Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 802/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 2 i 1, art. 206
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 39a
journal: Dz.U. 2020 poz 910
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj
article: art. 107
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R. K. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] sierpnia 2021 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego do ośrodka rehabilitacyjno-edukacyjnego I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Gminy O. na rzecz R. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nakazuje ściągnąć od Gminy O. na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) kwotę 100 (sto) złotych tytułem części wpisu sądowego od skargi, którego nie uiściła skarżąca.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną czynnością - wyrażoną w piśmie z dnia 6 sierpnia 2021 r. skierowanym do R. K. wnioskującej o zwrot pokrycia kosztów dowożenia dziecka niepełnosprawnego J. K. do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjnego "Radość Życia" w S. (dalej też jako: "Ośrodek w S.") za miesiące maj i czerwiec 2021 r. w łącznej kwocie 1620 zł , Burmistrz Miasta i Gminy odmówił dokonania zwrotu żądanej kwoty.

Uzasadniając dokonaną czynność organ wskazał, że wraz z ww. wnioskiem R. K. przedłożyła dwie faktury na łączną kwotę1620 zł.

Organ podniósł, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w skierowanych do wnioskodawczyni, w terminach wcześniejszych, pismach w zakresie realizacji przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 910 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", na podstawie której Gmina O. zapewnia dowóz i opiekę w czasie przewozu ucznia do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, Centrum Autyzmu i Całościowych Zaburzeń Rozwojowych w N. (dalej "Ośrodek w N."), jako placówki najbliższej i spełniającej wymogi realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu.

Skargę na powyższą czynność Burmistrza Miasta i Gminy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wywiodła R. K., zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

art. 7 i art. 11 k.p.a. poprzez brak dostatecznego uzasadnienia zaskarżonej czynności, w tym niewskazanie, że Ośrodek w N. spełnia zalecenia lekarskie zespołu orzekającego wskazane w orzeczeniu nr [...]/2018 o potrzebie kształcenia specjalnego J. K. z dnia 3 lipca 2018 r. (dalej: "orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego");

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 39 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 127 ustawy poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i zinterpretowanie kryterium "bliskości" bez odniesienia się w sposób należyty do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a w konsekwencji przyjęcie, że gmina nie ma obowiązku zwrotu kosztów dowozu dziecka skarżącej do wskazanego we wniosku Ośrodka w S.;

- art. 39a ust. 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawną odmowę zapewnienia córce skarżącej bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do wybranego ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, przez brak zorganizowania przez gminę bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu ucznia do ww. Ośrodka, a przede wszystkim przez odmowę zwrotu kosztów poniesionych przez skarżącą w związku ze zorganizowaniem przez nią transportu córki do tego ośrodka.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, stwierdzenie uprawnienia skarżącej do zwrotu kosztów dojazdu jej córki z miejsca zamieszkania do Ośrodka w S. i z powrotem, uznanie obowiązku organu do zwrotu tych kosztów w maju i czerwcu 2021 r. oraz regularnego zwrotu kosztów poniesionych w związku z takim dowozem na okres ukończenia edukacji w szkole podstawowej.

W uzasadnieniu skargi jej autorka przedstawiła stan faktyczny sprawy oraz argumentację na poparcie stawianych zarzutów. Odnosząc się do naruszenia przepisów postępowania, skarżąca podniosła, że organ zignorował jej wniosek oraz zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego oraz pozostałą dokumentację medyczną córki, tj. opinie i zaświadczenia, a także fakt, że jej córka jest uczennicą ośrodka od 2018 r. Skarżąca zarzuciła, że organ kierując się nieuzasadnionym w tym przypadku kryterium bliskości placówki oraz względami ekonomicznymi, bez dokładnego rozważenia stanu sprawy, wieku i potrzeb dziecka niepełnosprawnego zgodnie z przedłożoną dokumentacją, odmówił zwrotu kosztów dowozu jej córki do Ośrodka w S..

W zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego skarżąca podniosła w szczególności, że art. 39a ust. 1 i ust. 4 ustawy stanowią źródło uprawnienia po stronie rodziców dziecka z niepełnosprawnością do zwrotu kosztów dowozu tego dziecka do wybranej przez nią szkoły lub ośrodka, które to z uwagi na charakter prowadzonego w nim kształcenia w najpełniejszy sposób odpowiada potrzebom dziecka. Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 39a ust. 4 i ust. 5 ustawy, zwrot kosztów dojazdu następuje na podstawie umowy między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, zawartej w terminie 14 dni od uzyskania informacji o tym, że dowożenie i opiekę zapewniają rodzice i zarzucili, że organ zaniechał zawarcia takiej umowy mimo posiadanej wiedzy o niepełnosprawności dziecka skarżącej. Nadto, mimo przeniesienia ciężaru organizacji transportu na rodziców, organ ten odmówił zwrotu kosztów tego dowozu.

Zdaniem skarżącej, wskazania, która placówka szkolna będzie właściwa dla zapewnienia opieki stosownej do stopnia i rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka, nie sposób pozostawiać uznaniu administracyjnemu organu, na którym spoczywa obowiązek zapewnienia dowozu, czy też uznaniu kierownictwa placówki szkolnej. Należy bowiem mieć na względzie to, że obowiązek zapewnienia tego dowozu obejmuje swym zakresem odbiorcę ze wszech miar wyjątkowego i szczególnego, czyli dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie upośledzenia umysłowego. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej. Tylko bowiem opinia lekarza stosownej specjalności, wyrażona w omawianym zakresie, posiada walor bezstronnego i rzetelnego dowodu. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych w omawianym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację i przedstawił dodatkowe dokumenty w niniejszej sprawie, w tym Porozumienie o współpracy zawarte w dniu 18 czerwca 2020 r. w O. pomiędzy Powiatem Opatowskim - Specjalnym Ośrodkiem Specjalno-Wychowawczym - Centrum Autyzmu i Całościowych Zaburzeń Rozwojowych w N. (dalej w odpowiedzi na skargę "SOSWN"), a Gminą O..

Organ uznał zarzuty skargi za bezzasadne i wyjaśnił, że czyniąc zadość dyspozycji art. 39a ust. 1 ustawy, Gmina O. w dniu 18 czerwca 2020 r. zawarła porozumienie o współpracy z SOSWN. Przedmiotem tego porozumienia jest m.in. świadczenie na rzecz Gminy O. usługi dowozu i odwozu dzieci niepełnosprawnych do ww. placówki.

Zdaniem organu, decyzja w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu kosztów dowożenia niepełnosprawnego dziecka skarżącej do wskazanego przez nią ośrodka została podjęta po wnikliwej analizie posiadanej przez organ dokumentacji, a w szczególności orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z 12 czerwca 2017 r. Organ, po dokonaniu analizy szczegółowo wskazanych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, w tym orzeczenia córki skarżącej, ocenił, że SOSWN ma możliwość realizacji zawartych w tym zakresie zaleceń.

Organ dodał, że opinia wychowawcy, o której wspomina skarżąca w treści skargi, zawiera wyłącznie stanowisko pracownika Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjnego "Radość Życia" w S., bezpośrednio zainteresowanego kontynuowaniem edukacji przez córkę skarżącej w tej placówce, i jako takie nie może stanowić podstawy do wydania decyzji.

Na rozprawie sądowej w dniu 24 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę.

Na tej samej rozprawie Sąd postanowił dopuścić dowód z akt sprawy II SA/Ke 627/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności wymienionych w tym przepisie. Według zaś art. 146 § 1 tej ustawy, w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, Sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest czynność Burmistrza Miasta i Gminy, polegająca na odmowie zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego - J. K. do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjnego "Radość Życia" w S. za miesiące maj i czerwie 2021 r. w łącznej kwocie 1620 zł.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie sądów administracyjnych tego rodzaju czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu powołanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 717/16 i powołane tam orzecznictwo, a także np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 409/18, wyrok WSA w Bydgoszczy z 3 lutego 2021 r., sygn. II SA/Bd 1069/20).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowił przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia.

