Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1551/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Monika Nowicka del. WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1608/13 w sprawie ze skargi W. B. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie a także postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz W. B. kwotę 550 (pięćset pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 lutego 2014r. sygn. akt I SA/Wa 1608/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. B. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu na rzecz W. i T. B. odszkodowania w wysokości 156.038,00 zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0053 ha, nr [...] o pow. 0,0214 ha oraz nr [...] o pow. 0,0117 ha, przeznaczonej pod budowę węzła drogowego na przecięciu drogi krajowej nr [...] [...] z ul. [...] odcinek km 347+900 - 347+178 (istn. km 349+168) wraz z przebudową infrastruktury technicznej oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania.

W. B. złożył odwołanie od tej decyzji z uchybieniem terminu oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], Minister Infrastruktury odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji Wojewody [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 694/11, odrzucił skargę W. B. na powyższe postanowienie.

Podaniem z dnia [...] stycznia 2013r., sprecyzowanym pismem z dnia [...] lutego 2013 r., W. B. zwrócił się do Wojewody [...] o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości, wskazując jako podstawę wznowienia okoliczność, że Komisja Odpowiedzialności Zawodowej działająca przy Ministrze Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nałożyła na rzeczoznawcę majątkowego M. D. karę nagany za nieprawidłowo sporządzony operat szacunkowy dotyczący wartości przejętej nieruchomości, stanowiącej uprzednio jego własność.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1980r. Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], wskazując na uchybienie ustawowego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania.

W zażaleniu na powyższe postanowienie W. B. zarzucił, że organ błędnie ustalił datę, w której powziął on wiadomość o istotnej dla sprawy okoliczności. Pismo Ministerstwa z dnia [...] listopada 2012r. informujące o nałożeniu na rzeczoznawcę majątkowego kary w związku z wadliwie sporządzonym operatem szacunkowym w sprawie było zbyt lakoniczne, wobec czego zwrócił się do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o wyjaśnienie czego kara dotyczy. Dopiero z odpowiedzi organu zawartej w piśmie z dnia [...] grudnia 2012r. dowiedział się, że kara nałożona została w związku z wadliwie sporządzonym operatem szacunkowym dotyczącym działek nr [...], [...] i [...]. Pismo to otrzymał [...] stycznia 2013r. zatem ta data winna być uwzględniana przy ustaleniu kiedy powziął wiadomość o nałożeniu kary na rzeczoznawcę majątkowego w związku z wykonaniem spornego operatu szacunkowego.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2013r.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ drugiej instancji podkreślił nadzwyczajny charakter i przesłanki postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną. Wskazał, że z podania o wznowienie postępowania wynika, że W. B. powołuje się na dwie przesłanki wznowienia - pierwszą określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. dotyczącą niezawinionego braku udziału strony w postępowaniu oraz drugą, określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., dotyczącą ujawnienia nowych okoliczności sprawy nie znanych organowi w dacie wydania decyzji.

Odnosząc się do przesłanki niezawinionego braku udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) i biegu ustawowego miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 148 § 2 K.p.a.) Minister wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż postępowanie administracyjne w którym skarżący nie brał udziału zakończyło się wydaniem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. Nr [...]. Decyzja ta została doręczona W. B. w dniu [...] października 2010 r. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania został nadany w polskiej placówce operatora publicznego w dniu [...] stycznia 2013 r. Skoro już w dniu [...] października 2010 r., W. B. powziął wiedzę zakończeniu postępowania, w którym, jego zdaniem nie brał udziału wniosek o wznowienie postępowania winien zostać złożony najpóźniej w dniu [...] listopada 2010 r. Tym samym wniosek o wznowienie postępowania z powyższej przyczyny został złożony z oczywistym uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 K.p.a.

Odnosząc się do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, a dokładnie zastosowania kary dyscyplinarnej wobec rzeczoznawcy majątkowego, sporządzającego operat szacunkowy stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania w postępowaniu, którego wznowienia wnioskodawca się domaga, organ drugiej instancji wskazał, że powyższa informacja została zawarta w piśmie Ministerstwa Transportu, Budownictwa Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r., [...], doręczonym skarżącemu w dniu [...] listopada 2012 r. Powołując się na treść przepisu art. 148 § 1 K.p.a. organ stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy będzie to data odebrania ww. pisma Ministerstwa, a nie jak wskazuje skarżący data [...] stycznia 2013 r. - otrzymanie wyjaśnienia czego dotyczy kara nałożona na rzeczoznawcę majątkowego.

