Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 539/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2012-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 539/12

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. numer [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2012 r. numer [...] pozbawiającą K. O. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację w dniu [...] stycznia 1976 r.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco.

K. O. posiadał uprawnienia kombatanckie nadane przez Zarząd Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w B. w dniu [...] stycznia 1976 r. z tytułu służby w armiach sojuszniczych w okresie 15 lutego 1945 – 09 maja 1945 r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lipca 1993 r., wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, potwierdził posiadanie przez K. O. uprawnień kombatanckich.

Następnie wskazany wyżej organ decyzją z dnia [...] maja 2011 r. stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...] lipca 1993 r. z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem art. 25 ust. 2 pkt 1 "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 "a" ustawy o kombatantach. Ustalił bowiem, że K. O. był zatrudniony w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w B. w latach 1951 – 1952, co wynika z zaświadczenia organów Milicji Obywatelskiej oraz pism sporządzonych własnoręcznie przez stronę. Rażące naruszenie prawa polegało na przyznaniu uprawnień kombatanckich mimo wiedzy organu o powyższych okolicznościach, a więc mimo istnienia negatywnej przesłanki uzyskania uprawnień wynikającej z art. 21 ust. 2 pkt 4 "a" ustawy o kombatantach. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymał w mocy własną decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności, od której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 760/11 oddalił skargę. Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w tym oparta na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Wynika z niego, że K. O. od 1946 r. był zatrudniony w charakterze strażnika więziennego, a następnie w 1951 r. został przeniesiony na stanowisko księgowego Służby Żywnościowej Kwatermistrzostwa Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, skąd zwolnił się w 1952 r. Co najmniej w okresie 1951 - 1952 pozostawał zatem w zatrudnieniu aparatu bezpieczeństwa publicznego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych był w posiadaniu powyższych informacji w dniu potwierdzania uprawnień kombatanckich (decyzją z 1993 r.), co świadczy o wydaniu decyzji potwierdzającej te uprawnienia z rażącym naruszeniem prawa. Sąd ocenił, że treść przepisów art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach, wskazująca okoliczności wykluczające możliwość przyznania spornych uprawnień, jest jednoznaczna. Działalność strony wypełniła hipotezę tego przepisu, zatem prawidłowo orzeczono na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wyrok uprawomocnił się dnia 27 marca 2012 r.

Następnie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawiadomił K. O. o wszczęciu z urzędu postępowania weryfikacyjnego w celu wydania decyzji w sprawie prawa do świadczeń z ustawy o kombatantach.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. wskazany organ, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., pozbawił K. O. uprawnień kombatanckich. Wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 760/11 potwierdził prawidłowość ustaleń organu, że decyzja o przyznaniu stronie uprawnień kombatanckich została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. bez uwzględnienia faktu zatrudnienia strony w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w B. w latach 1951-1952, w tym także uczestniczenia w walce z "reakcyjnym podziemiem" w latach 1946 – 1947. Z uwagi na przedmiotową działalność strony zaistniała negatywna przesłanka do przyznania jej uprawnień kombatanckich, a przyznanych należało pozbawić.

K. O. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że kwestionuje traktowanie jego pracy w charakterze magazyniera w Kwatermistrzostwie UB w B. jako identycznej z pracą decydentów, agentów i funkcjonariuszy UB, zwłaszcza że ze wskazanej pracy odszedł na własną prośbę. Wskazał, że uprawnienia kombatanckie uzyskał za walkę na froncie z niemieckim okupantem.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał własną decyzję w mocy. Wyjaśnił, że ustawa o kombatantach zawiera przepisy określające sytuacje, w których nie jest możliwe korzystanie z uprawnień kombatanckich nawet wówczas, gdy zostaną wykazane okoliczności uzasadniające pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie uprawnień. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 "a" ustawy negatywną przesłanką przyznania uprawnień jest m.in. zatrudnienie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa w latach 1944 – 1956. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym akt osobowych uzyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej, wynika że strona była zatrudniona w takich strukturach w latach 1951 – 1952. Przy ustaleniu tej okoliczności nie uwzględnia się okresu zatrudnienia w UB oraz wykonywanych czynności, bowiem negatywnie oceniana jest sama współpraca z organami represji. Strona nie wykazała, ani też z akt nie wynika, by zaistniała okoliczność z art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy tj. by została skierowana do pracy w strukturach aparatu bezpieczeństwa przez organizacje niepodległościowe lub przez nie zwerbowana celem udzielania im pomocy, wykluczająca pozbawienie uprawnień kombatanckich. Organ podkreślił, że decyzja potwierdzająca uprawnienia kombatanckie strony została wyeliminowana z porządku prawnego stwierdzeniem jej nieważności, które to orzeczenie, wobec wyroku WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 760/11 oddalającego skargę, jest faktem wiążącym w przedmiotowej sprawie.

K. O. złożył skargę na decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. wskazując, że uprawnienia wojskowe przysługują mu za służbę wojskową i walkę z niemieckim okupantem, która nie powinna być traktowana identycznie jak służba w organach bezpieczeństwa w latach powojennych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

W trakcie rozprawy w dniu 11 października 2012 r. K. O. oświadczył, że nie rozumie rozstrzygnięcia pozbawiającego go uprawnień kombatanckich, które otrzymał w związku z czteromiesięczną walką na froncie. Wyjaśnił, że zatrudnił się w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego, gdyż nie było wówczas innych możliwości uzyskania pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest legalność pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, którego dokonano na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 400), powoływanej dalej jako ustawa kombatancka.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" i z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy kombatanckiej pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944 -1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej – chyba że przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.

