Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3275/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Anita Wielopolska-Fonfara Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący, P. B. zgodnie z ustawą z 12 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 195, dalej "ustawa z 12 grudnia 2013 r.")wnioskiem z 24 czerwca 2014 r. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] lutego 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. odmawiającą potwierdzenia Skarżącemu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. B. nieruchomości w miejscowości M., woj. [...], to jest poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej.

Postanowieniem z [...] lipca 2014 r. Minister Skarbu Państwa (Minister) wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2011 r. wskazując w uzasadnieniu, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 23 października 2012 r. stwierdził, że art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, z 2006 r. Nr 195, poz. 1437, z 2008 r. Nr 197, poz. 1223 oraz z 2010 r. Nr 257, poz. 1726, dalej "ustawa rekompensacyjna") w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ przywołał treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r., zgodnie z którym osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania oraz wskazał, że Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania w ustawowym terminie.

Następnie organ decyzją z [...] sierpnia 2014 r. wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. oraz art. 9 ustawy rekompensacyjnej odmówił uchylenia decyzji Ministra z dnia [...] lutego 2011 r.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że przyczyny odmowy przyznania Skarżącemu prawa do rekompensaty wskazane w decyzji z [...] lutego 2011 r. nie były związane z wejściem w życie przywołanego wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjnego. W decyzji z [...] lutego 2011 r. organ orzekł, co prawda, o niespełnieniu przez właściciela pozostawionych nieruchomości przesłanki miejsca zamieszkania w dniu 1 września 1939 r na Kresach Wschodnich, to jest przesłanki, której dotyczy wyrok Trybunału, jednak powodem odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty było również nie udowodnienie przez Skarżącego, że K. B. posiadał w tym dniu obywatelstwo polskie, nie wykazanie okoliczności i chwili jego repatriacji na obecne terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz przede wszystkim nie wykazanie prawa własności do nieruchomości pozostawionych na byłym obszarze Państwa Polskiego.

Te ostatnie przesłanki nie były przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przesłanka zamieszkiwania, choć była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewody [...] i Ministra to jednak nie stanowiła wyłącznej przyczyny odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Tym samym w ocenie organu brak było podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji z [...] lutego 2011 r.

Skarżący złożył od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wskazując, że decyzja Wojewody [...] mijała się z prawdą, bowiem dowody świadczące o pozostawieniu nieruchomości zostały przez niego złożone, dowodu potwierdzającego posiadanie przez jego ojca obywatelstwa polskiego nie dostarczył, gdyż został wprowadzony w błąd, tym niemniej dowód taki w postaci decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego przez ojca dołącza do odwołania. W zakresie okoliczności repatriacji Skarżący powołał się na zmianę sytuacji materialnej rodziny i wypadek siostry. W zakresie dokumentu potwierdzającego, że jego ojciec zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej – Skarżący wniósł o wytłumaczenie, jak ma wyglądać dokument potwierdzający do jakiego państwa należało województwo [...] przed wojną.

Minister decyzją z [...] września 2014 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2014 r. podtrzymując stanowisko wyrażone w tejże decyzji. Organ wyjaśnił, że odmowa przyznania prawa do rekompensaty nastąpiła nie tylko z powodu niespełnienia przesłanki zamieszkiwania przez K. B. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ale również z uwagi na brak wykazania posiadania przez niego w tym dniu obywatelstwa polskiego, nieustalenia okoliczności i chwili repatriacji, oraz nieudowodnienia pozostawienia prze niego nieruchomości na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

Również okoliczności przywołane we wniosku o ponownie rozpoznanie sprawy nie stanowią podstawy do wzruszenia decyzji ostatecznej.

Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem Skarżący wniósł do tutejszego sądu skargę dołączając do niej kopię orzeczenia okręgowego urzędu ziemskiego z dnia [...] września 1930 r., potwierdzającego, w jego ocenie, fakt pozostawienia nieruchomości przez jego ojca poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie wskazać należy, że przedmiotowa sprawa toczyła się na skutek złożonego przez Skarżącego wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.

Zgodnie z powołanym przepisem, osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183), stosuje się odpowiednio, z tym że termin na zgłoszenie żądania wznowienia postępowania wynosi 6 miesięcy i biegnie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Zgodnie z ust. 3 cytowanego przepisu, przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do spadkobierców, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do rekompensaty.

Po otrzymaniu powyższego wniosku, organ wydał postanowienie o wznowieniu postępowania a następnie, w toku przeprowadzonego postępowania winien był ustalić, czy zaistniała przesłanka wznowienia postępowania o której mowa w art. 2 ust. 1 powołanej ustawy czy też nie.

Sąd rozpoznający sprawę podziela przedstawioną w zaskarżonej decyzji wykładnię art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. Organ prawidłowo wskazał, że w świetle powyższego przepisu, przesłanka wznowienia postępowania występuje, jeżeli jedyną przyczyną odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w toku postępowania zwykłego było nie spełnienie przesłanki zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że nowelizacja art. 2 ust. 1 ustawy rekompensacyjnej wprowadzona została ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r. SK 11/12. W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 2 ust. 1 ustawy rekompensacyjnej.

