Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 248/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 44, art. 134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: (...)  jeśli operator pocztowy naruszył zasady doręczania pierwotnie wysłanej decyzji w ten sposób, że wbrew zapisowi art. 26 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy Prawo pocztowe pracownik Poczty nie wydał przesyłki w placówce pocztowej osobie uprawnionej, wymienionej w tym przepisie, jaką jest dorosły domownik adresata pisma, wówczas za datę doręczenia decyzji należy przyjąć datę jej odbioru przez żonę skarżącego po ponownym przesłaniu decyzji (...). W tych warunkach zbadania wymaga okoliczność, czy odwołanie, którego dotyczy zaskarżone postanowienie organu odwoławczego, wniesione zostało w terminie od daty drugiego doręczenia. W razie pozytywnej odpowiedzi w tej kwestii, odwołanie wniesione przez skarżącego winno podlegać rozpoznaniu.

TEZY

(...)  jeśli operator pocztowy naruszył zasady doręczania pierwotnie wysłanej decyzji w ten sposób, że wbrew zapisowi art. 26 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy Prawo pocztowe pracownik Poczty nie wydał przesyłki w placówce pocztowej osobie uprawnionej, wymienionej w tym przepisie, jaką jest dorosły domownik adresata pisma, wówczas za datę doręczenia decyzji należy przyjąć datę jej odbioru przez żonę skarżącego po ponownym przesłaniu decyzji (...). W tych warunkach zbadania wymaga okoliczność, czy odwołanie, którego dotyczy zaskarżone postanowienie organu odwoławczego, wniesione zostało w terminie od daty drugiego doręczenia. W razie pozytywnej odpowiedzi w tej kwestii, odwołanie wniesione przez skarżącego winno podlegać rozpoznaniu.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Opolu na rzecz A. S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu, powołując się na art. 93 ust. 5 ustawy

z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088

ze zm.), decyzją z dnia [...], nr [...], nałożył na A. S. karę pieniężną w kwocie 3000 zł za wykonywanie w dniu 16 maja 2009r. transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Od decyzji tej odwołanie wniósł A. S., podnosząc, że był wyłącznie kierowcą, wykonującym transport drogowy na rzecz pracodawcy - J. P., w związku z czym nie mógł zostać uznany za podmiot niebędący przedsiębiorcą wykonujący przewóz drogowy.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Celnej w Opolu postanowieniem

z dnia [...], nr [...], wydanym w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), zwanym dalej K.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu, przywołując przepisy art. 44 § 1 K.p.a., organ podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji została przesłana na adres A. S. pocztą, listem poleconym, który - jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki - nie został doręczony w dniu 16 marca 2009 r., w związku z czym doszło do awizowania przesyłki, którą pozostawiono w placówce pocztowej, o czym zawiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W związku z faktem niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiu dni została ona awizowana powtórnie w dniu 24 marca 2009 r., i wobec kolejnego jej niepodjęcia, na zasadzie art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie należało uważać za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu, a pismo pozostawić w aktach sprawy, w związku z czym doręczenie uznano za dokonane z dniem 30 marca 2009 r. Organ odwoławczy wywiódł, że odwołanie zostało złożone przez stronę listem poleconym nadanym w dniu 23 kwietnia 2009 r., a zatem z uchybieniem czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, przewidzianego w art. 93 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym, który to termin upłynął z dniem 13 kwietnia 2009 r., co powoduje bezskuteczność odwołania. Dalej organ zauważył, że w prawdzie na żądanie strony doszło do powtórnego przesłania przez organ pierwszej instancji zaskarżonej decyzji, która to przesyłka została stronie doręczona, jednak termin do wniesienia odwołania winien być liczony od dnia doręczenia dokonanego w trybie art. 44 § 4 K.p.a., nie zaś od daty powtórnego doręczenia dokonanego na prośbę strony. Powołując się na orzecznictwo sądowadministracyjne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1070/06) organ wskazał, że doręczenie decyzji już doręczonej w sposób zastępczy nie powoduje otwarcia dla strony terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie organ wskazał, że strona nie złożyła wniosku o uchybienie terminu i nie wykazała, że to uchybienie nastąpiło bez jej winy.

