Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 754/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. d i  pkt 11,  art. 9 ust. 1,  art. 23,  art. 24,  art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 3,  art. 5
journal: Dz.U. 2011 nr 205 poz 1212
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta R. z dnia [...] r., nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r., nr [...] wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawie art. 2, art. 9, art. 19 i art. 24 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz w oparciu o bliżej niesprecyzowane przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836 ze zm.) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działająca z upoważnienia Burmistrza Miasta R. zmieniła decyzję własną z dnia [...]r., nr [...] ustalającą prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla K.Ł. i D.Ł. w części dotyczącej ich wysokości, w ten sposób, że uchyliła prawo do tego świadczenia: dla K. Ł. - od 1 do 31 grudnia 2009 r., w wysokości 500 zł oraz dla D.Ł. - od 1 do 28 lutego 2010 r. i od 1 do 31 maja 2010 r., w kwotach po 400 zł, przyznając równocześnie prawo do tych świadczeń: dla K.Ł. - od 1 do 31 grudnia 2009 r., w kwocie 0,28 zł oraz dla D.Ł. - od 1 do 28 lutego 2010 r., w kwocie 313,28 zł i od 1 do 31 maja 2010 r., w kwocie 326,18 zł.

W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, że z zaświadczenia Komornika Sądowego P.S. przedłożonego przez matkę wyżej wymienionych dzieci – J.M. wynika, iż w grudniu 2009 r. oraz w lutym i maju 2010 r. otrzymała ona od wspomnianego Komornika alimenty na rzecz swoich córek, w wysokości odpowiednio 499,72 zł, 86,72 zł i 73,82 zł. Okoliczność ta wywiera wpływ na prawo do spornych świadczeń albowiem art. 2 pkt 7 lit. d) cytowanej ustawy z dnia 7 września 2007 r., uznaje za nienależnie pobrane, świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.

W toku dalszego postępowania wyjaśniającego, uzyskano od Komornika Sądowego informację (zawartą w piśmie datowanym na 31 grudnia 2010 r.), zgodnie z którą o sposobie zaliczenia środków otrzymanych z tytułu wspomnianych alimentów decyduje dysponujący nimi przedstawiciel ustawowy uprawnionych dzieci. Z kolei z oświadczenia złożonego przez samą J.M. w dniu 25 stycznia 2010 r. wynika, iż w grudniu 2009 r. uzyskaną kwotę 499,72 zł zaliczyła na poczet alimentów zaległych należnych K.Ł., natomiast w lutym i w maju 2010 r., całość otrzymanych kwot, to jest odpowiednio 86,72 zł i 73,82 zł - na poczet alimentów należnych D.Ł.

Zważywszy powyższe organ pierwszej instancji podniósł, że okoliczności sprawy uzasadniały zmianę decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego poprzez uchylenie tego aktu w części obejmującej ich wysokość za wskazane wyżej miesiące i ustalenie jej w rozmiarze odpowiadającym różnicom pomiędzy kwotami pierwotnie przyznanych świadczeń za każdy z tych miesięcy, a kwotami otrzymanych w tych miesiącach alimentów.

W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. J.M. dała wyraz swojemu niezadowoleniu z decyzji zapadłej w pierwszej instancji wnosząc o jej uchylenie. Strona przyznała, że w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymała od Komornika Sądowego alimenty w kwotach, które zostały w tej decyzji wymienione. Podkreśliła jednak, że omawiane kwoty zostały wyegzekwowane w ramach spłaty zaległych alimentów albowiem powinny zostać właśnie tak zakwalifikowane z mocy art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który określa kolejność egzekucji. Pomniejszenie spornego świadczenia o wysokość tych alimentów była zatem bezzasadna, tym bardziej, że pismo Komornika z dnia 16 sierpnia 2010 r. wskazuje wyraźnie na istnienie zaległości z tytułu alimentów przysługujących jej dzieciom od dłużnika alimentacyjnego, według stanu na dzień 31 lipca 2010 r., w wysokości 1.603,62 zł.

Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium zaprezentowało dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie, powołało się na art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wywodząc, że organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Definicja nienależnie pobranego świadczenia została natomiast sformułowana w art. 2 pkt 7 cytowanej ustawy, który w pkt d) określa, że są nimi między innymi świadczenia wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymywała alimenty.

