Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 235/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: par. 1 ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 309
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością  uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1  art. 138 pkt 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 51 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 32
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Protokolant Gabriela Porzezińska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 maja 2009 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – P. G. L. L.P. N.Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych za 2007 r. i nałożenia sankcji oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną w postępowaniu odwoławczym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217), § 1 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306), art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262), rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. Nr 46, poz. 308), art. 2 pkt 1 lit. a, art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30.04.2004 r.), Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniające decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych (Dz. U.E. L 216, 12/08/2002 P.0001 - 0041), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] Nr [...], w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 dla Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył cały stan faktyczny w sprawie i przedstawił okoliczności oraz argumentację na poparcie swojego rozstrzygnięcia. Na wstępie organ ten wskazał, że w dniu 11 maja 2007 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...]

w [...] wpłynął wniosek Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] o płatności do gruntów rolnych, do którego dołączono 7 załączników graficznych. W dniu 10 października 2007 r. producent został wezwany do wyjaśnienia nieścisłości dotyczących działki ewidencyjnej 142 oraz działek C i D, i 18 października 2007 r. złożył on korektę wniosku. Następnie Gospodarstwo zostało skierowane do kontroli na miejscu, która została zapowiedziana i przeprowadzona w dniu 7 lipca 2007 r. Przedstawiciel producenta nie uczestniczył w kontroli, podczas której skontrolowano wszystkie działki rolne. Inspektorzy sporządzili Raport Nr [...], wykonali szkic z pomiarów działek rolnych oraz materiał fotograficzny, zaś zweryfikowaną i zatwierdzoną kopię raportu przesłano producentowi.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w [...] decyzją z dnia [...], Nr [...], w sprawie płatności do gruntów rolnych, na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 20 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1793/2004, odmówił wnioskodawcy przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) i nałożył sankcję w wysokości [...] oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) i nałożył sankcję w wysokości [...], i wskazał, że obie sankcje będą potrącane z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ pierwszej instancji podał, że w wyniku kontroli na miejscu ustalono, iż różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną do jednolitej płatności obszarowej, tj. 11,71 ha a stwierdzoną, tj. 7,29 ha, wynosi 4,42 ha, czyli więcej niż 50 %. Wobec tego odmówiono przyznania płatności JPO i UPO oraz nałożono sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnia zadeklarowaną a stwierdzoną.

Producent w dniu 16 maja 2008 r. złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, w którym podniósł, iż w swoim wyjaśnieniu poinformował o fakcie, że ze względu na niekorzystne warunki pogodowe niezbędne zabiegi agrotechniczne zostały przeprowadzone w dniu 16 lipca 2007 r., czyli w terminie zgodnym z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. Niezasadne wydaje się nieuznanie do dopłat uzupełniających poletka topinamburu, bowiem rozporządzenie Ministra Rolnictwa (Dz. U. Nr 46, poz. 309) stanowi, iż do dopłat UPO zalicza się wszystkie rośliny okopowe pastewne, za wyjątkiem ziemniaków. Z powyższych powodów do płatności JPO winna się kwalifikować działka rolna D, a do UPO działka rolna C i A. Ponadto z danych ewidencyjnych i przeprowadzonej weryfikacji wynika, że powierzchnie gruntów rolnych przeznaczonych do dopłat były prawidłowe. Do odwołania dołączono kserokopię pisma z 18 lipca 2007 r., skierowanego do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji, a dotyczącego kontroli przeprowadzonej przez Spółkę "G" SA, w którym strona wyjaśniła, że:

– na działce rolnej A została wysiana w plonie głównym kukurydza, która po zniszczeniu jej przez zwierzynę została zaorana i w dniu 12 lipca 2007 r. wysiano tam mieszankę rzepaku i rzepy ścierniskowej; inspektorzy stwierdzili ugór;

– na działce rolnej B stwierdzono łąkę; w rzeczywistości jest to ugór, który w dniu 16 lipca 2007 r. został poddany zabiegowi agrotechnicznemu ograniczającemu rozprzestrzenianie się chwastów;

– działka rolna C została zakwalifikowana do płatności jednolitych po stwierdzeniu na niej plantacji topinamburu; Nadleśnictwo zakwalifikował ją do płatności uzupełniających zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa;

– działka rolna D została przeznaczona do dopłat JPO, kontrolujący stwierdził chwasty wieloletnie; 16 lipca 2007 r. poddana została zabiegowi ograniczającemu chwasty, był to czas optymalny ze względu na warunki pogodowe.

