Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2176/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Marek Wroczyński, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia (...) września 2006 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu odszkodowania za przejęcie przedsiębiorstwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) września 2006 r., znak (...), Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) lipca 2006 r., znak (...).

Decyzją z dnia (...) lipca 2006 r. Minister Gospodarki:

I. stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia (...)grudnia 2004r., znak (...)

- uchylającej w punkcie I, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art.l45a k.p.a. decyzję Ministra Gospodarki z dnia (...) lutego 2002 r. w sprawie przyznania odszkodowania za rzeczywistą szkodę poniesioną na mieniu bezprawnie upaństwowionego przedsiębiorstwa p.n. "M.";

przyznającej w punkcie II, na podstawie art.l60§l, 3 i 4 k.p.a., na rzecz J. B. odszkodowanie za szkodę poniesioną na mieniu bezprawnie upaństwowionego przedsiębiorstwa p.n. "M." z tytułu rzeczywistej szkody w wysokości 845029,00 zł i w wysokości 96001,57 za utracone korzyści,

w części dotyczącej przyznania odszkodowania J. B. w wysokości 422 514,50 złotych za rzeczywistą szkodę i w wysokości 48 000, 78 zł za utracone korzyści - należnego H. B., współwłaścicielowi 1/2 części w/w przedsiębiorstwa na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w L. z dnia (...) stycznia 1958 r., sygn. akt (...).

II. nie stwierdził nieważności decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia (...) grudnia2004 r., znak (...):

uchylającej w punkcie I, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art.l45a k.p.a. decyzję Ministra Gospodarki z dnia (...) lutego 2002 r. w sprawie przyznania odszkodowania za rzeczywistą szkodę poniesioną na mieniu bezprawnie upaństwowionego przedsiębiorstwa p.n. "M.";

przyznającej w punkcie II, na podstawie art.l60§l, 3 i 4 k.p.a., na rzecz J. B. odszkodowanie za szkodę poniesioną na mieniu bezprawnie upaństwowionego przedsiębiorstwa p.n. "M. z tytułu rzeczywistej szkody w wysokości 845029,00 zł i w wysokości 96001,57 za utracone korzyści, w części dotyczącej odszkodowania należnego J. B. w wysokości 422 514,50 zł za rzeczywistą szkodę i w wysokości 48 000, 78 zł za utracone korzyści poniesione na mieniu ww. bezprawnie upaństwowionego przedsiębiorstwa - stosownie do postanowienia spadkowego Sądu Rejonowego w L. z dnia (...) grudnia 1997 r., sygn. akt (...), przyznającego J. B. spadek po bracie I. (poprzednio I.) W. byłym współwłaścicielu 1/2 części przedmiotowego przedsiębiorstwa.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję z dnia (...) września 2006 r. Minister Gospodarki stwierdził, co następuje.

Decyzją z dnia (...) maja 2001 r. Minister Gospodarki, działając na podstawie art.l58§2 k.p.a., stwierdził, że decyzje nacjonalizujące przedsiębiorstwo "M." wydane zostały z naruszeniem prawa.

Na wniosek J. B. z dnia 15 czerwca 2001 r. decyzją z dnia (...) lutego 2002 r., znak (...), Minister Gospodarki ustalił i przyznał J. B. odszkodowanie w pełnej wysokości w kwocie 845 029, 00 zł, przypadającej za całość rzeczywistej szkody poniesionej na skutek niezgodnego z prawem upaństwowienia przedsiębiorstwa.

W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia (...) września 2003 r., sygn. akt (...), na wniosek J. B. Minister Gospodarki i Pracy - decyzją z dnia (...) grudnia 2004 r. uchylił decyzję odszkodowawczą Ministra Gospodarki z dnia (...) lutego 2002 r. oraz przyznał na rzecz J. B. odszkodowanie w wysokości 941 030, 57 zł, w tym 845 029,00 zł za rzeczywistą szkodę i 96 001, 57 zł za utracone korzyści. Swoim zakresem decyzja ta obejmowała całość odszkodowania należnego następcom prawnym byłych współwłaścicieli młyna w A..

J. B. wystąpił do Sądu Okręgowego w R. z pozwem o zasądzenie od Skarbu Państwa - Ministra Gospodarki dodatkowego odszkodowania w kwocie 1 000 000, 00 złotych.

