Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2119/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 3
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skarg Spółdzielni Budownictwa Jednorodzinnego "W." w likwidacji w W. - likwidator W. L.i oraz I. L. i J. L. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego skargi oddala


UZASADNIENIE

W niniejszej sprawie stan faktyczny przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] Burmistrz Gminy W.wydał Spółdzielni Budownictwa Jednorodzinnego "W." pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego z czterema odrębnymi mieszkaniami, zlokalizowanego na terenie nieruchomości przy ul. M.w W.

Decyzją z dnia [..] maja 1999 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..] grudnia 2000 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [..] z dnia [...] maja 1999 r., a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] uchylił własna decyzję i stwierdził nieważność cytowanej wyżej decyzji Wojewody [...].

Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2003 r. sygn. akt IV SA 292/01 uchylona została decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2001 r., a po ponownym rozpatrzeniu wniosku I. L. oraz A. i L. S., decyzją z dnia [...] września 2003 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2000 r.

W wyniku rozpatrzenia skarg I. L.L. S. oraz Spółdzielni Budownictwa Jednorodzinnego "W" w likwidacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2004 r. sygn. akt 7/IV SA 3972/03 uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2000 r. i stwierdził nieważność decyzji Wojewody [..] z dnia [...] maja 1999 r. oraz decyzji Burmistrza Gminy W.z dnia [..]grudnia 1997 r.

Sąd uznał, że inwestor B. T. nie dysponowała ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, w związku z czym w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Uznając, iż do zrealizowanego samowolnie budynku mieszkalnego nie ma zastosowania art. 37 ustawy, organ zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 40 i 42 ustawy Prawo budowlane. Wskazane przepisy dają podstawę do nakazania wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a po ich wykonaniu udzielenia pozwolenia na użytkowanie.

Skarga kasacyjna na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1672/04.

Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. decyzją z dnia [...]sierpnia 2006 r. nr [..], na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego.

W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że z przedłożonej w dniu 14 lutego 2006 r. przez inwestora inwentaryzacji budowlanej sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane i legitymującą się przynależnością do [...] Okręgowej Izby Inżynierów oraz opinii technicznej wynika, że sporny budynek wybudowany jest prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi oraz Polskimi Normami i nadaje się do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Wskazał, że lokalizacja nie narusza ustaleń Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta W. zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta W. z dnia [...] września 1992 r. i znajduje się w obszarze funkcjonalnym o funkcji mieszkaniowo-usługowej. Ponadto inwestor przedłożył aktualną inwentaryzację geodezyjną uwzględniającą przedmiotowy budynek, zawierającą domiary do granicy działki i istniejących obiektów, z której wynika, że zachowane są odległości pomiędzy budynkami, co potwierdza opinia w zakresie ochrony przeciwpożarowej dotycząca odległości pomiędzy budynkami przy ul. M. i M. w W.. Nie można natomiast rozpatrywać odległości obu obiektów od granicy działki, gdyż podział nieruchomości Spółdzielni na działki miał miejsce po wybudowaniu budynków i został określony decyzjami z roku 1997 i 1998. W konkluzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. uznał, że nie znalazł podstaw do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazującego rozbiórkę obiektu, oraz nałożenia obowiązku w trybie art. 40 tej ustawy jakichkolwiek zmian lub przeróbek w tym budynku oraz art. 42 ust. 1 w zakresie użytkowania tego budynku.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli I. L., L. S. oraz Spółdzielnia Budownictwa Jednorodzinnego "W." w likwidacji po rozpatrzeniu których [...]i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji I instancji i dodatkowo wskazał, że pismami z dnia 5 września 2006 r. oraz 26 września 2006 r. skierowanymi do Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Izby Inżynierów Budownictwa I. L. oraz L. S. poinformowali, że autor opinii technicznej i inwentaryzacji budowlanej poświadczył nieprawdę stwierdzając, że budynek spełnia warunki techniczne i został wybudowany prawidłowo, jednakże decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r, znak: [...] Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa umorzył postępowanie wyjaśniające w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przytoczył fragment uzasadnienia powyższej decyzji, z której wynika, iż w dniu 9 listopada 2006 r. zostały przeprowadzone czynności kontrolne na terenie nieruchomości przy ul. M. w W., które potwierdziły zasadność twierdzeń obwinionego zawartych we wnioskach końcowych opinii, zaś wykonana opinia techniczna i inwentaryzacja jest zgodna ze stanem faktycznym, warunkami technicznymi i zasadami wiedzy technicznej. Odnosząc się do zarzutów odwołujących się organ podniósł, że faktu zabudowy zarówno nieruchomości B. T., jak i .I L. i L. Si. przed podziałem na odrębne działki budowlane wynikają istotne konsekwencje w sferze Prawa budowlanego. W szczególności do obiektów budowlanych wybudowanych na tej nieruchomości nie mogą mieć odniesienia normy odległościowe określone zarówno w rozporządzeniu z dnia 3 lipca 1980 r., jak również obecnie obowiązujące w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W końcowej części uzasadnienia organ przyznał jednakże, że w jego ocenie inwestor powinien ubiegać się o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi I. L., L. S. oraz Spółdzielni Budownictwa Jednorodzinnego "W." w likwidacji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z dnia [...] sierpnia 2006 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 777/07 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organy nadzoru orzekające w niniejszej sprawie naruszyły art. 105 § 1 kpa, bowiem postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. Sąd podkreślił, że postepowanie legalizacyjne prowadzone w oparciu o art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego nie mogło się zakończyć umorzeniem postępowania. W świetle bowiem powołanych przepisów organ prowadzący postępowaniu mógł albo nakazać rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu w sytuacji wystąpienia przesłanek określonych w art. 37 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego lub - po stwierdzeniu ich braku -prowadzić dalsze postępowanie w oparciu o art. 40 i 42 w przedmiocie uzyskania pozwolenia na użytkowanie, które dopiero w sposób ostateczny zakończyłoby przedmiotowy proces legalizacyjny.

