Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 294/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 pkt 6, art. 20 ust. 1, art. 9 ust.1, art 19 ust. 4, art 13
journal: Dz.U. 2020 poz 283
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Borkowska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi U. Z. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] grudnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz skarżącej U. Z. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

U. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z [...] grudnia 2020 r. o odmowie udostępnienia żądanych informacji o środowisku.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

U. Z. w piśmie z 25 marca 2020 r. wniosła do Generalnego Dyrektora Dróg krajowych i Autostrad o udostępnienie informacji w zakresie kopii wszystkich sprawozdań nadzoru przyrodniczego wraz z dokumentacją fotograficzną lub filmową z kontroli teriologicznej terenu budowy trasy [...] na odcinku Szczepanowice - Widoma od pierwszej kontroli nadzoru przyrodniczego do daty wydania decyzji derogacyjnej oraz kopii protokołów akceptacji lub zatwierdzenia sprawozdań nadzoru przyrodniczego przez inżyniera kontraktu dla ww. inwestycji.

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z 6 kwietnia 2020 r. odmówił udostępnienia żądanych informacji.

Wyrokiem z 13 sierpnia 2020 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1220/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi Urszuli Zielińskiej, uchylił decyzję z 6 kwietnia 2020 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że odmowa udostępnienia informacji została uregulowana na zasadzie wyjątku od reguły, a więc aby mógł on znaleźć zastosowanie konieczne jest wykazanie przez organ, że ujawnienie określonych informacji mogłoby naruszyć stan środowiska. Wobec tego organ odmawiając udostępnienia informacji musi w uzasadnieniu decyzji odmownej wykazać nie tylko, że dana informacja stanowi ujawnienie ostoi lub siedliska roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową, ale także, że jej ujawnienie mogłoby doprowadzić do naruszenia stanu środowiska, którego informacja dotyczy. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy organ nie sprostał temu obowiązkowi. W istocie argumentacja organu, poza wymieniem przesłanek określonych w art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko [(Dz. U. z 2020 r., poz. 283) – dalej jako: "ustawa o informacji], zawiera lakonicznie wskazanie przyczyn odmowy udostępnienia informacji, obejmujące ich niekontrolowane rozpowszechnianie i dostęp do nich nieograniczonego kręgu podmiotów. Organ nie wyjaśnił jednak dlaczego udostępnienie skarżącej żądanych informacji miałoby prowadzić do powyższych skutków, zwłaszcza że niekwestionowane było, że wniosek strony motywowany był troską o zwierzęta objęte ochroną. Z wniosku skarżącej wynika bowiem, że celem jej działań jest właśnie ochrona siedlisk chomika europejskiego przed zniszczeniem, a żądane informacje mają służyć weryfikacji prawidłowości działań podjętych przez inwestora budowy. Ponadto organ stwierdził, że ujawnione informacje mogą zostać przekazane podmiotom, które zainteresowane są ich wykorzystaniem sprzecznie z interesem zwierząt, co faktycznie pozbawi je możliwości właściwej ich ochrony. Jednakże poza tym stwierdzeniem organ w żaden sposób nie starał się wykazać, że ujawnienie informacji mogłoby doprowadzić do naruszenia stanu środowiska. Brak niezbędnych rozważań w powyższym zakresie stanowi o naruszeniu przez organ art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, poprzez niepełne rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niezawarcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywodów, które tłumaczyłyby motywy decyzji. W takich okolicznościach dokonana ocena stanu faktycznego sprawy stoi w sprzeczności z art. 80 k.p.a., albowiem nie jest oceną swobodną, lecz dowolną i arbitralną, co wynika z przedstawionych wyżej rozważań. Naruszenia te skutkowały w konsekwencji sporządzeniem uzasadnienia decyzji z uchybieniem art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie wykazał w dostateczny sposób, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające odmowę udzielenia informacji o środowisku w oparciu o art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o informacji. Wobec tego za zasadne Sąd uznał zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania oraz przedwczesnego zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji weźmie pod uwagę ocenę prawną i wytyczne Sądu zawarte w powyższych rozważaniach. Jeśli zaś dojdzie do przekonania, że nie jest możliwe udostępnienie żądanej dokumentacji, bądź jej poszczególnych elementów, powinien wówczas przedstawić na tę okoliczność rzeczową argumentację prawną i faktyczną. Ponadto konieczne jest przy tym wykazanie, że ujawnienie informacji mogłoby doprowadzić do naruszenia stanu środowiska.