W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, A. S. domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia albo stwierdzenia jego nieważności, zarzucając naruszenie przepisów art. 6, 8, 9 § 1 pkt 2 oraz art. 10 i art. 72 K.p.a., wywodząc, że od 4 marca 2009 r. do 3 kwietnia 2009 r. przebywał

w N. i przez żaden z organów nie był pouczony o obowiązku zawiadomienia organu administracji o zmianie adresu, czym naruszono wymogi z art. 9 K.p.a. Ponadto skarżący podniósł, że adnotacje na przesyłce, dotyczące sposobu doręczenia,

są niezgodne z prawdą, o czym świadczy treść dołączonego do skargi oświadczenia jego żony J. S. oraz wydruku spisu połączeń z okresu od 1 marca 2009 r. do 27 marca 2009 r., w tym połączeń w dniu 17 marca 2009 r. na numer telefonu organu pierwszej instancji. Wskazał też, że z naruszeniem art. 72 K.p.a. nie sporządzono w dniu 17 marca 2009 r. adnotacji urzędowej o niemożności odbioru przesyłki poleconej od organu administracji przez jego żonę, natomiast sporządzono wyłącznie adnotację po zwrocie przesyłki poleconej o prośbie strony o powtórne doręczenie tejże przesyłki. Ponadto wniósł o zawieszenie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, argumentując to niebezpieczeństwem wyrządzenia mu znacznej szkody w przypadku egzekucji tak znacznej kwoty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zwartych w skardze zarzutów podniósł, że skarżący otrzymał postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 16 grudnia 2008 r. o wszczęciu postępowania, w którym został pouczony o przysługujących prawach i obowiązkach, jednak pomimo pouczenia nie wyznaczył pełnomocnika, który mógłby podjąć skuteczne czynności procesowe. Ponadto, odnośnie braku urzędowej adnotacji o przeprowadzonych rozmowach telefonicznych,

w których J. S. informowała o niemożności odbioru przesyłki kierowanej do jej męża, organ przyznał, że funkcjonariusz celny, który prowadził sprawę nie sporządził adnotacji bezpośrednio po przeprowadzonych w dniu 17 marca 2009 r. rozmowach telefonicznych z żoną skarżącego, jednak nie była ona pełnomocnikiem strony w sprawie, stąd brak takiej adnotacji nie może wywołać skutku prawnego w postaci stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Natomiast sporządzona przez funkcjonariusza celnego adnotacja o ponownym przesłaniu decyzji, po zwrocie przesyłki przez operatora pocztowego, została dokonana w wyniku prośby J. S., jednak czynność ta umożliwiała tylko stronie zapoznanie się z treścią decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 22 września 2009 r. skarżący przyznał, że został pouczony o obowiązku wynikającym z art. 41 K.p.a., podkreślając jednocześnie sprzeczność w stwierdzeniu organu odnośnie nieuznania jego żony za pełnomocnika strony w postępowaniu i równoległym powtórnym przesłaniu na jej prośbę decyzji kierowanej do skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle

§ 2 powołanego wyżej przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury na tle istniejącego w sprawie stanu faktycznego, która doprowadziła do wydania decyzji. Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje

w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

(lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd nie może zatem opierać kontroli o kryterium słuszności bądź sprawiedliwości społecznej. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji uznać należy, iż skarga okazała się zasadną, bowiem postanowienie to uchybia prawu.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż w myśl art. 78 Konstytucji RP każda ze stron

ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.

Ta konstytucyjna zasada dwuinstancyjności znajduje realizację w zasadzie ogólnej dwuinstancyjności postępowania przyjętej w art. 15 K.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że do istoty dwuinstancyjności należy prawo odwołania strony od każdej decyzji nieostatecznej, a w konsekwencji dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji. Dlatego też przepisy ograniczające tę zasadę należy interpretować ściśle, uprzednio wnikliwie ustalając stan faktyczny.

