Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 575/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 21 ust. 1, ust. 2, ust. 3,
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 2 ust. 1 pkt 3,
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 16 ust. 5, ust. 7,
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 73 ust. 1,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2013 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia ... listopada 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... listopada 2012 r., nr ... utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR ... z siedzibą w W. z dnia ... sierpnia 2012 r. nr ... o odmowie przyznania E. Sp. z o.o. płatności rolnośrodowiskowej i nałożeniu sankcji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu ...05.2011 r. (data stempla pocztowego) E. Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie płatności, w tym płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011.

We wniosku zadeklarowano realizację pakietu 2 Rolnictwo Ekologiczne wariant Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni ... ha wariant uprawy sadownicze + jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni ... ha oraz pakiet 3 ekstensywne trwałe użytki zielone na powierzchni... ha.

W związku z wykryciem konfliktu kontroli krzyżowej dla działek ewidencyjnych położonych w woj. L., powiat c.,gmina R., obręb I. - Nr ...; gmina R., obręb R. - ...; gmina S., obręb L. -

powiat s., gmina M., obręb J.: nr ...,

organ wezwał strony konfliktu kontroli krzyżowej: E. reprezentowaną przez T. P., M. S. oraz V. G. do złożenia wyjaśnień.

W odpowiedzi M. S. potwierdziła, że jest dzierżawcą spornych gruntów. Do wyjaśnień dołączyła m.in. kopię umowy poddzierżaw gruntów rolnych z dnia ... kwietnia 2011 r. zawartą pomiędzy M. S. a V. G..

Następnie do organu wpłynęły wyjaśnienia V. G., w których potwierdziła, że jest dzierżawcą spornych gruntów rolnych, dołączając kopię wieloletniej umowy kontraktacji z U. Sp. z o.o. na produkcję i sprzedaż truskawek, kopię umowy dzierżawy z ... lutego 2010 r. zawartej pomiędzy E.Sp. z o.o. a V. G., kopię umowy zarządu dotyczącą udzielenia pełnomocnictwa V. G. do reprezentowania Spółki E., wydruk odpisu księgi wieczystej, potwierdzenia dokonanych przelewów przez Urząd Gminy R. oraz Urząd Gminy w S. z tytułu zwrotu podatku akcyzowego.

T. P. złożyła natomiast oświadczenie, iż działki ewidencyjne Nr ... oraz ... są użytkowane osobiście przez nią.

W piśmie z dnia ... stycznia 2012 r. adwokat ... złożył do organu I instancji pismo w imieniu E. Sp. z o.o., w którym oświadczł, że Spółka w całości podtrzymuje złożony wniosek o przyznanie płatności na rok 2011 oraz stanowczo zaprzecza jakoby do otrzymania płatności uprawnione były osoby trzecie. Spółka jest nieprzerwanie właścicielem gospodarstwa, w skład którego wchodzą sporne działki. Do października 2010 r. Spółka była jedynym i faktycznym posiadaczem nieruchomości. W dniu ... lipca 2010 r. V. G. nie posiadając ważnego pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki bezprawnie przeniosła własność powyższej nieruchomości na rzecz N. Sp. z o.o. Na początku października 2010 r. V. G., M. S. oraz osoby związane ze spółką N. nie posiadając jakiegokolwiek tytułu do prowadzenia egzekucji z nieruchomości, przy użyciu siły oraz groźby jej bezpośredniego użycia pozbawiły przedstawicieli Spółki E. posiadania nieruchomości. Jak następnie wskazano w wymienionym powyżej piśmie, do października 2010 r. to wyłącznie Spółka E. prowadziła gospodarstwo na przedmiotowej nieruchomości. Na jesieni 2010 r. zostały zasiane wyłącznie oziminy, łąki trwałe zostały skoszone, zaś pozostała część areału gospodarstwa została uprawiona i zgłoszona do ugorowania w 2011 roku. Do maja 2011 r. na gospodarstwie nie były wykonywane jakiekolwiek prace. Do pisma z dnia ... stycznia 2012 r. dołączono m.in. kopię skargi na orzeczenie referendarza sądowego o wpisaniu do działu II KW ... N.Sp. z o.o. w miejsce E.Sp. z o.o., kopię pozwu przeciwko N. Sp. z o.o. o ochronę naruszonego posiadania, kopię uzupełniania zawiadomienia dotyczącego działania V. G. na szkodę Spółki E., kopię zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez V. G. i M. S. wraz z wnioskiem o ściganie karne.

