Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 83/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: stwierdzono, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) SWSA Mirosław Bator SWSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. w przedmiocie prowadzenia robót budowalnych bez pozwolenia na budowę I. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. do wydania aktu lub dokonania czynności; III. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. na rzecz skarżącej A. C. sumę pieniężną w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. na rzecz A. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 11 marca 2022 r. A. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. dla powiatu [...]-ziemskiego w przedmiocie prowadzenia robót budowlanych bez pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że pismem z dnia 3 września 2018 r. kierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...]-ziemskiego w K. dokonała zawiadomienia o popełnieniu samowoli budowlanej w postaci przebudowy/budowy drogi gminnej położonej w gminie Z., w miejscowości Z.-G. oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] biegnącej wzdłuż działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność skarżącej. Zawiadomieniem z dnia 6 listopada 2018 r. organ poinformował skarżącą, że stwierdził podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie złożonego przez nią zawiadomienia, uznając skargę za zasadną. Dopiero w dniu 21 stycznia 2019r. organ wszczął postępowanie w sprawie robót budowlanych na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości Z., gmina Z.. W dniu 12 lutego 2019 r. organ przeprowadził oględziny działki nr [...], w trakcie których dokonał ustalenia, iż wykonane zostało podebranie gruntu na działce drogowej nr [...], w wyniku czego powstała skarpa o wysokości 1,0 do 2,0 m od strony działki nr [...] (po podziale na działkach [...] i [...]). Dodatkowo wskazana skarpa nie została zabezpieczona wzdłuż działki skarżącej na długości 24 m. Ostatecznie organ stwierdził, że roboty budowlane (podebranie ziemi) było wykonane na długości około 21,0 m poza podporami betonowymi, czyli łącznie na długości 84,5 m. Podczas oględzin obecny na miejscu przedstawiciel Urzędu Gminy Z. oświadczył, że inwestorzy A. i G. K. wystąpili o wyrażenie zgody na wykonanie we własnym zakresie drogi dojazdowej do działki nr [...]. Urząd Gminy Z. wyraził zgodę, zastrzegając jednak szereg warunków, w tym warunek, że przed przystąpieniem do realizacji tej inwestycji inwestorzy powinni uzyskać rozstrzygnięcie właściwego organu architektoniczno-budowlanego, zgodnie z obowiązującym prawem budowlanym, umożliwiającym realizację inwestycji. Organ dokonał również ustalenia, że w związku z datą wszczęcia niniejszego postępowania do sprawy mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego sprzed 19 września 2020 r. Przez przeszło rok organ nie podjął właściwie żadnych czynności mających za przedmiot poczynienie w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych, zebranie materiałów stanowiących dowód w sprawie, zobowiązanie stron postępowania do podjęcia konkretnych działań, w tym zmierzających do wstrzymania nielegalnej inwestycji. Pomimo, że już na dzień 12 lutego 2019 r. było organowi wiadomym, że inwestorzy dokonali czynności bez wymaganych prawem pozwoleń. Organ nie podjął również żadnych czynności mających na celu zabezpieczenie nielegalnej budowy, w tym powstałej w jej wyniku skarpy zlokalizowanej w granicy działki skarżącej, tak aby szkoda się nie powiększała. Dopiero po upływie 13 miesięcy bezczynności organ wydał postanowienie z dnia 30 marca 2021 r.

Skarżąca w dniu 5 maja 2021 r., działając na podstawie art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego, wniosła do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. ponaglenie w niniejszej sprawie. W wyniku rozpoznaniu ponaglenia Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r. wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...]-ziemskiego w K. dopuścił się przewlekłości w załatwieniu przedmiotowej sprawy jednakże nie miało to charakteru rażącego naruszenia prawa oraz wyznaczył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego termin załatwienia sprawy do 3 miesięcy od dnia otrzymania kompletnych dokumentów żądanych postanowieniem z dnia 30 marca 2021 r. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2021 r. organ postanowił zmienić własne postanowienie nr [...] z dnia 30 marca 2021 r. w zakresie ustalenia nowego terminu wykonania obowiązku (przedłożenia dokumentów przez inwestora) tj. do dnia 31 marca 2022 r. Jedyną podstawą do ustalenia nowego terminu - dłuższego o kolejne 6 miesięcy był wniosek G. K. o wydłużenie terminu dostarczenia dokumentów.

