Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1317/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Katarzyna Bednarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Zakładów [...] " [...]" S.A. w W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Transportu i Budownictwa, po rozpoznaniu wniosku Zakładów [...] "[...]" S.A. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 r., nr [...] w części dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego Zakłady [...] "[...]" im. [...] prawem użytkowania wieczystego obciążającym nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną obecnie jako działka nr [...] o pow. [...] m2.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1997 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady [...] im. [...] prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w W. w rejonie ulic [...] i [...], składającego się z działek nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2.

Wnioskiem z dnia 27 września 2000 r. J. B. - dawny właściciel przedmiotowej nieruchomości - wystąpiła o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji, w części dotyczącej działki nr [...], wskazując na uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego mimo trwającego postępowania o zwrot nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa w 1976 r., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.).

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2001 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 r., w części dotyczącej działki nr [...].

Wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2005 r. Zakłady [...] "[...]" S.A. wystąpiły do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r.

Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w postępowaniu nieważnościowym bada się, czy sporna decyzja była dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 KPA, w chwili jej wydawania. Rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy istnieje przepis prawny dający podstawę do wydania decyzji administracyjnej, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie prawnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) uwłaszczenie dokonane z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. nie narusza praw osób trzecich. W kwestionowanej decyzji wskazano, iż obecna działka nr [...] została nabyta przez Skarb Państwa w 1976 r. od J. B., w trybie przepisów wywłaszczeniowych. Była właścicielka wystąpiła o zwrot nieruchomości pismem z dnia 9 grudnia 1994 r., a zatem w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości. Postępowanie uwłaszczeniowe powinno być zatem zawieszone, do czasu rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości, ponieważ uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. W ocenie Zakładów [...] "[...]" S.A. fakt złożenia wniosku o zwrot nieruchomości nie ma znaczenia w postępowaniu uwłaszczeniowym, ponieważ jest to odrębna sprawa administracyjna. Jednakże mimo, iż sprawy zwrotu nieruchomości i uwłaszczenia są rozpatrywane w odrębnych postępowaniach, to pozostają ze sobą w ścisłym związku. Skoro uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich, zgłoszenie roszczenia o zwrot nieruchomości ma niewątpliwie pierwszeństwo przed postępowaniem uwłaszczeniowym. Błędne jest zatem stanowisko wnioskodawców odnośnie braku związku pomiędzy tymi postępowaniami. Skoro wniosek o zwrot nieruchomości został złożony pismem z dnia 9 grudnia 1994 r., a więc zostały zgłoszone stosowne roszczenia, brak było podstaw do pominięcia tej kwestii w postępowaniu uwłaszczeniowym. Wobec powyższego należało uznać, iż trafne było stanowisko Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, zaprezentowane w decyzji z dnia [...] maja 2001 r., iż decyzja uwłaszczeniowa, w przedmiotowej części jest obarczona wadą rażącego naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 KPA i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w zakresie praw osób trzecich, co jest objęte dyspozycją art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Brak więc podstaw do uznania, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Nie stwierdzono też, aby mogły zaistnieć inne przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 KPA skutkujące stwierdzeniem nieważności tej decyzji.

