Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 783/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.7, art.77, art.80, art.107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.136, art.137
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody z dnia 7 maja 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 maja 2015 r., znak [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania J. B. i M. B., Wojewoda Małopolski uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia 9 grudnia 2010 r., znak [...]- o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w B., obręb [...], odpowiadającej dawnym parcelom gruntowym oznaczonym numerami: [...],[...],[...] wywłaszczonym na cele budowy hotelu robotniczego w B. decyzją [...] z 29 marca 1972 r. oraz parceli gruntowej numer [...] i parceli budowlanej numer [...], gm. kat. B., przejętych na cele zagospodarowania terenu wokół hotelu robotniczego aktem notarialnym Rep. A nr [...] z 17 stycznia 1977 r., które weszły w skład działki ewidencyjnej oznaczonej numerem [...], obręb [...], gmina Miasto B., powiat B. i, województwo małopolskie (z działki tej w wyniku kolejnych podziałów geodezyjnych powstały działki nr nr: [...],[...],[...],[...]) - i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], gmina Miasto B., w granicach parcel gruntowych l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], parceli budowlanej l. kat. [...] i części parceli gruntowej l. kat. [...], b. gm. kat. B., na rzecz J. B., M. B. i J. P. oraz umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji w pozostałej części, tj. w zakresie dotyczącym nieruchomości oznaczonej jako część działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], gmina Miasto B., odpowiadającej części parceli gruntowej l. kat. [...]. W podstawie prawnej organ powołał art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 518) oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.

Orzekając w ten sposób Wojewoda Małopolski wskazał na następujące okoliczności.

W uzasadnieniu decyzji z 9 grudnia 2010 r. Starosta B. podał, że przedmiotowa nieruchomość została częściowo wywłaszczona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie (parcele gruntowe l. kat. [...], l. kat. [...]i l. kat. [...], b. gm. kat. B.) pod budowę hotelu robotniczego w B., zgodnie z decyzją Powiatowej Rady Narodowej w B. z 11 stycznia 1971 r. znak [...] zatwierdzającą plan ww. inwestycji, zaś w pozostałej części (parcela gruntowa l. kat. [...] oraz parcela budowlana l. kat. [...], b. gm. kat. B.) została ona nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z 17 stycznia 1977 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem pod zagospodarowanie terenu wokół hotelu robotniczego, zgodnie z decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Budowy Miast i Osiedli Wiejskich w T. z 8 grudnia 1975 r. zatwierdzającą plan realizacyjny tej inwestycji. Jak wykazało postępowanie wyjaśniające przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celami wskazanymi w ww. dokumentach stanowiących podstawę jej przejęcia przez Skarb Państwa, a zatem należało uznać, że nie stała się ona zbędna na cel jej wywłaszczenia i tym samym orzec o odmowie zwrotu tej nieruchomości. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, że wobec pozostawania przedmiotowej nieruchomości w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej jeszcze przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( pierwotnie prawo to zostało nabyte z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Huta im. T. S. w K., co potwierdzono w ostatecznej decyzji Wojewody T. z 6 września 1995 r., której pomimo podjętych starań nie wyeliminowano dotychczas z obrotu prawnego, zaś obecnie przysługuje Gminie B.), w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie również przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, statuujący negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Odwołanie od decyzji Starosty B. złożyli J. B. i M. B., wnosząc o jej uchylenie oraz orzeczenie o zwrocie zawnioskowanych do zwrotu nieruchomości , a także o rozważenie w świetle regulacji art. 35 § 1 - 5 k.p.a. trybu i sposobu działania organu pierwszej instancji prowadzącego sprawę od 15 lat. W odwołaniu podniesiono, że w czasie złożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości przez B. B. w 1995 r., a więc 17 lat od daty wywłaszczenia, na części przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano żadnego zagospodarowania, co potwierdzają protokół rozprawy przeprowadzonej w terenie 31 sierpnia 1995 r. oraz wyniki kolejnych rozpraw połączonych z oględzinami tej nieruchomości, jak również przedkładane przez wnioskodawców zdjęcia obrazujące jej stan 22 lata po wywłaszczeniu. Skarżący zarzucili też nierespektowanie oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2010 r., w którym stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania regulacja art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem nie wszystkie przesłanki określone w tym przepisie zostały spełnione. Ponadto w odwołaniu podniesiono, że do chwili obecnej wnioskodawcy nie obejmowali wnioskiem o zwrot nieruchomości terenu hotelu i jego bezpośredniego otoczenia. Przedmiot zwrotu był określony podczas dokonania pierwszego podziału geodezyjnego

Rozpatrując powyższe odwołanie Wojewoda decyzją z 31 maja 2011 r. znak [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, że kluczowym z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy elementem było ustalenie, czy w latach 1972-1982 na dawnych parcelach l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. B., a w latach 1977-1987 na dawnych parcelach l. kat. [...] oraz l. kat. [...] b. gm. kat. B., rzeczywiście były podejmowane działania związane z realizacją wskazanych celów ich wywłaszczenia, której to kwestii nie można było wówczas rozstrzygnąć ze względu na niewystarczający w ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zebrany dotychczas przez organ pierwszej instancji.