W tym miejscu organ odwoławczy zaakcentował, że wypłacone stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego należy zakwalifikować jako nienależnie pobrane. Przywołany wyżej przepis stanowi bowiem o otrzymywaniu alimentów nie precyzując, za jaki okres są one należne i dlatego zarówno otrzymanie alimentów bieżących jak i zaległych stanowi podstawę uchylenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w wysokości odpowiadającej kwocie otrzymanych alimentów. W konsekwencji Kolegium wywiodło, że rozstrzygnięcie wydane przez organ pierwszej instancji było prawidłowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.M. domagała się uchylenia decyzji zapadłych w obydwu instancjach podnosząc, iż zostały one wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego. Skarżąca podkreśliła, że dochowała obowiązku wynikającego z art. 19 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż powiadomiła organ pierwszej instancji o fakcie otrzymania alimentów przedkładając na tę okoliczność stosowne zaświadczenie Komornika Sądowego. W tym miejscu ponownie zaakcentowała, iż uzyskane w tym zakresie kwoty zostały przekazane z tytułu alimentów zaległych, zaś fakt, że zostały one jej wypłacone stanowi następstwo błędu Komornika, który naruszył w ten sposób kolejność zaspakajania wierzycieli uregulowaną w art. 28 ust. 1 wspomnianej ustawy. W ocenie strony, w takiej sytuacji brak było podstaw do zmiany decyzji o przyznaniu spornego świadczenia, a tym bardziej do nakładania na nią obowiązku zwrotu pobranych z tego tytułu środków.

Dodatkowo, uzasadniając swoje stanowisko, iż wypłacone przez Komornika alimenty należało zarachować na pokrycie należności zaległych, skarżąca powołała się na treść pisma Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2011 r., w którym wskazano, że w przypadku, gdy dłużnik posiada zadłużenie z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych przez dwa lub więcej okresów świadczeniowych, organ właściwy wierzyciela powinien zaliczyć przekazane przez komornika kwoty na poczet najwcześniej wymagalnych należności z tego tytułu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ drugiej instancji powtórzył argumentację, na którą powołał się w swoim rozstrzygnięciu raz jeszcze podkreślając, że okoliczności sprawy uzasadniały zmianę decyzji o przyznaniu stronie spornego świadczenia z uwagi na wystąpienie nienależnie pobranego świadczenia. W świetle art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r., za takie należy bowiem uznać świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymywała alimenty, bez względu na to, czy były to alimenty bieżące czy też zaległe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej regulacji, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a w rezultacie akty te należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Kwestie związane z wydawaniem przez organy administracji publicznej rozstrzygnięć w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, określone zostały w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1 poz. 7 ze zm.).

Stosownie zatem do treści art. 9 ust. 1 i 2 tej ustawy, prawo do spornego świadczenia przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zgodnie przy tym z art. 2 pkt 11 przywołanej ustawy, pod pojęciem osoby uprawnionej należy rozumieć osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Świadczenia te przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500,00 zł (art. 10 ust. 1 ustawy).

W tym miejscu trzeba podkreślić, że w przypadku zaistnienia określonych w przepisach prawa przesłanek, decyzja organu administracji publicznej o przyznaniu spornego świadczenia może ulec - nawet bez zgody strony - uchyleniu lub zmianie. Powyższe wynika z treści art. 24 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 7 września 2007 r., który upoważnia do wydania takiego rozstrzygnięcia organ właściwy wierzyciela oraz marszałka województwa, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia.

W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uchylił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla D.Ł. i K.Ł. za grudzień 2009 r. oraz za luty i maj 2010 r., jako że w miesiącach tych J.M. otrzymała na ich rzecz alimenty, w wysokości odpowiednio 499,72 zł, 86,72 zł i 73,82 zł, co zdaniem organów obydwu instancji powoduje, iż sporne świadczenia należało uznać za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. d) cytowanej ustawy z dnia 7 września 2007 r. Ustalając kwotę nienależnie pobranych świadczeń wzięto przy tym pod uwagę sposób rozdysponowania otrzymanych alimentów zgodny z oświadczeniem J.M., w którym podała ona, iż w grudniu 2009 r. uzyskaną kwotę 499,72 zł zaliczyła na poczet alimentów należnych K.Ł., natomiast w lutym i w maju 2010 r., całość otrzymanych kwot, to jest odpowiednio 86,72 zł i 73,82 zł - na poczet alimentów należnych D.Ł.