W wyniku rozpoznania sprawy po wyroku Sądu z 13 sierpnia 2020 r., Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z 21 grudnia 2020 r. odmówił udostępnienia żądanych informacji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że żądanie dostępu do informacji zawarte we wniosku w ww. zakresie stanowi żądanie dostępu do informacji o środowisku, dlatego też konieczne i uzasadnione jest rozpoznanie przedmiotowego zakresu wniosku na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Wniosek o udostępnienie informacji dotyczy kopii wszystkich sprawozdań nadzoru przyrodniczego wraz z dokumentacją fotograficzną lub filmową z kontroli teriologicznej terenu budowy od pierwszej kontroli nadzoru przyrodniczego do daty wydania decyzji derogacyjnej oraz kopii protokołów akceptacji lub zatwierdzenia sprawozdań nadzoru przyrodniczego przez inżyniera kontraktu, dla inwestycji polegającej na budowie drogi ekspresowej [...] na odcinku S. - W. . Początek inwestycji km 627+500, koniec inwestycji km 640+600. W dokumentacji tej siedliska chomika europejskiego wskazane są poprzez bardzo konkretne dane, oznaczenia kilometrażu, mapy z naniesionymi obszarami, gdzie stwierdzono siedliska chomika. Zdjęcia siedlisk otaczających norę oznakowane wzdłuż granicy pasa zajętości itp. W dokumentacji tej znajdują się też oznaczenia nor chomików europejskich znajdujących się w sąsiedztwie granic terenu budowy niezagrożone budową (oznaczenia te również naniesione są na mapy i zdjęcia satelitarne). W ww. sprawozdaniach/raportach nadzoru przyrodniczego znajdują się również dane dotyczące miejsc, do których odłowione chomiki europejskie mają zostać przeniesione lub do których już zostały przeniesione w wykonaniu decyzji derogacyjnej z [...] grudnia 2019 r. Na dowód, że we wnioskowanych sprawozdaniach nadzoru przyrodniczego znajdują się także dane obejmujące siedliska chomika po przeniesieniu organ przytoczył treść fragmentu decyzji derogacyjnej, zgodnie z którym: "V. Zobowiązuję Wnioskodawcą do przedłożenia Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w K. cząstkowych sprawozdań w zakresie wykorzystania niniejszego zezwolenia w terminie do 15 grudnia danego roku oraz sprawozdania zbiorczego w terminie do 15 października 2022 roku. Sprawozdania powinny zawierać: rejestr schwytanych osobników, (...), lokalizację oraz datę odłowu, miejsce i datę wypuszczenia, podpis osoby dokonującej przemieszczenia złapanego chomika, daty i miejsca rozstawienia wszystkich klatek, dokumentację fotograficzną z wykonanych działań wyniki monitoringu siedlisk zastępczych, imiona i nazwiska oraz funkcje osób prowadzących nadzór przyrodniczy". W sprawozdaniach nadzoru przyrodniczego znajdują się informacje dotyczące również stanu środowiska w sąsiedztwie granic terenu budowy niezagrożone budową. Dane te dotyczą również innych niż chomik europejski chronionych gatunków roślin i zwierząt. Informacja, o którą zwróciła się wnioskodawczyni dotycząca udostępnienia m.in. kopii dokumentów z przeprowadzonych kontroli wraz ich akceptacją/zatwierdzeniem przez inżyniera kontraktu jest de facto informacją o miejscach występowania nie tylko chomika europejskiego, ale również innych chronionych gatunków roślin, grzybów i zwierząt, a przez to niewątpliwie stanowi informację o środowisku. Wniosek w przedmiotowym zakresie dotyczy informacji, które umożliwią lokalizowanie m.in. nor chomika europejskiego. W ocenie organu wnioskowane informacje nie mogą zostać udostępnione, gdyż powodowałyby to zagrożenie udostępnienia nieograniczonemu kręgowi osób danych objętych ochroną. Informacje o stanowiskach/siedliskach gatunków objętych ochroną prawną stanowią dane wrażliwe. Zagrożenie udostępnienia uzyskanych informacji nieograniczonemu kręgowi osób wynika z faktu współdziałania wnioskodawczyni ze [...] . W ocenie organu istnieje bardzo duże prawdopodobieństwa, że wnioskowane dokumenty zostałyby przekazane [...] . [...] udostępnia szerokiej opinii publicznej poprzez internetowe portale społecznościowe