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ odwoławczy działając z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej art. 7 K.p.a., nie dokonał ustalenia stan faktycznego sprawy, uznając przedwcześnie, iż odwołanie skarżącego

od decyzji organu pierwszej instancji wniesione zostało z uchybieniem terminu wynikającego z art. 93 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), który stanowi, że od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje odwołanie do organu nadrzędnego w stosunku

do organu, który karę tę nałożył, w terminie 14 dni od dnia doręczenia przedsiębiorcy

lub innemu podmiotowi wykonującemu przewozy na potrzeby własne tej decyzji.

Zważywszy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w sprawie prowadzonej przez organy Służby Celnej na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, należy mieć na względzie, iż w świetle zapisów art. 93 ust. 1 i 8 tej ustawy nie ulega wątpliwości, że wolą ustawodawcy było, aby postępowanie w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych na osobę wykonującą przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem było prowadzone w trybie procedury administracyjnej. Nie bez powodu wszak w ostatnio przywołanych przepisach mowa jest wprost o "wszczęciu postępowania administracyjnego" (ust. 8) i wydawaniu w sprawie kar "decyzji administracyjnej" (ust. 1).

W konsekwencji, prowadząc postępowanie organy obu instancji związane są rygorami postępowania administracyjnego, określonymi w przepisach K.p.a. Związanie to oznacza, że organy są obowiązane m.in. do przestrzegania zasady praworządności (art. 6 k.p.a.),

co oznacza obowiązek stosowania przepisów prawa procesowego w całym toku postępowania, jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.). Są też obowiązane podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie pełnego materiału dowodowego istotnego dla sprawy oraz rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Pod pojęciem materiału dowodowego rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił czy też nie w rozpoznawanej sprawie (art. 77 § 1 i 80 K.p.a.). Naruszenie podstawowych zasad postępowania rzutuje

na prawidłowość wydanych decyzji.w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy.

Pamiętać przy tym należy, że postępowanie administracyjne obejmuje nie tylko wydanie decyzji, ale również jej doręczenie. Z przepisu art. 39 K.p.a. wynika bowiem,

że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Uregulowanie

to, ustanawiające obowiązek dokonywania przez organ wszelkich doręczeń z urzędu oznacza, że K.p.a. wprowadza zasadę oficjalności doręczeń, która podyktowana jest społecznym znaczeniem i funkcją postępowania administracyjnego. Zapewnia to organowi administracyjnemu stanowczy wpływ na sam tok postępowania, służy także zrównaniu

w tym zakresie pozycji prawnej podmiotów uczestniczących w postępowaniu. Strony i inni uczestnicy postępowania ani nie muszą składać osobnych wniosków lub żądań

co do doręczania im pism, ani nie muszą dowiadywać się w siedzibie organu, czy jest jakieś pismo do odebrania w ich sprawie (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2005,

s. 288). W orzecznictwie, trafnie podkreślając istotność czynności doręczenia

w postępowaniu administracyjnym wywiedziono, że nieprawidłowe, czyli niezgodne

z przepisami K.p.a. doręczenie pisma, należy uznać za naruszenie zasady oficjalności doręczeń, mogące spowodować pozbawienie strony możliwości obrony swych praw (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1994 r., sygn. akt III ARN 54/94, opubl. OSNP 1994, nr 12, poz. 187). Czynność doręczenia niezgodna z przepisami K.p.a. wywołuje istotne skutki prawne, powodując wadliwość postępowania; jest bezskuteczna, co prowadzi do obowiązku ponownego jej dokonania zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Ze względów podmiotowych w doktrynie wyróżnia się dwa rodzaje doręczania pism, tj. doręczenie właściwe oraz doręczenie zastępcze. Doręczanie pism w trybie określonym w art. 42 K.p.a., z uwagi na to, że pismo adresat odbiera osobiście, jest doręczeniem właściwym. Wszystkie inne formy doręczeń pism osobom fizycznym mają charakter uzupełniający (por. J. Borkowski, op. cit., s. 298). Należy do nich również doręczenie zastępcze, unormowane w art. 44 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest

to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia,

w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki

w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że zasady wykonywania działalności pocztowej, czyli działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług pocztowych

w obrocie krajowym lub zagranicznym, określa ustawa z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159, ze zm.). W art. 26 ust. 2 powyższej ustawy określony został krąg osób, którym przesyłka może być wydana ze skutkiem doręczenia zarówno pod adresem wskazanym na przesyłce, jak i w placówce pocztowej. Zgodnie

z pkt 3 lit. b tego przepisu przesyłka, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być

w placówce operatora wydana ze skutkiem doręczenia także osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce operatora zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego.

