Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 911/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 75 ust 3, art. 103
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odsetki od wypłaconego uposażenia i zwrot potrącenia z uposażenia, 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K.nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. w zakresie odmowy wypłaty odsetek od wypłaconego uposażenia 2. w pozostałej części skargę oddala 3. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. na rzecz Skarżącego A. T. kwotę 197 (sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego /-/I.Kucznerowicz /-/J.Stankowski /-/B.Popowska


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. odmówił przyznania A. T. świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia, oraz zwrotu świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia [...] listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych, w oparciu o rozkaz [...] z dnia [...] września 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień zlikwidował, między innymi, stanowisko służbowe strony. Ponieważ żołnierz odmówił przyjęcia innego stanowiska służbowego, Dowódca P. Okręgu Wojskowego (POW) wydał decyzję o wypowiedzeniu stronie zawodowej służby wojskowej.

Dnia [...] kwietnia 2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy POW o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

Strona stawiła się do miejsca pełnienia służby wojskowej i została przyjęta na ewidencję i zaopatrzenie. Dla celów ewidencyjno-finansowych, od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej, przyznano Stronie zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, potrącono stronie nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń strona wystąpiła z wnioskiem o odsetki i zwrot potrąconych świadczeń.

W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej organ wyjaśnił również, iż organy wojskowe zobowiązane były do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami.

Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń ustalono, że z uwagi na decyzję o stwierdzeniu nieważności, są to świadczenia nienależne, bowiem podstawa tego świadczenia odpadła. Powołując się na treść art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm. – dalej ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), zgodnie z którym tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne, organ wskazał iż instytucja zwłoki, uregulowana w art. 476 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej jako KC) - w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 KC) warunkowana jest winą. Zważywszy na okoliczności, nie sposób przypisać tej winy organowi zobowiązanemu do zapłaty uposażenia. Organ zawrócił uwagę, iż mimo, że w spornym okresie strona nie pełniła służby wojskowej, to jednak otrzymywała od resortu MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, w szczególności dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. Organ wskazał, iż po przywróceniu do służby strona odmówiła zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń, stąd roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. Najbardziej nieuzasadnione wydaje się roszczenie o odsetki za świadczenie, które pobrał żołnierz z góry (roczne uposażenie przez pierwszy rok po zwolnieniu). Zdaniem organu, dopiero w chwili kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczać od tego właśnie momentu, ale nie wstecz, lecz po tej dacie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. T. wskazując, iż skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, zgodnie z art. 156 Kpa, było wyeliminowanie decyzji wypowiadającej stosunek służbowy z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym. Oznacza to, że nigdy nie został skutecznie zwolniony ze służby wojskowej i w związku z tym przysługuje mu "wyrównanie" świadczeń należnych za okres pozostawania "poza służbą", wskutek niezgodnego prawem zwolnienia. Powołując się na art. 81 ust. 1-3 oraz art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, Odwołujący się stwierdził, iż organy zobowiązane wobec niego do wypłaty świadczeń pozostawały w zwłoce, a powoływanie się na przepisy Kodeksu cywilnego było zbędne, wobec regulacji "lex specialis", jaką stanowią przepisy ww. ustawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Organ podniósł, iż skutku polegającego na niepełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ani wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ani decyzja o stwierdzeniu jej nieważności, ani też kolejne decyzje organu emerytalnego, orzekające częściowy zwrot świadczenia emerytalnego, za okres pozostawania w stosunku służbowym. Stąd stronę należy traktować jako osobę pozostającą w spornym okresie w stosunku służbowym, ale nie jako faktycznie pełniącą wówczas czynną służbę wojskową. Organ II instancji, powołując się na orzeczenia sądowe, wskazał, że organ I instancji zasadnie wydał decyzję o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł A. T., wnosząc o uchylenie w całości decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż organ wypłacił mu w dniu [...] lipca 2006 r. kwoty zaległego uposażenia: "skumulowane świadczenia finansowe przysługujące ma za okres pozostawania poza służba wojskową, tj. za okres od dnia [...] października 2003 r. do dnia [...]czerwca 2006 r." Skarżący podniósł, iż organ dokonując powyższej wypłaty bez podstawy prawnej dokonał "potrącenia" kwoty 18.090, 55 zł., stanowiącej równowartość wypłaconych w dniu zwolnienia ze służby w 2003 r. świadczeń. Należności finansowe należne w związku z "przywróceniem" do służby zostały wypłacone ( po potrąceniu kwoty 18.09, 55 zł) bez odsetek ustawowych od dnia, w którym uposażenie i inne należności pieniężne stały się wymagalne." Skarżący powołał się na art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, szeroko komentując znaczenie instytucji stwierdzenia nieważności postępowania, oraz na art. 71 ust. 1 i art. 76 ust. 1 i 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zdaniem skarżącego, w kontekście tych rozwiązań, aktualne jest jego prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i wszelkimi należnościami, od [...] października 2003 r. Dotyczy to także odsetek, w wypadku zwłoki z wypłatą należności. Zdaniem skarżącego, organ dokonując potrącenia, działał niezgodnie z art. 77 i art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Skarżący wskazał, iż w myśl art. 103 ust. 1 tej ustawy, z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. Zdaniem skarżącego, żaden z tych przepisów nie przewiduje potrąceń jakich dokonał organ.