W dniu 11 kwietnia 2006 r. Zakłady [...] "[...]" S.A. wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podniosły, że decyzja Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r. narusza prawo, ponieważ odmawia unieważnienia decyzji rażąco naruszającej prawo. W ocenie wnioskodawcy w dniu 5 grudnia 1990 r. nabycie z mocy ustawy prawa użytkowania wieczystego przez Przedsiębiorstwo Państwowe Zakłady [...] im. [...] nie naruszało prawa żadnej osoby trzeciej, ponieważ w tym dniu nie toczyło się żadne postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Takie postępowanie zostało wszczęte dopiero w 1994 r. na wniosek uprzedniej właścicielki J. B.. Zdaniem wnioskodawcy nie jest trafny prezentowany w zaskarżonej decyzji pogląd, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 r. rażąco naruszała prawa osoby trzeciej, gdyż została wydana w czasie toczącego się równolegle postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości jako wcześniej wywłaszczonej. Należy bowiem zauważyć, że obowiązek badania, czy takie postępowanie nie toczy się, został wprowadzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Rozporządzenie to w § 5 ust. 4 stanowi, iż przed stwierdzeniem dotychczasowego prawa zarządu właściwy organ bada, czy nie zostały zgłoszone roszczenia poprzednich właścicieli w stosunku do nieruchomości będących przedmiotem uwłaszczenia oraz czy uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Przepis ten, podobnie jak i ustawa oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, nie precyzuje, kiedy takie roszczenia powinny być podniesione. Z teleologicznej wykładni ustawy z dnia 29 września 1990 r. wynika, że ustawodawca zamierzał uporządkować stan prawny nieruchomości posiadanych przez przedsiębiorstwa państwowe i podwyższyć pewność prawną. W związku z tym wyznaczył datę 5 grudnia 1990 r. jako dzień nabywania z mocy ustawy prawa użytkowania wieczystego, przez tych wszystkich, którzy spełniają ustawowe przesłanki. Nabycie tego prawa nie mogło jednak naruszać praw osób trzecich, które w tym dniu nie istniały bądź nie były podnoszone. Zarówno ustawa z 29 września 1990 r. jak i ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie stanowią, że wniosku o stwierdzenie nabycia użytkowania wieczystego nieruchomości nie można wnieść, jeżeli uprzedni właściciel wniósł już o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony przez J. B. w dniu 10 listopada 1994 r., a więc po dacie nabycia przez Zakłady [...] "[...]" prawa użytkowania wieczystego. Konsekwencją przyjęcia tezy prezentowanej w zaskarżonej decyzji byłoby uniemożliwienie nabycia użytkowania wieczystego w drodze ustawy z dnia 29 września 1990 r. na wszystkich nieruchomościach, które wcześniej zostały wywłaszczone, gdyż każde takie nabycie naruszałoby prawo byłych właścicieli o zwrot, a to nie było celem ustawodawcy.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że stanowisko wyrażone w decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r., dotyczące konieczności zawieszenia postępowania uwłaszczeniowego, do czasu rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości (skoro uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich), potwierdza przytoczona w tej decyzji uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt. III ZP 14/99, OSNP 2000/8/294, bowiem sprawa roszczeń o zwrot nieruchomości, wobec zastrzeżenia co do praw osób trzecich, ma niewątpliwie pierwszeństwo przed uwłaszczeniem. Wbrew stanowisku wyrażonemu we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, obowiązek badania czy uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich (co obejmuje również wyjaśnienie kwestii ewentualnie zgłoszonych roszczeń o zwrot wywłaszczonych uprzednio nieruchomości), wynika bezpośrednio z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r., a nie tylko z przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Pisma Kierownika Oddziału Wywłaszczeń i Odszkodowań Urzędu W. z dnia 26 stycznia 1984 r. i z dnia 6 marca 1984 r. wskazują na złożenie wniosku o zwrot już w dniu 19 stycznia 1984 r., jednakże materiał dowodowy nie zawiera wniosku J. B. z tego dnia, natomiast istnieje późniejszy wniosek o zwrot z dnia 9 grudnia 1994 r. złożony przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej. Było to wystarczającą przesłanką do podjęcia przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, ponieważ decyzja uwłaszczeniowa była obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 2 KPA, a nie stwierdzono, aby zaistniały okoliczności wymienione w art. 156 § 2 KPA. Nie można więc uznać, aby decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast była obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 2 KPA i nie wynika z akt, aby istniały inne przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 KPA oraz przeszkody do stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 § 2 KPA.

