Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1607/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za luty 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie


UZASADNIENIE

Skarżąca C. spółka z o.o., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że nie posiada żadnych środków finansowych pozwalających na ich pokrycie. Zamknięte zostały należące do Skarżącej salony gier, a znajdujące się tam automaty wraz z gotówką zostały zabezpieczone przez urząd celny. W rezultacie nie tylko nie posiada ona żadnego majątku, ale również nie posiada żadnych instrumentów umożliwiających wznowienie działalności i osiągnięcie przychodu. Skarżąca wskazała, że na obu rachunkach bankowych posiada ok. 167,13 zł, posiadana nieruchomość jest obciążona hipoteką na kwotę 1.200.000 zł, strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 4.341.561,56 zł. Wartość środków trwałych Skarżąca określiła na 5.841.741,70 zł. Wyjaśniła, że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej. W związku z zamknięciem salonów gier oraz zatrzymaniem znajdujących się w nich automatów do gier Skarżąca utraciła możliwość prowadzenia swojej głównej działalności, jaką jest urządzanie gier na automatach. Pozbawienie jej praktycznie całego majątku uniemożliwia także podjęcie jakiejkolwiek innej działalności gospodarczej. Skarżąca oświadczyła, że pełnomocnik będzie wynagradzany z dochodów uzyskanych w przyszłości, w tym z odszkodowań wypłaconych przez Skarb Państwa z tytułu bezprawnie zamkniętych salonów do gier. Skarżąca przedstawiła m.in. sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2012 r., zestawienia sald i obrotów dotyczące 2013 r., bilans na dzień 30 czerwca 2013 r. (wstępny wynik), rachunek zysków i strat na dzień 30 czerwca 2013 r. (wstępny wynik), tytuły wykonawcze, wezwania do zapłaty, zestawienia zobowiązań, deklaracje VAT-7 za maj i czerwiec 2013 r., wykaz zajętych automatów.

Postanowieniem z 11 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie.

W sprzeciwie od tego postanowienia Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów. Podniosła, że Minister Finansów prowadzi szereg postępowań o cofnięcie Skarżącej zezwoleń na prowadzenie salonów gier oraz kasyna gry na automatach. Mimo, iż decyzje o ich cofnięciu nie stały się ostateczne, jak i nie nadano im rygoru natychmiastowej wykonalności, urzędnicy odmówili opieczętowania druków raportów dziennych/miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier. W efekcie Skarżąca nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, zaś jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych. Skarżąca zwróciła też uwagę na wzrost stawki podatku od gier, wskutek którego jej działalność stała się nieopłacalna. Podkreśliła, że nową stawkę wprowadzono z naruszeniem wymaganych procedur notyfikacyjnych. Skarżąca liczyła się z możliwością zaistnienia sporów sądowych, w związku z czym posiadała środki na ten cel. Nie miała jednak żadnego wpływu na pozaprawne działania organów celnych, które dokonały zamknięcia salonów gier na podstawie niewykonalnych decyzji wydanych w I instancji. W rezultacie Skarżąca nie posiada obecnie oszczędności, ani realnego majątku do sprzedaży pozwalającego na uregulowanie wpisów sądowych. Pomimo zamknięcia salonów gier musiała bowiem zapłacić wynagrodzenia pracownikom. Musiała również uregulować składki ubezpieczeniowe ZUS oraz podatek od wynagrodzeń pracowniczych. Skarżąca wskazała, iż poniosła gigantyczne nakłady na inwestycje w pomieszczenia salonów gier, które wynajmowała od kontrahentów. Nakładów tych nie da się odsprzedać, zaś posiadane automaty są bezwartościowe. Próby ich spieniężenia przyniosły zaledwie kilka tysięcy złotych. Skarżąca podkreśliła końcowo, że prowadzona przez nią działalność nie jest "znacznych rozmiarów". Jakkolwiek w latach poprzednich osiągała ona spore przychody, to jednak wskutek zwiększenia podatku od gier działalność ta przynosiła straty. Obecnie przychody ze sprzedaży usług na automatach od kilku miesięcy są równe "0". Zdaniem Skarżącej analiza dokumentów za 2012 r. jest bezcelowa, gdyż większość salonów została przymusowo zamknięta w 2013 r. Natomiast przychód za maj 2013 r. w kwocie 65.094 zł oraz za czerwiec 2013 r. w kwocie 10.770 zł nie świadczy o możliwości poniesienia kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie prawo pomocy, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być udzielone jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 stycznia 2012 r., II FZ 853/11; 7 marca 2012 r. II FZ 154/12 i II FZ 155/12).

