Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 613/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 22 ust. 1, art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1292
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy lub "organ II instancji") z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2020r., nr [...] w przedmiocie odmowy G.S. ( dalej: "skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. art.17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r., o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2019r., poz.60 ze zm.; dalej: "u.ś.r." lub "ustawa").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: wnioskiem z dnia 25 listopada 2019 r. skarżąca wystąpiła do Prezydenta Miasta o ustalenie prawa do świadczenia z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką H.S. Do wniosku załączyła orzeczenie o niepełnosprawności córki z dnia [...].10.2019r., nr [...], wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności na czas określony do dnia 31 października 2020r. oraz informację z CEIDG o zawieszeniu działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 2019 r.

Pismem z dnia [...].12.2019r., nr [...] Prezydent Miasta [...] wezwał skarżącą do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez złożenie dokumentu potwierdzającego likwidację działalności gospodarczej.

W odpowiedzi skarżąca wskazała, że wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła niezbędne dokumenty "potwierdzające pozytywne spełnienie przesłanek do nabycia prawa do w/w świadczenia w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych - w tym wydruk z CEIDG na okoliczność zawieszenia wykonywania (...) działalności gospodarczej".

Na podstawie przeprowadzonego postępowania organ I instancji opisaną na wstępie decyzją odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Powołując się na 17 ust 1 u.ś.r. wskazał, że przesłanką przyznania świadczenia jest między innymi rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Tymczasem jak podkreślił organ I instancji w sprawie mamy do czynienia z utratą dochodów, a nie z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej, co stanowiło podstawę wydania decyzji odmownej.

W odwołaniu skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organu I instancji, że zawieszenie działalności gospodarczej nie stanowi rezygnacji z zatrudnienia, a tym samym uniemożliwia otrzymanie wnioskowanego świadczenia.

Kolegium nie podzieliło powyższych zarzutów utrzymując decyzję organu I instancji w mocy. Kolegium podkreśliło, że przedmiotem sporu w sprawie jest ustalenie czy zawieszenie działalności gospodarczej w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Wyjaśniło, że pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 22 u.ś.r. , z którego wynika, że stanowi ono wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie działalności gospodarczej. W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to rezygnacja z wykonywania pracy świadczonej w ramach stosunku pracy lub innych stosunków prawnych wymienionych w tym przepisie. W przypadku prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej taką rezygnacją jest dopiero wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji. Natomiast zawieszenie działalności gospodarczej powoduje jedynie czasową przerwę w prowadzeniu tej działalności, w czasie której osoba prowadząca działalność wprawdzie nie pracuje, lecz pozostaje w gotowości do jej podjęcia i w każdej chwili może tę działalność wznowić.

Powołując się następnie na regulację art. 22-25 ustawy z dnia 6 marca 2019r., prawo przedsiębiorców (Dz.U.2019 r., poz. 1292 ) wskazało, że zawieszenie działalności gospodarczej nie jest czasowym jej zaprzestaniem, ale w istocie jej ograniczeniem.

Rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r., oznacza bowiem, jak podkreślono całkowitą rezygnację z zatrudnienia, tj. rozwiązanie stosunku pracy.

Odnosząc się do powołanych przez skarżącą wyroków wskazało, że stanowią one wyłącznie przykład sposobu wykładni przepisów prawa, a wyjęte z kontekstu rozważań stanowiących pewną prawną całość odnoszące się do innych stanów faktycznych oraz prawnych są nieprzydatne.

W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego:

1) art. 17 ust 1 u.ś.r. - poprzez jego niezastosowanie i odmówienie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

2) art. 3 pkt 22 u.ś.r. - poprzez jego błędną wykładnię skutkującą błędnym uznaniem, iż skarżąca wciąż wykonuje pracę,

3) art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez uchybienie zasadzie równości obywateli wobec prawa i uznanie, iż z racji prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej skarżąca jest w mniejszym stopniu uprawniona do świadczenia niż obywatel świadczący pracę na podstawie umowy o pracę.

- prawa procesowego:

4) art. 7a k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i wobec wątpliwości organu co do interpretacji przepisów prawa i stanu faktycznego rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącej,

5) art. 138 § 2 ppkt 2) k.p.a.- poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie sprzecznej z prawem decyzji Prezydenta Miasta pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających jej uchylenie.

Na tych podstawach wniosła o:

1) uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2020 r., znak: [...],

2) uchylenie w całości decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].01.2020r., nr. [...] (w myśl art.135 PPSA),

3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych.