Organ podkreślił również, że z przesłanego przez Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do W. B. pisma z dnia [...] listopada 2012 r. jasno wynika, że postępowanie dyscyplinarne wobec M. D. zostało zakończone nałożeniem na nią kary dyscyplinarnej. Oczywistym jest zatem, że w treści pisma zawarto informację, że operat szacunkowy, który był przedmiotem badania Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w tym postępowaniu nie został sporządzony prawidłowo. Tym samym niezachowanie terminu, o którym mowa w art. 148 K.p.a. pozostaje poza sporem.

Na powyższe postanowienie W. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskazując, że z treści przesłanego mu przez Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej pisma z dnia [...] listopada 2012 r., wynika jasno, że postępowanie dyscyplinarne wobec M. D. zostało zakończone nałożeniem na nią kary dyscyplinarnej. W jego ocenie przedmiotowe pismo nie zawiera podstawowych danych na podstawie, których można złożyć skuteczny wniosek o wznowienie postępowania, nie przytacza ono ani operatu szacunkowego, który był przedmiotem badań, ani decyzji wojewody, która była wydana na podstawie operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę M. D. Zaskarżone postanowienie jest zatem błędnie uzasadnione, dlatego skarga jest zasadna.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskazanym na wstępie wyrokiem, na podstawie art. 119 ust. 2 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, oddalił skargę.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że istota problemu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy w stanie faktycznym i prawnym sprawy organy obu instancji słusznie uznały, że zaistniały przesłanki do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego o wznowienie postepowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Z treści zaskarżonych rozstrzygnięć wynika, że powodem negatywnego rozpoznania wniosku było uznanie przez organ, że skarżący uchybił terminowi, o którym mowa w przepisie art. 148 § 1 i 2 K.p.a.

Sąd podkreślił, że przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania został oparty na dwóch ustawowych przesłankach określonych w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) oraz art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję), zatem dla ustalenia czy wniosek o wznowienie postępowania w sprawie został złożony w ustawowym terminie strona winna udowodnić, że w okolicznościach tej sprawy zachowała termin określony odpowiednio w art. 148 § 1 i § 2 K.p.a.

Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko i argumentację organów orzekających w sprawie odnośnie ustalenia, że skarżący dowiedział się o decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w sprawie ustalenia odszkodowania w dniu [...] października 2010 r., co bezspornie wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru tego orzeczenia, którego odbiór potwierdziła podpisem jego żona. Ponadto jak słusznie zauważył Wojewoda [...] skoro skarżący pismem z dnia [...] listopada 2010 r., wniósł do Ministra Infrastruktury odwołanie (w którym wskazywał, że zaskarżona przez niego decyzja jest nieuzasadniona, merytorycznie sprzeczna i niepełna) należy przyjąć, że wiedział o decyzji i znał jej treść. Tym samym składając wniosek o wznowienie postępowania w dnu [...] stycznia 2013 r., skarżący w sposób oczywisty uchybił terminowi, o którym mowa w przepisie art. 148 § 2 K.p.a.

Odnosząc się do przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, a dokładnie zastosowania kary dyscyplinarnej wobec M. D. rzeczoznawcy majątkowego sporządzającego operat szacunkowy stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania w postępowaniu, którego wznowienia żądał skarżący) Sąd również uznał za prawidłowe stanowisko organu odwoławczego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma z dnia [...] listopada 2012 r., w którym zawarto kwestie dotyczące M. D., wynikało, że zostało one doręczone skarżącemu w dniu [...] listopada 2012 r., co potwierdza dołączona do pisma z dnia [...] marca 2013 r., przesłanego Wojewodzie [...] przez Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, Departament Gospodarki Nieruchomościami kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego. W ocenie Sądu, słusznie zatem organy obu instancji uznały, że od tej daty biegnie termin o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. W konsekwencji złożenie wniosku o wznowienie postępowania w dniu [...] stycznia 2013 r., stanowiło uchybienie terminu, o którym mowa w przepisie art. 148 § 2 K.p.a.

