Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 170/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: §11 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 130 poz 851
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego  pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem  pochodzenia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska Sędziowie NSA Jacek Surmacz /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2006r. na rozprawie- sprawy ze skargi A. M.-S., B. S., K. B. - wspólników s.c. "A" w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2006r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania - oddala skargę -


UZASADNIENIE

I SA/Rz 170/06

UZASADNIENIE

W dniu 20 września 2002r. K.B., działający w imieniu spółki cywilnej "A"/wspólnicy: A.M., B.S. i K.B./, dokonał zgłoszenia celnego obejmującego samochód ciężarowy – używany marki Mercedes Benz, importowany ze Szwecji, o wartości fakturowej 20 000 SEK i wskazał kod 8704 31 99 9 oraz zerową stawkę celną.

Decyzją z dnia [...] października 2002r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej, wartości celnej oraz stawki celnej i orzekł, iż przedmiotem przywozu był używany samochód ambulans Mercedes Benz E 280, dla którego właściwym kodem jest kod 8703 23 90 9; wartość celna wynosi kwotę 37.644zł /85 341 SEK/, a należne cło według stawki 35% wynosi 13 175,40 zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podał, iż do zgłoszenia celnego dołączona została faktura, dowód pojazdu, dokument identyfikacyjny pojazdu, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym oraz ocena techniczna nr [...] DEM z 17 września 2002r., w której samochód ten określono jako samochód ciężarowy na bazie samochodu osobowego /sanitarka/, a jego wartość rynkową na kwotę 47.100 zł. Następnie eksporter przedstawił ocenę techniczną z 23 września 2002r. nr 106/9/02, w której samochód określono jako ciężarowy na bazie samochodu E 280 kombi, a jego wartość rynkową na kwotę 22.800 zł. Ze względu na różnice wartości w powyższych wycenach organ I instancji powołał rzeczoznawcę, który w ocenie technicznej nr [...] jako wartość bazową dla ustalenia wartości celnej przyjął kwotę 48.932 zł, a organ I instancji ostatecznie przyjął jako wartość wyjściową do ustalenia wartości celnej kwotę 47.350 zł z wyceny z dnia 17 września 2002r.

Od kwoty tej odliczono podatek od towarów i usług według stawki 22% oraz podatek akcyzowy według stawki 3,1% i ostatecznie wyliczono wartość celną na kwotę 37.644 zł.

Jeśli chodzi o klasyfikację przedmiotowego samochodu to wskazana w zgłoszeniu celnym pozycja 8704 obejmuje pojazdy samochodowe do transportu towarowego, natomiast do pozycji 8703 zaliczane są samochody i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób /inne niż objęte pozycją 8702/ łącznie z samochodami osobowo-bagażowymi i wyścigowymi. Według wyjaśnień do taryfy celnej do pozycji 8704 należy przede wszystkim klasyfikować zwykłe ciężarówki i furgony płaskie, furgony dostawcze, ciężarówki wyposażone w urządzenia do automatycznego wyładunku /np. wywrotki/, cysterny, ciężarówki chłodnie i izotermiczne – i inne szczegółowo wymienione, natomiast do pozycji 8703 klasyfikuje się pojazdy mechaniczne różnego typu przeznaczone do przewozu osób /z wyłączeniem objętych pozycją 8702/, w tym samochody, specjalistyczne pojazdy transportowe takie jak: ambulanse, więźniarki i pojazdy pogrzebowe, samochody mieszkalne, pojazdy śniegowe, wózki golfowe. Oględziny przedmiotowego pojazdu przeprowadzone w dniach 20 września i 7 października 2002r. wykazały, że jest to ambulans zbudowany na bazie samochodu osobowego Mercedes Benz E 280, który przed dokonaniem niefabrycznych przeróbek był przystosowany do przewozu chorych, o czym świadczą: napisy na szybach /"ambulans"/, znajdująca się w kabinie kierowcy konsola sterująca urządzeniami podtrzymującymi życie w czasie transportu, znajdujące się w tylnej części przyrządy kontrolujące pracę urządzeń lekarskich, szyny do wprowadzania wózka z pacjentem. Powyższe okoliczności wskazują, że samochód ten został wyprodukowany nie jako ciężarowy lecz jako ambulans, co potwierdzają także zapisy we wszystkich wymienionych ocenach technicznych i wobec powyższego musi być sklasyfikowany do pozycji 8703.

Po rozpoznaniu odwołania wspólników s.c. "A" od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej stawki celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego i orzekł, że stawka celna wynosi 0% i wobec tego cło nie występuje, a w pozostałej części utrzymał tę decyzję w mocy i jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał art. 233 § 1 pkt. 2"a" Ordynacji podatkowej, art. 13 §1 w pkt.4, §4, art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 85 § 1, art. 262 Kodeksu celnego, § 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 grudnia 2001r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej /Dz.U. nr 146 poz. 1639 z późn. zm./, § 1 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wyjaśnień do taryfy celnej /Dz.U. nr 74 poz. 830/, art. 16 i art. 18 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisanym w Brukseli 24 czerwca 1997r. /Dz.U. nr 104 poz. 662 z 1997r. z późn. zm. – załącznik/.

Organ II instancji w pełni podzielił ustalenia i stanowisko organu celnego I instancji odnośnie wartości celnej oraz klasyfikacji taryfowej przedmiotowego pojazdu, natomiast dokonując odmiennego rozstrzygnięcia w przedmiocie stawki celnej i długu celnego uwzględnił przedłożone w postępowaniu odwoławczym retrospektywnie wystawione świadectwo EUR.1 nr [...], potwierdzające pochodzenie towaru z obszaru Unii Europejskiej i uzasadniające zastosowanie zerowej stawki celnej.

Wspólnicy s.c. "A" – działający przez pełnomocnika – złożyli na przedmiotową decyzję Dyrektora Izby Celnej skargę do Naczelnego Sądu administracyjnego O/Z w Rzeszowie z wnioskiem o uchylenie tejże decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji jako wydanej z naruszeniem art. 23 § 1, § 7 art. 29, art. 85 Kodeksu celnego, art. 12 ust.6 i 8 Protokołu 4, Decyzji Rady Stowarzyszenia nr 1/96 między Wspólnotami Europejskimi i Państwami Członkowskimi, a Rzeczpospolitą Polską /M.P nr 10 poz. 74/, art. 17 ust.5 Układu Europejskiego, art. 187, art. 197 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.