Dokonując oceny aktu stanowiącego przedmiot skargi w pierwszej kolejności trzeba podkreślić, że stosownie do treści art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy z dnia 7 września 2007 r., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, pod pojęciem nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy rozumieć świadczenia wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.

Jest bezspornym, że matka skarżących otrzymywała (za pośrednictwem Komornika) środki pieniężne wyegzekwowane tytułem alimentów na rzecz córek, w miesiącach i w kwotach wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego aktu (okoliczność znajduje potwierdzenie w zaświadczeniach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. - karty nr 38 i 39 akt administracyjnych).

Organy obydwu instancji zgodnie przyjęły, że sporne świadczenia - wypłacone za okres, w którym J.M. wspomniane alimenty uzyskała, są świadczeniem nienależnie pobranym. Nie wypowiedziały się przy tym, uznając tę kwestię za pozbawioną znaczenia, czy alimenty te stanowiły należności bieżące, czy też - jak wyraźnie podawała w swoich oświadczeniach skarżąca - wypłacane były z tytułu zaległości alimentacyjnych, które niewątpliwie wszak istnieją.

Tymczasem, wbrew twierdzeniom Kolegium, okoliczność ta rzutuje w sposób bezpośredni na ocenę prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Należy odnotować, że jednym z obowiązków osoby pobierającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest powstrzymywanie się od bezpośredniego pobierania alimentów od dłużnika alimentacyjnego lub pobierania ich za pośrednictwem komornika sądowego. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z treści wspomnianego wyżej art. 2 pkt 7 pkt d) ustawy z dnia 7 września 2007 r., który wśród okoliczności uzasadniających uznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane wymienia świadczenia wypłacone w przypadku, gdy osoba w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Cytowana ustawa - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2011 r., a więc także w dacie wydania zaskarżonej decyzji - nie precyzowała jednak, czy chodzi tu o jakiekolwiek alimenty, czy tylko o alimenty bieżące.

W ocenie składu orzekającego, konstrukcja tego przepisu nie dopuszczała wykładni rozszerzającej i pozwalała uznać świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane wyłącznie w sytuacji, gdy w okresie ich pobierania strona otrzymała alimenty należne właśnie za ten okres. Konkluzja taka wynika z charakteru alimentów, które są świadczeniami okresowymi, przyznawanymi oraz płatnymi najczęściej miesięcznie i podobnie jak świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1 cytowanej ustawy). Aby zatem można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń, musiała zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia te wypłacono, czyli innymi słowy - świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musiało dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty.

Zaprezentowany wyżej pogląd koresponduje ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 28 lipca 2010 r. (sygn. akt I OSK 597/10 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), w którym zwrócono nadto uwagę na fakt, iż świadczenie okresowe jakim są alimenty tym różni się od jednorazowego, spełnianego sukcesywnie lub ratalnie, że wpłacane okresowo kwoty nie są zaliczane na poczet jednego świadczenia. Mamy więc do czynienia z wieloma świadczeniami okresowymi, z których każde wymagalne jest w innym terminie, w innym też terminie ulega przedawnieniu, a w rezultacie, każde z tych świadczeń stanowi odrębny dług, chociaż jest to dług tego samego rodzaju (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2009 r. II CSK 409/08, publ.: Lex nr 523607).

Odmienne uregulowanie tej kwestii nastąpiło z dniem 1 stycznia 2012 r., kiedy weszła w życie nowelizacja ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wprowadzona na mocy ustawy zmieniającej z dnia 19 sierpnia 2011 r. (Dz. U. Nr 205, poz. 1212). Dopiero od tego dnia (to jest od 1 stycznia 2012 r. - vide: art. 3 i art. 5 omawianej ustawy zmieniającej), za nienależnie pobrane uznaje się świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, alimenty zarówno zaległe jak i bieżące.

Wcześniejsze brzmienie omawianego unormowania - które ma w niniejszej sprawie zastosowanie - rozwiązania takiego nie zawierało, a tym samym, w świetle zaprezentowanych wyżej rozważań, umożliwiało kwalifikację świadczeń z funduszu alimentacyjnego jako nienależnie pobranych tylko wtedy, gdy zostały one wypłacone za okres, za który osoba uprawniona pobrała alimenty bieżące.

