Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 121/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, decyzją z dnia 26 listopada 2021 r. nr SKO-NP.-4115-576/21 utrzymało w mocy decyzję z dnia 27 sierpnia 2021 r. znak: [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy P odmawiającą przyznania S. S. (dalej jako: skarżący) świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką na matką H. S.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym.

Organ l instancji z uwagi na nie spełnienie warunków określonych w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką (ur.1927 r.), legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N z dnia 8 lipca 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe z ustaleniem, że niepełnosprawność istnieje od 94-go roku życia, przy czym orzeczony stopień datuje się od 15 czerwca 2021 r.

W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w tym przepisie bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r. sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części tej normy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Decyzją z dnia 26 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia powołując się na treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) organ odwoławczy zwrócił jednak uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., w którym TK uznał, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 r. życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 r. życia, przepis art. 17 ust. 1b ww. ustawy jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji Kolegium uznało, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.

W zakresie pozostałych kryteriów uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego podano, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, dziećmi i matką H. W tym samym budynku mieszka również brat skarżącego W., który prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Matka skarżącego jest wdową, ma 94 lata i w maju 2021 r. przeszła udar mózgu pod postacią afazji całkowitej, ośrodkowego niedowładu prawnego i ciężkiego niedowładu prawych kończyn. Choruje także na miażdżycę uogólnioną, trzepotanie przedsionków, niedomykalność zastawki mitralnej, trójdzielnej aortalnej, nadciśnienie tętnicze, głuchotę, przeszła uraz barku prawego z niedowładem prawej kończyny górnej z zachowaną funkcją chwytną dłoni. Obecny stan zdrowia matki skarżącego uniemożliwia jej samodzielne funkcjonowanie Wymaga ona całodobowej opieki, którą sprawuje skarżący. Do codziennych jego czynności należy: podstawowa higiena (mycie, wymiana pieluchomajtek), smarowanie maściami przeciwodleżynowymi, zmiana pozycji ciała, mierzenie ciśnienia, podawanie leków, przygotowanie posiłków, ubieranie, pranie, sprzątanie, załatwienie wizyt lekarskich, spraw urzędowych oraz wykonywanie specjalnych ćwiczeń. Skarżący oświadczył, że opiekuje się mamą od ok. 10 lat, jednak od 3 miesięcy stan zdrowia matki się pogorszył, w związku z tym skarżący nie może podjąć pracy zawodowej.

Kolegium nie kwestionowało, że matka skarżącego wymaga pomocy i skarżący tej pomocy jej udziela, jednak zdaniem organu odwoławczego zakres opieki udzielanej przez skarżącego matce, nie uniemożliwia mu podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym. Czynności takie jak: smarowanie maściami przeciwodleżynowymi, przygotowanie posiłków, ubieranie, pranie, sprzątanie, załatwienie wizyt lekarskich, spraw urzędowych, pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą - nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo. Czynności te nie są tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach - z reguły rano i wieczorem - a zatem trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia skarżącemu podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie, czy też pracy dorywczej.

Kolegium wskazało również, że oprócz skarżącego, zobowiązanymi do alimentacji matki jest także jego liczne rodzeństwo (trzy siostry i dwóch braci) w stosunku do których nie ma obiektywnych przeszkód, które świadczyłaby o niemożności wywiązania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego. Z oświadczenia skarżącego wynika, że siostra J. pracuje zawodowo, M. mieszka i pracuje w USA, a H. mieszka w S (ok. 400 km.); brat J. mieszka i pracuje w Niemczech, zaś W. (I. 74) co prawda mieszka ze skarżącym i matką jednak nie jest w stanie sprawować opieki nad mamą ze względów zdrowotnych.

Zdaniem organu odwoławczego w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie.

