Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1869/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15,  art. 107 par. 3 i 4,  art. 138,  art. 7,  art. 77  par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska, sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] czerwca 2014 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 980 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, po rozpatrzeniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], w której stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] postanowień art. 7 ust 1 lit. b w zw. z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z 17 lutego 2004 r., dalej: rozporządzenie) w stosunku do pasażerów T. T., E. T., V. J., M. J., K. J., M. R., M. R., A. B., J. B., P. B., B. B., E. W., W. W., W. W., O. W., M. W., W. W., M. W., B. W., M. W., A. J., C. M. J., J. F. J. i M. P., polegające na niewypłaceniu odszkodowań w wysokości 400 EUR dla każdego z pasażerów w związku z opóźnieniem lotu o numerze [...] na trasie [...] - [...] w dniu [...] kwietnia 2011 roku, ustalił termin usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu 14 dni od uprawomocnienia się decyzji oraz na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia nałożył na przewoźnika lotniczego karę pieniężną w wysokości 24 000 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał stan faktyczny sprawy, powołując się na dokonane ustalenia i wskazując, że wymienieni w decyzji pasażerowie mieli odbyć w dniu [...] kwietnia 2011 r. rejs na trasie [...] – [...] lotem o oznaczeniu kodowym [...], planowa godzina startu 11:00 czasu lokalnego. Godzina odlotu została zmieniona na 14:15 czasu lokalnego.

Organ powołał się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07, w którym stwierdzono, iż art. 5, 6 i 7 rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów należy traktować jak pasażerów lotów odwołanych tzn., że mogą powoływać się na prawo do odszkodowania, jeżeli w wyniku opóźnienia lotu poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny.

Zdaniem organu okoliczności, na które powołał się przewoźnik lotniczy, w szczególności czarterowy charakter lotu, nie mogą być uznane za nadzwyczajne okoliczności zwalniające przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty stosownego odszkodowania. Przesuwając godzinę odlotu z 11:00 czasu lokalnego na godzinę 14:15 czasu lokalnego przewoźnik opóźnił lot, co oznacza, że był zobowiązany do wypłaty stosownego odszkodowania, chyba że udowodni, że opóźnienie to wynikało z nadzwyczajnych okoliczności.

Organ wskazał, że przewóz lotniczy na podstawie umowy czarteru różni się od przewozu rozkładowego tym, że nie ma ogłaszanego z wyprzedzeniem rozkładu lotów, a terminy wylotów zależą od uzgodnień z biurami podróży. Ponadto przewoźnik nie posiada danych pasażerów w systemie rezerwacyjnym – w imieniu przewoźnika umowę z pasażerem zawiera biuro podróży i to ono wystawia pasażerowi rezerwację na dany lot. Oznacza to, że przewoźnik lotniczy nie może powoływać się na wyłączenie swojej odpowiedzialności na podstawie łączącej go z biurem podróży umową. Organ podkreślił, że rozporządzenie w motywie 5 Preambuły wskazuje wprost, że ochroną są objęci pasażerowie wszystkich lotów, w tym rejsów czarterowych.

Organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 594/12, z którego wynika, że kluczową kwestią w sprawie jest ustalenie przyczyny zmiany rozkładu lotu, jak również gotowość przewoźnika do wykonania lotu w pierwotnie przewidzianej godzinie.

Organ stanął na stanowisku, że zmiana rozkładu rejsów nastąpiła z przyczyn organizacyjnych zależnych od przewoźnika, a nie była podyktowana okolicznościami leżącymi po stronie biura podróży. W związku z tym pasażerom przysługuje prawo do zryczałtowanego odszkodowania

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 5 ust. 3 rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie oraz nieprawidłową wykładnię, a w konsekwencji stwierdzenie, iż na przewoźniku ciążył obowiązek wypłaty odszkodowania pasażerom opóźnionego lotu, co spowodowało nałożenie obowiązku wypłaty tych odszkodowań oraz nałożenie na przewoźnika kar pieniężnych;

2. art. 778 k.c. w związku z art. 775 k.c. w związku z art. 117 § 2 k.c. w związku z art. 205 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393 ze zm., dalej: Prawo lotnicze) poprzez nieuwzględnienie w decyzji faktu, iż roszczenie pasażerów jest przedawnione, a skarżąca skutecznie uchyliła się od jego zaspokojenia

oraz przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego poprzez:

a. niepodjęcie przez organ działań w celu wyjaśnienia, zebrania i uzupełnienia materiału dowodowego w celu rozstrzygnięcia wątpliwości co do stanu faktycznego, powstałych w toku postępowania;

b. wydanie obydwu decyzji z pominięciem materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą w toku postępowania;

c. oparcie przez organ rozstrzygnięcia skarżonej decyzji o niepełny materiał dowodowy;