Po wykluczeniu przesłanek zawartych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz analizie zdatności do użytku przy ewentualnym zastosowaniu instrumentu procesowego wynikającego z art. 40 możliwe jest zakończenie postępowania w przedmiocie legalizacji spornej inwestycji w postaci udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu.

Sąd przy tym nie przesądził o wyniku tego postępowania, wskazując wszakże na konieczność jego przeprowadzenia przy zachowaniu bezwzględnie obowiązujących reguł procesowych i zakończenia decyzją merytoryczną w przedmiocie legalizacji budynku przy ul. M.

Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r. na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. udzielił B. T. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego z 3 lokalami mieszkalnymi przy ul. M. w W..

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania toczącego się w niniejszej sprawie i podał, że uwzględniając wytyczne Sądu Administracyjnego, przeprowadził postępowanie administracyjne w aspekcie przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane.

W jego wyniku ustalono, że przedmiotowy obiekt nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym. Zgodnie bowiem z Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego . W. zatwierdzonym uchwałą nr rady Miasta [...] w. z dnia [...] września 1992 r. nieruchomość położona przy ul. M. w W., znajduje się w obszarze funkcjonalnym oznaczonym symbolem MU-18 o funkcji mieszkaniowo-usługowej.

Odnoście przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 2 organ wyjaśnił, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że stan zagrożenia dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, występuje wówczas gdy zostaną naruszone warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Również ochrona interesów osób trzecich, przewidziana w art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego, odbywa się przede wszystkim przez przepisy techniczno-budowlane, w szczególności przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim p[powinny odpowiadać budynki. O naruszeniu uzasadnionych praw osób trzecich można zatem mówić jedynie wtedy, kiedy naruszone są konkretne przepisy, warunki techniczne lub normy obowiązujące w budownictwie.

Obowiązujące w czasie realizacji budynku przepisy Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.) dopuszczają usytuowanie budynków w granicy w przypadku działki zabudowanej z jednoczesnym wymogiem zachowania ściany oddzielenia pożarowego. Natomiast w przypadku budynków nie posiadających ścian oddzielenia pożarowego istniał wymóg zachowania odległości 8 m pomiędzy budynkami.

W niniejszej sprawie, zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zakresie odległości budynku od granic działki ma zastosowanie teza wyroku sygn. akt IV SA 814/96 z dnia 15 kwietnia 1998 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której sąd rozpatrując podobna sprawę stwierdził, iż z faktu zabudowy nieruchomości, przed jej formalnym podziałem na odrębne działki budowlane, wynikają bardzo istotne konsekwencję w sferze prawa budowlanego. W szczególności do obiektów budowlanych wybudowanych na tej nieruchomości nie mogą mieć odniesienia normy odległościowe określone w § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, i to niezależnie od tego, czy chodzi o domy jednorodzinne wolnostojące, czy też o segmenty w zabudowie szeregowej. Normy te dotyczą bowiem wyłącznie sposobu sytuowania projektowanych obiektów budowlanych (budynków mieszkalnych i gospodarczych) w odniesieniu do granic działki sąsiedniej oraz do obiektów budowlanych znajdujących się na działce sąsiedniej.