Z kolei w myśl art. 3 pkt 19 i 20 ustawy Prawo pocztowe przesyłka polecona to przesyłka rejestrowana, za jaką uważa się przesyłkę przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia

i doręczaną za pokwitowaniem odbioru. Odnotować też należy zaprezentowany

w orzecznictwie pogląd, że skoro w przypadku nieobecności adresata, pismo w myśl

art. 43 K.p.a. doręcza się do rąk dorosłego domownika, stąd należy uznać, że w przypadku awizowania przesyłki dorosły domownik uprawniony jest również do jej odbioru w urzędzie pocztowym bez dodatkowego upoważnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 796/00, opubl LEX

nr 79234).

Wracając do omówienia uregulowań procedury doręczenia, określonej w art. 44 K.p.a., podać przyjdzie, że po spełnieniu wskazanych w nim i omówionych wyżej przesłanek, zgodnie z § 4 tego przepisu doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przepis ten, zawierający ustawowy nakaz wysnucia z zaistniałego faktu określonych skutków procesowych, zawiera domniemanie prawne doręczenia (tzw. fikcję doręczenia).

Oceniając prawidłowość, a tym samym skuteczność doręczenia decyzji przez organ podkreślić przyjdzie, że to właśnie organ, a nie inne podmioty obciąża wadliwość

w dokonaniu doręczenia lub w ogóle brak wykonania takiej czynności. Posłużenie się bowiem przez organ określonym podmiotem doręczającym jest dla adresata kwestią wtórną i samoistnie nie decyduje o wadliwości doręczenia, gdyby okazało się prawidłowe. Dodać ponadto należy, że w judykaturze od dawna wskazywano, że dokument doręczenia nie jest wyłącznym dowodem okoliczności w nim zawartych. W razie wątpliwości,

czy okoliczności zawarte w dowodzie doręczenia odpowiadają rzeczywistości, organ powinien z urzędu podjąć czynności sprawdzające. Treść i data dowodu doręczenia może być obalona innymi dowodami, niż dokumentem o doręczeniu (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1937 r., sygn. akt C III 649/37, OSN(C) 1938, z. VIII, poz. 353, opubl. LEX nr 362265).

Niezależnie od powyższego dodać jeszcze trzeba, że na zasadzie art. 72 K.p.a. czynności organu administracji publicznej, z których nie sporządza się protokołu,

a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności. Adnotacja jest rodzajem notatki urzędowej i posiada walor czynności postępowania administracyjnego

o charakterze technicznym. Adnotacja może odnosić się do kwestii procesowych mających istotny wpływ na tok czynności podejmowanych w postępowaniu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy mieć

na uwadze sposób doręczenia w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji. Z lektury akt administracyjnych wynika, że pismo zawierające odpis decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia [...], nr [...], zostało przesłane na adres skarżącego za pośrednictwem operatora pocztowego Poczta Polska przesyłką poleconą nadaną w dniu 11 marca 2009 r. i w dniu 16 marca 2009 r. pozostawiono je na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym we F. z powodu niemożności doręczenia, o czym świadczy zamieszczona na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotacja doręczyciela "dom zamknięty". Kolejna adnotacja na przesyłce, opatrzona stemplem pocztowym z datą 24 marca 2009 r., świadczy o powtórnym awizowaniu przesyłki, która została ostatecznie zwrócona nadawcy w dniu 31 marca 2009 r. Ponadto na kopercie przesyłki widnieje opatrzona pieczątką służbową adnotacja inspektora celnego - J. N. o ponownym przesłaniu do strony w dniu 7 kwietnia 2009 r. decyzji z dnia [...], gdyż "strona telefonicznie poprosiła o ponowne wysłanie, ponieważ nie odebrała decyzji z powodu nieobecności w domu". Poza tym w aktach zalega zwrotne potwierdzenie odbioru w dniu 14 kwietnia 2009 r. przez J. S., będącą dorosłym domownikiem adresata, co potwierdziła własnoręcznym podpisem, przesyłki poleconej zawierającej decyzję z dnia [...], nr [...].