Skargą kasacyjną W. B. zaskarżył powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości zarzucając:

1. naruszenia przepisów postępowania - art. 148 K.p.a. - poprzez jego błędną

wykładnię polegającą na przyjęciu, że początek biegu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona po raz pierwszy powzięła ogólnikową wiadomość o możliwości istnienia nowych faktów lub dowodów, a nie od dnia w którym strona upewniła się, że istnieją rzeczywiście istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję i w takiej postaci, że mogłyby wpłynąć na wynik sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do oddalenia skargi;

2. naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77, art. 89 § 2 i art. 86 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie uchylenia zaskarżonego orzeczenia, z nakazaniem organowi przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i przesłuchania W. B. - na okoliczność terminu upewnienia się przez niego, że istnieją nowe fakty lub dowodów i w takiej postaci, że mogłyby wpłynąć na wynik sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżący podjął wiadomość o przyczynie wznowieniowej w dniu [...] listopada 2012 r., a nie w dacie doręczenia pisma organu datowanego na dzień [...] grudnia 2012 r.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie powyższych podstaw kasacyjnych, podkreślając, że istota sprawy sprowadza się do tego czy skarżący uchybił terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania w oparciu o art. 141 § 1 pkt 5 K.p.a. – wyjście na jaw nowej okoliczności, że opinia rzeczoznawcy majątkowego M. D., która sporządziła operat szacunkowy stanowiący podstawę ustalenia wysokości odszkodowania w postępowaniu zakończonym kwestionowaną w trybie wznowieniowym decyzją, była nierzetelna i zaniżała wysokość przyznanego odszkodowania, a nawet, że dowód ten okazał się fałszywy.

Wskazano, że sąd I instancji błędnie przyjął, że okolicznością mającą znaczenie dla rozstrzygnięcie sprawy był fakt udzielenia kary dyscyplinarnej wobec rzeczoznawcy. Dla skarżącego znaczenie miała okoliczność, że sporządzona opinia była nierzetelna i prowadziła do zaniżenia przyznanego mu odszkodowania, a miesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania opartej na wykryciu nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych biegnie od dnia, w którym strona w sposób wiarygodny dowiedziała się o ich istnieniu i mogła ocenić ich prawdopodobny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem pismo Ministra z dnia [...] listopada 2012 r. zawierało wyłącznie informację o zastosowaniu wobec rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej w postaci nagany. Dopiero pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. organ powiadomił skarżącego o stwierdzonych uchybieniach sporządzonego operatu, które jednoznacznie świadczą, że wysokość przyznanego odszkodowania została zaniżona, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ponadto podniesiono, iż Sądowi I instancji umknęło, że okoliczność terminu upewnienia się przez skarżącego, iż istnieją nowe fakty lub dowody i w takiej postaci, że mogłyby wpłynąć na wynik sprawy, powinna zostać ustalona przez orzekające w sprawie organy w oparciu o zasady postępowania dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm., dalej zwanej "P.p.s.a."), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie oparta jest na usprawiedliwionych podstawach, aczkolwiek nie wszystkie podniesione zarzuty są zasadne.

Sąd pierwszej instancji, weryfikując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, zaaprobował stanowisko organów, które odmówiły wznowienia postępowania, na żądanie skarżącego, w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] ustalającą odszkodowanie za prawo własności nieruchomości, która przeszła na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę węzła drogowego wraz z przebudową infrastruktury technicznej.

Odmowa wznowienia postępowania możliwa jest jedynie wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne albo gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu (określonego w art. 148 § 1 i 2, art. 145a § 2 lub art. 145b § 2 K.p.a.), a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Zgodnie z art. 149 § 3 K.p.a., odmowa wznowienia następuje w drodze postanowienia.

Należy podkreślić, że tzw. faza wstępna postępowania wznowieniowego – ma ściśle formalny charakter i zasadniczo ogranicza się do badania treści wniosku o wznowienie pod kątem ustalenia, czy ów wniosek pochodzi od strony, czy została w nim wskazana przyczyna wznowienia odpowiadająca jednej z przyczyn ustawowych (określonych w art. 145 § 1, art. 145a oraz art. 145b K.p.a.) oraz czy dochowano ustawowego terminu do złożenia wniosku. W judykaturze podkreśla się, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania uzależnione jest jedynie od spełnienia minimalnych, stricte formalnych przesłanek – tak, że zasadne jest wręcz mówienie o pozytywnym domniemaniu obowiązku uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., II OSK 965/09, [w:] CBOSA). Zatem niejako już z samej istoty omawianej fazy rozpatrywania wniosku wznowieniowego wynika, że odmowa wznowienia postępowania przez organ z powołaniem się na niespełnienie ww. przesłanek formalnych jest dopuszczalna jedynie wówczas, gdy fakt braku takiej przesłanki jest w danym przypadku oczywisty i nie rodzi potrzeby prowadzenia w tym zakresie specjalnego postępowania wyjaśniającego (por. wyroki NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. II OSK 1747/07, z 11 kwietnia 2013r. II OSK 2404/11 [w:] CBOSA).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i zasadnie odmówiły wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminowi do złożenia wniosku w tym zakresie.

