zakresie świadczy, że świadomie wprowadził on w błąd urząd pracy co do zaistnienia ustawowych przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej i związanej z nim możliwości odbywania stażu i pobierania z tego tytułu stypendium. Gdyby odwołujący się wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, jako na osobie bezrobotnej, obowiązku zgłoszenia faktu podjęcia pracy na podstawie umowy zlecenia z dnia 20 czerwca 2013 r. nie mógłby zostać skierowany do odbycia stażu z uwagi na utratę statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji nie byłby uprawniony do pobierania stypendium z tytułu odbywania stażu.

Zważywszy na powyższe w pełni uzasadnione jest uznanie przez organ I instancji pobranego przez B. K. stypendium stażowego za okres od dnia 2 sierpnia 2013 r. do dnia 30 listopada 2013 r. na kwotę brutto 3.953,60 zł za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne i zobowiązanie go do zwrotu ww. świadczenia.

Zdaniem organu działanie strony nie było zgodne z przepisami obowiązującego prawa. Uprawnione pobieranie stypendium stażowego nie wynika tylko z wykonywania w czasie odbywania tego stażu pracy, lecz dotyczy to całego okresu posiadania statusu osoby bezrobotnej, który jako podstawowy warunkuje przyznanie prawa do stypendium stażowego. Stronie po utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 20 czerwca 2013 r. nie przysługuje żadne świadczenie, do którego prawo posiadają tylko osoby bezrobotne. Wobec tego żądanie zwrotu świadczenia, jako nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego nie może się ograniczać tylko do okresu, w którym strona wykonywała pracę na podstawie umowy zlecenie, ale musi obejmować cały przedmiotowy okres pobierania świadczenia po utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 20 czerwca 2013 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł B. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art. 10, art. 76 i art. 53 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W uzasadnieniu skarżący zakwestionował zgodność z prawem zapadłych decyzji, twierdząc, że w czasie pobierania stypendium spełniał kryteria uznania go za osobę bezrobotną, gdyż nie był zatrudniony w [...]. Skarżący wnosi o dokonanie przez sądowej kontroli zapadłych decyzji, uważając je za niezgodne z prawem, twierdząc, iż organy administracji przy wydawaniu decyzji pominęły fakt nienależytego poinformowania skarżącego o skutkach wynikających z podjęcia czynności na podstawie umowy zlecenia w szczególności z tego, że skarżący utraci status osoby bezrobotnej a tym samym również prawo do stypendium.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie sądowej w dniu 16 lutego 2017 r. skarżący podniósł, że do [...] został skierowany przez pracownika urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody z dnia 11 października 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia 6 września 2016 r., która nałożyła na B. K. obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (stypendium) w kwocie 3.953,60 zł.

Podstawę materialnoprawną zapadłych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia nazywana - "ustawą").

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy bezrobotnym jest m.in. osoba niezatrudniona

i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. W myśl art. 53 ust. 1 ustawy, bezrobotni mogą zostać skierowani do odbycia stażu, a w czasie jego odbywania przysługuje im stypendium.

Z art. 53 ust. 6 ustawy wynika, że stypendium przysługuje wyłącznie w okresie odbywania stażu, co oznacza, że nie przysługuje w przypadku, gdy staż został zakończony wskutek upływu czasu, na jaki została zawarta umowa stażowa lub w związku z pozbawieniem bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu. Stypendium takie nie przysługuje również wówczas, gdy osoba odbywająca staż zostanie pozbawiona statusu osoby bezrobotnej.