Pełnomocnik skarżącego wniósł pismo z dnia [...] marca 2010 r. uzupełniające skargę, w którym podtrzymuje żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, a także wnosi o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym zastępstwa procesowego w kwocie 2.400, 00 zł. W piśmie przedstawiono wywody odnośnie bezprawności dokonanego przez organ potrącenia świadczeń uznanych jako nienależne, przytaczając orzecznictwo, głównie NSA i SN. Przede wszystkim argumentowano, że świadczeń pobranych przez skarżącego nie można uznać za nienależne. W tym zakresie wskazano na skutki stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Wywiedziono, że po stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu, nie odpadła przesłanka nabycia prawa do świadczeń wypłaconych skarżącemu z tytułu zwolnienia w 2003 r. Nadto wskazano, że mające zastosowanie w sprawach żołnierzy zawodowych przepisy wyłączają w ogóle możliwość potrącenia świadczeń wypłaconych skarżącemu z tytułu zwolnienia. Zastosowanie znajduje art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i art. 87 Kodeksu pracy, przewidujący szczególną ochronę uposażenia przed potrąceniami. Wskazano także, że nie można obecnie żądać zwrotu świadczeń z 2003 r., tym samym, nie można takiego świadczenia uznać za nienależne i potrącać. Nawet gdyby tak uznać, to powód nie jest już wzbogacony. Nadto, nawet gdyby zgodzić się z poglądem organu, że świadczenie wypłacone w 2003 r. nie powinno być wypłacone, to organ powinien żądać zwrotu wypłaconych kwot w innym trybie, przed sądem powszechnym.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie w zakresie dotyczącym orzeczenia o odsetkach, w pozostałym zakresie nie ma uzasadnionych podstaw.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Ppsa polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. o utrzymaniu w mocy decyzji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia, jako świadczenia nienależnego.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż z oparciu o treść art. 13 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Unormowanie o prawie żołnierza zawodowego do odsetek od zaległego uposażenia wprowadzone zostało do ustawy o uposażenie żołnierzy ustawą z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy ( Dz. U. nr 50 poz. 500) i to w art. 9 ust. 3a i 9 ust. 4.

Od 1 lipca 2004 r. obowiązuje ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 892). Art. 1 pkt 4 ustawy stanowi, że ustawa określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych. Natomiast w art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych określa sposób załatwiania spraw w niej uregulowanych. Uwzględniając treść art. 8 ust.. 2 ww. ustawy, stwierdzić trzeba, że świadczenia odsetkowe, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, należą do drogi administracyjnej.

Powyższy pogląd znajduje aprobatę w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w uchwale Sądu Najwyższego z 29 listopada 2007 r. sygn. III CZP 106/07-Lex nr 319935, Biul. SN 2007/11/10 oraz wyrokach, które zapadły w 2008 r. na skutek skarg kasacyjnych wniesionych przez Skarb Państwa - Prokuratorię Generalną Skarbu od wyroków sądów powszechnych ( vide między innymi II PK 8/08 z 2 lipca 2008 r.; II PK 55/08). Podobna interpretacja została zaprezentowana w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r. I OPS 3/06 ( O NSA/WSA 2006 r., z. 3, poz. 69).

Powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w znowelizowanym od dnia 1 stycznia 2010 r. art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Na podstawie art. 1 pkt. 41 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 79, poz. 669) do art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dodano zdanie drugie, zgodnie z którym o odsetkach ustawowych orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub innej należności.

Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż postępowanie w niniejszej sprawie winno się toczyć w oparciu o art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Odnosząc się do meritum sprawy wskazać należy, iż decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji jest niewątpliwe aktem o charakterze deklaratoryjnym, działającym wstecz, tzn. od dnia wejścia do obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą nieważności. Jednakże okoliczność, że dana decyzja administracyjna działa ex tunc nie przesądza jeszcze o tym, że jest ona pod każdym względem, zarówno w sferze materialnoprawnej, jak i formalnoprawnej, wyłącznie aktem o charakterze deklaratoryjnym. W doktrynie wskazuje się, że podział aktów na konstytutywne i deklaratoryjne jest niedoskonały, gdyż nie zapewnia on rozłącznego wyróżnienia obu kategorii aktów. Zwraca się też uwagę, że stwierdzenie nieważności nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również doniosłe elementy nowego stanu prawnego i wywiera jeszcze inne skutki w obrocie prawnym. Dopiero od dnia jej doręczenia stronom, prawdopodobieństwo nieważności kwestionowanej decyzji ustępuje miejsca urzędowemu, władczemu potwierdzeniu jej ciężkiej wadliwości, a okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności ustaje w dacie ostateczności aktu nadzorczego. Stąd przy ocenie skutków prawnych decyzji nieważnościowej, nie można ograniczać się tylko do cech deklaratywności, a pomijać jej elementów konstytutywnych. Usunięcie z obrotu prawnego nieważnej decyzji nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu pierwotnego, lecz ma służyć dopiero usunięciu szeregu następstw jej obowiązywania (B. Adamiak, J. Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego". Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 762).

Zatem, dopiero z chwilą stwierdzenia przez Dowódcę Wojsk Lądowych nieważności decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego, obalona została moc obowiązująca dokonanego wobec skarżącego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego z mocą wsteczną, tj. od chwili jej wydania. Nie oznacza to jednak, że już od tej daty zostały zniesione automatycznie wszystkie skutki dokonanego wypowiedzenia. W doktrynie prawa administracyjnego nie budzi wątpliwości, że nawet wadliwe akty konstytutywne (a taki charakter noszą akty w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej), do czasu ich wyeliminowania z obrotu prawnego wywołują określone skutki w sferze prawa materialnego (zob. np. T. Woś: "Moc wiążąca aktów administracyjnych w czasie". Warszawa 1978, s. 143). Decyzja Dowódcy P. Okręgu Wojskowego, chociaż - jak to przyjął organ nadzoru - dotknięta ciężką wadliwością prawną, do czasu stwierdzenia jej nieważności zachowała moc erga omnes i korzystając z domniemania ważności wywołała określone skutki prawne. W jej następstwie doszło bowiem do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej skarżący przestał być czynnym żołnierzem zawodowym, a uzyskał nowy status przeniesionego do rezerwy i emeryta wojskowego. W tym czasie zaktualizowały się wobec niego inne uprawnienia finansowe, prawo do świadczeń przysługujących w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego oraz świadczeń ubezpieczeniowych, a nie prawo do należności z tytułu pełnienia zawodowej służbie wojskowej. Skoro skarżący przestał być czynnym żołnierzem zawodowym, to nie przysługiwało mu prawo do uposażenia, a tym samym nie powstawało roszczenie o jego zapłatę. W konsekwencji - z uwagi na fakt, iż w okresie między dokonanym wypowiedzeniem stosunku służbowego a stwierdzeniem nieważności takiej decyzji organ nie miał podstaw prawnych do wypłaty uposażenia wobec niepozostawania przez skarżącego w zawodowej służbie wojskowej - nie sposób przyjąć, aby mogło dojść do zwłoki w wypłacie uposażenia, liczonej według terminów, o których mowa w art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, iż żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje zaś żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym lecz za pełnienie służby. Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolność do jej pełnienia, nie rodzi prawa do uposażenia.

Ponadto świadczenie emerytalne jest świadczeniem konkurencyjnym w stosunku do uposażenia. Żołnierzowi przeniesionemu do rezerwy pobierającemu emeryturę nie przysługuje zatem prawo do uposażenia należnego żołnierzowi w czynnej służbie zawodowej (por. wyroki NSA z dnia 13 września 2001 r. sygn. akt II SA 3288/08, z dnia 24 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1496/08 i z dnia 27 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1298/05).

W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że sytuacja żołnierza uległa zmianie po Jego "przywróceniu" do służby.

Zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne.

Zatem podstawową kwestią do ustalenia przy rozstrzyganiu sprawy w zakresie odsetek jest ustalenie daty wymagalności należności wynikających ze stosunku służbowego.