W dniu 26 lipca 2006 r. Zakłady [...] "[...]" S.A. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2006 r. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja narusza prawo, ponieważ odmawia unieważnienia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. rażąco naruszającej prawo. W ocenie Zakładów [...] "[...]" S.A. poprzednik prawny skarżącego w dniu 5 grudnia 1990 r. spełniał wszystkie ustawowe przesłanki będące podstawą nabycia tego prawa, wyliczone w art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W tym dniu nabycie z mocy ustawy prawa użytkowania wieczystego przez skarżącego nie naruszało praw żadnej osoby trzeciej, gdyż w tym dniu, nie toczyło się żadne postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Takie postępowanie zostało wszczęte dopiero w 1994 r. na wniosek dawnego właściciela J. B.. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przed 1994 r. nie było prowadzone żadne postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co oznacza, że w dniu 5 grudnia 1990 r. skarżący spełniał wszelkie przesłanki, aby w drodze ustawowej nabyć użytkowanie wieczyste. Uprawnienie to, dane mu przez ustawę, stało się jego prawem podmiotowym, którego istnienie miał jedynie potwierdzić organ administracji. Unieważniając decyzję stwierdzającą istnienie prawa podmiotowego, które istniało w dniu 5 grudnia 1990 r. organ naruszył prawo materialne - prawo podmiotowe skarżącego do stwierdzenia istnienia na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego na spornej nieruchomości. Zdaniem skarżącego nie jest trafny prezentowany w zaskarżonej decyzji pogląd, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 r. rażąco naruszała prawa osoby trzeciej, ponieważ została wydana w czasie toczącego się równolegle postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości wcześniej wywłaszczonej. Należy bowiem zauważyć, że obowiązek badania, czy takie postępowanie toczy się został wprowadzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Rozporządzenie to w § 5 ust. 4 stanowi, iż przed stwierdzeniem dotychczasowego prawa zarządu właściwy organ bada, czy nie zostały zgłoszone roszczenia poprzednich właścicieli w stosunku do nieruchomości będących przedmiotem uwłaszczenia oraz czy uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Przepis ten, podobnie jak i ustawa oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, nie precyzuje, kiedy takie roszczenia powinny być podniesione. Z teleologicznej wykładni przepisów ustawy z 29 września 1990 r. wynika, że ustawodawca zamierzał uporządkować stan prawny nieruchomości posiadanych przez przedsiębiorstwa państwowe i podwyższyć pewność prawną. W związku z tym wyznaczył datę 5 grudnia 1990 r. jako dzień nabywania z mocy ustawy prawa użytkowania wieczystego, przez tych wszystkich, którzy spełniają ustawowe przesłanki. Nabycie tego prawa nie mogło jednak naruszać praw osób trzecich, które w tym dniu istniały bądź były podnoszone. Zarówno ustawa z 29 września 1990 r. jak i ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie stanowią, że wniosku o stwierdzenie nabycia użytkowania nieruchomości nie można wnieść, jeżeli uprzedni właściciel wniósł już o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Konsekwencją przyjęcia tezy prezentowanej w zaskarżonej decyzji byłoby uniemożliwienie nabycia użytkowania wieczystego w drodze ustawy z dnia 29 września 1990 r. na wszystkich nieruchomościach, które wcześniej zostały wywłaszczone, gdyż każde takie nabycie naruszałoby prawo byłych właścicieli do zwrotu tych nieruchomości, a to nie było celem ustawodawcy.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w stosunku do aktów, które zostały wydane z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności lub wznowieniem postępowania albo naruszeniem przepisów, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 tej ustawy).

Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona.

Decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2006 r. została bowiem wydana przez właściwy organ, we właściwym trybie i w oparciu o prawidłową podstawę prawną, z zapewnieniem stronom udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał i omówił motywy swego rozstrzygnięcia, w aspekcie wszystkich przesłanek z art. 156 § 1 KPA oraz przeszkód z art. 156 § 2 KPA.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że nie jest trafne stanowisko Zakładów [...] "[...]" S.A., iż złożony po dniu 5 grudnia 1990 r. wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie miał wpływu na nabycie przez Przedsiębiorstwo Państwowe Zakłady [...] im. [...] prawa użytkowania wieczystego do gruntu obecnie oznaczonego jako działka nr [...], w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r.

Należy zauważyć, że wprowadzone przez ustawodawcę uwarunkowanie nabycia przez państwowe osoby prawne z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz znajdujących się na nim budynków, urządzeń i lokali z dniem 5 grudnia 1990 r., nie naruszaniem przez uwłaszczenie praw osób trzecich w tym dniu, uwzględniało istniejące w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. prawa podmiotowe tychże osób, wynikające z innych aktów prawnych. Prawami osób trzecich, wymienionymi w art. 2 ust. 1 tej ustawy były więc np. prawa właścicieli wywłaszczonych nieruchomości (ich następców prawnych) do żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, wynikające z art. 74 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) wzmocnione ponadto, nałożonym na wywłaszczającego, zakazem użycia wywłaszczonych nieruchomości na inny cel, niż cel wywłaszczenia oraz obowiązkiem uzyskania zgody wywłaszczonego (jego następcy prawnego) na zmianę sposobu wykorzystania nieruchomości (art. 50 ust. 5 tej ustawy).