4) na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu podniosła, że jej córka urodziła się w 24 tygodniu ciąży (6 miesiąc) z wagą 40g. Dostała 3 punkty w skali Apgar na 10). Jej stan określany był jako ciężki, po urodzeniu została zaintubowana. Urodziła się z infekcją wewnątrzmaciczną. Do 71 dobry życia oddychała za pomocą respiratora bądź okresowo CEPAPu. Później stosowano tlenoterapie bierną. Pięciokrotnie miała przetaczaną krew. W 80 dobie życia miała wykonany zabieg laserokoagulacji pierwotnie nieunaczynionej siatkówki - brak całkowitej regresji retinopatii w oku prawym - stan oka określa się jako z ROP IV. Przeszła zabieg zamykania przewodu tętniczego Botalla oraz cewnikowanie serca. Zmagała się również z sepsą, zespołem septycznym, osteopenią wcześniaczą, hiperglikemią, zespołem septycznym. Przeszła obustronne wylewy dokomorowe krwi do mózgu IV (najcięższego) stopnia. Obecnie jest pod kontrolą okulisty (ma duża wadę wzorku - w oku lewym -4,5 w oku prawym punktowo odklejona siatkówka i wada -9), neurologa (ma obniżone napięcie mięśniowe, stan po wylewach) oraz kardiologa. Rehabilitowana 4 razy w tygodniu metodą Bobath (oraz pod kontrolą psychologa oraz logopedy).

Wskazała, że organy dokonały błędnej wykładni przepisów uznając, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej nie jest tożsame z rezygnacją z pracy zarobowej, na dowód czego powołała liczne orzeczenia sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie i wskazując, że powołane orzeczenia nie znajdą w sprawie zastosowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Po zbadaniu sprawy w przedstawionych wcześniej aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu były decyzje i poprzedzające je postępowanie administracyjne, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego, o przyznanie którego wnioskowała skarżąca wobec sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Zdaniem organów świadczenie nie może być przyznane skarżącej, jako że nie spełniła ona warunku rezygnacji z zatrudnienia.

Bezsporne jest bowiem, że stan faktyczny w sprawie nie jest kwestionowany i nie budzi wątpliwości. Skarżąca opiekuje się niepełnosprawną w stopniu znacznym córką, która legitymuje się wymaganym przepisami prawa orzeczeniem.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy

z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. –

Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny,

z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei stosownie do treści art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Sąd nie podziela stanowiska, że zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej nie wyczerpuje pojęcia rezygnacji z zatrudnienia, jako przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Wskazać należy, że ustawodawca w art. 3 pkt 22 ustawy definiuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową jako wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Warunkiem nabycia prawa do świadczenia jest zatem, aby ubiegający się o nie, nie podejmował prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a w razie jej podjęcia, aby z takiej działalności zrezygnował – w celu sprawowania opieki. Pamiętać przy tym trzeba, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki, zastępuje ono bowiem dochód z własnej aktywności opiekuna, której ten nie może podejmować ze względu na sprawowaną opiekę.

W literaturze prawniczej wskazuje się, że zawieszenie działalności gospodarczej można traktować najogólniej jako przerwę lub zastój w jej prowadzeniu wymuszoną przez okoliczności, które uniemożliwiają prowadzenie tej działalności w sposób zorganizowany i ciągły dla realizacji celu zarobkowego (M. A. Waligórski, Prawo przedsiębiorcy do zawieszania i wznawiania wykonywania działalności gospodarczej, PUG 2009, nr 8, s. 2-10).