Skarżący zarzucili, że skoro podstawą ustalenia należności celnych jest stan towaru w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego to w przypadku towaru używanego decydujące są cechy tegoż towaru w momencie importu, a nie mają znaczenia cechy posiadane w momencie wyprodukowania i wobec tego powoływanie się przez organy celne na wyprodukowanie przedmiotowego samochodu jako ambulansu są bezpodstawne, a kuriozalne jest powoływanie się na naklejki na szybach z napisem "ambulans". Organy celne powołały się wybiórczo na wnioski zawarte w powołanych ocenach technicznych, bo w każdej z nich biegli stwierdzili, że importowany samochód jest samochodem ciężarowym; o takim rodzaju tego samochodu świadczą także w ocenie skarżących inne dokumenty zgromadzone w sprawie, a mianowicie szwedzki dowód rejestracyjny i świadectwo EUR.1. Skarżący wskazali też, że do pozycji 8703 klasyfikuje się samochody zasadniczo przeznaczone do przewozu osób, a przedmiotowy samochód tego warunku nie spełnia ponieważ ma on kabinę kierowcy z dwoma miejscami siedzącymi i wyraźnie oddzieloną część ładunkową bez miejsc siedzących. Analogiczny układ konstrukcyjny ma każdy samochód ciężarowy, a oczywistym jest że samochód, w którym oprócz kierowcy może być przewożona jedna osoba nie może służyć zasadniczo do przewozu osób. Przedmiotowy samochód musi więc być w ocenie skarżących zaliczony do pozycji 8704, gdyż do tej pozycji – zgodnie z opiniami klasyfikacyjnymi Światowej Organizacji Celnej – zaliczane są np. bankowozy służące do transportu wartościowych towarów i analogiczna sytuacja występuje w stosunku do samochodu importowanego. Skarżący wskazali, że samochód ten nie posiada żadnego z elementów wyposażenia typowego dla ambulansu /np. sygnalizacja świetlna lub dźwiękowa, stosowne urządzenia itd./, w części ładunkowej nie ma żadnej aparatury.

Jeśli chodzi o wartość celną przedmiotowego samochodu to skarżący zarzucili brak jakichkolwiek podstaw do odrzucenia przez organy celne jego wartości transakcyjnej. Wartość transakcyjna nie może być bowiem utożsamiana z wartością rynkową, a dowodem na ustalenie wartości transakcyjnej będzie najczęściej faktura. Zakwestionowanie tej wartości może nastąpić jedynie przez porównanie ceny z innymi cenami transakcyjnymi stosowanymi na rynku z którego dany towar pochodzi, a takiego porównania organy celne nie dokonały, lecz oparły się na opinii biegłego. W sprawie zostały wydane trzy opinie i w każdej z nich wartość samochodu została oszacowana znacząco niżej niż przyjęły to organy celne tj. 22.800 zł, 26.912,60 zł i 23.000 zł. Organy celne nie uwzględniły indywidualnych cech importowanego pojazdu tj. jego uszkodzeń i znacznego stopnia zużycia, a oparły się wartości średniej – katalogowej, co jest niedopuszczalne. Ponadto dla celów obliczenia wartości celnej organy celne przyjęły stawkę podatku akcyzowego w wysokości 3,1% bez żadnego uzasadnienia tej kwestii, a przecież samochody tej marki nie są produkowane w Polsce i wobec tego "poruszające się po drogach w Polsce" musiały być przedmiotem importu i z tego względu w ich cenę /wartość rynkową/ wkalkulowane zostały podatki importowe, a w tym podatek akcyzowy. Skoro więc podatek akcyzowy został wyliczony według stawki 65%, to według takiej samej stawki powinien być odliczony przy ustalaniu wartości celnej, bo nie istnieją żadne przesłanki do różnicowania tych stawek.

Dyrektor Izby Celnej w piśmie z dnia 14 stycznia 2004r. powołał się na zaistnienie przesłanki do wznowienia postępowania w oparciu o art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej, a mianowicie uzyskanie wyników weryfikacji świadectwa EUR.1 nr [...] .

Do pisma tego dołączono oryginał przedmiotowego świadectwa, wniosek Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2003r. do "B" /bez tłumaczenia/ oraz pismo Głównego Urzędu Ceł w Szwecji z dnia 13 października 2003r. /z tłumaczeniem/, w którym poinformowano, że przeprowadzona weryfikacja wymienionego wyżej świadectwa EUR.1 wykazała, iż "przedmiotowa ciężarówka nie spełnia wymogów dotyczących preferencyjnego pochodzenia towarów zgodnie z protokołem Nr 4 umowy zawartej pomiędzy Unią Europejską a Polską. Pieczęć figurująca na tym oświadczeniu jest prawdziwa".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 18 listopada 2004r. – sygn. akt SA/Rz [...], oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd między innymi wskazał, iż organ celny zgodnie z prawem skorzystał z procedury sprawdzającej przewidzianej w protokole nr 4 Układu Europejskiego /Dz.U. nr 11 poz. 38 z 1994r. z późn. zm./ i nie miał wpływu na datę otrzymania wyniku sprawdzenia, a równocześnie nie miał podstaw do zawieszania postępowania celnego – odwoławczego. Stąd też Sąd uznając, że wskazana przesłanka wznowieniowa – oczywiście niezależnie od jej zasadności – nie jest skutkiem naruszenia prawa przez organ, tym samym nie zakwestionował zaskarżonej decyzji na podstawie powołanego wyżej przepisu co - w ocenie Sądu – nie stoi na przeszkodzie w ewentualnym podjęciu stosownego postępowania przez organ celny.

A.M., B.S. i R.R.– wspólnicy spółki cywilnej "A" w K. wnieśli skargę kasacyjną od wyżej opisanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 listopada 2004r.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 1 czerwca 2005r. – sygn. akt I GSK [...], uchylił zaskarżony wyrok; uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2003r. Nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2002r. co do ustalenia wartości celnej i oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Oddalenie skargi dotyczy zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w zakresie klasyfikacji taryfowej (k.9 uzasadnienia wyroku NSA).

Następnie Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia [...] września 2005r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2002r. nr [...], uchylił tę decyzje w części dotyczącej ustalonej wartości i w tym zakresie określił wartość towaru na 31.670,82 SEK, określił wartość celną na 13.970,00zł.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli wspólnicy spółki cywilnej "A".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, nieprawomocnym wyrokiem z dnia 4 maja 2006r., - sygn. akt I SA/Rz [...], oddalił skargę.

Dyrektor Izby Celnej, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...], na podstawie art. 240 § 1 pkt 5, art. 241 § 1, art. 243 § 1 i § 2, art. 244 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 262, art. 262² § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz.U. z 2001r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. "Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne" (Dz.U. Nr 68, poz. 623), wznowił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia stawki celnej od używanego samochodu ciężarowego marki MERCEDES BENZ, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...].

Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia [...] października 2005r. nr [...], na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 w związku z art.240 §1 pkt 5, art. 244 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, art.2 § 2, art.3 § 1 pkt 2 i pkt 8, art.6 § 1 i § 2, art. 1 3 § 1 i 4, art.20 § 1 i 2, art.83 § 1 i 3, art.85 § 1, art.262, art.209, art.222 § 1, art.262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r.- Kodeks celny (tekst jednolity Dz.U. Nr 75, poz.802 z 2001r. ze zm.), art.26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. "Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne" (Dz.U. Nr 68, poz.623 z 2004r.), art.32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego (zał. do Dz.U. Nr 104 poz.662 z 1997r. ze zm.), §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 146, poz. 1639 z 2001r. ze zm.), §11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. nr 130, poz. 851 z 1997r. ze zm.), po wznowieniu z urzędu postępowania postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005r., uchylił swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2003r. numer [...] w części dotyczącej stawki celnej oraz kwoty długu celnego i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że

1) określił stawkę celną w wysokości 35% min. 2500 EUR/szt.

2) określił kwotę długu celnego w wysokości 10142,80 PLN.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektora Izby Celnej wskazał, że zgodnie z przepisem art. 13 § 1 KC, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Stawki celne obniżone są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania (art. 13 § 4 KC).

Postanowienia wstępne (część A - stawki celne) Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001r., oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. nr 117, poz. 1250, ze zm.) normują zasady stosowania stawek celnych oraz ich rodzaje.

Podstawowym kryterium do wyboru prawidłowej stawki celnej jest pochodzenie towaru, które według przepisów KC (Tytuł II Elementy Kalkulacyjne, Dział II Pochodzenie Towarów) można podzielić na dwie kategorie: preferencyjne i niepreferencyjne. W imporcie towarów podział taki dokonywany jest w zależności od tego jakie środki taryfowe zostaną zastosowane, np. gdy stosowana jest stawka obniżona, wówczas dokumentowanie pochodzenia towaru zalicza się do kategorii pochodzenia preferencyjnego i następuje w ramach odpowiedniej umowy o wolnym handlu (art.20 KC). W przypadku gdy nie mają zastosowania stawki obniżone lub preferencyjne (DEV, LDC), wówczas wystarczające jest określenie i dokumentowanie pochodzenia towaru w oparciu o metody niepreferencyjne (art. 15 KC). W myśl ust.5 części A (stawki celne) Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001r., stawki celne obniżone wynikające z zawartych umów o strefach wolnego handlu z zastrzeżeniem ust.6, stosuje się do niektórych towarów pochodzących m.in. z państw członkowskich Unii Europejskiej. Ust.6 stanowi, iż w sytuacji gdy na towary pochodzące z państw, o których mowa w ust.5 nie została określona obniżona stawka celna lub nie zostało udokumentowane pochodzenie towarów zgodnie z wymogami określonymi w umowach, o których mowa w tym przepisie, stosuje się stawki celne konwencyjne lub stawki celne autonomiczne jeżeli są niższe niż konwencyjne.

Umową, mającą zastosowanie w niniejszej sprawie jest Układ Europejski, określający w art. 13 i art. 16 Protokołu nr 4 wymogi, których spełnienie jest niezbędne dla uzyskania przez polskiego importera preferencji celnych w postaci stawek celnych obniżonych UE.

Zgodnie z art. 16 Protokołu nr 4 UE produkty korzystają z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia dowodu pochodzenia (m.in. świadectwa przewozowego EUR.1). Natomiast art. 13 tegoż Protokołu uzależnia przyznanie preferencji od udokumentowania bezpośredniego przywozu do Polski towarów z obszaru Wspólnoty.

Wobec tego, tylko jednoczesne spełnienie następujących warunków daje możliwość zastosowania obniżonej stawki celnej UE wobec sprowadzonego towaru:

- określenie stawek obniżonych,

- prawidłowe udokumentowanie pochodzenia,

- bezpośredniego przywozu.

Jednocześnie przepis art. 32 Protokołu nr 4 umożliwia dodatkowe sprawdzanie dowodów pochodzenia (świadectwa EUR. l lub deklaracji na fakturze) przez władze celne kraju importera.

W przedmiotowej sprawie weryfikacja dowodu pochodzenia przeprowadzona przez władze celne Szwecji dała wynik negatywny, czyli towar objęty przedmiotowym świadectwem nie może być uważany za pochodzący i tym samym nie może korzystać z preferencji wynikających z umowy Układ Europejski. Brak statusu pochodzenia preferencyjnego towaru stanowi nową okoliczność, którą istniała już w dniu wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2003r. Nr [...] lecz nie była znana organowi celnemu. Był zatem przesłanką do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § l pkt5 Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej w/w decyzją.

Istota dalszego postępowania organu celnego, który uzyskał negatywny wynik weryfikacji sprowadza się do ustalenia prawidłowej stawki celnej na towar, który został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonej stawki celnej określonej dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa status ten nie przysługuje.

W świetle prawa polskiego uzyskany w trakcie postępowania odwoławczego negatywny wynik weryfikacji od władz celnych kraju eksportera ma walor dokumentu urzędowego, o jakim mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 KC, a to z uwagi na postanowienia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zawarte w art. 87 ust. 1 i art. 89 ust. 1. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości co do twierdzeń szwedzkich władz celnych spoczywa na Stronie postępowania. Jednak w trakcie prowadzonego postępowania Strona nie przedstawiła przeciwdowodu, w formie określonej przez art. 32 Protokołu 4. Mogłoby to nastąpić jedynie przez anulowanie dotychczasowej informacji o przeprowadzonej weryfikacji i ponowne poświadczenie pochodzenia towarów przez władze celne kraju eksportu.

Jak wcześniej wskazano, brak możliwości przyjęcia stawek preferencyjnych do określenia kwoty wynikającej z długu celnego skutkuje tym, że w celu stosowania taryfy celnej (wybór odpowiedniej stawki celnej) należy zastosować metody niepreferencyjne.

W przedmiotowej sprawie zarówno deklaracja eksportera na fakturze jak i świadectwo przewozowe EUR. 1 nr [...] , z uwagi na brak statusu preferencyjnego towaru, zostały sporządzone nierzetelnie, gdyż bezprawnie potwierdzają pochodzenie preferencyjne. W związku z tym należy odmówić im wiarygodności również w celu ustalenia pochodzenia niepreferencyjnego. Na ustalenie prawidłowego regionu pochodzenia pozwala natomiast trwałe oznaczenie na towarze, tj. nr VIN sprowadzonego pojazdu [...] - kraj pochodzenia - Niemcy. Wobec tego do określenia kwoty wynikającej z długu celnego zastosowano stawkę celną autonomiczną - 35% wartości celnej, minimum 2500 EUR/szt. odpowiadającą kodowi PCN 870323909, zgodnie z Taryfą celną obowiązującą w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego tj. stanowiącą załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 200Ir. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz.1639 z 2001 r. ze zm.). Kwota cła obliczona z zastosowaniem stawki celnej ad walorem 35% wartości celnej (13.970,OOPLN) wynosi 4889,50 PLN, natomiast z zastosowaniem stawki min.2500 EUR/szt – 10.142,80 PLN (kurs obowiązujący w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego 1EUR = 4,0571 PLN). Zatem w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie stawka min.2500 EUR/szt., a kwota należnego cła wynosi 10.142,80 PLN.

