Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 832/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 12 ust. 2 pkt 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 627
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii B -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi JP (skarżącego) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

Wyrokiem z dnia [...] września 2016 r. (sygn. akt II [...]) Sąd Rejonowy w [...] orzekł m.in., na podstawie art. 42 § 2 i art. 43 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (k.k.),wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem pojazdów objętych kategorią B, na okres 3 lat. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. (sygn. akt [...]). Bieg terminu zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie orzeczonym w powyższych wyrokach rozpoczął się 21 czerwca 2016 r. (pismo Sądu Rejonowego w [...] z dnia 20 lutego 2017 r.). Z treści wyroku Sądu Rejonowego w [...]września 2016 r. wynika, że dokument prawa jazdy (w tym w zakresie obejmującym uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B) został zatrzymany w dniu 21 czerwca 2016 r. w trakcie kontroli drogowej, w toku której stwierdzono prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], Starosta [...] cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie orzeczonym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2016 r. [...]. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 182 § 2 w zw. z art. 12c k.k., art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (u.k.p.), § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.).

W dniu 13 marca 2017 r. skarżący złożył w Starostwie Powiatowym w [...] pismo, w którym zawarł skierowany do Starosty [...] wniosek o zwrot zatrzymanego mu prawa jazdy kategorii B, zgodnie z opisanym wyżej wyrokiem Sądu Rejonowego w [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], Starosta [...] odmówił zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii B.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p., § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, oraz art. 104 k.p.a.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że po otrzymaniu wniosku skarżącego, w dniu 29 marca 2017 r. poinformował stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Następnie, w dniu 13 kwietnia 2017 r., poinformował wnioskodawcę o zakończeniu prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz o przysługujących z tego tytułu uprawnieniach.

Organ I instancji podał, że 25 października 2014 r. weszła w życie zasadnicza część przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami. Rzeczony akt prawny w art. 1 pkt 4 wprowadził zmiany w treści art. 12 ust. 2 u.k.p. Obecnie obowiązujący przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stanowi, iż prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p. precyzuje, iż przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się nie tylko wobec osoby ubiegającej się o wydanie, ale również wobec tej, która ubiega się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A.

Zdaniem Starosty należy zauważyć, iż przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Taką osobą jest skarżący, bowiem orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów objętych kategorią B orzeczony został przez Sąd Rejonowy w [...] dnia 22 września 2016 r. Organ podkreślił, że ustawa o kierujących pojazdami w obecnym brzmieniu rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy strona postępowania posiadająca od dnia 24 lutego 1982 r. uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B.

Organ wskazał, że art. 12 ust. 1 u.k.p. wymienia okoliczności, których wystąpienie nie pozwala na wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności jest zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Jak wynika z treści art. 12 ust. 2 u.k.p., okoliczność wyłączającą możliwość wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy określona w art. 12 ust. 1 pkt 2, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Starosta podał, że przed nowelizacją tj. przed dniem 25 października 2014r., art. 12 ust. 2 u.k.p., dotyczył wyłącznie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii. Wówczas wobec takiego brzmienia przepisu art. 12 ust. 2 ustawy, sporna w orzecznictwie sądów administracyjnych stała się kwestia czy art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie wyłącznie do tych osób, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy, czy też należy go stosować również do osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, które nabyły jeszcze przed orzeczeniem sądu karnego, a które zostały następnie cofnięte czy zatrzymane. Po zmianie stanu prawnego ustawodawca wprost wskazał w art. 12 ust. 2 u.k.p., że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, jak też o przywrócenie uprawnienia danej kategorii. Dlatego też od dnia 25 października 2014 r., skutki wynikające z wydania prawomocnego orzeczenia sądu zakazującego prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jak i dysponujących już takim prawem jazdy. W ocenie organu I instancji, do powyższego wniosku prowadzą nie tylko dyrektywy wykładni językowej, ale również celowościowej. Zarówno bowiem literalna treść przepisu art. 12 ust. 2 u.k.p., jak i ratio legis tej regulacji oraz wyraźna wola prawodawcy co do zmiany jej treści, nakazują rozumieć ten przepis w ten sposób, iż odnosi się on także do osób, którym zatrzymano prawo jazdy lub cofnięto uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii nie objętej orzeczonym w wyroku sądu karnego zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych. W ocenie Starosty, rozróżnienie w akcie prawnym instytucji wydania prawa jazdy, zwrotu prawa jazdy i przywrócenia uprawnień w zakresie prawa jazdy oraz fakt wyraźnego dodania do treści analizowanego przepisu tych dwóch ostatnich instytucji prawnych, nie pozwalają na wyłączenie którejś z nich z konsekwencji objętych przepisem art. 12 u.k.p. Organ I instancji zauważył również, że z aktualnego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, iż adresatem wyżej wymienionego przepisu nie jest sąd karny, lecz organ administracji. Dlatego też w niniejszej sprawie pomimo, iż sąd karny nie orzekł wobec skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, to i tak z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p. - wobec zakazu prowadzenia innych pojazdów mechanicznych (obejmującego także uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM,A1,A2 lub A) - nie jest możliwy wnioskowany przez stronę zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. B.