W dalszej części uzasadnienia skarżąca stwierdziła, że od samego początku postępowanie prowadzone przez organ miało znamiona przewlekłości. Organ dopiero po upływie prawie 2 miesięcy zawiadomił skarżącą o istnieniu podstaw do wszczęcia postępowania, a samo postępowanie wszczął 21 stycznia 2019 r. czyli po kolejnych przeszło dwóch miesiącach. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 30 kwietnia 2020 r. wydanym do sygn. akt III SAB/Wr 118/20 "nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji dokonuje wstępnej oceny formalnej wniosku - jego kompletności (zaczyna działać, podejmuje w sprawie pierwszą czynność merytoryczną) po upływie ponad miesiąca od złożenia wniosku, a następną czynność podejmuje dopiero po upływie kolejnych ponad szesnastu miesięcy."

W konkluzji skarżąca wniosła o stwierdzenie, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...]-ziemskiego w K. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zobowiązanie organu do wydania w sprawie decyzji w terminie 2 miesięcy, a także przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim.

W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...]-ziemskiego w K. wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że po uznaniu skargi A. C. za zasadną wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych na działce nr [...] w Z. gm. Z.. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wezwaniu o przedłożenie dowodów, dokonaniu oględzin, wstrzymano inwestorom na podstawie art. 48 ustawy prawo budowlane wykonywanie robót budowlanych i nałożono obowiązek przedłożenia wymaganych przepisami dokumentów, w terminie do 1 października 2021 r. Czynności dokonywane w toku postępowania były konieczne i zmierzały do rozstrzygnięcia sprawy. Fakt przedłużenia terminu przedstawienia dokumentów koniecznych do legalizacyjnych uzasadniony był okolicznościami wskazanymi przez inwestorów we wniosku z dnia 11 października 2021 r. Podkreślenia wymaga, że w pierwszej kolejności organ ma obowiązek dążyć do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, co powoduje, że jednokrotne przedłużenie terminu określonego w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy prawo budowlane jest uzasadnione i nie świadczy o przewlekłości postępowania. Organ musi ważyć sprzeczne interesy stron, a zasada szybkości postępowania nie może przeważać nad jego celem. Wielokrotnie bowiem sąd administracyjny wskazywał organowi, iż mając na uwadze zasadę informowania stron i cel postępowania legalizacyjnego, winien umożliwiać stronom doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem poprzez m.in. przedłużanie, w uzasadnionych przypadkach, terminu do wykonania obowiązków. W chwili obecnej organ dokonuje czynności zgodnie z zasadami określonymi w art. 35 K.p.a. z uwzględnieniem art. 35 ust. 5 K.p.a., zgodnie z którym do terminów określonych w K.p.a. nie wlicza się terminów przewidzianych dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Po upływie terminu wyznaczonego do zapoznania się z aktami zostanie niezwłocznie wydana decyzja kończąca postępowanie, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Ponadto organ wskazuje, że opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy wynikało z przyczyn obiektywnie niezależnych od organu. Wskazać należy, że PINB prowadzi stale wzrastającą liczbę postępowań skargowych, administracyjnych, a także związanych z przyjęciem obiektów do użytkowania i dokonuje czynności kontrolne, przy niezwiększanej liczbie pracowników. W związku z tym, w pierwszej kolejności rozpatrywane są sprawy, w których występuje udokumentowany stan zagrożenia, a w niniejszym postępowaniu stan taki nie występował. Celem doprecyzowania organ wyjaśnia, że przykładowo w roku 2020 r. prowadził: 188 postępowań skargowych, 590 postępowań administracyjnych, 225 postępowań użytkowych, 3078 postępowań w sprawie zawiadomienia o zakończeniu budowy, 62 postępowań egzekucyjnych, 793 przeprowadzonych kontroli. Organ wydał w tym czasie 250 decyzje nadzorowe, 219 decyzje dotyczące użytkowania obiektów i 1120 postanowienia.