Na podstawie powyższych – jak i złożonych na dalszym etapie postępowania – oświadczeń i zeznań świadków zgłoszonych przez strony konfliktu organ I instancji uznał, że działki rolne położone na działkach ewidencyjnych pozostające w konflikcie kontroli krzyżowej zostały wykluczone z przyznania płatności, ponieważ E. Sp. z o.o. nie wykazała, aby była ich faktycznym posiadaczem. Strona we wszystkich złożonych przez siebie oświadczeniach podkreśała bowiem, że sporne grunty użytkowała od jesieni 2010 r. do 31 maja 2011 r., tj. zasiała na jesień 2010 r. oziminy, zgłosiła część gruntu do ugorowania, lecz w roku złożenia wniosku tj. w 2011 r. nie wykonała żadnych zabiegów ustawowych.

Odnosząc się do twierdzeń strony dotyczcących prawa własności spornych gruntów organ I instancji podkreslił, iż samo istnienie tytułu prawnego do władania gruntem nie stanowi podstawy do przyznania wnioskowanych płatności. Konieczne jest bowiem prowadzenie na tym gruncie działalności rolniczej przez rzeczywistego posiadacza. Organ zaznaczył również, że sprawa bezprawnego użytkowania spornych działek ma charakter cywilny i może być rozstrzygnięta jedynie przed sądem powszechnym.

W konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, wydał decyzję z dnia .. sierpnia 2012 r., w której odmówił wnioskodawcy przyznania płatności rolnośrodowiskowej i nałożył sankcje. W treści uzasadnienia opierając się na ww. ustaleniach wskazał, że wniosek o przyznanie płatności został rozpatrzony negatywnie ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do przyznania płatności, a powierzchnią stwierdzoną. Różnica ta w przypadku działek zadeklarowanych do każdej z płatności wynosiła 100%.

Spółka E. wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając organowi I instancji naruszenie:

art. 10§ 1 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. w zw. z art. 40§2 k.p.a. w zw. z art.79§1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 77§1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a poprzez pominięcie przez organ I instancji pełnomocnika spółki E. Sp. z o.o. z/s w W.;

art. 94§1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 10§ 1 k.p.a w zw. z art. 79§2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie prośby z dnia ....05.2012r. o wyznaczenie innego terminu przesłuchania świadków;

art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, poprzez zaniechanie przeprowadzenia kontroli działek rolnych zadeklarowanych przez uczestników konfliktu kontroli krzyżowej we wnioskach o przyznanie płatności na rok 2011;

art. 7 ust. 1 Ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007r. nr 35 poz. 217 z późn. zm.), polegające na jego błędnym zastosowaniu przez organ I instancji, które w konsekwencji miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, skarżącej bowiem odmówiono przyznania płatności na rok 2011 podczas gdy spółka spełniała przesłanki uprawniające ją do przyznania płatności;

art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina, poprzez jego nieuwzględnienie, W przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor ... OR ARiMR w W. decyzją z dnia ... listopada 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie o takiej treści stwierdził, że ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania ww. decyzji były prawidłowe. Wskazując na zaistniały w sprawie konflikt kontroli krzyżowej wyjaśnił, iż istotą płatności, o które ubiega się strona jest to, iż przyznawane są one osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, tj. podejmuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Chodzi tu zatem o posiadacza gruntów rolnych utrzymującego je zgodnie z normami. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło natomiast, aby takim posiadaczem była Spółka E. wnioskująca o przyznanie płatności. Spółka ta nie przedstawiła jakichkolwiek informacji potwierdzających, iż użytkowała grunty objęte wnioskiem w roku 2011. Organ podkreślił przy tym, że wszystkie złożone przez Spółkę wyjaśnienia mówią o konflikcie z osobami bezprawnie użytkującymi sporne grunty. Kwestia ta nie ma jednak wpływu na ocenę uprawnień do uzyskania płatności bezpośrednich, lecz powinna być wyjaśniona w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Następnie organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Uzasadniając swoje stanowisko o ich bezzasadności wskazał w pierwszej kolejności, iż zarzut dotyczący pominięcia przez organ I instancji pełnomocnika strony jest zupełnie niezrozumiały. Z akt sprawy wynika bowiem jednoznacznie, iż pełnomocnik – adwokat ..., zgłosił swój udział w sprawie w dniu ...lipca 2012 r. Organ odwoławczy wskazał również, iż na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności producent jest zobowiązany do zgłoszenia ARiMR każdej zmiany danych zawartych we wniosku, w terminie 14 dni od powstania tych zmian. Jeżeli więc strona zmieniła reprezentanta, a nie powiadomiła o tym ARiMR, to wszelka korespondencja w sprawie wniosku kierowana była nadal na dotychczasowy adres. Niezależnie od tego organ zwrócił uwagę, iż w niniejszej sprawie ww. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, miał możliwość wypowiedzenia się co zebranych dowodów i materiałów oraz skutecznie wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Wskazywana zatem w odwołaniu okoliczność pominięcia pełnomocnika nie miała więc wpływu na wynik postępowania.