Wyrokiem z 28 października 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1284/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił powyższą decyzję zaskarżoną przez Gminę B., wskazując m.in. że wskutek kilkukrotnego rozpatrzenia sprawy materiał dowodowy jest obszerny i zakres sprawy wymagający ewentualnego ustalenia powinien zostać uzupełniony przez organ odwoławczy w ramach przeprowadzonego przez ten organ dodatkowego postępowania dowodowego i kompetencji przyznanej mu w 136 k.p.a. Wyrokiem z 24 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 487/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji zaznaczając, że uchylenie decyzji Starosty B. było nieuzasadnione. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeśli istnieje jeszcze konieczność dokładnego wyjaśnienia kwestii kiedy rozpoczęto i zakończono prace związane z realizacją celu wywłaszczenia, zwłaszcza zagospodarowanie terenu, takie dowody organ odwoławczy może przeprowadzić we własnym zakresie, w ramach uprawnień przyznanych art. 136 k.p.a., tym bardzie iż spis dokumentów wskazuje daty, np. boisko do koszykówki. W tym zakresie Wojewoda Małopolski nie dokonał oceny materiału dowodowego, choć wynika z niego, że nie cala nieruchomość została zajęta na cel wywłaszczenia. Co do innego zagospodarowania terenu wokół hotelu, niezbyt zadbanego, co też z akt wynika, niezbędnych ustaleń Wojewoda Małopolski może dokonać sam.

Po omówieniu przebiegu sprawy w powyższy sposób Wojewoda Małopolski wyjaśnił, że powodem umorzenia aktualnie postępowania przed organem pierwszej instancji w zakresie dotyczącym nieruchomości oznaczonej jako część działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], gmina Miasto B., odpowiadającej części parceli gruntowej l. kat. [...], b. gm. kat. B., był fakt określenia przez wnioskodawców (pisma B. B. z 27 lutego 1995 r. i z 21 czerwca 1999 r., oświadczenia ww. osoby złożone do protokołów z 31 sierpnia 1995 r. i z 18 października 1999 r., pismo S. B., J. B. i M. B. z 11 grudnia 2007 r.) przedmiotu swojego żądania poprzez wskazanie, iż domagają się oni zwrotu nieruchomości odpowiadającej dawnym parcelom gruntowym l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. l. kat. [...] oraz parceli budowlanej l. kat. [...], b. gm. kat. B., z wyjątkiem tych ich części, które zostały zabudowane bezpośrednio budynkiem hotelu. Powyższe potwierdza również przytoczony wcześniej fragment rozpatrywanego obecnie odwołania J. B. i M. B. od decyzji organu pierwszej instancji. Jak wynika m.in. ze zgromadzonej w niniejszej sprawie dokumentacji geodezyjno-prawnej w przypadku przedmiotowej nieruchomości budynkiem hotelu zabudowana jest znaczna część parceli l. kat. [...], b. gm. kat. B. (stanowiąca aktualnie część działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], gmina Miasto B.), zaś przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji Starosty B. była cala parcela l. kat. [...], b. gm. kat. B., w związku z czym w tej też części postępowanie przed organem pierwszej instancji było bezprzedmiotowe wobec jego prowadzenia bez złożonego w tym zakresie wniosku i jako takie podlegało obecnie umorzeniu w stosownej części.

Wojewoda Małopolski zacytował następnie przepisy art 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 – 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zaznaczył, że nie może ograniczyć się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, lecz musi uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania. W związku z powyższym, na gruncie niniejszej sprawy, koniecznym jest zwrócenie uwagi na wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, w którym stwierdzono, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W świetle powyższego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości konieczne jest precyzyjne ustalenie celu stanowiącego podstawę wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, a następnie zebranie materiału dowodowego, potwierdzającego lub negującego występowanie wymienionych wyżej przesłanek zbędności z uwzględnieniem jednak skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego na sposób wykładni przesłanek zbędności nieruchomości, o której mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Ustalenie celu wywłaszczenia następuje co do zasady poprzez przywołanie odpowiednich zapisów z decyzji wywłaszczeniowej lub umowy sprzedaży, jednakże w sytuacji gdy cel ten w takich dokumentach został określony bardzo ogólnie koniecznym jest jego doprecyzowanie z uwzględnieniem dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia której nastąpiło wywłaszczenie, powstałej przed odjęciem prawa własności poprzedniemu właścicielowi (lub współwłaścicielom) nieruchomości.

Jak ustalono przejęcie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w dwóch etapach. Mianowicie, część tej nieruchomości składająca się z dawnych parcel gruntowych l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. B., została wywłaszczona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. pod budowę hotelu robotniczego w B. - zgodnie z decyzją Powiatowej Rady Narodowej w B. z 11 stycznia 1971 r., znak [...], zatwierdzającą plan ww. inwestycji. Natomiast pozostała jej część (parcela gruntowa l. kat. [...] oraz parcela budowlana l. kat. [...], b. gm. kat. B.), została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży, zawartą w formie aktu notarialnego dnia 17 stycznia 1977 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem pod zagospodarowanie terenu wokół hotelu robotniczego zgodnie z decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Budowy Miast i Osiedli Wiejskich w T. z 8 grudnia 1975 r. zatwierdzająca plan realizacyjny tej inwestycji.

