Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 524/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-10-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2001 rok postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 50 zł


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 24 września 2012r. skarżący J. D. zwrócił się

o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku

i dochodach wynika, iż wnioskodawca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, dwiema córkami i dwoma synami. Skarżący jest właścicielem "zrujnowanego i nieczynnego ośrodka wczasowego". Innego majątku nie posiada. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącego w wysokości 500 zł – po potrąceniach komorniczych oraz zasiłku rodzinnego w wysokości 558 zł.

Argumentując trudną sytuację materialną wnioskodawca wskazał, iż prowadzona przez niego działalność w formie ośrodka wczasowego "[...]" została zrujnowana

w związku z działaniami organów podatkowych. Wskazał, iż uzyskiwany dochód

z trudem wystarcza na żywność dla sześcioosobowej rodziny. Podniósł, iż postępowanie podatkowe toczy się już kilka lat "bez skutku". Wskazał również, iż nieruchomość obciążona jest hipoteką przymusową, w związku z obciążającym go zadłużeniem podatkowym. Do wyegzekwowania pozostała jeszcze kwota rzędu 150.000 zł.

Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż posiadany przez skarżącego kompleks wypoczynkowo-rekreacyjny znajduje się nad jeziorem, w miejscowości "[...]", usytuowany jest na obszarze 2,89 ha i składa się 39 domków letniskowych, budynku recepcji, budynku głównego (administracyjno-restauracyjnego) oraz hotelu pracowniczego.

Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. , poz. 270 dalej cyt. jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych o co wnosi w niniejszej sprawie skarżący, czyli przyznanie prawa pomocy

w zakresie częściowym następuje w przypadku, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o pomoc w zakresie częściowym, strona musi wykazać, że nie posiada wystarczających środków na obronę swoich interesów przed sądem.

Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie.

W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.

Na wstępie niniejszych rozważań stwierdzić należy, że przedstawiona sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy

w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od całości kosztów sądowych.

W niniejszej sprawie uznano, że skarżący wykazał przesłanki do zastosowania w jego przypadku prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 50 zł. Wzięto również pod uwagę, iż skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisów w dziewięciu sprawach zawisłych przed tut. Sądem (sygn. akt I SA/Ol 523/12 – I SA/Ol 531/12).

W złożonym wniosku skarżący skoncentrował się jedynie na przedstawieniu takich danych, które mogą świadczyć o jego bardzo ciężkiej sytuacji materialnej. Referendarz sądowy nie kwestionuje wyjaśnień skarżącego w zakresie uzyskiwania bardzo niskich dochodów na utrzymanie sześcioosobowej rodziny oraz braku zasobów finansowych. Zgodzić należy się ze skarżącym, iż wysokość uzyskiwanych środków finansowych może nie wystarczać na bieżące utrzymanie rodziny, w tym czworga dzieci, a także co podnosi skarżący, na lekarstwa po przebytym udarze mózgu. Z tego względu sytuacja skarżącego uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Niemniej jednak zwrócić należy uwagę na inne okoliczności sprawy, takie jak posiadany przez skarżącego majątek nieruchomy.

Zauważenia wymaga, iż skarżący jest właścicielem kompleksu rekreacyjno-wypoczynkowego o powierzchni 2,89 ha, położonego nad jeziorem w miejscowości "[...]". Wskazać należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, postanowienie NSA z dnia 26 września 2012r., sygn. I OZ 698/12, postanowienie NSA

z dnia 24 marca 2011r., sygn. I GZ 48/11, postanowienie WSA w Opolu z dnia 20 czerwca 2011r., sygn. II SA/Op 526/10, orzeczenia dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl ).

Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że posiadanie majątku,

w szczególności nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Skoro wnioskodawca posiada ośrodek wypoczynkowy, to może i powinien rozporządzać nim w sposób przynoszący mu dochody, w szczególności przez wykorzystanie zgodnie z charakterem posiadanej nieruchomości, jak również odpłatne wydzierżawienie, wynajęcie, obciążenie bądź sprzedaż całości lub części. Położenie nieruchomości nad jeziorem oraz jej rekreacyjno-wypoczynkowy charakter niewątpliwie wpływa na jej "atrakcyjność gospodarczą" i daje możliwości jej gospodarczego wykorzystania. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny oraz do prowadzenia spraw sądowych.

Dlatego też, będąc właścicielem nieruchomości o charakterze wypoczynkowym J. D. miał możliwość takiego dysponowania majątkiem nieruchomym, aby uzyskać z niego środki finansowe pozwalające pokryć w całości lub w części koszty wpisu sądowego, przy czym niekoniecznie musiało to być zaciągnięcie pożyczki bankowej czy też sprzedaż. Zauważyć należy, iż przedmiotowa nieruchomość znajduje się w posiadaniu skarżącego co najmniej od 1999r., a więc od 14 lat. Trudno zatem uznać, aby przez cały ten czas nieruchomość nie przynosiła jakichkolwiek zysków,

a jedyną przyczyną niepowodzenia prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej były zobowiązania podatkowe wymierzane przez odpowiednie organy podatkowe. W tym miejscu zauważyć należy, iż posiadanie majątku nieruchomego, związane jest nie tylko z możliwością uzyskiwania dochodów, ale także wiąże się

z kosztami, które należy ponosić jak np. podatek od nieruchomości. Skarżący oświadczył we wniosku, iż jego zadłużenie wynika z nieuzasadnionych zobowiązań podatkowych, a do wyegzekwowania pozostała jeszcze kwota rzędu 150.000 zł.

W świetle wiedzy i doświadczenia życiowego powyższa nieruchomość z uwagi na jej położenie, wielkość oraz charakter stanowi znaczący składnik majątkowy wnioskodawcy, przewyższający kwotę pozostałą do wyegzekwowania.

Trudno również nie zauważyć, iż skarżący z jednej strony podkreśla swoje ubóstwo, a jednocześnie z drugiej – nie podejmuje działań zmierzających do spożytkowania posiadanego majątku, czy to przez podjęcie samodzielnych działań

z wykorzystaniem ośrodka wypoczynkowego, przywróceniem go do stanu użyteczności czy też do spożytkowania go w inny sposób (co wskazywano wyżej). Podkreślić należy, że to od skarżącego zależy w jaki sposób wykorzystuje swój majątek nieruchomy i nie można wymagać, aby skutki jego decyzji w tym przedmiocie powodowały kredytowanie go przez budżet państwa, w celu pokrycia kosztów postępowania. Skarżący oświadczył, iż od kilku lat utrzymuje się jedynie z niewielkiej renty, tym samym nie wykorzystując

w potencjalny sposób swojego majątku, winien rozważyć inny sposób osiągnięcia

z niego korzyści, nie generując nowych kosztów związanych z jego posiadaniem.

Całość podanych okoliczności w ocenie referendarza sądowego nie uprawnia do twierdzenia, iż sytuacja majątkowa skarżącego jest, aż tak trudna, by uzasadniać pomoc państwa w zakresie zwolnienia od całości kosztów sądowych.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.