Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 244/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par 1, art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 200 ust. 1 i 3, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M.O-S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2014/2015 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu Łódzkiego na rzecz M. O.-S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Rektor Uniwersytetu [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 200 ust. 3 i art. 201 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., póz. 572 ze zm.) oraz § 11, § 12, §13 i § 14 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2014 r., poz. 1480) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 31 października 2014r. w przedmiocie odmowy przyznania M. O.-S. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2014/2015.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia [...] Rektor Uniwersytetu [...] odmówił przyznania M. O.-S. przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2014/2015. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 i 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, a decyzję o jego przyznaniu w przypadku studiów doktoranckich prowadzonych w szkole wyższej podejmuje rektor. Zgodnie z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i w roku poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się znaczącymi postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Zgodnie z § 1 ust. 6 Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w U[...], przyjętych Zarządzeniem Rektora nr 89 z dnia 3 czerwca 2014 roku, Rektor w porozumieniu z komisjami poszczególnych podstawowych jednostek organizacyjnych U[...] ustala w drodze zarządzenia kryteria i zasady oceny merytorycznej, system punktacji dla poszczególnych studiów doktoranckich, a także sposób dokumentowania przez doktoranta wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego, w tym sposób dokumentowania poszczególnych elementów oceny merytorycznej. Stypendium doktoranckie przyznaje w drodze decyzji administracyjnej Rektor U[...], po zaopiniowaniu wniosku o przyznanie takiego świadczenia przez właściwą komisję doktorancką podstawowej jednostki organizacyjnej U[...], zgodnie z kryteriami ujętymi w § 4 Zarządzenia Rektora nr 90 z dnia 3 czerwca 2014r. w sprawie szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]. Na podstawie złożonych dokumentów i zgodnie z kryteriami zawartymi w § 4 Zarządzenia Rektora U[...] nr 90 z dnia 3 czerwca 2014r. przyznano stronie za poszczególne osiągnięcia następującą ilość punktów:

- za działalność naukową: 30 punktów na 30 możliwych do uzyskania,

- za średnią ocen ze studiów: 10 punktów na 10 możliwych do uzyskania,

-za postęp w pracy nad doktoratem: 15 punktów na 50 możliwych do uzyskania,

- za prowadzenie zajęć dydaktycznych lub uczestnictwo w zajęciach prowadzonych przez innych pracowników katedry/zakładu: 5 punktów na 10 możliwych do uzyskania.

Łącznie doktorantka uzyskała 60 punktów. Przyznano maksymalną liczbę punktów za działalność naukową oraz za średnią ocen ze studiów. Zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku, załącznikami złożonymi do wniosku oraz opinią opiekuna naukowego w zakresie postępów nad przygotowaniem rozprawy doktorskiej uwzględniono 30% postępu nad rozprawą doktorską, przyznając za ww. osiągnięcie 15 punktów. Za uczestnictwo w zajęciach prowadzonych przez innych pracowników katedry/zakładu przyznano maksymalne 5 punktów. Z uwagi na to, że w ocenianym okresie nie prowadziła doktorantka zajęć samodzielnie, nie przyznano z tego tytułu dodatkowych punktów.

Po ustaleniu listy rankingowej określono, że limit stypendiów doktoranckich dla IV roku i przedłużenia studiów wynosi 12 stypendiów i został wyczerpany przy ilości 62,5 punktów. Biorąc pod uwagę, że doktorantka nie uzyskała wymaganej liczby punków do uzyskania stypendium (doktorantka uzyskała 60 punktów, a minimalna ilość punktów uprawniająca do uzyskania stypendium wynosiła 62,5 punktu) została podjęta decyzja odmowna w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego.

