Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1366/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 120a ust. 4; art. 13, 1 pkt 10 art. 11 i 12
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Monika Kramek, sędzia WSA Artur Kuś (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. B. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A. B. A. kwotę 450 złotych (czterysta pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi A. A. (dalej: "skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "organ odwoławczy", "SKO") z [...] czerwca 2020 r., znak: [...], wydana w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

2. Starosta [...] (dalej: "Starosta", "organ I instancji") decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: "k.p.a.") oraz w zw. z art. 130a ust. 10h – 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990, dalej: "p.r.d.") zobowiązał skarżącą oraz G. B. do zapłaty kwoty 14 987,20 zł na rzecz Powiatu [...] tytułem zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu marki [...] o nr rej. [...], nr [...], powstałych w okresie od 9 kwietnia 2007 r. (tj. od dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi) do dnia 12 listopada 2018 r. (tj. do dnia zakończenia postępowania likwidacyjnego, poprzedzającego dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Termin płatności wskazanej należności na rzecz Powiatu [...] wynosił 30 dni od dnia, w którym decyzja miała stać się ostateczna, a odsetki ustawowe miały być naliczane od dnia następującego po upływie terminu płatności.

Na wstępie uzasadnienia swojej decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że przedmiotowy pojazd 9 kwietnia 2007 r., na podstawie art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a p.r.d., został usunięty z drogi i skierowany na parking depozytowy. W dniu wydania dyspozycji usunięcia właścicielem pojazdu była skarżąca. Wobec braku odebrania pojazdu, pomimo wezwania, Powiat [...] – Starosta wystąpił do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu. Postanowieniem z [...] października 2018 r. sygn. akt [...] Ns [...], Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Cywilny, po rozpoznaniu wniosku orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Postanowienie uprawomocniło się z dniem [...] listopada 2018 r. i z tym dniem Powiat [...] stał się właścicielem przedmiotowego pojazdu. Starosta wskazał, że pojazd był przechowywany na parkingu strzeżonym przez łączny okres 4329 dni, a przeprowadzona ekspertyza techniczna wykazała, że pojazd nie może być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem i uzasadniona jest jego utylizacja. Przedmiotowy pojazd został przekazany do stacji demontażu w celu złomowania.

Po przytoczeniu art. 130a ust. 10h i ust. 10i p.r.d., Starosta wskazał, że w dniu usunięcia przedmiotowego pojazdu z drogi, jego właścicielem była skarżąca, natomiast pojazd znajdował się we władaniu G. B.. W związku z powyższym ponoszą oni koszty związane z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu i są zobowiązani do solidarnej zapłaty tych kosztów. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych organ I instancji wskazał, że właściciel pojazdu ponosi koszty jego przechowywania do zakończenia postępowania o stwierdzeniu przepadku pojazdu na rzecz powiatu.

Kolejno organ I instancji podkreślił, że art. 130a ust. 10h został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. nr 152, poz. 1018, dalej: "ustawa zmieniająca"), zmieniającej p.r.d. z dniem 4 września 2010 r. W świetle art. 13 ustawy zmieniającej Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust.10 ustawy zmieniającej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Organ I instancji na tej podstawie wywiódł, że od 4 września 2010 r., czyli od dnia obowiązywania art. 130a ust. 10h p.r.d., koszty powinien ponosić właściciel. Starosta przywołał orzeczenia sądów administracyjnych i podkreślił, że brak jest możliwości zastosowania art. 130a ust. 10h p.r.d. do stanów zaistniałych przed wejściem w życie tego przepisu.

Starosta podkreślił, że bez znaczenia jest usunięcie pojazdu z drogi w roku 2007, przed wejściem w życie przepisu art. 130a p.r.d.

Organ I instancji poinformował, że na wniosek osoby prowadzącej parking depozytowy, postanowieniem [...] nr [...] z [...] marca 2019 r. Starosta przyznał jako dozorcy przedmiotowego pojazdu kwotę 21 526,40 zł tytułem zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Postanowienie to stało się prawomocne 24 maja 2019 r.

