Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1124/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Kolejnictwo
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.
article: par. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 1985 nr 12 poz 50
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. [...]w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1119/11 w sprawie ze skargi [...]S.A. [...] w O. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania pasów przeciwpożarowych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1119/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę [...] S.A. [...] w O. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania pasów przeciwpożarowych.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Lesznie w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych w dniu 20 czerwca 2011 r. nakazał Dyrektorowi [...] w O. wykonać pasy przeciwpożarowe wzdłuż torów kolejowych linii [...] i [...], przebiegające przez obszary leśne administrowane przez Nadleśnictwo K., na terenie powiatu leszczyńskiego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż na podstawie czynności kontrolno-rozpoznawczych, przeprowadzonych w dniu 20 czerwca 2011 r. na powyższym szlaku kolejowym stwierdzono naruszenia przepisów przeciwpożarowych w obiektach, co jest niezgodne z § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 16 poz. 94 ze zm.). Nadto podniósł, że brak wykonania pasów przeciwpożarowych ma istotny wpływ na zabezpieczenie przeciwpożarowe obszarów leśnych, szczególnie w okresie letnim podczas braku opadów deszczu i występowania wysokich temperatur. Zdaniem organu ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu jest poważnym źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, położonych wzdłuż szlaków kolejowych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło [...] S.A. [...] w O., wnosząc o jej uchylenie w całości.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał [...] S.A. [...] w O. wykonanie pasów przeciwpożarowych przy szlaku kolejowym linia [...], linia [...], i linia [...] przebiegających przez obszary leśne administrowane przez Nadleśnictwo K. na terenie powiatu leszczyńskiego z terminem wykonania do dnia 14 października 2011 r. i zapewnienie ich użyteczności przez cały rok.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji zawierała wadę formalną. Mając bowiem na uwadze przepis art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej – w tej sprawie [...] S.A. [...] w O. W tej sytuacji skierowanie decyzji do Dyrektora Zakładu i oznaczenie go jako strony oraz nałożenie na niego określonych nakazów i zakazów jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną. W konsekwencji decyzja dotknięta była wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., co w trybie odwoławczym skutkowało jej uchyleniem.

Nadto organ odwoławczy podkreślił, że analizując treść art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym należało uznać, że argumentacja przyjęta w odwołaniu nie znalazła uzasadnienia. W myśl art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym tylko wówczas, gdy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące urządzenie pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właściciela gruntu. Prawo zarządcy o którym mowa w art. 55 ust. 1 ww. ustawy dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury. Organ zauważył także, że źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Podstawową zasadą skutecznego zabezpieczenia obszarów leśnych wzdłuż linii kolejowych jest ciągłość wykonania pasów przeciwpożarowych. Stąd też niezwłoczne ich wykonanie gwarantuje właściwy poziom bezpieczeństwa pożarowego na przedmiotowych odcinkach.

Skargę na powyższą decyzję złożyła [...] S.A. [...] w O. zarzucając naruszenie przepisów § 38 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ pierwszej I instancji w związku z zagrożeniem pożarowym jakie stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy, a nie odwrotnie. Ta konstatacja ma zasadnicze znaczenie w kwestii ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonywanie mineralizacji pasów przeciwpożarowych na przedmiotowych odcinkach.

Następnie Sąd wskazał na przepisy art. 13 ust. 1 i art. 9 ust. 3 ustawy o lasach, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2010 r. Nr 57, poz. 353) oraz § 38 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów i podniósł, że cytowane rozporządzenie prawidłowo nie określa w sposób jednoznaczny sposobu wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania i utrzymywania. W odróżnieniu od niego poprzednio obowiązujące rozporządzenie z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowanych i terenów (Dz. U. z 2006 r. Nr 80, poz. 563) w § 34 ust. 3 pkt 2 nakładało jednoznacznie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na właścicieli linii kolejowych. Obowiązujące rozporządzenie prawidłowo w § 38 ust. 2 wskazuje, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym oraz ustawie o ochronie przeciwpożarowej określają wskazane w tym przepisie rozporządzenia.

Zatem w odniesieniu do treści § 38 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów Sąd stwierdził, że wskazując poszczególne akty prawne, ma on charakter informacyjny.