Dyrektor Izby Celnej zaznaczył ponadto, iż określając adresata niniejszej decyzji uwzględniono, iż aktualnie wspólnikami Spółki Cywilnej "A" są: A.M., B.S. oraz R.R., co wynika z aneksu z dnia 5 grudnia 2003r. do umowy S.C. "A" z dnia 11 czerwca 1991r., przesłanej przez Stronę za pismem z dnia 16 sierpnia 2005r.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli wspólnicy Spółki cywilnej "A", a Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 240 § 1 pkt 5, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, art. 2 § 2, art. 3 § 1 pkt 2 i pkt 8, art. 6 § 1 i § 2, art. 13 § 1 i 4, art. 20 § 1 i 2, art.83 § 1 i 3, art.85 § 1, art.209 § 1 pkt 1, § 2 i 3, art.222 § 1, art. 262, art. 2621 § 1, art. 2622 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r.- Kodeks celny, art.32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego (zał. do Dz.U. z 1997r. Nr 104 poz.662 z późn. zm.), §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. z 2001r. Nr 146, poz.1639 z późn. zm.), § 11 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. z 1997r., nr 130 poz.851 ze zm.), w zw. z art. 26 ustawy z dnia marca 2004r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2005r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Dyrektora Izby Celnej odnosząc się do twierdzenia Strony, iż wynik weryfikacji świadectwa przewozowego EUR. 1 [...] nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż jest sprzeczny z deklaracją eksportera na fakturze nr 8.9.02, która nie została poddana weryfikacji, stwierdził, że weryfikacji przedmiotowego świadectwa EUR. 1 dokonano w oparciu o procedurę sprawdzenia określoną art.32 Protokołu nr 4, gdzie wskazano, że wyniki weryfikacji muszą umożliwić wyraźne ustalenie, czy sprowadzone produkty można uznać za pochodzące i ewentualnie, czy spełniają inne wymogi Protokołu. Jednocześnie nawet w przypadku braku odpowiedzi władz celnych kraju eksportera w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia lub uzyskanie odpowiedzi nie zawierającej wystarczających informacji do ustalenia rzeczywistego pochodzenia produktów powoduje, że władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Zasadniczą kwestią jaka jest rozstrzygana w wyniku weryfikacji, w świetle postanowień Protokołu nr 4 jest pochodzenie produktu. Ponadto w punkcie 2 art.32 wyszczególniono, jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o weryfikację dowodów pochodzenia, cyt." ...świadectwo przewozowe EUR. 1 i fakturę ...". Takie też dokumenty zostały faktycznie przesłane łącznie z wnioskiem z dnia 29 maja 2003 skierowanym do szwedzkich władz celnych. Nie można zatem stwierdzić, iż deklaracja na fakturze nie została poddana weryfikacji.

W mniejszej sprawie uznano, że zarówno świadectwo EUR. 1 jak i deklaracja na fakturze potwierdzają nieprawdę i zostały sporządzone nierzetelnie, gdyż bezprawnie potwierdzają pochodzenie preferencyjne. Taki stan rzeczy jest konsekwencją wyników weryfikacji, które jednoznaczne wskazują na brak statusu pochodzenia preferencyjnego sprowadzonego samochodu.

Tym samym w niniejszej sprawie zostały zastosowane autonomiczne stawki celne podwyższone.

Strona w odwołaniu podnosi argument, iż wynik weryfikacji świadectwa przewozowego EUR.1 [...] nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż importer nie był zobowiązany do przedstawienia świadectwa, a dla ustalenia preferencyjnego pochodzenia towaru wystarczyła deklaracja na fakturze.

Organ administracji ocenia na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, czy dana okoliczność faktyczna - w tym przypadku czy dany towar ma preferencyjne pochodzenie - została udowodniona, czy nie.

Stosownie do postanowień art. 122 Ordynacji podatkowej organy celne w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 187 § 1 organy są obowiązane zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 191 Ordynacji podatkowej stanowi, iż organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Mając powyższe na uwadze brak jest podstaw do wyłączenia w niniejszej sprawie, zgodnie z sugestią Strony, części materiału dowodowego w postaci świadectwa pochodzenia.

Podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów. Przyjęcie koncepcji oparcia postępowania na zasadzie swobodnej oceny dowodów uzasadnia to, by organ przy ustalaniu prawdy na podstawie materiału dowodowego nie był skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i mógł swobodnie, tj. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego w danej sprawie ustalić stan faktyczny.

Zgodnie z zapisem § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. z 1997r. nr 130, poz.851 ze zm.) została określona w załączniku (wykaz nr 3) grupa towarów, które musiały być dokumentowane w zakresie pochodzenia tylko i wyłączne świadectwem.

W pozostałych przypadkach, na co należy zwrócić szczególną uwagę poza świadectwem pochodzenia mogą być to także inne dowody min.: faktury, specyfikacje towarów, kontrakty, świadectwa jakości lub inne dokumenty urzędowe, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru. Poza, a więc nie z jego wyłączeniem, gdy przedmiotowy dokument został przedstawiony. Należy również ponownie zauważyć, iż do weryfikacji przesłano zarówno świadectwo przewozowe EUR. 1 jak i fakturę.

Mając na względzie całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodnego, Dyrektor Izby Celnej odmówił wiarygodności zarówno świadectwu pochodzenia jaki i fakturze.

Odnośnie zarzutu Strony, iż brak jest możliwości przedstawienia przeciwdowodu na wynik weryfikacji dokonywanej w myśl art.32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego z tego względu, iż przepis ten nie określa trybu przeprowadzenia przeciwdowodu oraz jego formy, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił:

Wyniki weryfikacji zawarte w piśmie szwedzkich władz celnych znak [...] z dnia 13 października 2003r. i na odwrocie świadectwa EUR. l [...] , zgodnie z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, są dokumentami urzędowymi sporządzonymi w formie określonej przepisami prawa. Stanowią zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, gdyż przepis ten stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania (§2). Dokumenty urzędowe stwarzają dwa domniemania: po pierwsze zgodności z prawdą tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (prawdziwości) i po drugie pochodzenia od organu (jednostki), który widnieje na dokumencie jako jego wystawca (por. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Oficyna V Wydawnicza "Unimex", Wrocław, 1998, str. 182). W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że dokument jest prawdziwy, jeżeli łącznie spełnia trzy warunki:

- został wystawiony przez kompetentny organ,

- treść dokumentu odpowiada rzeczywistości,

- dokument posiada niezmienioną treść, taką jaką nadał mu wystawca

(B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 1996).