Starosta stwierdził, że łącznie koszty związane z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i sprzedażą pojazdu wyniosły 14 987.20 zł, na które składają się: 1) 300 zł – holowanie pojazdu na parking (wynagrodzenia, koszt holowania), 2) 4 787,20 zł – zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru (od dnia 4 września 2010 r. do dnia 12 listopada 2018 r., łącznie 2992 dni), 3) 9 900,00 zł – wynagrodzenie za dozór (od dnia 4 września 2010 r. do dnia 12 listopada 2018 r., łącznie 99 miesięcy).

3. Pismem z 8 lipca 2019 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Starosty z 19 czerwca 2019 r.

4. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej organ odwoławczy, działając na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570) w zw. z art. 130a ust. 10h i ust. 10i p.r.d., decyzją z 19 czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty z 19 czerwca 2019 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Po przytoczeniu przepisów art. 130a ust. 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5c, ust. 7, ust. 10 h-j p.r.d., organ odwoławczy dokonał ich analizy. Wskazał, że ustawodawca wyraźnie określił, że koszty, do których poniesienia zobowiązana jest skarżąca, dotyczą okresu od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania. Przywołał wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 2331/17) zgodnie z którym w przepisie art. 130a ust. 10h p.r.d. jest mowa o naliczeniu kosztów do zakończenia postępowania. Według składu orzekającego w przytoczonej powyżej sprawie, określenie "zakończenie postępowania" odnosiło się do postępowania o stwierdzenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu cywilnego o przepadku właścicielem pojazdu staje się bowiem powiat i nie ma już podstaw do obciążania kosztami osoby nie będącej już właścicielem pojazdu. Na podstawie powołanego orzeczenia NSA organ odwoławczy wywiódł, że w niniejszej sprawie oznaczało to, że Starosta może obciążyć stronę kosztami, licząc od 4 września 2010 r. do 13 listopada 2018 r. SKO podkreśliło również, że dopiero od 4 września 2010 r., czyli od dnia obowiązywania art. 130a ust. 10h p.r.d., koszty przechowywania pojazdu powinna ponosić osoba będąca jego właścicielem.

Następnie organ odwoławczy podzielił kalkulacje dokonane przez Starostę i poinformował, że łączne koszty związane z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i sprzedażą pojazdu wyniosły 14 987.20 zł, na które składają się: 1) 300 zł – koszty holowania, 2) 4 787,20 zł – zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru (od dnia 4 września 2010 r. do dnia 12 listopada 2018 r., łącznie 2992 dni, tj.: 1,60 zł x 2992 dni), 3) 9 900,00 zł – wynagrodzenie za dozór (od dnia 4 września 2010 r. do dnia 12 listopada 2018 r., łącznie 99 miesięcy, tj.: 100 zł x 90 miesięcy).

5. Pismem z 14 lipca 2020 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego z [...] czerwca 2020 r., żądając uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty. Zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2020 r. zarzucono naruszenie:

a) art. 130 a ust. 10h i ust. 10i p.r.d., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy przedmiotowy pojazd został usunięty i odholowany na wyznaczony parking w dniu 9 kwietnia 2007 r. tj. pod rządami ustawy p.r.d., w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a co za tym idzie ww. przepis art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., które weszły w życie w dniu 4 września 2010 r. na mocy ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, nie obowiązywały w chwili usunięcia i odholowania pojazdu w okresie, o którym była mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie zmiany ustawy z dnia 22 lipca 2010 r.;

b) przepisu przejściowego art. 13 ustawy zmieniającej, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędną interpretację i uznanie, iż właściciel pojazdu, którego samochód z mocy samej ustawy w okresie obowiązywania art. 130a ust. 10 p.r.d. przeszedł na własność Skarbu Państwa przed dniem 11 czerwca 2009 r., miał obowiązek ponosić koszty związane z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. od dnia 4 września 2010 r.;

c) art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej w zw. z art. 11, art. 12 i art. 13 ustawy zmieniającej, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie i pominięcie przez SKO, iż pojazd nieodebrany przez stronę po upływie 6 miesięcy, tj. z upływem 9 października 2007 r. przeszedł z mocy samej ustawy na własność Skarbu Państwa;

