Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 691/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2013-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 6 i pkt 22 , art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
article: art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
article: art. 151, art. 174 pkt 2 , art. 187 § 2 , art. 269 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2013r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzja z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpoznaniu odwołania M.B., od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...], odmawiającej przyznania M.B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem A.B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek M.B. z dnia 7 lutego 2011r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, mężem A.B.. Zasady oraz tryb ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006r 139, 992 ze zm.). Ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2012.1548), począwszy od 1 stycznia 2013r. wprowadzone zostały zmiany do przepisów w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak, stosowanie do treści art. 13 tej ustawy zmieniającej w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy (wprowadzającej zmiany), ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ w niniejszej sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przed wejściem w życie w/w zmian do ustawy o świadczeniach rodzinnych, zastosowanie mają przepisy dotychczasowe.

Organ przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

la. Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż z wnioskiem o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, tj. mężem A.B. wystąpiła jego żona - M.B.. Nie jest także sporne, że wnioskodawczym nie jest zatrudniona oraz nie zachodzą w jej sytuacji negatywne przesłanki wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy. Także możliwości sprawowania stałej opieki nad mężem nie wymagają wyjaśnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w rozpatrywanej sprawie najważniejszą kwestią jest przesądzenie, czy prowadzenie przez M.B. gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielem o pow. 1,3400 ha fizycznych, co daje 0,6985 ha przeliczeniowych oraz gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielem wraz z mężem o pow. 1,5900 ha fizycznych, co daje 1,8285 ha przeliczeniowych, stanowi przesłankę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na męża.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012r., sygn. I OPS 5/12, w której Sąd ten uznał, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Przytaczając bardzo obszerne fragmenty uzasadnienia tej uchwały organ podkreślił stanowisko NSA, że sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. Prowadzenie działalności rolniczej wiąże się ściśle z normalnymi działaniami koniecznymi dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. z wykonywaniem pracy w tym gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności związanych z prowadzeniem takiej działalności. Założenie takie leży wyraźnie u podłoża regulacji rolniczego ubezpieczenia wypadkowego i chorobowego (art. 7-14 ustawy), które ma rację bytu tylko w przypadku istnienia wskazanego związku prowadzenia działalności z pracą w gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności łączących się z prowadzeniem działalności rolniczej. Praca ta lub czynności nie muszą jednak mieć charakteru pracy fizycznej. Mogą jak wyjaśniał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 30 maja 1988r., sygn. akt III UZP 8/88, wpisanej do księgi zasad prawnych (OSNCP 1988, nr 12, poz. 166), polegać np. na zarządzaniu gospodarstwem. W ocenie NSA dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu. Jak podkreślił Sąd prowadzenie gospodarstwa rolnego, oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Zatem przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne - zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. A zatem twierdzenie odwołującej jakoby jej ojciec wykonywał prace w gospodarstwie rolnym, a tym samym ona mogła sprawować opiekę nad mężem, nie daje podstaw, zgodnie z powyższymi rozważaniami do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Ponadto organ odwoławczy podniósł, że związanie oceną prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu Sądu, o której mowa w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie dotyczy przypadku podjęcia po wydaniu tego orzeczenia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku. Z mocy art. 269 § 1 tej ustawy, uchwała taka ma bowiem ogólny walor wiążący. W tym względzie wypowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 30 czerwca 2008 r. sygn. akt IFPS 1/08 (ONSA i WSA 2008/5/75), w której przyjęto, że Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu ponownej skargi kasacyjnej obowiązany jest w związku z art. 269 § 1 p.p.s.a., odstąpić od zastosowania art. 190 ustawy, z uwagi na podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pogląd ten należy też odnieść do przypadku rozpatrywania ponownej skargi przez wojewódzki sąd administracyjny po uprzednim uchyleniu aktu administracji na mocy prawomocnego wyroku, po wydaniu którego podjęto uchwałę w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a.. Taki też pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 września 2010 r. sygn. akt I OSK 920/10, LEX nr 745376 (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21.03.2012 r., II SA/G1 23/12). Wynika zatem z powyższego, iż w rozstrzygnięcie sprawy z odwołania M.B. zależało od podjętego przez skład siedmiu sędziów NSA stanowiska.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wniosła M.B., domagając się jej uchylenia i wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy albo uchylenia decyzji i "zwrócenie sprawy do ponownego rozpatrzenia".