W dniu 15 grudnia 2014r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnosząc o zmianę decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 31 października 2014r. skarżąca zarzuciła naruszenie:

-§ 2 ust. 5 Zasad przyznania stypendiów doktoranckich na U[...] stanowiących załącznik do zarządzenia nr 89 Rektora U[...] z dnia 3 czerwca 2014r. w zw. z § 4 pkt V ust. 2 Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w U[...] (załącznik do Zarządzenia Rektora nr 90 z dnia 3 czerwca 2014r.) poprzez niewezwanie doktorantki do usunięcia braków wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego w terminie siedmiu dni od dnia złożenia wniosku w sytuacji, gdy wniosek nie czynił zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa,

-§ 4 pkt V ust. 2 Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w U[...] polegające na ustaleniu postępów w rozprawie doktorskiej przez Komisję, podczas gdy przepis stanowi, że opinie w sprawie postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej sporządza opiekun naukowy w Arkuszu oceny doktoranta.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że jej opiekun naukowy ani we wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego ani w arkuszu oceny doktoranta nie określił postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, nie podał ani o ile procent została poszerzona rozprawa doktorska w skali mijającego roku akademickiego, ani rozmiaru (tj. liczby znaków) fragmentów rozprawy napisanych w lalach wcześniejszych i w roku ocenianym, ograniczył się natomiast jedynie do stwierdzenia ,,Doktorantka złożyła całość rozprawy doktorskiej w pierwszej wersji". Ze względu na brak informacji o postępach w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w minionym roku akademickim, zdaniem skarżącej, powinna ona zostać wezwana do usunięcia braków we wniosku. Zamiast wezwania organ pierwszej instancji zaczerpnął dane z wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2013/14, co według skarżącej jest niedopuszczalne, gdyż narusza art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. We wniosku o stypendium doktoranckie na rok akademicki 2013/14 opiekun naukowy ocenił rozmiar rozprawy doktorskiej na poziomie 70%, jednak w trakcie roku akademickiego 2013/14 okazało się, że w rozprawie doktorskiej muszą być zawarte dodatkowe ważne elementy uprzednio nie brane pod uwagę. Z tego powodu fragment rozprawy przedłożony w roku akademickim 2012/13 określony uprzednio jako 70% rozprawy doktorskiej, stanowi obecnie jej 60%, a zatem postęp w rozprawie doktorskiej w roku akademickim 2013/14 można ocenić na poziomie 40%. Dowodem tak określonego postępu jest liczba znaków rozprawy doktorskiej, która w okresie trzech pierwszych lat studiów doktoranckich osiągnęła 348.827 znaków, natomiast po czwartym roku studiów w roku akademickim 2014/15 rozprawa doktorska zawierała 696.827 znaków. Zatem w roku akademickim 2013/14 rozprawa doktorska została poszerzona o 348.008 znaków, a postęp określony przez opiekuna naukowego na poziomie 40% powinien zostać oceniony na 20 pkt, co oznacza, że skarżąca powinna dostać 65 punktów.

Decyzją z dnia [...] Rektor Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy własna decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z treścią o 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014r. stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który:

1)terminowo realizuje program studiów doktoranckich,

2)wykazuje się zaangażowaniem w:

a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo

b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową

3) roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i doktorskiej.

Zgodnie z § 11 rozporządzenia, stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu przez komisję doktorancką jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej, zwaną dalej komisją, wniosków o przyznanie tego stypendium. Przy czym Komisje powołuje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej" (§11 ust. 2 rozporządzenia), a w skład komisji wchodzi co najmniej 3 członków powoływanych odpowiednio spośród nauczycieli akademickich wykonujących pracę w jednostce organizacyjnej uczelni albo pracowników naukowych jednostki naukowej, posiadających co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego albo stopień doktora habilitowanego sztuki, albo uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego nabyte na podstawie art. 21a ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, w tym kierownik studiów doktoranckich, oraz przedstawiciel doktorantów wskazany przez właściwy organ samorządu doktorantów.