W trakcie toczącego się procesu sądowego wyszło na jaw, że w administracyjnym postępowaniu odszkodowawczym w sposób wadliwy, na skutek omyłki przyjęto, że uprawnionym do całości odszkodowania jest J. B.

Błąd ten znalazł wyraz w decyzjach Ministra Gospodarki z dnia (...) lutego 2002 r. i Ministra Gospodarki i Pracy z dnia (...) grudnia 2004 r., bezpodstawnie przyznających odszkodowanie J. B. w pełnej wysokości w łącznej kwocie 941 030, 57 zł za szkodę powstałą w związku z nieprawną nacjonalizacją przedsiębiorstwa.

Organ orzekający błędnie ustalił, że J. B. przysługuje całość odszkodowania z tytułu następstwa prawnego po obu byłych współwłaścicielach omawianego przedsiębiorstwa.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że pierwotną właścicielką młyna była E. W..

Wpisanie prawa własności przedmiotowego młyna - w miejsce E. W.-na rzecz B. B. w 2/4 części oraz I. W. i C. W. po 1/4 części nastąpiło w dniu 24 października 1946 r. (dowód - uchwała Sądu Grodzkiego w L. z dnia (...) października 1946 r., sygn. (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...)

Na skutek dalszych zmian prawnych współwłaścicielami przedmiotowego młyna (po połowie) zostali I. W. i H. vel B. B. (dowód - postanowienie Sądu Powiatowego w L. z dnia (...) stycznia 1958 r., sygn. akt (...)).

Z chwilą nabycia spadku po I. (poprzednie imię I.) W. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia (...) grudnia 1997 r., sygn. akt (...) prawa przysługujące I. i W. do '/2 części młyna odziedziczył J. B. (przed zmianą nazwiska C. W.).

Natomiast dziedziczenie przez J. B. uprawnień odszkodowawczych wynikających z własności drugiej części w/w przedsiębiorstwa, przynależnej H. vel B. B., nie było należycie wykazane w dacie wydawania ocenianej decyzji.

Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Wprawdzie art.922 i nast. k.c. stanowią, że spadek nabywa się z chwilą "otwarcia spadku", a postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny, to jednak orzeczenie sądu jest wyłącznym dokumentem poświadczającym przymiot spadkobiercy i następstwa prawnego. Zgodnie zaś z dyspozycją art.1027 k.c. spadkobierca względem osoby trzeciej może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku. Tymczasem wnioskodawca nie udokumentował w sposób wyżej wskazany swoich uprawnień do wejścia w prawa H. vel B. B..

Z powyższego wynika bezspornie, że J. B. w dacie wydania decyzji odszkodowawczych z dnia (...) lutego oraz (...) grudnia 2002 r. uprawniony był jedynie do '/> części odszkodowania.

Przyznanie zatem J. B. odszkodowania w pełnej wysokości, z pominięciem praw H. vel B. B. lub jego sukcesorów, co do drugiej połowy odszkodowania - wynikających z postanowienia Sądu Powiatowegow L. z dnia (...) stycznia 1958 r., sygn. akt (...) było rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji stanowiło przesłankę do stwierdzenia na podstawie art.l56§l pkt 2 k.p.a. nieważności decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia (...) grudnia 2004 r.

Nietrafny jest pogląd skarżącego, że decyzja Ministra Gospodarki i Pracy z dnia (...) grudnia 2004 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, gdyż skarżący wydatkował już kwotę przyznanego mu odszkodowania i przez to nastąpiła niemożliwość przywrócenia stanu poprzedniego. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 8 stycznia 1982 r. III CRN 181/82, OSNCP 1982, z.8-9, poz.120) nieodwracalności skutków prawnych decyzji administracyjnej, o której stanowi art.l56§2 k.p.a., nie należy utożsamiać z występującym w art.363§l k.c. pojęciem niemożliwości przywrócenia stanu poprzedniego, albowiem dotyczy ono restytucji naturalnej w znaczeniu gospodarczym i nie odnosi się do restytucji uprawnień.