oraz w prasie informacje dotyczących m.in. siedlisk chomika (publikacje zdjęć, filmów z kamer pułapek itp.). Na przykład na stronie internetowej miesięcznika "Dzikie życie" (wydawanego przez [...] ) zamieszczony został film, w którym przedstawiciel ww. Stowarzyszenia wskazuje norę chomika z podaniem numeru działki (co umożliwia określenie jej lokalizacji przy pomocy dowolnego internetowego portalu mapowego np. mapy.geoportal.gov.pl) i wskazuje również dane z GPS. Podobnej treści filmy zamieszczane są również na profilu Stowarzyszenia w serwisie społecznościowym Facebook. Publikowanie filmów w serwisie społecznościowym dotyczących odławiania i wypuszczania chomika powoduje duże zainteresowanie, o czym świadczy chociażby ilość reakcji i komentarzy pod postami z filmami. Dodatkowo należy wskazać, że na ww. filmach wyraźnie widać, iż przedstawiciel Stowarzyszenia wykonuje czynności odłowu, płoszenia i przenoszenia chomika europejskiego. Z informacji własnych organu wynika że ww. czynności prowadzone są wbrew przepisom prawa, gdyż Stowarzyszenie nie posiada stosownej decyzji derogacyjnej. Postępowanie w tej sprawie prowadził Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. , jednak brak informacji o sposobie zakończenia tej sprawy. W ten sposób Stowarzyszenie utrwala pogląd, że ww. czynności może wykonywać każda osoba. Znajomość lokalizacji miejsc przemieszczania chomików zawarta w raportach nadzoru przyrodniczego może prowadzić do działań będących zagrożeniem dla populacji chomika, naruszyć stan środowiska przez ujawnienie siedliska chomika europejskiego. Udostępnienie informacji o występowaniu siedlisk i wskazanie tym samym dostępu do zlokalizowanych siedlisk nieograniczonemu kręgowi podmiotów, niewątpliwie jest sprzeczne z celem ochrony i ochronę taką w sposób istotny ogranicza. Ustawa o informacji w art. 16 ust. 1 pkt 6 przewiduje możliwość odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, w sytuacji gdy udostępnienie tych informacji może naruszyć stan środowiska, którego informacja dotyczy, w szczególności poprzez ujawnienie ostoi lub siedliska roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową. W piśmiennictwie podkreśla się, że interpretując wyjątek dotyczący stanu środowiska, którego informacja dotyczy, w szczególności przez ujawnienie ostoi lub siedliska roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową, należy zwrócić uwagę na to, że wystarczy tu hipotetyczne zagrożenie dla środowiska, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "może naruszyć", użytym w trybie przypuszczającym, a więc odnoszącym się do skutku, który niekoniecznie musi w rzeczywistości wystąpić. Rozpatrzenie wniosku dokonane zostało z uwzględnieniem stanu środowiska w oparciu o raporty, sprawozdania nadzoru środowiskowego oraz w oparciu o stan środowiska opisany w decyzji derogacyjnej z 19 grudnia 2019 r. (która została udostępniona wnioskodawcy). Organ podkreślił, że w dokumentacji objętej wnioskiem znajdują się również aktualne informacje o lokalizacji siedlisk gatunków chronionych (chomika europejskiego). Wykorzystanie tych danych do działań i czynności wyżej opisanych może naruszać stan środowiska, którego informacja dotyczy, w szczególności przez ujawnienie ostoi lub siedliska roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową. Informacje jakich żąda strona, to informacje, które po ujawnieniu ich nieograniczonej liczbie odbiorców mogą być wykorzystane np. do odławiana, przenoszenia, płoszenia lub niszczenia siedlisk chomika europejskiego. Uznanie informacji za dostępne "na każde żądanie", oznacza pozbawienie tych informacji przysługującej im ochrony i z dużym prawdopodobieństwem doprowadzi do niekontrolowanego ich rozpowszechnienia a przez to przekazania podmiotom zainteresowanym ich wykorzystaniem sprzecznym z interesem zwierząt, w sposób pozbawiający de facto możliwości właściwej ochrony zwierząt. Tym samym udostępnienie ww. informacji może naruszyć stan środowiska, którego informacja dotyczy.