To, że osoba zobowiązana do opieki mieszka i pracuje w innej miejscowości (kraju), nie można być uznana za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Kategoria wykonywania pracy zawodowej, czy też odległość miejsca zamieszkania nie należy do przesłanek o charakterze obiektywnym ponieważ jest to wybór dokonywany przez osobę zobowiązaną do alimentacji.

Nadto organ podkreślił, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. Stąd też jeżeli dzieci, które z subiektywnych względów nie mogą sprawować osobistej opieki nad matką - realizować obowiązku alimentacyjnego w w/w sposób, to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowało jedno z nich np. skarżący, a koszty związane z opieką (jako ekwiwalent za rezygnację przez niego z zatrudnienia lub podjęcia zatrudnienia) pokrywane były przez pozostałe dzieci.

W ocenie Kolegium przyznanie skarżącemu świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa ale także z zasadami współżycia społecznego ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na skarżącym i jego rodzeństwie. W rezultacie odbywałoby się to kosztem rodzin, które rzeczywiście (z racji chociażby tego, że w rodzinie jest jedno dziecko i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji) muszą rezygnować z zatrudnienia po to aby zrealizować swój obowiązek alimentacyjny wobec rodziców. W przypadku skarżącego nie ma takiej konieczności.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje mu jako synowi niepełnosprawnej matki, na którym zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, bo nie podjął zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad moją matką.

Nadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 Konstytucji RP, art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zakresie odnoszącym się do przyjęcia za podstawę orzekania nieokreślonych przez prawo zasad współżycia społecznego, stanu faktycznego nie mającego znaczenia prawnego (stanu, do którego nie odnosi się żadna norma prawa materialnego mającego zatasowanie w niniejszej sprawie) i braku wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia tego, czy oprócz skarżącego, któreś z jego rodzeństwa może opiekować się matką i czy zachodzą jakiekolwiek okoliczności wyłączające przyznanie mu wnioskowanego zasiłku.

Dodatkowo zarzucił sprzeczność ustaleń z treścią materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w zakresie odnoszącym się do tego, że mimo konieczności opieki nad matką może podjąć zatrudnienie i że opiekę nad matką mogą sprawować inne jej dzieci, gdy tymczasem takie okoliczności nie występują.

Zdaniem skarżącego rodzeństwo, które mieszka w USA, Niemczech czy chociażby w S nie ma możliwości współuczestniczenia w sprawowaniu opieki nad chorą matką.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.

Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) – dalej ustawa, w którym szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Wskazany przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei w myśl art. 17 ust 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Podkreślić należy, że jakkolwiek ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to jednak z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Te określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt l OSK 2201/15).

Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. System świadczeń rodzinnych został bowiem tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy. Ustawodawca wymaga zatem, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim i ścisłym związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. (wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

Zdaniem Sądu za prawidłowe uznać należy stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób ocenę spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo przyjął także, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, tj. nie zaistniała przesłanka w postaci związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub nie podejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że skarżący w ramach sprawowanej opieki nad matką wykonywał takie czynności takie jak: mycie, wymiana pieluchomajtek, smarowanie maściami przeciwodleżynowymi, zmiana pozycji ciała, mierzenie ciśnienia, podawanie leków, przygotowanie posiłków, ubieranie, pranie, sprzątanie, załatwienie wizyt lekarskich, spraw urzędowych oraz wykonywanie specjalnych ćwiczeń.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy zasadnie ocenił, że czynności wykonywane przez skarżącego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką były w istocie czynnościami sprowadzającymi się do pomocy przy czynnościach codziennych, a opieka ta nie ma charakteru ciągłego. Tak świadczona pomoc nie wykracza bowiem poza standardowe obowiązki domowe, a zakres, rodzaj i charakter tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji rodzinnych jakie występują pomiędzy rodzicem, a dzieckiem. Zatem rodzaj i zakres tych czynności nie wyklucza jakiejkolwiek aktywności zarobkowej skarżącego. Podkreślić również należy, że razem ze skarżącym i jego niepełnosprawną matką mieszka żona skarżącego, która nie pracuje, dwoje dzieci i brat skarżącego. Osoby te, nawet gdyby nie sprawowały opieki nad matką skarżącego (do czego zresztą brat skarżącego jest zobowiązany) są obecne przy niepełnosprawnej i w każdej chwili mogą zareagować, pomóc, chociażby podać picie, jedzenie czy też przygotowane wcześniej lekarstwa.