Nie stanowi również negatywnej przesłanki do stwierdzenia na podstawie art.l56§2 k.p.a. nieważności ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia (...) grudnia 2004 r. - w zakresie dotkniętym omówioną wyżej wadliwością to, że w tej samej sprawie toczy się sprawa cywilna o dodatkowe odszkodowanie. Oba te postępowania toczą się niezależnie. Jednakże w razie wystąpienia jakichkolwiek zależności, jedno z tych postępowań może być zawieszone. Taka sytuacja zaistniała w niniejszym przypadku, gdzie Sąd Okręgowy w R. postanowieniem z dnia (...) czerwca 2006 r., sygn. akt (...), zawiesił postępowanie w sprawie z powództwa J. B. przeciwko Skarbowi Państwa -Ministrowi Gospodarki o odszkodowanie, m.in. z uwagi na toczące się administracyjne postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji odszkodowawczej Ministra Gospodarki i Pracy z dnia (...) grudnia 2004 r.

Skargę na powyższą decyzję wniósł J. B.r, podnosząc, co następuje.

Decyzja przyznająca odszkodowanie wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Skarżącemu przyznano odszkodowanie, nie zaznaczając nigdzie, że dotyczy ona całej wartości majątku i utraconych korzyści.

Skarżący był i jest przekonany, że otrzymane odszkodowanie dotyczy jego części nieruchomości, uznaje je za rażąco zaniżone, w rezultacie czego występuje do sądu powszechnego o pozostałą część odszkodowania.

W postępowaniu sądowym, do czego zaskarżona decyzja nie odnosi się w uzasadnieniu skarżący wskazał, że dochodzi swojej części odszkodowania, a ponadto drugiej części rzekomo należnej B. B., kwestionując postanowienie spadkowe. Wskazuje to dobitnie, że skarżący nie wprowadził organu w błąd, ani też że świadomie skorzystał na rzekomym błędzie technicznym tego organu.

Zdaniem skarżącego wszczęcie i prowadzenie postępowania cywilnego co do odszkodowania objętego unieważnioną decyzją stanowi nieodwracalny skutek prawny, którym mówi art.l56§2 k.p.a. i zdaniem skarżącego sprawa nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego, a jej rozstrzygnięcie może nastąpić wyłącznie w drodze procesu cywilnego przed sądem powszechnym.

Dotyczy to zarówno żądania wyższego odszkodowania jak i ewentualnego żądania zwrotu nadpłaconego odszkodowania przez Ministra Gospodarki.

Sporna decyzja o przyznaniu i wypłaceniu odszkodowania wywołała skutki cywilnoprawne, których odwrócenie nie jest możliwe na drodze stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Skarżący wydał otrzymane odszkodowanie i jak wynika z treści decyzji o jej przyznaniu nie miał żadnej podstawy, by liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Decyzja z dnia (...) grudnia 2004 r. oparta była na opiniach biegłych (nie doręczonych skarżącemu) i wynikała z analizy prawnej i faktycznej zawartej w jej uzasadnieniu. W decyzji organ wskazał na istnienie innych roszczeń łączących się z innymi stronami, rozstrzygnął jedynie wniosek skarżącego.

Uzasadnienie decyzji przyznającej odszkodowanie wyraźnie wskazuje na to, że dotyczy ona wyłącznie roszczeń skarżącego. B. B. nie jest w niej nawet wymieniony i w żaden sposób decyzja go nie dotyczy, jak też nie obejmuje jego ewentualnych roszczeń.

Niezależnie od powyższego błędu popełnionego przez organ przy obliczaniu należnego odszkodowania (przyjąwszy, iż błąd ten zaistniał) nie sposób uznać za rażące naruszenie prawa.

Skutkiem rażącego naruszenia prawa musi być bowiem niemożność zaakceptowania rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad praworządności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd rozpoznał skargę z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 p.p.s.a.).

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie jest obarczona uchybieniami prawa procesowego, czy też materialnego, mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, ustanowionej w art.l6§l k.p.a. Z uwagi na doniosłość tej zasady zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać (wyrok NSA z dnia 22 października 1999 r., I SA 8/98, publ. w LEX nr 47276).

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowało konsekwentne stanowisko odnośnie właściwego rozumienia terminu "rażące naruszenie prawa".

Stosownie do powyższego rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt 2998/99, publ. w LEX nr 51249).

O rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, publ. LEX nr 47008).W ocenie Sądu zasadnie uznał Minister Gospodarki, iż decyzja Ministra Gospodarki i Pracy z dnia (...) grudnia 2004 r. jest w części obarczona kwalifikowaną wadą prawną w postaci rażącego naruszenia prawa.