Analiza materiału zgromadzonego w aktach sprawy w świetle przesłanek warunkujących możliwość przyznania stypendium doktoranckiego wykazała, że Komisja Stypendialna WPiA oceniając postępy w pracy nad doktoratem w roku akademickim 2012/2013 kierowała się ocena stanu zaawansowania ustaloną przez Opiekuna naukowego/promotora, i taką kwalifikacje stanu zaawansowania uwzględniła przy ustalaniu ubiegłorocznego rankingu stypendialnego (tj. 70%). Opiekun naukowy/promotor oceniając stan zaawansowania postępu w pracy nad doktoratem dla potrzeb systemu stypendialnego może dany stopień zaawansowania przyjąć jedynie jednorazowo, mając zarazem na względzie, że ocena ta w całym okresie studiów doktoranckich może kształtować się w granicach od 0 do 100%, i czyni to określając procentowy stan zaawansowania pracy w danym roku akademickim. Z treści § 4 ust. V pkt 1 i 2 Zarządzenia Rektora U[...] wynika, że limit 50 punktów dotyczy całego okresu studiów doktoranckich, zaś możliwość przyznania maksymalnego wymiaru punktów "za całość rozprawy w pierwszej wersji" wynika z założenia, by umożliwić doktorantom przed ukończeniem studiów osiągniecie tego limitu (co teoretycznie może nastąpić już na koniec trzeciego roku studiów dając podstawę do ubiegania się o stypendium w okresie czwartego, ostatniego roku studiów. Z treści § 4 ust. V pkt 4 Zarządzenia Rektora U[...] wynika, że ocena postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w kolejnym roku akademickim dokonywana jest z uwzględnieniem stopnia zaawansowania pracy w latach poprzednich, a to oznacza, że Komisja stypendialna WPiA zobowiązana była uwzględnić, że we wniosku o stypendium na rok akademicki 2013/2014 stan zaawansowania rozprawy wyniósł 70% co oznacza, że przy przyznawaniu stypendium w roku akademickim 2014/2015 mogła zostać przyznana liczba punktów wynikająca z różnicy pomiędzy liczbą punktów przysługującą za całość rozprawy w pierwszej wersji a stanem zaawansowania rozprawy przyjętym w roku poprzednim. Tym samym Komisja stypendialna WPiA za postępy w kolejnym roku akademickim 2013/2014 nie mogła przyznać większej liczby niż 15 punktów.

Odnosząc się do zarzutu niewezwania do usunięcia braków wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego organ wskazał, wniosek złożony przez doktorantkę nie posiadał braków. Jednoznacznie z treści wniosku wynikało, że złożony przez doktorantkę tekst rozprawy doktorskiej jest jej pierwszą wersją, co oznacza, że rozprawa została zaawansowana w 100%; stan zaawansowania rozprawy dla poprzedniego roku akademickiego ustalany jest natomiast na podstawie dokumentacji doktorantki będącej w posiadaniu dziekanatu studiów doktoranckich - nie było więc konieczne aby opiekun/promotor określał, jaki był stan zaawansowania rozprawy w roku ubiegłym (§ 4 ust. 5 pkt 1 Zarządzenia Rektora U[...] stanowi, że opiekun/promotor ocenia postępy doktoranta w roku poprzedzającym złożenie wniosku – nie jest uprawniony do korekty swoich ocen z lat poprzednich).

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podtrzymując zarzut naruszenia;

a) § 2 ust. 5 Zasad przyznawania stypendiów doktorskich na Uniwersytecie [...] stanowiących załącznik do zarządzenia nr 89 Rektora U[...] z dnia 3 czerwca 2014 r. w zw. z § 4 pkt V ust. 2 Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] polegający na niewezwaniu doktorantki do usunięcia braków wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego w terminie siedmiu dni od dnia złożenia wniosku w sytuacji, gdy wniosek nie czynił zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa,

b) § 4 pkt V ust. l i 2 Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] polegający na ustaleniu postępów w rozprawie doktorskiej przez Komisję stypendialną WPiA, podczas gdy przepis ten stanowi, że opinię w sprawie postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej sporządza opiekun naukowy w Arkuszu oceny doktoranta.

wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi podtrzymując argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podkreśliła, że opiekun naukowy w Arkuszu oceny nie określił postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w roku akademickim 2013/2014 tzn. nie podał ani o ile procent została poszerzona rozprawa doktorska w skali mijającego roku akademickiego, ani rozmiaru (liczby znaków) fragmentów rozprawy doktorskiej napisanych w latach wcześniejszych i w roku ocenianym. Zamiast tego, opiekun naukowy określił, jak wymagały tego przepisy w ubiegłych latach, rozmiar napisanej od początku studiów doktoranckich rozprawy doktorskiej poprzez stwierdzenie, że "doktorantka złożyła całość rozprawy doktorskiej w pierwszej wersji". Takie sformułowanie nie stanowi określenia postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w roku poprzedzającym złożenie wniosku. W konsekwencji, w myśl § 2 ust. 5 Zasad przyznawania stypendiów doktorskich na Uniwersytecie [...] stanowiących załącznik do zarządzenia nr 89 Rektora U[...] z dnia 03.06.2014 r., doktorantka powinna zostać wezwana do usunięcia braków w terminie siedmiu dni od dnia złożenia wniosku, ponieważ jej wniosek nie czynił zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, tj. nie spełniał wymogów określonych w § 4 pkt V ust. 1 i 2 Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] (załącznik do Zarządzenia Rektora nr 90 z dnia 2014-06-03) czyli nie zawierał opinii w sprawie postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w minionym roku akademickim sporządzonej przez opiekuna naukowego.

Skarżąca podkreśliła, że Opiekun naukowy w opinii o postępach w przygotowaniu rozprawy doktorskiej (złożona została wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy) ocenił, że doktorantka poczyniła postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej na poziomie 40 %. Oceny tej dokonał z uwzględnieniem stopnia zaawansowania pracy w latach poprzednich. W trakcie roku akademickiego 2013/2014 doktorantka odbyła konsultacje z opiekunem naukowym, podczas których okazało się, że w rozprawie doktorskiej muszą być zawarte dodatkowe ważne elementy uprzednio nie brane pod uwagę. Należy bowiem zauważyć, że zawartość rozprawy doktorskiej w trakcie jej pisania ewoluuje, zmieniają się koncepcje pisania pewnych fragmentów, wraz z zgłębianiem danych instytucji prawnych pojawiają się nowe spostrzeżenia o konieczności zamieszczenia w pracy kolejnych niezbędnych dla jej nowatorskiego charakteru zagadnień. Z tego właśnie względu opiekun naukowy przy ocenie postępów w rozprawie doktorskiej uwzględnił stopień zaawansowania pracy w roku akademickim 2012/2013 na poziomie 60%, a w roku akademickim 2013/2014 na 40 %. Komisja stypendialna nie dysponuje żadnymi danymi o przebiegu pracy nad rozprawą doktorską, w związku z powyższym w ocenie skarżącej nie posiada legitymacji do określania postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

Zdaniem skarżącej nieuprawnione jest również twierdzenie organu drugiej instancji, że opiekun naukowy nie był uprawniony do korekty swoich ocen z lat poprzednich. W przepisach obowiązujących w roku akademickim 2013/2014 nie ma nigdzie regulacji, która zakazywałaby takiej zmiany. Regulacja pojawiła się w nowych przepisach obowiązujących dopiero od roku akademickiego 2014/2015 — w pkt IV § 7 ust. 3 Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] (załącznik do zarządzenia nr 18 Rektora U[...] z dnia 26.11.2014 r.), według którego "dokonana w danym roku procentowa ocena postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, o której mowa w ust. 2, nie podlega korekcie w latach kolejnych". Postęp określony przez opiekuna naukowego na poziomie 40 % powinien zostać oceniony na 20 punktów. W sumie doktorantka powinna zatem otrzymać 65 punktów, a nie 60.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), dalej: p.s.w. Zgodnie z art. 200 ust. 1 i 3 p.s.w., uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, a decyzję o przyznaniu tego świadczenia pieniężnego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje co do zasady rektor uczelni.