Trybunał wyjaśnił, że analizowany przepis prowadzi do podziału byłych właścicieli nieruchomości zabużańskich, spełniających pozostałe warunki przyznania rekompensaty ustalone przez zaskarżoną ustawę, na dwie grupy, w zależności od ich miejsca zamieszkania. Osoby, które miały 1 września 1939 r. miejsce zamieszkania na byłym terytorium państwa polskiego uzyskują potwierdzenie prawa do rekompensaty. Odmienne traktowane są osoby, które nie miały w tym dniu miejsca zamieszkania na kresach wschodnich i w stosunku do których wydawane są decyzje odmawiające potwierdzenia im prawa do rekompensaty.

Na skutek wydania powołanego wyroku, art. 2 ust. 1 ustawy rekompensacyjnej miał utracić moc z dniem 1 maja 2014 r. jednak na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. zmieniony został z dniem 27 lutego 2014 r.

Podsumowując tę część rozważań wskazać należy, że osoby, którym odmówiono przyznania prawa do rekompensaty wyłącznie z uwagi na fakt nie spełnienia przesłanki zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, mogły na skutek powołanego wyroku i wprowadzonej nowelizacji do ustawy rekompensacyjnej ubiegać się o wznowienie postępowania.

Innymi słowy mówiąc, osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z innych przyczyn, niż nie spełnienie przesłanki zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jak również osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty również z innych przyczyny, nie mogły skorzystać z możliwości wznowienia postępowania w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.

Z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., utrzymanej w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2011 r. wynika, że Skarżącemu odmówiono przyznania prawa do rekompensaty nie tylko z uwagi na nie przedstawienie przez niego dowodów potwierdzających, że K. B. zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej ale również z uwagi na nie przedstawienie dokumentów świadczących o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, potwierdzających, że K. B. miał w dniu 1 września 1939 r. obywatelstwo polskie, opuścił byłe terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., potwierdzających miejsce lub miejsca zamieszkania wszystkich spadkobierców K. B. oraz złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania oświadczeń o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty Pani Z. B. i A. B..

Wobec powyższego, organ zasadnie przyjął, że skoro odmowa przyznania prawa do rekompensaty w decyzjach Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r. i Ministra Skarbu Państwa z [...] lutego 2011 r. była następstwem nie wykazania przez Skarżącego również innych przesłanek niż przesłanka domicylu w dniu 1 września 1939 r., to uznać należało, że nie zaistniała przesłanka wznowienia wskazana we wniosku a w konsekwencji należało odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

We wniosku o wznowienie postępowania a następnie w odwołaniu od decyzji z [...] sierpnia 2014 r. Skarżący wskazywał na okoliczności, które w jego ocenie świadczą o spełnieniu przesłanek z ustawy rekompensacyjnej (wypadek siostry i zmiana sytuacji majątkowej rodziny). Na okoliczności te Skarżący powoływał się jednak już w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] lutego 2011 r. (pismo Skarżącego z 9 stycznia 2007 r.) Również dołączony do wniosku o wznowienie protokół z [...] marca 1937 r. przedstawiony został przez Skarżącego w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] lutego 2011 r.

Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że w toku postępowania wznowieniowego organ nie dokonuje ponownej oceny zebranego uprzednio w sprawie materiału dowodowego. Granice postępowania wznowieniowego zakreśla strona wskazując, jakie w jej ocenie zaistniały przyczyny uzasadniające wznowienie postępowania. Organ zobowiązany jest więc do zbadania wyłącznie czy te przyczyny zaistniały, a jeżeli taki, jaki wpływ miały na wynik sprawy już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną.

W niniejszej sprawie Skarżący w podaniu z 24 czerwca 2014 r. powołał się na ustawę z 12 grudnia 2013 r. W konsekwencji, organy zobowiązane były do sprawdzenia, czy zaistniała przesłanka wskazana jako uzasadniająca wznowienie postępowania w świetle powyższej ustawy. Wobec ustalenia, że przesłanka ta nie zaistniała, organy obu instancji zobligowane były do odmowy uchylenia decyzji z [...] lutego 2011 r. Podkreślić należy, że organy nie miały prawnej możliwości badania ponownie prawidłowości ustaleń faktycznych, które legły u podstaw decyzji z [...] lutego 2011 r. i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że we wniosku o wznowienie Skarżący nie powołał się na żadne inne okoliczności, które mogłyby być ewentualnie potraktowane jako przywołanie innych przesłanek wznowieniowych niż zmiana ustawy rekompensacyjnej. Wobec powyższego, również przedłożona przez Skarżącego na etapie skargi do sądu kopia orzeczenia urzędu ziemskiego potwierdzająca, jak twierdzi Skarżący, przysługiwanie jego ojcu prawa własności nieruchomości, pozostawała bez wpływu na wynik sprawy. W toku postępowania sądowego, sąd badał bowiem jedynie zgodność z prawem decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej w toku postępowania wznowieniowego. Skoro Skarżący we wniosku o wznowienie powołał się na treść ustawy z 12 grudnia 2014 r. i nie wskazał żadnych innych informacji, które mogłyby wskazywać, że w jego ocenie decyzja z [...] lutego 2011 r. dotknięta jest innymi jeszcze wadami, wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a. brak było podstaw do badania na obecnym etapie postępowania, czy w decyzji z [...] lutego 2011 r. organ prawidłowo ustalił, że Skarżący nie wykazał, by jego ojciec pozostawił nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej.

Z uwagi na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.