Wskazano również, że powierzchnie działek rolnych podane we wniosku wynikają z powierzchni działek ewidencyjnych, które nie musiały być zmieniane ze względu na zmniejszające powierzchnię zadrzewienia, zakrzaczenia, rowy itp. Działka rolna D została przejęta od ANR i zmierzona geodezyjne na początku 2007 r. i niemożliwe jest zwiększenie jej powierzchni o 0,36 ha, stwierdzone przez GPS kontrolującego.

Dalej w opisanej na wstępie decyzji organ odwoławczy wskazał, że na podstawie akt sprawy stwierdził, iż Nadleśnictwo [...] złożyło wniosek o płatności we właściwym miejscowo biurze powiatowym w terminie zakreślonym na składanie wniosków. Do płatności zgłoszono: do jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolne A, B, C i D o powierzchni 11,71 ha; do uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) działki rolne A i C o powierzchni 4,30 ha. Po wezwaniu do wyjaśnień, strona w dniu 18 października 2007 r. złożyła korektę wniosku, którą zmniejszyła powierzchnię działki rolnej C (UPO) z 3,80 ha na 2,05 ha i dopisała do wniosku nowa działkę rolną o identyfikatorze F o powierzchni 1,75 ha. Korekta została wykonana po kontroli na miejscu, która stwierdziła niespójność działki rolnej. Z Raportu z kontroli Nr [...] wynika, iż w toku kontroli na miejscu, zapowiedzianej, przeprowadzonej 7 lipca 2007 r. bez udziału przedstawiciela strony:

– na działce rolnej A UPO o powierzchni deklarowanej 0,52 ha stwierdzono 0,52 ha ugoru. Wykonano zdjęcie nr 1. Po analizie fotografii organ odwoławczy stwierdził, iż inspektorzy prawidłowo ustalili, że ze względu na brak rośliny uprawnej grunt jest ugorem kwalifikującym się do płatności JPO;

– na działce rolnej B JPO o powierzchni deklarowanej 1,95 ha stwierdzono łąkę o powierzchni 1,80 ha. Łąkę zakwalifikowano do płatności JPO. Zdaniem organu odwoławczego, zdjęcie nr 6 nie przedstawia łąki, lecz ugór porośnięty chwastami. Chwasty występujące łanowo dowodzą, że na gruncie nie była prowadzona działalność rolnicza, gdyż prowadzenie działalności rolniczej ograniczyłoby rozwój pędów generatywnych i rozsiewanie nasion, a tym samym ich ekspansję. Aby chwasty występowały w takiej ilości jak na zdjęciu, musiały istnieć warunki do ich rozprzestrzeniania (brak wykaszania kwiatostanów to wysiew z nasion - baldaszkowate i pokrzywa), ponadto bujny rozwój wegetatywny prowadził do rozmnażania przez rozłogi (pokrzywy). Odwołujący się w swoim wyjaśnieniu podniósł, że działka ta jest ugorem, a nie łąką, z czym zgodził się organ odwoławczy;

– na działce rolnej C o powierzchni deklarowanej 3,80 ha stwierdzono 3,49 ha topinamburu, który posiada uprawnienia do płatności JPO. Działka rolna jest niespójna i składa się z dwóch części C1 o powierzchni 1,94 ha i C2 o powierzchni 1,55 ha. Działka kwalifikuje się do płatności JPO. Ponieważ obie części tej działki przedzielone są zadrzewieniami i nie przylegają do siebie, producent miał świadomość, iż do płatności deklaruje niespójną działkę rolną;