Szczegółowy tryb i okresy przyznawania stypendiów doktoranckich regulują obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich,( Dz.U. z 2014r. poz. 2480, dalej "rozporzadzenie"), wydanego na podstawie upoważnienia z art. 201 ust. 1 p.s.w. W myśl § 11 ust. 1 rozporządzenia, Stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium przez doktorancką komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej, zwaną dalej "komisją".

Komisję powołuje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej (§11 ust. 2). W skład komisji wchodzi co najmniej 3 nauczycieli akademickich wykonujących pracę w jednostce organizacyjnej uczelni albo pracowników naukowych jednostki naukowej, posiadających co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego albo stopień doktora habilitowanego sztuki, albo uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego nabyte na podstawie art. 21a ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, w tym kierownik studiów doktoranckich, oraz przedstawiciel doktorantów wskazany przez właściwy organ samorządu doktorantów(§11 ust. 3).

Z § 12 ust. 1 rozporządzenia wynika, że stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym, a w myśl § 11 ust. 2 stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który:

1)terminowo realizuje program studiów doktoranckich;

2)wykazuje się zaangażowaniem w:

a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo

b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową;

3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

Jak stanowi przepis § 13 rozporządzenia doktorant składa wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego do kierownika studiów doktoranckich.

2. Wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego zawiera:

1) dane doktoranta: imię, nazwisko, numer PESEL, a w przypadku jego braku - numer dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz wskazanie roku studiów doktoranckich;

2) opinię opiekuna naukowego albo promotora - w przypadku ubiegania się o stypendium na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich;

3) informacje potwierdzające spełnienie kryteriów, o których mowa w § 12.

3. Komisja, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, przekazuje rektorowi uczelni albo dyrektorowi jednostki naukowej listę doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium zawierającą dane, o których mowa w ust. 2 pkt 1.

Reasumując stwierdzić należy, że w przypadku złożenia przez doktoranta drugiego i kolejnych lat studiów doktoranckich wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego rektor, zasięgnąwszy opinii komisji, podejmuje decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania tegoż stypendium.

Załącznik do Zarządzenia Rektora Nr 90 z dnia 3 czerwca 2014r., zawierający szczegółowe kryteria oceny doktoranta precyzuje z kolei w § 4 pkt I jakie warunki musi spełnić doktorant na Wydziale Prawa i Administracji, aby uzyskać prawo ubiegania się o stypendium doktoranckie. W świetle powyższego przepisu prawo do ubiegania się o stypendium doktoranckie na drugim i kolejnych latach studiów stacjonarnych przysługuje doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów i w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich, wykazał się postępami w pracy naukowej, wykazał się postępami w przygotowaniu rozprawy doktorskiej oraz wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych. Jak wynika z § 4 pkt I ppkt 3 maksymalna liczba punktów za postępy w pracy nad doktoratem została ustalona na 50 punktów.

W tym miejscu godzi się podnieść, że zdaniem Sądu, w ramach autonomii uczelni, rektor uczelni wyższej może doprecyzować określone w § 12 ust. 2 i 3 rozporządzenia kryteria i określić punktację umożliwiającą komisji stworzenie listy rankingowej doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium. Są to bowiem określenia nieostre i mogące prowadzić do dużej dowolności w ocenie. Sprecyzowanie powyższych kryteriów nie jest zatem, w ocenie Sądu, sprzeczne z przepisami ustawy o szkolnictwie wyższym i rozporządzenia.