Organ wskazał, że od kilku lat sytuacja kadrowa jest bardzo trudna, bowiem dochodzi do dużej rotacji pracowników, w każdym roku z pracy odchodzą 1- 2 osoby, przy średnim stanie zatrudnienia 20-21 osób, w tym dyrektora i 3-4 pracowników obsługi. Wobec powyższego nie ma realnej możliwości takiej organizacji pracy, by nie zachodziły opóźnienia w załatwianiu spraw. Zatrudnienie kolejnych osób wymaga przeprowadzenia naboru, do którego zgłasza się coraz mniej chętnych, co często powoduje konieczność jego powtórzenia i wpływa na przedłużający się okres istniejących wakatów. Podkreślono, że postępowania administracyjne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego są w większości skomplikowane i wymagają specjalistycznej wiedzy, której nabycie wymaga co najmniej kilkunastu miesięcy pracy w PINB, zatem nowo zatrudniony pracownik potrzebuje czasu na szkolenie z zakresu zadań organu, obowiązujących przepisów i zapoznanie się z przydzielonymi aktami spraw. Z kwestiami kadrowymi wiąże się również okoliczność, iż w inspektoracie zatrudniane są w większości młode osoby, które zgodnie z zasadami prawa pracy korzystają z uprawnień związanych z rodzicielstwem (urlopy macierzyńskie, wychowawcze, opieki), co również powoduje konieczność przekazywania spraw, wydłużania terminów dokonywanych czynności i wpływa na kwestię dochowywania terminów. Dodatkowo wskazać należy, iż postępowanie administracyjne, którego dotyczy skarga na przewlekłość, przypadło na czas pandemii COVID-19, zatem zaistnienia nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności, wpływających niewątpliwie na organizacje pracy i działania inspektoratu. Szczególnie w pierwszym okresie pandemii, z powodu wprowadzenia ograniczeń w funkcjonowaniu przedszkoli i szkół, osoby zatrudnione w organie korzystały z przysługujących im zwolnień z tytułu opieki nad dziećmi do lat 8, co ponadprzeciętnie zwiększyło liczbę nieobecności w pracy i dezorganizowało jego działanie. Dokonywane były czynności, które miały przede wszystkim na celu zachowanie ciągłości pracy, by realizować najważniejsze zadania organów nadzoru budowlanego, w szczególności związane z zapewnieniem bezpieczeństwa obiektów, przyjęcia ich do użytkowania. W niniejszym przypadku opóźnienie w załatwieniu sprawy nie wynikało ze złej woli organu, lecz ze wskazanych wyżej problemów związanych z funkcjonowaniem inspektoratu, które powodują wydłużenie czasu rozpatrywania wszystkich spraw, a nie tylko sprawy skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako P.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na, między innymi, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd, uwzględniając taką skargę:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 §1 pkt 1-3 P.p.s.a.). Jednocześnie sąd stwierdza – co wynika z art. 149 § 1a, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłość, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 37 § 1 K.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W przedmiotowej sprawie skarżąca dopełniła powyższego wymogu, wnosząc w piśmie z dnia 5 maja 2021 r. ponaglenie do organu wyższego stopnia.

Wskazać również należy, że dopuszczalności rozpoznania sprawy ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania nie ogranicza okoliczność zakończenia postępowania. Decyzja nakazująca współwłaścicielom nieruchomości zlokalizowanej na terenie działki nr [...] w m. Z. , gm. Z. oraz inwestorom robót budowlanych zlokalizowanych na działce nr [...] w m. Z. , gm. Z. wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego – drogi wykonanej z kruszywa łamanego na długości ok. 71,9 m i szerokości ok. 3,5 m wraz z podporami betonowymi w kształcie litery "L" o wymiarach: wys. 1 m, szer. 0,5 m ułożonych na długości ok. 39,5 m, usytuowanych na nieruchomości w m. Z. , gm. Z. – działka nr ewid. [...], została wydana 4 maja 2022 r., a więc po wniesieniu skargi. Tym samym na dzień wnoszenia skargi postępowanie nie było zakończone.

Wobec powyższego zostały spełnione warunki formalne dopuszczalności skargi.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż wniesiona w tej sprawie skarga zarzuca jedną z postaci opieszałości wymienione w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., tj. przewlekłe prowadzenie postępowania. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12) wskazano, że nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu (od 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności" przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 K.p.a., względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 K.p.a. Pojęcie bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 149 P.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, "Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej", Warszawa 2014, s. 57). I tak stanowi definicja legalna bezczynności, wprowadzona do K.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 K.p.a. wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Natomiast pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. art. 37 § 1 K.p.a.; por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r., II OSK 349/18 oraz z dnia 1 lutego 2019 r., II OSK 2931/18 – CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2019, str. 91). Tak też stanowi definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do K.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.).

Kierując się powyższym, Sąd uznał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. dla powiatu krakowskiego-ziemskiego dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu opisanej wyżej sprawy.

Zgodnie z art. 12 K.p.a., wyrażającym zasadę szybkości postępowania, organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. W myśl art. 35 § 1-3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Wskazać również należy, że w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Powyższy obowiązek organu wynika z art. 36 § 1 i § 2 K.p.a.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że przedmiotem kontroli sądowej było postępowanie wszczęte przez Powiatowego Inspektora zawiadomieniem z 21 stycznia 2019 r. Okres poprzedzający wszczęcie tego postępowania, od daty złożenia przez skarżącą zawiadomienia o możliwej samowoli budowlanej (pismo z 3 września 2018 r.) nie stanowił części tego postępowania, prowadzonego z urzędu.

