Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2237/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-06 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 i art. 260 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. K. od postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie ze skargi A. K. i A. T. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Skarżący po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W złożonym formularzu PPF wnioskodawca podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie wskazał z jakich dochodów się utrzymuje. Podał, że jest pełnomocnikiem i wieloletnim opiekunem A. T. Ze względu na okoliczność, iż A. T. jest osobą w wieku 93 lat i wymaga całodobowej opieki nie pracuje zawodowo i jest od 2007 r. bezrobotny. Nie ma żadnych dochodów. Podał, że jest właścicielem mieszkania o pow. 55 m2, które znajduje się w starym budynku. Wskazał czynsz mieszkania na 230 zł. Innych danych w formularzu PPF nie podano.

Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 22 listopada 2016 r. wydanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:

- nadesłania zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu statusu bezrobotnego,

- wskazania z jakich środków wnioskodawca utrzymuje się oraz opłaca mieszkanie wskazane w formularzu PPF,

- wyszczególnienia w przybliżeniu kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem własnym i mieszkania (opłaty stałe, prąd, gaz, podatki, telefon, woda, ścieki, ubezpieczenie, inne); i utrzymania własnego (żywność, ubrania, leki, itp.),

- wskazania czy część pomieszczeń w zamieszkiwanym lokalu wnioskodawca wynajmuje, a jeżeli tak to należało podać dochód z wynajmu,

- wskazania czy z tytułu opieki i bycia pełnomocnikiem A.T. wnioskodawca uzyskuje wynagrodzenie,

- wskazania czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega,

- wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc,

- nadesłania kopii wyciągu bankowego wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące.

Zakreślono termin 7 dni na wykonanie niniejszego zarządzenia pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały.

W zakreślonym terminie wnioskodawca nadesłał pismo z dnia 30 listopada 2016 r., jednakże nie wskazał w nim żadnych danych dotyczących sytuacji majątkowej.

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2016 r. Starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Starszego referendarza sądowego nie udzielenie odpowiedzi na zarządzenie z dnia 22 listopada 2016 r. powoduje brak podstaw do uwzględnienia wniosku, bowiem na podstawie przedstawionych informacji nie jest możliwe ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych, a w konsekwencji nie są one wystarczające do uznania, że wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy.

Pismem z dnia 18 stycznia 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. W sprzeciwie wnioskodawca nie podał nowych danych dotyczących sytuacji materialnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a, od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a.). Wniesienie zaś sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.

Warto również wskazać, że odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym bez prawa do zasiłku, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. H. Knysiak - Molczyk (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. np. postanowienie NSA z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt I FZ 291/12; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).

W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko Starszego referendarza sądowego, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 311/15). Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do Sądu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Jeżeli ocena wniosku nasuwa wątpliwości, to stosownie do art. 255 p.p.s.a. Sąd może wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń, dostarczenia dokumentów potwierdzających stan majątkowy, dochody lub stan rodzinny. W przypadku nie dopełnienia przez stronę postępowania w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, to fakt ten uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 126/05). Oznacza to, że jeżeli wnioskodawca nie usunie opisanych powyżej wątpliwości Sądu, to uzasadnione jest oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Sytuacja taka, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący, miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Skarżący, mimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej nie odpowiedział na wezwanie Sądu. Nie dopełnił zatem obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Tym samym naraził się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu, wnioskodawca nie wykazał w sposób bezsporny, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu wnioskowanego prawa pomocy. Informacje wskazane przez skarżącego we wniosku nie są wystarczające do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości finansowych. Podkreślić należy, że wymagane informacje nie zostały również nadesłane przy sprzeciwie. Ogólnikowe twierdzenia o jego ciężkiej sytuacji finansowej nie zostały poparte żadnymi dowodami. Wręcz przeciwnie przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja materialna budzi wątpliwości, ponieważ nie jest wiadome z jakich środków wnioskodawca się utrzymuje oraz opłaca własne mieszkanie, skoro jak wskazał od 2007 r. jest osobą bezrobotną.

Wobec powyższego należało uznać zaskarżone postanowienie za prawidłowe, bowiem Starszy referendarz sądowy zastanie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.