Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1885/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi L. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2004 r. funkcjonariusz Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] skontrolowała pojazd samochodowy [...] nr rejestracyjny [...] należący do L. K., zwanego dalej skarżącym". W świetle protokołu kontroli w pojeździe nie był zainstalowany przyrząd kontrolno-pomiarowy (tachograf). Kierowca okazał faktury VAT nr [...] oraz nr [...] dotyczące zakupionych towarów spożywczych przewożonych wspomnianym pojazdem. Ponadto okazał wypis z zaświadczenia z dnia [...] października 2002 r. nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydanego przez Starostę Powiatowego w [...] .

W dniu [...] listopada 2004 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w stosunku do skarżącego. Wezwano skarżącego o przedstawienie zaświadczenia o wypisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz dokumentu potwierdzającego charakter zatrudnienia kierowcy K. K. Skarżący przedłożył do akt sprawy zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...], wydane przez Burmistrza B. na prowadzenie handlu hurtowego, detalicznego, obwoźnego artykułami spożywczymi i przemysłowymi. Ponadto załączono do akt sprawy umowę o dzieło z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] zawartą między skarżącym a K. K. na dostarczenie w dniu [...] listopada 2004 r. towaru na trasie [...] na potrzeby własne skarżącego. W imieniu skarżącego umowę o dzieło zawarła żona skarżącego. W trakcie postępowania administracyjnego organ ustalił ponadto, iż skarżący nie dysponuje licencją na prowadzenie krajowego transportu drogowego.

W świetle wyjaśnień skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. w czasie jego pobytu za granicą kontrolowany samochód został samowolnie uruchomiony i użyty przez męża jego pracownicy do przewozu mebli kuzynki, zaś w drodze powrotnej do przewozu warzyw i owoców na potrzeby własne. Kontrolowany samochód, z uwagi na jego wiek (22 lata), był przeznaczony do kasacji.

Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] nałożono na skarżącego karę pieniężną w kwocie 11.000 zł.

Na powyższą kwotę składa się kara pieniężna w kwocie 3.000 zł z tytułu niezainstalowania w kontrolowanym pojeździe przyrządu kontrolnego, co zostało stwierdzone protokołem z kontroli pojazdu w dniu [...] listopada 2004 r. Jako podstawę prawną do nałożenia tej kary wskazano przepisy art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6, art. 92 ust. 4 oraz lp 1.11.7 ust. 1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), a także art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE.L.85.370.8 Dz.U.UE-sp.07-1-227), art. 13 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) NR 3820/8 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE.L.85.370.1 Dz.U.UE-sp.05-1-319) i art. 29 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.). W myśl art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów: ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (pkt 2) oraz wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych (pkt 6) podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Zgodnie zaś z art. 92 ust. 4 powołanej ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, określa załącznik do ustawy. Stosownie do lp 1.11.7 ust. 1 załącznika do powyższej ustawy kara pieniężna z tytułu niezainstalowania przyrządu kontrolnego wynosi 3.000 zł. W myśl art. 3 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85. W świetle art. 13 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady (EWG) NR 3820/8 każde Państwo Członkowskie może na swoim terytorium lub w uzgodnieniu z zainteresowanymi krajami na terytorium innego Państwa Członkowskiego, udzielić odstępstw od dowolnego przepisu niniejszego rozporządzenia odnośnie do przewozu pojazdem należącym do jednej lub kilku poniższych kategorii wymienionych w tym artykule. Zgodnie zaś z art. 29 ustawy o czasie pracy kierowców, stosownie do art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 3820/85/EWG i art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85/EWG wyłącza się ze stosowania wymienionych rozporządzeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. b-k rozporządzenia nr 3820/85/EWG.

Nałożona kara pieniężna obejmowała również kwotę 8.000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji, gdyż jak to ustalił organ skarżący nie legitymował się taką licencją, lecz jedynie zezwoleniem na przewozy drogowe na potrzeby własne wydanym przez Starostę Powiatowego w [...]. Podstawę prawną do nałożenia tej kary, obok powołanych już przepisów art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, stanowiły przepisy art. 4 pkt 4, art. 5 i lp 1.11.1 załącznika do tej ustawy, a także art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 z dnia 26 marca 1992 r. w sprawie dostępu do rynku drogowych przewozów rzeczy we Wspólnocie, na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich (Dz.U.UE.L.92.95.1 Dz.U.UE-sp.07-1-370). Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników (a), przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi (b), w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin (c), nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych (d). W świetle art. 5 powołanej ustawy podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją". Stosownie do lp 1.11.1 załącznika do cytowanej ustawy kara pieniężna z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji wynosi 8.000 zł. Zgodnie z art. 3 powołanego rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją".