Nie ulega wątpliwości, że w sprawie doszło do dwukrotnego przesłania przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]. Pierwsze z nich miało miejsce w dniu 11 marca 2009 r., natomiast drugie - w dniu 8 kwietnia 2009 r., o czym świadczą daty stempla pocztowego. Dowód doręczenia pierwszej z tych przesyłek (doręczenia pierwszego) stanowi zwrotne potwierdzenie odbioru o dwukrotnym awizowaniu

w dniach 16 i 24 marca 2009 r., które posłużyło za podstawę do przyjęcia przez organ odwoławczy fikcji doręczenia w dniu 30 marca 2009 r., stosownie do zapisu art. 44 § 4 K.p.a., co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia. Z kolei drugie doręczenie miało miejsce w dniu 14 marca 2009 r. do rąk żony skarżącego - J. S.

za pisemnym pokwitowaniem.

Podkreślić należy, że w razie wątpliwości, czy okoliczności zawarte w dowodzie doręczenia odpowiadają rzeczywistości, konieczne jest podjęcie przez organ z urzędu wszelkich kroków zmierzających do wyjaśnienia tych okoliczności i zgromadzenia wszelkich dostępnych dowodów. Takie wątpliwości wystąpiły, zdaniem Sądu,

w rozpatrywanej sprawie.

Wobec podnoszonych przez skarżącego twierdzeń o odmowie wydania przez pracownika w Urzędzie Pocztowym we F. w dniu 17 marca 2009 r. przesyłki jego żonie - J. S., o czym telefonicznie poinformowała funkcjonariusza celnego - J. N., okoliczności związane z pierwszym doręczeniem nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Poza tym zauważyć przyjdzie, że wbrew wymogom z art. 72 K.p.a., w aktach sprawy brak jest adnotacji sporządzonej przez funkcjonariusza celnego dotyczących kwestii procesowych mających istotny wpływ na tok czynności podejmowanych w postępowaniu, tj. na okoliczność przeprowadzenia w dniu 17 marca 2009 r. rozmowy telefonicznej z J. S. Brak jest również adnotacji dotyczącej rozmowy telefonicznej dotyczącej żądania ponownego przesłania decyzji, których to okoliczności organ nie kwestionuje w odpowiedzi na skargę. Z treści adnotacji zamieszczonej na kopercie (k. 25 akt administracyjnych) nie wynika, w jakim dniu i z kim została przeprowadzona ta rozmowa. Adnotacja ta zawiera wyłącznie informację o ponownym wysłaniu decyzji w dniu 7 kwietnia 2009 r. i data ta nie jest zbieżna z datą wysyłki widniejącą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, gdzie widnieje data 8 października 2009 r. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, gdyby doszło do naruszenia zasad doręczenia w urzędzie pocztowym i gdyby faktycznie pracownik pocztowy odmówił żonie skarżącego wydania przesyłki złożonej w urzędzie pocztowym, to okoliczności te powodowałyby skutek analogiczny, jak w sytuacji braku dwukrotnego awizowania pisma. Z kolei w sytuacji, gdyby pierwsze doręczenie było prawidłowe, wówczas drugie doręczenie nie wywoływałoby żadnego skutku prawnego. Zgodzić należy się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że kolejne przesłanie na żądanie strony pisma już raz skutecznie doręczonego ma charakter wyłącznie informacyjny, gdyż pierwszeństwo należy przyznać zasadzie fikcji doręczenia. Jakiekolwiek natomiast uchybienie w procedurze doręczenia powoduje wyłączenie fikcji doręczenia, co oznacza,