d) art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności pominięcie dowodu z zeznań świadka J. A. oraz nieprzesłuchanie samej strony;

e) art. 107 k.p.a. poprzez brak w zaskarżonej decyzji uzasadnienia prawnego w zakresie podniesiony przez stronę zarzutów w treści odwołania od decyzji Starosty z 19 czerwca 2019 r., a w konsekwencji nie rozpoznanie przez organ II instancji wniesionego odwołania;

f) art. 6 k.p.a. poprzez zobowiązanie strony do zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu w sytuacji braku podstawy prawnej do nałożenia ww. zobowiązania w świetle stanu faktycznego sprawy;

g) art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania strony do władzy publicznej;

h) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy przez 11 lat od dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, w tym przez 8 lat od wejścia w życie ustawy zmieniającej, a w konsekwencji nałożenia na stronę zobowiązania do zapłaty kwoty 14 987,20 zł za 2992 dni (99 miesięcy).

6. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, wyrażone w zaskarżonej do Sądu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

1. Istota sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości decyzji organów orzekających wobec Skarżącej (solidarnie) w zakresie zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu powstałych w okresie od 4 września 2010 r. (tj. od dnia obowiązywania art. 130a ust. 10h p.r.d.) do dnia 12 listopada 2018 r. (czyli do dnia poprzedzającego dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...]) w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerwca 2008 r. w sprawie P 4/06 oraz przepisów przejściowych wprowadzonych do ustawy p.r.d. po zmianie brzmienia art. 130a p.r.d.

Ze stanu faktycznego wynikają następujące okoliczności, które mają zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy:

- przedmiotowy pojazd dnia 9 kwietnia 2007 r. został usunięty z drogi i skierowany na parking depozytowy;

- w dniu wydania dyspozycji usunięcia właścicielem pojazdu była skarżąca;

- art. 130a p.r.d. przewidywał instytucję przejścia z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów, które po pierwsze, zostały usunięte z drogi na skutek naruszenia przepisów o bezpieczeństwie lub porządku ruchu drogowego, po drugie, nie zostały odebrane przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia ich usunięcia; do przejścia własności takich pojazdów na rzecz Skarbu Państwa dochodziło w związku z uznaniem ich za porzucone z zamiarem wyzbycia się własności (art. 130a ust. 10 p.r.d.);

- wyrokiem z 3 czerwca 2008 r. w sprawie P 4/06 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 130a ust. 10 p.r.d. w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu - jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji; przepis stracił moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej;

- nowy przepis art. 130a ust. 10h p.r.d. obowiązuje od 4 września 2010 r. ("Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta");

- wobec braku odebrania pojazdu, pomimo wezwania, [...] – Starosta wystąpił do sądu powszechnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu;

- postanowieniem z [...] października 2018 r. (sygn. akt [...] Ns [...]) Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Cywilny orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu [...];

- postanowienie uprawomocniło się z dniem 13 listopada 2018 r. i z tym dniem Powiat [...] stał się właścicielem przedmiotowego pojazdu;

- Starosta wskazał, że pojazd był przechowywany na parkingu strzeżonym przez łączny okres 4329 dni, a przeprowadzona ekspertyza techniczna wykazała, że pojazd nie może być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem i uzasadniona jest jego utylizacja; pojazd został przekazany do stacji demontażu w celu złomowania.

3. Zdaniem Sądu, zarówno decyzja organu I instancji jak i organu II instancji powinny zostać uchylone jako naruszające w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Podkreślić trzeba, że organy orzekające nie odniosły się w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy do przepisów ustawy zmieniającej z 2010 r. To z kolei uniemożliwia merytoryczną sądową kontrolę w niniejszym postępowaniu. Na tle okoliczności tej konkretnej sprawy nie dokonano zwłaszcza wykładni ani art. 12 ani też art. 13 ustawy, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Sąd przy tym w pełni podziela argumentację zawartą w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 18 czerwca 2020 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2360/19) i rozważania tam przyjęte przyjmuje za własne.

Ponadto wskazać można, że w orzecznictwie wskazuje się, że w przepisach międzyczasowych ustawy nowelizującej nie rozstrzygnięto, które organy są właściwe do rozstrzygania odnośnie do kosztów przechowywania pojazdu za okres sprzed wejścia w życie nowych przepisów. W art. 13 ustawy zmieniającej z 2010 r. wskazano jedynie, iż koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowywania pojazdów, dla których okres ten upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. a 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Decyzja ustawodawcy o przejęciu przez Skarb Państwa obowiązku poniesienia kosztów przechowywania pojazdów w tym okresie ma zatem jedynie taki skutek, że zobowiązanym stał się Skarb Państwa (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1554/18).

W orzecznictwie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 16 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 484/15) wskazuje się również na to, że "(...) skoro z art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 z późn. zm.) wynika obciążenie Skarbu Państwa kosztami przechowywania pojazdu w okresie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d. w jego poprzednim brzmieniu i do dnia wejścia w życie regulacji art. 130a ust. 10h p.r.d., to tym bardziej właściciel usuniętego z drogi pojazdu nie może ponosić kosztów jego przechowywania w okresie przypadającym po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, gdy ten okres minął w trakcie obowiązywania przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d. tj. do dnia 11 czerwca 2009 r. (...) Na podstawie przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d. dochodziło do przejścia z mocy prawa własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa po upływie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia. Skoro więc wraz z upływem tego okresu dotychczasowy właściciel pojazdu tracił swój tytuł prawny do samochodu a nabywał go z mocy prawa Skarb Państwa, jak również skoro nie było regulacji obciążającej wprost dotychczasowego właściciela kosztami przechowywania pojazdu po upływie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia - to koszty te powinien ponosić Skarb Państwa jako ten, na rzecz którego przeszło prawo własności pojazdu".

W innym wyroku wskazano, że analiza przepisu art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) daje podstawę do stwierdzenia, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów w przypadkach wymienionych w tym przepisie, ale także wtedy, gdy termin 6 miesięcy od dnia ich usunięcia upłynął przed dniem 11 czerwca 2009 r. (por. wyrok WSA w Łodzi z 30 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 20/12).

4. Wskazać należy, że przepis art. 130a ust. 10h p.r.d. w podanym wyżej brzmieniu obowiązuje od 4 września 2010 r. - na mocy art. 1 pkt 10 lit. k ustawy zmieniającej z 2010 r. Do dnia 3 września 2010 r. problematykę usuwania, przemieszczania i blokowania pojazdów regulował kompleksowo art. 130a ust. 1-11 p.r.d., niezawierający ustępów 10a-10I. Z kolei w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu sprzed 4 września 2010 r. znajdowała się norma dotycząca utraty własności pojazdu, zgodnie z którą pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6-ciu miesięcy od dnia usunięcia uznawany był za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (przepadek ex lege). O przejściu tytułu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał decyzją deklaratoryjną naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów - Dz. U. Nr 191, poz. 1377 z późn. zm.).

Jak powszechnie wiadomo, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 3 czerwca 2008 r. w sprawie P 4/06 (Dz. U. z 2008 r. Nr 100, poz. 649) stwierdził niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 p.r.d. w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. W konsekwencji, na skutek ustawy nowelizującej z 2010 r., od 4 września 2010 r. w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach wymienionych w art. 130a ust. 1 lub 2 p.r.d. - starosta występuje do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie powinno zawierać pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Po orzeczeniu przepadku przez sąd znajduje z kolei zastosowanie art. 130a ust. 10h p.r.d. przewidujący obciążenie dotychczasowego właściciela kosztami "zagospodarowania" pojazdu powstałymi od dnia wydania dyspozycji jego usunięcia.