– na działce rolnej D JPO o powierzchni 4,13 ha stwierdzono chwasty wieloletnie, działkę nieużytkowaną rolniczo położoną w kompleksie nieużytków bez widocznych granic. Działka nie kwalifikuje się do płatności, bowiem nie jest i nie była użytkowana rolniczo. Zdaniem organu odwoławczego, zdjęcie przedstawia kilkuletni ugór, na którym nie prowadzono działalności rolniczej, a w 2007 r. wykonano koszenia. Brak zabiegów agrotechnicznych dodatkowo doprowadził do sukcesji trzciny. Powyższe potwierdzają wyjaśnienia Nadleśnictwa, iż przedmiotowy grunt został na początku 2007 r. przejęty od ANR, która nie prowadzi działalności rolniczej na gruntach wchodzących w skład jej zasobu;

– na działce rolnej E JPO o powierzchni deklarowanej 1,30 ha stwierdzono łąkę o powierzchni 1,48 ha, kwalifikującą się do płatności JPO. Zdjęcia nie wykonano.

Ponadto stwierdzono, że niespójna działka rolna narusza art. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ odwoławczy wskazał także, że Spółka "G" pismem z [...] Nr [...], odniosła się do wyjaśnień Nadleśnictwa co do ustaleń kontroli na miejscu, dotyczących poszczególnych działek rolnych, wskazując, że:

– na działce rolnej A nie stwierdzono kukurydzy, lecz zaorany grunt, co pozwalało zakwalifikować go do płatności JPO. Dodatkowe działania, czyli zasiew mieszanki zostały przez Nadleśnictwo podjęte po kontroli;

– na działce rolnej B inspektorzy stwierdzili łąkę, która należy do tej samej płatności co ugór. Termin wykonania prac na ugorze jest taki sam, jak na łące, również grupa płatności - JPO, jest ta sama;

– działka rolna C – topinambur. Zgodnie z wykazem roślin topinambur w ramach poszczególnych grup upraw kwalifikuje się do płatności JPO;

– działka rolna D zadeklarowana została do płatności JPO; na podstawie okrywy roślinnej inspektorzy stwierdzili, iż na działce nie była prowadzona działalność rolnicza. Działka znajduje się w kompleksie gruntów o identycznym sposobie użytkowania, w związku z czym ustalenie jej granic nie było możliwe.

Spółka zwróciła uwagę, iż do płatności przyjmuje się stwierdzoną użytkowaną rolniczo powierzchnię działki rolnej zaliczając do powierzchni obiekty stanowiące elementy dobrej kultury rolnej przekraczające szerokości 2 m (rowy, żywopłoty, ściany tarasów itp.). W związku z tym, stanowisko Nadleśnictwa, że nie należy wyłączać z powierzchni działek rolnych zadrzewień i zakrzaczeń, jest błędne.

Wobec tego, że organ odwoławczy podzielił stanowisko Spółki "G"w części, dodał również m.in., że:

1) Wnioski o płatności do gruntów rolnych rozpatrywane są na zasadzie "dobrej wiary", jednak w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty rokrocznie 5 % wniosków kierowanych jest do kontroli na miejscu, która ma na celu zweryfikowanie istniejącego stanu faktycznego na gruncie, który powinien być zgodny z danymi zadeklarowanymi we wniosku o płatności, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 297 Kodeksu karnego.

2) Płatność obszarowa przyznawana jest do faktycznej powierzchni deklarowanej rośliny lub ugoru utrzymywanego w dobrej kulturze rolnej. Wobec tego Nadleśnictwo, deklarując do płatności grunty rolne, winno było zadeklarować powierzchnie upraw po odjęciu występujących zakrzaczeń i zadrzewień. W uprawach rolniczych, w przeciwieństwie do upraw leśnych, powierzchnia zajęta przez zadrzewienia i zakrzaczenia ma duże znaczenie.

3) Płatność obszarowa przyznawana jest do roślin w plonie głównym. Strona podniosła, iż w plonie głównym działkę rolną A stanowiła kukurydza. Organ zwrócił uwagę, iż Nadleśnictwo zobowiązało się do informowania Agencji na piśmie o wszelkich zmianach mających wpływ na płatność. Zaoranie plantacji kukurydzy niewątpliwie miało wpływ na płatność, bowiem kukurydza posiada uprawnienia do płatności uzupełniających (UPO), czyli wyższych niż ugór kwalifikujący się tylko do płatności jednolitych (JPO). Inspektorzy nie stwierdzili deklarowanej kukurydzy, lecz ugór i zgodnie z tym zakwalifikowali grunt do płatności.