że po upływie 14-dniowego terminu spoczywania pisma w urzędzie pocztowym, określonego w art. 44 § 4 K.p.a., nie dochodzi do przewidzianego w tym przepisie wprowadzenia decyzji do obiegu prawnego. Taka decyzja jest wówczas decyzją nieistniejącą, a zatem brak jest podstaw by przyjąć, że kolejne przesłanie decyzji

ma charakter wyłącznie informacyjny. Z tego względu termin do wniesienia odwołania biegłby od dnia doręczenia ponownie przesłanego pisma.

W rozpoznawanej sprawie, jeśli operator pocztowy naruszył zasady doręczania pierwotnie wysłanej decyzji w ten sposób, że wbrew zapisowi art. 26 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy Prawo pocztowe pracownik Poczty nie wydał przesyłki w placówce pocztowej osobie uprawnionej, wymienionej w tym przepisie, jaką jest dorosły domownik adresata pisma, wówczas za datę doręczenia decyzji należy przyjąć datę jej odbioru przez żonę skarżącego po ponownym przesłaniu decyzji, tj. w dniu 14 kwietnia 2009 r. W tych warunkach zbadania wymaga okoliczność, czy odwołanie, którego dotyczy zaskarżone postanowienie organu odwoławczego, wniesione zostało w terminie od daty drugiego doręczenia. W razie pozytywnej odpowiedzi w tej kwestii, odwołanie wniesione przez skarżącego winno podlegać rozpoznaniu.

Wskazać jeszcze raz trzeba, że ciężar wyjaśnienia prawidłowości doręczenia leży po stronie organu odwoławczego i że jeśli organ pierwszej instancji zdecydował się korzystać z usług operatora pocztowego, zatem organ ten obciążają wszelkie skutki naruszenia procedury doręczenia przez pracowników pocztowych. To samo dotyczy naruszenia przepisów procedury administracyjnej przez pracowników organu. Skutki te nie mogą natomiast obciążać strony, gdyż naruszałoby to podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym w szczególności wynikającej z art. 8 K.p.a. zasady zaufania obywateli do organów państwa.

Dodać poza tym należy, że w ocenie Sądu, wobec omówionego już szczegółowo dwukrotnego doręczenia decyzji i wątpliwości odnośnie skuteczności pierwszego doręczenia, w niniejszej sprawie nie mogą mieć zastosowania przepisy art. 58 i nast. K.p.a., dotyczące uchybienia terminu i przywrócenia uchybionego terminu, którego można żądać tylko w razie niedokonania czynności procesowej w terminie. Gdyby bowiem okazało się, że pierwsze doręczenie decyzji dokonane zostało z naruszeniem przepisów prawa i było bezskuteczne, nie zachodziłaby podstawa do żądania przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, jeśli wniesione przez skarżącego odwołanie zostałoby uznane za dokonane w terminie odwoławczym biegnącym od drugiego doręczenia decyzji.

W konsekwencji naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania,

które w ocenie Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.

Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji, w punkcie 2 wyroku, oparto

o przepis art. 152 P.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach, zawarte w punkcie 3 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. stanowiący, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie uwzględnienia skargi.

Na koniec, wobec zawartych w skardze wniosków procesowych, już tylko marginalnie wyjaśnić trzeba, że ze względu na wyznaczony bliski termin rozprawy,

z uwagi na ekonomikę procesową nie doszło do odrębnego rozpatrzenia przez Sąd wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji.

Zalecenia do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych dotychczas rozważań i sprowadzają się do ustalenia prawidłowości pierwszego doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia [...], poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego odnośnie faktu żądania przez żonę skarżącego ponownego przesłania decyzji oraz informowania funkcjonariuszki służby celnej o odmowie wydania jej pisma w placówce pocztowej, ewentualnie wywiadu na tę okoliczność w Urzędzie Pocztowym we F., jak również przesłuchania w charakterze świadka skarżącego i jego żony.