Jak wskazuje się w judykaturze i w doktrynie prawa odbycie stażu ma na celu zdobycie przez bezrobotnego nowych kwalifikacji, które pozwolą mu uzyskać zatrudnienie. Stypendium stażowe nie jest wynagrodzeniem za pracę lecz jest instrumentem przy wykorzystaniu, którego organ zatrudnienia stara się podnieść kwalifikacje i umiejętności bezrobotnego, tak aby wzmocnić jego pozycję na rynku pracy. Kwestie dotyczące szczegółowego sposobu i trybu organizowania stażu uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz.U. z 2009 r., nr 142, poz. 1160 ). Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, starosta zawiera z organizatorem umowę, o której mowa w art. 53 ust. 4 wyżej wymienionej ustawy określając w niej wskazane w tym przepisie elementy. Starosta może, po wysłuchaniu organizatora stażu, rozwiązać z nim umowę o odbycie stażu na wniosek bezrobotnego odbywającego staż lub z urzędu (§ 9 ust. 1 rozporządzenia) w przypadku niezrealizowania przez organizatora programu stażu lub niedotrzymywania warunków jego odbywania, jak również może na wniosek organizatora lub z urzędu, po zasięgnięciu opinii organizatora i wysłuchaniu bezrobotnego, pozbawić bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu (§ 9 ust. 2 rozporządzenia). Z przywołanych regulacji prawnych wynika, że bezrobotny nie zawiera z pracodawcą umowy o pracę (pozostaje osobą bezrobotną), a więc nie wchodzi z nim w stosunek pracy. Przyjmujący na staż nie jest więc w ścisłym znaczeniu pracodawcą, zaś ta forma aktywizowania bezrobotnych nie jest w ścisłym znaczeniu tego słowa zatrudnieniem. Kwestie związane z przyjmowaniem osób bezrobotnych na staż pozostawione są swobodzie stron umowy, tj. staroście i pracodawcy. Umowa stażowa to rodzaj umowy cywilnoprawnej (por. NSA w wyroku z dnia z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 135/13, LEX nr 1480125).

Okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie pozostawały poza sporem.

B. K. (dalej jako - "strona" lub "skarżący") zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 10 stycznia 2013 r. jako osoba bezrobotna. Decyzją z dnia 8 sierpnia 2013 r. przyznano skarżącemu prawo do stypendium w wysokości 988,40 zł brutto miesięcznie w okresie odbywania stażu. Strona odbyła staż od dnia 2 sierpnia 2013 r. do dnia 30 listopada 2013 r. i z tego tytułu otrzymała stypendium w łącznej wysokości 3.953,60 zł.

Stosownie do art. 76 ust. 1 ustawy, osoba, która pobierała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenia zdrowotne.

Zaś ust. 2 tego przepisu prawnego stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne w rozumieniu ust. 1 uważa się między innymi:

1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach,

2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Można tu zaznaczyć, że świadome wprowadzenie w błąd organu, o jakim mowa w przedmiotowym przepisie ustawy, jak podnosi się w judykaturze, nie można ograniczać jedynie do tzw. zamiaru bezpośredniego. Hipotezę przepisu wyczerpują zarówno działania podejmowane z zamiarem bezpośredniego wprowadzenia organu w błąd, jak i działania realizowane z zamiarem pośrednim, który przejawia się w tym, że działający nie ma bezpośredniego zamiaru wprowadzenia organu w błąd co do danej okoliczności, ale według wszelkiego prawdopodobieństwa mógł się spodziewać, że skutek taki nastąpi (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 30 września 2010 r., w sprawie II SA/Op 368/10 czy wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 maja 2011 r., w sprawie II SA/Bd 251/11).

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań trzeba podkreślić, że przywołane powyżej unormowania posiadają charakter bezwzględny, a zatem wystąpienie okoliczności przewidzianych wskazanymi przepisami obliguje organ zatrudnienia do podjęcia określonego rozstrzygnięcia.

Jak wynika z poczynionych przez organy ustaleń w sprawie, skarżący w dniu 20 czerwca 2013 r. podjął pracę na podstawie umowy zlecenia, o czym nie powiadomił urzędu pracy. O okoliczności tej organ powziął wiadomość z pisma ZUS-u z dnia 28 kwietnia 2016 r. Przedmiotowa umowa zlecenia zawarta z [...] na okres pięciu dni została przedłożona w dniu 9 maja 2016 r. przez skarżącego (vide: umowa zlecenia nr 1/06/2013 z dnia 20 czerwca 2013 r. w aktach sprawy). Fakt ten legł u podstaw utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Następstwem zaś utraty statusu osoby bezrobotnej stało się wznowienie postępowania w zakresie przyznania stypendium stażowego. Należy bowiem zauważyć, że stypendium takie może otrzymać jedynie osoba legitymująca się statusem bezrobotnego. Skoro strona taki status utraciła tym samym brak było podstaw do wydania decyzji przyznającej jej stypendium stażowe.