Zdaniem Starosty należy dodać, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w sytuacji objętej hipotezą art. 12 ust. 2 pkt 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. należy do zakresu kompetencji organu administracji i nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu, lecz obliguje organ do określonego postępowania w sytuacji określonej w tym przepisie (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 września 2015 r.II SA/Bd 436/15). Ponadto, w ocenie organu I instancji, rozpatrując opisywaną sprawę, trzeba również zauważyć, że decyzja odmawiająca zwrotu dokumentu prawa jazdy kat. B na podstawie art. 12 ust. 2 u.k.p. konkretyzuje jedynie obowiązywanie zakazu prowadzenia pojazdów uwzględniając regulacje ustawy o kierujących pojazdami. Nie modyfikuje ona środka karnego orzeczonego sądownie, a tym samym nie wkracza w kompetencje sądu karnego (por. wyroki: WSA we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2014 r. III SA/Wr 663/14; WSA z Olsztyna z dnia 11 sierpnia 2015 r.II SA/Ol 633/15; WSA w Bydgoszczy z dnia 1 września 2015 r. II SA/Bd 436/15 oraz WSA w Białymstoku z dnia 16 października 2015 r. II SA/Bk 369/15).

Organ podniósł, że w związku z powyższym, wobec obowiązującego skarżącego środka karnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów objętych kategorią B w okresie od dnia 21 czerwca 2016 r. do dnia 20 czerwca 2019 r., orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2016 r., nie jest obecnie możliwe dokonanie mu zwrotu prawa jazdy kategorii B.

We wniesionym odwołaniu skarżący zwrócił się o zmianę opisanej wyżej decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. i wyrażenie zgody na zwrot prawa jazdy.

Skarżący podniósł, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] został skazany za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości. Na podstawie art. 178a § 1 k.k. orzeczono wobec niego m.in. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii B. Odwołujący się wskazał, że po uprawomocnieniu się przedmiotowego wyroku zwrócił się do organu administracji o zwrot prawa jazdy kategorii B.

Odwołujący się podniósł, że obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej istnieją dwa sprzeczne rozstrzygnięcia, które w praktyce się wzajemnie wykluczają. Kodeks karny dopuszcza bowiem orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, a organ administracji działający na podstawie innej u.k.p. ma obowiązek respektować wydane przez sąd karny orzeczenie w przedmiocie powyższego zakazu. Zdaniem skarżącego, w opisywanej sprawie zostały naruszone jego konstytucyjne uprawnienia w zakresie prawa do sprawiedliwego sądu oraz prawa do jednolitego stosowania prawa wobec obywateli.

Skarżący podniósł, że jego prawo jazdy kategorii B zostało jedynie zatrzymane na czas trwania postępowania karnego. Był to stan zawieszenia i oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu, ale skarżący w tym okresie nie utracił tych uprawnień i organ administracyjny nie jest zobowiązany ich przywracać, a jedynie zwrócić prawo jazdy. Skarżący wyraził przekonanie, że nikt nie musi przywracać mu jego uprawnień w drodze decyzji administracyjnej, gdyż nigdy nie został pozbawiony uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii B, a jedynie zatrzymano dokument na czas trwania postępowania karnego, do czasu wydania prawomocnego orzeczenia. W ocenie odwołującego się, przy takich rozbieżnościach interpretacyjnych zgodnie z ogólnymi zasadami, interpretacja winna być dokonana na korzyść obywatela.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 i 2 u.k.p., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r.

Organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 12 ust. 1 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie:

1) u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu;

2) w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tęgo zakazu;

3) w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji;

4) posiadającej inny dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania

5) która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia;

6) której prawo jazdy zostało wymienione w trybie art. 97 ust. 1 i 2;

7) która rozpoczęła w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, procedurę wymiany prawa jazdy na krajowe prawo jazdy lub procedurę wydania wtórnika polskiego krajowego prawa jazdy.