Stosownie do postanowień art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, uregulowania z § 1 i § 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów, bowiem moc dowodowa dokumentu urzędowego nie może być absolutna, gdyż godziłoby to w zasadę prawdy obiektywnej (Jan Zimmermann, Ordynacja Podatkowa, Komentarz, Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, str. 113). Powyższe oznacza, że ustawodawca wyposażył strony postępowania w uprawnienie do przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego między innymi w sytuacji, gdy treść dokumentu nie odpowiada rzeczywistości.

W rozpoznawanych sprawach ciężar obalenia domniemania prawdziwości, co do twierdzeń szwedzkich władz celnych spoczywał na skarżących, jednak nie przedstawili przeciwdowodu, w formie określonej przez art. 32 Protokołu 4. Może to nastąpić jedynie przez anulowanie dotychczasowej informacji o przeprowadzonej weryfikacji i ponowne poświadczenie pochodzenia towarów przez władze celne kraju eksportu, bowiem przepisy Protokołu nr 4 UE nie stwarzają możliwości kwestionowania przez organy celne kraju importera uzyskanych tą drogą wyników sprawdzenia dowodów pochodzenia i są zobligowane do odmowy preferencyjnego traktowania produktów w przypadku, gdy brak jest ze strony władz celnych kraju eksportu potwierdzenia statusu pochodzenia preferencyjnego produktu, zarówno w przypadku braku odpowiedzi jak i zakwestionowania takiego pochodzenia. Skoro więc weryfikacja dała wynik negatywny przez ustalenie, że przedmiotowy towar nie spełnia wymagań Protokołu 4 Układu Europejskiego, to istnieje obligatoryjna powinność odmówienia preferencyjnego traktowania.

Bez znaczenia dla zastosowania preferencji w postaci stawki obniżonej w Polsce ma zatem wniosek strony o ponowną weryfikację.

Istotnym jest również wymóg stosowania stawek celnych obniżonych na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania (art. 13 § 4 Kodeksu Celnego). Otóż wnioskując o takie stawki celne zgłaszający godzi się przecież na stosownie przepisów i wszelkich procedur umożliwiających skorzystanie z takich preferencji. Jest to m.in.: procedura weryfikacji, a w szczególności zasada, iż dowód pochodzenia jest wystawiany przez eksportera i to on jest odpowiedzialny za przedkładanie władzom celnym kraju eksportera, dowodów poświadczających prawdziwość deklaracji na fakturze czy też świadectwie EUR. 1.

Importer tym samym bierze na siebie ryzyko negatywnej weryfikacji i może dowodzić swych twierdzeń za pośrednictwem eksportera, który wystawił nieprawidłowy dowód pochodzenia.

Odnośnie zarzutu Strony, iż organ celny nie uwzględnił pochodzenia preferencyjnego oraz niepreferencyjnego w oparciu o kraj pochodzenia wynikający z kodu VIN pojazdu oraz zaświadczenia producenta pojazdu o miejscu jego wyprodukowania, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż bez znaczenia dla zastosowania preferencji w postaci stawki obniżonej w Polsce jest dołączone zaświadczenie producenta pojazdu o miejscu jego wyprodukowania.

Przedmiotowy dokument może mieć natomiast- w myśl art. 32 ust.2 i w związku z art. 17 i art.21 Protokołu 4 - istotne znaczenie dla eksportera, który zobowiązany jest do przedłożenia na żądanie władz celnych kraju eksportu, wszystkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów, wypełnienia innych wymogów Protokołu oraz udostępnienia do kontroli ksiąg rachunkowych. Importer jest zatem zależny w tym przypadku od działań eksportera i do niego winien kierować uwagi co do braku pozytywnej weryfikacji przedmiotowych dokumentów. Bez znaczenia dla możliwości stosowania stawki obniżonej pozostaje także trwałe oznaczenie na towarze, tj. nr VIN sprowadzonego pojazdu [...], z którego wynika kraj pochodzenia - bowiem w myśl art. 16 Protokołu 4 produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski (...) z postanowień Umowy tylko pod warunkiem przedłożenia świadectwa EUR. 1 lub sporządzonej w określonej formie deklaracji na fakturze.

Ze względu na wynik weryfikacji i wskazaną wyżej nierzetelność świadectwa EUR 1 oraz deklaracji na fakturze, dowody te nie mogą być również przyjęte jako podstawa do określenia pochodzenia niepreferencyjnego. Takie stanowisko wynika z zasady swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 191 Ordynacji podatkowej.

Natomiast odnośnie zarzutu nieuwzględnienia trwałego oznaczenia na towarze w postaci numeru VIN sprowadzonego pojazdu, z którego wynika kraj pochodzenia dla celów niepreferencyjnych stwierdzić należy, iż jest on całkowicie niesłuszny z uwagi na fakt, iż wbrew twierdzeniom strony, numer ten stanowił podstawę ustalenia kraju pochodzenia dla celów zastosowania stawki niepreferencyjnej. Znalazło to wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2006r. wnieśli wspólnicy s.c. "A" w K.(A.M., B.S., R.R.) poprzez pełnomocnika.

Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. naruszenie przepisu art. 13 § 4 Kodeksu celnego, § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851, ze zm.); § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 146, poz. 1639, ze zm.), jak również art. 21 ust. 1 oraz art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego oraz naruszenie przepisów postępowania celnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przez organ celny art. 120, 121 § 1, 122, 123 § 1, 180, oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wnieśli o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo,

2. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podano, że strona dostarczyła świadectwo przewozowe EUR 1 nr [...] , wystawione retrospektywnie właśnie z uwagi na działanie organów celnych. Gdyby działanie to było działaniem zgodnym z prawem, świadectwo to nie pojawiłoby się w postępowaniu celnym jako środek dowodowy. Należy zatem przyjąć, że świadectwo przewozowe EUR 1 nr [...] nie może stanowić dowodu w postępowaniu celnym, gdyż jego wystawienie zostało spowodowane niezgodnym z prawem działaniem organu celnego. Odwoływanie się do wskazanego dokumentu (i jego weryfikacji) narusza zatem przepis art. 21 ust. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego.