Uwzględniając również ten pogląd, w orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że rezygnacją z zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej jest także zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej. Stosownie do treści art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na zasadach określonych w tej ustawie, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. Natomiast zgodnie z art. 25 ust. 1 ww ustawy, w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Mając zatem na uwadze skutki, jakie wynikają z zawieszenia działalności gospodarczej, a więc faktyczną rezygnację z wykonywanej dotychczas działalności gospodarczej oraz całkowitą utratę dochodu z tego tytułu osiąganego, zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej może być uznane za rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy. Zawieszenie działalności gospodarczej jest faktycznie okresową rezygnacją z prowadzenia działalności gospodarczej czyli zatrudnienia. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wskazuje aby rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musiała mieć charakter trwały (zob. np. wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 1023/10; WSA w Warszawie z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1596/12; WSA w Szczecinie z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 585/13; WSA we Wrocławiu z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 283/14; WSA w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 382/19; WSA w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 1019/19; WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 218/20, WSA w Białymstoku z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 376/20, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W pełni podzielając poglądy m.in. wyrażone w wymienionym orzecznictwie, Sąd orzekający w tej sprawie stwierdza, że nieprawidłowa jest przyjęta przez organy wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie jest natomiast związane z utratą dochodu. Nawet okoliczność, że instytucja zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, jako taka, występuje w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych (np. w art.3 pkt 23 lit. f u.ś.r.), nie może wpływać na ocenę spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Przepis art. 3 pkt 23 lit. f definiuje utratę dochodu jako utratę dochodu spowodowaną wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019 r. poz. 299 i 303) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm.). Instytucja utraty dochodu ma znaczenie dla oceny, czy osobie wnioskującej przysługuje prawo do świadczenia rodzinnego, uzależnione od kryterium dochodowego. Z woli ustawodawcy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie zostało natomiast uzależnione od spełnienia takiego kryterium, a jedną z przesłanek do jego przyznania jest rezygnacja z zatrudnienia. Tego ostatniego pojęcia ustawodawca nie zdefiniował w ustawie, nie oznacza to jednak, że odnoszenie się w tym zakresie wprost do definicji utraty dochodu jest zasadne i usprawiedliwione. Zakres pojęcia rezygnacji z zatrudnienia w kontekście zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej da się wywieść z wykładni literalnej połączonej z treścią przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców oraz celu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jako materialnego wsparcia osób, które nie zarobkują z powodu opieki nad niepełnosprawnym. Z tego względu nie można uznać jako miarodajnego dla rozstrzygnięcia tej sprawy stanowiska, że gdyby ustawodawca chciał, aby jedną z przesłanek posiadania legitymacji prawnej do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, umieściłby taką przesłankę wśród innych warunków ustawowych. Nie ma więc podstaw do uznania, że definicją utraty dochodu można posługiwać się przy rozstrzygnięciu tej sprawy w kontekście, w jakim odnosi się do wyrejestrowania i zawieszenia działalności gospodarczej.

Argumentem za przyjętą przez Kolegium wykładnią art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie może być również uregulowanie zawarte w art. 17b ustawy, dotyczące warunków ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez rolników i zasada równości, a co za tym idzie rzekomo niesprawiedliwe w stosunku do innych grup wnioskodawców złagodzenie rygoru pojęcia "rezygnacji" w stosunku do osób prowadzących działalność pozarolniczą.

Zgodnie z art. 17b ust. 1, w przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. W myśl ustępu 2 tego przepisu, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Konstytucyjna zasada równości oznacza, że osoby znajdujące się w takiej samej lub podobnej sytuacji należy traktować tak samo, natomiast osoby znajdujące się w odmiennej sytuacji faktycznej należy traktować odmiennie. Innymi słowy, wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, jak i faworyzujących (L. Garlicki, M. Zubik [w:] M. Derlatka, K. Działocha, S. Jarosz-Żukowska, A. Łukaszczuk, P. Sarnecki, W. Sokolewicz, J. Trzciński, M. Wiącek, K. Wojtyczek, L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Warszawa 2016, art. 32 i przywołane tam orzecznictwo).

Zdaniem Sądu osoby prowadzące działalność gospodarczą oraz rolnicy prowadzący działalność rolniczą nie znajdują się w identycznej sytuacji i nie może być mowy o "złagodzeniu" pojęcia "rezygnacji" z art. 17 ust. 1 ustawy w stosunku do osób prowadzących działalność pozarolniczą. Do tych obu grup "zawodowych" odnoszą się zupełnie inne reżimy prawne. Zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym prawa i obowiązki przedsiębiorców oraz zadania organów władzy publicznej w tym zakresie – reguluje ustawa Prawo przedsiębiorców, która obok wykreślenia prowadzenia działalności gospodarczej przewiduje również zawieszenie jej wykonywania, co znajduje swoje odzwierciedlenie we właściwej ewidencji. Z kolei podejmowanie, prowadzenie i zakończenie działalności rolniczej nie zostało skodyfikowane w jednym akcie prawnym. W systemie prawnym brak jest przy tym instytucji zawieszenia takiej działalności, tylko - tak jak np. w odniesieniu do ubezpieczeń społecznych rolników - zaprzestanie jej wykonywania. Stąd w art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo rolnika do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione zostało od zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Podkreślenia przy tym wymaga, że zarówno osoby prowadzące działalność gospodarczą pozarolniczą, które wykreśliły z ewidencji fakt jej prowadzenia bądź zawiesiły jej wykonanie, jak też osoby prowadzące działalność rolniczą, które zaprzestały jej prowadzenia, w równym stopniu mogą w każdym czasie zdecydować o jej podjęciu na nowo, bądź kontynuowaniu. Nie sposób zatem przyjąć, aby zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej nie mogło zostać zrównane z pojęciem rezygnacji z zatrudnienia, a to z powodu rzekomej nierówności w sytuacji prawnej.