Przy ustalaniu wymagalności należności pomocny będzie art. 81 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ustalający następujące reguły. Art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. W myśl ust. 2 wymienionego wyżej artykułu, dodatki do uposażenia zasadniczego inne, niż wymienione w ust. 1, wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Wreszcie ust. 3 wskazanego przepisu ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73. Nadto, w myśl art. 74 ust. 1 ww. ustawy: "Wypłaty uposażenia oraz innych należności, o których mowa w art. 73, dokonuje jednostka wojskowa (...), na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje (...)."

Wobec powyższego, w ocenie składu orzekającego, roszczenie o zaległe uposażenie staje się wymagalne z chwilą stawienia się żołnierza do służby, tzn., w sytuacji, gdy żołnierz nie tylko pozostaje w służbie wojskowej ale również wyraża gotowość do pełnienia tej służby.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz okoliczność, iż wypłacone należności dotyczą okresu od dnia zwolnienia ze służby do dnia stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu uznać należy, iż wszelkie roszczenia za ten okres stały się

wymagalne w dniu, w którym skarżący zgłosił się do służby.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący stawił się do służby w dniu [...] czerwca 2006 r. (wyciąg z rozkazu dziennego nr [...]; karta 110 akt personalnych). Powyższa okoliczność nie jest kwestionowana ani przez stronę skarżącą ani przez organ. Wobec powyższego, wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego, przysługujące skarżącemu po przywróconemu do służby, stały się wymagalne w dniu [...] czerwca 2006 r. Tzn., iż w tym dniu skarżący winien otrzymać wszelkie ww. należności wynikające ze stosunku służbowego.

Natomiast do jednoznacznego ustalenia pozostaje kwestia daty dokonania przez organ skarżącemu przysługujących mu należności. Z pism skarżącego wynika, że wypłata powyższych należności nastąpiła w dniu [...] lipca 2006 r. Natomiast z akt personalnych skarżącego, z decyzji oraz odpowiedzi na skargę nie wynika, w jakiej dacie wypłata przedmiotowych należności nastąpiła. Wskazanie tej daty jest niezbędne

dla ustalenie czy wypłata zaległych uposażeń nie nastąpiła po dacie ich wymagalności, a zatem czy skarżącemu stosownie do art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przysługują odsetki za zwłokę w wypłacie przysługujących mu należności.

Organ rozpoznając sprawę ponownie, ustali należycie stan faktyczny sprawy, w szczególności datę, w której skarżącemu wypłacono zaległe uposażenie. Dopiero powyższe ustalenia pozwolą organowi na jednoznaczne rozstrzygnięcie czy w niniejszej sprawie wypłata uposażenia nastąpiła przed dniem ich wymagalności tj. data stawienia się do służby czy też już po okresie ich wymagalności, a co z tym idzie na rozstrzygnięcie czy skarżącemu przysługują odsetki na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Odnosząc się do kwestii potrącenia wskazać należy, iż przepis art. 103 ust. 1 ustawy o zawodowej służbie wojskowej stanowi, że z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. W myśl zaś art. 87 § 1 i art. 91 §

1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. Nr 21,

poz. 94 z późn. zm.), w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na

pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne, wymagany jest tytuł

wykonawczy, o ile pracownik nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie. W niniejszej

sprawie, co nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, takiego oświadczenia

skarżący nie złożył. Wobec powyższego uznać należy, iż organ dokonując potrąceń

naruszył wyżej wskazane regulacje. Jednakże powyższe, w ocenie Sądu nie oznacza,

iż organ niezasadnie odmówił zwrotu dokonanego potrącenia. W tym miejscu wskazać

należy, iż skoro art. 103 ustawy o zawodowej służbie wojskowej odsyła do przepisów

Kodeksu pracy, to oprócz wyżej wymienionych przepisów art. 87 § 1 i art. 91 § 1

Kodeksu pracy, znajdują również zastosowanie przepisy ogólne Kodeksu pracy m. in. art. 8. Zgodnie z powyższym przepisem nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

W doktrynie wskazuje się, iż nikt nie może "czynić ze swego prawa użytku" sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, tj. regułami, które nie będąc normami prawnymi, określają zachowania ludzi w ich wzajemnych stosunkach. Każda ze stron stosunku pracy musi postępować przy wykonywaniu swych uprawnień zgodnie z wymaganiami moralności i uznanymi regułami obyczajowymi. Oznacza to, że w stosunkach pracy liczy się nie sama "litera prawa", lecz także owe pozaprawne reguły nazwane w art. 8 "zasadami współżycia społecznego", ( Komentarz do art. 8 kodeksu pracy (Dz.U.98.21.94), [w:] R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L. Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, LEX, 2009, wyd. V.).