W wypadku weryfikacji dowodów pochodzenia przez władze celne kraju eksportu jej przedmiotem powinna być faktura dokumentująca zakup importowanego towaru, a nie świadectwo przewozowe EUR 1 nr [...] . Tej konstatacji nie może zmienić okoliczność, że organ celny występując z wnioskiem o weryfikację świadectwa przewozowego EUR 1 nr [...] dołączył także kopię faktury. Przedmiotem bowiem wniosku była weryfikacja świadectwa przewozowego EUR 1 nr [...] , a nie samego pochodzenia towaru. Skoro proces weryfikacji - zgodnie z art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego - odnosi się do dowodów pochodzenia towarów, a nie samych towarów (a więc przedmiotem sprawdzenia jest dokument wskazujący określoną okoliczność, a nie ta okoliczność), to niezwykle istotne jest aby właściwie wskazać przedmiot takiej weryfikacji (świadectwo przewozowe lub faktura). W wypadku bowiem wad formalnych dokumentu poddawanego weryfikacji może okazać się, że towar spełnia wymogi odnośnie pochodzenia, natomiast dokument potwierdzający tę okoliczności już nie. Może również wystąpić sytuacja, w której wady formalne zawiera np. świadectwo przewozowe, a nie zawiera ich faktura (strona skarżąca zauważa ponadto - co zostanie poniżej wykazane - że dokonana weryfikacja świadectwa EUR 1 przez szwedzkie władze celne nie wskazuje na rodzaj uchybień). Stąd, co już podkreślano, istotne jest właściwe wskazanie przedmiotu weryfikacji. W niniejszej sprawie organ celny uznał za dowód dokument, który nie powinien w ogóle w niej wystąpić. Konstatacja ta dotyczy zarówno świadectwa przewozowego EUR 1 nr [...] , jak i negatywnej jego weryfikacji. Takie postępowanie narusza dodatkowo art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz art. 180 Ordynacji podatkowej poprzez dopuszczenie dowodu uzyskanego na podstawie bezprawnych działań organów celnych.

Organ celny w zaskarżanej decyzji domaga się od strony przedstawienia przeciwdowodu w formie określonej przez art. 32 Protokołu 4, celem obalenia prawdziwości wyniku weryfikacji świadectwa przewozowego EUR 1. Powołana regulacja wskazuje procedurę weryfikacji dokumentów potwierdzających preferencyjne pochodzenie towaru. Procedura ta przebiega jednak pomiędzy organami celnymi obu zainteresowanych państw. Art. 32 Protokołu 4 nie wskazuje, w jaki sposób strona miałaby przeprowadzić powołany w zaskarżanej decyzji przeciwdowód. W rezultacie powoływanie się na nie przedstawienie "przeciwdowodu z formie określonej przez art. 32 Protokołu 4" nie znajduje podstaw prawnych. Takie działanie organu celnego narusza zatem art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez uzależnianie skutków prawnych od działań strony, których ta - obiektywnie rzecz biorąc - podjąć nie mogła.

Dodać należy, że pismem z dnia 2 marca 2004r. strona skarżąca wystąpiła o ponowną weryfikację świadectwa przewozowego EUR 1 [...] , z uwagi na niewyjaśnienie przez władze celne kraju eksportu podstaw odmowy uznania świadectwa przewozowego za właściwe (miało to miejsce przed wydaniem orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny).

Pismem z dnia 13 października 2003 r. ([...]) szwedzkie władze celne uznały, że "przeprowadzona weryfikacja wskazuje, że na podstawie przedstawionych dokumentów przedmiotowa ciężarówka nie spełnia wymogów dotyczących preferencyjnego pochodzenia towarów zgodnie z protokołem Nr 4 umowy zawartej pomiędzy Unią Europejską a Polską. Pieczęć figurująca na tym oświadczeniu jest prawidłowa". Jednocześnie na odwrocie świadectwa EUR 1, jako rezultat weryfikacji szwedzkie władze celne wskazały - punkt 14 - "nie spełnianie wymogów autentyczności i adekwatności (dokładności)". Tak sformułowany wynik weryfikacji nie wskazuje jakiegokolwiek uzasadnienia zajętego stanowiska. Nie pozwala zatem stronie na ustosunkowanie się do niego. W rezultacie nie wiadomo, czy przyczyną odmowy wiarygodności świadectwa przewozowego EUR 1 o numerze [...] z dnia 24 listopada 2002r. dotyczącego samochodu ciężarowego marki Mercedes-Benz o numerze identyfikacyjnym [...] było niespełnienie wymogów autentyczności, czy też wymogów dokładności.

W myśl art. 33 Protokołu 4 Układu Europejskiego, we wszystkich przypadkach rozstrzyganie sporów między importerem i władzami celnymi kraju importu odbywa się w oparciu o ustawodawstwo tego kraju. Dokonana przez szwedzkie władze celne weryfikacja świadectwa pochodzenia towaru EUR 1 o numerze [...] z dnia 24 listopada 2002r. ma charakter aktu administracyjnego. Ustawodawstwo polskie wymaga, aby tego typu akt administracyjny zawierał uzasadnienie. W przeciwnym wypadku importer nie ma żadnej możliwości obrony swych praw.

W przedmiotowej sprawie - co już wykazano - przeprowadzona przez szwedzkie władze celne weryfikacja świadectwa przewozowego EUR 1 nie wskazuje dlaczego wiarygodność tego dokumentu jest kwestionowana. Tym bardziej, że podany przez polski organ celny powód tego stanu rzeczy (użyta pieczęć) nie został potwierdzony przez władze celne kraju eksportera.

Nie można uznać za wystarczające uzasadnienia stanowiska władz celnych kraju eksportu samego zaznaczenia pola 14 na odwrocie świadectwa przewozowego. Obejmuje ono dwie różne podstawy nieuznania pochodzenia towaru objętego świadectwem EUR 1. W rezultacie korespondencja szwedzkich władz celnych winna wyjaśniać, która z tych dwóch podstaw nieuznania świadectwa ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Brak takiego wskazania nie pozwala importerowi na jakiekolwiek odniesienie do zaistniałej sytuacji i podjęcia ewentualnych działań zmierzających do doprowadzenia do "anulowania dotychczasowej informacji i ponownego poświadczenia pochodzenia towarów" - jak oczekuje tego organ celny. Co więcej władze celne nie mogą dokonywać tak arbitralnych ustaleń bez możliwości udziału (wypowiedzenia się) strony. W oczywisty sposób narusza to przepisy art. 121 § 1 oraz 123 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ustalenia dokonane przez szwedzkie władze celne w oczywisty sposób kłócą się ze stanem faktycznym sprawy. Oficjalny przedstawiciel firmy "C" w Polsce, "D" sp. z o.o. w piśmie z dnia 9 lutego 2004r. ([...]) jednoznacznie ustalił, że samochód marki Mercedes-Benz typ 124.008 model 280E o fabrycznym numerze identyfikacyjnym [...] został wyprodukowany w roku 1995 w zakładach w B. w Niemczech. Powyższe wskazuje bez żadnych wątpliwości, że importowany towar pochodzi z terytorium Unii Europejskiej i w ten sposób powinien zostać zakwalifikowany.