Przechodząc do rozważań, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że art. 207 ust. 1 p.s.w. ustalający obowiązek odpowiedniego stosowania w postępowaniu (m.in. dotyczącym przyznania stypendium doktoranckiego) przepisów kodeksu postępowania administracyjnego polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (patrz: wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. SK 19/99, OTK nr 7, poz. 258). Choć decyzje organów uczelni w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkól wyższych nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, muszą spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli. Prowadzi to do wniosku, że organy uczelni powinny najpierw poczynić ustalenia odzwierciedlone w zebranym materiale dowodowym i w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., uzasadniające odmowę przyznania stypendium doktoranckiego przy zastosowaniu zasad postępowania administracyjnego.

Godzi się w tym miejscu podnieść, że decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest decyzją uznaniową, o czym świadczy zawarte w art. 200 ust. 1 p.s.w. stwierdzenie "Uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie". Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma wprawdzie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (vide: m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda z 1996, Nr 6, s. 32; podobnie: /w:/ wyrok NSA z dnia 19 lipca 1982 r., sygn. akt II SA 883/82, PiP z 1983 r., Nr 6, s. 141).

Oceniając legalność decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego sąd bada, czy organy nie dopuściły się rażących uchybień, czy dysponowały niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonały wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu administracji publicznej, a w tym wypadku rektora uczelni wyższej było podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Rektor miał obowiązek prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władz uczelni (odpowiednio stosowany art. 8 k.p.a.) oraz wyjaśniać doktorantowi zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwianiu sprawy (odpowiednio art. 11 k.p.a.). Obowiązkiem Rektora było zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (odp. art. 77 § 1 k.p.a.) i ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy ziściły się przesłanki do przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego (odp. art. 80 k.p.a.). Z uzasadnienia decyzji Rektora powinno zaś wynikać, które z faktów uznał za udowodnione, na jakich oparł się dowodach oraz dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).

W niniejszej sprawie spór między stronami sprowadza się do oceny punktacji uzyskanej przez skarżącą za postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Analiza okoliczności przedmiotowej sprawy w tym zakresie wymaga przypomnienia regulacji zawartej w § 4 pkt V Zarządzenia Rektora U[...] Nr 90 z dnia 3 czerwca 2014r. W świetle tego przepisu:

1. Z tytułu postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w roku poprzedzającym złożenie wniosku doktorant może uzyskać nie więcej niż 50 punktów. Opinie w sprawie postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej sporządza opiekun naukowy albo promotor pracy doktorskiej w arkuszu oceny doktoranta.

2. Przy opisie postępów opiekun naukowy albo promotor powinien uwzględnić następujące reguły przyznawania punktów – 1 punkt za przygotowanie tekstu obejmującego 2% rozprawy, łącznie nie więcej niż 50 punktów (za całość rozprawy w pierwszej wersji)(...)

3. Przyznanie punktów za postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej jest uzależnione od przedłożenia przez doktoranta – oprócz opinii, o której mowa w ust. 2 – także stosownych fragmentów albo całej rozprawy.

4.Ocena postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w kolejnym roku akademickim dokonywana jest z uwzględnieniem stopnia zaawansowania pracy w latach poprzednich.

Należy również zwrócić uwagę na przepis § 4 pkt I ppkt 4 w/w Zarządzenia, który stanowi, że "Punkty oblicza się na podstawie informacji zawartych w arkuszu oceny doktoranta(...)".

W załączonym do wniosku skarżącej arkuszu w stosownym jego fragmencie III. "Postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej" widnieje wskazówka co należy w tej części podać – "w szczególności należy podać rozmiar (liczbę znaków) fragmentów rozprawy doktorskiej napisanych w latach wcześniejszych i w roku ocenianym, a także określić o ile procent została poszerzona rozprawa doktorska w skali mijającego roku akademickiego"