4) Zgodnie z literą D/12 pkt II, korzenie pastewne i rośliny kapustne obejmują wszystkie rośliny z rodziny "Brassicae", przeznaczone na paszę niezależnie od tego, czy na pasze zbierane są korzenie czy łodygi. Litera D/18 przywołanego rozporządzenia definiuje, iż rośliny paszowe to wszystkie rośliny zielone uprawne przeznaczone do karmienia zwierząt, uprawiane w płodozmianie z innymi uprawami i zajmujące ten grunt przez mniej niż 5 lat (pastewne jednoroczne i wieloletnie). Przywołane rozporządzenie definiuje (litera J) jednoczenie, iż inwentarz żywy to: bydło (J/2-8), owce (J/9) kozy (J/10), kozy (J/10b), świnie (J11- J/13), drób (J/14-16), króliki (J/17) i pszczoły (J/18). Powołując się na treść art. 7 ust. 1 ustawy z dnia o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ odwoławczy stwierdził, że rolnikowi przysługuje płatność do roślin paszowych wykorzystywanych w celu utrzymania inwentarza żywego w gospodarstwie rolnym. Tymczasem topinambur uprawiany był przez nadleśnictwo w plonie głównym, jako roślina paszowa, w celu zaspokajania potrzeb zwierząt leśnych. Jednakże, zdaniem organu, jeżeli plantacja topinamburu utrzymywana była w dobrej kulturze rolnej (zgodnie z normami), to przysługuje do niej jednolita płatność obszarowa (JPO), jak do ugoru utrzymywanego w dobrej kulturze rolnej.

5) W przypadku wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, producent ma możliwość przedstawienia stosownych dokumentów potwierdzających takie zdarzenia. Tymczasem, strona do dnia wydania decyzji przez organ drugiej instancji nie przedstawiła dokumentów wyszczególnionych w rozporządzeniu, potwierdzających działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że w rozporządzeniu nie określono, iż dokumentem właściwym potwierdzającym wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności mogą być wyjaśnienia producenta złożone po kontroli na miejscu.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że nie podziela wyjaśnień "G" w stosunku do działki rolnej B, bowiem, jego zdaniem, materiał zdjęciowy wskazuje, iż działka ta nie kwalifikowała się do płatności ze względu na brak prowadzenia na niej działalności rolniczej. Z pewnością nie można jej również uznać za trwały użytek zielony, a rodzaj występującej roślinności ma podstawowe znaczenie dla ustalenia jej uprawnień do płatności.

Reasumując, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, że producent był kontrolowany w czasie, gdy możliwe jest skontrolowanie większości wymogów i norm, względem których został on wytypowany. Stan roślinności umożliwiał stwierdzenie, czy i jakie nieprawidłowości wystąpiły w użytkowaniu gruntów zgłoszonych do płatności. Ustaleń dokonano zaś w oparciu o stan faktyczny na gruncie, nie dokonywano swobodnej oceny gruntu, lecz oceny w oparciu o przepisy prawa krajowego i unijnego, dotyczącego wymogów, norm i standardów. Wszelkie prace wykonane na gruncie po kontroli nie wywierają wpływu na jej wyniki chyba, że nie upłynął jeszcze ustawowy termin na ich wykonanie. Ponadto organ przypomniał, że pomiaru działek rolnych dokonuje się po granicy faktycznie użytkowanego gruntu (np. skoszona i zebrana łąka), a nie po granicy działek ewidencyjnych. W tym stanie sprawy, zdaniem organu odwoławczego, decyzja organu pierwszej instancji odpowiadała prawu i należało utrzymać ją w mocy.

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], reprezentujące Skarb Państwa, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w [...] z dnia 5 maja 2008 r., z powodu naruszenia prawa materialnego. Wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, skarżący zarzucił zaskarżonemu aktowi naruszenie:

– § 1 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309);

– § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.).

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie zgadza się z wyjaśnieniem kontrolującego, że zgodnie z instrukcją realizacji kontroli powierzchniowych, topinambur sklasyfikowano w grupie płatności JPO, albowiem przepisem nadrzędnym jest tu § 1 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r., który do dopłat UPO zalicza wszystkie rośliny okopowe pastewne, z wyjątkiem ziemniaków.