Bezspornym jest, że w czasie budowy wszystkie obiekty budowlane objęte pozwoleniem na budowę nr [...] z dnia [...] lipca 1085 r. znajdowały się na jednej, niepodzielonej prawnie, działce o nr ew. [...] z obrębu [...]. Następnie po zatwierdzeniu (decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1997 r.) projektu podziału działki nr [...] wyodrębniona została m.in. działka o nr ew. [...], zabudowana trzema budynkami, która na wniosek Zarządu SBJ "W." z dnia [....] maja 1998 r. (wg. korekty z dnia 26 czerwca 1998 r.) została w 1998 r. podzielona prawnie na 3 działki o nr [...] na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. Burmistrza Gminy W., zatwierdzającej projekt podziału.

W tym czasie przedmiotowy budynek mieszkalny był już zrealizowany (a więc usytuowany) i użytkowany na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. Burmistrza Gminy W..

Oznacza to, że w dacie wydania decyzji nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego budynku, działka nr [...] (nie podzielona wówczas prawnie) zabudowana 3 domami, graniczyła z zabudowanymi działkami nr [...] przy ul. K. oraz nr [...] przy ul. M.. Odległości budynku od tych granic spełniały wymagania określone przepisami warunków technicznych.

W związku z powyższym rozpatrując sprawę i dokonując oceny w zakresie zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w czasie budowy obiektu organ wskazał, iż wziął pod uwagę przede wszystkim odległości tego budynku od budynków sąsiednich. Odległości te zostały pomierzone przez uprawnionego geodetę i w oparciu o te pomiary sporządzone zostały na zlecenie inwestora, opinia i ekspertyza przez dwóch niezależnych rzeczoznawców d.s. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Opinia i ekspertyza rzeczoznawców przeciwpożarowych, podobnie ja inwentaryzacja geodezyjna z pomiarami odległości między budynkami, zostały dopuszczone jako materiał dowodowy i wykorzystane w postępowaniu. Nie znaleziono podstaw do ich odrzucenia, pomimo kwestionowania przez strony skarżące, wiarygodności dowodów dostarczonych przez B. T..

Z opracowań tych wynika, że budynek mieszkalny przy u. M. ze wszystkimi częściami, nie stanowi zagrożenia dla życia i otoczenia , w tym budynków sąsiednich przy ul. M.i K. Budynek nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i nie zachodzi konieczność wykonania zmian lub przeróbek niezbędnych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami w zakresie zapewnienia ochrony przeciw pożarowej.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż wnioski opinii zbieżne są z jego ustaleniami, w szczególności analizą zagrożenia dla ludzi poszczególnych elementów budynku przy ul. M.. Z analizy tej wynika, że od strony północnej w budynku przy ul. M. zastosowana jest ściana oddzielenia ogniowego klasy 2-godzinnej odporności ogniowej co zwalnia z zachowania odległości 8 m. Jest to ściana bez otworów okiennych. W związku z tym odległość wynosząca 7,5 m od ściany budynku przy ul. K. jako większa niż 50 % z 10 m spełnia wymogi § 18 ust. 1 rozporządzenia z 1980 r. i nie stanowi zagrożenia.

Od strony wschodniej ściana zewnętrzna budynku przy ul. M. na odcinku o długości 7,65 m jest ścianą murowaną pełna i spełnia wymogi przepisów. Pozostała część ściany o długości 11,73 m posiada otwory okienne. Odległość od budynku przy ul. M. są różne ze względu na nieregularne kształty budynków i wynoszą od 7,73 m do 8,75 m. tam gdzie występuje odległość 7,73 m istnieje jedno okno w ścianie budynku przy ul. M. na poziomie parteru. Na tym odcinku znajduje się mur ogrodzeniowy o wysokości 1,8 m, usytuowany w obecnej granicy działek, wykonany z cegły otynkowanej, który jest dodatkowym zapewnieniem ochrony przeciwpożarowej. Powyżej parteru nie ma otworów okiennych i drzwiowych. Zmniejszenie odległości do 7,73 m spowodowane wykonaniem docieplenia ścian zewnętrznych obu budynków, wg rzeczoznawcy jest odstępstwem nieistotnym i nie stanowi zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Jeżeli chodzi o zarzut istnienia wielu okien w elewacji wschodniej budynku to na parterze budynku otwory okienne wypełniono pustakami szklanymi (lusferami) co stanowi podstawę do zaliczenia tej ściany do elementu o odporności ogniowej 1 godziny (El670) i spełnia wymagania przepisów techniczno-budowlanych.

