Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 727/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński (spr.) Tadeusz Cysek Protokolant Katarzyna Grzelak po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt III SA/Gd 87/05 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Gd 87/05 oddalił skargę M. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] grudnia 2004 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Wyrok ten został wydany na podstawie następującego stanu faktycznego. W dniu [...] grudnia 2001 r. Agencja Celna [...] w Gdańsku, działając z upoważnienia M. W., zgłosiła na podstawie dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochodu osobowego marki Ford Mondeo. Wartość celna tego pojazdu została zadeklarowana przez zgłaszającego w kwocie 5800 DEM na podstawie dołączonej do zgłoszenia celnego faktury sprzedawcy nr 68640 z dnia 24 października 2001 r.

Dyrektor Urzędu Celnego w Gdyni decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i ustalił wartość celną sprowadzonego pojazdu na podstawie art. 23 § 7 i art. 29 Kodeksu celnego na kwotę 10 993,70 DEM oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 1007,20 PLN.

Po rozpatrzeniu odwołania M. W. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] marca 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2004 r., sygn. akt 3 I SA/Gd 791/02 uchylił powyższą decyzję Prezesa GUC stwierdzając, że w aktach sprawy brak jest katalogu, na podstawie którego została zakwestionowana wartość celna zadeklarowana przez skarżącego, co czyni niemożliwym ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Celnej w Gdyni decyzją z dnia 29 grudnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Gdyni z dnia 11 grudnia 2001 r. uznając, że organ celny I instancji zasadnie podważył wiarygodność przedłożonej przez skarżącego faktury, co do zawartej w niej ceny transakcyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę M. W. na powyższą decyzję uznał, ze organ celny prawidłowo przyjął, że wartość celna pojazdu nie mogła być ustalona na podstawie metod wskazanych w art. 25 – 28 Kodeksu celnego oraz że organ prawidłowo zastosował w sprawie tzw. metodę "ostatniej szansy" przewidzianą w art. 29 Kodeksu celnego.

Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty skarżącego kwestionujące ustalenie wartości celnej pojazdu na podstawie katalogu Eurotax 12/2001 podkreślając, że organy celne mogły skorzystać z tego katalogu, ponieważ zawiera on średnie ceny pojazdów, zbliżone do cen transakcyjnych, uwzględniające spadek ceny będący wypadkową roku produkcji i stanu technicznego pojazdu. Ustalenie wartości na podstawie tego katalogu jest zgodne z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Europejskiego Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r.

Sąd stwierdził, że strona ma obowiązek uczestniczenia w gromadzeniu materiału dowodowego, zwłaszcza w wypadku gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Wskazując na powyższy obowiązek strony, Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dodatkowych dowodów, które mogłyby podważyć stanowisko organów celnych, wskazujących, iż rzeczywista wartość sprowadzonego pojazdu jest niższa od przeciętnej wartości.

Odnosząc się do zawartych w skardze uwag odnośnie wezwania strony do przedstawienia dowodów w sprawie po upływie 3 lat od dnia wszczęcia postępowania, Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 7 § 1 Kodeksu celnego organ ma prawo żądać dostarczenia takich dokumentów, a w myśl art. 10 Kodeksu celnego osoby posiadające takie dokumenty powinny przechowywać je przez okres 5 lat i udostępniać na każde żądanie organu. Podkreślił, że organ celny ustalając wartość celną towaru nie jest bezwzględnie związany treścią składanych dokumentów, ani deklarowaną wartością celną, gdyż podlegają one kontroli w granicach swobodnej oceny dowodów.

Sąd nie podzielił zarzutu, że w postępowaniu przed organem drugiej instancji pominięto prawidłowo ustanowionego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego. Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.) nie zaś ustawa z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 802 ze zm.). Wskazując na powyższe Sąd uznał za chybiony argument skarżącego, że przepisy prawa celnego nie zawierają analogicznych rozwiązań dotyczących przedstawicielstwa, jak przepisy Kodeksu celnego i że tym samym doradca podatkowy mógł być pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu odwoławczym.

Sąd powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt GSK 8/04 (ONSAiWSA 2004/1/28) stwierdził, że zgodnie z przepisami Kodeksu celnego doradca podatkowy nie mógł być pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu celnym.