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że sprawa przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego jest rozpatrywana po raz drugi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 15 lipca 2011r. uwzględniając jej skargę uchylił zaskarżone decyzje, znak [...], odmawiające jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Skarżąca stwierdziła, że mimo wyraźnych zaleceń Sądu co do sposobu załatwienia sprawy organ II instancji złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego i w dniu 9 marca 2012r. NSA oddalił skargę kasacyjną (sygn. akt I OSK 2203/11). Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji wydał w dniu [...] decyzję odmawiającą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z powodu posiadania przez nią gospodarstwa rolnego, która została utrzymana w mocy zaskarżona decyzją SKO z dnia [...]

Skarżąca uznała stanowisko organu za błędne, podnosząc, że gdyby nawet powołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego była słuszna, to nie może stanowić podstawy do rozpatrzenia niniejszej sprawy. W uchwale jest wyraźnie stwierdzone, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo rolne, czyli pracującemu w nim i nim zarządzającemu. Skarżąca stwierdziła, że ani ona, ani jej mąż nie prowadzą gospodarstwa rolnego, tzn. nie pracują na nim, ani też nim nie zarządzają. Wszelkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, które należy do skarżącej wykonuje jej ojciec, który decyduje co będzie uprawiane na polu, wykonuje czynności fizyczne. Ona nie może prowadzić gospodarstwa rolnego, gdyż sprawuje opiekę nad mężem. Samo posiadanie gospodarstwa rolnego nie stanowi o braku prawa do świadczenia.

Ponadto skarżąca zrzuciła, że błędne jest stanowisko organu w kwestii związania treścią uchwały składu siedmiu sędziów NSA. Uchwały nie są źródłami prawa i nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięć, a oparcie rozstrzygnięcia na jej treści stanowi naruszenie zasady legalizmu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach, która przystąpiła do udziału w sprawie na podstawie art. 8 p.p.s.a., wniosła o oddalenie skargi, powołała się na treść art. 269 § 1 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w jego brzmieniu obowiązującym do końca 2012r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W sprawie niesporne jest to, że skarżąca opiekuje się mężem, który ze względu na niepełnosprawność takiej opieki wymaga, i jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,3400 ha fizycznych, co daje 0,6985 ha przeliczeniowych oraz gospodarstwa rolnego, którego jest współwłaścicielką wraz z mężem o pow. 1,5900 ha fizycznych, co daje 1,8285 ha przeliczeniowych. Jest ponadto rolnikiem w rozumieniu ustawy o podatku rolnym, i jako rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym, wypadkowym, chorobowym, macierzyńskim.

Na tle przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych jeszcze do niedawna istniała w orzecznictwie sądowo-administracyjnym rozbieżność co do tego, czy posiadanie gospodarstwa rolnego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czy też nie.

W dniu 11 grudnia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął w składzie siedmiu sędziów uchwałę o sygn. akt I OPS 5/12, w której stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z treści art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) wynika, że moc wiążąca uchwał konkretnych NSA dotyczy nie tylko danej sprawy (por. art. 187 § 2 p.p.s.a.), ale również wszystkich spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska zawartego w uchwale, sądy administracyjne (pośrednio nim związane) stanowisko to powinny respektować. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy analogicznej do tej, w której podjęto uchwałę, w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jedyną możliwością odstąpienia od stanowiska zawartego w uchwale stanowi wystąpienie przez skład niepodzielający zawartego w uchwale stanowiska do odpowiedniego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z zagadnieniem prawnym (por. J. Drachal, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Komentarz, pod red. prof. R. Hausera, prof. M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 868, wyrok NSA z dnia 27 listopada 2007r. sygn. akt I FSK 1385/07, wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2007r., sygn. akt I FSK 231/07). Podkreślenia wymaga także, że odstąpienie przez skład sądu administracyjnego od stanowiska wyrażonego w uchwale NSA, bez zachowania trybu określonego w art. 269 p.p.s.a. ma charakter działania nielegalnego i jako takie stanowi podstawę skargi kasacyjnej, wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Celem przyjęcia rozwiązania z art. 269 p.p.s.a. było zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądowoadministracyjnego, która stanowi gwarancję demokratycznego państwa prawa, w szczególności zaś pozytywnie wpływa na kształtowanie zaufania obywateli do państwa (p. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2008r., sygn. akt I OSK 1946/06, powołany wyżej komentarz pod redakcja prof. R.Hausera i prof. M.Wierzbowskiego str. 867).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie niniejszym podziela cyt. powyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w uchwale o sygn. akt I OPS 5/12. W konsekwencji tut. Sąd związany jest również wyrażonymi w uzasadnieniu tej uchwały motywami, jakie legły u podstaw jej wydania.