U. Z. w skardze na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z [...] grudnia 2020 r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniami:

1) art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o informacji przez:

- niewłaściwe zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji, mimo że udostępnienie żądanych informacji nie naruszy stanu środowiska, którego informacja dotyczy, w szczególności przez ujawnienie ostoi lub siedlisk zwierząt objętych ochroną gatunkową,

- niewłaściwe zastosowanie i przekroczenie granic uznania administracyjnego oraz wydanie rozstrzygnięcia arbitralnego, dowolnego - bez rzeczowego uzasadnienia przesłanek odmowy udostępnienia informacji o środowisku, w tym przesłanki interesu publicznego oraz naruszenia stanu środowiska,

- błędną wykładnię i rozszerzającą interpretację wyjątków od reguły udostępnienia informacji o środowisku,

- niewłaściwe zastosowanie i odmowę udostępnienia informacji o środowisku bez odniesienia się do ustaleń w zakresie stanu środowiska, poczynionych przez Inspekcję Ochrony Środowiska,

- brak rozważenia interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji, a w konsekwencji wydanie decyzji odmownej, pomimo iż w niniejszej sprawie istota i charakter żądanej informacji świadczyły o istnieniu szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji o środowisku;

2) art. 74 ust. 3 Konstytucji RP przez naruszenie i ograniczenie konstytucyjnego prawa skarżącej do uzyskania informacji środowisku;

3) art. 8 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz ust. 2 w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy o informacji przez niewłaściwe zastosowanie i brak udostępnienia informacji o środowisku, zgodnie z wnioskiem skarżącej, mimo że zaistniały wszelkie przesłanki prawne i faktyczne warunkujące udzielenie tychże informacji;

4) art. 20 ust. 1 ustawy o informacji przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji o środowisku, mimo że nie zostały spełnione przesłanki wydania takiego rozstrzygnięcia;

5) art. 153 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z 13 sierpnia 2020 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1220/20) i wydanie decyzji odmownej bez przedstawienia rzeczowej argumentacji prawnej i faktycznej oraz wykazania w sposób racjonalny, że ujawnienie informacji mogłoby doprowadzić do naruszenia stanu środowiska;

6) art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: "k.p.a.") przez przekroczenie granic swobodniej oceny dowodów, polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez wnikliwej i merytorycznej oceny wniosku skarżącej o udostępnienie informacji o środowisku, a także dowolną ocenę okoliczności istotnych dla sprawy;

7) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez zupełne pominięcie relewantnych okoliczności wskazanych przez skarżącą, a także brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy, w tym niewłaściwe określenie stanu środowiska, którego żądane informacje dotyczą;

8) art. 8 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej, a także niejasne i oparte na nieprawdziwych okolicznościach faktycznych uzasadnienie skarżonej decyzji, a także niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się wydając rozstrzygnięcie.

W motywach skargi przytoczono argumentację mogącą uzasadniać sformułowane wnioski i przytoczone zarzuty.

Generalny Dyrektor Dróg krajowych i Autostrad – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że 19 maja 2021 r. Przewodnicząca Wydziału zarządziła rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym 31 maja 2021 r. w składzie trzech sędziów, czyli na zasadzie i w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - zwanej dalej: p.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, że decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 21 grudnia 2020 r. narusza prawo w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Zauważyć należy, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1220/20. Wyrokiem tym Sąd uchylił uprzednio wydaną w sprawie decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Okoliczność ta oznacza, że organ administracji rozpoznający sprawę po wyroku uchylającym ww. decyzję - stosownie do art. 153 p.p.s.a. – był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tymże orzeczeniu Sądu Administracyjnego. Związanie to odnosi się także do Sądu orzekającego obecnie w sprawie. Sąd ówcześnie orzekający w sprawie stwierdził, że decyzja organu wydana została z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a nadto art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o informacji. W swoich rozważaniach Sąd podkreślił, że odmowa udostępnienia informacji o środowisku została uregulowana na zasadzie wyjątku od reguły, a więc aby mógł on znaleźć zastosowanie konieczne jest wykazanie przez organ, że ujawnienie określonych informacji mogłoby naruszyć stan środowiska. Wobec tego organ odmawiając udostępnienia informacji musi w uzasadnieniu decyzji odmownej wykazać nie tylko, że dana informacja stanowi ujawnienie ostoi lub siedliska roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową, ale także, że jej ujawnienie mogłoby doprowadzić do naruszenia stanu środowiska, którego informacja dotyczy. Obowiązkowi temu nie sprostał organ, albowiem nie wyjaśnił zasadności swoich twierdzeń, mianowicie że udostępnienie skarżącej żądanych informacji miałoby prowadzić do ich niekontrolowanego rozpowszechniania, udostępnienia nieograniczonemu kręgowi podmiotów, ujawnione informacje mogą bowiem zostać przekazane podmiotom, które zainteresowane są ich wykorzystaniem sprzecznie z interesem zwierząt, co faktycznie pozbawi je możliwości właściwej ich ochrony. Poza tym, organ w żaden sposób nie starał się wykazać, że ujawnienie informacji mogłoby doprowadzić do naruszenia stanu środowiska. Oznacza to, że ponownie rozpatrując sprawę organ administracji weźmie pod uwagę ocenę prawną i wytyczne Sądu zawarte w jego rozważaniach. Jeśli dojdzie do przekonania, że nie jest możliwe udostępnienie żądanej dokumentacji, bądź jej poszczególnych elementów, powinien wówczas przedstawić na tę okoliczność rzeczową argumentację prawną i faktyczną. Konieczne jest przy tym wykazanie, że ujawnienie informacji mogłoby doprowadzić do naruszenia stanu środowiska.