Skarżący zakwestionował także nieuznanie przez kontrolujących do dopłat uzupełniających gruntu, na którym wysiano kukurydzę, stwierdzając tam czarny ugór. Nadleśnictwo wyjaśniło bowiem, że kukurydza została zniszczona przez zwierzynę i ponownie w dniu 12 lipca 2007 r. wysiano tam mieszankę rzepaku i rzepy ścierniskowej, która kwalifikuje grunt do dopłaty uzupełniającej.

Ponadto strona wskazała, że trudno podważać prawidłowość pomiarów dokonywanych przez kontrolującego, gdyż nie zna sposobu ani metody pomiarów. Przy czym z danych ewidencyjnych i przeprowadzonej weryfikacji przez służby terenowe nadleśnictwa wynika, że powierzchnie gruntów rolnych przeznaczonych do dopłat były prawidłowe.

Skarżący nie zgodził się również z wyłączeniem z dopłat ugoru, stanowiącego działkę D, gdzie kontrolujący stwierdził wieloletnie chwasty, ponieważ działka ta została poddana w określonym przepisami czasie zabiegom zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Działka ta leży wśród innych ugorów obcej własności. Kontrolujący stwierdził brak możliwości jej zmierzenia, co w opinii skarżącego, świadczyć może o jej błędnym odszukaniu w terenie. Zdaniem strony, wątpliwości budzą też kompetencje kontrolującego, który na działce określonej we wniosku jako działka E, stwierdził łąkę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniósł o oddalenie skargi i ustosunkował się do zarzutów podniesionych przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej /Dz. U. Nr 44, poz. 262/ do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w art. 1, tj. ustawie z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej / Dz. U Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666/, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej weszła w życie z dniem 15 marca 2008r.( art. 13).

W niniejszej spawie w związku z powyższym do jednolitej płatności obszarowej i płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) za 2007r. należy stosować ustawę z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej / Dz. U Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666/ oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności / Dz. U. Nr 46. poz. 309 ze zm. /.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Producent rolny składa wniosek o przyznanie płatności na formularzu udostępnionym przez Agencję. W pkt VIII wniosku skarżący złożył oświadczenie, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń z art. 297 § 1 Kodeksu karnego oraz zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, a także zobowiązał się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa:

o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem; o każdej zmianie powstałej

w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy- wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego.

W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

12 marca 2007r. w sprawie minimalnych norm ( Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.), grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli: w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla zbóż ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na danej działce rolnej nie dłużej niż 3 lata. Uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz

w roku, w terminie do dnia 31 lipca:

1) koszeniu lub

2) innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów ( §2).

W niniejszej sprawie skarżący jest zarejestrowanym producentem rolnym, lecz w toku przeprowadzonych czynności kontrolnych zakwestionowano część powierzchni gruntów zgłoszonych do płatności bezpośrednich, m.in. tj. działkę D wykluczono z dopłat z uwagi na to, iż nie była na niej prowadzona działalność rolnicza.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ działał prawidłowo i nie naruszył prawa. Poczynione przez organy ustalenia w zakresie ustalenia różnicy areału gruntów zgłoszonych we wniosku a uprawnionym do otrzymania w/w płatności oraz nie utrzymywania przez Skarżącego gruntów zgodnie z normami znajdują potwierdzenie w protokole kontroli jak i w dołączonych fotografii ( płyta CD).

Z opisanych co do czasu i miejsca ich wykonania zdjęć wynika, że na działce D, nie wykonano zabiegu koszenia, ani nie poddano gruntu innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, a obszar był porośnięty wieloletnimi chwastami i trzciną. Powyższa działka położona była

w kompleksie nieużytków bez widocznych granic i nie była użytkowana rolniczo. Do obowiązków rolnika należy uwidocznienie granic działek, jeśli ubiega się o pomoc finansową do nich. Z wyjaśnień Skarżącego wynikało, że powyższy grunt został na początku 2007r. przejęty od Agencji Nieruchomości Rolnych, która nie prowadziła na nim działalności rolniczej.