Organ odniósł się następnie do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia wniosku strony o wyznaczenie innego terminu przesłuchania świadków. Uznając i ten zarzut za chybiony wskazał, że wobec treści oświadczeń strony o okresach posiadania (użytkowania) gruntów zgłoszonych do płatności, zeznania świadków przesłuchanych bez jej udziału nie miały istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzją organu I instancji. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:

- przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia 14 sierpnia 2012 r. podczas gdy w postępowaniu przeprowadzonym przez organ I instancji pomimo, iż E. Sp. z o.o. ustanowiła pełnomocnika do reprezentacji przed organem administracji i pełnomocnik ten zgłosił swój udział w sprawie już dnia ... stycznia 2012 r., został on potraktowany przez organ per non est i nie został poinformowany o żadnej z czynności prowadzonego postępowania dowodowego, na podstawie którego organ ustalił - stanowiący podstawę wydanej decyzji - stan faktyczny. W ocenie skarżącej to zaniechanie organu miało natomiast istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż stanowiło pogwałcenie podstawowej gwarancji strony w postępowaniu administracyjnym, tj. prawa do czynnego udziału w postępowaniu i korzystania z pomocy pełnomocnika oraz uniemożliwiło stronie obronę swoich praw;

- przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 94 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez faktyczne zaniechanie oceny przeprowadzonych dowodów i ograniczenie się wyłącznie do rozległego przytoczenia treści zeznań świadków przy jednoczesnym dowolnym i nieuzasadnionym stwierdzeniu, iż "oświadczenia świadków przesłuchanych bez obecności strony nie mają istotnego wpływu na wynik sprawy i nie stanowią podstawy rozstrzygnięcia", oraz poprzez przeprowadzenie dnia ... maja 2012 r. oraz ... maja 2012 r. przesłuchania świadków bez udziału E.Sp. z o.o. pomimo, iż Prezes Zarządu E. T. P., w sposób przewidziany przez przepisy, przed przeprowadzeniem tych czynności usprawiedliwiła swoją nieobecność oraz wniosła o przełożenie planowanych czynności na inny termin, na którym strona będzie mogła być reprezentowana.

Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie art.7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz.217 ze zm.) w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. poprzez uznanie podniesionych w odwołaniu zarzutów za niezasadne, podczas gdy strona wywiodła, że spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej płatności rolnośrodowiskowych na 2011 r., a wykluczenia wobec niej zastosowane są nieuprawnione skoro złożony wniosek odpowiadał stanowi faktycznemu.

Uzasadniając tak postawione zarzuty skarżąca wskazała w szczególności, iż w postępowaniu przed organami ARiMR była reprezentowana przez pełnomocnika od dnia ... stycznia 2012 r, w którym to dniu pełnomocnik wniósł pismo podtrzymujące wniosek o przyznanie płatności. Co prawda w dniu ... lipca 2012 r. do organu I instancji wpłynęło zgłoszenie się pełnomocnika, niemniej jednak było to drugie chronologicznie zgłoszenie. Pierwsze nastąpiło bowiem w dniu ... stycznia 2012 r.

Uzasadniając zarzut niedopuszczalnego przesłuchania świadków bez udziału skarżącej wskazano, że udział strony w postępowaniu dowodowym jest fundamentalną gwarancją czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Organ ARiMR odmawiając wyznaczenia nowego terminu przesłuchania świadków pomimo przebywania Prezesa Zarządu skarżącej na zwolnieniu lekarskim w terminach wyznaczonych na przeprowadzenie ww. przesłuchania tę gwarancję naruszył.

Następnie skarżąca podniosła, iz spełnia wszelkie przesłanki uprawniające do przyznania wnioskowanych płatności. Gospodarstwo rolne nie zostało bowiem przez nią przekazane w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., nie nastapiło następstwo prawne wskutek rozwiązania lub przekształcenia spółki, a także w okresie odpowiadającym wnioskowi o przyznanie płatności na rok 2011 skarżąca była stroną wiodącą w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ...OR ARiMR w W. podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek, o których mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Podstawę prawną przyznawania płatności rolnośrodowiskowych stanowią (w zakresie przepisów krajowych) przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm., dalej: ustawa) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz.262 ze zm., dalej: rozporządzenie).