Z powyższego przepisu, jak i art. 39a ustawy, wynika, że gmina może realizować obowiązek zapewnienia uczniom niepełnosprawnym transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły w formie zorganizowania bezpośrednio przez gminę - we własnym zakresie - bezpłatnego transportu i opieki, albo w formie zwrotu kosztów przejazdu uczniów oraz opiekujących się nimi rodziców, gdy dowóz dziecka do szkoły zapewniają rodzice. Przy tym wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka. W przypadku wyboru przez rodziców drugiej z wymienionych form, w sytuacji spełnienia ustawowych przesłanek wójt gminy nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna do najbliższej szkoły.

Interpretacja normy art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy wymaga jej zestawienia z niepełnosprawnością konkretnego dziecka, która to niepełnosprawność może różnić się zarówno rodzajem, jak i zakresem. Dlatego "najbliższą" szkołą, przedszkolem, ośrodkiem będzie tylko taka szkoła, przedszkole i ośrodek, który pozwala jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem jest najpełniej dostosowana do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka. Nie musi to być szkoła najbliższa w rozumieniu faktycznej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14).

W sytuacji, w której organ twierdzi, że realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, zostanie zapewniona przez inną placówkę, która jest położona bliżej miejsca zamieszkania dziecka, powinien również wykazać, że ta najbliższa (geograficznie) placówka może zapewnić dziecku odpowiednie metody pracy i nauki, dostosowane do stopnia jego niepełnosprawności, dokonując w tym zakresie indywidualnej oceny w świetle w szczególności orzeczenia o niepełnosprawności i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. Należy przy tym zauważyć, że ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka powinna być przez organ dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej oraz z uwzględnieniem, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4 ustawy musi być realne, zaś uprawnienie to jest ściśle skorelowane z obowiązkiem gminy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Gd 769/19, wyrok WSA w Poznaniu z 17 lutego 2021 r., sygn. II SA/Po 398/20).

Organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie i w granicach prawa, co wynika wprost z konstytucyjnych zasad zawartych w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Obowiązek działania zgodnego z prawem - niezależnie od formy prawnej załatwienia sprawy z zakresu administracji publicznej (decyzja, postanowienie, czynność materialno-techniczna, inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej) - wymaga od organu podjęcia aktywności ukierunkowanej na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, zebrania wszystkich istotnych dowodów koniecznych do jej załatwienia oraz ich wnikliwej oceny. Z kolei prawidłowe ustalenie stanu faktycznego pozwala na zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego.

W kontrolowanej sprawie brak sformalizowanych reguł postępowania wiążącego się z zasadami zwrotu kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego do ośrodka rehabilitacyjno-edukacyjnego nie oznacza, że odmowa dokonania tej czynności może nastąpić bez szczegółowego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny wszystkich istotnych jej okoliczności.

Czynności z zakresu administracji publicznej podejmowane w sprawie indywidualnej powinny bowiem odnosić się do okoliczności konkretnego przypadku.

W realiach sprawy niniejszej, zaskarżona czynność - wyrażona w piśmie organu z 6 sierpnia 2021 r., nie jest "klasyczną" a zarazem sformalizowaną - jak decyzja administracyjna, formą załatwienia sprawy z zakresu administracji publicznej, do której miałby zastosowanie przepisy k.p.a. Do tego rodzaju "niedecyzyjnych" czynności organów administracji publicznej nie stosuje się przepisów k.p.a. Zakres przedmiotowy zastosowania przepisów k.p.a. określa art. 1 i 2 tej ustawy. Stosownie do tej regulacji, kodeks postępowania administracyjnego normuje: 1) postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco; 2) postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1; 3) postępowanie w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa w pkt 2; 4) postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń; 5) nakładanie lub wymierzanie administracyjnych kar pieniężnych lub udzielanie ulg w ich wykonaniu; 6) tryb europejskiej współpracy administracyjnej; 7) postępowanie w sprawie skarg i wniosków (Dział VIII) przed organami państwowymi, organami jednostek samorządu terytorialnego oraz przed organami organizacji społecznych.