M. W. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku i zaskarżając ten wyrok w całości zarzucił, że został on wydany z rażącym naruszeniem:

1. przepisów postępowania – art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku przesłanek oraz niewskazanie podstawy prawnej, na podstawie której zastosowanie w sprawie celnej miały przepisy proceduralne (w zakresie reprezentacji strony) ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny, a nie przepisy ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne,

2. prawa materialnego – art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – poprzez niewłaściwą wykładnię art. 253 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego, polegającą na uniemożliwieniu reprezentowania strony w postępowaniu celnym przez doradcę podatkowego.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości,

2. zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu celnym dokonane zostało w momencie, gdy Kodeks celny już nie obowiązywał. Wskazując, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623), przepisy dotychczasowe stosuje się do długu celnego jeżeli dług celny powstałe przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa Unii Europejskiej. Skarżący podniósł, że dotyczy to jedynie przepisów materialnoprawnych zawartych w Kodeksie celnym. W ocenie skarżącego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisów proceduralnych, w tym dotyczących pełnomocnictwa, zawartych w Kodeksie celnym po jego uchyleniu, stanowiło rażące naruszenie prawa, polegające na zastosowaniu normy nieobowiązującej. W niniejszej sprawie, zdaniem skarżącego, miały zastosowanie przepisy proceduralne Prawa celnego z 2004 r. oraz Ordynacji podatkowej, z których wynika wprost uprawnienie doradcy podatkowego do reprezentowania strony w każdym postępowaniu celnym. Kwestia ta nie została wyjaśniona przez Sąd w uzasadnieniu wyroku, co zdaniem skarżącego, stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Skarżący stwierdził, że gdyby nawet przyjąć, że w sprawie miały zastosowanie przepisy proceduralne zawarte w Kodeksie celnym, to i tak dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 253 Kodeksu celnego jest nieprawidłowa, ponieważ powołany przez ten Sąd wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt GSK 8/04, dotyczy sprawy sprzed nowelizacji Kodeksu celnego, polegającej na dodaniu w art. 253 § 2 pkt 1 obok adwokata i radcy prawnego również doradcy podatkowego, jako kwalifikowanego pełnomocnika. Doradca podatkowy został wymieniony w art. 254 § 2 Kodeksu celnego, jako osoba uprawniona do składania uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa. W wyniku tej nowelizacji, zdaniem skarżącego, nie można uznać, że doradca podatkowy mógł reprezentować stronę tylko w zakresie spraw wymienionych w art. 253 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego, a nie mógł reprezentować strony w zakresie pozostałych spraw, o których mowa w art. 253 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego. W ocenie skarżącego, gdyby przyjąć taką wykładnię tego przepisu, to również adwokat i radca prawny nie mogliby reprezentować stron w innych sprawach niż wymienione w art. 253 § 2 pkt 1, co powodowałoby, że podmioty występujące w sprawach wymienionych w art. 253 § 3 Kodeksu celnego byłyby pozbawione możliwości skorzystania z profesjonalnej pomocy prawnej. Taka wykładnia byłaby sprzeczna z argumentacją a maiori ad minus, gdyż skoro doradca podatkowy może reprezentować strony w sprawach handlowych, wymagających większej wiedzy i fachowości, to tym bardziej może je reprezentować w sprawach łatwiejszych.

