Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 287/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.), Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska,, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. adwokatowi A.G. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006r., działający z upoważnienia Burmistrza Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, powołując się na przepis art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 4, art. 8, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 106 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku W.S. z dnia [...] lutego 2006r. (o udzielenie pomocy "w dokonaniu wpisu sądowego w łącznej kwocie 200 zł"), biorąc pod uwagę m.in. wywiad środowiskowy z dnia [...] lutego 2006r., przyznał W.S. pomoc w formie zasiłku celowego na miesiąc luty w wysokości 60 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że W.S. nie osiąga żadnego dochodu, co przy kryterium dochodowym wynoszącym 461 zł na osobę kwalifikuje go do otrzymania świadczeń pieniężnych ze środków pomocy społecznej. Ponadto ustalono, iż znajduje się on w trudnej sytuacji z powodu braku ofert pracy oraz braku jakichkolwiek dochodów na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, w tym także na pokrycie kosztów związanych z wyrobieniem dowodu osobistego.

Organ I instancji podkreślił, iż wysokość przyznanego W.S. świadczenia pieniężnego wynika z ograniczonych możliwości finansowych Ośrodka, dla potwierdzenia których wskazał, iż na realizację zadań własnych gminy w rozdziale zasiłki i pomoc w naturze Ośrodek otrzymuje miesięczną dotację w wysokości 27.391,60 zł. Ponadto Dyrektor Ośrodka podał, iż o przedmiotową pomoc w miesiącu styczniu 2006r. ubiegało się 261 osób i rodzin. Powyższe zobowiązuje organ I instancji jako dysponenta tychże środków finansowych do racjonalnego gospodarowania budżetem i takiego ich wydatkowania, aby w ciągu roku zabezpieczyć potrzeby osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji życiowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006r., po rozpatrzeniu odwołania – działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, w związku z art. 11 ust. 2 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ II instancji rozpatrując sprawę zważył, iż zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z przepisu tego wynika, że organ może przyznać pomoc, ale pomocy takiej przyznać nie musi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono także, iż jeżeli przyznanie pomocy odbyło się w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego wówczas organ odwoławczy nie ma podstaw do kwestionowania wysokości przyznanego świadczenia.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2006r. W.S. zaskarżył powyższą decyzję - wraz z innymi decyzjami wydanymi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniach [...] lutego 2006r. oraz [...] kwietnia 2006r. - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

Skarżący w uzasadnieniu złożonej przez siebie skargi wskazał, iż wszystkie zaskarżone przez niego decyzje, a więc także decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006r. są negatywnymi skutkami bezczynności Ośrodka Pomocy Społecznej w zakresie załatwienia jego wniosku o pomoc ze świadczeń z pomocy społecznej jeszcze z roku 1996, jak również, że są one oparte na kłamliwej i bezpodstawnej argumentacji Ośrodka. Zasadniczo w swojej skardze W.S. odniósł się do przeprowadzonych przez organ I instancji postępowań administracyjnych poprzedzających wydanie wszystkich zaskarżonych decyzji. W tej kwestii podniósł on, iż pracownik przeprowadzający - na okoliczność składanych przez niego wniosków – aktualizacje wywiadu środowiskowego nie wziął pod uwagę przekazywanych przez niego informacji dotyczących przyczyn występowania o pomoc od sierpnia 1996r., jego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej, potrzeb i oczekiwań. W.S. zaznaczył również, iż pracownik ten odmówił przeprowadzenia postępowania dowodowego z dokumentów potwierdzających fakt bezdomności skarżącego.

W oparciu o powyższe wniósł on o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, Sąd uznał, iż zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. W postępowaniu sądowym ustalone bowiem zostało, że organ administracyjny II instancji - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] kwietnia 2006r. wydało decyzję nr [...] mimo braku odwołania od decyzji pierwszej instancji nr [...] z dnia [...] lutego 2006r. wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej.

Powyższa okoliczność została potwierdzona pismem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2006r., w którym organ ten wyjaśnił, iż strona pismem z dnia [...] marca 2006r. odwołała się od szeregu rozstrzygnięć Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej. W piśmie tym W.S. nie wymienił decyzji z dnia [...] lutego 2006r. nr [...]. Mimo tego, organ I instancji przekazał akta sprawy oznaczonej tym numerem do weryfikacji w toku instancji. Kolegium uznało więc, że przedmiotowe rozstrzygnięcie należy poddać ocenie w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie wskazano, że duża ilość pism, odwołań i skarg, jakie strona kieruje do organu administracyjnego i Sądu powoduje niezamierzone uchybienia w prawidłowości załatwienia sprawy.

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego podniesionym na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2006r., w ocenie Sądu z treści odwołania z dnia [...] marca 2006r. nie można wywieść, aby dotyczyło ono również decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej wydanej w dniu [...] lutego 2006r., a oznaczonej numerem [...].

W konsekwencji należało przyjąć, że organ odwoławczy rozpatrzył sprawę w przedmiocie przyznanego W.S. zasiłku celowego bez odwołania.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i piśmiennictwie "rażące naruszenie prawa" definiowane jest jako takie naruszenie przepisów prawa, które w świetle stanu prawnego nie budzi wątpliwości.

Do przypadków rażącego naruszenia prawa zalicza się również pogwałcenie zasad ogólnych ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie uznaje się oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 6-11 kpa w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 8 czerwca 1983 r., I SA 355/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 40, zwłaszcza s. 241-243). W szczególności dotyczy to naruszenia zasady dwuinstancyjności. Jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzeczeniu z dnia 10 kwietnia 1989r. (sygn. akt II SA 1198/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 36) "Wydanie decyzji z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności, obowiązującej w postępowaniu administracyjnym (art. 15 kpa), godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela i musi być ocenione jako rażące naruszenie prawa". Podobnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjnie w wyroku z dnia 17 września 1990r. (sygn. akt III SA 647/90, Wspólnota 1991, nr 36, s. 21) "Decyzja organu odwoławczego, która w trybie art. 138 § 1 kpa rozstrzyga o decyzji organu I instancji nie będącej przedmiotem odwołania jest wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa)".

Z tych względów należało stwierdzić, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana bez odwołania strony, rażąco narusza prawo i jako rażąco wadliwa winna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Zgodnie z treścią art.145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji, jeśli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. O przedmiotowych podstawach, które upoważniają Sąd Administracyjny do stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji, traktuje art. 156 § 1 k.p.a. W pkt 2 tego przepisu, ustawodawca wskazuje iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W konsekwencji orzeczono jak w pkt I wyroku.

Rozstrzygnięcie objęte pkt II wyroku znajduje oparcie w art. 152 ppsa.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej postanowiono zgodnie z art. 200 ppsa w zw. z § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. z 2002r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).