Do wniosku o ponowną weryfikację świadectwa przewozowego strona dołączyła wyżej wskazane zaświadczenie producenta importowanego samochodu wskazujące, że został on wyprodukowany w Niemczech.

Analogicznych ustaleń dokonuje Dyrektor Izby Celnej w zaskarżanej decyzji w oparciu o nr VIN sprowadzonego samochodu. W rezultacie niespornym jest, że importowany samochód został wyprodukowany w Niemczech, a więc na terytorium Unii Europejskiej.

Dyrektor Izby Celnej odrzucił wszelkie dowody wskazujące na powyższą okoliczność. Oparł się wyłącznie na negatywnej weryfikacji świadectwa przewozowego EUR 1 nr [...] , dokumentu, który - jak wykazano - w ogóle nie powinien w sprawie występować, a zatem nie można uznać go za dopuszczalny środek dowodowy. Takie postępowanie narusza wskazane na wstępie przepisy Ordynacji podatkowej, regulujące postępowanie celne.

Dostrzec należy, że wynik weryfikacji przedmiotowego świadectwa jest sprzeczny z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, co więcej powoływanie się na niego narusza przepis art. 21 ust. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego.

Ponadto w myśl § 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dowodem pochodzenia towaru może być np. faktura, o ile jest w niej umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, jako że na fakturze nabycia importowanego samochodu widnieje deklaracja wskazująca na Niemcy jako kraj pochodzenia. Organ celny w zaskarżanej decyzji dopuścił się także naruszenia powołanego przepisu, co było wynikiem ograniczenia uznanego za wiarygodny materiału dowodowego do negatywnej weryfikacji świadectwa przewozowego EUR 1.

Organ celny winien zatem zastosować obniżoną stawkę celną, skoro niesporne jest pochodzenie importowanego towaru. Brak zastosowania obniżonej stawki celnej skutkuje naruszeniem art. 13 § 4 Kodeksu celnego oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 w sprawie ustanowienia Taryfy celnej.

Reasumując, podstawą zaskarżanej decyzji była wyłącznie negatywna weryfikacja świadectwa przewozowego EUR 1 nr [...] , dokonana przez szwedzkie władze celne. Jak wyżej wywiedziono, w przedmiotowej sprawie świadectwo przewozowe nie powinno zostać w ogóle uznane za dowód, wobec "przyjęcia" go przez organ celny w wyniku działań bezprawnych, co zostało potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2005r., l GSK [...]. Wszelkie inne dowody zgromadzone w sprawie jednoznacznie wskazują na pochodzenie importowanego towaru z terytorium Niemiec, a więc Unii Europejskiej. Organ celny dokonał dowolnej oceny dowodów, co więcej nie wystąpił o uzasadnienie stanowiska szwedzkich władz celnych, bezkrytycznie je aprobując.

W odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi.

Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, a nadto – odnosząc się do zarzutów skargi – dodał, że powołanie przez Stronę Skarżącą art.33 Protokołu 4 Układu Europejskiego stanowiącego, iż rozstrzyganie sporów między importerem i władzami celnymi kraju importu odbywa się w oparciu o ustawodawstwo tego kraju, i sentencja Strony że w związku z tym dokonana przez szwedzkie władze celne weryfikacja świadectwa pochodzenia towaru EUR l o numerze [...] z dnia 24 listopada 2002r. mająca charakter aktu administracyjnego powinna zgodnie z ustawodawstwem polskim zawierać uzasadnienie, nie znajduje potwierdzenia w orzecznictwie administracyjnym.

W wyroku z dnia 3 grudnia 2004r. sygn. akt GSK 1114/04 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zagadnienie weryfikacji dowodów pochodzenia jest unormowane w art. 32 Protokołu Nr 4 w sposób zupełny i postanowienia Protokołu Nr 6 Układu Europejskiego nie znajdują w tej sprawie zastosowania. Także zawarte w art. 33 Protokołu Nr 4 odesłania do prawa krajowego, jako podstawy rozstrzygnięcia sporów miedzy importerem a organem celnym, nie dotyczy dokumentowania weryfikacji dowodów pochodzenia dokonanej przez organ celny kraju eksportera.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu wznowieniowym, stąd też kontroli Sądu podlega – w pierwszym rzędzie – kwestia, czy istotnie w niniejszej sprawie dopuszczalne było i uzasadnione wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...].

Dyrektor Izby Celnej jako podstawę wznowienia wskazał przesłankę z art. 245 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej tj. ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, ale nie znanych organowi, który tę decyzję wydał. Zastosowanie powyższego przepisu możliwe jest, kiedy: ujawnione zostały nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody tzn. nowo odkryte albo po raz pierwszy zgłoszone lub ujawnione, te ujawnione nowe dowody lub okoliczności faktyczne istniały już w dacie wydania decyzji, ale nie były wówczas znane organowi; zaznaczyć przy tym należy, że przepis powyższy nie wskazuje /nie różnicuje/ przyczyn braku wiedzy organu o tych okolicznościach lub dowodach, czyli w istocie obojętnym jest z jakich powodów nie były one organowi znane.

W przedmiotowej sprawie organ przyjął, iż określona w powyższym przepisie podstawa wznowienia wystąpiła, a jest nią brak statusu pochodzenia preferencyjnego towaru (nowa okoliczność), która istniała już w dniu wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2003r., nr [...], lecz nie była znana organowi celnemu. Dopiero weryfikacja dowodu pochodzenia przeprowadzona przez władze celne Szwecji wykazała, iż przedmiotowy samochód nie może być uważany za pochodzący.

Stanowisko organu jest prawidłowe.

W związku z podnoszonymi zarzutami w skardze, należy wyjaśnić, że Układ Europejski jest umową ratyfikowaną ogłoszoną w Dzienniku Ustaw RP (Dz.U. 1994r., Nr 11 poz. 38). Odrębnej ratyfikacji i ogłoszeniu podlegał także Protokół Nr 4 w brzmieniu, znajdującym w niniejszej sprawie zastosowanie, nadanym Porozumieniem podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. (Dz.U. 1997r., Nr 104, poz. 662). Ponadto ratyfikacja Układu Europejskiego została poprzedzona zgodą wyrażoną w ustawie z dnia 4 lipca 1992r. o ratyfikacji... (Dz.U. 1992r. Nr 60 poz. 302), a kategoria spraw, których układ dotyczy, umieszcza go wśród umów, o których mowa wart. 241 ust. 1 Konstytucji.