W rezultacie stwierdzić należy, że ocena postępów skarżącej w przygotowaniu rozprawy doktorskiej wyrażona przez Rektora w zaskarżonej decyzji narusza co najmniej wskazany wyżej zapis § 4 pkt V ppkt 1, 2 i 4 oraz § 4 pkt I ppkt 4 w/w Zarządzenia w związku z § 12 ust. 3 rozporządzenia. W zaskarżonej decyzji Rektor nie uwzględnił bowiem przedstawionej przez skarżącą do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy opinii z dnia 18 listopada 2014r. opiekuna naukowego skarżącej prof. dra hab. A. M., mającej znaczenie dla oceny postępów skarżącej w pracy nad doktoratem i przyznanej z tego tytułu punktacji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji ocena ta została dokonana na podstawie matematycznego wyliczenia i była wynikiem procentowej różnicy pomiędzy wielkością pracy doktorskiej opisanej we wniosku o przyznanie stypendium jako "pierwsza wersja rozprawy doktorskiej w całości", co organ uznał za 100%, a wskazanymi postępami nad pracą doktorską w poprzednim roku akademickim ocenionymi na poziomie 70%, co dało wynik na poziomie 30%. Tymczasem jak wynika ze sporządzonej w dniu 18 listopada 2014roku opinii, opiekun naukowy ocenił postępy doktorantki nad przygotowaniem rozprawy doktorskiej w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku na 40% uwzględniając fakt, że doktorantka uzupełniła rozprawę doktorską o nieplanowane w pierwszej wersji rozprawy fragmenty. Ze względu więc na rozszerzenie rozprawy doktorskiej opiekun naukowy ocenił postępy na poziomie 40%. Swoją argumentację poparł porównaniem liczby znaków rozprawy doktorskiej w kształcie z roku akademickiego 2012/2013 oraz z roku akademickiego 2013/2014. Rektor w zaskarżonej decyzji stwierdził, że opiekun naukowy/promotor nie jest uprawniony do korekty swoich ocen z lat poprzednich. Sąd nie podziela tego poglądu bowiem nie wynika on z przepisów regulujących kwestie postępów nad przygotowaniem rozprawy doktorskiej. Zgodnie bowiem z cytowanym wyżej § 4 pkt V pkt 4 ocena postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w kolejnym roku akademickim dokonywana jest (przez opiekuna naukowego/promotora przyp. Sądu) z uwzględnieniem stopnia zaawansowania pracy w latach poprzednich. W ocenie Sądu tylko opiekun naukowy/promotor w świetle takiej redakcji tego przepisu miał prawo, a nawet obowiązek ocenić ten postęp poprzez wskazanie rozmiaru (liczby znaków) fragmentów rozprawy doktorskiej napisanych w latach wcześniejszych i w roku ocenianym, a także określić o ile procent została poszerzona rozprawa doktorska w skali mijającego roku akademickiego i zgodnie z § 4 pkt V ppkt 2 i 4 w/w Zarządzenia uczynił to w stosownej opinii z dnia 18 listopada 2014r. W tym miejscu godzi się podnieść, że zapis na który powołuje się Rektor w zaskarżonej decyzji znalazł się dopiero w kolejnym Zarządzeniu Rektora U[...] Nr 18 z dnia 26 listopada 2014r. Mocą dopiero tego Zarządzenia (obowiązującego od 1 października 2015r.) nieuprawnione będzie korygowanie ocen procentowych w postępach w przygotowaniu rozprawy doktorskiej z lat poprzednich, przy ustalaniu postępów za rok akademicki, którego będzie dotyczył wniosek doktoranta. W tym miejscu podkreślić również należy, że stosowane w niniejszej sprawie Zarządzenie Rektora Nr 90 zostało wydane w dniu 3 czerwca 2014r, zaś obowiązująca przed jego wydaniem Uchwała Wydziału Prawa i Administracji z dnia 22 czerwca 2012r. również nie zawierała regulacji zakazującej opiekunowi naukowemu/promotorowi korekty ocen za lata poprzednie. Abstrahując więc od tego, czy zapis zabraniający korygowania ocen procentowych w postępach w przygotowaniu rozprawy doktorskiej z lat poprzednich jest stosowny wobec faktu, że rozprawa doktorska może nawet z przyczyn niezależnych od doktoranta ewoluować, co spowoduje, że jej zmieniony zakres będzie miał zawsze wpływ na postępy w jej przygotowaniu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wobec braku takiej regulacji na dzień wydania decyzji, nie mógł być uzasadnieniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dodatkowo wprowadzając nowe uregulowanie należy mieć na uwadze sprawy "w toku" i zasadę, że nowe przepisy nie powinny działać na niekorzyść stron. Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że tylko opiekun naukowy/promotor w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji był uprawniony do oceny postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Zabieg polegający na uznaniu, że składając pracę w całości w pierwszej wersji skarżąca mogła uzyskać 100% i przyjęciu na podstawie dostępnych Komisji dokumentów doktorantki stanu zaawansowania rozprawy w poprzednim roku akademickim na poziomie 70% co zdaniem organu pozwoliło na wyliczenie oceny postępów na poziomie 30%, a w konsekwencji przyznaniu 15 punktów było niezgodne z obowiązującymi regulacjami prawnymi i dokonane z pominięciem materiału dowodowego w sprawie.