Natomiast w świetle art. 12 ust. 2 u.k.p., przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:

1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;

2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy

3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

W ocenie Kolegium, powyższe przepisy wskazują jednoznacznie, iż w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A nie może zostać zwrócone zatrzymane prawo jazdy obejmujące uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Organ odwoławczy podniósł, że taka sytuacja zachodzi w opisywanej sprawie, gdyż wobec skarżącego orzeczono środek kamy w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (w tym kategorii AM, A1, A2 i A, z wyłączeniem kategorii B) i w związku z art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p., nie może zostać zwrócone mu prawo jazdy kategorii B.

Organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 3 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Ustawa ta w zakresie zmiany art. 12 weszła w życie 25 października 2014 r., a wyrok skazujący skarżącego uprawomocnił się 16 stycznia 2017 r., zatem do opisywanej sprawy mają zastosowanie znowelizowane przepisy.

Zdaniem organu odwoławczego, u.k.p. rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii A, B, C, i który wystąpił z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B. Kolegium podało, że w art. 12 ust. 1 u.k.p. wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wymieniony w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy regulacji art. 12 ust. 2 u.k.p., okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w art. 12 ust. 1pkt 2, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem.

Organ odwoławczy podniósł, że zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w u.k.p. Zdaniem Kolegium, za taką interpretacją tego przemawia nie tylko wykładnia językowa, która ma pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej, lecz także wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno bowiem sobie wyobrazić, by racjonalny ustawodawca, pozbawiając prawa do kierowania pojazdami kategorii A i C, zezwolił na prowadzenie pojazdów kategorii B.

Kolegium podniosło, że decyzja organu I instancji konkretyzuje względem odwołującego się skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, a które to dolegliwości są następstwem orzeczonego przez sąd kamy środka karnego. Z wyroku sądu wynika dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem pojazdów objętych kategorią B, rozciągający się na skutek woli ustawodawcy dodatkowo na pozostałe przysługujące mu kategorie prawa jazdy, w tym na kategorię B. Końcowo organ odwoławczy podał, że nie dopatrzył się sprzeczności zaskarżonej odo wlaniem decyzji z przepisami prawa materialnego, ani z przepisami postępowania administracyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie o zwrocie prawa jazdy kategorii B.

Skarżący podniósł, ze nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, przepisy k.k. dają możliwość orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych albo pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Orzeczenie takie wydaje sąd w oparciu o obowiązujące przepisy, w ramach przysługującej mu niezależności i niezawisłości sędziowskiej. Sąd wydaje orzeczenie w oparciu o zebrany materiał dowodowy w sprawie, rozważając wszystkie okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść sprawcy. Skarżący podał, że ustawodawca pozostawił sądowi możliwość dostosowania ciężaru kary do każdej konkretnej sytuacji i konkretnych okoliczności popełnienia czynu karalnego, zagrożenia, motywacji sprawcy itp. Nie każdy przypadek jest bowiem identyczny i z tego powodu – zdaniem skarżącego – musi istnieć margines, który daje sądowi orzekającemu możliwość dostosowania kary i środka karnego do konkretnej osoby i określonego zindywidualizowanego czynu.

Skarżący podniósł, że w opisywanej sprawie Sąd ocenił i wziął pod uwagę wszystkie okoliczności popełnienia czynu zabronionego i pozostawił mu prawo prowadzenia pojazdów kategorii B. Jest to wyrok prawomocny, wobec czego zgodnie z Konstytucją RP, winien być przestrzegany. Obecnie bowiem powstała sprzeczność między przepisami prawa karnego materialnego a przepisami u.k.p., niwecząca konstytucyjną zasadę prawa do sprawiedliwego sądu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja odpowiada prawu w świetle wynikających z art. 145 § 1 p.p.s.a. kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W związku z powyższym skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Podniesione w skardze zarzuty są oczywiście bezzasadne. Niezależnie jednak od zarzutów i wniosków zaskarżenia, Sąd – nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) – dokonał z urzędu pełnej kontroli legalności przedmiotu zaskarżenia oraz decyzji organu pierwszej instancji, nie stwierdzając naruszeń prawa, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej kwestionowanych orzeczeń administracyjnych. Nie stwierdzono zatem istnienia wad nieważności i wad wznowienia postępowania, jak również takich naruszeń prawa materialnego lub prawa procesowego, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia sprawy o zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy.

Spór w sprawie sprowadza się zasadniczo do wykładni oraz zastosowania na tle ustalonego stanu faktycznego przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. W ocenie skarżącego prawomocny wyrok sądu karnego orzekający w ramach środka karnego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów kategorii B musi mieć wpływ na sposób interpretacji i stosowania przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 pkt 2 u.k.p. Jeśli bowiem sąd karny w prawomocnym wyroku wyłączył z zakresu zakazu prowadzenia pojazdów uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B, to wzgląd na konieczność respektowania i przestrzegania prawomocnych orzeczeń sądowych nakazuje taką wykładnię przepisów ustawy o kierujących pojazdami, która uwzględnia treść i zakres orzeczonego środka karnego. Z kolei w ocenie organów obydwu instancji treść prawomocnego wyroku karnego nie może modyfikować jednoznacznego brzmienia przepisów wskazanej wyżej ustawy.