Kodeks postępowania administracyjnego szczegółowo wylicza elementy, jakie powinna zawierać prawidłowa decyzja, zaliczając do nich m.in. rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a.), wskazując jednocześnie, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).

Nie ulega wątpliwości, że art. 107 k.p.a., ani inne przepisy k.p.a., nie znajdują wprost zastosowania do zaskarżonej czynności, gdyż czynności tego rodzaju nie są dokonywane w trybie i na zasadach określonych w k.p.a. W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, ocena legalności zaskarżonej czynności winna nastąpić z uwzględnieniem zasad Konstytucji RP, na czele z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji) oraz z wyprowadzanymi z tej pierwszej, zasadami szczegółowymi w tym zwłaszcza zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa. Zasady te w powiązaniu z normami i standardami jakim powinny odpowiadać działania organu administracji publicznej o charakterze władczym pozwalają Sądowi uznać, że każda forma załatwienia sprawy indywidualnej wymaga od organu szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym podkreśla się (tak: WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 7 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 209/20 ), że prawo strony do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie obejmuje w szczególności obowiązek administracji uzasadniania swoich decyzji. Standardy "dobrej administracji" szerzej reguluje Europejski Kodeks Dobrej Praktyki Administracyjnej (dalej w skrócie: "EKDPA"), przyjęty przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. W akcie tym eksponuje się obowiązek należytego uzasadniania przez organy administracji swych rozstrzygnięć. Z art. 18 ust. 1 EKDPA wynika, że w odniesieniu do każdej wydanej przez instytucję decyzji, która może mieć negatywny wpływ na prawa lub interesy jednostki, należy podać powody, na których opiera się wydana decyzja; w tym celu należy jednoznacznie podać istotne fakty i podstawę prawną podjętej decyzji. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 2 EKDPA urzędnik odstępuje od wydania decyzji, które opierałyby się na niewystarczających lub niepewnych podstawach i które nie zawierałyby indywidualnej argumentacji (tekst EKDPA cyt. za: J. Świątkiewicz, Europejski Kodeks Dobrej Administracji, Warszawa, marzec 2007 r., s. 34). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wprawdzie przywołane postanowienia odnoszą się wprost do urzędników i innych funkcjonariuszy unijnych (zob. art. 2 ust. 4 lit. b EKDPA), to w istocie wyznaczają pewne ogólne zasady (standardy), których winny przestrzegać organy administracji publicznej każdego demokratycznego państwa prawnego (tak: wskazany wyżej wyrok WSA w Poznaniu oraz powołane tam wyroki NSA: z dnia 28 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3264/18, z dnia 5 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2430/17, z dnia 26 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1816/17 - dostępne CBOSA).

Sumując, brak prawidłowego uzasadnienie aktu/czynności z zakresu administracji publicznej stanowiące jego integralną część nie pozwala zarówno adresatowi tej czynności jak i Sądowi na poznanie motywów, jakimi kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Do czynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego do ośrodka rehabilitacyjno-edukacyjnego w zakresie rozstrzygnięcia i uzasadnienia należy stosować te same zasady (per analogiam) jakie stosuje organ załatwiając sprawę w formach określonych w k.p.a. Wnioskodawcy jako rodzice dziecka niepełnosprawnego mają prawo oczekiwać szczególnie wnikliwego rozpoznania ich sprawy, w tym również wszechstronnego odniesienia się przez organ do wszystkich okoliczności i dowodów istotnych w sprawie. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ uzasadnia odmowne załatwienie wniosku w sposób lakoniczny, bez odniesienia się do realiów konkretnego przypadku.