W warunkach tak przedstawiającego się związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. wyroku, organ wydał zaskarżoną decyzję, w której odmówił udzielenia skarżącej żądanych informacji o środowisku. Rozstrzygnięcia tego nie zaaprobował Sąd w orzekającym obecnie składzie.

W tym miejscu ponownie należy przytoczyć treść art. 16 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o informacji, które stanowiły podstawę materialną odmowy udostępnienia skarżącej żądanej informacji o środowisku. Zgodnie z pierwszym przepisem, władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochrony po rozważeniu interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji w konkretnym przypadku, jeżeli udostępnienie tych informacji może naruszyć stan środowiska, którego informacja dotyczy, w szczególności przez ujawnienie ostoi lub siedlisk roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową. Zgodnie z drugim przepisem, odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie następuje w drodze decyzji. Dalej też należy przypomnieć brzmienie art. 8 ust. 1 ustawy o informacji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej. Udostępnieniu według art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji – podlegają informacje dotyczące stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami. Udostępnienie informacji o środowisku jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu. Takie wyjątki wynikają właśnie ze wspomnianego już wyżej art. 16 ustawy o informacji. Jednym z nich jest wyjątek unormowany w ust. 1 pkt. 6 i zastosowany w sprawie przez organ. Wyjątki te nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Uwagę należy również skupić na regulacji art. 13 ustawy o informacji, który stanowi, że od podmiotu żądającego informacji o środowisku i jego ochronie nie wymaga się wykazania interesu prawnego lub faktycznego i art. 19 ust. 4 ustawy o informacji, który stanowi, że jeżeli jest możliwe oddzielenie części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia z przyczyn, o których mowa w art. 16, udostępnia się pozostałą część informacji. Przepis art. 20 ust. 1 stosuje się odpowiednio.

Skoro zgodnie z art. 74 ust. 3 Konstytucji RP każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska, to skarżąca składając wniosek z 25 marca 2020 r. wyraziła wolę skorzystania z tego prawa. Skarżąca wniosła o udzielenia udostępnienia następujących informacji, tj. po pierwsze kopii wszystkich sprawozdań nadzoru przyrodniczego wraz z dokumentacją fotograficzną lub filmową z kontroli teriologicznej terenu budowy trasy [...] na odcinku S. - W. od pierwszej kontroli nadzoru przyrodniczego do daty wydania decyzji derogacyjnej; po drugie kopii protokołów akceptacji lub zatwierdzenia sprawozdań nadzoru przyrodniczego przez inżyniera kontraktu. Dokumentacja ta miałaby dotyczyć inwestycji - budowy drogi ekspresowej [...] W. -K. , na II odcinku o długości 14 km S. - W. , w kilometrażu obejmującym odcinek 627+500 - 640+600 w pasie zajętości terenu niezbędnego pod budowę. Określony zakres budowy został objęty decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z [...] grudnia 2019 r. zezwalającą na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do zwierząt objętych ochroną gatunkową i obowiązującą do 22 września 2022 r. (dalej jako: "decyzja derogacyjna"). Do czynności wynikających z decyzji derogacyjnej wykonawca przestąpił 23 marca 2020 r. Pierwszy chomik europejski został odłowiony 16 kwietnia 2020 r. Zakończenie inwestycji skarżąca wskazała na 2021 r.