W sprawie niniejszej importer zabiegał o zastosowanie obniżonej stawki celnej do sprowadzonego z zagranicy towaru. Zgodnie z postanowieniami art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego oraz części A Postanowień Wstępnych Taryfy Celnej, stawki celne obniżone określone są w umowach zawartych przez Polskę z niektórymi krajami lub grupami krajów i znajdują zastosowanie do niektórych towarów pochodzących w szczególności z państw członkowskich Unii Europejskiej. Jedną z tych umów jest Układ Europejski. Obniżone stawki celne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. W myśl postanowień art. 20 § 1 i 2 Kodeksu celnego warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać z obniżonych stawek celnych oraz sposoby dokumentowania tego pochodzenia określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów, zawartych w umowach międzynarodowych. Oznacza to, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów pochodzących, wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy spełniania warunków uzyskiwania pochodzenia dla korzystania z omawianej preferencji celnej oraz sposobów dokumentowania tego pochodzenia.

Regulacja prawna w omawianym, objętym umową międzynarodową zakresie zawarta jest w Protokole Nr 4 UE dotyczącym definicji pojęcia produkty pochodzące i metod współpracy administracyjnej. Zgodnie z art. 16 Protokołu, pochodzenie towaru można dokumentować na dwa sposoby, bądź to przy pomocy świadectwa przewozowego EUR 1 wystawianego na wniosek eksportera przez władze celne jego kraju, bądź, w zakresie ograniczonym do przypadków objętych art. 21 Protokołu, za pomocą deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do jego identyfikacji.

Protokół Nr 4 określa szczegółowe wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia i związane z tym procesowe uprawnienia władz celnych do żądania stosownych dowodów, ale dotyczą one władz celnych kraju eksportu (art. 17 ust. 3 i 5, art. 18 ust. 3, art. 21 ust. 3, art. 22). Niezależnie od tego, władze celne kraju eksportu są uprawnione w myśl postanowień art. 32 Protokołu do dodatkowej, wyrywkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, w ramach której mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić każdą kontrolę i mogą to czynić zarówno z urzędu, jak i na wniosek władz celnych kraju importu.

Jeśli idzie o władze celne kraju importu, to ich rola w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodów pochodzenia jest ograniczona i wynika także z postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 UE. W razie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu, pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu, władze celne kraju importu zwracają się o weryfikację, której dokonują władze celne kraju eksportu, a następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub z Polski, lub z innego kraju wymienionego w art. 4 Protokołu i czy spełniają inne wymogi Protokołu (art. 32 ust. 1, 3, 5). Z powyższych unormowań wynika, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia, organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu (będą informowane o wynikach weryfikacji) i dokonują w tym zakresie jedynie oceny. Jeżeli nie udzielą odpowiedzi w ciągu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku o sprawdzenie albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczającej informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące weryfikację odmawiają jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji (art. 32 ust. 6). Potwierdza to dodatkowo, że organy celne kraju importera nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten nie wystarcza, to zasadniczo odmawiają preferencji. Zagadnienie weryfikacji dowodów pochodzenia jest unormowane w art. 32 Protokołu Nr 4 UE w sposób zupełny.

Z powodu wyżej przytoczonych uregulowań i procedur nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 13 § 4 Kodeksu celnego, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.) i art. 21 ust. 1 oraz art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, a także art. art. 120, 121 § 1, 122, 123 § 2, 180 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Pokreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie przyjmowano stanowisko – jak wyżej przedstawiono – w kwestii wykładni przepisów, mających zastosowanie w niniejszej sprawie, podkreślając między innymi, iż weryfikacja dowodów pochodzenia towaru należy do władz celnych kraju eksportu. Władze celne kraju importu nie prowadzą w tym zakresie własnego postępowania sprawdzającego (wyrok NSA z 21 kwietnia 2004r. – GSK 56/04 – "Wokanda" 2004/10 str. 34 i "Prokuratura i Prawo" – dodatek 2004/9 poz. 38; wyrok NSA z 3 lutego 2005r. – GSK 1140/04 – niepublikowany). Podkreślono w orzecznictwie, że w świetle postanowień Artykułu 27 Protokołu Nr 4 dotyczącego definicji pojęcia "produktów pochodzących" i metod współpracy administracyjnej do Układu Europejskiego wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera. Mają one charakter wiążący dla organów celnych państwa importera (wyrok NSA z 8 września 1998r. I SA/Łd 777/97 – Prawo Gospodarcze 1999/1/40).

Podsumowując należy podzielić stanowisko, że w sprawie wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego – wymieniona w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej.

W trakcie postępowania administracyjnego nie naruszono – wbrew zarzutom skargi – przepisów postępowania, przeciwnie Dyrektor Izby Celnej procesował zgodnie z przepisami prawa mającymi zastosowanie w sprawie, a także dokonał prawidłowej wykładni przepisów, co Sąd wyżej szczegółowo uzasadnił.

Za chybiony należy uznać zarzut skarżących, że świadectwo EUR 1 – z uwagi na wartość celną przedmiotowego samochodu – nie może stanowić dowodu mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący podkreślili, że wartość celna importowanego towaru jest niższa niż 6000 Euro i w takim wypadku – dla ustalenia jego preferencyjnego pochodzenia – wystarcza deklaracja na fakturze. Nie jest konieczne przedstawienie świadectwa przewozowego EUR 1, a czego wymagał organ celny. Konstatują, że gdyby działanie organu było zgodne z prawem, świadectwo to nie pojawiłoby się w postępowaniu celnym jako środek dowodowy.

Nie podzielając tych wywodów skarżących wykazać należy, że zgodnie z §11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. z 1997r. nr 130 poz.851 z późn. zm.) została określona w załączniku ( wykaz nr 3 ) grupa towarów, które musiały być dokumentowane w zakresie pochodzenia tylko i wyłączne świadectwem.

Sformułowanie § 1 ust. 2 tego Rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, że dowodem pochodzenia towarów innych niż określone w § 11 ust. 1, może być również (poza innymi jak: faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest zamieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru) świadectwo pochodzenia.

Należy również podzielić stanowisko Dyrektora Izby Celnej, iż bez znaczenia dla zastosowania preferencji w postaci stawki obniżonej jest dołączone zaświadczenie producenta pojazdu o miejscu jego wyprodukowania (kod VIN pojazdu). Sąd odwołuje się w tym zakresie do trafnej argumentacji przedstawionej przez Dyrektora Izby Celnej (k. 6 uzasadnienia zaskarżonej do Sądu decyzji z dnia [...] stycznia 2006r.).

W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).