W sprawie niniejszej organy ustaliły, że skarżący - posługujący się potwierdzonym w 1993 r. tytułem kombatanta - co najmniej w latach 1951 – 1952 pozostawał w zatrudnieniu w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w B. jako księgowy Służby Żywnościowej. Oceniły w związku z tym, że zaistniała przesłanka do pozbawienia go uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy kombatanckiej.

Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej powyższe ustalenia, ocena prawna, a w konsekwencji i zaskarżona decyzja są zgodne z prawem.

Zauważyć przede wszystkim należy, że organ, który wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r., orzekał w warunkach związania prawomocnym wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 26 stycznia 2012 r. w sprawie II SA/Bk 760/11.

Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że sądy inne niż sąd, który wydał prawomocne orzeczenie, jak również inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Przy czym wprawdzie związanie prawomocnym orzeczeniem odnosi się co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w jego sentencji, jednak dla prawidłowego odczytania tejże sentencji należy się kierować treścią uzasadnienia (vide wyrok NSA z dnia 23 marca 2011 r., II FSK 2123/09 oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 lutego 2012 r., II SA/Ol 973/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Inaczej rzecz ujmując moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu określona w przepisie art. 170 p.p.s.a. oznacza, że przesądzenie w nim określonej kwestii uniemożliwia ponowne jej badanie przez wszystkie podmioty wymienione w tym przepisie.

Taka sytuacja i takie związanie mają miejsce w sprawie niniejszej.

Wyrok w sprawie II SA/Bk 760/11 dotyczył decyzji stwierdzającej nieważność rozstrzygnięcia z dnia [...] lipca 1993 r. potwierdzającego uprawnienia kombatanckie skarżącego, które pozostawały poświadczone od 1976 r. W jego uzasadnieniu wskazano, że organ prawidłowo ustalił w postępowaniu nieważnościowym, iż potwierdzenie uprawnień kombatanckich nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wydano je "osobie, która nie mogła ich uzyskać z przyczyn określonych w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach" tj. z powodu zatrudnienia w aparacie bezpieczeństwa publicznego (vide s. 4 i 5 uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Bk 760/11). Przedmiotowego wyroku K. O. nie zakwestionował skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku z czym wyrok się uprawomocnił.

Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej prawidłowo w związku z tym ustalono w zaskarżonej decyzji, że powyższe przesądza o wystąpieniu jednej z przesłanek uzasadniających pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich, wymienionej w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy kombatanckiej, który to przepis był podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego w sprawie niniejszej. Oznacza to również, że organ, który wydał to rozstrzygnięcie nie mógł przyjąć inaczej niż w sprawie II SA/Bk 760/11 tj. nie mógł wbrew jego treści uznać, że praca skarżącego od 1946 r. w charakterze strażnika więziennego, a następnie w latach 1951 – 1952 na stanowisku księgowego Służby Żywnościowej Kwatermistrzostwa Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa w B., nie była pracą w aparacie bezpieczeństwa publicznego i w konsekwencji ocenić, że uprawnienia kombatanckie skarżącemu nadal przysługują. Był bowiem związany prawomocnym orzeczeniem sądu potwierdzającym prawidłowe ustalenie i ocenę charakteru tej pracy dokonane w postępowaniu nieważnościowym. Rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji w sposób odmienny naraziłoby organ na naruszenie przepisu art. 170 p.p.s.a. i przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy kombatanckiej.

Orzekający w sprawie niniejszej organ ustalił jedynie dodatkowo, że brak jest jakichkolwiek dokumentów świadczących o wykonywaniu przez skarżącego pracy na rzecz aparatu bezpieczeństwa publicznego z tytułu skierowania przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowania przez nie (art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy kombatanckiej), która to okoliczność stanowiłaby przeszkodę w orzeczeniu o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że przedmiotowe ustalenie jest trafne, bowiem faktycznie w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma żadnego śladu świadczącego o pracy skarżącego na rzecz organizacji niepodległościowych. Tej okoliczności również i on sam nie wskazywał. Natomiast z zaświadczenia Naczelnika Wydziału Archiwum Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w B. z dnia [...] stycznia 1974 r. znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżący od dnia 8 sierpnia 1946 r. do dnia 30 kwietnia 1952 r. pełnił służbę w organach bezpieczeństwa publicznego w B.

W związku z powyższym ocenić należy jako zgodne z prawem pozbawienie strony uprawnień kombatanckich z uwagi na służbę i świadczoną pracę na rzecz aparatu bezpieczeństwa publicznego.

Na uwzględnienie tym samym nie zasługują argumenty skarżącego odnośnie powodów podjęcia przez niego zatrudnienia w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa (wskazywane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w skardze oraz na rozprawie). Pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje bowiem ze względu na sam fakt służby w strukturach urzędu bezpieczeństwa, niezależnie od okoliczności, w jakich podjęto tę służbę i niezależnie od charakteru wykonywanych prac czy czynności, w szczególności czy były one związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 30 stycznia 2007 r. w sprawie II OSK 255/06 "Sama przynależność do struktur urzędu bezpieczeństwa stanowi obligatoryjną przesłankę do wydania przez właściwy organ decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i przekreśla wcześniejsze zasługi, które mogłyby stanowić tytuł do zachowania tych uprawnień, gdyby nie zachodziła ta przesłanka" (CBOSA). Powyższe stanowisko skład orzekający w sprawie niniejszej podziela, dlatego należało uznać, że ani charakter służby skarżącego w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego, ani zajmowane stanowisko, ani okres pracy w tym podmiocie nie mógł prowadzić do uwzględnienia skargi. Z kolei zasługi w postaci udziału w wojnie w armii sojuszniczej zostały przekreślone przez późniejszą służbę w organach bezpieczeństwa publicznego.

Reasumując stwierdzić należy, że organ prawidłowo orzekł o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, a swoje ustalenia i ocenę prawną przedstawił w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Stąd skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.