Z wniosku skarżącej o udostępnienie informacji wynika, co sama skarżąca podkreśla w skardze, że chodzi jej o ww. dokumenty od pierwszej kontroli nadzoru przyrodniczego do wydania decyzji derogacyjnej (do 19 grudnia 2019 r.). Pozostaje więc odpowiedzieć na pytanie - czy żądanie o takim zakresie mogło naruszyć aktualny na dzień wydania zaskarżonej decyzji (21 grudnia 2020 r.) stan środowiska, którego miało dotyczyć, w szczególności przez ujawnienie ostoi czy siedlisk chomika europejskiego. Organ podkreślił, że w dokumentacji tej siedliska chomika europejskiego wskazane są poprzez bardzo konkretne dane, oznaczenia kilometrażu, mapy z naniesionymi obszarami, gdzie stwierdzono siedliska chomika; zdjęcia siedlisk otaczających norę oznakowane wzdłuż granicy pasa zajętości, itp.; oznaczenia nor chomików europejskich znajdujących się w sąsiedztwie granic terenu budowy niezagrożone budową (również naniesione na mapy i zdjęcia satelitarne). W ocenie Sądu niewątpliwie należy zgodzić się z organem, że udostępnienie dokumentów zawierających takie dane wiązałoby się z ujawnieniem ostoi i siedlisk chomika europejskiego, niemniej jak zauważył Sąd w ww. wyroku z 13 sierpnia 2020r., organ odmawiając udostępnienia informacji musi wykazać nie tylko, że dana informacja stanowi ujawnienie ostoi lub siedliska roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową, ale także, że jej ujawnienie mogłoby doprowadzić do naruszenia stanu środowiska, którego informacja dotyczy. Według ówcześnie orzekającego Sądu, konieczne było wykazanie, że ujawnienie informacji mogłoby doprowadzić do naruszenia stanu środowiska. W takiej sytuacji organ powinien ocenić, czy udostępnienie informacji o gatunku chronionym może spowodować naruszenie stanu środowiska, np. doprowadzić do zmniejszenia liczebności danego gatunku bądź zniszczenia danego siedliska/ostoi.

Według Sądu oceny jakiej dokonał w tym względzie organ nie można zaakceptować w świetle brzmienia przytoczonych regulacji prawnych ustawy o informacji.

Z wniosku skarżącej wynika, że celem jej działań jest ochrona siedlisk chomika europejskiego przed zagrożeniem zniszczenia w rejonie przedmiotowej budowy, a żądane informacje mają służyć weryfikacji prawidłowości działań podejmowanych przez inwestora budowy. Organ motywując szerzej uprzednio zajęte stanowisku w zakresie odmowy udostępnienia informacji, zgodnie z zaleceniem Sąd zawartym w wyroku z 13 sierpnia 2020 r., stwierdził że udostępnienie skarżącej żądanych informacji powodowałoby zagrożenie udostępnienia nieograniczonemu kręgowi osób danych objętych ochroną, które wynika ze współdziałania skarżącej ze [...] (ryzyko przekazania dokumentów). Stowarzyszenie to udostępnia szerokiej opinii publicznej przez internetowe portale społecznościowe oraz w prasie informacje dot. m. in. siedlisk chomika na obszarze, którego dotyczy wniosek. Udostępnienie żądanych informacji wiąże się zatem z niekontrolowanym rozpowszechnianiem danych chronionych, które mogą być potem wykorzystywane przez osoby nieuprawnione, w tym i pracowników Stowarzyszenia, np. do odławiania, przenoszenia, płoszenia lub niszczenia siedlisk chomika europejskiego. Ze stanowiskiem tym nie zgodziła się skarżąca uważając, że nawet hipotetyczna współpraca skarżącej z organizacją ekologiczną nie może stanowić argumentu za brakiem możliwości udostępnienia informacji o środowisku. Ponadto skarżąca zaznaczyła, że [...] prowadziło na terenie inwestycji stały monitoring, dokumentując obecność 55 nor chomika europejskiego, jest więc w posiadaniu danych specjalnych, związanych z informacją o środowisku, dane te zostały przekazane GDDKiA. Dodatkowo można zauważyć, że Stowarzyszenie to było również stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji derogacyjnej.