Zgodnie z § 2 ust. 1. pkt 3 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009. zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rołnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rołnośrodowiskowych.

W świetle powyższego wskazać należy, iż płatności należą się posiadaczowi gruntów rolnych utrzymującemu grunty zgodnie z normami. Jeżeli zatem o płatności wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać. Niespełnienie którejkolwiek z przesłanek powoduje odmowę przyznania płatności.

Nie może zatem budzić wątpliwości, iż jedną z przesłanek przyznania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z powołanym wyżej przepisem, jest posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych nie ma znaczenia w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Dlatego w ocenie Sądu "posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym, jest niedostateczne. Na gruncie ww. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich należy je odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż wystąpił tu tzw. konflikt kontroli krzyżowej dla działek ewidencyjnych położonych w woj. L....

Wskazany konflikt oznacza, że co najmniej dwóch producentów rolnych złożyło wnioski o przyznanie płatności na te same działki ewidencyjne oraz na położone na nich działki rolne. W takiej sytuacji organ ARiMR zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych oraz położonych na nich działek rolnych pozostających w konflikcie kontroli krzyżowej. Zadaniem ARiMR nie jest w takim postępowaniu rozstrzyganie sporu pomiędzy wnioskodawcami, lecz jedynie ustalenie, któremu z nich przysługuje płatność.

W ocenie Sądu wynik postępowania prowadzonego przez organy ARiMR w powyższym zakresie, tj. wykluczenie zgłoszonych przez skarżącą działek z objęcia wnioskowaną płatnością znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżąca nie wykazała bowiem, iż była posiadaczem i uprawiała ww. grunty w roku objętym wnioskiem o przyznanie pomowcy. Decydujące znaczenie miały przy tym nie tylko zeznania świadków powołanych przez strony konfliktu kontroli krzyżowej, lecz również oświadczenia samej skarżącej. E. Sp. z o.o. wskazywała bowiem konsekwentnie w toku całego postępowania administracyjnego, iż użytkowała sporny grunt od jesieni 2010 do 31 maja 2011 r. - tj. zasiała na jesień 2010 roku oziminy, zgłosiła część gruntu do ugorowania - ale w roku kalendarzowym 2011 (roku złożenia rozpatrywanego wniosku) nie wykonała żadnych zabiegów uprawowych. Dodać też należy, iż o tym, że skarżąca nie była posiadaczem spornych działek, a więc nie spełniała warunku utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej przez cały rok objęty wnioskiem świadczy również wystąpienie przez nią z pozwem o przywrócenie posiadania przeciwko N. Sp. z o.o.

Trafnie zauważył w zaskarżonej decyzji Dyrektor Oddziału ARiMR , że sprawa bezprawnego użytkowania spornych działek może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięć o charakterze cywilnoprawnym, dochodzonych przed sądami powszechnymi. Kwestie te nie mogą mieć natomiast wpływu na ocenę uprawnienia do uzyskania płatności do gruntów rolnych.

Sąd podziela również stanowisko organu II instancji, znajdujące odzwierciedlenie w ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych, iż przez posiadanie (dla celów przyznawania płatności do gruntów rolnych) należy rozumieć efektywne, rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy, czyli faktyczne użytkowanie rzeczy-gruntów rolnych. Samo legitymowanie się posiadaniem samoistnym nie jest wystarczające do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o dopłaty. Przyznanie płatności determinować powinien, więc stan faktyczny dotyczący prowadzenia działalności rolniczej, a nie stan prawny.

Dlatego w rozpoznanej sprawie prawidłowo odmówiono stronie przyznania wnioskowanych płatności rolnośrodowiskowych

W ustalonym w sprawie stanie faktycznym, zasadnie zostało przyjęte, że wyliczona procentowa różnica, w ramach wszystkich deklarowanych przez Stronę wariantów, między powierzchnią działek zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wynosi 100 %.

Zgodnie z art. 16 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnik jest wykluczany z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Kwota nałożonych sankcji podlegać będzie odliczaniu zgodnie z art. 16 ust. 7 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, co oznacza, że kwota ta będzie potrącona z płatności realizowanych przez ARIMR, do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto różnicę.