Na gruncie wskazanego wyżej stanu prawnego orzecznictwo sądowe ukształtowało wykładnię użytego w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. zwrotu "nie narusza to praw osób trzecich", w kontekście wzajemnych relacji postępowania uwłaszczeniowego i postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 1999 r., sygn. akt OPS 15/98, ONSA 1999/3/75 stwierdzono, że złożenie po dniu 5 grudnia 1990 r. wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie stanowi przeszkody w dochodzeniu tego roszczenia, w szczególności jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r. zostały spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Pogląd ten podzielił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 stycznia 2000 r., sygn. akt III ZP 14/99, OSNP 2000/8/294, stwierdzając ponadto, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r., jeżeli w tym dniu były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości. Uzasadniając postawioną tezę Sąd wskazał, że ocena, czy uwłaszczenie narusza prawa osób trzecich powinna uwzględniać stan prawny nieruchomości istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. i powinna być dokonywana w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nabycia przez państwowe osoby prawne prawa użytkowania wieczystego gruntów (własności budynków, lokali i innych urządzeń). Organ administracji publicznej (wojewoda), który stwierdza w drodze decyzji nabycie z mocy prawa przez państwową osobę prawną prawa użytkowania wieczystego (własności) nie może bowiem ograniczyć się do zbadania jedynie materialnoprawnych przesłanek, o których mowa w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy zmieniającej, lecz powinien także rozważyć, czy nabycie tych praw przez państwową jednostkę organizacyjną nie naruszało prawa osób trzecich do gruntu (budynku, lokalu, urządzenia). Nie oznacza to oczywiście, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie i w granicach art. 2 ustawy zmieniającej wojewoda jest obowiązany ocenić zasadność żądania byłego właściciela nieruchomości wywłaszczonej do zwrotu nieruchomości podlegającej "uwłaszczeniu", bowiem jest to przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Dlatego też w sytuacji, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny złożył wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej przed wszczęciem albo w toku postępowania "uwłaszczeniowego" organ administracji publicznej powinien zawiesić postępowanie "uwłaszczeniowe", do czasu rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, ponieważ zagadnienie zasadności roszczenia o zwrot tej nieruchomości jest zagadnieniem wstępnym dla nabycia przez państwową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości (art. 97 § 1 pkt 4 KPA), skoro nabycie tego prawa nie może nastąpić z naruszeniem praw osób trzecich. Nie ulega bowiem wątpliwości, że "uwłaszczenie" państwowych osób prawnych stanowić może prawną "przeszkodę" w korzystaniu przez byłych właścicieli z ich ustawowych uprawnień do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Zdaniem Sądu jest to o tyle istotne, że prawo byłych właścicieli do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej korzysta z zasady pierwszeństwa przed prawami państwowej osoby prawnej, ponieważ zostało tym osobom przyznane znacznie wcześniej niż prawo państwowych osób prawnych, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej. Ponadto, przekształcenie zarządu (prawa znacznie słabszego), nie może odbywać się kosztem utraty po stronie dawnego właściciela prawa do zwrotu jego własności (prawa znacznie silniejszego), gdyż godziłoby to w konstytucyjną zasadę ochrony własności.

Zaprezentowane wyżej poglądy podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie. Wymaga podkreślenia, że nie jest trafny zarzut skargi, iż taka interpretacja art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. uniemożliwia uwłaszczenie państwowych osób prawnych uprzednio wywłaszczonymi nieruchomościami. Przyjęte we wskazanych wyżej uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego rozumienie sformułowania "nie narusza praw osób trzecich" kładzie nacisk na obowiązek organu prowadzącego uwłaszczenie uprzedniego ostatecznego wyjaśnienia kwestii zasadności roszczeń właścicieli wywłaszczonych nieruchomości przed załatwieniem sprawy uwłaszczenia. W przypadku, gdyby decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości bądź o umorzeniu postępowania w tym przedmiocie stała się ostateczna, to wówczas odpadła by przeszkoda do stwierdzenia nabycia praw, w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r.

Należało zatem uznać, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2001 r. zasadnie stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 r., w części dotyczącej działki nr [...], ponieważ zakończenie postępowania uwłaszczeniowego przed rozstrzygnięciem o zasadności żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiło, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA, rażące naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. i art. 97 § 1 pkt 4 KPA oraz - czego nie dostrzegł organ – także rażące naruszenie art. 47 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.