Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1608/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 13 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie


UZASADNIENIE

Skarżąca C. spółka z o.o., wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że nie posiada żadnych środków finansowych pozwalających na ich pokrycie. Zamknięte zostały należące do Skarżącej salony gier, a znajdujące się tam automaty wraz z gotówką zostały zabezpieczone przez urząd celny. W rezultacie nie tylko nie posiada ona żadnego majątku, ale również nie posiada żadnych instrumentów umożliwiających wznowienie działalności i osiągnięcie przychodu. Skarżąca wskazała, że na obu rachunkach bankowych posiada ok. 167,13 zł, posiadana nieruchomość jest obciążona hipoteką na kwotę 1.200.000 zł, strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 4.341.561,56 zł. Wartość środków trwałych Skarżąca określiła na 5.841.741,70 zł. Wyjaśniła, że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej. W związku z zamknięciem salonów gier oraz zatrzymaniem znajdujących się w nich automatów do gier Skarżąca utraciła możliwość prowadzenia swojej głównej działalności, jaką jest urządzanie gier na automatach. Pozbawienie jej praktycznie całego majątku uniemożliwia także podjęcie jakiejkolwiek innej działalności gospodarczej. Skarżąca oświadczyła, że pełnomocnik będzie wynagradzany z dochodów uzyskanych w przyszłości, w tym z odszkodowań wypłaconych przez Skarb Państwa z tytułu bezprawnie zamkniętych salonów do gier. Skarżąca przedstawiła m.in. sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2012 r., zestawienia sald i obrotów dotyczące 2013 r., bilans na dzień 30 czerwca 2013 r. (wstępny wynik), rachunek zysków i strat na dzień 30 czerwca 2013 r. (wstępny wynik), tytuły wykonawcze, wezwania do zapłaty, zestawienia zobowiązań, deklaracje VAT-7 za maj i czerwiec 2013 r., wykaz zajętych automatów.

Złożone dokumenty źródłowe znajdują się przy sprawie III SA/Wa 1569/13.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie został zainicjowany wnioskiem Skarżącej z 26 października 2012 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od gier, w którym powołała się m. in. na to, że ustawa o grach hazardowych została wprowadzona do krajowego porządku prawnego z pominięciem procedur wymaganych przez prawo wspólnotowe. W następstwie tego wniosku organy podatkowe wszczęły – na mocy postanowienia z [...] grudnia 2012 r. - postępowanie w sprawie określenia prawidłowej wysokości podatku od gier.

Referendarz sądowy zauważa, że kwestia wprowadzania w życie ustawy o grach hazardowych jest przedmiotem sporów od 2010 r., a po wydaniu przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyroków z 19 lipca 2012 r. C-213/11, C-214/11, C-217/11 zapadły do chwili obecnej ok. 242 orzeczenia (156 prawomocnych, w tym 140 wydanych przez NSA, oddalających żądania podatników). Do 30 października 2012 r. takich orzeczeń wydano ok. 35, co wynika z ogólnodostępnej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Skarżąca jako podmiot funkcjonujący w obrocie gospodarczym, powinna więc liczyć się z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością toczenia sporu przed organami podatkowymi i sądem administracyjnym w kwestii wskazanej we wniosku jako podstawa stwierdzenia nadpłaty. Każda spółka musi wkalkulować ryzyko związane z prowadzeniem działalności, szczególnie, jeśli - jak w rozpatrywanej sprawie - decyduje się na wszczęcie postępowań przed organami i sądami. W orzecznictwie utrwalone jest, że elementem ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej jest potencjalna konieczność ponoszenia kosztów sądowych. Jeżeli spółka nie zabezpieczyła środków na ten cel, nie jest zadaniem sądów, by rekompensować poniesioną z tego tytułu stratę. Również w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowano tezę, że obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe (por. postanowienie NSA z 21 marca 2006 r., II FZ 196/06), ponieważ normalnym następstwem wykonywania takiej działalności jest prowadzenie spraw sądowych, a tego typu koszty powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami.

Z nadesłanych materiałów wynika, że Skarżąca jeszcze w 2012 r. prowadziła działalność gospodarczą o dużych rozmiarach. Przychody netto ze sprzedaży wyniosły mianowicie 209.445.238,25 zł. Środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych (na koniec okresu) wyniosły natomiast 2.312.592,45 zł. W tej sytuacji bez znaczenia - dla oceny możliwości finansowych Skarżącej - jest fakt wystąpienia za poprzedni rok straty na poziomie ponad 4.000.000 zł. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). To przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową. Stąd analiza sytuacji finansowej Skarżącej, przepływów pieniężnych w okresie od kiedy toczy się postępowanie przed sądem administracyjnym, tj. od 27 czerwca 2013 r. (a przed organami podatkowymi od grudnia 2012 r.) pozwala przyjąć, że Skarżąca powinna dysponować majątkiem umożliwiającym jej uiszczenie wpisów od skarg, których łączna kwota wynosi w badanych sprawach 23.438 zł (sygn. akt od III SA/Wa 1569/13 do III SA/Wa 1580/13). W szczególności z analizy dokumentów wynika, że Skarżąca w 2012 r., czyli w czasie, kiedy złożyła wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, dysponowała z pewnością czynnymi środkami finansowymi przekraczającymi kwotę wymagalnych kosztów sądowych (por. przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej, czy zaksięgowane wydatki). Co istotne w 2013 r. Skarżąca kontynuowała prowadzenie działalności gospodarczej. W kwietniu 2013 r. przychody operacyjne wyniosły ponad 360.000 zł, w maju 2013 r. ponad 66.000 zł, a w czerwcu 2013 r. ponad 188.000 zł. Z deklaracji VAT-7 za maj i czerwiec 2013 r. wynika z kolei, że jeszcze w tych miesiącach, mimo akcentowanego zamknięcia salonów gier, Skarżąca dokonywała transakcji handlowych (w maju 2013 r. sprzedaż kształtowała się na poziomie 65.094 zł, a w czerwcu 2013 r. 10.770 zł.).

Podsumowując referendarz sądowy zauważa, że w sytuacji, gdy Skarżąca posiada kapitał zakładowy w kwocie 4.000.000 zł oraz aktywa trwałe o wartości 4.675.559,51 zł, w tym budynki i lokale (824.749,64 zł) oraz środki trwałe w budowie (268.742,96 zł – wszystkie dane na dzień 30 czerwca 2013 r.), powinna także posiadać środki na uiszczenie kosztów sądowych.

Powyższe wielkości w porównaniu ze skalą na jaką Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą oraz z wysokością wymaganych na tym etapie postępowania kosztów sądowych, nie pozwalają zatem stwierdzić, że Skarżąca wykazała przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. (I FZ 327/13) wydatki na spory sądowe są, obok wydatków o charakterze cywilnoprawnym, co do zasady, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednakże, wydatki związane z prowadzeniem tej działalności o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą powinna ona, w procesie zarządzania dochodem brutto, uwzględniać środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych, gdyż prowadzenie postępowań sądowych mieści się w ryzyku działalności gospodarczej.

Ubocznie jedynie referendarz sądowy zauważa, że Skarżąca nie przesłała – mimo deklaracji w piśmie z 26 sierpnia 2013 r. – zeznania podatkowego CIT-8 oraz historii rachunku bankowego od 18.04. do 30.06.2013 r.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.