Po zawiadomieniu stron postępowania o jego wszczęciu, w dniu 12 lutego 2019 r. organ przeprowadził oględziny. Następna czynność podjęta została ponad rok później. Zawiadomieniem z dnia 5 maja 2020 r. organ wezwał współwłaścicieli nieruchomości zlokalizowanej na działce nr [...] a jednocześnie inwestorów robót budowlanych zlokalizowanych na działce nr [...] do złożenia pisemnych wyjaśnień. Następnie, po upływie 10 miesięcy, postanowieniem z dnia 30 marca 2021 r. organ wstrzymał prowadzenie robót budowalnych i zobowiązał do przedłożenia dokumentów w terminie do dnia 1 października 2021 r. Następnie, w dniu 6 lipca 2021 r. organ przeprowadził kontrolę robót budowlanych na działce nr [...] w Zelkowie, a w piśmie z 8 lipca 2021 r. zwrócił się ponownie do inwestorów, informując o niepodjęciu przesyłki zawierającej postanowienie o wstrzymaniu robót. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2021 r. organ postanowił zmienić własne postanowienie nr [...] z dnia 30 marca 2021 r. w zakresie ustalenia nowego terminu wykonania obowiązku (przedłożenia dokumentów przez inwestora) tj. do dnia 31 marca 2022 r. Podstawą do ustalenia nowego terminu, dłuższego o kolejne 6 miesięcy, był wniosek inwestora o wydłużenie terminu dostarczenia dokumentów, złożony już po upływie wcześniej wyznaczonego terminu.

Analiza akt sprawy wskazuje, że niewątpliwie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...]-ziemskiego w K. dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy. Wykazane powyżej przerwy w podejmowanych czynnościach wskazują na to, że postępowanie było prowadzone dłużej niż było to niezbędne do załatwienia przedmiotowej sprawy, która nie należała do skomplikowanych. Na przewlekłość postępowania wskazuje również sposób działania w sytuacji złożonego przez inwestorów wniosku o przedłużenie terminu przedłożenia wymaganych dokumentów w sytuacji, gdy inwestorzy nie uprawdopodobnili w żaden sposób, że jakiekolwiek czynności zmierzające do pozyskania dokumentów niezbędnych do legalizacji samowoli budowlanej zostały podjęte. Zauważyć należy również, że pandemia COVID-19 tylko częściowo mogła uniemożliwić organowi działania, w szczególności dopiero od marca 2020 r. Tymczasem postępowanie wszczęte zostało ponad rok wcześniej. Odnosząc się do argumentacji organu należy zauważyć, że kwestie ewentualnych problemów kadrowych, dużej ilości spraw, znacznego obciążenia pracowników oraz wielości napływających wniosków nie wyłączają możliwości stwierdzenia, iż organ dopuścił się przewlekłości. Stan przewlekłości jest bowiem sytuacją obiektywną i jest konsekwencją prowadzenia postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

W tej sytuacji Sąd stwierdził w punkcie I sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy. Oceniając charakter zaistniałej przewlekłości – jak tego wymaga art. 149 § 1a P.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że miała ona charakter rażącego naruszenia prawa. W języku polskim "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, według którego kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie bezczynności w postępowaniu przez organ do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 10 marca 2021 r., II OSK 1610/20, Lex nr 3190594). W okolicznościach kontrolowanej sprawy Sąd opieszałość przy podejmowaniu czynności procesowych miała, wedle elementarnych zasad doświadczenia życiowego, charakter rażący.

Skoro przewlekłość organu istniała w dacie złożenia skargi, ale ustała przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, należało uznać, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w części obejmującej zobowiązanie organu do dokonania czynności, o jakich mowa w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., i podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63). Z tych względów Sąd orzekł, jak w pkt II sentencji wyroku.

Sąd orzekł również o przyznaniu skarżącej sumy pieniężną w wysokości 1000 zł., na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie III sentencji wyroku. Przyznanie tej sumy jest dyskrecjonalną kompetencją sądu administracyjnego, który może, ale nie musi z niej skorzystać. Jest to kompetencja o charakterze fakultatywnym, i o jej zastosowaniu każdorazowo decyduje sąd rozpoznający sprawę (W. Piątek, "Wykonanie wyroku sądu administracyjnego", Warszawa 2017, s. 248, wyrok NSA z 27 lipca 2021 r. I OSK 476/21, Lex nr 3224002). Na wysokość kwoty wpływ miały okres przewlekłości i utrudnienia życiowe spowodowane brakiem załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania, na które składa się kwota uiszczonego wpisu (100 zł) orzeczono w punkcie IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.