Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1368/96
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1998-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Podatnik, występując o umorzenie odsetek od zaległości podatkowych, a więc zastosowanie wobec niego wyjątkowej instytucji prawa podatkowego, winien jest w swoim słusznym interesie wykazać, iż nie pozostaje bierny wobec zaistniałej sytuacji i wskazać w tym zakresie fakty i dowody.

TEZY

Podatnik, występując o umorzenie odsetek od zaległości podatkowych, a więc zastosowanie wobec niego wyjątkowej instytucji prawa podatkowego, winien jest w swoim słusznym interesie wykazać, iż nie pozostaje bierny wobec zaistniałej sytuacji i wskazać w tym zakresie fakty i dowody.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 6 listopada 1995 r. "M." G. Spółka z o.o. w G. wystąpiła o rozłożenie na raty spłaty zaległych za lata 1994 i 1995 zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług i podatku dochodowego od osób fizycznych oraz umorzenie odsetek za zwłokę wymagalnych od tych zaległości.

Drugi Urząd Skarbowy w G. decyzją z dnia 30 grudnia 1995 r. (...)odmówił:

- rozłożenia na raty spłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od grudnia 1994 r. do września 1995 r. kwotę 15.006,80 zł,

- rozłożenia na raty spłaty zaległości w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 1994 r. do września 1995 r. w kwocie 56.694,40 zł,

- umorzenie odsetek za zwłokę w kwocie 4.792,00 zł należnych od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych i w kwocie 14.075,00 zł, od zaległości w podatku VAT, liczonych na dzień 6 listopada 1995 r. zgodnie z decyzją z dnia 21 grudnia 1995 r. (...).

Od decyzji tej Spółka złożyła odwołanie wnioskując w nim o uchylenie zaskarżonej decyzji i pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o rozłożenie spłaty zaległości podatkowych na raty oraz umorzenie odsetek za zwłokę od tych zobowiązań podatkowych.

W ocenie Spółki zatwierdzenie przez Sąd układu z wierzycielami wskazuje na zaistnienie wyjątkowych i niezależnych od spółki okoliczności zaprzestania płacenia długów. Tego faktu organ jednak nie uwzględnił przy rozpatrywaniu wniosku, jak również nie wziął pod uwagę słusznego interesu podatnika.

Odmowa zastosowania wnioskowanych ulg może spowodować niewykonalność sądowego układu i upadłość podatnika.

Organ podatkowy nie odniósł się również w swojej decyzji do propozycji cesji wierzytelności Spółki z o.o. na pokrycie jej zobowiązań podatkowych.

Izba Skarbowa w G. po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 26 czerwca 1996 r. (...) utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 4.792,00 zł i w podatku od towarów i usług VAT w kwocie 14.075,40 zł, natomiast w części dotyczącej odmowy udzielenia rat w spłacie zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku od towarów i usług wyłączyła do odrębnego postępowania.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Izba Skarbowa powołała art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ i par. 5 pkt 2 i par. 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 stycznia 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 7 poz. 33/.

W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa podniosła, iż fakt zawarcia przez podatnika układu z wierzycielami nie wywołuje żądnych skutków prawnych w sferze zobowiązań podatkowych.

Poza tym zauważyła, iż wbrew twierdzeniom Spółki, nie złożyła ona propozycji cesji wierzytelności na pokrycie jej zobowiązań podatkowych a więc zarzut nieustosunkowania się do tego wniosku jest niezasadny. Poza tym Spółka, mimo deklaracji spłaty zaległości zobowiązań podatkowych w ratach nie dokonała na poczet tych zaległości żadnych wpłat. Nie wskazała też argumentów i przesłanek uzasadniających umorzenie odsetek za zwłokę.

W ocenie Izby Skarbowej odwołanie Spółki nie spełnia nadto wymogów określonych w art. 170 Kpa a zatem uwzględniając powyższe należało rozstrzygnąć jak w decyzji.

Spółka "M." G. zaskarżyła decyzję tę do sądu administracyjnego zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie art. 7 i art. 8 Kpa oraz art. 31 cyt. ustawy o zobowiązaniach podatkowych wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji.

Zdaniem skarżącej Spółki organ odwoławczy, a także organ I instancji, nie przeprowadził należycie postępowania dowodowo wyjaśniającego i w związku z tym dokonana ocena stanu faktycznego nie jest prawidłowa.