Jak bowiem wynika z oświadczenia skarżącego, o przyczynie wznowienia postępowania dowiedział się z pisma Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Departamentu Gospodarki Nieruchomościami z dnia [...] grudnia 2012r. (otrzymanego w dniu [...] stycznia 2013 r.). Podaniem z [...] stycznia 2013r. (wpływ do organu [...] stycznia 2013r.), uzupełnionym pismem z [...] lutego 2013r. zwrócił się do Wojewody [...] o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] października 2012r. nr [...] w związku z rażącym naruszeniem podstawowych zasad przy sporządzeniu operatu szacunkowego stanowiącego podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania przyznanego za przejętą nieruchomość przedmiotową decyzją. Do wniosku skarżący dołączył dwa pisma Ministerstwa tj. pismo z [...] listopada 2012r. ([...]) oraz z dnia [...] grudnia 2012r. ([...]).

Skarżący jako strona postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, wniosek o wznowienie postępowania oparł na podstawach określonych w art. 145 § 1 pkt 4 (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) i pkt 5 K.p.a. (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję).

Analiza treści powyższych pism Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jednoznacznie potwierdza zasadność stanowiska skarżącego, zgodnie z których pierwsze z nich nie stanowiło podstawy do żądania wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] października 2010 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania należnego mu, jako byłemu współwłaścicielowi nieruchomości położonej w gminie [...] oznaczonej jako działki nr ewid. [...], [...] i [...], wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa pod budowę inwestycji drogowej. Pismem z [...] listopada 2012r. (doręczonym w dniu [...] listopada 2012 r.) poinformowano bowiem skarżącego, w związku z jego skargą na czynności szacowania wykonywane przez rzeczoznawcę majątkowego M. D., że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] listopada 2012r. orzekł o zastosowaniu wobec rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej w postaci nagany.

Z kolei w piśmie z [...] grudnia 2012r. organ przedstawił szczegółowe okoliczności, które stanowiły podstawę wymierzenia rzeczoznawcy majątkowemu kary dyscyplinarnej w związku ze sporządzeniem dwóch operatów szacunkowych, w tym z dnia [...] grudnia 2009r. dotyczącego nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...] i [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], [...] i [...] a operaty te były sporządzone w celu ustalenia wysokości odszkodowania za grunty przejęte z mocy prawa na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009r. o lokalizacji drogi. W szczególności w piśmie wskazano uchybienia w operatach szacunkowych stanowiących podstawę ustalenia wartości przejmowanej nieruchomości gruntowej.

Jeżeli chodzi o podstawę kasacyjną sprowadzającą się do zarzutu naruszenia art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 267 z późn.zm.), ściślej art. 148 § 1 K.p.a., to należy wskazać, że przepis ten jest jasny. Wynika z niego, że termin miesiąca wyznaczony ustawą na wniesienie podania o wznowienie postępowania liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jeżeli więc podstawą wznowienia postępowania ma być sytuacja opisana w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a więc ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję, to nie ulega wątpliwości, że termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona postępowania dowiedziała się o tych okolicznościach faktycznych lub dowodach. Strona musi zatem udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia.

Pierwszym pismem skarżącego w sprawie było pismo sygnowane datą [...] stycznia 2013r., w którym odnosząc się do decyzji z [...] października 2010 r. nr [...], w którym w istocie powoływał się on na orzeczenie kary dyscyplinarnej wobec rzeczoznawcy majątkowego sporządzającego operat szacunkowy, stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania, domagając się "anulowania decyzji". Z pism strony oraz treści dołączonych do wniosku dokumentów – pism Ministerstwa wynika jednoznacznie, że istotnej dla sprawy ustalenia wysokości należnego odszkodowania nowej okoliczności w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r., nie stanowi fakt orzeczenia kary dyscyplinarnej wobec rzeczoznawcy majątkowego, lecz opisane dopiero w piśmie właściwego organu z [...] grudnia 2012r. wyjście na jaw okoliczności wskazujących na stwierdzenie istotnych wad w operacie szacunkowym stanowiącym zasadniczy dowód, na podstawie którego wydano kwestionowaną przez skarżącego decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość.

