Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2442/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.145 §1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.7, art.77, art.107 §3, art.126, art.8, art.10,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.1a ust.6
journal: Dz.U. 2004 nr 167 poz 1758
law: ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości; 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A.Spółka z o.o. wystąpił w dniu [...] sierpnia 2010r. z wnioskiem do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o przyrzeczenie wydania zezwolenia – promesy na nabycie w przyszłości przez cudzoziemca nieruchomości w postaci działek nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha o przeznaczeniu do produkcji rolnej i nr [...] o pow. [...] ha przeznaczonej do osadnictwa wiejskiego. Wszystkie wspomniane działki położone są w B. gmina N., stanowią własność Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych z siedzibą w W. oraz są dzierżawione przez wnioskodawcę.

Minister Spraw Wewnętrznych zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w trybie art. 1 ust. 1 oraz art. 1a ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców celem ewentualnego wyrażenia stanowiska w postaci sprzeciwu.

W ramach rozpoznawania sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił się do [...] Izby Rolniczej celem wydania opinii, co do wyrażenia zgody na wspomnianą transakcję.

W odpowiedzi pismem z [...] grudnia 2010 r. [...] Izba Rolnicza wydała negatywną opinię co do wyrażenia zgody na planowany w przyszłości zakup gruntów. Izba poinformowała o wniosku Radę Miejską w N. oraz rolników gminy N., którzy wyrazili sprzeciw w odniesieniu do planów wnioskodawcy. Wynika to z faktu kurczących się zasobów nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, która byłaby możliwa do nabycia przez rolników indywidualnych, którzy są zainteresowani powiększeniem własnych gospodarstw. Rolnicy ci są zdania, że powinni mieć możliwość kupienia ziemi w ramach przetargów ograniczonych.

Postanowieniem z [...] grudnia 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosił sprzeciw na wydanie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca Spółkę A. nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni [...] ha położonych w B.

W uzasadnieniu postanowienia Minister odwołał się do treści pisma [...] Izby Rolniczej i wskazując na prawo oceny wniosku również przez pryzmat interesu społecznego w ramach art. 7 k.p.a, powołując się na przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego wskazał, że podstawą tego ustroju jest gospodarstwo rodzinne zatem w interesie rolnictwa jest ażeby grunty rolne służyły tworzeniu lub powiększaniu takich gospodarstw. Minister na poparcie swojego stanowiska powołał stosowne orzeczenia sądów administracyjnych.

W związku z treścią postanowienia Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę zaskarżonego postanowienia.

We wniosku zarzuciła naruszenie treści art. 124 k.p.a. poprzez niepowołanie podstawy prawnej wskazującej na pierwszeństwo nabycia nieruchomości rolnych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przez rolników indywidualnych oraz braku wzięcia pod uwagę art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, który pozwala na pierwszeństwo nabycia wnioskowanej nieruchomości przez Stronę z racji wieloletniej dzierżawy przedmiotowych gruntów jak również braku wzięcia pod rozwagę okoliczności, że Spółka jest podmiotem prawa polskiego z kapitałem pochodzącym z państwa Unii Europejskiej.

Uzasadniając wniosek Strona powołała fakt użytkowania rolniczego nieruchomości, to, że w związku ze swoja działalnością zatrudnia średnio w ciągu roku około 30 osób. Zwróciła uwagę na to, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez osoby prawne jest równoprawne z prowadzeniem gospodarstw rodzinnych oraz, że w piśmie z [...] lipca 2009 r. Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G. poza brakiem promesy lub zezwolenia po stronie wnioskodawcy, nie określiła żadnych innych warunków ograniczających wszczęcie procedury sprzedaży nieruchomości rolnych.

Postanowieniem z [...] września 2011 r. [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 K.p.a. oraz art. 1 ust. 1 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia Minister ponowił ustalenia faktyczne sprawy, omówił przepisy prawa, które mają zastosowanie w sprawie oraz wskazał, że jeśli chodzi o potencjalne pierwszeństwo nabycia spornych gruntów przez Spółkę to jest to możliwe w przypadku gdy dzierżawione grunty są wystawione do sprzedaży, co w stanie faktycznym sprawy nie ma miejsca.

Od postanowienia tego Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Skarżąca zarzuciła naruszenie treści art. 124 kpa poprzez brak wskazania podstawy prawnej postanowienia, art. 10 i art. 81 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie prawa zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy w postaci pisma Agencji Nieruchomości Rolnych z [...] maja 2011 r. i [...] Izby Rolniczej z [...] grudnia 2010 r., art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i art. 8 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia postanowienia oraz naruszenie prawa materialnego w postaci art. 1 ustawy z 11.04. 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego przez dowolne przyjęcie, że Spółka nie spełnia wymogów przewidzianych w tej ustawie podczas gdy jest ona uprawniona do nabycia nieruchomości rolnej.

W uzasadnieniu skargi Spółka podtrzymała argumenty, które przedstawiła uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazała, że z przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, nie wynikają preferencje dla rolników indywidualnych i żadne przepisy nie pozbawiają prawa do nabywania nieruchomości rolnych osoby prawnej, przepisy ustawy o cudzoziemcach są zaś podstawą do zgłoszenia wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnej. Wskazał, że uzasadnienie postanowienia jest ogólnikowe a organ nie wskazał konkretnego przepisu, który przemawiałby przeciwko wnioskowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skargę należało uwzględnić jakkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.