W odwołaniu od powyższej decyzji, wniesionej do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, skarżący podnosi, iż decyzją Burmistrza Miasta B. samochód stanowiący przedmiot kontroli został przeznaczony do służb obrony cywilnej, co wyłącza taki pojazd od spełnienia szczególnych wymogów wynikających z ustawy o transporcie drogowym w zakresie posiadania urządzenia kontrolnego. Przeznaczenie pojazdu na wspomniane cele stanowiło podstawę dla remontu tego pojazdu, który skarżący powierzył swemu bratu K. K. Zważywszy na nieposiadanie przez skarżącego odpowiedniego prawa jazdy oraz pobytem za granicą, na czas wykonywania omawianym pojazdem czynności na rzecz służb obrony cywilnej, zawarto stosowne umowy z dwoma kierowcami – "umowa o dzieło", "umowa zlecenia". Skarżący zaprzeczył, aby w trakcie kontroli w dniu [...] listopada 2004 r. wspomniany pojazd przewoził jakikolwiek towar. Kierowca przewoził jedynie faktury. Z tych względów brak jest podstaw do stawiania zarzutu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie w części dotyczącej kary pieniężnej z tytułu niezainstalowania urządzenia kontrolnego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia wskazanych przepisów prawa w zakresie obowiązku instalacji przyrządu kontrolnego w pojeździe, co nakładało na organ kontrolny obowiązek nałożenia kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł. W chwili kontroli, co jest bezsporne w sprawie, w kontrolowanym pojeździe nie było zainstalowanego tachografu. W przypadku braku przyrządu kontrolnego nie można stwierdzić, ile faktycznie wynoszą poszczególne okresy czasu jazdy i odpoczynku kierowcy. Jak podkreślił organ odwoławczy od momentu wejścia Rzeczypospolitej Polskiej do struktur Unii Europejskiej istnieje obowiązek instalacji przyrządów kontrolnych rejestrujących wszystkie wymagane przepisami dane. Kontrolowany pojazd nie podlegał zaś wyłączeniom w zakresie obowiązku instalacji przyrządu kontrolnego. Według ustaleń organu odwoławczego w momencie kontroli kierowca przewoził artykuły spożywcze, co potwierdzają stosowne faktury VAT z datą sprzedaży i wystawienia na dzień [...] listopada 2004 r. Wbrew stanowisku skarżącego kontrolowany pojazd nie służył zatem jako środek transportu do likwidacji klęsk żywiołowych i zabezpieczenia formacji obrony cywilnej. Natomiast pojazdem tym wykonywano transport drogowy na potrzeby działalności gospodarczej skarżącego. Odpowiedzialność administracyjna, jak to wskazał organ odwoławczy, nie opiera się na winie lub jej braku, lecz na obiektywnym naruszeniu obowiązujących przepisów prawa, co miało miejsce w odniesieniu niewypełnieniu obowiązku wyposażenia pojazd w urządzenie kontrolne.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie znalazł także podstaw dla uwzględnienia odwołania skarżącego w części dotyczącej kary pieniężnej z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji, a wiec z naruszeniem art. 5 ustawy o transporcie drogowym. Jak wskazał, powołując się na art. 4 pkt 3 tej ustawy, transportem drogowym jest każdy przewóz, który nie spełnia którejkolwiek przesłanki definiującej przewóz na potrzeby własne. Dla uznania danego przewozu za niezarobkowy przewóz (przewóz na potrzeby własne) muszą być łącznie spełnione przesłanki wymienione w art. 4 pkt 4 ustawy. W szczególności pojazd samochodowy musi być prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika. Ten zaś wymóg nie został spełniony, gdyż K. K., prowadzący pojazd w chwili kontroli, nie był pracownikiem skarżącego. Osoby te łączyła bowiem umowa o dzieło. Z tych względów zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 8000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący podtrzymując stanowisko prezentowane w postępowaniu administracyjnym dodatkowo podniósł, że jest rolnikiem, zaś sporny samochód służył mu do przewożenia płodów rolnych. Wywodzi stąd niepodleganie tego samochodu wymogom przewidzianym w ustawie o transporcie drogowym. Zarzucił również brak ustosunkowania się organu odwoławczego do wykorzystywania pojazdu na cele obronności kraju, co było powodem zawarcia umowy z kierowcą na wykonanie jazdy próbnej omawianym pojazdem. Kwestionuje również ustalenia zaskarżonej decyzji w przedmiocie masy i rodzaju przewożonych towarów w chwili kontroli pojazdu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej ppsa).