Nieruchomość stanowiła poprzednio przedmiot współwłasności M. P. i B. B. Z wnioskiem o zwrot wystąpili obecnie spadkobiercy wymienionych poprzednich współwłaścicielek przedmiotowej nieruchomości, tj. J. B., M. B. i J. P., co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zostały spełnione dwie podstawowe przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji geodezyjno-prawnej wynika, że parcele gruntowe l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. 360/4 oraz parcela budowlana l. kat. [...] b. gm. kat. B. odpowiadają obecnie części działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], gmina Miasto B., stanowiącej własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym Gminy B., która nabyła to prawo wraz z własnością znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości budynków, budowli i urządzeń, na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z 18 sierpnia 2009 r., od spółki A [...] S.A., która to spółka jest następcą prawnym Huty im. T. S. w K. - przedsiębiorstwa państwowego, które zostało uwłaszczone w omawianym zakresie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., co potwierdzono w ostatecznej decyzji Wojewody T. z dnia 6 września 1995 r., znak [...] .Pomimo podjętych starań decyzja ta nie została dotychczas wyeliminowana z obrotu prawnego, bowiem prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z 12 marca 2001 r., sygn. akt I C 148/00 oddalono powództwo Skarbu Państwa - Starosty B. w B.i przeciwko Hucie im. T. S. S.A. w K. o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego m.in. nieruchomości zawnioskowanej obecnie do zwrotu. Ponadto, prawomocnym wyrokiem z 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 1697/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta z 9 maja 2002 r., znak [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z 28 stycznia 2002 r,. znak [...], o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody T. z 6 września 1995 r. znak [...].

Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości dopiero 29 maja 1998 r., a zatem w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3. nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie mniejszej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, co potwierdzono w wydanym w niniejszej sprawie, prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z 31 października 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 610/08 oraz oddającym skargę kasacyjną od tego orzeczenia wyroku NSA w Warszawie z 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 111/09. Na związanie powyższą oceną prawną zwrócono również uwagę w wyrokach WSA w Krakowie z 24 września 2013 r., sygn. akt 1284/11, i oddalającym skargę kasacyjną wniesioną od tego orzeczenia wyroku NSA w Warszawie z 24 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 487/12. W ostatnim z tych orzeczeń wskazano ponadto, że obecnie użytkownikiem wieczystym jest Gmina B., zatem podmiot publiczny - jednostka samorządu terytorialnego, która z zasady może być inaczej traktowana aniżeli osoba trzecia, o której mowa w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego gmin wchodzą w gminny zasób nieruchomości, co w przypadku nieruchomości wywłaszczonych, które okazały się być zbędne na cel wywłaszczenia nie powinno stanowić przeszkody zwrotu, gdyż w istocie znajdują się w publicznym zasobie nieruchomości. Jednocześnie jednak należy wskazać, iż w powołanym wcześniej wyroku NSA w Warszawie z 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 111/09 zauważono m.in., iż: wytyczna zawarta w wyroku Sądu pierwszej instancji nakazująca organowi administracji dążenie do zniesienia ustanowionego prawa jest o tyle trudna do realizacji, że działania takie zostały już podjęte i jak wskazano w skardze kasacyjnej w sprawie tej zapadł wyrok Sądu Okręgowego w T.. Niemniej zarówno w wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt l OSK 111/09, jak i z 24 dnia lipca 2013 r., sygn. akt l OSK 487/12, podano, iż dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy konieczne jest przede wszystkim ustalenie czy zachodzą wskazane w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jak wskazano na wstępie niniejszej decyzji, w drugim z powołanych orzeczeń NSA w Warszawie podzielił ocenę prawną wyrażoną w wyroku WSA w Krakowie z 24 września 2013 r., sygn. akt 1284/11, iż postępowanie wyjaśniające w tym zakresie z uwagi na wystarczającą obszerność zgromadzonego już dotychczas materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie może być przeprowadzone przez organ odwoławczy przy uwzględnieniu w razie potrzeby regulacji art. 136 k.p.a., pozwalającej temu organowi na uzupełnienie materiału dowodowego samodzielnie, bądź zlecenie dokonania czynności z tym związanych organowi pierwszej instancji.

Wojewoda Małopolski ustalił dalej, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod lokalizację budynku hotelu (część parceli l. kat. [...]) oraz w pozostałej części pod realizację infrastruktury tego obiektu w postaci: dróg dojazdowych (w tym tzw. dojazdu gospodarczego od strony potoku B.) trawników, chodników, zieleni niskiej (krzewów ozdobnych) i wysokiej (od strony potoku B.), jak również stacji trafo (częściowo na terenie części parceli l. kat. [...], a częściowo na parceli l. kat. [...]). Jak podał, materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji uzupełnił o kolejne dowody, m.in. zdjęcia lotnicze, protokół odbioru technicznego stacji transformatorowej dla hotelu pracowniczego oraz ekspertyzę techniczną. Z materiałów tych wynikało, że w roku 1973 na części nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, tj. na terenie części parceli l. kat. [...]. trwały już prace związane z budową budynku hotelu, natomiast pozostała część przedmiotowej nieruchomości, nie nosiła oznak realizacji celu wywłaszczenia (znajdowały się na nim zabudowania należące do poprzednich współwłaścicieli oraz tereny zielone). Ekspertyza techniczna zawierała informację, że budynek hotelu został wzniesiony ok. 1974 r. Zdjęcia dołączone do ekspertyzy oraz pozyskane zdjęcia lotnicze pozwalają stwierdzić, że oprócz hotelu i podjazdu do niego zagospodarowano teren zielony z wysokimi drzewami oraz nasadzeniami krzewów ozdobnych, wykonano też budynek stacji trato oraz wiatę śmietnikową.