d. niewzięcie pod uwagę przez organ zarzutów podniesionych przez skarżącą w toku postępowania, w szczególności podniesionego dwukrotnie zarzutu przedawnienia roszczeń;

e. niewezwanie przewoźnika do przedstawienia dalszych dowodów i wyjaśnień na okoliczności przedstawione w wyjaśnieniach składanych w sprawie, w celu uwiarygodnienia stanowiska przewoźnika,

a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń skutkujących przyjęciem, że opóźnienie lotu nr [...] nie zostało spowodowane przez nadzwyczajne okoliczności, które zwalniały przewoźnika z obowiązku wypłaty odszkodowania na rzecz pasażerów przedmiotowego lotu na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia oraz ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia argumentacji przemawiającej za brakiem obowiązku wypłaty odszkodowania o którym mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia, błędne uznanie roszczeń pasażerów za dopuszczalne jako nieprzedawnione.

Zdaniem skarżącej organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania gdyż w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonego dwukrotnie zarzutu przedawnienia i związanej z tym zarzutem argumentacji skarżącej.

Skarżąca spółka powołała się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. C-139/11, w którym stwierdzono, że " rozporządzenie (WE) nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że termin na wytoczenie powództwa o odszkodowanie, o którym mowa w art. 5 i 7 tego rozporządzenia, jest ustalany zgodnie z przepisami każdego państwa członkowskiego w dziedzinie przedawnienia roszczeń (...). Dwuletniego okresu przedawnienia ustanowionego w art. 35 Konwencji montrealskiej nie można uznać za mający zastosowanie do powództw wytoczonych w szczególności na mocy art. 5 i 7 Rozporządzenia 261/2004".

W ocenie skarżącej organ nie ustalił również w jakim czasie pasażerowie dotarli do miejsca docelowego.

Ustalenie to jest decydujące dla możliwości zasądzenia odszkodowania gdyż wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07, uzależnia możliwość traktowania pasażerów lotów opóźnionych jak lotów odwołanych wyłącznie w sytuacji jeżeli dotarli do miejsca docelowego z opóźnieniem wynoszącym co najmniej trzy godziny.

Ponadto Prezes ULC nie odniósł się w sposób wyczerpujący do przedstawionych przez skarżącą dowodów w formie korespondencji z firmą czarterującą przedmiotowy lot z których wynika, że o zmianie czasu wylotu przewoźnik poinformował biuro podróży odpowiednio wcześniej.

Podnosząc powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powyższych kryteriów sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Oznacza to, że ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w swojej decyzji.

Uzasadnienie decyzji organu II instancji, w którym brak jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo brak odniesienia się i oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów, pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu I instancji uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ drugiej instancji nie wypełnił ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 15 k.p.a. oraz art. 107 § 3 i § 4 i art. 138 k.p.a.

W niniejszej sprawie strona skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i wcześniejszym piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. podnosiła zarzut przedawnienia roszczeń pasażerów.

Zgłaszając zarzut przedawnienia powołała się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. C-139/11, w którym stwierdzono, że " Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 (... ) należy interpretować w ten sposób, że termin na wytoczenie powództwa o odszkodowanie, o którym mowa w art. 5 i 7 tego rozporządzenia, jest ustalany zgodnie z przepisami każdego państwa członkowskiego w dziedzinie przedawnienia roszczeń (...). Dwuletniego okresu przedawnienia ustanowionego w art. 35 Konwencji montrealskiej nie można uznać za mający zastosowanie do powództw wytoczonych w szczególności na mocy art. 5 i 7 Rozporządzenia 261/2004".

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w żaden sposób nie odniósł się do zgłaszanego dwukrotnie zarzutu przedawnienia i związanej z nim argumentacji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest także szczegółowej oceny przedstawionych przez skarżącego przewoźnika dowodów w formie korespondencji z firmą czarterującą przedmiotowy lot na okoliczność wykazania, że o zmianie czasu wylotu przewoźnik poinformował biuro podróży odpowiednio wcześniej. Zdaniem strony skarżącej biuro podróży powinno w takiej sytuacji poinformować pasażerów o zmianie godziny wylotu gdyż przewoźnik nie mógł tego zrobić nie posiadając listy pasażerów.

Z uzasadnienia decyzji nie wynika również kiedy pasażerowie przybyli do miejsca docelowego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie dlatego musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich zarzutów stawianych przez stronę skarżącą.

Niewyjaśnienie sprawy w kontekście zarzutu przedawnienia oraz brak wyczerpującego odniesienia się do przedstawionej przez stronę skarżącą korespondencji i brak ustalenia kiedy pasażerowie przybyli do miejsca docelowego narusza podstawowe zasady postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze, iż w sprawie nie został dokładnie wyjaśniony stan faktyczny w rozumieniu art. 7 k.p.a. jak również nie został wyczerpująco rozpatrzony cały materiał dowodowy zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., a ponadto decyzja nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.[pic]