Słusznie również Kolegium wskazało, że oprócz skarżącego zobowiązany alimentacyjnie w równym stopniu co skarżący są jeszcze trzy siostry: J., M., H. oraz dwóch braci J. i W. Skarżący oświadczył, że J. pracuje zawodowo, M., mieszka i pracuje w USA, H., mieszka w S (ok. 400 km.), J. mieszka i pracuje w Niemczech natomiast W. mieszka razem ze skarżącym i matką, jednak ze względów zdrowotnych nie jest w stanie opiekować się mamą. Skarżący nie wyjaśnił, dlaczego W. nie może współuczestniczyć w opiece nad matką, a do akt nie zostało dołączone żadne orzeczenie o jego niepełnosprawności. Tymczasem, zgodnie z art. 128 ustawy z dnia Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd w składzie orzekającym podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, że wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zakładzie karnym, przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości (kraju) niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad ojcem, jednak jej nie uniemożliwiają.

Świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 maja 1990 r., sygn. akt III CZP 21/90, stwierdził, że: "Obowiązek alimentacyjny należy do kategorii stosunków obligacyjnych, a ze względu na swe źródło należy do zobowiązań prawnorodzinnych. Polega on na czynnościach mających na celu zaspokojenie potrzeb osoby, która sama utrzymać się nie może, a więc na różnorakich świadczeniach. Obejmuje on dostarczanie środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania". Z kolei w doktrynie wskazuje się, że "w art. 128 k.r.o. ustawodawca określił również przedmiot świadczenia alimentacyjnego, który stanowią środki utrzymania, a w miarę potrzeby także środki wychowania osoby uprawnionej. W przepisie chodzi o świadczenie pieniężne" (G. Jędrejek, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019). Zatem niemożność sprawowania osobistej opieki przez dzieci osoby wymagającej opieki przez wzgląd na pracę, nie stanowi zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Obowiązek alimentacyjny nie jest bowiem związany z osobistą opieką (zob. także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1440/20).

Wobec powyższego niezasadne są zarzuty skarżącego, że organy bezpodstawnie wymagają od siostry, która mieszka w USA czy brata, który mieszka w Niemczach aby osobiście wykonywali czynności higieniczne przy matce, a następnie, jeszcze tego samego dnia wracali do USA czy Niemiec. Świadczenie alimentacyjne nie musi bowiem polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych.

W konsekwencji powyższego, nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie istniały obiektywne przeszkody w odniesieniu do rodzeństwa skarżącego w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych, choćby poprzez przekazanie stosownych kwot pieniężnych, będących wsparciem dla skarżącego z tytułu faktycznego wykonywania przez niego czynności opiekuńczych przy matce.

Na zakończenie należy jeszcze wskazać, że w aktach sprawy nie ma żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że skarżący przed 2021 r. pracował. Wcześniej był ubezpieczony w KRUS jako domownik. Natomiast bezsporne jest, że matka skarżącego ma znaczny stopień niepełnosprawności dopiero od dnia 15 czerwca 2021 r., zaś skarżący oświadczył, że opiekuje się mamą od ok. 10 lat. Do akt została dołączona również decyzja Wójta Gminy P, z dnia 7 października 2020 r., przyznająca skarżącemu zasiłek rodzinny dla dzieci, z treści której wynika, że roczny dochód rodziny za 2019 r. wynosił 0,00 zł.

Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że podobnie jak organy, również Sąd nie kwestionował złego stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności opiekowania się nią przez syna, jednak sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. , skargę oddalił jako bezzasadną.