Ponadto, mając na uwadze wnioski dowodowe złożone przez przedstawicieli Gminy B., zlecono organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, tj. przesłuchanie świadków wskazanych przez strony. Starostwo Powiatowe w B. przekazało dokumenty zgromadzone tego postępowania, m. in. protokoły przesłuchań świadków: T. G., i M. G., M. J. C., A. M., i H. B. i S. K.

Pismem z 17 października 2014 r. M. B., nawiązując do przesłuchań świadków złożył zastrzeżenia do przeprowadzenia tych dowodów. Podniósł, że jako materiału poglądowego okazywanego świadkom używano mapy sytuacyjno- wysokościowej o formalnie nieokreślonym stanie, na której zobrazowana była sytuacja powstała po 2000 r. w wyniku samowoli budowlanej. Kolejne zastrzeżenie do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków dotyczyło nieprzedstawienia świadkom faktów znanych organowi z urzędu, tj. mapy sytuacyjno-wysokościowej z 14 lutego 1995 r., protokołów rozpraw połączonych z oględzinami przedmiotowej nieruchomości z 31 sierpnia 1995 r. i z 18 października 1998 r. oraz protokołu oględzin przedmiotowej nieruchomości dokonanych przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B. 18 sierpnia 2000 r.

Pismem z 4 listopada 2014 r. znak Wójt Gminy B. wniósł o przeprowadzenie nowych dowodów z zeznań świadków: S. D. i B. S., na okoliczność kiedy i na jakie cele była wykorzystywana wywłaszczona nieruchomość, prosząc o przeprowadzenie tych dowodów bezpośrednio przed tut. organem. Ponadto przy piśmie przedłożono do akt sprawy kserokopię fotografii obrazującej hotel F. z lat siedemdziesiątych (wyglądające jak powiększona kopia jednego ze zdjęć zamieszczonych w powołanej wcześniej ekspertyzie technicznej z 1984 r.) oraz wydruki wykonanych 24 września 2014 r. fotografii terenów utwardzonych, na których posadowione były ławki przy boisku sportowym obok hotelu. Wymienieni we wniosku świadkowie zostali przesłuchani.

W ocenie Wojewody Małopolskiego przeprowadzone dowody te korespondują ze sobą a w znacznym zakresie wręcz uzupełniają, pozwalając na uznanie, iż przedmiotowa nieruchomości została w omawianym zakresie - tj. dotyczącym nieruchomości oznaczonej aktualnie jako części działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], gmina Miasto B., w granicach dawnych parcel gruntowych l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. l. kat. [...]i części l. kat. [...] oraz parceli budowlanej l. kat. [...], b. gm. kat. B. - wykorzystana na cel jej wywłaszczenia. Z pozyskanych dowodów, w tym z oględzin przedmiotowej nieruchomości, na które powołano się w odwołaniu, istniejące w dacie wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości zabudowania należące do poprzednich jej współwłaścicieli zostały po wywłaszczeniu rozebrane, a przynależący do tego gospodarstwa sad został zlikwidowany. Następnie wykonano na jej terenie infrastrukturę niezbędną do funkcjonowania hotelu robotniczego w B., tj. drogę dojazdową, chodniki, parkingi, oświetlenie uliczne, stację trafo, wiatą śmietnikową oraz zagospodarowano otoczenie wokół tego obiektu poprzez urządzenie terenu rekreacyjnego służącego mieszkańcom i pracownikom hotelu w postaci trawnika z nasadzeniami zieleni niskiej i wysokiej, który w części zlokalizowanej pomiędzy ulicami. L. i G. w B. oraz budynkiem hotelu pozostawał ogrodzony w początkowym okresie funkcjonowania hotelu , tj. co najmniej do 1984 r. Odmiennym zeznaniom przesłuchanego w charakterze świadka M. J. C. przeczą nie tylko zeznania osób, które przebywały w tym okresie w przedmiotowym hotelu, w związku z zamieszkiwaniem w nim ( S. D.) lub zatrudnieniem na stanowisku kierowniczym (B. S.), ale również dokumentacja fotograficzna. Co więcej, nawet w sytuacji adaptacji stanu istniejącego dla osiągnięcia celu wywłaszczenia nie można mówić o zbędności nieruchomości na ten cel. Jeżeli na nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu na tereny zielone znajduje się już teren zielony spełniający wymogi przewidziane w planie inwestycji, to w istocie realizacja celu wywłaszczenia następuje z momentem przeniesienia własności nieruchomości.

Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, nie podlegają zwrotowi nieruchomości wywłaszczone przed 27 maja 1990 r., na których w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co w świetle wcześniejszych uwag ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Dokonując zatem w świetle powyższych ustaleń oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości na cele jej wywłaszczenia należy stwierdzić, że została ona zagospodarowana zgodnie z tymi celami, tj. w przypadku parcel: l. kat. [...], l. kat. [...] i części l. kat. [...], b. gm. kat. B. - pod budowę hotelu robotniczego w B. wraz niezbędną do jego funkcjonowania infrastrukturą (drogami dojazdową i gospodarcza, stacją trafo, wiatą śmietnikową oraz terenami zielonymi), zaś w przypadku parcel l.kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. B. - pod zagospodarowanie otoczenia ww. obiektu w postaci terenu rekreacyjnego i zieleni. Niezrealizowanie celu wywłaszczenia oznacza sytuację, gdy planowanych prac nie podjęto w ogóle lub odstąpiono od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona, tj. w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym. Jak natomiast wykazano w przedmiotowej sprawie, na przedmiotowej nieruchomości zostały wykonane prace związane tak z budową budynku hotelu (czego strony odwołujące się nie kwestionują ograniczając złożony wniosek o zwrot do części nieruchomości niewykorzystanej pod budynek hotelu), wykonaniem jego infrastruktury (drogi dojazdowe, parking, oświetlenie, stacja trafo, wiata śmietnikowa), jak i z zagospodarowaniem terenu otoczenia hotelu, tj. tereny rekreacyjne stanowiące częściowo trawniki (początkowo ogrodzone) oraz urządzona zieleń wysoką i niską, które były pielęgnowane przez pracowników hotelu oraz jego mieszkańców będących pracownikami huty. Z kolei okoliczność, iż w latach 90-tych, czy już po złożeniu wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości w 1995 r., podejmowane były kolejne działania związane z zagospodarowaniem tej nieruchomości (z których część stanowiła samowole budowlaną), czy też fakt, iż sam hotel obecnie już nie funkcjonuje, wobec wcześniejszego jak ustalono osiągnięcia celu, na który wywłaszczono przedmiotową nieruchomość, nie świadczy o jej zbędności na ten cel.

Odnosząc się do podniesionej przez skarżących kwestii trybu i sposobu działania Starosty B. prowadzącego postępowanie w przedmiotowej sprawie od 15 lat Wojewoda Małopolski wskazał, iż na obecnym etapie tego postępowania nie mógł uwzględnić omawianego zarzutu, gdyż strony postępowania uprawnione były do skorzystania na bieżąco w toku postępowania z przysługujących im środków przeciwdziałania tzw. bezczynności organu, uregulowanych w art. 37 k.p.a., czego jednak nie uczyniły.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się M. B., wniósł w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której domagał się uchylenia decyzji Wojewody Małopolskiego MK z dnia 7 maja 2015 r., znak [...], w części odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a także zasądzenia zawrotu kosztów postępowania.

Zarzucając naruszenie art. 76, art. 77 ust. 1-3 oraz art. 78 k.p.a. skarżący podnosił, że w toku prowadzonego postępowania pomimo jego wniosków nie uwzględniono dokumentów urzędowych, obrazujących stan faktyczny nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Organ administracji nie uznał za stosowne wezwać do uczestnictwa w rozprawach świadków, którzy uczestniczyli w wizjach lokalnych w terenie i podpisali protokoły z tych wizji obrazujące stan faktyczny nieruchomości. Skarżący wnioskował o przesłuchanie tych świadków. Świadkom przedstawiano w trakcie przesłuchań mapę niewiadomego pochodzenia, bez pieczątek, klauzul nadających im cechy dokumentu, co nie pozwalało określić ani kto je sporządził ani kiedy zostały wykonane. Obrazowana na nich sytuacja przedstawiała stan po próbie zagospodarowania fragmentu przedmiotowej nieruchomości w drodze samowoli budowlanej z naniesionymi obiektami wykonanymi w ramach tejże samowoli po 2000 roku. O taki stan pytani byli świadkowie i widząc go na mapie z łatwością opisywali, umiejscawiając w czasie zobrazowane fragmenty, podawali jednak stan z różnych lat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2015r., poz. 133), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 200 2r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty podnoszone w skardze są bezzasadne, zaś decyzja Wojewody M. z dnia 7 maja 2015 r., znak [...] odpowiada prawu.

Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2015 r., poz. 985 ze zm., dalej oznaczona jako u.g.n.), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W myśl art. 137 ust. 1 pkt 1-2 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Dokonując wykładni art. 137 ust. 1 u.g.n. trzeba uwzględnić dotyczące tej regulacji wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. z 2014r., poz. 376) orzekł, że art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, wsteczne działanie art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w obecnym brzmieniu wobec nieruchomości wywłaszczonych przed 27 maja 1990 r. i skomunalizowanych nie jest konstytucyjnie usprawiedliwione, a skoro ingeruje w konstytucyjnie chroniony zakres samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, stanowi wyraźne naruszenie art. 2 Konstytucji. Z wyroku tego wynika, że nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2003 r. Trybunał nie stwierdził w takiej sytuacji naruszenia art. 2 Konstytucji ani konieczności ochrony zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 1 Konstytucji).