Rażąco narusza zasady przyznawania odszkodowań na podstawie art.160 k.p.a. przyznanie stronie całości odszkodowania za szkodę spowodowaną orzeczeniem organu administracji państwowej nacjonalizującym prywatne przedsiębiorstwo w sytuacji, w której strona nie jest jedynym sukcesorem roszczeń odszkodowawczych z tytułu nacjonalizacji przedsiębiorstwa (nie jest jedynym następcą prawnym właścicieli tego przedsiębiorstwa).

Przyjąć należy, iż w sytuacji, w której następców prawnych właścicieli bezprawnie przejętego przez Skarb Państwa przedsiębiorstwa jest kilku (co najmniej dwóch) odszkodowanie za szkodę spowodowaną niezgodnym z prawem znacjonalizowaniem przedsiębiorstwa można przyznać każdemu z nich tylko w takiej wysokości, stanowiącej udział w ogólnej sumie odszkodowania, która odpowiada wielkości udziału danego następcy w prawach jego poprzedników prawnych.

Decyzją z dnia (...) grudnia 2004 r. Minister Gospodarki i Pracy, po uchyleniu decyzji Ministra Gospodarki z dnia (...) lutego 2002 r., przyznającej J. B. odszkodowanie za rzeczywistą szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem upaństwowieniem młyna, przyznał J. B. 845 029,00 zł odszkodowania za szkodę rzeczywistą oraz 96 001, 57 zł odszkodowania za utracone korzyści w okresie od dnia 17 października 1997 r. do dnia 10 maja 2001 r.

W uzasadnieniu decyzji - w części dotyczącej przyznania odszkodowania za szkodę rzeczywistą - stwierdza się, iż kwota 845 029,00 zł odpowiada rzeczywistej stracie powstałej na mieniu omawianego przedsiębiorstwa.

Wartość ta wynika z wyceny rzeczoznawców.

W "Podsumowaniu ustalenia wartości szkody rzeczywistej poniesionej w wyniku nacjonalizacji przedsiębiorstwa "M.", przeprowadzonej z naruszeniem prawa (Sprawa nr [...] i [...]) stwierdza się, iż na wartość szkody rzeczywistej poniesionej w wyniku nacjonalizacji przedsiębiorstwa "M.." powiat L., przeprowadzonej z naruszeniem prawa, składają się:

1. wartość szkody rzeczywistej powstałej w wyniku utraty majątku

nieruchomego - gruntów, budynków i budowli oszacowanej w "Operacie szacunkowym" sporządzonym w sierpniu 2001 r. przez biegłego A. F. w kwocie 556 897, 00 zł;2. wartość szkody rzeczywistej powstałej w wyniku utraty maszyn i urządzeń

oszacowanej w opracowaniu "Wycena maszyn i urządzeń" sporządzonym w sierpniu 2001 r. przez biegłych W. G. i J. H. w kwocie 278 099, 00 zł. Łączna wartość poniesionej szkody wynosi 834 996,00 zł.

W powołanej decyzji Minister Gospodarki i Pracy stwierdził również, iż wartość szkody z tytułu utraconych korzyści, jaką poniósł właściciel na skutek niezgodnej z prawem nacjonalizacji przedsiębiorstwa wynosi 96 001, 57 złotych.

Podstawą do oszacowania tej kwoty była "Ekspertyza oszacowania wartości utraconych korzyści, powstałych w wyniku przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa: "M.", sporządzona w październiku 2004 r., z której wynika, iż wartość utraconych korzyści za okres 17 października 1997 r. - 10 maja 2001 r. oszacowana w poziomie cen na dzień 30 września 2004 r. wynosi 95.429,00 złotych.

Po przeliczeniu tej kwoty wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS (tzw. wskaźnikiem inflacji), który za miesiąc październik 2004 r. wyniósł 0,6% kwota odszkodowania na dzień wydania decyzji odszkodowawczej wyniosła 96 001, 57 złotych.

W ocenie Sądu z decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia (...) grudnia 2004 r. wynika jednoznacznie, iż J. B. przyznano kwotę odszkodowania mającą zrekompensować całość szkód wyrządzonych bezprawnym przejęciem młyna. Skarżący został zatem potraktowany przez organ jako jedyny sukcesor byłych właścicieli przedsiębiorstwa, uprawniony do żądania zaspokojenia wobec niego całości roszczeń wynikających z nacjonalizacji przedsiębiorstwa.