Za nieuzasadniony należy uznać zarzut, iż w stosunku do skarżącej nie należało stosować sankcji, ponieważ stosownie do art.73 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie stosuje się wykluczeń, jeżeli wniosek o przyznanie płatności podpowiada stanowi faktycznemu, co w tej sprawie miało miejsce. Stanowisko strony jest niesłuszne. Art.73 rozporządzenia 1122/2009 stanowi wprawdzie w ust. 1, że zmniejszeń i wykluczeń nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, to jednak w ust.2 precyzując powyższe wyłączenie wskazuje, że dotyczy ono tylko sytuacji, w których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Strona takiej informacji nie przekazała organowi, utrzymując, że jest podmiotem uprawnionym do otrzymania wnioskowanych płatności.

Powołane okoliczności powodują, że nie można uznać zarzutów zawartych w skardze, a odnoszących się do naruszenia prawa materialnego jako zasadnych i skutkujących uchyleniem decyzji.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, iż zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z ust. 2 art. 21 tejże ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

W myśl zaś art. 21 ust. 3 ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powołany przepis art. 21 ustawy, wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Modyfikacje te mają pierwszeństwo przed regułami postępowania przewidzianymi w k.p.a. Kwestia zebrania materiału dowodowego na gruncie ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. została więc ujęta odmiennie, niż we wskazanych przepisach k.p.a. Otóż jak wskazano powyżej (art. 21 ust.3), strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W przeprowadzonym postępowaniu skarżąca nie przedstawiła dowodów, które podważałyby ustalenia organów, a wręcz przeciwnie, skarżąca wykazała, że trwa spór co do okoliczności posiadania zadeklarowanych działek i ich użytkowania w roku 2011.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu nieprzesunięcia terminu przesłuchania części świadków pomimo wniosku skarżącej wskazać należy, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Zeznania świadków przesłuchanych bez obecności skarżącej nie miały bowiem istotnego znaczenia w sprawie, na co trafnie zwrócił uwagę organ II instancji. Najbardziej istotną część materiału dowodowego stanowią natomiast oświadczenia samej skarżącej, iż była ona posiadaczem i użytkowała sporny grunt jedynie od jesieni 2010 do 31 maja 2011 r.

Nietrafny jest też zarzut dotyczący pominięcia w postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustanowionego pełnomocnika skarżącej. Odnosząc się do stanowiska wyrażonego w tym zakresie w skardze wskazać należy, iż dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych jednoznacznie wskazuje na upoważnienie pełnomocnika do działania w imieniu skarżącej dopiero od dnia ... lipca 2012 r., a nie od dnia ...stycznia 2012 r. Sąd ma tu w szczególności na uwadze pismo pełnomocnika z dnia ...lipca 2012 r., w którym zgłasza on swój udział w sprawie w charakterze pełnomocnika i w żaden sposób nie wskazuje on w jego treści, że jest to zgłoszenie ponowne. Za powyższym wnioskiem przemawia też szereg pism wnoszonych przez stronę skarżącą w trakcie postępowania administracyjnego.

Chodzi tu m.in. o pismo z dnia ... maja 2012 r. z wnioskiem o zmianę terminu przesłuchania świadków podpisane przez T. P. – Prezesa Zarządu skarżącej; protokół rozprawy z dnia ... maja 2012 r., na której to właśnie ww. Prezes miała reprezentować skarżącą; wniosek z dnia... czerwca 2012 r., w którym Prezes Zarządu pisze "z uwagi na fakt nagłego zachorowania nie byłam w stanie w tak krótkim czasie ustanowić pełnomocnika...".

W ocenie Sądu należy uznać, że gdyby skarżąca ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika, to właśnie ten pełnomocnik podjąłby działania w powyższym zakresie. Tak się jednak nie stało, ponieważ pełnomocnik upoważniony był do reprezentowania strony dopiero od dnia ... lipca 2012 r., kiedy to pełnomocnictwo z dnia ... lipca 2012 r. zostało złożone do organu I instancji. Wskazać w tym miejscu należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się tylko jedno pełnomocnictwo opatrzone datą ...lipca 2012 r. Gdyby zaś pełnomocnik byłby uprawniony do reprezentowania skarżącej już od ... stycznia 2012 r. udzielenie kolejnego pełnomocnictwa z datą... lipca 2012 r. byłoby bezcelowe.

Adwokat ... podpisał wprawdzie skierowane do organu orzekającego pisma z dnia ... stycznia 2012 r. i ... marca 2012 r., pisma te nie zawierały adresu pełnomocnika, ani też nie zostało do żadnego z nich dołączone pełnomocnictwo. Organ nie wezwał do przedłożenia pełnomocnictwa. Nie jest to jednak naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na jego wynik.

Rozpatrując całokształt sprawy należy przyjąć zatem, że prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organom podstawę do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej przez nią płatności rolnośrodowiskowej.

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.