W konkluzji skarżący stwierdził, że znowelizowana treść art. 253 Kodeksu celnego wskazuje wprost na prawo doradcy podatkowego do reprezentowania strony w postępowaniu celnym dotyczącym również towaru nieprzeznaczonego do działalności gospodarczej oraz że pominięcie doradcy podatkowego, jako pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest obowiązek wzięcia z urzędu pod uwagę jedynie nieważności postępowania w wypadkach wymienionych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga powołania w skardze kasacyjnej konkretnych przepisów prawa, którym, zdaniem skarżącego, uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w wypadku podniesienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przystępując do oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej stwierdzić należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest nietrafny. Uzasadnienie tego zarzutu opiera się na ocenie, że Sąd I instancji w sposób niedostatecznie wnikliwy uzasadnił swoje stanowisko co do kwestii mających zastosowanie w sprawie przepisów. Sąd I instancji stwierdził, że rozpoznanie sprawy wymagało zastosowania ustawy Kodeks celny, lecz stanowiska swego bliżej nie uzasadnił. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący uzasadnienia rozstrzygnięcia, jest zarzutem naruszenia przepisów postępowania, który może zostać uznany za usprawiedliwiony, o ile strona wykaże, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej skarżący nie wykazał, że przesłanka ta została spełniona.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał również za nietrafny zarzut naruszenia art. 253 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego, błędnie określony przez skarżacego jako zarzut naruszenia prawa materialnego. Zgodnie z powołanym przepisem w postępowaniu przed organem celnym, dotyczącym towaru nie przeznaczonego do działalności gospodarczej, przedstawicielem bezpośrednim strony może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Zdaniem autora skargi kasacyjnej prawidłowa wykładnia art. 253 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, prowadzi do wniosku, że doradca podatkowy mógł być pełnomocnikiem strony przed organami celnymi w każdej sprawie. Skoro ustawodawca dopuścił udział doradcy podatkowego w sprawach dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej, to tym bardziej jest on uprawniony do reprezentowania strony w sprawach mniej skomplikowanych, bo odnoszących się do towarów sprowadzonych na potrzeby własne. Takiej wykładni art. 253 § 3 pkt 2 w związku z art. 253 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela.

Należy zauważyć, że art. 253 Kodeksu celnego rozróżnia osoby mogące występować przed organami celnymi w charakterze przedstawiciela w zależności od przeznaczenia towaru. W wypadku gdy postępowanie dotyczy towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej, przedstawicielem bezpośrednim strony może być wyłącznie jej pracownik, agencja celna, adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy, zaś przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna (art. 253 § 2 Kodeksu celnego). W odniesieniu do innych towarów przedstawicielem bezpośrednim lub pośrednim może być agencja celna, natomiast osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych może być przedstawicielem bezpośrednim (art. 253 § 3 Kodeksu celnego).

Przedstawicielem osoby fizycznej, w wypadkach gdy rodzaj lub ilość towaru nie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, może być członek najbliższej rodziny tej osoby, który złoży wiarygodne oświadczenie o istnieniu upoważnienia do działania w jej imieniu (art. 254 § 3 Kodeksu celnego). Przytoczone unormowania jednoznacznie wskazują, że doradca podatkowy nie mógł występować w postępowaniu celnym jako przedstawiciel bezpośredni - osoba fizyczna. Ze złożonego przy odwołaniu pełnomocnictwa wynika, że M. W. udzielił pełnomocnictwa doradcy podatkowemu W. G., prowadzącemu Kancelarię Prawno-Podatkową w Chojnicach, a nie osobie fizycznej W. G.. W kwestii niedopuszczalności uznania za ustanowienie osoby fizycznej przedstawicielem bezpośrednim doradcy podatkowego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt GSK 8/04 (ONSA i WSA 2004 nr 1, poz. 28), stwierdzając, że doradca podatkowy jest zupełnie innym podmiotem niż osoba fizyczna ze względu na odmienną istotę oraz źródła ich praw, obowiązków i odpowiedzialności, a także ze względu na funkcjonowanie w specyficznym dla każdego z nich strukturach zawodowych i społecznych. W związku z tym zamienne posługiwanie się podmiotami mającymi wyraźnie odmienne statusy jest wyłączone. Stanowisko wyrażone w powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zmiana Kodeksu celnego dokonana ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. nie uzasadnia przyjęcia, że uprawnienia doradcy podatkowego w zakresie przedstawicielstwa dotyczą wszystkich rodzajów spraw celnych. Gdyby rzeczywiście wolą ustawodawcy było takie ukształtowanie pozycji doradcy podatkowego, jak wskazano w skardze kasacyjnej nie było przeszkód, by określić to w sposób wyraźny, tak jak miało to miejsce w przypadku agencji celnej.

W związku z tym za trafne należało uznać stanowisko Sądu I instancji o niedopuszczalności reprezentowania strony przez doradcę podatkowego w postępowaniu celnym, dotyczącym towaru nie przeznaczonego do działalności gospodarczej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.