Powyższe zapatrywanie skarżącej podzielił Sąd.

Po pierwsze, dlatego że prawo dostępu do informacji przysługuje każdemu, a więc bez jakichkolwiek ograniczeń podmiotowych (ze względu na obywatelstwo, miejsce zamieszkania, wykształcenie, czy jakiekolwiek inne kryteria). Od osoby ubiegającej się o dostęp do informacji nie wymaga się wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 13 ustawy o informacji). Organ administracji nie ma podstaw, by domagać się od podmiotu zainteresowanego uzyskaniem określonej informacji wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Według Komentatorów Ustawy o informacji, w zasadzie organ nie ma nawet podstaw, aby pytać o cel, w jakim dana informacja jest wnioskodawcy potrzebna, a nawet gdyby takie pytanie zadał, to nie może uzależniać udostępnienia informacji od udzielenia ewentualnej odpowiedzi czy jej treści. Jedyną podstawą odmowy udostępnienia informacji może być bowiem tylko stwierdzenie, że występuje jeden ze ściśle wymienionych w ustawie wyjątków (art. 16-20). Żaden z tych wyjątków nie przewiduje, aby informacji można było odmówić ze względu na brak wskazania przez wnioskodawcę celu, jakiemu informacja ma służyć (K. Gruszecki, Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyd. III, opublikowano: LEX/el.2020); w praktyce często można spotkać się z wątpliwościami urzędników, czy "powinni" lub czy "wolno im" udostępnić informacje, o których wiedzą – bądź przypuszczają – że informacje te będą wykorzystane dla celów prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej (np. wniosek firmy zajmującej się zagospodarowaniem odpadów o udostępnienie informacji o zakładach wytwarzających określone rodzaje odpadów). Należy podkreślić, że – zgodnie z opisanymi wyżej zasadami – nie ma najmniejszej podstawy, aby odmówić przedsiębiorcy udostępnienia takiej informacji. Komentowany artykuł oznacza, że organ zobowiązany do udostępnienia informacji nie ma prawa uzależniać udostępnienia informacji od interesu, jaki ma wnioskodawca w uzyskaniu tej informacji, czyli m.in. od celu, dla jakiego tej informacji potrzebuje, związku wnioskodawcy ze sprawą, jakiej informacja dotyczy itd. Oczywiście, strona żąda takiej informacji z określonego powodu, ale nie musi go wskazywać we wniosku. Organ administracji publicznej nie ma z kolei prawa badać takiego interesu po stronie wnioskodawcy. Dla udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie nie ma zatem znaczenia, dlaczego wnioskodawca jej żąda (M. Bar, J. Jendrośka, Komentarz do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, opublikowano: LEX/el. 2014). Popieranie zatem odmowy udostępnienia informacji partykularnym celem wnioskodawcy jest w ocenie Sądu chybione (tak też wyrok WSA z 19.03.2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2854/17). Ocenie organu nie podlegają powiązania wnioskodawcy, działalność podmiotów, organizacji, instytucji, z którymi ma kontakt, czy współpracuje. Działalność ta, np. jeżeli jest bezprawna, to podlega właściwym sankcjom, jest przedmiotem właściwych postępowań administracyjnych czy karnych. Sam organ w zaskarżonej decyzji wspomniał, że jedno z takich postępowań prowadził Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. , względem Stowarzyszenia za działalność odłowu, płoszenia, czy przenoszenia chomika europejskiego wbrew przepisom prawa. Ponadto, właściwie każde udzielenie informacji niesie za sobą ryzyko, zagrożenie jej ujawnienia, udostępnienia nieograniczonemu kręgowi osób, podmiotów. Organ udostępniając informację o środowisku nigdy nie ma gwarancji, że informacja ta niezostanie rozpowszechniona w takim czy innym celu. Rozpowszechnienie informacji obarcza wnioskodawcę. Zaś organ nie może odmówić jej udostępnienia, wyrażając przypuszczenie, że informacja ta może zostać przekazana podmiotom zainteresowanym jej wykorzystaniem w sposób sprzeczny z interesem, jak w przypadku sprawy - zwierząt, co w ocenie organu pozbawi te zwierzęta de facto możliwości właściwej ochrony. Odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie ma charakter wyjątkowy, wobec czego przyczyny ją uzasadniające nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający.