Dalej Sąd podał, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 ze zm.) w § 10 wyróżnia cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych, jednakże w katalogu tym nie występują pasy przeciwpożarowe oddzielające linie kolejowe. Kwestią tego rodzaju pasów zajmuje się natomiast ustawa o transporcie kolejowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955). To ostatnie reguluje jedynie techniczną kwestię prowadzenia robót i odległości dotyczących pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych. W ocenie Sądu kwestią podmiotowości zajmują się natomiast przepisy ustawy. Następnie Sąd przywołał przepis art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym i wskazał, że sposoby realizacji obowiązków o których mowa w tym przepisie określa art. 55 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy.

W ocenie Sądu wyjątek opisany w art. 55 ust. 3 powyższej ustawy dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych, świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właścicieli gruntów. Zatem Sąd uznał, że prawo zarządcy o którym mowa w art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej. Zaś zarządcą infrastruktury kolejowej jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie. Infrastrukturę kolejową stanowią linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 7 i 1 ww. ustawy). Dalej Sąd wskazując na art. 4 pkt 2 i 3 powyższej ustawy wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "linii kolejowej".

Reasumując, Sąd wskazał, że w sprawie nie dopatrzył się naruszenia przez organy obydwu instancji naruszenia zarzucanych w skardze przepisów. W ocenie Sądu na aprobatę nie zasługuje twierdzenie skarżącego, zgodnie z którym to na lasach państwowych miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach Sąd podkreślił, że zobowiązują one właścicieli lasów jedynie ogólnie do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Przepisem szczególnym dotyczącym realizacji i mineralizacji pasów przeciwpożarowych jest natomiast art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy o transporcie kolejowym.

W ocenie Sądu organy słusznie podkreśliły, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie miało także ustalenie źródła zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe. Jest nim ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Czynność ta bowiem odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali, które w zetknięciu z wysuszoną ściółką mogą zainicjować pożar lasu.

Zdaniem Sądu prawidłowo organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji z uwagi na to, że błędnie określała ona adresata i w tym zakresie orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Istotnie bowiem adresatem decyzji winien być zarządca infrastruktury kolejowej, czyli [...] S.A. [...] w O.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodły [...] S.A. z/s w W. [...] w O. zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji albo uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Jednocześnie zakwestionowanemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

- § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów,

- art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym,

- art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach.

W treści skargi kasacyjnej skarżąca Spółka podniosła, że podtrzymuje twierdzenia i wnioski zawarte w uzasadnieniu skargi, czyli że:

1/ na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów i art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym organ wywiódł błędnie, że obowiązek wykonywania pasów przeciwpożarowych nie ciąży na właścicielu lub zarządcy lasu, ale nadal jest to obowiązek skarżącego. W przepisie art. 17 ust. 1 jest mowa o tym, że zarządca linii kolejowej ma obowiązek tak zabezpieczyć wszelkie urządzenia zainstalowane na linii (infrastrukturę), aby nie stwarzały zagrożenia pożarowego, ani żadnego innego. Warto zwrócić uwagę, że przepis ten wymienia trzy podmioty, na które nakłada określone obowiązki, m.in. ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Gdyby więc przyjąć argumentację Sądu I instancji, to obok zarządcy linii kolejowej obowiązek urządzania pasów przeciwpożarowych ciążyłby również na przewoźnikach kolejowych i użytkownikach bocznic kolejowych, co z praktycznego punktu widzenia jest absurdalne, np. dlatego, że po polskich liniach kolejowych jeździ co najmniej kilkudziesięciu przewoźników, w tym przewoźnicy zagraniczni,

2/ organ bezpodstawnie przyjął, że zmiana powszechnie obowiązujących przepisów dokonana przez "racjonalnego prawodawcę" nie zmieniła porządku prawnego. Zdaniem skarżącego byłoby to równoznaczne z tym, że prawodawca dokonał zmian tylko dla samych zmian, a nie w określonym celu (ratio legis). Sąd I instancji się w tej kwestii nie wypowiedział.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, gdyż:

a/ z § 38 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów wynika, że ma on charakter informacyjny, z czym Sąd się zgadza, tzn. wskazuje tylko na akty prawne, które regulują kwestię utrzymania pasów przeciwpożarowych, a mianowicie: ustawę o transporcie kolejowym, ustawę o lasach oraz ustawę o ochronie przeciwpożarowej,

b/ ustawa o transporcie kolejowym nie określa podmiotów obowiązanych do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Jej art. 55 daje zarządcy infrastruktury kolejowej jedynie uprawnienie do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych za wynagrodzeniem (odszkodowaniem), ale uprawnienie to jak wiadomo nie obowiązek,

c/ przepisy art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów, a art. 19 tej ustawy nie zezwala (zabrania) zarządcy infrastruktury (np. skarżącemu) nawet na poruszanie się pojazdem silnikowym po lesie.