Na działce A Skarżący zadeklarował uprawę kukurydzy, lecz nie poinformował Agencji o zniszczeniu plantacji przez dzikie zwierzęta, lecz po zaoraniu gruntu dokonał wysiania mieszanki rzepaku i rzepy ścierniskowej. Wobec powyższego prawidłowo ten grunt (widoczny na zdjęciach jako zaorany) został zakwalifikowany do płatności jako ugór.

W myśl art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 143b ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003, zwanej dalej "jednolitą płatnością obszarową", przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu;

2) roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych;

3) innych roślin.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 13 marca 2007r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności ( Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.), płatnością uzupełniającą do powierzchni upraw są objęte następujące rodzaje roślin uprawiane w plonie głównym:

1) zboża, w tym kukurydza;

2) rośliny oleiste - rzepak, rzepik, słonecznik i soja;

3) rośliny wysokobiałkowe - bób, bobik, łubin słodki i groch siewny;

4) rośliny strączkowe - wyka siewna, soczewica jadalna i ciecierzyca pospolita;

5) rośliny strączkowe pastewne;

6) orzechy - orzechy włoskie i leszczyna;

7) len włóknisty i oleisty;

8) konopie na włókno;

9) rośliny przeznaczone na materiał siewny kategorii elitarny i kwalifikowany, które są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia;

10) rośliny motylkowate drobnonasienne;

11) rośliny okopowe pastewne, z wyłączeniem ziemniaków pastewnych;

12) trawy na trwałych użytkach zielonych przeznaczone na susz paszowy;

13) mieszanki roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami.

Płatnością uzupełniającą do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwaną dalej "płatnością zwierzęcą", są objęte wszystkie rodzaje takich roślin, z wyłączeniem roślin, o których mowa w ust. 1 pkt 12 ( § 1 ust.2).

W niniejszej sprawie na działce C ( po korekcie C i F) była uprawa topinamburu, który według Skarżącego zalicza się do upraw UPO, zaś według Agencji winna być kwalifikowana jako uprawa rośliny energetycznej –RE,JPO lub JPO.

Wskazać należy, że do roślin okopowych zalicza się rośliny pastewne, których częścią użytkową są podziemne bulwy (rośliny bulwiaste) lub korzenie (rośliny korzenne). Do roślin bulwiastych zalicza się topinambur, zwany inaczej słonecznikiem bulwiastym.

Zgodzić należy się ze Skarżącym, iż topinambur jako roślina okopowa pastewna jest uprawniona do dopłat UPO w świetle § 1 ust. 1 pkt 12 w/w rozporządzenia, bowiem od woli rolnika zależy czy powyższą uprawa przeznaczona jest na paszę dla zwierząt, czy też jest to uprawa energetyczna zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Wskazać należy, że do powierzchni upraw energetycznych, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. przysługuje jednolita płatność obszarowa (JPO) oraz w zależności od rośliny uprawnej - uzupełniająca płatność do grupy upraw podstawowych ( UPO), np. rzepak jest rośliną uprawnioną do płatności JPO, jak

i RE,JPO.

Fakt wskazania we wniosku działki C jako jednego obszaru o pow. 3,80 ha przy jednoczesnym ujęciu w załączniku graficznym tej działki jako dwóch odrębnych działek, co było przyczyną korekty wniosku w dniu 18 października 2007r.

i wskazania działki C o pow. 2,05 ha oraz działki F o pow. 1,75 ha nie miał znaczenia dla odmowy przyznania skarżącemu uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) i nałożenia sankcji. Zaznaczyć należy, że powierzchnia obu działek jest zgodna z powierzchnią działki wymienioną we wniosku, jak i powierzchnia każdej

z nich jest powyżej 0,1ha, czyli obszaru gruntu uprawnionego do dopłat, a nadto zgodna z wnioskiem jest uprawa na obu nich.

Zasadnicze znaczenie dla wykluczenia działki C (po korekcie C i F) ma okoliczność, że zgodnie z wyjaśnieniami Skarżącego uprawy wymienione we wniosku umiejscowione są na poletkach łowieckich, które są miejscami upraw rolniczych (przynęta na dziki) i dokarmiania zwierzyny dzikiej. Poletka takie udostępniane do swobodnego żerowania zwierzynie w celu zapewnienia jej niezbędnych składników pokarmowych jak i odciągnięcia zwierzyny od upraw rolniczych (ograniczenie szkód).

Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych

i płatności cukrowej, jak wyżej wskazano rolnikowi przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych dla zwierząt hodowlanych. W niniejszej sprawie przedmiotowa uprawa nie była przeznaczona na paszę dla zwierząt hodowlanych, lecz zwierząt dzikich.

Art. 32 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską ( Dz. U. z 2004 r.,

Nr 90, poz. 864/2), zwany dalej TWE, określa, że wspólny rynek obejmuje także rolnictwo i handel produktami rolnymi. Przez "produkty rolne" należy rozumieć płody ziemi, produkty pochodzące z hodowli i rybołówstwa, jak również produkty pierwszego przetworzenia, które pozostają w bezpośrednim związku z tymi produktami (ust. 1). Z zastrzeżeniem odmiennych postanowień artykułów 33-38, zasady przewidziane w celu ustanowienia wspólnego rynku stosują się do produktów rolnych (ust. 2). Produkty podlegające postanowieniom artykułów 33-38 są wymienione na liście stanowiącej załącznik I do niniejszego Traktatu (ust.3),

w rozdziale I- zwierzęta żywe. Funkcjonowaniu i rozwojowi wspólnego rynku produktów rolnych musi towarzyszyć ustanowienie wspólnej polityki rolnej (ust.4).

Powyższy przepis TWE określa pojęcie "rolnictwo", które obejmuje uprawę ziemi, hodowlę, leśnictwo i rybołówstwo. Ten przepis rozciąga się też na handel produktami rolnymi, które ujęte są w załączniku I, co oznacza, że tylko te produkty wymienione w w/w załączniku objęte są wspólnym rynkiem.

Hodowla zwierząt jest nauką o doskonaleniu genotypów zwierząt domowych, udomowionych i niektórych gatunków dzikich w warunkach umożliwiających stosowanie metod hodowli i chowu zwierząt ( Nowa Powszechna Encyklopedia, PWN, tom II, str. 782). Hodowla zwierząt zgodnie z ustawą o organizacji hodowli

i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 1997 r. Nr 123, poz. 774) zespół zabiegów zmierzających do poprawienia założeń dziedzicznych (genotypu) zwierząt gospodarskich, w zakres których wchodzi ocena wartości użytkowej i hodowlanej zwierząt gospodarskich, selekcja i dobór osobników do kojarzenia prowadzony

w warunkach prawidłowego chowu. Zwierzęta hodowlane - zwierzęta udomowione lub dzikie, które chowane w odpowiednich warunkach (gospodarstwo rolne, ogród zoologiczny, specjalistyczne fermy) służą jako źródło żywności (mięso, mleko, tłuszcz, jajka) i innych materiałów (skóra, futro, wełna, pierze), a także jako siła pociągowa, do jazdy wierzchem, jako zwierzęta juczne lub pełniące inne funkcje użytkowe. Osobniki o szczególnych walorach użytkowych i hodowlanych hoduje się jako materiał reprodukcyjny - zwierzęta zarodowe. Skarżący nie posiadał zwierząt hodowlanych, zaś uprawy jego przeznaczone były dla zwierząt dzikich.

W niniejszej sprawie stwierdzona różnica pomiędzy obszarem zgłoszonych przez Skarżącego we wniosku działek a obszarem działek uprawnionych do otrzymania w/w płatności przekroczyła 50 %, dlatego też organ odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcje. Spełnione zostały przesłanki z art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.

W ocenie Sądu, sankcje wyliczono prawidłowo.

Odnośnie zawiadomienia Skarżącego o kontroli, wskazać należy, iż było ono prawidłowe i zgodne z art. 31 ust. 4 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych

i płatności cukrowej. Zawiadomienie Skarżącego nastąpiło telefonicznie na dzień przed kontrolą, a fakt, iż dzień na który był wolny od pracy i pracownik Skarżącego nie wziął w niej udziału tylko z tego powodu, nie ma istotnego znaczenia w sprawie. To Skarżący winien tak zorganizować pracę podległych sobie pracowników, by wzięli udział w kontroli.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.