Orzekające w sprawie organy nie rozważył w wystarczający sposób tego, jak należy stosować nowe przepisy (uchwalone po wyroku Trybunału Konstytucyjnego i mające z założenia wykonywać jego treść w stanach powstałych również przed zakwestionowaniem konstrukcji dotychczasowej regulacji). Brak jest bowiem w decyzjach organów szczegółowej analizy zarówno art. 12 ustawy zmieniającej z 2010 r. jak również jej art. 13 w kontekście możliwości ewentualnego przypisania skarżącej obowiązku poniesienia należności wymienionych enumeratywnie w zaskarżonej decyzji.

Na tym tle należy zwrócić uwagę organu na dwa zagadnienia wymagające w sprawach takiego rodzaju jak niniejsza, zajęcia wyraźnego stanowiska, poddającego się weryfikacji sądowej.

W kontekście art. 13 ustawy zmieniającej z 2010 r. organ w ogóle nie przeanalizował tego, czy zasady obciążania kosztami "zagospodarowania" odholowanego pojazdu, mają zastosowanie do podmiotu będącego jego właścicielem w dniu usunięcia, które jednakże nastąpiło przed wejściem ustawy w życie. W konsekwencji brak jest wyraźnej odpowiedzi organu, czy nowe zasady stosuje się tylko do przypadków zaistniałych po wejściu w życie tego przepisu, tj. po dniu 4 września 2010 r., czy także do tych wcześniejszych.

Rozwijając to zagadnienie Sąd zauważa, że z art. 13 ustawy nowelizującej z 2010 r. wynika zasada ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie "nowej" ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie nowego brzmienia ustawy. Inaczej rzecz ujmując z przepisu art. 13 ustawy nowelizującej wynika, że jeżeli 6-miesięczny termin z art. 130a ust. 10 p.r.d. w jego brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją upłynął w okresie między 11 czerwca 2009 r. a 4 września 2010 r., to koszty przechowywania pojazdu po upływie tego sześciomiesięcznego terminu i do dnia 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa.

Z kolei z art. 12 ust. 1 ustawy zmieniającej z 2010 r. wynika, że postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom. Przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. W ustępie 2 tego przepisu ustawodawca wskazał natomiast, że w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 również stosuje się odpowiednio.

W związku z powyższym - jak podkreślono wyżej - należy zwrócić uwagę organu na dwa spojrzenia na tę problematykę, względem których SKO i organ I instancji w ogóle nie zajęły wiążącego stanowiska, które mogłoby zostać ocenione przez Sąd.

Po pierwsze, w orzecznictwie sądów administracyjnych można odnaleźć orzeczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z 30 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 2012, wyrok WSA w Białymstoku sygn. akt II SA/Bk 469/14), zgodnie z którymi analiza art. 13 ustawy nowelizującej daje również podstawę do twierdzenia, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów także wówczas, gdy termin 6-miesięczny od dnia usunięcia pojazdu upłynął przed 11 czerwca 2009 r. Merytoryczne uwagi w tym zakresie wskazują, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 4/06 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2008 r. Nr 100, poz. 649 w dniu 11 czerwca 2008 r. Zgodnie z punktem II. wyroku przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. - w zakresie uznanym za niekonstytucyjny przez Trybunał (tj. przepadku z mocy ustawy) - utracił moc z upływem roku od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw tj. w dniu 11 czerwca 2009 r. W wyrażonym w powołanych orzeczeniach poglądzie wykreowało to sytuację, w której po dniu wyeliminowania z obrotu prawnego art. 130a ust. 10 p.r.d. regulującego przepadek ex lege (tj. po dniu 11 czerwca 2009 r.), a do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, w której jednoznacznie wskazano na obowiązek orzekania przepadku przez sąd w przypadku usunięcia pojazdu tj. do dnia 4 września 2010 r. - istniała swoista luka w prawie. Nie obowiązywał przepis zezwalający na przepadek z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym uznano go za niekonstytucyjny, choć odroczono wejście wyroku TK w życie), a nie wprowadzono jeszcze ustawowej regulacji orzekania przepadku przez sąd w sytuacji nieodebrania pojazdu usuniętego z uwagi np. na powodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu. Nie istniała również jednoznaczna regulacja wskazująca kto ponosi koszty przechowywania pojazdu w tym okresie (od 11 czerwca 2009 r. do 4 września 2010 r.). Z brzmienia art. 130a ust. 1 p.r.d. wynikało jedynie, że właściciel ponosi koszty usunięcia pojazdu. W związku z tym prezentowany jest pogląd, że powyższą lukę w zakresie regulacji o ponoszeniu kosztów przechowywania pojazdu wypełnił art. 13 ustawy nowelizującej - obciążając tymi kosztami Skarb Państwa.