Zaznaczyć należy, że Sądowi znane są też poglądy odnoszące się do oceny przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w przypadku osób przebywających na urlopie wychowawczym. Z orzecznictwa dotyczącego tej kwestii rzeczywiście wynika, że osoba przebywająca na urlopie wychowawczym nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albowiem pozostaje ona w stosunku pracy, mimo że pracy nie świadczy i nie otrzymuje wynagrodzenia. Dla porządku dodać trzeba, że pogląd ten nie jest przyjmowany jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Zdaniem Sądu, sytuacji osób przebywających na urlopie wychowawczym nie można przyrównywać do sytuacji osób, które zawiesiły prowadzenie działalności gospodarczej. Z uprawnienia do urlopu wychowawczego może skorzystać wyłącznie osoba mająca status pracownika. Urlop wychowawczy jest uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy. Jego celem jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji trudności z połączeniem obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się także do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Osoba korzystająca z urlopu wychowawczego nie uzyskuje wynagrodzenia, a składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne opłaca Państwo. Sytuacja osoby zawieszającej wykonywanie działalności gospodarczej jest tylko z pozoru podobna do osoby przebywającej na urlopie wychowawczym. Porównując - nadal istnieje stosunek pracy (figuruje w ewidencji działalność gospodarcza), nie jest świadczona praca (nie jest prowadzona działalność gospodarcza) i brak jest wynagrodzenia (brak osiągania bieżących przychodów). Tyle, że w przypadku osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej dezaktualizuje się obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe, wygasa w określonym terminie ubezpieczenie zdrowotne. Państwo zaś nie finansuje tych składek za ubezpieczonego. Osoba zawieszająca działalność gospodarczą może dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia emerytalno-rentowego i zdrowotnego. Objęcie osób zawieszających działalność gospodarczą prawem do świadczenia pielęgnacyjnego zapewnia natomiast nie tylko środki utrzymania (jako rekompensatę za rezygnację z zatrudnienia w celu wymienionym w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych), ale też opłacanie składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz zdrowotne.

Idąc takim tokiem rozumowania można uznać, że dla oceny przesłanki rezygnacji z zatrudnienia bardziej przydatne jest orzecznictwo dotyczące osób przebywających na urlopie bezpłatnym, zgodnie z którym, przebywanie na urlopie bezpłatnym jest okresem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że owa rezygnacja ma charakter czasowy – z wyraźnym określeniem terminu (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu w sprawie IV SA/Po 1127/18). Gdyby porównać sytuację osób zawieszających wykonywanie działalności gospodarczej, przebywających na urlopie bezpłatnym i przebywających na urlopie wychowawczym, to najbardziej porównywalna jest sytuacja osoby zawieszającej działalność gospodarczą właśnie z osobą przebywającą na urlopie bezpłatnym. Pracownik przebywający na urlopie bezpłatnym nie rozwiązuje stosunku pracy, tylko przerywa go na pewien czas. Nie świadczy pracy i nie uzyskuje wynagrodzenia. Nie podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu.

Wobec powyższego Sąd za nieprzekonującą uznał argumentację organów, że tylko wykreślenie z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej powoduje spełnienie warunku rezygnacji z prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej może być traktowane jako tożsame z rezygnacją z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że decyzja Kolegium oraz poprzedzająca decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. Naruszenie to przejawia się w uznaniu przez organy, że skarżąca nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Błędna wykładnia prawa materialnego w zakresie jednej z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niewątpliwie miała wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanych w obu instancjach.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji uwzględni wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy zaprezentowaną w niniejszym wyroku. Do oceny pozostaje natomiast istnienie związku przyczynowo -skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną przez skarżącą opieką nad niepełnosprawną córką, której to oceny organ powinien dokonać po przeprowadzeniu właściwego postępowania dowodowego.

Uwzględniając powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 P.p.s.a.