Jeżeli chodzi o ściany powyżej parteru to są one w najdłuższym odcinku cofnięte w stosunku do ściany na parterze i ich odległość od budynku przy ul. M. wynosi 8,75 m, co spełnia wymogi przepisów. Znajdujące się w tym fragmencie ściany wykusze okienne podwieszone nad parterem, zostały dla dekoracji obłożone okładzina drewnianą, zabezpieczoną środkiem ochronnym i nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia w aspekcie przepisów § 213 rozporządzenia z 1980 r.

Na działce sąsiedniej przy ul. M. , na odcinku ok. 7,5 m usytuowana jest ściana garażu wybudowana do wysokości I piętra. Jest to ściana murowana bez otworów okiennych lub drzwiowych.

Z powyższego wynika, że nie doszło do naruszenia § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a w konsekwencji art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Nie zachodzi też konieczność zastosowania art. 40 Prawa budowlanego.

Odnosząc się do stanowiska skarżących, iż w postępowaniu prowadzonym wcześniej pominięta została kwestia murowanej przybudówki i wiaty garażowej organ wskazał, że obiekty te były przedmiotem niniejszego postępowania. W tej kwestii zajął stanowisko NSA w wyroku z dnia 18 września 1996 r. sygn. akt IV SA 581/96, rozpatrując skargę na decyzje nr [...] z dnia [...]stycznia 1996 r. Wojewody w., utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] września 1995 r. nakazująca rozbiórkę wiaty murowanej, znajdującej się w północnym narożniku działki nr [...] przy ul. M. dobudowanej do istniejącego budynku mieszkalnego. Uchylając tym wyrokiem zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, Sąd stwierdził, że wiata i przybudówka stanowiły fragment obiektu budowlanego i należy do tego budynku stanowiącego całość techniczno-użytkową stosować przepisy ustawy Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r.

Ponieważ w niniejszej sprawie wykluczono przesłanki do nakazania rozbiórki budynku mieszkalnego lub jego części, organ wskazał, iż zobowiązany był do wydania decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie. Decyzja została wydana na rzecz B. T., która jest następcą prawnym członka Spółdzielni J. J..

Odwołania od powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli Ir. i J. L. oraz Likwidator Spółdzielni Budownictwa Jednorodzinnego "W." w W. po rozpatrzeniu, których [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] września 2009 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podkreślił, że sprawa dotycząca inwestycji budowlanej na nieruchomości przy ul. M. w W. była przedmiotem kilkakrotnego rozpoznania przez organy nadzoru budowlanego oraz postępowania sądowoadministracyjnego. Ponownie przedstawił przebieg toczącego się postępowania i uznał, iż organ pierwszej instancji dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zgodził się z ustaleniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż w sprawie brak jest podstaw do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, jak również brak jest podstaw do nakazania na podstawie art. 40 wykonania jakichkolwiek zmian i przeróbek w budynku.

Wykluczenie przesłanek do nakazania rozbiórki obiektu lub jego części i wykazania zgodności zrealizowania obiektu z przepisami obowiązującymi w czasie jego budowy, a także stwierdzenie na podstawie zebranego materiału dowodowego zdatności obiektu do użytkowania, pozwala na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane.

Zgodnie z treścią art. 42 ust. 3 ww. ustawy – podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Jednocześnie organ wskazał, iż w myśl ogólnie przyjętej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, wyrażonej m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 141/06, do uzyskania pozwolenia na użytkowanie nie jest wymagane wykazanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do uzyskania pozwolenia na użytkowanie zrealizowanego budynku uprawniona jest jako inwestor B. T., która w drodze umowy zawartej z członkiem spółdzielni – J. Ja. weszła w jego prawa. Korzysta zatem z uprawnień wynikających z porozumienia, jakie jej poprzednik zawarł ze Spółdzielnią. W myśl tego porozumienia poprzednik prawny B. T. na podstawie pozwolenia na budowę, udzielonego Spółdzielni, zobowiązał się do realizacji budynku własnym staraniem. W świetle tego porozumienia członek spółdzielni miał wybudować obiekt budowlany, który zgodnie z § 19 statutu miał być na niego przez Spółdzielnię przewłaszczony. Wobec powyższego porozumienia B.T., wchodząc w miejsce swego poprzednika, stała się inwestorem realizowanego obiektu z ekspektatywą przewłaszczenia, tj. uzyskania do niego tytułu prawnego. To, że B. T.jako faktycznemu inwestorowi przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa potwierdza również stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 1 lutego 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1592/05.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Warszawie na decyzję M[...] Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego wnieśli I. L. i P. L. oraz Spółdzielnia Budownictwa Jednorodzinnego "W." w W.. Skarżący I. i P. L. zarzucili decyzji naruszenie:

– przepisów Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 6;

– rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki;

– postanowień zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 744/07;

– przepisów postępowania administracyjnego a w szczególności art. 7, 77, 80, 108 kpa.

Wskazali, iż w czasie wizji w terenie, przeprowadzonej 14 sierpnia 1996 r. stwierdzono, że zabudowa w ostrej granicy niedopuszczalnie pogarsza warunku użytkowania ich działki, a zatem doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego.

Naruszone także zostały przepisy rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. określającego warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki. Zgodnie z § 12 odległość między budynkami na sąsiednich działkach powinna wynosić co najmniej 8 m. Budynek B. T. znajduję się w odległości 7,3 m, (a nie jak podał organ 7,5 m) od ich budynku przy ul. K., co stwarza bardzo poważne zagrożenia pożarowe. Dodatkowo podnieśli, że budynek przybudówki przy ul. M. "wchodzi" na ich działkę na głębokość 0,31m. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego całkowicie pominął te okoliczność podkreślając jedynie fakt, iż wody opadowe z dachu przybudówki odprowadzana są do studzienki znajdującej się na działce nr Ew. [...]. Nie zgodzili się także ze stanowiskiem organów, iż dokonanie zabudowy nieruchomości przed jej podziałem na odrębne działki, uniemożliwia stosowanie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać warunki w zakresie odległości od granicy działki.

Reasumując wskazali, że ich zdaniem, istnieją podstawy do nakazania na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 Prawa Budowlanego rozbiórki budynku mieszkalnego przy ul. M..

Skarżąca Spółdzielnia Budownictwa Jednorodzinnego "W." w W.zarzuciła zaskarżonej decyzji, naruszenie:

– art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 774/07, w szczególności przez pominięcie całości obszernego materiału dowodowego zebranego w sprawie i oparcie zaskarżonej decyzji na dokumentach przedstawionych przez inwestorkę B. T.;

– przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 6, art. 36, 40 i 42 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane, § 12 i 18 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki;

– przepisów prawa procesowego, w szczególności zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 8, 8 i 10 kpa, oraz przepisów dotyczących postępowania dowodowego poprzez pominięcie wniosków dowodowych składanych przez skarżącą Spółdzielnię Budownictwa Jednorodzinnego "W." w W. w likwidacji i przez I. i J. L., w szczególności art. 75, 77, 78, 79, 80kpa, a także art. 107 § 3 kpa z uwagi na brak obligatoryjnych składników uzasadnienia decyzji.

Skarżąca wskazała, że Powiatowy Inspektor nadzoru Budowlanego winien był wydać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie na rzecz Spółdzielni, a nie na rzecz B. T., skoro pozwolenie na budowę i zatwierdzenie planu realizacyjnego budowy osiedla "W. I" wydano na rzecz skarżącej Spółdzielni. W toku postępowania organy z naruszeniem przepisów postępowania, pominęły opinię techniczną wskazanych rzeczoznawców oraz opinie rzeczoznawcy do spraw przeciw pożarowych. Z dokumentów tych wynika, że budynek B. T.stwarza zagrożenie pożarowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi nie są zasadne.

Podkreślić na wstępie należy, iż w sprawie budowy budynku mieszkalnego przy ul. M.w W., prowadzone były od ponad 15 lat postępowania administracyjne zarówno przez organy nadzoru budowlanego, jak i organy architektoniczno-budowlane, w których zapadały różne rozstrzygnięcia będące następnie przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W związku z zapadłymi wyrokami przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że zarówno sąd jak i organy ponownie rozpatrujące sprawę nie mogą formułować ocen sprzecznych z wyrażonym w wyroku poglądem.