Skoro więc z art. 13 ustawy nowelizującej wynika - jak brzmi cytowane orzeczenie - obciążenie Skarbu Państwa kosztami przechowywania pojazdu w okresie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego art. 130a ust. 10 p.r.d. w jego poprzednim brzmieniu i do dnia wejścia w życie regulacji art. 130a ust. 10h p.r.d., to tym bardziej właściciel usuniętego pojazdu - jak wskazano w powołanych wyrokach - nie może ponosić kosztów jego przechowywania w okresie przypadającym po upływie sześciu miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, gdy ten okres minął w trakcie obowiązywania przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d. Na podstawie tego przepisu dochodziło bowiem do przejścia z mocy prawa własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa po upływie sześciu miesięcy od dnia jego usunięcia. Z upływem tego okresu dotychczasowy właściciel pojazdu tracił swój tytuł prawny do auta a nabywał go z mocy prawa Skarb Państwa. Nie było też regulacji obciążającej wprost dotychczasowego właściciela kosztami przechowywania pojazdu po upływie sześciu miesięcy od dnia jego usunięcia. W tych warunkach koszty te powinien ponosić Skarb Państwa.

Po drugie, należy zwrócić uwagę organu na brzmienie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej z 2010 r., które zarówno w sytuacji toczących się spraw o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów odholowanych i nieodebranych, jak również w przypadku spraw, w których termin z art. 130a ust. 10 p.r.d. upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej a postępowanie o przejęcie własności pojazdu nie zostało wszczęte, ustawodawca nakazuje stosować odpowiednio art. 11 ustawy zmieniającej (ergo - prowadzić postępowania). Rozumienie tego przepisu nie zostało poddane jakiejkolwiek ocenie organu, zwłaszcza w zestawieniu z art. 13. W szczególności brak jest porównania skutku jaki wprowadza ta regulacja prawna, nakazująca wszak prowadzenie postępowania w myśl art. 11 ustawy zmieniającej z 2010 r. nawet wówczas gdy termin 6-cio miesięczny z art. 130a ust. 10 p.r.d. (termin przepadku) już upłynął i nie wszczęto postępowania w tej sprawie (zob. art. 12 ust. 2). Organ nie zestawia tego z art. 13 i przywołanym przez Sąd orzecznictwem. Należy zwrócić uwagę, że jakkolwiek skarżący mógł uważać, że zamknął swoje sprawy związane z porzuconym samochodem, to jednak regulacji poprzednio i obecnie obowiązujących w tym zakresie nie można traktować jako swoistego uprawnienia do swobodnego pozbywania się aut i w ten sposób poddawania ich złomowaniu. Ustawodawca z jakichś względów wprowadził w życie art. 12a jednocześnie określił zasady ponoszenia kosztów w stanach przejściowych (art. 13). Zakładając racjonalność ustawodawcy brak jest jakiejkolwiek wypowiedzi organu, która mogłaby zostać uznana za przedstawiającą stanowisko w tym zakresie.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z 27 lipca 2018 r. (sygn. akt V CSK 516/17), zgodnie z którym: "Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania nieodebranych pojazdów także wówczas, gdy termin 6-miesięczny od dnia ich usunięcia, upłynął przed dniem 11 czerwca 2009 r. Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 4/06, przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. - w zakresie uznanym za niekonstytucyjny przez Trybunał (przepadku z mocy ustawy) - utracił moc z upływem roku od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, tj. z dniem 11 czerwca 2009 r. Powstała zatem sytuacja, w której po dniu wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d., stanowiącego o przepadku usuniętego i nieodebranego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa ex lege, czyli w okresie po dniu 11 czerwca 2009 r. oraz do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2010 r., w której jednoznacznie wskazano na obowiązek orzekania przez sąd przepadku na rzecz powiatu usuniętego i nieodebranego pojazdu, tj. do dnia 4 września 2010 r. - istniała luka w prawie. Nie obowiązywał już przepis zezwalający na przepadek pojazdu z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa, czyli art. 130a ust. 10 p.r.d. w pierwotnym brzmieniu, a nie wprowadzono jeszcze ustawowej regulacji orzekania przepadku przez sąd na rzecz powiatu. Nie istniała także jednoznaczna regulacja wskazująca, kto ponosi koszty przechowywania pojazdu w tym okresie (11 czerwca 2009 - 3 września 2010 r.). Zawiera ją art. 13 ustawy zmieniającej z 2010 r., zgodnie z którym Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (czyli ust. zm. z 2010 r.) wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Artykuły 11 i 12 ustawy zmieniającej z 2010 r. wskazywały natomiast, które z usuniętych pojazdów będą podlegały postępowaniu sądowemu w przedmiocie przepadku na rzecz powiatu. Chodzi tu o pojazdy, co do których bieg terminu 6 miesięcy od dnia ich usunięcia rozpoczął się i nie zakończył przed dniem 4 września 2009 r. (art. 11), ale także o takie pojazdy, co do których bieg terminu 6 miesięcy od ich dnia usunięcia rozpoczął się i już upłynął przed dniem 4 września 2010 r. (art. 12). W tej drugiej sytuacji, wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie przepadku pojazdów na rzecz Skarbu Państwa podlegało umorzeniu, a sprawa przekazana właściwym starostom w celu złożenia do sądu wniosku o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu. Gdy zaś mimo upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu przed dniem 4 września 2009 r., nie wszczęto postępowania administracyjnego w sprawie przepadku pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, przepadek orzekał sąd na rzecz powiatu. Porównując treść art. 12 i 13 ustawy zmieniającej można więc stwierdzić, że jeżeli 6 miesięczny termin od usunięcia pojazdu z drogi upłynął przed dniem 4 września 2010 r. to koszty jego przechowania ponosił Skarb Państwa, mimo że finalnie sąd orzekał przepadek takiego pojazdu na rzecz powiatu".

4. Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie miał zatem na uwadze przedstawione wyżej stanowisko Sądu. Podda ocenie relację pomiędzy art. 12 i art. 13 ustawy zmieniającej z 2010 r., wyrażając i odpowiednio uzasadniając swoje stanowisko, w szczególności co do tego, czy w kontekście powołanych przepisów skarżąca powinna (czy w ogóle może) ponosić odpowiedzialność za odholowany pojazd, czy też to Skarb Państwa ponosi wskazane koszty w sytuacji, gdy 6 miesięczny termin od usunięcia pojazdu z drogi upłynął przed dniem 4 września 2010 r. i to nawet pomimo tego, że finalnie sąd orzekł przepadek takiego pojazdu na rzecz powiatu.

Takiej oceny nie może dokonać Sąd orzekający w niniejszej sprawie bowiem byłoby to rozstrzyganie po raz pierwszy kwestii istotnej dla sprawy w postępowaniu sądowym a nie w postępowaniu przed organem administracyjnym. Rozstrzygając sprawę organ powinien przy wykładni wskazanych przepisów z jednej strony wyważyć kwestię stwierdzonej niekonstytucyjności dotychczasowych regulacji o przepadku pojazdów nieodebranych, z drugiej zaś zestawić to ze stanowiskiem ustawodawcy wyrażonym w art. 12 ustawy zmieniającej z 2010 r., nakazującym prowadzenie postępowań, w których 6-cio miesięczny termin przepadku upłynął oraz z art. 13 ustawy zmieniającej z 2010 r. w brzmieniu: "Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy" - również w kontekście wskazanego w niniejszym wyroku orzecznictwa sądowego.

5. Kierując się powyższą argumentacją Sąd orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.