Skarżąca zarzuca, iż organ pominął fakt spłaty przez Spółkę w toku postępowania zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie głównej 15.006,80 zł oraz w podatku od towarów i usług w kwocie 3.304,39 zł. Spółka podniosła, iż warunki zawartego układu z wierzycielami winny być uwzględnione przez organ, gdyż zapewni to realne wykonanie zobowiązań podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa, podtrzymała dotychczasowe stanowisko, wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie można było uwzględnić, gdyż wbrew zarzutom strony skarżącej zaskarżone decyzje nie uchybiają prawu.

Należy przede wszystkim podnieść, iż instytucja umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek, o której stanowi art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ ma charakter nadzwyczajny, gdyż zasadą jest płacenie wszelkich zobowiązań Skarbu Państwa.

Nadzwyczajny charakter tej instytucji oznacza, że przesłanki ustawodawca określa jako wypadki gospodarcze lub społeczne, ma uzasadniać zastosowanie wobec podatnika ulgi, również muszą mieć charakter wyjątkowy.

Podkreślić również trzeba, iż decyzje podejmowane w oparciu o art. 31 ust. 1 powołanej ustawy mają charakter uznaniowy. Organ podatkowy może w wypadkach gospodarczo lub społecznie uzasadnionych umorzyć zaległości podatkowe lub odsetki oceniając, czy występujące w sprawie okoliczności stanowią podstawę do zastosowania wnioskowanej ulgi.

Uznaniowy charakter decyzji nie oznacza, że może być ona dowolna, jednakże sądowa kontrola legalności ich jest ograniczona i sprowadza się w istocie do badania podstaw tego uznania, a zwłaszcza czy organy rozważyły wszystkie okoliczności służące rozpoznaniu sprawy.

Oceniając w tym kontekście wydane w sprawie decyzje Sąd nie stwierdził, aby przy ich podejmowaniu organy przekroczyły zakreślone w przepisach prawa materialnego granice uznania administracyjnego.

Zdaniem Sądu organy przed podjęciem rozstrzygnięcia rozważyły wszystkie przewidziane ustawą okoliczności uzasadniające umorzenie odsetek od istniejących zaległości podatkowych, w tym uwzględniły argumenty i okoliczności przedłożone przez stronę skarżącą na poparcie swojego żądania.

Sąd podziela pogląd organów podatkowych, iż fakt zawarcia przez skarżącą układu z wierzycielami nie miał istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie, i tym samym nie mógł stanowić przesłanki uzasadniającej zastosowanie wnioskowanej ulgi.

We wniosku o umorzenie odsetek skarżąca nie wykazała, aby poza zawarciem układu z wierzycielami wywołującego skutki wyłącznie w sferze zobowiązań cywilnoprawnych, podejmowała inne działania zmierzające do poprawy jej sytuacji finansowej. Skarżąca, występując o umorzenie odsetek od zaległości podatkowych, a więc zastosowanie wobec niej wyjątkowej instytucji prawa podatkowego, powinna była w jej słusznym interesie wykazać, iż nie pozostaje bierna wobec zaistniałej sytuacji. Tymczasem skarżąca nie tylko nie wskazała żadnych w tym zakresie faktów i dowodów, ale ponadto nie wywiązała się ze złożonych we wniosku deklaracji i nie przystąpiła dobrowolnie do spłacania zaległości podatkowych oraz odsetek.

Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy nie można było również pominąć tego, iż zaległości skarżącej powstały w podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc w podatku, w którym skarżąca była wyłącznie płatnikiem, oraz w podatku od towarów i usług, który pobierany jest w cenach towarów czy też usług. Podatki te winny być odprowadzane do budżetu na bieżąco, tymczasem skarżąca nie czyniła tego poczynając od grudnia 1994 r.

W tych okolicznościach nie można było uznać, aby skarżąca aktywnie działała w celu polepszenia swojej sytuacji finansowej i uregulowania zobowiązań podatkowych a w konsekwencji aby pomoc organów podatkowych w postaci umorzenia odsetek była społecznie lub gospodarczo uzasadniona.

Konkludując należy stwierdzić, iż wobec tego, że przepis art. 31 ust. 1 ustawy skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, to ustalenie przez organ podatkowy, że istnieją przyczyny społeczne lub gospodarcze, które uzasadniałyby umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, stanowi konieczną przesłankę do rozważenia możliwości umorzenia, ale samo przez się nie zobowiązuje organu podatkowego do wydania decyzji umarzającej zaległość podatkową lub odsetki.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że badane decyzje nie uchybiają prawu materialnemu, jak również procesowemu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.