W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynym wymaganym kosztem sądowym na tym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 2.000 zł. Na Skarżącej ciąży ponadto obowiązek uiszczenia wpisów w innych, zawisłych przed tutejszym Sądem, sprawach o sygn. akt od III SA/Wa 1569/13 do III SA/Wa 1618/13 w łącznej wysokości 99.515,00 zł.

Wyjaśnić należy, iż każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane z tą działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 marca 2006 r. (II FZ 196/06), obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Z kolei w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. (I FZ 327/13) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Sąd w pełni podziela powyższe poglądy. Wskazać należy, że Skarżąca jeszcze do końca 2012 r. prowadziła działalność gospodarczą o dużych rozmiarach. Z jej sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2012 r. (materiały źródłowe w aktach sprawy III SA/Wa 1569/13) wynika bowiem, że przychody netto ze sprzedaży za ten rok wyniosły 209.445.238,25 zł. Skarżąca posiada kapitał zakładowy w kwocie [...] zł, aktywa trwałe o wartości [...] zł, w tym budynki i lokale – [...] zł oraz środki trwałe w budowie – [...] zł. Na koniec 2012 r. Skarżąca posiadała ponadto aktywa obrotowe w wysokości 2.608.180,22 zł, zaś na dzień 30 czerwca 2013 r. w wysokości 332.693,37 zł.

W ocenie Sądu bez znaczenia dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania Skarżącej prawa pomocy, jest przy tym końcowy wynik finansowy za 2012 r., tj. strata na poziomie ok. 4.000.000 zł. Jak bowiem wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2013 r. (I FZ 327/13) w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Z kolei w postanowieniach z 22 marca 2011 r. (II GZ 112/11) i z 19 listopada 2004 r. (I FZ 436/04) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Sąd w pełni aprobuje powyższe poglądy i stwierdza, że oceniając spełnienie przez Skarżącą przesłanki przyznania prawa pomocy, należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że analiza sytuacji finansowej Skarżącej w 2012 r. i w 2013 r. daje podstawę do przyjęcia, że z uwagi na wysokie przychody w 2012 r. oraz z uwagi na posiadanie majątku sporych rozmiarów, Skarżąca powinna dysponować środkami pozwalającymi jej na uiszczenie kosztów sądowych. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż w 2013 r. Skarżąca kontynuowała prowadzenie działalności gospodarczej. W kwietniu 2013 r. przychody operacyjne wyniosły ponad 360.000 zł, w maju 2013 r. - ponad 66.000 zł, a w czerwcu 2013 r. - ponad 180.000 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 za maj i czerwiec 2013 r. wynika ponadto, że jeszcze w tych miesiącach, mimo zamknięcia salonów gier, Skarżąca dokonywała transakcji handlowych – w maju 2013 r. sprzedaż wyniosła 65.094 zł, zaś w czerwcu 2013 r. 10.770 zł.

W opinii Sądu argumentacja Skarżącej w zakresie braku wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku od gier, jako odnosząca się w istocie do przedmiotu zaskarżenia, nie zaś do przesłanki przyznania prawa pomocy, jest bez znaczenia w sprawie. Także twierdzenia Skarżącej odnoszące się do poniesionych nakładów inwestycyjnych nie były istotne, gdyż podkreślić należy, że dokonywanie inwestycji jest nieodłączną cechą prowadzenia działalności gospodarczej. Odnosząc się natomiast do argumentacji Skarżącej dotyczącej konieczności wypłacenia wynagrodzeń pracownikom (oraz odprowadzenia składek na ubezpieczenia społeczne), Sąd ponownie podkreśla, że racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych.

Powyższe okoliczności nie pozwalają zatem stwierdzić, że Skarżąca wykazała przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.