Wobec powyższego, po wznowieniu postępowania, została wydana przez Starostę decyzja z 10 maja 2016 r., którą uchylił decyzję własną z dnia 3 grudnia 2013 r. o utracie przez B. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem 2 grudnia 2013 r. oraz pozbawił go statusu osoby bezrobotnej z dniem 20 czerwca 2013 r. (okoliczność poza sporem). Skarżący utracił więc status osoby bezrobotnej z dniem 20 czerwca 2013 r. i tym samym nie przysługiwały mu jakiekolwiek uprawnienia dla bezrobotnych przewidziane ustawą, a więc m.in. prawo do skierowania go na staż i prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu.

Następnie, w związku ze wznowieniem postępowania administracyjnego, w dniu 2 sierpnia 2016 r., Starosta orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia 8 sierpnia 2013 r. o przyznaniu B. K. prawa do stypendium w wysokości 988,40 zł brutto miesięcznie w okresie odbywania stażu, tj. od dnia 2 sierpnia 2013 r. oraz odmówił mu przyznania prawa do stypendium w wysokości 988,40 zł brutto miesięcznie w okresie odbywania stażu (okoliczność poza sporem).

Jeżeli okolicznością powodującą ustanie prawa do pobierania stypendium jest utrata statusu bezrobotnego, to organ wydający decyzję w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia związany jest w tym zakresie ostateczną decyzją o pozbawieniu statusu bezrobotnego. Podobnie, jak decyzją ostateczną o odmowie przyznania prawa do świadczenia - stypendium za odbycie stażu.

Decyzja nakładająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (stypendium) nie jest więc decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany.

Natomiast organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest przede wszystkim ustalić, czy zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania zasiłku, czy zostały one wypłacone oraz czy pobierający świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranych świadczeń.

Trzeba też tu wskazać, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest kwestia domagania się zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego i podjęte w związku z tym rozstrzygnięcie Wojewody z dnia 11 października 2016 r., utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji, nakładające na stronę obowiązek jego zwrotu (które zapadły w konsekwencji wydania ww. decyzji).

Ponadto, jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Zgodnie bowiem z ogólną zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych zawartą w art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Decyzja ostateczna obowiązuje więc tak długo, dopóki nie zostanie zmieniona lub uchylona przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Wydanie nowej decyzji jest więc jedynym sposobem całkowitego lub częściowego pozbawienia decyzji jej mocy obowiązującej (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz",. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006 r., s - 101). W przedmiotowej sprawie dotyczącej zwrotu zasiłku dla bezrobotnych uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 marca 2007 r. w sprawie sygn. akt IVSA/Po 365/06 oraz powołana w nim judykatura). W okolicznościach niniejszej sprawy wymóg uprzedniego uchylenia i zmiany decyzji na podstawie, której świadczenie zostało przyznane został również spełniony.

Warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek:

- obiektywnej - polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania i

- subiektywnej - polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia.

Jak wynika z poczynionych już rozważań, pierwsza z wymienionych przesłanek została spełniona. W niniejszym postępowaniu organy również wykazały, że skarżący został we właściwy sposób pouczony o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do świadczenia, jak i ciążących na nim obowiązkach.

Skarżący zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny w dniu 10 stycznia 2013 r. i w trakcie tej rejestracji został pouczony m.in., że status bezrobotnego ma osoba, która nie jest zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej. Strona otrzymała bowiem egzemplarz "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy (prawa i obowiązki)", zapoznała się z nią i zobowiązała do jej przestrzegania, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Przedmiotowa Informacja w części III dotyczącej utraty statusu bezrobotnego zawiera wyjaśnienie w punkcie 1, że utrata ta następuje, gdy nie zostały spełnione warunki określone w części II informacji. W części II informacji dotyczącej statusu bezrobotnego jednoznacznie wyjaśniono, że status bezrobotnego ma osoba, która nie wykonuje innej pracy zarobkowej tzn. nie wykonuje pracy lub nie świadczy usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło. Natomiast w części IV Informacji odnoszącej się do obowiązków bezrobotnego w punkcie 8 zawarto pouczenie, że bezrobotny zobowiązany jest do zawiadomienia urzędu pracy w terminie 7 dni o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. Informacja zawierała również wyjaśnienie w punkcie 10, co należy rozumieć pod pojęciem nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego i kiedy powstaje obowiązek jego zwrotu, przywołując treść art. 76 ustawy. W dniu rejestracji także na stronie "C" karty rejestracyjnej bezrobotnego skarżący oświadczył m.in., że nie jest zatrudniony i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz zobowiązał się do zawiadomienia urzędu pracy o wszelkich zmianach danych przekazywanych w trakcie rejestracji oraz złożonych oświadczeniach, w terminie 7 dni od dnia ich wystąpienia.