Należy przypomnieć, że kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Niewątpliwie, sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

Oznacza to w rozpatrywanym przypadku, że skoro mocą Zarządzenia Nr 90 Rektora U[...] z dnia 3 czerwca 2014r. podjętego na podstawie art. 66 p.s.w oraz § 22 Statutu U[...] z dnia 23 stycznia 2012r. w sprawie szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] ustalony został system punktacji m.in. za postępy w przygotowaniu pracy doktorskiej, a suma uzyskanej punktacji jest decydująca w kwestii uzyskania stypendium, to orzeczenie Rektora w tej kwestii jest legalne wówczas, gdy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym zakresie, zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej, a podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. W niniejszej sprawie z naruszeniem wskazanych przepisów pominięto istotny w sprawie dokument w postaci opinii opiekuna prawnego z dnia 18 listopada 2014r., bezpodstawnie odmawiając jej waloru dowodowego, a dokonując oceny postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej na podstawie nieuprawnionych działań.

Już tylko na marginesie sprawy należy odnieść się do stanowiska przedstawionego w odpowiedzi na skargę. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie nie podziela zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę poglądu, że nie można było uwzględnić opinii opiekuna prawnego prof. A. M. z dnia 18 listopada 2014r., wskazującej po korekcie na 60% postęp w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w roku akademickim 2012/2013 bowiem z tytułu wskazanego, poprzednio we wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego, przez opiekuna prawnego 70% postępu w roku akademickim 2012/2013 skarżąca zdyskontowała punkty za tak wskazany 70% postęp w roku ubiegłym. Podnosząc więc jeszcze raz, że brak w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji odpowiednich regulacji nie zabraniał zatem opiekunowi prawnemu wskazania rzeczywistego postępu uwzględniającego rozszerzenie rozprawy doktorskiej, a w konsekwencji zmianę wskazanego poziomu postępu za rok poprzedni, to dodatkowo trudno mówić, że skarżąca zdyskontowała w roku ubiegłym punkty z tytułu 70% postępu w przygotowaniu pracy doktorskiej, skoro w roku ubiegłym nie otrzymała stypendium.

W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 200 ust. 1 p.s.w. i § 12 ust. 3 rozporządzenia oraz § 4 pkt V ppkt 2 i 4 Zarządzenia Rektora U[...] Nr 90, co miało wpływ na wynik sprawy, a także z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art., art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 p.s.w., co mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę, Rektor na nowo zbada przedstawione przez stronę dowody, wszystkie je oceni w kontekście przesłanek określonych w § 12 ust. 3 rozporządzenia oraz Zarządzenia Rektora U[...] Nr 90 z dnia 3 czerwca 2014r., a następnie da temu wyczerpujący wyraz w uzasadnieniu decyzji.

b.a.