Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 207/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 18 § 1, art. 19
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 2027/14 o oddaleniu wniosku P.H. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanny Kube i Sławomira Antoniuka w sprawie ze skargi P.H. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego odmowy powołania do służby stałej postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

P.H. w dniu 11 lutego 2015 r. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanny Kube i Sławomira Antoniuka od rozpoznawania sprawy z jego skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 września 2014 r. nr 362/Kadr w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego odmowy powołania do służby stałej. W uzasadnieniu wniosku podał, że w/w sędziowie "należą do rządów ludzi bezprawia, a nie do rządów prawa na tle okoliczności tego rodzaju, bo są też związani ze stroną rangi Ministra Obrony Narodowej i jego pełnomocnikami w przeciwieństwie do strony oddanej Polsce – Ojczyźnie".

Sędziowie Joanna Kube i Sławomir Antoniuk w pisemnych oświadczeniach z dnia 12 i 14 stycznia 2016 r. stwierdzili, że nie znajdują podstaw do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie. Wskazali, że w sprawie nie zachodzą również, przewidziane w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), przesłanki wyłączenia sędziego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 2027/14 oddalił wniosek P.H. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanny Kube i Sławomira Antoniuka. W uzasadnieniu postanowienia przedstawił stan prawny normujący zagadnienie wyłączenia sędziego. Stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przyczyn wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy. Skarżący nie uprawdopodobnił, aby w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności w/w sędziów oraz nie wykazał okoliczności podważających wiarygodność złożonych przez nich oświadczeń. Samo przeświadczenie strony o wadliwym prowadzeniu postępowania w sprawie nie może "samo w sobie" oznaczać braku bezstronności sędziego. Podejmowane w toku postępowania sądowoadministracyjnego czynności sędziego mają swoje oparcie w przepisach prawa i nie mogą być odczytywane jako przejaw stronniczości, nawet w przypadku, gdy strona ocenia je negatywnie. Do ewentualnej korekty uchybień popełnionych w toku postępowania sądowoadministracyjnego służy bowiem tryb odwoławczy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2008 r. sygn. akt I OZ 665/08, publ. LEX nr 440113 oraz z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt I OZ 328/08, publ. LEX nr 494203).

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia P.H. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku P.H. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanny Kube i Sławomira Antoniuka. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podjęcie przez wymienionych we wniosku sędziów niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, rozstrzygnięć nie stanowi podstawy do ich wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. Jak słusznie podniósł Sąd pierwszej instancji, niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy, czy też odnośnie sposobu prowadzenia postępowania sądowego, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, bowiem zarzuty ewentualnych uchybień procesowych strona może podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń sądowych. Przesłanką wyłączenia sędziego nie jest również subiektywne przekonanie skarżącego o braku jego bezstronności. Przyczyny wyłączenia muszą mieć bowiem charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożyli wymagane oświadczenia. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku P.H. o wyłączenie sędziów brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń złożonych przez Joannę Kube i Sławomira Antoniuka w niniejszej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, publ. www.cbois.nsa.gov.pl oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. o sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5).

W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.