W uzupełnieniu należy dodać, że wskazana w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego data 27 maja 1990 r. dotyczy momentu nabycia z mocy prawa własności dotychczasowego mienia komunalnego przez gminy, co nastąpiło na podstawie art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Brak jednak przeszkód, aby orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego uwzględniać jako element wykładni art. 137 ust.1 u.g.n. w odniesieniu do nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa. Rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego jest zbieżne z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych. Orzecznictwo to wskazuje m. in., że ocena zbędności nieruchomości poprzez pryzmat terminów uregulowanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie powinna odnosić się do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2876/12, Lex Omega nr 1493700). Nie da się pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego sytuacji, gdy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot, ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany ale po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. terminów, powodowałoby konieczność wydania decyzji o zwrocie, mimo że nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia już wiele lat (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 listopada 2013r., sygn. akt IV SA/Po 780/13, Lex Omega nr 1402493). Terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. znajdują zastosowanie wówczas, gdy odpowiednio: nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r., bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia przed dniem 22 września 2004 r. Jeżeli natomiast rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1998 r., albo cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r., to w takim przypadku terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie mają zastosowania, ponieważ jako normy materialnoprawne, nie mogą kształtować skutków prawnych stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie przepisu określającego te terminy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2013r., sygn. akt I OSK 2205/11, Lex Omega nr 1448294).

Uznając powyższe stanowiska za trafne Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela dodatkowo poglądy orzecznictwa, zgodnie z którymi sformułowanie "pomimo upływu", o którym mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n., nie oznacza obowiązku ustalenia czy rozpoczęcie prac lub realizacja celu nastąpiły w terminie odpowiednio 7 lub 10 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. Ta regulacja oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Określone w punktach 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Użyte w przepisie sformułowanie "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem wyżej wymienionych terminów roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie będzie mogło zostać zaspokojone. Sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ. Normę tą należałoby odczytać w ten sposób, że organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić czy upłynęły już owe terminy. W razie dokonania pozytywnego ustalenia winien wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie - o odmowie zwrotu (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., Lex Omega nr 953288). Za nie do przyjęcia uznaje się stanowisko, że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został co prawda, zrealizowany, ale po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. terminów (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z dnia 13 października 2010r., sygn. akt II SA/Kr 850/10, Lex Omega nr 753665; z dnia 11 sierpnia 2010r., sygn. akt II SA/Kr 556/10, Lex Omega nr 737774; z dnia 17 maja 2010r., sygn. akt II SA/Kr 339/10, Lex Omega 665418; z dnia 23 stycznia 2009r., sygn. akt II SA/Kr 1118/08, Lex Omega nr 477381 oraz z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 271/08, Lex Omega nr 563126).

Należy zaznaczyć, że w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości konieczne są do ustalenia dwie przesłanki - cel wywłaszczenia i zbędność nieruchomości na ten cel. Z przepisu tego wynika założenie, że cel wywłaszczenia określa decyzja o wywłaszczeniu i generalnie z aktu tego rzeczywiście cel ten wynika. Jednak o ile decyzja o wywłaszczeniu tego nie czyni cel ustala się na podstawie innych dowodów, aktów, czynności itd. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2014r., sygn. akt I OSK 622/13, Lex Omega nr 1658419). Podobne ustalenia należy czynić w przypadku, gdy wywłaszczenia do którego dochodziło poprzez zwarcie umów cywilnoprawnych na określony cel publiczny.

Nadto obowiązkiem organów administracji publicznej jest ustalenie, czy nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania co do zbędności na cel wywłaszczenia, wskazanych w art. 229 u.g.n. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 979/11, Lex Omega nr 1218906). Zgodnie z tym przepisem roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W niniejszej sprawie – kilkakrotnie poddanej już kontroli sądowoadministracyjnej – kwestia tej negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości została już prawomocnie przesądzona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalając wyrokiem z dnia 31 października 2008r. (sygn. akt II SA/Kr 610/08) skargę S. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 5 maja 2008 r. nr [...] wskazał, że w przedmiotowej sprawie przesłanki z art. 229 u.g.n. nie wystąpiły łącznie, co wyklucza zastosowanie tego przepisu. Pogląd ten zaakceptował następnie Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 111/09).

Rzeczą organów administracji było zatem ustalenie, na jaki dokładnie cel miała być przeznaczona sporna nieruchomość oraz czy ten cel został zrealizowany. Ustalenia należało poczynić zgodnie z przepisami k.p.a., dotyczącymi postępowania wyjaśniającego. W szczególności należało uczynić zadość art. 7 k.p.a., stosownie do którego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne -wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a. , rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., l SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131).

Działając zgodnie z wymogami wynikającymi z powyższych przepisów organy administracji publicznej ustaliły, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w dwóch etapach. Parcele gruntowe l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. B. wywłaszczono decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 29 marca 1972r., znak [...]. Pozostałą część nieruchomości nabyto rzecz Skarbu Państwa notarialną umową sprzedaży z dnia 17 stycznia 1977 r., zawartą na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) Dla ustalenia w precyzyjny sposób celu, na który przejęto nieruchomość organ pierwszej instancji pozyskał szereg dokumentów, m. in. odpis decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w B. z dnia 11 stycznia 1971 r., znak: [...] zatwierdzającej plan realizacyjny zagospodarowania Hotelu Robotniczego PBHiL w B. - która powołana została w decyzji o wywłaszczeniu z dnia 29 marca 1972 r., decyzję Wojewódzkiej Dyrekcji Budowy Miast i Osiedli Wiejskich w T. z dnia 8 grudnia 1975 r., znak [...], w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego zagospodarowania Hotelu Robotniczego w B. - która została powołana przy akcie notarialnym z dnia 17 stycznia 1977r., dokumentację techniczną sporządzoną przez Krakowskie Biuro Projektowo Badawcze Budownictwa Ogólnego dotycząca projektu szczegółowego planu zagospodarowania terenu z sierpnia 1975 r., dokumentację techniczną sporządzoną przez Krakowskie Biuro Projektowo Badawcze Budownictwa Ogólnego dotycząca projektu technicznego budynku hotelowego z marca 1971 r., szczegółowy plan zagospodarowania w skali 1 : 500 sporządzony przez Krakowskie Biuro Projektowo Badawcze Budownictwa Ogólnego terenu hotelu z listopada 1970 r. oraz szczegółowy plan zagospodarowania terenu wokół hotelu z 1975 r., w skali 1 : 500, sporządzony przez K. Biuro Projektowo Badawcze Budownictwa Ogólnego. Pomimo podejmowanych prób organ pierwszej instancji nie zdołał pozyskać załączników graficznych do decyzji Powiatowej Rady Narodowej w B. z 11 stycznia 1971 r. zatwierdzającej plan realizacyjny hotelu robotniczego w B. oraz decyzji Wojewódzkiej Dyrekcji Budowy Miast i Osiedli Wiejskich w T. z 8 grudnia 1975 r. zatwierdzającej plan realizacyjny zagospodarowania terenu wokół hotelu robotniczego.