Przede wszystkim należy wskazać, że przedmiotem sprawy jest wniosek Skarżącej o wydanie zezwolenia – promesy na nabycie w przyszłości nieruchomości rolnej stanowiącej własność Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej.

Zgodnie z treścią art. ust. 1 i 1a ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, zezwolenie na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji pod warunkiem, że w odniesieniu do nieruchomości rolnych sprzeciwu nie wniesie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który zajmuje stanowisko w sprawie w ramach współdziałania ograniczonego przedmiotem sprawy i własnymi kompetencjami. Do kompetencji tych należy m.in. sprawa kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne.

Zasady te w ocenie Sądu obowiązują zarówno przy wyrażaniu stanowiska w przypadku wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości jak i w przypadku ubiegania się o promesę w ramach treści art. 3d ustawy o nabywaniu nieruchomości, skoro zgodnie z treścią ust. 4 tegoż artykułu w okresie ważności promesy, nie można odmówić wydania zezwolenia, chyba, że uległ zmianie stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przypomnienia przy tym wymaga, że art. 1a ust. 6 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców stwierdza, że nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo z zachowaniem ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U.2003.64.592) realizacja tej ustawy następuje poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałaniu nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnieniu prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Zadania te wykonywane są m.in. w ramach uprawnień do skorzystania z prawa pierwokupu zarówno przez dzierżawcę nieruchomości jak i Agencję Nieruchomości Rolnych. Skoro jak wskazano wyżej przy nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców wiążące są przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego to przepisy tej ustawy mają wprost zastosowanie w zakresie nabycia nieruchomości rolnej, czy skorzystania z prawa pierwokupu dla wszystkich cudzoziemców o jakich mowa jest w treści art. 1a ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców - przy czym zasady te są takie same jak dla obywateli polskich.

W tym kontekście zasadne są zatem twierdzenia Skarżącej, że przepisy prawa nie ograniczają jej możliwości ubiegania się o prawo nabycia nieruchomości rolnej (czego jednak Organ nie twierdził), z tym, że rozważanie sprawy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pod kątem wyrażenia ewentualnego sprzeciwu, wymaga przeanalizowania przez niego wszelkich okoliczności sprawy przy wzięciu pod uwagę treści art. 7 k.p.a t.j. zarówno słusznego interesu strony jak również interesu społecznego. Oceniając prawidłowość zaskarżonego postanowienia w tym zakresie należy stwierdzić, że organ istotnie nie wskazał w nim w sposób dostateczny swojego stanowiska. O ile bowiem powołując się na ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego rozważył sprawę w zakresie interesu społecznego, o tyle nie rozważył argumentów strony dotyczących jej interesu uzasadnianego prowadzeniem od wielu lat produkcji rolnej na dzierżawionych gruntach, zatrudnianiu ludzi do pracy, chęci inwestowania, oraz tego, że z pisma Zespołu Gospodarowania Zasobem Własności Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa z [...] maja 2011 r. wynika, że Spółka zwracała się z zamiarem zakupu dzierżawionych nieruchomości i została poinformowana, że procedura może być wszczęta dopiero po uzyskaniu promesy lub zezwolenia. Zaznaczyć przy tym należy, że to właściciel, w tym Skarb Państwa ostatecznie decyduje o zamiarze sprzedaży gruntów, co w przypadku Skarbu Państwa wiąże się z koniecznością umieszczenia nieruchomości w wykazie nieruchomości do sprzedania zgodnie z treścią art. 28 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Rozważenie sprawy w okolicznościach przedmiotowej sprawy, o czym była już mowa, wymaga zatem wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego i jego oceny pod kątem zasadności wyrażenia ewentualnego sprzeciwu o jakim mowa w art. 1 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w ramach posiadanych przez Ministra kompetencji. Zaznaczyć przy tym należy, że jeśli Organ dla wnikliwej oceny sprawy potrzebuje bardziej szczegółowego przedstawienia sytuacji strony w zakresie jej gospodarowania nieruchomościami rolnymi może zażądać dodatkowych wyjaśnień od Strony ponadto Sąd wyjaśnia dodatkowo, że przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, nie przewidują szczególnych warunków nabywania przez cudzoziemców nieruchomości rolnej od Agencji Nieruchomości Rolnych.

Wyjaśnienia wymaga także, że rozważanie przez Organ sytuacji rolników indywidualnych prowadzących rodzinne gospodarstwa rolne dokonywane jest również na gruncie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego w kontekście celów tej ustawy a więc jej artykułu 1, w kontekście sytuacji rolników na terenie danej gminy w ramach interesu ogólnego o jakim mowa w art. 7 k.p.a.

Mając powyższe okoliczności na uwadze należy uznać, że przy rozpoznaniu sprawy ze względu na lakoniczność postanowienia doszło do naruszenia treści art. 7, 77 k.p.a., art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i art. 8 k.p.a., co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. Na koniec należy wskazać, że mimo podniesienia zarzutu naruszenia treści art. 10 k.p.a. w odniesieniu do braku znajomości przez Stronę wskazywanych w skardze pism w istocie Skarżąca, nie wskazała w jaki sposób doszło do naruszenia jej praw, zwłaszcza w sytuacji, w której istota ich treści została wskazana przez Organ a jedno z nich jest w zasadniczej mierze powtórzeniem treści pisma załączonego jak wskazuje Strona do wniosku.

W tej sytuacji należało uznać, że to uchybienie pozostaje bez znaczenia dla sprawy.