W świetle istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, niewadliwie ustalonych przez organy administracji publicznej, sporny pojazd w dacie kontroli nie wykonywał przewozu na potrzeby obronności kraju, jak również nie przewoził płodów rolnych z pola skarżącego. Nie znajdują więc uzasadnienia zarzuty skarżącego, iż z tych względów sporny przewóz nie podlegał ocenie przepisów ustawy o transporcie drogowy. Pojazdem tym, co wymaga podkreślenia, były przewożone towary objęte wskazanymi wyżej fakturami dla celów prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (sklepu spożywczego). Świadczą o tym ustalenia protokołu z kontroli z dnia [...] listopada 2004 r., podpisanego bez zastrzeżeń przez kierowcę K. K. Stanowisko skarżącego, negującego ten fakt, nie ma pokrycia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, w tym również umowy o dzieło z dnia [...] listopada 2004 r. na dostarczenie towaru na trasie [...] w dniu [...] listopada 2004 r., a więc w dacie kontroli. Stanowisko skarżącego sprzeczne jest zresztą z zasadami doświadczenia życiowego, gdyż jest zupełnie nieracjonalne. Ponadto skarżący sam sobie zaprzecza, gdyż w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. wyjaśniał, iż samochodem tym były przewożone do [...] meble kuzynki, co także wskazuje na wykonywanie transportu drogowego, a w drodze powrotnej towary z Giełdy Towarowej w [...]. Niemniej, okoliczność czy pojazd w dacie kontroli przewoził ładunek, czy też nie, nie ma w sprawie większego znaczenia, gdyż w świetle art. 4 pkt 3 i 4 ustawy o transporcie drogowym ocenie tej ustawy podlega również przewóz pojazdu bez towaru (ładunku).

W okolicznościach faktycznych sprawy w zaskarżonej decyzji trafnie wywiedziono, na podstawie powołanych wyżej przepisów, ciążący na skarżącym obowiązek wyposażenia pojazdu w przyrząd kontrolny (tachograf), sankcjonowany karą pieniężną w kwocie 3.000 zł.

Sąd podzielił również stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy zaskarżonej decyzji, w kwestii wykonywania samochodem skarżącego w dacie kontroli transportu drogowego, bez posiadania wymaganej na to licencji, o której mowa w art. 5 ustawy o transporcie drogowym. Aby bowiem uznać, iż wykonywany w dniu [...] listopada 2004 r. przewóz mieścił się w ustawowej definicji niezarobkowego przewozu drogowego, a więc na potrzeby własne, na co skarżący miał stosowne zezwolenie, pojazd musiałby prowadzić bądź skarżący, bądź jego pracownik (por. art. 4 pkt 4 lit. a cytowanej ustawy). Ten zaś wymóg nie był spełniony, gdyż pojazd był kierowany przez K. K. w wykonaniu umowy o dzieło, nie zaś umowy o pracę. Sąd przychyla się tutaj do stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę, iż przepis art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym winien być interpretowany ścieśniająco. Innymi słowy w kwestii definiowania pojęcia "pracownik" podstawą powinna być definicja normatywna zawarta w Kodeksie pracy. Z tych względów nie narusza prawa stanowisko organu I i II instancji, iż w dacie kontroli samochodem skarżącego był wykonywany transport drogowy, na co skarżący nie posiadał wymaganej licencji, a co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł.

Należy ponadto podkreślić, iż właściciel pojazdu, którym wykonywany jest transport drogowy, jest następnie co do zasady biernie legitymowany w postępowaniu toczącym się w trybie ustawy o transporcie drogowym. Jeżeli ustawa ta inaczej nie stanowi, nie ma znaczenia brak winy właściciela pojazdu w naruszeniu przepisów omawianej ustawy. Mamy tutaj bowiem do czynienia z tzw. deliktem administracyjnym, obiektywizującym odpowiedzialność właściciela pojazdu już za sam fakt naruszenia przepisów prawa przy wykonywaniu przewozu pojazdem stanowiącym jego własność. Natomiast już rzeczą skarżącego jest prawo dochodzenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych wobec osób, które wyrządziły mu szkodę w następstwie zapłaty nałożonych kar pieniężnych.

Skoro zatem w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się podstaw do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 i 2 p.p.s.a.), tym samym skarga podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).