Nadto wskazano, że organ odwoławczy powołując się na art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym nie przedstawił żadnych dowodów na to, że drzewostan jest starszy niż linia kolejowa. Sąd I instancji nie odniósł się do tej kwestii, a zdaniem Spółki, ma ona istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, enumeratywnie wymienionych w § 2 tego artykułu, zatem wniesioną skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do problemu ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych, oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych. W tym zakresie tak organy administracyjne, jak i Sąd pierwszej instancji wskazywały na skarżącą Spółkę jako zarządcę infrastruktury kolejowej, z kolei Spółka stoi na stanowisku, iż obowiązek ten obciąża właścicieli lasów. Odnosząc się do tak zakreślonego problemu w pierwszej kolejności należało przeprowadzić rozważania natury ogólnej.

Budowa linii kolejowych i ich lokalizacja wynikająca, co oczywiste z wielu czynników, w tym potrzeb gospodarczych, uzależniona jest przede wszystkim od woli i konkretnych rozwiązań, jakie przewidział inwestor. Oznacza to, iż wybór przebiegu tych linii przez konkretne obszary należy do założeń inwestycyjnych i poza sytuacjami, w których zostało to wymuszone uwarunkowaniami geograficznymi, spoczywa w wyłącznej gestii inwestora. W obecnie obowiązującym porządku prawnym w odniesieniu do linii kolejowych o znaczeniu państwowym (art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym) tematyka zasad ich realizacji uregulowana została w szczególnym trybie (Rozdział 2b tej ustawy). Jak podkreślano już w założeniach wprowadzających ten akt prawny jest on wzorowany na rozwiązaniach przyjętych w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) i ma umożliwić przede wszystkim szybką realizację takich inwestycji (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw, Sejm V kadencji, nr druku: 2013). Pozostałe linie kolejowe (art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym) poddane zostały ogólnemu reżimowi inwestycyjnemu celu publicznego. Niezależnie od powyższej kwalifikacji trybu, czy też faktu realizacji inwestycji we wcześniejszym okresie, stwierdzić trzeba, iż wybór przebiegu inwestycji liniowej przez określone obszary, w tym leśne stanowił i stanowi uprawnienie podmiotów je realizujących. Skoro więc ustawa przyznaje określone prawo ustalonym podmiotom, to tym samym logicznym pozostaje, iż w związku z realizacją linii kolejowych nakłada na te podmioty również określone obowiązki. Jednym z takich obowiązków jest niewątpliwie dbałość o stan środowiska i ponoszenie odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Powyższa zasada została jednoznacznie określona w art. 86 Konstytucji RP. Wskazane wyżej założenie znalazło też swoje potwierdzenie w budowie podstawowego dla funkcjonowania transportu kolejowego aktu, tj. w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Normując w tejże ustawie m.in. zasady korzystania z infrastruktury kolejowej, zarządzania nią i jej utrzymania, a także zasady prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych oraz szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym, w tym warunki lokalizacji i nabywania na ten cel nieruchomości oraz wskazując organy właściwe w tych sprawach, w rozdziale 4 tej ustawy określono również zasady bezpieczeństwa organizacji transportu kolejowego. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym "zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska". W nawiązaniu do zawartych w skardze kasacyjnej wywodów zauważyć trzeba, iż ochrona przeciwpożarowa nie stanowi jedynego obowiązku wymienionego we wskazanym wyżej przepisie, jak i zarządca nie jest jedynym podmiotem w tej normie prawnej wymienionym. Powyższa norma ma niewątpliwie charakter ogólny, nie wskazuje bowiem ani w jaki sposób obowiązki w niej wymienione mają być realizowane, ani też nie wymienia żadnych instrumentów prawnych do ich realizacji. Uszczegółowienia obowiązku związanego z ochroną przeciwpożarową dokonano natomiast w Rozdziale 9 ww. ustawy. Już w jego tytule wskazano, iż przedmiot regulacji stanowi m.in. wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych. Tak więc istotne uzupełnienie normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym stanowi art. 55 tej ustawy. W ust. 1 pkt 3 tego ostatniego przepisu stwierdzono, iż "zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe". Zawarty w powyższej regulacji zwrot "ma prawo", odnosi się do uprawnienia zarządcy do korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Przepis art. 55 ust. 1 tej ustawy daje więc zarządcy prawo dysponowania nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi po to, aby podmiot ten mógł wykonać ciążący na nim z mocy art. 17 ust. 1 ww. ustawy obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej. Posłużenie się w art. 55 ustawy o transporcie kolejowym zwrotem "ma prawo" nie oznacza, wbrew odmiennym wywodom autora skargi kasacyjnej, że zarządca infrastruktury dysponuje jedynie uprawnieniem do wykonywania przedmiotowych pasów, a nie jest to jego obowiązek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy zwrot, przy uwzględnieniu przedstawionych na wstępie wywodów, wskazuje na możliwość wykonywania robót związanych z utrzymaniem i urządzeniem pasów na gruncie nienależącym do zarządcy linii kolejowych. Oznacza to uprawnienie do określonego zachowania w stosunku do gruntów sąsiednich, które jest jednocześnie instrumentem realizacji przedstawionego powyżej ogólnego obowiązku zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska, wynikłej z faktu usytuowania linii kolejowej na obszarach leśnych.