W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, w piśmie z dnia 6 sierpnia 2021 r. skierowanym do R. K., a informującym o odmowie zwrotu kosztów dowozu J. K. do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjnego "Radość Życia" w S. za miesiące maj i czerwiec 2021 r., Burmistrz nie dokonał jakiejkolwiek oceny indywidualnego przypadku niepełnosprawnego dziecka, nie odniósł się do dokumentacji dotyczącej jej osoby w kontekście przesłanki "najbliższej szkoły" w przedstawionym powyżej rozumieniu, a jedynie w sposób lakoniczny stwierdził, że Gmina O. zapewnia dowóz i opiekę dziecka do Ośrodka w N. "jako placówki najbliższej i spełniającej wymogi realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu". Analogicznej treści pisma - według wiedzy posiadanej przez Sąd z urzędu - organ skierował także do rodziców innych dzieci ubiegających się o zwrot kosztów dowozu do Ośrodka w S., co tym bardziej świadczy o braku indywidualnej i pogłębionej oceny każdego przypadku.

Trzeba zwrócić uwagę, że przy dokonywaniu zaskarżonej czynności organ nie dysponował orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego J. K. z 3 lipca 2018 r. (w jego posiadanie wszedł 29 września 2021 r.), jednak posiadał orzeczenie z dnia 12 czerwca 2017 r. o potrzebie kształcenia specjalnego (zostało ono przedłożone w trakcie postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku skarżącej o zwrot kosztów przejazdu za październik 2020 r. i styczeń-marzec 2021 r.), które powinien był w świetle powyższych wywodów poddać szczegółowej analizie. Organ dysponował także zaświadczeniem lekarskim z 17 lipca 2020 r. i opinią wychowawcy z 21 lipca 2020 r. Próba odniesienia się do tych dokumentów dokonana w odpowiedzi na skargę nie może konwalidować braku należytego uzasadnienia zaskarżonej czynności. Odpowiedź na skargę stanowi bowiem wyłącznie pismo procesowe, zaś zgodnie z tym co wyżej podniesiono organ powinien poczynić ustalenia istotne dla prawidłowego rozpoznania wniosku przed dokonaniem czynności i dać im wyraz w jej uzasadnieniu, by umożliwić sądowi kontrolę prawidłowości tej czynności (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Gd 769/19).

Należy również podnieść, że zdaniem Sądu nie bez znaczenia w zapewnieniu realizacji konstytucyjnego prawa do nauki niepełnosprawnego ucznia pozostają również okoliczności związane z jego adaptacją w danej placówce szkolnej, zwłaszcza przy uwzględnieniu rodzaju niepełnosprawności i stwierdzonych schorzeń. Nie wystarczy więc w każdym przypadku powołanie się tylko na okoliczności związane z realizacją zaleceń zawartych w orzeczeniu o kształceniu specjalnym, ale również istotne są kwestie związane z psychofizycznymi cechami ucznia. Okoliczności zatem związane z pogorszeniem się, najogólniej mówiąc, stanu psychicznego dziecka skarżącej, wynikłe ze zmiany szkoły, nie mogą zostać zbagatelizowane i ocenione jako nie mające znaczenia dla treści podejmowanej w tym względzie czynności w przedmiocie zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki podczas przewozu niepełnosprawnego dziecka do określonej placówki szkolnej (por. też wyrok WSA w Krakowie z 2 marca 2021 r., sygn. III SA/Kr 308/20). Niewątpliwym jest zaś, że J. K. jest uczennicą Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjnego "Radość Życia" w S. od 2018 r. z uwagi na stan zdrowia (niepełnosprawność intelektualna), a ze wspomnianej opinii wychowawcy i zaświadczenia lekarskiego wynika, że dziecko przejawia problemy emocjonalne i wychowawcze. Potrzebowało poczucia bezpieczeństwa i stałości w oddziaływaniach edukacyjnych, wychowawczych i terapeutycznych. Zmiana środowiska szkolnego stanowiłaby dla uczennicy duże ryzyko pogłębienia się problemów emocjonalnych i wychowawczych, co uniemożliwiłoby realizowanie treści programowych i optymalnego rozwoju intelektualnego. Istnieje prawdopodobieństwo, że mógłby nastąpić u niej regres w sferze rozwoju społecznego, zamknięcie się we własnym świecie i niewykorzystanie w pełni indywidualnych możliwości. Zmiana szkoły pogorszy funkcjonowanie dziecka.