W tej sytuacji stwierdzić należy, że organy administracji orzekające w sprawie odmowy wznowienia postępowania z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy uznając, że o istotnych dla przedmiotowej sprawy nowych okolicznościach faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji z [...] października 2010 r., nieznanych Wojewodzie [...], skarżący dowiedział się z treści pisma Ministerstwa z [...] listopada 2012r. (otrzymanego [...] listopada 2012r.). Tymczasem zasadnie skarżący wywodzi, co znajduje jednoznaczne potwierdzenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym, że o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] października 2010r., w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. dowiedział się [...] stycznia 2013r. z pisma Ministerstwa z dnia [...] grudnia 2012r.

W konsekwencji nie budzi zatem wątpliwości, że W. B. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w miesięcznym terminie ustawowym określonym w art. 148 § 1 K.p.a.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie organu narusza regułę określoną w art. 7 K.p.a., gdyż nie prowadziło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywateli i stoi w sprzeczności z zasadą praworządności. Przepis art. 7 K.p.a., wsparty regulacjami zawartymi w art. 8 i 9 K.p.a., stanowi bowiem podstawę do życzliwej interpretacji przez organ pism składanych przez stronę. Organ administracji winien uwzględnić intencję strony, a nie literalną treść pisma, jeżeli miałoby to przysłużyć się słusznemu interesowi obywatela. Jednocześnie organ nie powinien wykorzystywać, nieadekwatnej do etapu postępowania, treści pisma tylko po to, aby pominąć zawarte w nim żądanie. Kodeks postępowania administracyjnego dąży do odformalizowania na korzyść strony, ustawowych wymogów środków prawnych, tak, aby mogły być one rozpatrzone zgodnie z intencją i interesem strony.

Zaakcentować też trzeba, że zasada praworządności, wyrażona w art. 6 K.p.a., nakłada na organy administracji państwowej obowiązek działania na podstawie przepisów prawa. Oznacza to działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych. Zgodnie z art. 9 K.p.a. to na organie administracji spoczywał obowiązek ustalenia właściwej treści żądania strony i poinformowania o okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na przebieg postępowania, tak by strona nie poniosła szkody z nieznajomości prawa.

Ubocznie trzeba wskazać, że regulacja przewidująca miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą jej wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu – tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, jeżeli żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. II OSK 1324/09, [w:] CBOSA; Z. Kmiecik, Uruchomienie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego ze względów prawnych, "Samorząd Terytorialny" 2009 r., nr 7-8, s. 128). W takim przypadku organy nie powinny poprzestać na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a., ale w oparciu o zebrany materiał powinny rozważyć, czy w takiej sytuacji nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu oraz dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zatem stanowiska Sądu pierwszej instancji, akceptującego ustalenia organów orzekających w sprawie, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. Przeciwnie, skarżący jako strona postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, wniósł podanie o wznowienie postępowania w terminie, powołując się na ustawową przesłankę wznowieniową w (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.), co winno skutkować wydaniem przez właściwy organ postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.) a następnie do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 K.p.a.).

Tym samym stwierdzić należy, że odmawiając stronie wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., z powodu złożenia wniosku z uchybieniem ustawowego terminu zarówno Wojewoda [...] – postanowieniem z dnia [...] marca 2013r. nr [...], jak również Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej – zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2013r. naruszyli w istotny sposób art. 148 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 3 K.p.a., pozbawiając skarżącego prawa do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego.

Pozbawiony natomiast usprawiedliwionych podstaw, w okolicznościach niniejszej sprawy, jest zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, których wszakże Sąd bezpośrednio nie stosuje, poprzez "zaniechanie uchylenia zaskarżonego orzeczenia, z nakazaniem organowi przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i przesłuchania W. B. - na okoliczność terminu upewnienia się przez niego, że istnieją nowe fakty lub dowodów i w takiej postaci, że mogłyby wpłynąć na wynik sprawy". W przypadku bowiem, gdy to strona zwraca się z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, powołując się na to że zaistniały określone ustawowo przesłanki wznowienia postępowania, to strona musi uprawdopodobnić i wykazać, że wniosek złożyła z zachowaniem ustawowego terminu. Jego uchybienie bowiem skutkuje odmową wznowienia postępowania – czyli rozstrzygnięciem formalnym.

Z uwagi na powyższe skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu a Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylając zaskarżony wyrok rozpoznał skargę. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013r. poz. 461 z późn.zm.) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800), zasądzając od organu na rzecz strony, która wniosła skargę kasacyjną zwrot niezbędne kosztów w kwocie 550 zł (w tym 400 zł kosztów sądowych, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenia pełnomocnika który sporządził skargę kasacyjną).