Również w orzecznictwie Sądów powszechnych zwraca się uwagę, iż art. 8 Kodeksu pracy nie kształtuje praw podmiotowych, nie zmienia i nie modyfikuje praw, jakie wynikają z innych przepisów prawa. Przepis ten upoważnia sąd do oceny, w jakim zakresie, w konkretnym stanie faktycznym, działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie jego prawa i nie korzysta z ochrony prawnej. Ponadto w wyroku z dnia 20 grudnia 2006 r. I PK 171/06, OSNP 2008/3-4/34 Sąd Najwyższy wskazał, iż otrzymanie przez pracownika samorządowego przechodzącego na emeryturę dwóch świadczeń: odprawy emerytalnej i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 k.p.); sprzeczność ta wyrażała się w nieusprawiedliwionym uprzywilejowaniu tego pracownika w porównaniu z pracownikami urzędu państwowego, przy uwzględnieniu, że pracownik samorządowy otrzymuje przy przejściu na emeryturę równowartość rocznych zarobków wypłacaną z funduszy publicznych.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd jest zdania, iż wykorzystywanie przez skarżącego jego uprawnienia do ochrony uposażenia od dokonywania potrąceń bez jego zgody w sytuacji, gdy pobrał on już inne świadczenia, uznać należy za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W niniejszej sprawie, żądanie przez skarżącego zwrotu potrąconych mu po przywróceniu do służby świadczeń uznać należy za wykonywanie uprawnień z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Nie do pogodzenia z powyższą zasadą jest otrzymanie przez żołnierza zawodowego zarówno świadczeń z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej jak i uposażenia za ten sam okres tak, jakby pozostawał w służbie. Zatem nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego jest otrzymanie przez skarżącego dwóch świadczeń, które wzajemnie w tym samym okresie się wykluczają. Nie można bowiem otrzymać uposażenia za zwolnienie ze służby w sytuacji, gdy na mocy decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji, skarżącemu przysługuje uposażenia za pełnienie służby.

Wobec powyższego uznać należy, iż organ - dokonując potrącenia, co prawda naruszył dyspozycję art. 87 § 1 i art. 91 § 1 Kodeksu pracy w zw. z art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jednakże z uwagi na art. 8 Kodeksu pracy - orzeczenie o odmowie zwrotu potrąconych świadczeń jest w pełni uzasadnione.

Zaprezentowany powyżej pogląd prawny stanowi, zdaniem składu orzekającego, wystarczającą argumentację, by nie podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącego w piśmie z dnia [...] marca 2010 r.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 Ppsa orzeczono jak w pkt 2 sentencji. Art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter rozstrzygnięcia.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 206 Ppsa.

Zgodnie z pierwszym z wyżej wymienionych przepisów w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Stosownie natomiast do treści art. 206 Ppsa w razie częściowego uwzględnienia skargi Sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko część kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przytoczony przepis stanowi wyjątek od zasady jaką jest zwrot kosztów (w pełnej wysokości) niezbędnych do celowego dochodzenia praw, nawet w przypadku uwzględnienia skargi w części. Rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 206 Ppsa określane jest jako zasada stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania, będąca uzupełnieniem zasady odpowiedzialności za wynik postępowania, zwanej też zasadą rezultatu. Nieobligatoryjne zasądzenie jedynie części kosztów może nastąpić wyłącznie w uzasadnionych przypadkach.

W przedmiotowej sprawie miarkując wysokość kosztów Sąd kierował się tym, że zaskarżona decyzja zawiera rozstrzygnięcia dotyczące dwóch odmiennych zagadnień tj. wypłaty odsetek oraz wypłaty świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie dotyczące potrącenia pozostało w obrocie prawnym. Natomiast rozstrzygnięcie w zakresie odmowy przyznania odsetek zostało uchylone wyłącznie w zakresie w jakiej odmówiono odsetek od dnia [...] czerwca 2006 r. do dnia [...] lipca 2006 r.. Biorąc pod uwagę powyższe oraz zakres żądania zawarty w skardze uznać należy, iż skarga została uwzględniona w znikomej części co uzasadniało zastosowanie w niniejszej sprawie art. 206 Ppsa. Z powyższych względów Sąd zasądził na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, kwotę 197 zł (180 zł + 17 zł opłata skarbowa za pełnomocnictwo).

za nieobecnego Sędziego

I.Kucznerowicz

/-/B. Popowska /-/J. Stankowski /-/B. Popowska