Po drugie, obowiązkiem organu przed dokonaniem odmowy udostępnienia informacji jest ustalenie stanu środowiska, którego informacja dotyczy, na dzień wydawania decyzji. W przypadku sprawy stan środowiska uzależniony jest od stopnia realizacji budowy. Tam bowiem gdzie budowa jest realizowana i doszło na danym etapie do wykonania decyzji derogacyjnej, stan środowiska uległ zmianie względem stanu zerowego, nie można mówić, że udostępnienie informacji może doprowadzić do naruszenia stanu środowiska, którego informacja dotyczy, w szczególności przez ujawnienie ostoi/siedlisk chomika europejskiego ujętych w dokumentacji od pierwszej kontroli nadzoru przyrodniczego do dnia wydania decyzji derogacyjnej, albowiem na tym danym terenie nie ma już środowiska - siedlisk/ostoi – chomika europejskiego. W przypadku braku tak jednoznacznego stanu rzeczy, zadaniem organu jest określenie rzeczywistego stanu środowiska, dokonanie jego oceny, w konsekwencji zajęcie stanowiska uzasadnionego przekonującymi motywami. W całej tej ocenie organ powinien również mieć na uwadze regulację art. 19 ust. 4 ustawy o informacji, dopuszczającą możliwość rozważenia oddzielenia części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia, co może prowadzić np. do częściowego uwzględnienia wniosku o udostępnienie informacji. Jeżeli wniosek dotyczy udostępnienia informacji, z których część, z wyżej wymienionych przyczyn, nie podlega udostępnieniu lub kwalifikuje się do wydania decyzji odmownej, pozostała część danych może podlegać udostępnieniu na warunkach ww. normy. Takiej możliwości organ dotychczas nie rozważał, a w przypadku uznaniowości rozstrzygnięcia co do odmowy udostępnienia informacji o środowisku, ma szczególnie doniosłe znaczenie. Na rozważenie udostępnienia poszczególnych elementów żądanej dokumentacji zwrócił już uwagę Sąd w wyroku z 13 sierpnia 2020 r. Rozważenie takiej ewentualności byłoby wskazane w zakresie danych obejmujących sąsiedztwo pasa budowy trasy ekspresowej nieobjęte wnioskiem, danych obejmujących inne gatunki zwierząt, niż chomik europejski, czy rośliny.

Po trzecie, skoro skarżąca żądała dokumentów sporządzonych do dnia wydania decyzji derogacyjnej, to organ nie mógł powołać się na okoliczność ujawnienia siedlisk, do których odłowione chomiki europejskie już zostały przeniesione w wykonaniu decyzji derogacyjnej i na punkt V rozstrzygnięcia decyzji derogacyjnej, w którym to zobowiązano wnioskodawcę do przedkładania RDOŚ w K. cząstkowych sprawozdań w zakresie wykorzystania zezwolenia w terminie do 15 grudnia danego roku oraz sprawozdania zbiorczego w terminie do 15 października 2022 r., chyba że dane te dokładnie pokrywają się z danymi dotyczącymi miejsc, do których odłowione chomiki europejskie miały zostać przeniesione, co w sposób jednoznaczny nie wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Innymi słowy, jeśli obecne siedliska chomika europejskiego, czyli te do których chomik został przeniesiony w wyniku wykonania decyzji derogacyjnej, nie pokrywają się z siedliskami określonymi w sprawozdaniach żądanych przez skarżącą, do których chomik miał zostać przeniesiony, to organ nie mógł powoływać się na ich ujawnienie w przypadku udzielenia skarżącej żądanej informacji o środowisku, gdyż skarżąca żądała sprawozdań i zatwierdzeń sporządzonych do dnia wydania decyzji derogacyjnej. W tych ustaleniach i ocenie organ również powinien mieć na uwadze, co podniosła skarżąca, że wniosek jej dotyczył tylko trasy budowy [...] na odcinku S. - W. .

Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego braku rozważenia interesu publicznego, to należy odmówić jemu trafności, albowiem Sąd w wyroku z 13 sierpnia 2020 r. nie zakwestionował spełnienia tego elementu z zakresu dyspozycji art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o informacji.

Wszystko to dowodzi, że w sprawie doszło do naruszenia znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania wskazanych przez skarżącą, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji weźmie pod uwagę ocenę prawną i wytyczne Sądu zawarte w powyższych rozważaniach, w efekcie wyda decyzję zgodną z prawem.

W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w punkcie II na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., na koszty złożyły się: wpis od skargi w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego (480 zł) stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).