Ponadto, w dniu 2 sierpnia 2013 r. strona otrzymała egzemplarz dokumentu "Prawa i obowiązki osoby bezrobotnej kierowanej do odbycia stażu", z którym zapoznał się i zobowiązał do przestrzegania. Podpisując ten dokument skarżący ponownie przyjął do wiadomości, że bezrobotny jest zobowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej czy też zaistnienia innych okoliczności powodujących utratę prawa do zasiłku, jak również że osoba która pobrał nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Skarżący poświadczył również, że znane są mu przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Oceniając treść i zakres pouczeń, zgodzić należy się z Wojewodą, że były one prawidłowe i skuteczne, zaś strona była świadoma znaczenia określonych faktów, w tym okoliczności decydujących o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, której przysługują określone w ustawie świadczenia. Wbrew zarzutom skargi, skarżący otrzymał informację pełną, jasną i nie wymagającą dokonywania jakichkolwiek interpretacji jej treści, a zatem w sposób zrozumiały został pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej i był świadomy, co należy rozumieć pod pojęciem statusu bezrobotnego, jego utraty oraz skutkach i przyczynach takiego stanu rzeczy. Był również świadomy tego, co należy rozumieć pod pojęciem nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego oraz skutkach i przyczynach, a także możliwości powstania takiej sytuacji. Podkreślić należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby w czasie odbierania pouczeń, ani w czasie późniejszym, skarżący zgłaszał organowi, że nie rozumie pojęcia bezrobotny, obowiązków bezrobotnego czy konsekwencji ich niedotrzymania. Przy czym skarżący, co zostało już podniesione, potwierdził własnoręcznym podpisem, zapoznanie się z otrzymanymi informacjami (pouczeniami), zobowiązując się do ich przestrzegania. Dlatego w okolicznościach tej sprawy, nie można zgodzić się z zarzutem skargi o braku należytego poinformowania strony. W konsekwencji poczynionych rozważań, nie może również odnieść oczekiwanego przez stronę rezultatu powoływanie się na skierowanie go do Zakładu Konserwacji Zieleni Miejskiej przez pracownika urzędu. Nie może przy tym ujść uwadze, że na wcześniejszym etapie postępowania skarżący tej okoliczności nie podnosił (ani w odwołaniu, ani w skardze). Ponadto, twierdzenie to nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy.

Konstatując, skarżący miał więc świadomość ciążących na nim obowiązków jako bezrobotnym i skutków nie wywiązania się z nich, w tym w postaci utraty statusu osoby bezrobotnej. Podnieść również należy, że ww. pouczenia zostały zawarte w odrębnej ulotce, której egzemplarz skarżący otrzymał, czyli w takiej formie, która umożliwia świadczeniobiorcy bezpośredni, wielokrotny dostęp do treści pouczenia. Zatem warunki do uznania świadczenia za nienależnie pobrane zostały spełnione i słusznie organy zobowiązały skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego stypendium.

Podsumowując, mając na uwadze stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy organy zatrudnienia były zobowiązane do orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, gdyż omówione powyżej przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione.

W ocenie Sądu orzekającego, brak było podstaw do stwierdzenia naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu należy wskazać, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie decyzji (w całości lub w części). Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 a, b, c p.p.s.a. stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na marginesie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części jeżeli występuje jedna z przesłanek określonych w tym przepisie ustawy. Zatem skarżący może się ubiegać o odroczenie płatności, rozłożenia na raty lub umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w sentencji wyroku.