Orzekając w sprawie kontroli legalności rozstrzygnięć o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, Sąd autorytatywnie stwierdza, że stanowisko skarżonych organów jest zgodne z prawem, a dokonane przez nie wykładnia i subsumpcja nie budzą wątpliwości. Wątpliwości skarżącego mogą natomiast być kierowane jedynie pod adresem prawodawcy, który suwerennie przyjął określone założenia w zakresie polityki sankcjonowania naruszeń prawa w zakresie prowadzenia pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości. Założenia te opierają się na modelu dwutorowości sankcjonowania naruszenia obowiązku prowadzenia pojazdu w stanie trzeźwości.

Z jednej strony ustawodawca przewidział stosowanie sankcji karnej za czyn polegający na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości (kara oraz środek karny za popełnienie przestępstwa z art. 178a k.k.), z drugiej zaś zdecydował o poszerzeniu sankcjonowania powyższego czynu poprzez sankcję na drodze administracyjnej. Przejawem tego rodzaju sankcji administracyjnej, wymierzanej niezależnie od sankcji karnej, są przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 u.k.p. Niewątpliwie u podstaw tego rodzaju dwutorowości stoją różne cele związane ze specyfiką sankcji karnych i administracyjnych (represyjne, prewencyjne, ochronne, inne) jako narzędzi osiągania stanu bezpieczeństwa i porządku w ruchu drogowym.

Z zestawienia przepisów art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. wynika, że sankcja w postaci decyzji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii, co do której sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów, wykracza poza treść orzeczonego w wyroku karnym środka karnego i nie pozostaje z nim w bezpośrednim związku. Skonkretyzowany decyzją o odmowie zwrotu zatrzymanego dokumentu prawa jazdy ustawowy zakaz zwrotu dokumentu prawa jazdy został bowiem rozciągnięty na te kategorie, które nie zostały objęte orzeczonym w wyroku środkiem karnym zakazu prowadzenia pojazdów. Przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p. w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. implikuje wniosek, że właściwy organ nie może uwzględnić wniosku o zwrot dokumentu prawa jazdy kategorii B w okresie obowiązywania orzeczonego przez sąd karny w wyroku zakazu prowadzania pojazdów w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Pogląd ten jest podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. ostatnio np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2017 r., IV SA/Po 1093/16 oraz cytowane tam orzeczenia). Ponieważ względem skarżącego w wyroku karnym orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wszystkich kategorii z wyjątkiem kategorii B, dlatego należy uznać, że zakaz ten rozciąga się również na kategorie AM, A1, A2 lub A, a zatem zwrot dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii B nie jest dopuszczalny.

Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że zarówno z wyroku karnego, jak i z zaskarżonej decyzji nie wynika dla skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B. W tym sensie zaskarżona decyzja nie narusza więc prawomocnego wyroku karnego, skoro nie odbiera skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów powyższej kategorii i nie wprowadza zakazu korzystania z tego uprawnienia. Kwestionowane rozstrzygnięcia administracyjne konkretyzują natomiast względem skarżącego wynikający z ustawy o kierujących pojazdami zakaz zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B. Oznacza to, że skarżący nie utracił na podstawie zaskarżonej decyzji uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Powyższa decyzja rozstrzyga jedynie negatywnie wniosek skarżącego o fizyczny zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy obejmującego kategorię B. Oczywiście pomimo braku utraty materialnego prawa do kierowania pojazdami kategorii B skarżący musi mieć świadomość, że kierowanie pojazdem mechanicznym kategorii B bez posiadania wymaganego prawem dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania w powyższym zakresie stanowi czyn zabroniony podlegający sankcjonowaniu karnoprawnemu (zob. art. 94 § 1 i art. 95 k.w.). Oznacza to, że decyzja o odmowie zwrotu prawa jazdy samodzielnie nie nakłada na skarżącego ograniczenia w zakresie uprawnienia, lecz stanowi przesłankę do ograniczenia skarżącego w zakresie wykonywania tego prawa. Skarżący chcąc bowiem zachować się zgodnie z prawem i uniknąć sankcji karnej, musi bowiem zaniechać wykonywania uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii B.

Mając na względzie przytoczone wyżej argumenty, Sąd był zobowiązany do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.