Z punktu widzenia zakresu wskazanej wyżej decyzji (wyrównanie przez organ całości roszczeń odszkodowawczych wynikających z nacjonalizacji przedsiębiorstwa) nie ma znaczenia fakt, iż w ocenie skarżącego kwota wypłaconego odszkodowania jest znacznie zaniżona.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, iż w sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 marca 2000 r. OPS 14/99, publ. 2000/3/93 decyzja administracyjna obarczona ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. wywołuje skutki prawne dotknięte ułomnościami o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Te ułomne skutki prawne decyzji nie są uznawane przez prawo i w celu ich cofnięcia eliminuje się taką decyzję z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Zasadniczy sens tej instytucji prawnej polega na tym, że w każdym wypadku

decyzja dotknięta wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym powinny być zniesione skutki prawne, które decyzja taka wywołała. Wyjątek od tej zasady, polegający na tym, że nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), nie może być rozumiany i stosowany w taki sposób, iż podważony zostanie cel, któremu ta instytucja służy. Odstąpienie bowiem od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oznacza pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które decyzja ta wywołała. Dlatego też w każdej sprawie, w której wchodzi w rachubę możliwość zastosowania tej negatywnej przesłanki, konieczne jest szczególnie wnikliwe rozważenie, jakie skutki prawne wywołała kwestionowana decyzja oraz jakie są konsekwencje pozostawienia w obrocie prawnym decyzji obarczonej wadą nieważności.

W ocenie, czy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, nie powinny być brane pod uwagę takie późniejsze zdarzenia, które mogą stwarzać przeszkody w przywróceniu uprawnień lub w nadaniu obowiązkom ich pierwotnego kształtu. Nie są to bowiem bezpośrednie skutki wykonania samej decyzji administracyjnej, lecz zamierzone lub nieprzewidziane następstwa tego, że decyzja administracyjna, choć obciążona ciężkimi wadami, pozostaje w obrocie prawnym i korzysta z domniemania legalności.

Szczególnego podkreślenia wymaga konieczność odróżnienia skutków prawnych, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że nieodwracalny skutek prawny wywołany określoną decyzją następuje wtedy, gdy w wyniku samego tylko stwierdzenia jej nieważności nie zostanie przywrócony poprzedni stan prawny.

Konkludując należy podkreślić, iż w orzecznictwie NSA zmierza się raczej w kierunku ścieśniającej wykładni pojęcia nieodwracalnych skutków prawnych i tym samym do ograniczenia zakresu jego stosowania w razie wątpliwości co do prawnych skutków decyzji dotkniętej wadą nieważności (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - 6 wydanie str.718).

Za skutek taki nie może być uznana okoliczność, iż skarżący wydał już kwotę uzyskaną tytułem odszkodowania (jest to bowiem skutek wyłącznie faktyczny, nie zaś prawny). Skutkiem takim nie jest również zawiśnięcie sprawy odszkodowania przed sądem

powszechnym wynikające stąd, iż nie zgadzając się z decyzją odszkodowawczą z dnia (...) grudnia 2004 r., skarżący wystąpił w trybie art.160 k.p.a. ze stosownym powództwem.

Abstrahując od tego, iż ta ostatnia okoliczność nie jest nieodwracalnym następstwem prawnym decyzji odszkodowawczej, należy zauważyć, iż przepisy k.p.a. nie zakazują prowadzenia postępowań nadzwyczajnych w stosunku do decyzji wydanych na podstawie art.160 k.p.a. w sytuacji, w której strona skorzystała z prawa wniesienia powództwa do sądu powszechnego.

Powyższe ustalenia nie zmieniają faktu, iż to na organie administracji orzekającym w przedmiocie przyznania odszkodowania spoczywał obowiązek wyświetlenia kwestii następstwa prawnego po właścicielach bezprawnie przejętego młyna. Mylne potraktowanie skarżącego jako jedynego uprawnionego do odszkodowania obciąża orzekający organ. Wprawdzie okoliczność ta nie wyłączała możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) grudnia 2004 r., niemniej skarżący może rozważyć jej podniesienie na drodze cywilnoprawnej przy realizacji przez Skarb Państwa roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.