Mając na względzie powyższe, należy zaakcentować, że brak dokonania przez organu obydwu instancji jednoznacznych ustaleń co do charakteru kwot pieniężnych przekazywanych matce uprawnionych przez Komornika, a w szczególności co do tego, czy i w jakim stopniu należało je uznać za alimenty bieżące, czy też zaległe, nie pozwalał na stwierdzenie, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane jej mocą decyzji z dnia [...]r. są świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W rezultacie, nie budzi wątpliwości, że zaskarżone rozstrzygnięcie narusza zasadę wyrażoną w art. 7 i 77 K.p.a., która nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Obowiązek ten implikuje konieczność ustalenia, na poczet którego długu (bieżącego lub zaległego) wpłacane kwoty zostały zaliczone i dopiero następnie - ocena, czy osoby uprawnione otrzymały alimenty w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Trzeba przy tym zaakcentować, że w oświadczeniu złożonym w dniu 25 stycznia 2011 r., skarżąca podała wyraźnie, iż przekazane jej przez Komornika kwoty "zostały potraktowane" przez nią jako alimenty zaległe. Jeżeli zaś wpłacona dobrowolnie kwota nie została wyegzekwowana na poczet należności alimentacyjnych przypadających w okresie objętym decyzją przyznającą sporne świadczenia i prawnie skuteczne byłoby oświadczenie uprawnionej o zaliczeniu otrzymanej kwoty na poczet zaległości alimentacyjnych - nie można mówić o równoczesności pobierania obu tych świadczeń.

Drugą istotną kwestią, którą należy mieć na uwadze jest to, że uchylenie lub zmiana decyzji prowadzące do pozbawienia strony przyznanego jej decyzją prawa, z mocą wsteczną, powinno mieć miejsce jedynie wyjątkowo i tylko wówczas, gdy wyraźnie przewiduje to norma prawna. Wniosek taki wynika z zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 K.p.a. Nie jest to więc możliwe przy zastosowaniu trybu określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który możliwości takiej nie dopuszcza. W rezultacie, postępowanie administracyjne mające na celu zmianę stanu ustalonego ostateczną decyzją administracyjną, na mocy której strona nabyła uprawnienia może dotyczyć jedynie decyzji, która nadal reguluje sytuację prawną osoby otrzymującej te świadczenia. Innymi słowy, weryfikacja prawa do świadczeń w omawianym trybie może mieć skutek jedynie na przyszłość i dlatego wykluczone jest wydanie na jego podstawie decyzji zmieniającej ostateczne rozstrzygnięcie, na mocy którego strona pobrała już świadczenia z funduszu, czyli które zostało już w całości wykonane (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1662/11 - dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W takiej sytuacji, celem usunięcia konsekwencji prawnych wywołanych weryfikacją rozstrzygnięcia, na podstawie którego strona pobrała już świadczenia, możliwe jest jedynie zastosowanie instytucji zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przewidzianej w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji powinien więc ustalić jakie zaległości alimentacyjne posiada zobowiązany, ocenić skuteczność oświadczenia skarżącej o zaliczeniu wypłacanych kwot na poczet zaległości alimentacyjnych - mając przy tym w polu widzenia kolejność zaspokajania należności uregulowaną w art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a następnie podjąć rozstrzygnięcie uwzględniające wskazania zawarte w niniejszym wyroku, jak również zaprezentowaną wyżej wykładnię art. 23 i 24 tej ustawy.

Niezależnie od powyższego, trzeba zwrócić uwagę na fakt, iż treść decyzji wydanych w obydwu instancjach została sformułowana w taki sposób, że nie wskazuje jednoznacznie, czy orzekające w sprawie organy uznały za stronę postępowania administracyjnego samą J.M. czy też jej dzieci. Tymczasem trzeba zaakcentować, że stroną tego postępowania były K.Ł. i D.Ł., albowiem stanowiące jego przedmiot prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługiwało im, co wynika wprost z treści art. 9 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Z kolei J.M., jakkolwiek prawidłowo działała w omawianej sprawie, to jednak nie czyniła tego jako strona w rozumieniu art. 28 K.p.a., lecz jako przedstawiciel ustawowy swoich małoletnich córek.

Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 7 i art. 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego, działając na podstawie art. 132, art. 135 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Nadto Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku, rozstrzygając w tym zakresie na podstawie art. 152 p.p.s.a.