Mając powyższe na uwadze, za niezasadny uznać należy zarzut skargi, że powołana wyżej uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2012r. sygn. akt I OPS 5/12 nie ma zastosowania w sprawie niniejszej. Należy także zauważyć, że uchwała NSA zapadła po wydaniu w sprawie niniejszej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z dnia 15 lipca 2011r. oraz wyroku NSA z dnia 9 marca 2012r. (sygn. akt I OSK 2203/11), w których sądy te zaprezentowały odmienny od treści uchwały z dnia 11 grudnia 2012r. pogląd, co do możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rolnikowi. Ocena prawna wyrażona w tych orzeczeniach utraciła jednak moc wiążącą, w związku z treścią uchwały składu siedmiu sędziów, zawierającą odmienne stanowisko dotyczące wykładni prawa.

W powołanej uchwale (jej uzasadnieniu) Naczelny Sąd Administracyjny m. in. stwierdził, że "praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny". W dalszej części uzasadnienia NSA wskazał, że "ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "rolnik". Taką definicję zawiera natomiast ustawa z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 2008r. nr 50, poz. 291 ze zmianami). Zgodnie z art. 6 pkt 1 tej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku - rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. W myśl tej definicji rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego.

Natomiast ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 6 stanowi, że ilekroć jest w niej mowa o gospodarstwie rolnym, to oznacza to gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków, jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Zatem według ustawy o podatku rolnym, aby dany obszar gruntów uznać za gospodarstwo rolne, obszar ten musi być odpowiednio sklasyfikowany, nie może być na nim prowadzona inna działalność niż działalność rolnicza, mieć odpowiednią powierzchnię oraz być w posiadaniu m.in. osoby fizycznej."

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że "pojęcie "prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności. Słowo "prowadzenie" w języku polskim oznacza bowiem sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać zatem tylko na zarządzaniu nim, a tym samym osiągania z niego dochodu. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa".

Mając na uwadze wyżej cytowaną uchwałę stwierdzić należy, że bez znaczenia jest podnoszona przez skarżącą okoliczność, że nie uprawia ona osobiście pola, tym zajmuje się jej ojciec, "który decyduje co będzie uprawiane". W świetle uchwały prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że skarżąca jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, w związku z czym świadczenie pielęgnacyjne nie może jej być przyznane. Podjęta przez nią decyzja o przekazaniu ojcu wykonywania koniecznych prac w gospodarstwie rolnym, nawet jeśli to on decyduje, jakie i kiedy podejmować konkretne prace, mieści się w pojęciu zarządzania gospodarstwem rolnym.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącej o braku osobistej pracy na roli należy powołać się na wyrażony w ww. uchwale następujący pogląd: "w sensie ekonomicznym, prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W efekcie to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika, a podejmowanie przez niego, w ramach zarządzania gospodarstwem, nawet nieracjonalnych z punktu widzenia gospodarczego działań, nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej".

Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 20 grudnia 1990r., ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy m. in. rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny. Uprawnione jest zatem stwierdzenie, że skarżąca z uwagi na powierzchnię gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielką oraz niepodleganie innemu ubezpieczeniu społecznemu, jak również brak ustalonego prawa do emerytury lub renty, lub prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (art. 16 ust. 3 ustawy dnia 20 grudnia 1990r.), podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Ponadto, jak wynika ze znajdującego się w aktach zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy Busko Zdrój z dnia 28 maja 2013r., jest ona podatnikiem podatku rolnego od gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne o pow. 1,8285 ha przeliczeniowych, co przesądza o spełnieniu w niniejszej sprawie drugiej z opisanych powyżej przesłanek.

Kierując się treścią cyt. uchwały stwierdzić trzeba, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, M.B. prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu przytoczonych powyżej przepisów – co stanowi negatywną przesłankę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Należy zatem uznać, że wydana w tym zakresie zaskarżona decyzja znajduje oparcie w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy.

Mając na uwadze, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.