Organ odwoławczy uzupełnił we własnym zakresie tak zgromadzony materiał dowodowy. Pozyskał m. in. zdjęcia lotnicze przedstawiających stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w datach: 17 września 1963 r., 5 października 1973 r., 8 lipca 1987 r., 22 sierpnia 1997 r., 7 września 2003 r., 25 maja 2009 r. i 21 października 2012 r., protokół odbioru technicznego stacji transformatorowej dla hotelu pracowniczego Huty im. L. w B. przy ul. D. z dnia 3 czerwca 1975 r., ekspertyzę techniczną nr [...] z dnia 16 listopada 1984 r., znak [...], w sprawie stanu technicznego konstrukcji nośnej obiektu hotelu robotniczego przy ul. G[...] w B., w którym to opracowaniu znajduje się zdjęcie przedstawiające budynek hotelu oraz podjazd od strony ul. G., w tym cześć terenu pomiędzy budynkiem hotelu a ul. L.

Wojewoda Małopolski dysponował zatem obszernym materiałem dowodowym składającym się nie tylko z zeznań świadków, który pozwalał mu na jednoznaczne ustalenia co do celu, na jaki nastąpiło odjęcie własności nieruchomości, a także faktów dotyczących realizacji tego celu.

Organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że z wymienionych wyżej dokumentów, zwłaszcza ze szczegółowych planów zagospodarowania pochodzących z lat 1970 i 1975 wynika, iż przedmiotowa nieruchomość objęta pierwotnie w całości wnioskiem o zwrot przeznaczona była pod lokalizację budynku hotelu (część parceli l. kat. [...]) oraz - w pozostałej części - pod realizację infrastruktury tego obiektu w postaci: dróg dojazdowych (w tym tzw. dojazdu gospodarczego od strony potoku B.) trawników, chodników, zieleni niskiej (krzewów ozdobnych) i wysokiej (od strony potoku B.), jak również stacji trafo (częściowo na terenie części parceli l. kat. [...], a częściowo na parceli l. kat. [...]). Część dokumentów, na których organ administracji publicznej opierał swoje ustalenia została wytworzona co prawda dopiero po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu, zatem samodzielnie nie pozwalałyby one na prawidłowe ustalenie celu wywłaszczenia. Niemniej jednak stanowiły one dowody uzupełniające, które potwierdzały to, co wynikało z pozostałej części zgromadzonego w sprawie materiału.

Wojewoda Małopolski poczynił również wnikliwe ustalenia w zakresie tego, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Należy przy tym przypomnieć, że z uwagi na powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego straciła na znaczeniu kwestia precyzyjnego ustalenia dat rozpoczęcia i zakończenia realizacji inwestycji. Stąd też część ustaleń, czynionych przez organ pierwszej instancji jeszcze przed wydaniem wskazanego orzeczenia Trybunału przestała być w sprawie istotna.