Konsekwencja powyższego jest, iż w niniejszej sprawie organy rozstrzygały o samowolnie wzniesionym budynku mieszkalnym przy ul. M.w W. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzją Powiatowego Inspektora Nadzory Budowlanego, udzielającą B. T. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego z 3 lokalami mieszkalnymi przy ul. M. w W. .

Pozwolenie na użytkowanie jest końcowym etapem legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego i jest jednocześnie stwierdzeniem zdatności wykonanego obiektu do użytku. Podkreślić należy, że przepisy ustawy Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r., nie przewidywały bezwzględnego stosowania przymusowej rozbiórki lecz pozwalały na legalizację samowolnie wzniesionych obiektów, o ile nie zachodziły przesłanki przewidziane w art. 37 ustawy.

Stosownie do treści powołanego przepisu obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałoby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W niniejszej sprawie organy wszechstronnie rozważyły i w ocenie Sądu prawidłowo ustaliły, że nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki przedmiotowego budynku. Sąd analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w pełni podziela stanowisko organu, iż budynek mieszkalny przy ul. M. w W. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym przeznaczony był (i jest) pod zabudowę mieszkaniową, a jego wybudowanie nie spowodowało niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz nie pogorszyło, w sposób niedopuszczalny warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Podkreślić należy, iż nie zachowanie przewidzianych prawem odległości pomiędzy budynkami nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej wydanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 cytowanej ustawy. Niezachowanie wymaganych odległości może uzasadniać nakaz rozbiórki tylko wówczas, gdy powoduje to niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono aby niebezpieczeństwo takie zachodziło. Z dołączonych do akt ekspertyz, sporządzonej przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciw pożarowych wynika, że sporny budynek spełnia wymagania w zakresie ochrony przeciw pożarowych.

Ustalenie w sprawie, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki oznacza, że organ nie ma podstaw do odmowy legalizacji obiektu, której jedyną przesłanką jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu.

Ocena zdatności do użytku oprócz zagadnień konstrukcyjno-budowlanych powinna obejmować także zbadanie czy dany obiekt zbudowany został zgodnie z obowiązującymi przepisami, a nadto czy spełnia m.im. wymagania ochrony środowiska i nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym właścicieli działek sąsiednich (art. 5 ustawy Prawo budowlane).

W ocenie Sądu organy wnikliwie ustaliły i oceniły powyższe okoliczności i prawidłowo uznały, że budynek mieszkalny przy ul. M. w W. jest zdatny do użytku w rozumieniu art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżących, wyjaśnić należy, iż z zabudowy nieruchomości przed jej formalnym podziałem wynikają określone konsekwencje. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 1998 r. sygn. akt IV SA 814/96 (Lex nr 43362), (...) z faktu zabudowy nieruchomości, przed jej formalnym podziałem na odrębne działki budowlane, wynikają bardzo istotne konsekwencje w sferze prawa budowlanego. W szczególności do obiektów budowlanych wybudowanych na tej nieruchomości nie mogą mieć odniesienia normy odległościowe określone w par. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62 ze zm./, i to niezależnie od tego, czy chodzi o domy jednorodzinne wolno stojące, czy też o segmenty w zabudowie szeregowej. Normy te dotyczą bowiem wyłącznie sposobu sytuowania projektowanych obiektów budowlanych /budynków mieszkalnych i gospodarczych/ w odniesieniu do granic działki sąsiedniej oraz do obiektów budowlanych znajdujących się na działce sąsiedniej." Podkreślić należy, iż argumentacja zawarta w cytowanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego była także rozważana przez organy orzekające w sprawie w kontekście podnoszonych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów warunków technicznych określających odległości od granicy działki. Wobec powyższego zarzut skargi, iż kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem par. 12 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia, a w konsekwencji także art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., nie znajduje żadnego uzasadnienia.

Niezasadnym jest także zarzut dotyczący udzielenia pozwolenia na użytkowanie podmiotowi, któremu nie przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością.

Ponownie opierając się na utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wyjaśnić należy, iż organ orzekający w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy inwestorowi (a takim niewątpliwie jest B. T.) przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Udzielenie pozwolenia na użytkowanie na podstawie art. 42 Prawa budowlanego, nie przesądza o prawie własności gruntu i może nastąpić na rzecz inwestora, właściciela lub zarządcy.

Reasumując powyższe rozważania Sad uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, w związku z czym na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, ja w sentencji wyroku.