Odnosząc się zaś do argumentów skargi kasacyjnej co do zmiany "powszechnie obowiązujących przepisów" wyjaśnić należy, że poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów wymieniało w § 34 ust. 3 w sposób jednoznaczny podmioty obowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w tym między innymi właściciela linii kolejowych (pkt 2 tego przepisu). Z kolei obecnie obowiązujące rozporządzenie z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów wydane na mocy art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w § 38 wymienia ustawy określające podmioty odpowiedzialne za wykonanie pasów przeciwpożarowych. I tak w ust. 1 tego przepisu stwierdzono, iż "lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok". Natomiast ust. 2 powyższego przepisu stanowi, iż podmioty właściwe do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych określone są w ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym oraz w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Wśród tych ustaw wymieniono ustawę o transporcie kolejowym. Tak więc kwestia podmiotu zobowiązanego do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych jest dzisiaj uregulowana tylko w ustawie (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 2.07.2013 r., sygn. akt II OSK 473/12, npubl., z dnia 4.07.2013 r., sygn. akt II OSK 664/12, npubl. czy sygn. akt II OSK 874/12, npubl.).

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach, wskazać należy, że istotnie przepisy te nakładają na właścicieli lasów obowiązek wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów, jednakże nie można z nich wywieść, jak zdaje się dowodzić autor skargi kasacyjnej, że obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych ciąży na tych podmiotach. Wskazywane przepisy art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach określają obowiązki związane z powszechną ochroną lasów, z kształtowaniem równowagi w ekosystemach leśnych. W normach tych nie sposób jednak dopatrzeć się nawiązania do kwestii związanych z urządzeniem pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych wzdłuż linii kolejowych, a więc kwestii, będącej przedmiotem niniejszej sprawy.

Odnosząc się zaś do argumentu skarżącej Spółki, że organ odwoławczy powołując się na treść art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym nie przedstawił dowodów na to, że drzewostan jest starszy niż linia kolejowa, wskazać należy, że kwestia ta – wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej – nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem przepis ten mówi jedynie na kim ciążą koszty związane z urządzaniem i utrzymaniem pasów przeciwpożarowych w przewidzianym tą normą przypadku, a nie o podmiocie zobowiązanym do ich urządzania i utrzymania.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia § 38 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, art. 17 ust. 1 pkt 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach nie zasługiwał na uwzględnienie. Niewątpliwie bowiem z przeprowadzonych wyżej wywodów wynika, że to skarżąca Spółka jest obowiązana do urządzenia i utrzymania przedmiotowych pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych w zakreślonych kontrolowaną decyzją granicach.

W związku z powyższym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., wniesioną skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić.