Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1142/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 73 UST 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę B. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z dnia 3 lipca 2012 r. Burmistrz Gminy B. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem - w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w B. oznaczonej jako działka nr [...] - część dz.ew. [...] oraz działka nr [...] - część dz.ew. [...] .

Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę B. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności gruntu położonego w B. obręb [...] oznaczonego jako projektowana działka nr [...] pow. [...] ha zajętego pod część drogi publicznej gminnej - ulicy [...] w B.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, że stosownie do przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Następnie stwierdził, iż nieruchomość będąca przedmiotem wniosku nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 roku własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego i pozostawała jedynie we władaniu Gminy B. jako droga publiczna - ulica [...].

Zgodnie z opisem stanu zagospodarowania, zainwestowania i uzbrojenia ulicy [...] na dzień 1 stycznia 1999 r., ulica [...] w B. w tym dniu była drogą gruntową i nie posiadała chodnika. Na ulicy wykonywane było corocznie równanie i profilowanie nawierzchni po sezonie zimowym. W tamtym okresie - zgodnie z przeprowadzoną inwentaryzacją oświetlenia ulicznego i drogowego na terenie Gminy B. - na ul. [...] znajdowało się dwanaście latarni ulicznych. W okresie zimowym ulica była odśnieżana przez gminę na długości objętej opracowaniem geodezyjnym służącym regulacji stanu prawnego na podstawie ww. art. 73 ust. 1

Według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. właścicielami przedmiotowego gruntu byli Z. i K. K., zaś aktualnie tytuł własności do tego gruntu przysługuje E. B. i M. M..

W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że zgodnie z mapą z działki ewid. nr [...] - stanowiącej część ulicy [...] - została wydzielona projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha będąca własnością Z. i K. K. Zaś zgodnie z Uchwałą Nr 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 maja1988 roku w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie m. st. Warszawy i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dz. Urz. Województwa Stołecznego Warszawskiego Nr 17, poz. 186) ulica [...] w B. uzyskała status drogi lokalnej miejskiej na odcinku [...] m. Następnie - na podstawie art. 103 ust. 2 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. z dniem 1 stycznia 1999 roku stała się drogą gminną. W dniu 14 maja 2014 r. Gmina B. przedłożyła mapę z wykreślonym przebiegiem [...] m drogi publicznej - z której wynika, że projektowana działka nr [...] w całości znajduje się na tym odcinku.

Podsumowując Wojewoda uznał, iż w tym stanie rzeczy - zgodnie z dyspozycją ww. art. 73 ust.1 - przedmiotowa nieruchomość zajęta pod drogę miejską w B. stała się z dniem 1 stycznia 1999 roku z mocy prawa własnością Gminy B.. Dodał, że niniejsza decyzja zatwierdza podział nieruchomości i gdy stanie się ona ostateczna - stanowić będzie podstawę do wpisu w księdze wieczystej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły E. B. oraz M. M. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie i błędne zastosowanie przepisu art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez błędne uznanie, iż przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego oraz, że była zajęta pod drogę publiczną z dniem 1 stycznia 1999 r.

Po rozpoznaniu odwołania, Minister Infrastruktury Budownictwa decyzją z dnia z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...].

Na początku uzasadnienia podniósł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym istotą postępowania odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Obowiązkiem organu II instancji jest przytoczenie i wyjaśnienie podstawy prawnej, wszystkich przepisów materialnych i proceduralnych - zatem postępowanie odwoławcze nie może ograniczyć się tylko do oceny zarzutów odwołania.

Następnie stwierdził, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 nastąpiło zatem, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną,

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ww. ustawy muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości na podstawie tego przepisu.

Przy czym przepis art. 73 ust. 1 ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władania nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.

W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność Z. i K. K. na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] czerwca 1978 r. Powyższe potwierdza znajdująca się w aktach sprawy mapa sytuacyjna, wykonana przez uprawnionego geodetę M. B., przyjęta do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu 2 września 2011 r. - zgodnie z którą działka nr [...] jest objęta ww. aktem własności ziemi. Natomiast obecnymi właścicielami przedmiotowej nieruchomości są E. B. i M. M - spadkobierczynie Z. i K. K.

A zatem przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego.

Przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. dotyczy jedynie tych nieruchomości, które zostały zajęte pod drogi publiczne.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ) drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Zatem z przepisu tego bezspornie wynika, że aby droga zyskała taki status musi być zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy.

W niniejszej sprawie - na podstawie Uchwały Nr 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie m. st. Warszawy i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dz. Urz. Województwa Stołecznego Warszawskiego nr 17, poz. 186) - ulica [...] w B. uzyskała status drogi lokalnej miejskiej na odcinku [...] m. Mapa przekazana przy piśmie z dnia [...] maja 2014 r. przez Urząd Gminy B. potwierdza, iż przedmiotowa nieruchomość położona jest w ciągu ulicy [...] na odcinku o długości [...] metrów.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się mapa sytuacyjna części nieruchomości w tym nieruchomości oznaczonej katastralnie jako działka nr [...], będąca projektem podziału m. in. działki nr [...] na działkę nr [...], sporządzona według stanu z dnia 31 grudnia 1998 r. przez uprawnionego geodetę W. .B., w celu uregulowania stanu prawnego nieruchomości na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - która potwierdza zajęcie działki nr [...] pod drogę ul. [...] w dniu 31 grudnia 1998 r.

Organ podniósl, że mapa nieruchomości sporządzona przez uprawnionego geodetę w oparciu o dokumentację geodezyjną, przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 Kpa, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w niej stwierdzone przez uprawnionego geodetę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2/12, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zwrócić należy uwagę na to, iż powyższą dokumentację geodeta uprawniony obowiązany jest sporządzić z należytą starannością, zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami prawa, co wynika bezpośrednio z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z2015 r., poz. 520 ze zm.), pod rygorem odpowiedzialności wskazanej w art. 46 ww. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2006 r., sygn. akt: I OSK 1331/05 operat techniczny, sporządzony przez upoważnionego funkcjonariusza publicznego geodetę, korzysta - jako dokument urzędowy - z domniemania prawdziwości zawartych w nim oświadczeń i zapisów, w tym także oświadczeń woli o charakterze cywilnoprawnych. Również w wyroku z 16 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 2/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Brak jest podstaw aby odmawiać mocy dowodowej dokumentowi sporządzonemu przez uprawionego geodetę włączonemu do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego. Dokument ten ma charakter dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 76 Kpa i wzruszenie mocy dowodowej tego dokumentu jest możliwe wyłącznie przez przeprowadzenie przeciwdowodu".

Kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest przesłanka władania publicznoprawnego.

Zgodnie z orzecznictwem sądowym, dla udowodnienia władania należy wykazać wykonywanie prac związanych m. in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem - przy czym udokumentowanie władania winno wskazywać konkretne fakty, zdarzenia, okoliczności pokazujące na czym ono polega.

Środkami dowodowymi stanowiącymi podstawę do wykazania spełnienia przesłanki władania publicznego, mogą być:

- umowy, zawarte przed dniem 31 grudnia 1998 r., dotyczące urządzenia, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi,

- rachunki i faktury za wykonanie ww. prac zlecanych przez zarządcę drogi,

- umowy ubezpieczenia dróg publicznych zawarte przed dniem 31 grudnia 1998 r.,

- dowód z zeznań świadków, którymi mogą być pracownicy firm świadczących usługi w zakresie modernizacji, utrzymania i ochrony dróg, z których wynikać będzie zakres prowadzonych na nieruchomości prac na dzień 31 grudnia 1998 r.,

- dowód z zeznań właścicieli nieruchomości zajętej pod drogę oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich wskazujący na wykonywanie władania publicznoprawnego

W związku z powyższ organ podniósł, iż ze znajdującego się w aktach sprawy kosztorysu instalacyjno-montażowego wynika, że Gmina B. zleciła Przedsiębiorstwu [...] Sp. z o.o. prace na ulicy [...], polegające na równaniu i profilowaniu drogi, zgodnie z harmonogramem równania dróg gruntowych na terenie gminy B.. Z protokołu końcowego odbioru robót wynika, że roboty zostały rozpoczęte w dniu 20 kwietnia 1996 r. a zakończone w dniu 26 kwietnia1996 r.

Ponadto - zgodnie z treścią oświadczenia Burmistrza Gminy B. A. K.. - Gmina B. odśnieżała ulicę [...] w okresie zimowym - w czasie intensywnych opadów śniegu na długości objętej opracowaniem geodezyjnym służącym regulacji stanu prawnego na podstawie ww. art. 73.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość zajęta pod ulicę [...], znajdowała się we władaniu publicznoprawnym, zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r.

W związku z tym Minister uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wymienione art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - wobec czego decyzja organu I instancji jest zasadna.

Na zakończenie odniósł się też do zarzutów odwołania kwestionujących zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną wskazując, że brak jest podstaw do podważenia wiarygodności sporządzonej przez uprawnionego geodetę mapy sytuacyjnej nieruchomości na potrzeby niniejszego postępowania. Podkreślił, iż mapa do celów prawnych sporządzona przez uprawnionego geodetę w oparciu o dokumentację geodezyjną przyjętą do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 kpa, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w niej stwierdzone przez uprawnionego geodetę. Poza tym odwołujący się nie przedstawili dowodów, które mogłyby podważać powyższe ustalenia geodety.

Odnośnie zaś drugiego zarzutu - kwestionującego władanie publicznoprawne nad przedmiotową nieruchomością - wskazał, że władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi, a nie poszczególnych działek gruntu. Trudno bowiem uznać, iż istnieje możliwość wykazania dokonywania czynności związanych z utrzymaniem danej drogi publicznej tylko w stosunku do konkretnych działek. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w licznym orzecznictwie sądowoadministracynym (por. np. wyroki WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 381/12, z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1961/12, z dnia 19 czerwca 2012 r" sygn. akt I SA/Wa 601/12, publ. CBOSA).

Podkreślił też, że wykonywanie faktycznych czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związanych z jej utrzymaniem, odbywa się w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Przy czym w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela, w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego ogrodzenie - a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, co wynika z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego), istnieje domniemanie, iż zarządca drogi wykonywał nad tym gruntem władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych (por. wyroki WSA w Warszawie, z dnia 6 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 123/09, z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 163/13, z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 400/13, z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1036/13; publ. CBOSA).

Podsumowując Minister Infrastruktury i Budownictwa uznał, że władanie nieruchomością zostało wykazane w sposób należyty, w oparciu o znajdującą się w aktach sprawy dokumentację, zaś odwołujący nie przedstawili dowodów, które mogłyby podważyć ustalenia Wojewody w tym zakresie.

Na powyższą decyzję E. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a w przypadku uznania przez Sąd, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarzonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 28, 77, 107 § 3 Kodeksu Postępowania Administracyjnego poprzez m.in. nie dokonanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebranie wszechstronnego materiału dowodowego w sprawie, wydanie uzasadnienia decyzji z brakami umożliwiającymi jej prawną i merytoryczną kontrolę, naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego skutkujące osłabieniem zaufania obywateli do władzy publicznej,

- naruszenie i błędne zastosowanie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez błędne uznanie, iż nieruchomość położona w B. oznaczona jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego oraz, że zajęta została pod drogę publiczną z dniem 1 stycznia 1999 r.

Uzasadniając zarzuty skargi wskazała, iż Minister Infrastruktury i Budownictwa, rozpoznając jej odwołanie oparł się wyłącznie na ustaleniach przyjętych przez organ I instancji. Tym samym organ wyższego stopnia naruszył m.in. art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 KPA oraz art. 8, 10 i 80 KPA. Organ nie dokonał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebrał wszechstronnego materiału dowodowego w sprawie oraz wydał uzasadnienia postanowienia z brakami umożliwiającymi jej prawną i merytoryczną kontrolę. Naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego wskazanych w zarzutach niniejszej skargi skutkuje m.in. osłabieniem zaufania obywateli do władzy publicznej oraz sprzecznością z obowiązkiem wyjaśnienia zasadności przesłanek jakimi kierował się organ przy podejmowaniu decyzji.

Ponadto zaskarżona decyzja została wydana pomimo, iż nie cała powierzchnia opisanych w decyzji działek ma przymiot drogi publicznej. Podstawą do zaliczenia ul. [...] w B. do kategorii drogi gminnej jest uchwała nr. 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 maja 1988 r. Uchwała ta zalicza ul. [...] w B. do kategorii drogi gminnej jedynie na odcinku [...] m. licząc od ul. [...]. W toku postępowania nie zostało dokładnie określone, jakie działki objęte były wnioskiem Gminy B. i czy wyczerpują one całość drogi gminnej. Z zgromadzonych w sprawie materiałów wynika, iż w skład drogi na przedmiotowym odcinku wchodzą również inne działki, które to nie zostały ujęte we wniosku Gminy B. oraz w zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe trudno przyjąć, że zaskarżona decyzja może obejmować tylko część drogi jak obecnie ma to miejsce.

Organ nie uwzględnił też, iż uchwała 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie m.st. Warszawy i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych nie była poprzedzona pracami geodezyjnymi, ulica [...] w B. nie została wytyczona, nie informowano właścicieli działek o zmianie przeznaczenia ich własności oraz nie wypłacono im odszkodowań. Postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji w żadnej mierze nie doprowadziło do zbadania powyższych istotnych kwestii. Organ natomiast bezkrytycznie zaakceptował stan sprawy przedstawiany przez wnioskodawcę nie badając czy faktycznie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności do gruntu położonego w B. obręb [...] oznaczonego jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha.

Należy zwrócić też uwagę, że w aktach postępowania nie ma również dowodów, iż Gmina B. władała i włada wnioskowaną nieruchomością. Znajdują się w nich natomiast materiały dotyczące innej nieruchomości, które nie mogą stanowić dowodu faktycznego władztwa Gminy B. nad nieruchomością objętą zaskarżoną decyzją. Kwestia przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego ma zasadnicze znaczenie przed wydaniem jakiejkolwiek decyzji ponieważ gmina, która wnioskuje o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, powinna wykazać, że przedmiotowymi gruntami faktycznie włada, a wiec wykazać, iż wykonuje prace związane m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, odśnieżaniem. Za takim rozumieniem władania opowiada się zarówno doktryna jaki i judykatura.

Ponadto organ całkowicie pominął przedstawiony dowód z Wyroku Sądu Rejonowego w P. sygn. akt. [...] potwierdzający, że ul. [...] na odcinku pomiędzy działkami [...] nie ma charakteru drogi publicznej oraz nie pozostaje we władaniu Gminy B. Co więcej uzasadnienie decyzji nie zawiera żadnych wskazań, na podstawie jakich dowodów organ ustalił przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji, jakie dowody uznał za wiarygodne, a jakie dowody pominął co niewątpliwie narusza art. 11 KPA.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, gdyż w jego ocenie skarga jest nietrafna – albowiem z akt sprawy ewidentnie wynika, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji, wydając zaskarżony akt, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. stwierdzającą nabycie przez Gminę B. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności gruntu położonego w B. oznaczonego jako projektowana działka nr [...] zajętego pod część drogi publicznej gminnej - ulicy [...] w B.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej jako “ustawa".

Zgodnie z powołanym przepisem, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Przepis ten określa zatem przesłanki, spełnienie których powoduje nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, tj:

1) zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną,

2) władanie nieruchomością przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz

3) nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości.

Przesłanki określone w art. 73 ust.1 tej ustawy muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednej z tych przesłanek wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości.

Sąd w całości podzielił stanowisko organów, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w ww. art. 73.

Przenosząc rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż poza sporem pozostaje, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność Z. i K. K. Zatem prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwało osobom fizycznym, a nie Skarbowi Państwa, bądź jednostce samorządu terytorialnego - co oznacza, iż pierwsza z przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 została spełniona.

Badając kolejną przesłankę warunkującą zajście skutku wywłaszczeniowego, tj. kwestię zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że powołana ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z powyższym, należy w tym względzie odnosić się do definicji zawartych w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.). W rozumieniu art. 1 powołanej ustawy, za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa wymienione w tym przepisie warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona na podstawie ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie zaś, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych.

W niniejszej sprawie na podstawie Uchwały Nr 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie m. st. Warszawy i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dz. Urz. Województwa Stołecznego Warszawskiego nr 17, poz. 186) - ulica [...] w B. uzyskała status drogi lokalnej miejskiej na odcinku [...] m od ulicy [...], zaś z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się droga gminną na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Mapa znajdująca się w aktach sprawy (dołączona do pisma z 14 maja 2014 r.) potwierdza, iż działka nr [...] w całości położona jest w ciągu ulicy [...] na tym właśnie odcinku o długości [...] metrów - jest zaznaczona szarym kolorem.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się mapa sytuacyjna nieruchomości w tym nieruchomości oznaczonej katastralnie jako działka nr [...], będąca projektem podziału m. in. działki nr [...] na działkę nr [...] , sporządzona według stanu z dnia 31 grudnia 1998 r. przez uprawnionego geodetę, w celu uregulowania stanu prawnego nieruchomości na podstawie art. 73. - która potwierdza zajęcie działki nr [...] pod drogę ul. [...] w dniu [...] grudnia 1998 r.

W ocenie Sądu dokumenty te potwierdzają w sposób bezsporny zajętość przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną. W związku z tym, nie budzi wątpliwości Sądu, że została spełniona przesłanka zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r.

Za całkowicie prawidłowe uznać również należy stanowisko organów, iż w niniejszej sprawie została spełniona ostatnia z przesłanek, wymieniona w art. 73 ust. 1 dotycząca władania gruntem przez jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1981 r. Dla jej spełnienia istotne jest jedynie to, aby jednostka samorządu terytorialnego wykonywała faktyczne czynności w odoniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, związane między innymi, z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami. Nie jest zaś istotne posiadanie nieruchomości w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Taką wykładnię, użytego w art. 73 ust. 1 ustawy, zwrotu normatywnego "pozostające we władaniu" konsekwentnie akceptuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2002 r., sygn. akt I SA 1441/00, Lex nr 137831 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 375/09, Lex nr 563402). Przy czym, w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego ogrodzenie) istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych.

Wykonywanie przez zarządcę drogi czynności potwierdzających publicznoprawne władanie nieruchomością w realiach niniejszej sprawy potwierdza znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia Burmistrza Gminy B. - opis stanu zagospodarowania, zainwestowania i uzbrojenia ulicy [...] na dzień 1 stycznia 1999 r. - z którego wynika, iż ulica [...] w B. w tym dniu była drogą gruntową i nie posiadała chodnika. Na tej ulicy wykonywane było corocznie równanie i profilowanie nawierzchni po sezonie zimowym. W tamtym okresie - zgodnie z przeprowadzoną inwentaryzacją oświetlenia ulicznego i drogowego na terenie Gminy B. - na ul. [...] (na dzień 13 lutego 1996 r.) znajdowało się dwanaście latarni ulicznych. W okresie zimowym ulica była odśnieżana przez gminę na długości objętej opracowaniem geodezyjnym służącym regulacji stanu prawnego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy.

Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy kosztorysu instalacyjno-montażowego wynika, że Gmina B. zleciła [...] Sp. z o.o. prace na ulicy [...], polegające na równaniu i profilowaniu drogi, zgodnie z harmonogramem równania dróg gruntowych na terenie gminy B.. Z protokołu końcowego odbioru robót wynika, iż roboty zostały rozpoczęte w dniu 20 kwietnia 1996 r. a zakończone w dniu 26 kwietnia1996 r.

Z powyższego wynika zatem niezbicie, że zarządca drogi wykonywał czynności jakie należą do tego podmiotu, wynikające z art. 20 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, zaś działka nie znajdowała się we władaniu właścicieli. Przy czym nie ulega wątpliwości, iż to podmiot publiczny, a nie były właściciel nieruchomości, był odpowiedzialny i zobowiązany - w myśl ustawy o drogach publicznych - za prawidłowe utrzymywanie drogi. Mając powyższe na względzie, uznać należy, że w niniejszej sprawie zostało wykazane, iż projektowana działka nr [...] znajdowała się w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu publicznoprawnym.

Skoro zatem przedmiotowa działka, stanowiąca w dniu 31 grudnia 1989 r. własność osób fizycznych, zajęta była w tej dacie pod drogę publiczną, która z dniem 1 stycznia 1999 r. uzyskała kategorię drogi gminnej i pozostawała we władaniu publicznoprawnym, to stosownie do art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z 13 października 1998 r. stała się ona z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością gminy, na obszarze której jest położona.

Natomiast zarzuty podniesione w skardze są niezasadne, a niektóre wręcz niezrozumiałe. Na przykład zarzut: "W toku postępowania nie zostało dokładnie określone, jakie działki objęte były wnioskiem Gminy B. i czy wyczerpują one całość drogi gminnej. Z zgromadzonych w sprawie materiałów wynika, iż w skład drogi na przedmiotowym odcinku wchodzą również inne działki, które to nie zostały ujęte we wniosku Gminy B. oraz w zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe trudno przyjąć, iż zaskarżona decyzja może obejmować tylko część drogi jak obecnie ma to miejsce."

Treść wniosku jest zupełnie jasna - Burmistrz Gminy B. wystąpił o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności dwóch działek: nr [...] i nr [...] .

Decyzja zaś dotyczy tylko jednej działki - nr [...] , gdyż widocznie druga działka nie spełnia przesłanek z art. 73 ustawy (z mapy dołączonej do pisma z 14 maja 2014 r. wynika, że działka nr [...] położona jest w ciągu ulicy [...] w odległości ponad [...] metrów od ulicu [...] - nie jest zaznaczona szarym kolorem). Oczywistym jest również fakt, iż działki nr [...] i nr [...] nie wyczerpują całości drogi gminnej. Ponadto decyzja w trybie ww. art. 73 dotyczy konkretnych działek, które stanowią własność poszczególnych właścicieli i tylko oni są uczestnikami danego postępowania administracyjnego - wobec tego nielogiczne jest oczekiwanie, aby Gmina składała wniosek dotyczący wszystkich działek wchodzących w skład danej ulicy. W konsekwencji oczywistym jest, że decyzja dotyczy nieruchomości, które stanowią tylko część drogi.

Na stanowisko Sądu nie ma wpływu również fakt, iż w sprawie karnej Sąd Rejonowy w P. w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie sygn. akt. [...] stwierdził - na podstawie informacji ze Starostwa Powiatowego w P. - że ul. [...] położona pomiędzy działkami nr [...] jest drogą wewnętrzną i nie posiada statusu drogi publicznej. Jak wynika z art. 11 kodeksu postępowania cywilnego tyko ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Analogicznie żadne inne ustalenia sądu karnego nie są wiążące zarówno w sprawie cywilnej, jak i w sprawie sądowoadministracyjnej.

Podsumowując Sąd uznał, iż organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy i w sposób prawidłowy dokonały oceny wystąpienia przesłanek określonych w powołanym art. 73 ust.1, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 kpa - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.