Organ odwoławczy słusznie przyjął na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że w roku 1973 na części nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, tj. na terenie części parceli l. kat. [...]. trwały już prace związane z budową budynku hotelu, natomiast pozostała część przedmiotowej nieruchomości, czyli parcele l. kat. [...], l. kat. [...]i część parceli l. kat. [...] (od strony potoku B.), jak również l. kat. [...]i l. kat. [...] nie nosiły oznak realizacji celu wywłaszczenia (znajdowały się na nim zabudowania należące do poprzednich współwłaścicieli oraz tereny zielone). Z treści ekspertyzy technicznej z 16 listopada 1984 r. wynika m.in., iż budynek hotelu został wzniesiony ok. 1974 r. Jak zwrócił uwagę organ, na zdjęciach znajdujących się w tym opracowaniu widoczny jest istniejący już budynek hotelu (część parceli I. kat. [...]) wraz z infrastrukturą w postaci dojazdem od strony ulicy G[...] z zatoczką do zatrzymywania się przy wejściu do hotelu (podjazdem), chodnikiem oraz na terenie parceli l. kat. [...] zielenią w postaci trawnika, betonowymi schodami prowadzącymi od hotelu w stronę tego trawnika, pomiędzy którymi widoczna jest bramka (wykonana najprawdopodobniej z metalu) zamontowana w ciągu ogrodzenia. Pomiędzy ulicą G[...] a przedmiotową nieruchomością widoczne są również nasadzenia krzewów ozdobnych wzdłuż ww. ogrodzenia oraz chodnika o charakterystycznym układzie tworzącym "zakole" wzdłuż ul. G[...]. Z kolei na terenie parceli l. kat. [...] (od strony potoku B[...]) widoczna jest zieleń wysoka. Nadto powyższy sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości potwierdza zdjęcie lotnicze pochodzące z 1987 r., na którym pomimo że w zakresie parceli l. kat. [...] i części l. kat. [...] jest ono częściowo zaciemnione widoczny jest budynek hotelu wraz z podjazdem i zatoczką oraz charakterystyczny układ terenu zielonego pomiędzy hotelem, istniejąca już w tym czasie ul. G[...] i obecną ul. L[...], zaś istniejące m.in. na części parceli l. kat. [...] (tj. pomiędzy budynkiem hotelu, ul. G[...] a parcelą l. kat. [...]) zabudowania zostały już rozebrane, a ponadto na terenie parcel l. kat. [...], l. kat. [...] i części l. kat. [...] (od strony potoku B[...]) jest widoczna droga gospodarcza, teren zielony z wysokimi drzewami oraz nasadzeniami krzewów ozdobnych, jak również budynek stacji trato oraz wiata śmietnikowa.

Dodatkowo organ odwoławczy pozyskał dowody z przesłuchania świadków – T. G., i M. G., M. J. C., A. M., H. B., S. K., S. D. i B. S. Dowody te zostały skonfrontowane ze zgromadzonymi wcześniej dokumentami. Organ drugiej instancji przyjął większość z nich za podstawę czynionych ustaleń . Szczegółowo również omówił przyczyny, dla których odmówił przymiotu wiarygodności zeznaniom M. C.

Stan faktyczny sprawy Wojewoda Małopolski ustalił na podstawie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego. Ocenił każdy dowód odrębnie, a następnie poddał ocenie całość materiałów sprawy. Dokonana ocena materiału dowodowego odpowiada logice i doświadczeniu życiowemu, a zatem zgodna jest z wymogami art. 80 k.p.a.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że przedmiotowa nieruchomość w spornym zakresie (w granicach dawnych parcel gruntowych l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. l. kat. [...] i części l. kat. [...] oraz parceli budowlanej l. kat. [...], b. gm. kat. B.) została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Istniejące w dacie wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości zabudowania należące do poprzednich jej współwłaścicieli zostały po wywłaszczeniu rozebrane, a przynależący do tego gospodarstwa sad został zlikwidowany. W późniejszym czasie wykonano na tym terenie infrastrukturę niezbędną do funkcjonowania hotelu robotniczego w B., a zatem drogę dojazdową, chodniki, parkingi, oświetlenie uliczne, stację trafo wiatą śmietnikową oraz zagospodarowano otoczenie wokół tego obiektu poprzez urządzenie terenu rekreacyjnego służącego mieszkańcom i pracownikom hotelu w postaci trawnika z nasadzeniami zieleni niskiej i wysokiej. Teren ten był w części ogrodzony przynajmniej do roku 1984. Nie zostały więc spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. Zaskarżona decyzja odpowiada zatem prawu.

Zarzuty podniesione w skardze uznać należy za niezasadne. W piśmie procesowym z dnia 26 czerwca 2014r. (w skardze wskazano jego błędną datę – 26 czerwca 2015r.) skarżący domagał się przesłuchania S. K., M. C. oraz "innych osób wymienionych w protokołach rozpraw na ternie wnioskowanym do zwrotu". Zauważyć należy, że obaj świadkowie wymienieni z imienia i nazwiska składali w sprawie zeznania, a M. B. nie wskazał, jakie dodatkowe okoliczności miałyby zostać ustalone za pomocą ponownego ich przesłuchania. W skardze natomiast stwierdził, że "jedną z tych osób" (tj. o których przesłuchanie wnioskował) była "p. P.". Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału, M. P. była pracownikiem organu pierwszej instancji i w tym charakterze prowadziła przesłuchania świadków. Jej wiedza o sprawie sprowadzać się mogła wyłącznie do tego, co usłyszała od przesłuchiwanych osób oraz co wynikało z dokumentów, włączonych w poczet materiału dowodowego. Treść zeznań świadków została utrwalona w protokołach, zaś materiał dowodowy znajduje się w aktach sprawy. Przesłuchanie M. P. nie mogłoby zatem przyczynić się do wyjaśnienia żadnej okoliczności istotnej.

Wbrew temu co zarzuca skarżący, mapy okazywane świadkom nie były "niewiadomego pochodzenia". Znalazły się one w aktach sprawy, zostały szczegółowo opisane, można zatem ustalić z jakiego pochodzą okresu i co przedstawiają. Przedstawienie tych map przesłuchiwanym osobom nie dyskwalifikuje dowodów z ich zeznań.

Stwierdzić zatem należy, że treść skargi stanowi jedynie polemikę z prawidłową oceną materiału dowodowego, dokonaną przez organy administracji publicznej oraz z ustaleniami, jakie organy poczyniły na podstawie całokształtu dowodów. Wobec tego skarga nie mogła odnieść zmierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.