Nie mogą zatem - w ocenie Sądu – zostać zupełnie pominięte przez organ przy podejmowaniu czynności w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu dziecka do najbliższej szkoły podniesione powyżej kwestie. Organ powinien także uwzględnić aktualne orzeczenie z dnia 3 lipca 2018 r. o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka skarżącej.

Z tych wszystkich powodów skutecznie podniesiony okazał się zarzut naruszenia prawa, który opierał się na twierdzeniach, że organ nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, nie uzasadnił zaskarżonej czynności, a zwłaszcza nie wykazał, że Ośrodek w N. spełnia zalecenia lekarskie wskazane w szczególności w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka skarżącej.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku.

Sąd nie uwzględnił wniosku o stwierdzenie uprawnienia skarżącej do zwrotu kosztów dowozu ich dziecka do Ośrodka w S. (art. 146 § 2 p.p.s.a.), oceniając takie żądanie jako przedwczesne wobec braku wyjaśnienia przez organ przesłanek, jakimi się kierował podejmując zaskarżoną czynność. Przepis art. 146 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od kasacyjnego charakteru kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego. Wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji. Dostrzeżone naruszenie prawa o charakterze procesowym uniemożliwia na tym etapie rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej o zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka do Ośrodka w S.. To na organie spoczywa bowiem obowiązek uprzedniej oceny materiału dowodowego i jej wyrażenia w uzasadnieniu czynności, czego w tym przypadku zabrakło.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.

Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w całości, mając na uwadze, że jest to druga skarga tej samej skarżącej. Skarga wniesiona przez R. K. w sprawie II SA/Ke 624/21 różni się tylko datą czynności organu, wysokością kwoty, której zwrotu skarżąca się domaga i liczbą miesięcy, których ta kwota ta dotyczy. Natomiast stan faktyczny sprawy II SA/Ke 624/21 i sprawy niniejszej niczym się nie różnią. Powtarzalność wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie wymagała więc ustanawiania do jej sporządzenia profesjonalnego pełnomocnika. Skargę tę strona mogły bowiem zmodyfikować bez potrzeby angażowania fachowego pełnomocnika, zwłaszcza, że modyfikacja ta, jak wyżej wskazano ograniczała się do zmiany trzech elementów.

Wobec powyższego na zasądzone koszty złożył się wpis w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240 zł (połowa ze stawki 480 zł - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. (zasądzona w całości).

Sąd stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna. Nie zmienia tej oceny okoliczność, że skarżąca domagała się od organu zwrotu kosztów przewozu dziecka do szkoły w konkretnie wskazanej kwocie, skoro organ odmówił zwrotu jakichkolwiek kosztów przewozu, a spór w tej sprawie dotyczył nie wysokości należnego skarżącej zwrotu, ale tego, czy co do zasady ten zwrot należy się skarżącej. Z tych też powodów Sąd ustalił wysokość należnego skarżącej zwrotu kosztów wynagrodzenia reprezentującego ich pełnomocnika według stawki obliczonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) w związku z cytowanym wyżej art. 206 P.p.s.a., jak również uznał, że wpis sądowy od skargi w tej sprawie jest stały i wynosi 200 zł, co w świetle art. 232 § 2 p.p.s.a. spowodowało orzeczenie w punkcie III wyroku o nakazie ściągnięcia brakującej części wpisu sądowego od organu - jako strony zobowiązanej do zwrotu kosztów postępowania wobec uwzględnienia skargi (art. 200 p.p.s.a.).

Przy ponownym podejmowaniu czynności w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu dziecka skarżącej za wskazany wyżej okres Burmistrz Miasta i Gminy weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, w szczególności przy zastosowaniu kryterium "najbliższej szkoły" w świetle przedstawionej wykładni art. 39 ust. 4 ustawy organ uwzględni indywidualne potrzeby dziecka w procesie edukacyjno-terapeutycznym wynikające z powołanych wyżej dokumentów, w tym z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 3 lipca 2018 r., a następnie uzasadni podjętą czynność w sposób spełniający wyżej wskazane wymagania.