Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 14/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1, art. 35 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 59 ust. 1 i 2, art. 71, art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 96 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 1 pkt 51, par. 3 ust. 1 pkt 102 i 103
journal: Dz.U. 2010 nr 213 poz 1397
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 11, arert. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par.3, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi Gminy J. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2015r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2015r. nr [...] znak [...], II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącej Gminy kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda Wielkopolski (dalej również: "Wojewoda", "organ II instancji", "organ odwoławczy" lub "skarżony organ") decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.), utrzymał w mocy decyzję nr [...] Starosty [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...], którą Starosta – w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy – zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. i M. F. (dalej również: "inwestorzy" lub "inwestor") pozwolenia na budowę fermy zwierząt futerkowych o obsadzie zwierząt wynoszącej maks. 39,75 DJP ([...]), realizowanej jako zabudowa zagrodowa w gospodarstwie hodowlanym na działce nr [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...] (ark. [...], obręb [...]) – kat. obiektu: II i VII.

Przywołane decyzje zostały wydane w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] listopada 2014 r. inwestorzy złożyli w Starostwie Powiatowym w [...] wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę fermy zwierząt futerkowych o obsadzie zwierząt wynoszącej maks. 39,75 DJP (hodowla bez uboju i rozbioru zwierząt oraz bez produkcji karmy) realizowanej jako zabudowa zagrodowa w gospodarstwie hodowlanym na działce nr [...], położonej w miejscowości P., gmina [...].

Po wszczęciu postępowania Starosta [...] w dniu [...] stycznia 2015 r. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. (dalej: RDOŚ w P. ) o opinię, czy planowana inwestycja może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i czy powinna być zaliczana do przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 213 poz. 1397, z późn. zm.). Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie, wskazując, że jest to podyktowane koniecznością uzyskania stanowiska RDOŚ w P. co do przedmiotowej kwestii.

W dniu [...] stycznia 2015 r. wpłynęło do siedziby organu I instancji pismo RDOŚ w P. z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...], w którym wezwany organ wyraził stanowisko, że planowane przedsięwzięcie polegające na budowie fermy zwierząt futerkowych o obsadzie zwierząt do 39,75 DJP nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określonych w rozporządzeniu w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. RDOŚ w P. wyjaśnił, że w tym przypadku zastosowanie ma zatem art. 96 ustawy z dnia 3 października 2008 r. [o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko] (Dz.U. z 2013 r., poz. 1235, z późn. zm.) – dalej: ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. RDOŚ w P. podniósł, że zgodnie z tym przepisem organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, w tym przypadku Starosta [...], jest obowiązany do rozważenia przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Dalej wezwany organ argumentował, że jeżeli Starosta uzna, iż przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco negatywnie wpłynąć na przedmioty ochrony i integralność obszarów Natura 2000 wydaje postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska dokumentów o których mowa w tym przepisie. Zarazem RDOŚ w P. zaznaczył, że w związku z tym wiążące stanowisko odnośnie oddziaływania na obszar Natura 2000 tutejszy organ może zająć jedynie w formie postanowienia, w trybie art. 96 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, po wydaniu postanowienia przez właściwy organ i uzyskaniu niezbędnych dokumentów od wnioskodawcy.

Jednocześnie RDOŚ w P. poinformował Starostę, że podstawowe oddziaływanie analizowanej inwestycji na obszary Natura 2000 związane jest z możliwością przedostania się zwierząt do środowiska i wywierania presji drapieżniczej na lokalne populacje fauny będące przedmiotem ochrony obszarów Natura 2000, a zasięg potencjalnego oddziaływania tego typu przedsięwzięcia jest bardzo duży i mierzony w dziesiątkach kilometrów. Stąd też wezwany organ podniósł, że bardzo istotnym elementem przy budowie ferm norek jest zastosowanie odpowiedniego systemu zabezpieczeń, które minimalizują możliwość ucieczki zwierząt do środowiska. Ponadto RDOŚ w P. wskazał, jaki jest optymalny zestaw zabezpieczeń w tego typu przedsięwzięciach, przedstawiając enumeratywnie zalecane rozwiązania techniczne.

Po zajęciu przez RDOŚ w P. stanowiska w sprawie Starosta postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. podjął postępowanie, a następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. zobowiązał inwestorów do usunięcia występujących w projekcie budowlanym nieprawidłowości, w tym do przedstawienia w projekcie budowlanym wyliczenia maksymalnej możliwej obsady inwentarza w poszczególnych klatkach przy uwzględnieniu wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. z 2010 r. nr 116, poz. 778) – dalej: rozporządzenie wykonawcze z dnia 28 czerwca 2010 r. – oraz wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, a w tym uwzględnienia w projekcie również zabezpieczeń przed przedostawaniem się zwierząt do środowiska i wywierania presji drapieżniczej na lokalne populacje fauny będące przedmiotem ochrony obszarów Natura 2000.

W wyniku uznania, że inwestor uzupełnił wskazane przez organ braki Starosta [...] wydał w dniu [...] lutego 2015 r. decyzję nr [...] (znak: [...]) zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji.

W dniu [...] marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu (dalej również: Kolegium) wydało decyzję znak [...] odmawiającą w wyniku wznowienia postępowania (na skutek wniesienia sprzeciwu przez Prokuratora Rejonowego w J. ) uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie fermy zwierząt futerkowych przy maks. obsadzie 39,75 DJP ([...]), w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie hodowlanym na terenie położonym w miejscowości [...], gm. [...], oznaczonym w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], obręb [...]. Decyzja Kolegium z dnia [...] marca 2015 r. wpłynęła do siedziby Wojewody oraz Starostwa Powiatowego w J. w dniu [...] kwietnia 2015 r.

Wojewoda decyzją z dnia 12 maja 2015 r. (znak: [...]) na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną przez G. J. decyzję Starosty z dnia [...] lutego 2015 r. przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę ustalenia czy deklarowany przez inwestorów rozmiar hodowli pokrywa się z faktycznie planowaną zabudową, która obejmuje zaprojektowanie znacznie większych powierzchni obiektów niż wymagane przepisami, pozwalających na utrzymywanie znacznie większej liczby zwierząt niż deklarowana. Ponadto organ II instancji wskazał na potrzebę uzupełnienia projektu budowalnego poprzez przedstawienie rzutów wszystkich przyziemia wszystkich pawilonów i segmentów planowanej zabudowy celem ustalenia faktycznych zamiarów inwestora, a także na konieczność ustalenia następców prawnych jednej ze zmarłych stron postępowania (H. B.).

W toku ponownego rozpatrywania sprawy Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. wezwał inwestora do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości i doprowadzenia projektu budowlanego do zgodności z przepisami prawa. Inwestor przedstawił poprawiony projekt budowlany zgodnie z wymaganiami zawartymi w postanowieniu organu.

Następnie Starosta w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w P. z prośbą o zajęcie stanowiska co do maksymalnej możliwej obsady zwierząt w projektowanym obiekcie.

W piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. Wielkopolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii (dalej również: organ inspekcji weterynaryjnej) stwierdził, że planowana wielkość obsady i liczby klatek są odpowiednie dla planowanego przedsięwzięcia w wymiarze 38,22 DJP, bowiem odpowiadająca tej wartości liczba zwierząt zajmie 15 288 klatek – właściciel złożył oświadczenie, że zamierza utrzymywać norki w systemie 1 sztuka = 1 klatka dla uzyskania skór najwyższej jakości, zaś pozostałe z projektowanych 15 888 klatek mają być wykorzystywane jako kwarantannik oraz szpitalik dla zwierząt chorych. W dalszej części stanowiska organ inspekcji weterynaryjnej stwierdził, że "teoretyczna, maksymalna, dopuszczalna obsada na tej fermie, przy obsadzie 3 młodych w klatce, przy zajęciu klatek kwarantannika i szpitalika może wynieść: 11 520 klatek x 3 sz. = 34 560 + 4 368 szt. Stada podstawowego = 38 928 sz./97 DJP". Zarazem organ zaznaczył, że deklarowana wielkość stada podstawowego nie pozwala uzyskać jednak więcej niż 10 920 młodych.

Starosta w drodze postanowienia z dnia [...] lipca 2015 r. ponownie nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego do stanu zgodności z decyzją o warunkach zabudowy (w zakresie maksymalnej możliwej obsady zwierząt).

W dniu [...] lipca 2015 r. inwestor przedłożył zmieniony projekt budowlany, wskazując na korektę wymiarów gabarytowych klatek "w związku z opinią Wielkopolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w zakresie maksymalnej obsady zwierząt na fermie norek (...) A. i M. F.. Z kolei organ I instancji w tym samym dniu ponownie zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie maksymalnej możliwej obsady zwierząt w obiekcie po wprowadzonych zmianach projektowych.

Organ inspekcji weterynaryjnej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. zajął stanowisko, w którym stwierdził, że wielkość klatek o planowanej powierzchni 0,232 m˛ pozwala zgodnie z przepisem § 29 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego z dnia 28 czerwca 2010 r. na utrzymywanie po 1 norce w klatce, a planowana wielość obsady i liczba klatek są do tego odpowiednie. Organ inspekcji weterynaryjnej stwierdził, że "maksymalna obsada zwierząt, zgodnie z minimalnymi wymogami, wynosi w tym przypadku 15 888 sztuk norek, co daje 39,72 DJP".

Następnie Starosta [...] w uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielający pozwolenia na budowę obejmującego budowę fermy zwierząt futerkowych o obsadzie zwierząt wynoszącej max. 39,75 DJP podniósł, że wszystkie stwierdzone nieprawidłowości projektu budowlanego zostały usunięte, wobec czego stwierdził:

- zgodność projektu budowlanego z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy; w tym zakresie organ zaznaczył, ze przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia postępowania z zakresu ochrony środowiska, w tym zgodnie z opinią Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. nie wymaga uzyskania – wskazywanej przez zarządcę działki nr [...] w obrębie [...] – decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;

- zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami prawa, w tym z przepisami techniczno-budowlanymi;

- kompletność projektu budowlanego i dołączenie wymaganych pozwoleń, opinii i uzgodnień;

- wykonane projektu przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane i legitymujące się zaświadczeniem o przynależności do organizacji samorządu zawodowego.

Organ I instancji uznał, że wniosek inwestora wraz z projektem spełnia warunki określone przepisami art. 32 ust. 4 i art. 33 ust. 2 Prawa budowlanego, niezbędne do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

W odwołaniu od decyzji Starosty Gmina [...] wniosła o uchylenie tej decyzji i odmówienie udzielenia pozwolenia na budowę lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu Gmina podniosła, że jako zarządca drogi publicznej nr [...] położonej w [...] (działka nr [...]), która służy wszystkim mieszkańcom [...], przy której położona jest działka objęta wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę, sprzeciwia się realizacji inwestycji, która spowoduje zniszczenie ciągu komunikacyjnego służącego mieszkańcom całej gminy. Zdaniem Gminy, nawet przy maksymalnej obsadzie inwestycji na poziomie 39,72 DJP, eksploatacja tej drogi przez samochody ciężarowe zapewniające transport na teren inwestycji – z uwagi na parametry i charakterystykę tej drogi (nawierzchnia bitumiczna, szerokość jezdni wynosząca 4 m) – spowoduje degradację istniejącej jezdni wraz z poboczami drogi.

Gmina kwestionowała także prawidłowość wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzji warunkach zabudowy w sytuacji, gdy Wójt Gminy J. trzykrotnie odmówił ustalenia warunków zabudowy, uzasadniając ten fakt brakiem kontynuacji funkcji, cech i parametrów zabudowy oraz brakiem drogi dojazdowej o odpowiednich parametrach do obsługi planowanego przedsięwzięcia.

Wojewoda w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. poza przedstawieniem stanu faktycznego sprawy odwołał się do treści przepisów art. 35 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409, z późn. zm. [aktualnie: Dz.U. z 2016 r., poz. 290]) i stwierdził, że Starosta [...], ponownie rozpatrując sprawę, dogłębnie zbadał materiał dowodowy, jak również, wypełniając wytyczne zawarte w decyzji Wojewody z dnia [...] maja 2015 r., wezwał inwestora w toku postępowania do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości; inwestor spełnił nałożone na niego obwiązki i doprowadził dokumentację projektową do stanu zgodnego z decyzją o warunkach zabudowy oraz przepisami prawa.

Wskazując na to, że zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie – Wojewoda zaznaczył, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 powołanej ustawy, jest wymagana w stosunku do przedsięwzięć polegających na chowie i hodowli zwierząt, w tym budowie ferm norek, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010 r. nr 213, poz. 1397, z późn. zm.) – dalej: rozporządzanie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, tj. obejmuje chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), dla których ocenę oddziaływania na środowisko przeprowadza się obowiązkowo, a także do przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 102 i 103 przywołanego rozporządzenia, które fakultatywnie wymagają przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, tj. chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 60 DJP lub nie mniejszej niż 40 DJP. Organ odwoławczy podkreślił, że kwalifikacja przedsięwzięcia dokonana na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w aktualnym stanie prawnym musi opierać się na założeniu, że za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza.

Zdaniem Wojewody, w przedmiotowej sprawie inwestor wskazał we wniosku "planowaną do utrzymywania w gospodarstwie liczbę zwierząt poniżej progów wymienionych w rozporządzeniu w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, tj. 39,75 DJP"; inwestor wielokrotnie podkreślał (zarówno w projekcie budowlanym, jak i w składanych pismach w sprawie), iż zakłada wyłącznie pojedynczy chów zwierząt w klatkach, celem uzyskania skór najwyższej jakości; "nie zakłada prowadzenia hodowli grupowej w klatkach, gdyż ze względów ekonomicznych byłoby to kontrproduktywne". Wojewoda stwierdził, że w takiej sytuacji rolą organu administracji architektoniczno-budowlanej jest ocenić na podstawie dokumentacji projektowej przedstawionej przez inwestora, czy planowana inwestycja została zaprojektowana w sposób uwzględniający deklarowaną hodowlę. Dalej Wojewoda wyjaśnił, że wobec wątpliwości organu II instancji zawartych w decyzji uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia – Starosta przekazał poprawioną przez inwestora dokumentację do Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii celem uzyskania opinii w sprawie maksymalnej możliwej obsady zwierząt w projektowanym obiekcie. Odnosząc się do zajętego w sprawie stanowiska Wielkopolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, Wojewoda zwrócił uwagę na to, że organ inspekcji weterynaryjnej: 1) wyraził opinię, że planowana inwestycja spełnia wymagania rozporządzenia wykonawczego z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej w zakresie minimalnych warunków utrzymywania zwierząt futerkowych w przypadku pojedynczego utrzymywania zwierząt w klatkach, 2) a ponadto wskazał, że od deklarowanego przez inwestora stada podstawowego w liczbie 3 640 samic i 728 samców, pozyskać można w cyklu produkcyjnym 10 920 młodych; liczba ta, łącznie ze stadem podstawowym, daje 15 288 sztuk zwierząt, co odpowiada 38,22 DJP; w przypadku zajęcia pozostałych klatek, przeznaczonych na kwarantannik i szpitalik dla zwierząt chorych, tj. łącznie 15 888 klatek, wartość DJP wyniesie 39,72. Wojewoda zauważył, że ustalona przez organ inspekcji weterynaryjnej wielkość obsady jest nieznacznie mniejsza niż wskazał projektant, Idąc dalej, stwierdził, że inwestycja nie wymaga dodatkowego postępowania z zakresu ochrony środowiska, co zostało również wskazane w piśmie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r., a wobec spełnienia przez inwestora wszystkich wymagań stawianych przez przepisy prawa, organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

W odpowiedzi na zarzut odwołania dotyczący wydania decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji Wojewoda podniósł, że – jak wskazał to inwestor w piśmie wyjaśniającym z dnia [...] września 2015 r. – kwestia naruszenia przepisów urbanistycznych stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu w trakcie rozpatrywania odwołania inwestora od decyzji Wójta Gminy J. odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji. W tym zakresie Wojewoda stwierdził, że zgodnie z decyzją Kolegium z dnia [...] lipca 2014 r. uchylającą zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] i ustalającą warunki zabudowy, średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w gminie [...] wynosi 8,97 ha, natomiast inwestor planuje realizację przedsięwzięcia na nieruchomości o powierzchni 12 ha i zgodnie z art. 61 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2015 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2015 r. poz. 199, z późn. zm. – dalej: u.p.z.p.) "przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie", w związku z czym nie jest wymagane spełnienie warunku kontynuacji funkcji, cech i parametrów zabudowy.

Odnosząc się do pozostałych argumentów odwołania Wojewoda podkreślił, że zgodnie z ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2015 r,, poz. 460, z późn. zm.) "drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych". Idąc dalej, organ uznał, że gmina nie może wykluczyć konkretnej osoby z możliwości użytkowania drogi publicznej, a w piśmie z dnia [...] września 2015 r. inwestor wyjaśnił, iż zgodnie z projektem obciążenie drogi nie wzrośnie ponad przewidziany przejazd dwóch pojazdów dziennie o ładowności do 3,5 t, który będzie odbywał się tylko w okresie uboju norek (w listopadzie); w pozostałych miesiącach ruch pojazdów odbywać się będzie tak, jak dla typowego gospodarstwa rolnego, w związku z tym nie ma obawy zniszczenia drogi gminnej ponad przeciętny stan wynikający z normalnego jej użytkowania.

Zwracając uwagę na fakt, że inwestycje tego typu (fermy, hodowle zwierząt) zawsze wywołują kontrowersje wśród lokalnej społeczności, Wojewoda wskazał na to, że lokalna społeczność na czele z sołtysem i Radą Sołecką wsi [...] wystosowała petycję w sprawie budowy przedmiotowej fermy norek, w której wnosi sprzeciw w stosunku do planowanej inwestycji. W tym zakresie organ II instancji stwierdził, że organ administracji architektoniczno-budowlanej w przypadku spełnienia przez inwestora wymagań stawianych przez ustawodawcę w zakresie prawa budowlanego i przepisów ochrony środowiska zobowiązany jest wydać pozytywną decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę; po zrealizowaniu inwestycji, kontrola spełnienia ustalonych warunków hodowli, w szczególności kwestia zachowania deklarowanej obsady zwierząt wynikająca z decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o pozwoleniu na budowę, należy do wyspecjalizowanych w tym zakresie organów, w tym do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Inspekcji Weterynaryjnej i Inspektora Sanitarnego.

Podsumowując całość rozważań, Wojewoda stwierdził, że w przedmiotowej sprawie inwestor wywiązał się z nałożonych przez organy administracji architektoniczno-budowlanej obowiązków w zakresie dostosowania projektu budowlanego do obowiązujących przepisów prawa i ze względu na treść art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego należało udzielić inwestorowi pozwolenia na budowę, a w konsekwencji utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...].

W skardze na decyzję Wojewody Gmina J. – aktualnie: Miasto i Gmina J. (dalej również: "Gmina", "skarżąca" lub "skarżąca Gmina"), reprezentowana przez Wójta [...] (aktualnie: Burmistrz Miasta i Gminy J. ), wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu II instancji kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Gmina zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności niewzięcie pod uwagę faktu wynikającego z projektu budowlanego, iż możliwa jest obsada zwierząt futerkowych w wysokości przekraczającej deklarowaną przez inwestora oraz zarzutu Gminy, będącej zarządcą drogi publicznej, o szkodliwym wpływie inwestycji na stan drogi;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 32 ust. 1 pkt 1 oraz art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz § 2 ust.1 pkt 51 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko przez błędną ich wykładnię i niezastosowanie i poprzez przyjęcie, że dla planowanego przedsięwzięcia nie jest wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko – a tym samym, że projekt budowlany jest zgodny z wymaganiami ochrony środowiska;

- art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego przez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że zostały spełnione warunki określone w art. 32 ust. 4 i art. 35 ust. 1 uzasadniające wydanie pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu skarżąca Gmina podniosła, że organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję Starosty, nie wziął pod uwagę skali planowanego przez inwestorów przedsięwzięcia a mianowicie tego, że projekt budowlany, stanowiący podstawę pozwolenia na budowę, umożliwia większą niż wynika z deklarowanej przez inwestora – obsadę zwierząt. Gmina stwierdziła, że deklarowana liczba zwierząt nie jest w świetle zatwierdzonego projektu budowlanego równoznaczna z faktyczną, możliwą hodowlą po zrealizowaniu inwestycji; natomiast organ II instancji, podobnie jak organ I instancji, oparł się jedynie na zapewnieniu wnioskodawców, że w zrealizowanych obiektach obsada nie przekroczy 40 DJP, natomiast nie odniósł się w uzasadnieniu do technicznych aspektów i parametrów projektu, z którego wynika możliwość hodowli w większym niż wnioskowanym rozmiarze.

Ponadto Gmina argumentowała, że organ II instancji, odnosząc się do zarzutu podniesionego przez Gminę w odwołaniu dotyczącego szkodliwego wpływu planowanej inwestycji na gminną drogę publiczną, przyjął za wiarygodne wyjaśnienie inwestorów co do sposobu korzystania z tej drogi, nie wyjaśniając faktycznego wpływu inwestycji na stan drogi, której utrzymanie spoczywa na skarżącej.

Stwierdzając, że naruszenie przepisów postępowania spowodowało naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, Gmina powołała się na treść art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę właściwy organ zobowiązany jest sprawdzić zgodność projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska, a w myśl art. 32 ust. 1 pkt 1 tej ustawy pozwolenie na budowę może być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Zdaniem skarżącej organ I instancji wydając decyzję, którą podtrzymał organ II instancji, nie wziął pod uwagę skali przedsięwzięcia, a mianowicie, że projekt umożliwia większą niż wynika z deklarowanej przez inwestora, obsadę zwierząt futerkowych. Dalej argumentowała, że ponieważ deklarowana przez inwestorów obsada jest mniejsza niż 40 DJP, organ uznał, że przedsięwzięcie nie wymagało w myśl art. 59 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko – przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jednak z projektu budowlanego wynika, że możliwa jest hodowla o obsadzie przekraczającej 40 DJP, wobec czego zgodnie z powołanym przepisem tej ustawy i rozporządzenia, ocena ta jest niezbędna.

Wskazując, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 powołanego rozporządzenia za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza, Gmina stwierdziła, że według projektu ta maksymalna obsada może być wyższa niż 40 DJP, a tym samym istnieje duże prawdopodobieństwo oddziaływania na środowisko. Wobec tego skarżąca uznała, że organy nie mogły kierować się tylko wyjaśnieniami inwestorów i wymaganymi opiniami organów, ale również winny wziąć pod uwagę możliwość prowadzenia hodowli w liczbie przekraczającej ten limit; z kolei dopuszczalność hodowli zwierząt futerkowych o obsadzie przekraczającej limit 40 DJP wymagał oceny oddziaływania inwestycji na środowisko.

Skarżąca wytknęła, że mimo braku oceny oddziaływania inwestycji na środowisko organ II instancji nie zakwestionował decyzji organu I instancji, wobec czego naruszył art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Skarżony organ podniósł, że rozpoznał wszystkie okoliczności sprawy i nie znalazł podstaw do zmiany swojego rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Po 14/16 tutejszy Sąd zawiesił postępowanie sądowo administracyjne na podstawie art. 124 §1 pkt 1 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. [aktualnie: Dz.U. z 2016 r., poz. 718] – dalej: P.p.s.a.) z uwagi na śmierć uczestnika postępowania – I. A.. Następnie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2016 r. Sąd na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 w zw. z art. 131 P.p.s.a. podjął zawieszone postępowanie – a to z uwagi na ustalenie następców prawnych zmarłego uczestnika postępowania, tj. P. M. i D. G..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zaskarżona decyzja wydana w przedmiocie pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie fermy zwierząt futerkowych o obsadzie zwierząt wynoszącej maks. 39,75 DJP (hodowla norek bez uboju i rozbioru zwierząt oraz produkcji karmy), realizowanej jako zabudowa zagrodowa w gospodarstwie hodowlanym na działce nr [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...] (ark. [...], obręb [...]).

Ze względu na uwarunkowania faktyczno-prawne niniejszej sprawy przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (2 listopada 2015 r.), pozwolenie na budowę obiektu budowlanego może być wydane m.in. po uprzednim: przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (pkt 1) oraz uzyskaniu przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi, pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów (pkt 2). Z treści art. 32 ust. 4. Prawa budowlanego wynika natomiast, że pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto m.in.: złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (pkt 1) i złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (pkt 2).

Z art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego wynika, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. spełnienie wymagań podstawowych dotyczących odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska (pkt 1 lit. d). Ponadto obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 (art. 5 ust. 2).

W art. 33 Prawa budowlanego określono wymagania formalne wniosku o pozwolenie na budowę, do którego należy m.in. należy dołączyć: cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu; nie dotyczy to uzgodnienia i opiniowania przeprowadzanego w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 (pkt 1); oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (pkt 2); decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (pkt 3).

Projekt budowlany powinien spełniać m.in. wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 34 ust. 1 Prawa budowlanego). Zakres i treść projektu budowlanego powinny być dostosowane do specyfiki i charakteru obiektu oraz stopnia skomplikowania robót budowlanych (art. 34 ust. 2). Projekt budowlany zgodnie z art. 34 ust. 1 Prawa budowlanego powinien zawierać m.in.: projekt zagospodarowania działki lub terenu, sporządzony na aktualnej mapie, obejmujący ściśle określone w tym przepisie dane (pkt 1); projekt architektoniczno-budowlany, określający m.in. funkcję, formę i konstrukcję obiektu budowlanego, jego charakterystykę energetyczną i ekologiczną oraz proponowane niezbędne rozwiązania techniczne, a także materiałowe, ukazujące zasady nawiązania do otoczenia (pkt 2); informację o obszarze oddziaływania obiektu (pkt 5).

Z kolei przepis art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza: zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (pkt 1); zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi (pkt 2); kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 (pkt 3).

Dla zapewnienia realizacji wyżej określonych wymogów i obowiązków przepis art. 35 ust. 3. Prawa budowlanego przewiduje, że w razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. Znaczenie ostatniego z przywołanych przepisów jest o tyle istotne, że w razie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Z przywołanych przepisów wynika wyraźnie, że jednym z podstawowych obowiązków organu architektoniczno-budowlanego przed podjęciem decyzji o wydaniu pozwolenia na budowę jest zbadanie zgodności planowanej zabudowy z obowiązującymi aktami planistycznymi lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Analiza akt postępowania oraz treści uzasadnień zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wskazuje, że pomimo zasadnego prowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego rozstrzygnięcia, czy ze względu na rozmiar inwestycji (parametry planowanej fermy norek) w sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania w przedmiocie oceny oddziaływania inwestycji na środowisko i uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – organy architektoniczno-budowlane nie wyjaśniły należycie zgodności planowanego przedsięwzięcia z wymaganiami ochrony środowiska, w tym również w zakresie oceny wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, co było ich obowiązkiem ze względu na treść art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. W konsekwencji w tym stanie sprawy nie mogły zasadnie wydać decyzji o pozwoleniu na budowę, zatwierdzającej projekt budowlany.

Uzasadniając powyższą konstatację, należy zwrócić uwagę na dwa rodzaje zagadnień.

Po pierwsze, trzeba odnieść się do kwestii dotyczących przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodnie bowiem z art. 71 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Natomiast uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jak stanowi art. 71 ust. 2 tej ustawy, jest wymagane tak dla planowanych: przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (pkt 1), jak i przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (pkt 2). Przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wymaga niewątpliwie planowane przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko (art. 59 ust. 1 powołanej ustawy). Z kolei obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza w drodze postanowienia organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a zatem organ wymieniony w art. 75 ust. 1 przywołanej ustawy (w przypadkach innych niż enumeratywnie wymienione w tym przepisie, jest to odpowiednio: wójt, burmistrz, prezydent miasta). Jeżeli właściwy organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, daje temu wyraz w drodze wydania postanowienia (art. 63 ust. 2 powołanej ustawy).

Przepis art. 72 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie stanowi, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje m.in. przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych – wydawanych na podstawie ustawy Prawo budowlane (pkt 1) lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu – wydawanej na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (pkt 3).

Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1, oraz zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1a (art. 72 ust. 3, zd. pierwsze powołanej ustawy).

Co do zasady decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymagana jest, jak wynika z postanowień art. 72 ust. 1 powołanej ustawy, już na samym początku procesu inwestycyjnego. Zatem jej wydanie powinno nastąpić jeszcze przed uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy, a gdy ta ostatnia nie jest wymagana – co ma miejsce przede wszystkim w razie obowiązywania na danym terenie planu miejscowego (art. 4 ust. 2 u.p.z.p.) – to niewątpliwie uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli jest wymagane ze względu na okoliczności sprawy, powinno nastąpić przed wystąpieniem o wydanie pozwolenia na budowę . Jak zauważył K. Gruszecki w komentarzu do art. 72 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie ([w:] K. Gruszecki Komentarz do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX/el., 2013, nr 144531 (teza 6.) – intencją ustawodawcy przy wprowadzaniu obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach było doprowadzenie do jednorazowego przeprowadzenia oceny oddziaływania konkretnego przedsięwzięcia, dlatego też w art. 72 ust. 5 tej ustawy wprowadzono generalną regułę, zgodnie z którą w trakcie obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ocena wpływu na środowisko dokonywana jest tylko raz (dodać należy, że wyjątki wynikają z przepisów powołanej ustawy).

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1 (art. 86 powołanej ustawy), a zatem niewątpliwie również organy architektoniczno-budowlane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono bowiem pogląd, według którego decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter sui generis "rozstrzygnięcia wstępnego" względem ewentualnego przyszłego zezwolenia na realizację konkretnego przedsięwzięcia i nadal pełni ona względem niego w istocie funkcję prejudycjalną. Określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach "środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia" nie mogą być zatem na dalszych etapach procesu inwestycyjnego modyfikowane, a decyzja o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań i tym samym wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia przesądza de facto o braku możliwości realizacji określonego przedsięwzięcia w danym miejscu, czasie i na proponowanych warunkach (zob. wyrok NSA z dnia 16 września 2008 r. sygn. akt II OSK 821/08, ONSAiWSA 2009/6/116 – dostępne jw., glosa aprobująca B. Rakoczy, OSP 2009/6/63). Rolą organu administracji architektoniczno-budowlanej jest jedynie sprawdzenie zgodności projektu z warunkami określonymi w tym rozstrzygnięciu. Istnieje niepodważalne iunctim pomiędzy decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia a decyzją o pozwoleniu na budowę (wyrok z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 1578/13, dostępny jw.).

W przedmiotowej sprawie na etapie ustalania warunków zabudowy dla planowanej inwestycji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu – które w trybie odwoławczym wydało pozytywną decyzję o warunkach zabudowy z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] dla inwestycji polegającej na budowie fermy zwierząt futerkowych przy maks. obsadzie 39,75 DJP (hodowla norek bez uboju i rozbioru zwierząt oraz produkcji karmy), w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie hodowlanym na terenie położonym w miejscowości [...], gm. [...], oznaczonym w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], obręb [...] – kwestia przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko została rozstrzygnięta przez Kolegium poprzez odwołanie się do charakterystyki inwestycji i stwierdzenie, że ze względu na niewielkie rozmiary hodowli, poniżej 40 DJP, w świetle przepisów rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko "nie jest zaliczana do przedsięwzięć potencjalnie znacząco oddziałujących na środowisko i nie wymaga uzyskania decyzji środowiskowej". Dodać należy, że decyzja ta funkcjonuje w obrocie prawnym, bowiem w dniu [...] marca 2015 r. Kolegium wydało w trybie wznowienia postępowania decyzję znak [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] lipca 2014 r.

W tym miejscu warto zauważyć, że wznowienie postępowania czy też wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy nie stanowi w świetle art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. podstawy do zawieszenia postępowania o wydanie pozwolenia na budowę (tak NSA w wyroku z dnia 24 sierpnia 2012 r. sygn. akt II OSK 118/12, dostępnym jw.). Podstawę taką mogłoby stanowić dopiero uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy, gdyż do czasu ostatecznego wyeliminowania z obrotu prawnego takiej decyzji przysługuje jej domniemanie legalności (art. 16 § 1 K.p.a.). Brak jest jednak wyjaśnienia przez organy architektoniczno-budowlane, czy w sprawie warunków zabudowy, objętej wznowieniem postępowania, decyzja Kolegium z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] w sposób ostateczny rozstrzygnęła wznowione postępowanie w przedmiocie warunków zabudowy. Od decyzji tej co najmniej formalnie – zgodnie z pouczeniem – przysługiwało prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. art. 127 § 3 K.p.a.), zatem należało w tym względzie poczynić odpowiednie ustalenia i uwagi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wprawdzie w sposób dorozumiany można takie stanowisko organów wywieść z całokształtu okoliczności sprawy, jednak nie jest to ustalenie pewne i pozostawia wątpliwość co do zastosowania w sprawie domniemania legalności wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...]

Idąc dalej stwierdzić należy, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wprawdzie jest wiążąca dla organów architektoniczno-budowlanych (art. 55 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p.), ale odnosi się to jednak tylko do kwestii zgodności z prawem zmiany zagospodarowania przestrzeni, nie zaś innych, w tym dotyczących obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Go 189/09, dostępny jw.). W orzecznictwie sądów wskazuje się również, że w przypadku gdy organ administracji architektoniczno-budowlanej dojdzie do przekonania, że realizacja inwestycji objętej wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę może być zaliczona do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jest on uprawniony do domagania się od inwestora przedłożenia postanowienia, o jakim jest mowa w art. 63 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie lub decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o jakiej mowa w art. 71 ust. 1 tej ustawy. Na możliwość zastosowania obydwu tych rozwiązań wskazuje unormowanie zawarte w art. 32 ust. 3 Prawa budowlanego i zarówno pierwszy, jak i drugi obowiązek może zostać nałożony na inwestora w trybie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 grudnia 2010 r. sygn. akt. II SA/GI 537/10, wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 521/11, a także wyroki WSA w Krakowie z dnia 9 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 887/12 oraz z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1388/15 – dostępne jw.). W konsekwencji uznać należy, że wiążące w przedmiotowej sprawie mogłoby być dla organów architektoniczno-budowlanych co najwyżej stanowisko właściwego organu wyrażone w postanowieniu, o którym mowa w art. 63 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, nie zaś stanowisko organu wyrażone w decyzji o warunkach zabudowy. Zatem organy orzekające w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę miały obowiązek zbadania zgodności planowanej inwestycji z wymaganiami ochrony środowiska, a w tym również oceny, czy nie wymaga ona przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i ewentualnego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Trzeba także zwrócić uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt II OSK 352/15 (wyrok dostępny jw.), zgodnie z którym stwierdzony przez organ brak wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę w postaci niezałączenia do niego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest brakiem, o którym mowa w art. 64 § 2 K.p.a. (zastosowanie tego przepisu mogłoby być co najwyżej rozważne w sytuacji, gdy inwestor dysponuje decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, ale jej omyłkowo nie przedkłada – por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2573/11, dostępny jw.). Sposób zakończenia postępowania wszczętego wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę wynika wprost z art. 35 ust. 3 w zw. ust. 1 Prawa budowlanego. Zatem decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie jest przedmiotem analizy organu architektoniczno-budowlanego, a w razie nieusunięcia przez inwestora stwierdzonych przez organ nieprawidłowości w tym zakresie (art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego), organ ma obowiązek wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. Organ merytorycznie rozpoznaje sprawę poprzez odmowę udzielenia wnioskodawcy (inwestorowi) zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia budowlanego. Tym samym zakończenie takiego postępowania winno zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy. Wprawdzie we wcześniej przywołanym wyroku z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2573/11 NSA stwierdził, że przepis art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego nie może stanowić podstawy prawnej zobowiązania inwestora przez organy architektoniczno-budowlane do uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w oparciu o przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Jednak to stanowisko nie może prowadzić do uznania, że organ architektoniczno-budowlany nie może ocenić kwestii potrzeby przeprowadzenia postępowania w sprawie wydania takiej decyzji. Przyjmując jednak nawet, że w sytuacji gdy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ani żadne inne rozstrzygnięcia związane z oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie zostały wydane w danej sprawie, i – jak to stwierdził NSA w przywołanym wyroku z dnia 7 maja 2013 r. – rzeczywiście brak jest podstaw do wezwania inwestora na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego do uzupełnienia wniosku o przedmiotową decyzję, należałoby konsekwentnie przyjąć, że w takim wypadku organ architektoniczno-budowlany byłby uprawniony do odmowy zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. Wynika to zaś z potrzeby interpretacji treści art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego w powiązaniu z brzmieniem art. 72 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, który wprowadza samoistny obowiązek dołączenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę.

Przedmiotowa kwestia dotycząca spełnienia przez inwestycję wymagań ochrony środowiska, pomimo podjęcia pewnych wysiłków organów architektoniczno-budowlanych w tym zakresie – o czym już wcześniej wspomniano również w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia – nadal nie została dostatecznie wyjaśniona przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę.

W niniejszej sprawie Wojewoda słusznie zauważył, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ustawy o udostępnianiu informacji środowisku i jego ochronie, jest wymagana w stosunku do przedsięwzięć polegających na chowie i hodowli zwierząt, w tym budowie ferm norek, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, tj. obejmuje chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), dla których ocenę oddziaływania na środowisko przeprowadza się obowiązkowo, a także do przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 102 i 103 przywołanego rozporządzenia, które fakultatywnie wymagają przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, tj. chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 60 DJP lub nie mniejszej niż 40 DJP. Organ odwoławczy trafnie też podkreślił, że kwalifikacja przedsięwzięcia dokonana na podstawie przywołanego rozporządzenia w aktualnym stanie prawnym musi opierać się na założeniu, że za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza.

Mimo to organy obydwu instancji wyciągnęły błędne wnioski w tym zakresie, co wynikło z nienależytego skonfrontowania charakterystyki inwestycji z przepisami rozporządzenia wykonawczego z dnia 28 czerwca 2010 r. i znalazło swój przejaw w uznaniu, że w tym wypadku maksymalną obsadę zwierząt (norek) należy w ślad za inwestorem przyjąć na poziomie 39,75 DJP.

Trzeba odnotować, że organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie nie poprzestały na prostym zaakceptowaniu stanowiska RDOŚ w P. wrażonego w piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r., przestawionego w sprawie na wniosek Starosty – w odniesieniu do kwestii, czy planowana inwestycja powinna być zaliczana do przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów powołanego rozporządzenia. Stąd też m.in. Wojewoda, rozpatrując po raz pierwszy sprawę, uznał za zasadne uchylenie wcześniejszej decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę. Niemniej jednak całkowicie pominął wyciągnięcie odpowiednich wniosków z tej części przedmiotowego pisma, w której RDOŚ w P. sygnalizował Staroście istotne zagadnienia związane z zasadami ochrony obszaru Natura 2000. O tych kwestiach będzie jeszcze mowa w dalszej części niniejszego uzasadnienia.

Przede wszystkim jednak, rozstrzygając wątpliwości co do kwalifikacji przedmiotowej inwestycji, organy architektoniczno-budowlane poprzestały na prostym zaakceptowaniu stanowiska Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, który w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. stwierdził, że wielkość klatek o planowanej powierzchni 0,232 m˛ pozwala zgodnie z przepisem § 29 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego z dnia 28 czerwca 2010 r. na utrzymywanie po 1 norce w klatce, a planowana wielość obsady i liczba klatek są do tego odpowiednie. Organ inspekcji weterynaryjnej stwierdził też, że "maksymalna obsada zwierząt - zgodnie z minimalnymi wymogami - wynosi w tym przypadku 15 888 sztuk norek, co daje 39,72 DJP". Takie stanowisko organu weterynaryjnego zasadza się na prostym przyjęciu deklaracji inwestora co do planowanej obsady zwierząt, jednak pomija fakt, że takie same minimalne parametry klatek dla norek przewiduje powołane rozporządzanie tak dla pojedynczo utrzymywanych osobników oraz samic z młodymi (§ 29 ust. 3 pkt 3), jak i dla utrzymywanych grupowo, przy utrzymaniu 2 sztuk w klatce (§ 29 ust. 3 pkt 5). Zwiększone wymiary klatek przewiduje zaś dopiero dla norek utrzymywanych w grupach po więcej niż 2 sztuki w klatce (§ 29 ust. 3 pkt 7).

W ocenie Sądu powyższe istotnie rzutuje na ocenę przedmiotowej inwestycji pod kątem zakwalifikowania jej do jednej z kategorii przedsięwzięć wymagających przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, a mianowicie: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1, czyli w drodze postanowienia przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodnie z art. 61 ust. 1 powołanej ustawy ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach: postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (pkt 1); postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w przypadku, o którym mowa w art. 88 ust. 1 (pkt 2). Ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji (art. 61 ust. 2). Ocenę oddziaływania w pozostałych sytuacjach, z wyjątkiem określnych w ust. 3a i 4, przeprowadza regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 61 ust. 3). Z kolei decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydana być może tak w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 77 ust. 1), jak i w sytuacji gdy nie została ona przeprowadzona (art. 84).

Katalog przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko został zawarty w przywołanym wcześniej rozporządzeniu w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 51 tego rozporządzenia (w brzmieniu aktualnym już na dzień wydania decyzji przez organ I instancji) do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się "chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza [podkr. wł.]); współczynniki przeliczeniowe sztuk zwierząt na DJP są określone w załączniku do rozporządzenia". Z kolei według § 3 ust. 1 pkt 102 i 103 powołanego rozporządzenia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się:

- chów lub hodowla zwierząt, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51, w liczbie nie mniejszej niż 60 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP) oraz

- chów lub hodowla zwierząt, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51, w liczbie nie mniejszej niż 40 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), jeżeli działalność ta prowadzona będzie w określonych uwarunkowaniach odległościowych i obszarowych wskazanych w tym przepisie.

Powyższe prowadzi do wniosku, że na potrzeby formalnego zakwalifikowania przedmiotowego przedsięwzięcia rozróżnić należy trzy rodzaje przedsięwzięć polegających na hodowli lub chowie zwierząt (pomijając specyficzny rodzaj chowu lub hodowli o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 104-106 powołanego rozporządzenia), których realizacja wymaga spełnienia różnych warunków związanych z ochroną środowiska. Rodzaje tych przedsięwzięć zależą od liczby dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), jakich dotyczą, a więc od ich skali.

Pierwszy rodzaj przedsięwzięcia to hodowla lub chów zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza; drugi to hodowla lub chów zwierząt w liczbie pomiędzy 60 a 209 DJP, a trzeci dotyczy wartości pomiędzy 40 a 59 DJP – jeżeli spełnione są warunki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 103 powołanego wyżej rozporządzenia. Przed każdym z tych przedsięwzięć stawiane są na gruncie przepisów powołanej ustawy inne wymogi w zależności od liczby dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), skutkujące innym sposobem oceny na gruncie wymagań dotyczących przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i uzyskana decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Przy ocenie rozmiaru przedsięwzięcia, z uwagi na brzmienie § 2 pkt 51 powołanego rozporządzenia, należy zaś każdorazowo przyjmować liczbę DJP jako maksymalną możliwą obsadę inwentarza, bowiem przepisy § 3 pkt 102 i 103 wprost się do tego przepisu odnoszą. Maksymalna możliwa obsada powinna zaś być ustalana na podstawie przepisów prawa odnoszonych do charakterystyki inwestycji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2015 r. o sygn. akt II SA/Po 34/15, dostępny jw.).

W ocenie Sądu, skoro takie same minimalne wymiary klatek przewidziane są tak dla pojedynczo utrzymywanych (dorosłych) osobników, jak i dla utrzymywanych grupowo po 2 sztuki w klatce, to minimalne wymiary klatek ostatecznie określone w projekcie budowlanym pozwalały nie tylko na obsadę zwierząt w rozmiarze do 40 DJP – przy założeniu utrzymywania po jednej sztuce w klatce, ale również w liczbie przekraczającej 40 DJP, i to w zasadzie dwukrotnie wyższej, a zatem objętej drugą i trzecią kategorią przedsięwzięć, dla których może zostać w trybie art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie ustalony obowiązek przeprowadzenia oceny odziaływania inwestycji na środowisko.

Z uwagi na powyższe organy architektoniczno-budowlane nie mogły pozostawić kwestii oceny maksymalnego rozmiaru przedsięwzięcia, uwarunkowanego projektowanymi – w ostatecznej zmniejszonej przez inwestora wersji – wymiarami inwestycji, tj. gabarytami klatek do utrzymywania norek, które zgodnie z poprawionym projektem budowlanym wynoszą odpowiednio: długość 76,20 cm, szerokość 30,48 cm i wysokość 45,72 cm, co pozostaje w zgodzie z § 29 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego z dnia 28 czerwca 2010 r., jedynie opinii organu inspekcji weterynaryjnej czy deklaracjom inwestora, skoro przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 28 czerwca 2010 r. jednoznacznie prowadziły do wniosku, że maksymalna obsada fermy norek ze względu na uwarunkowania techniczno-sanitarne projektu budowlanego (liczby i wymiarów klatek) może przekraczać deklarowaną przez inwestora liczbę 39,75 DJP. Nie mogło to pozostać bez wpływu na ocenę zgodności przedsięwzięcia (projektu budowalnego) z wymaganiami ochrony środowiska. W tym zakresie organy powinny przeprowadzić pogłębione rozważania i w tym zakresie chociażby przedstawić RDOŚ w P. zapytanie w tej kwestii, wskazując na istotne zagadnienia, jak planowane wymiary i liczba klatek oraz stanowisko organu inspekcji weterynaryjnej. Wszystko to pozwoliłoby organom architektoniczno-budowlanym na rozważenie, czy planowana inwestycja spełnia wymogi z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

W konsekwencji uznać należy, że stwierdzone uchybienie organów architektoniczno-budowlanych powoduje niedopuszczalne skutki o charakterze nie tylko prawnym, ale i społeczno-gospodarczym, gdyż potencjalnie otwiera inwestorowi drogę do realizacji przedsięwzięcia polegającego na ograniczonej jedynie warunkami technicznymi obiektu hodowli (lub chowu) zwierząt futerkowych (norek) w znacznie większej liczbie dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza, z pominięciem wymogu dokonania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Tymczasem we wcześniej przywołanym stanowisku RDOŚ w P. z dnia [...] stycznia 2015 r. wezwany organ wprawdzie wyraził pogląd, że planowane przedsięwzięcie polegające na budowie fermy zwierząt futerkowych o obsadzie zwierząt do 39,75 DJP nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określonych w rozporządzeniu w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, jednak tego rodzaju stanowisko niewątpliwe nie uwzględniało okoliczności sprawy i zostało wydane przed zgromadzeniem ostatecznego materiału procesowego w sprawie. Co więcej, stanowisko RDOŚ w P. nie mogło być w przedmiotowej sprawie wiążące dla organów architektoniczno-budowlanych. Nie zostało bowiem wydane w określonym trybie przewidzianym przepisami prawa. W istocie nie byłoby wiążące nawet, gdyby zostało wydane w odpowiednim trybie i formie na wniosek organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych, tj. w warunkach wskazanych w art. 63 ust. 1 i art. 64 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Obowiązkiem organu właściwego do wydania decyzji środowiskowej jest bowiem zasięgnięcie opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej co do zasadności stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Organ ten nie jest jednak związany stanowiskiem organów współdziałających w tej sprawie, lecz do niego należy ostateczna ocena na podstawie zasięgniętych opinii oraz wskazanych w art. 63 ust. 1 tej ustawy kryteriów selekcji, czy należy dla danego przedsięwzięcia przeprowadzić ocenę jego oddziaływania na środowisko, czy też brak jest podstaw do przeprowadzenia takiej oceny (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 866/10, dostępny jw.). Jak już wcześniej wskazano, tylko postanowienie organu właściwego, wydane na podstawie art. 63 ust. 2 powołanej ustawy, mogłoby mieć wiążące znaczenie dla organu architektoniczno-budowlanego w tym sensie, że nie mógłby on przy ocenie wniosku inwestora na płaszczyźnie przepisu art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego uznać, że dane przedsięwzięcie wymaga wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Po drugie, równie istotne znacznie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji mają okoliczności związane z zasadami ochrony obszarów Natura 2000. Od oceny oddziaływania na środowisko należy wyraźnie odróżnić ocenę oddziaływania na obszary Natura 2000, przeprowadzaną w przypadkach wymienionych w art. 96 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie.

Przepis art. 59 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że realizacja planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w ust. 1 – tj. mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli: przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony (pkt 1); obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 96 ust. 1 (pkt 2).

Ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, o której mowa w art. 62 ust. 2, przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 97 ust. 1 (art. 59 ust. 4) i w takiej sytuacji ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1, przeprowadza regionalny dyrektor ochrony środowiska. Do decyzji, o których mowa w art. 96 ust. 1, należą w szczególności decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1 powołanej ustawy (art. 96 ust. 1 pkt 1).

Warto podkreślić, że dla wydania postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie jest niezbędne ustalenie, że przedsięwzięcie to będzie oddziaływać na obszar Natura 2000. Dla wydania postanowienia wystarczające jest ustalenie stanu potencjalnego, tzn. że przedsięwzięcie może wpływać na taki obszar. Tym bardziej nie jest w tym przypadku konieczne ustalenie, że planowane przedsięwzięcie może znacząco i negatywnie wpływać na obszar Natura 2000. Ta bowiem kwestia jest przedmiotem ustalenia na dalszym etapie postępowania prowadzonego przez organy ochrony środowiska (tak WSA w Warszawie w wyrokach z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 134/14 oraz 28 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1402/10 – dostępne jw.).

Przedstawione wyżej uwarunkowania korespondują z zasadą przezorności (ostrożności), a także z zasadą prewencji (stosowania działań zapobiegawczych). Obie wskazane zasady są zasadami polityki Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska i znajdują swe źródło w art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE. C 2010/83/47 i 2012/326/1 – wersja skonsolidowana), stanowią więc one element krajowego porządku prawnego. Zasada przezorności zobowiązuje instytucję lub osobę, która zamierza podjąć określone działania do udowodnienia, że jej działalność nie spowoduje zagrożenia dla środowiska. W przypadku, gdy wykazanie braku zagrożenia dla środowiska nie jest możliwe, konieczne jest podjęcie działań chroniących środowisko. Z kolei zasada prewencji zakłada konieczność rozważenia potencjalnych skutków określonego działania i podjęcia na podstawie tej analizy działań zapobiegawczych. Obie wskazane zasady znajdują odzwierciedlenie w art. 6 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.Urz. WE L 1992/206/7). W ustawodawstwie krajowym ich realizacja następuje m.in. przez zawarte w dziale V ustawy ocenowej uregulowanie postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz na obszar Natura 2000. Obie zasady zostały wprost wyrażone w art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2016 r., poz. 672, z późn. zm.), zgodnie z którym, kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu (ust. 1), oraz zgodnie z którym, kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (ust. 2).

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, trzeba podkreślić, że RDOŚ w P. wprost wyjaśnił w swoim piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r., że w tym przypadku zastosowanie ma art. 96 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, a w takiej sytuacji Starosta [...] jest obowiązany do rozważenia przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Dalej argumentował, że jeżeli Starosta uzna, iż przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco negatywnie wpłynąć na przedmioty ochrony i integralność obszarów Natura 2000 wydaje postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska dokumentów, o których mowa w tym przepisie. Zarazem RDOŚ w P. zaznaczył, że w związku z tym wiążące stanowisko co do oddziaływania na obszar Natura 2000 może zająć jedynie w formie postanowienia, w trybie art. 96 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, po wydaniu postanowienia przez właściwy organ i uzyskaniu niezbędnych dokumentów od wnioskodawcy. Jednocześnie RDOŚ w P. wskazał Staroście, że podstawowe oddziaływanie analizowanej inwestycji na obszary Natura 2000 związane jest z możliwością przedostania się zwierząt do środowiska i wywierania presji drapieżniczej na lokalne populacje fauny będące przedmiotem ochrony obszarów Natura 2000, a zasięg potencjalnego oddziaływania tego typu przedsięwzięcia jest bardzo duży i mierzony w dziesiątkach kilometrów.

Na tle stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy, respektowanie zasady przezorności oznacza, że w sytuacji, gdy brak pewności – a stanowisko RDOŚ w P. wskazuje na konkretne duże zagrożenie ze strony ferm norek na nawet odległe obszary podlegające ochronie – iż oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko jest nieznaczące, to należy przyjąć, że może ono znacząco wpływać na obszar Natura 2000. Z kolei poszanowanie zasady prewencji będzie w takiej sytuacji oznaczać, że zasadne jest stwierdzenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, które da odpowiedź na pytanie, czy przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na ten obszar, czy też może będzie znacząco negatywnie oddziaływać na ten obszar, co z kolei – z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2015 r., poz. 1651, z późn. zm.) – przesądzi o dopuszczalności lub niedopuszczalności realizacji planowanego przedsięwzięcia w kształcie wynikającym z wniosku o wydanie pozwolenia na budowę i projektu budowlanego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 803/10, dostępny jw.).

W orzecznictwie podkreśla się, że z art. 61 ust. 4 powołanej ustawy wynika, iż ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, o której mowa w art. 62 ust. 2, przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 97 ust. 1. Ocena wpływu na obszar Natura 2000 przeprowadzana jest w takim przypadku w toku postępowania o wydanie decyzji wskazanych w art. 96 ust. 1 tej ustawy. Źródłem tego obowiązku nie jest zatem ustawa, lecz stwierdzenie tego obowiązku w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 97 ust. 1 przez właściwego miejscowo regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Z przepisów tych wynika, że ocena oddziaływania na obszar Natura 2000 przedsięwzięć innych niż przewidziane w art. 59 ust. 1 powołanej ustawy nie jest przeprowadzana w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a ponadto ogranicza się ona tylko do wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 678/10, dostępny jw.). Oznacza to, że ocena oddziaływania na obszary Natura 2000 może być przeprowadzona na autonomicznych zasadach wynikających z art. 96 i następnych powołanej ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny trafnie w wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 585/14 (wyrok dostępny jw.) stwierdził, że z art. 96 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie wynika, że organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. NSA zarazem zaznaczył, że nie oznacza to jednakże, że w każdej decyzji o pozwoleniu na budowę, niezależnie od tego czego ona dotyczy, musi się znaleźć stwierdzenie świadczące o tym, że organ administracji możliwość oddziaływania inwestycji na obszar Natura 2000 rozważał; mogą istnieć sytuacje na tyle oczywiste, że nie sposób czynić organowi administracji zarzutu, iż w decyzji nie dał wyrazu temu, iż w jego ocenie inwestycja nie ma znaczenia dla nawet położonych w niedalekim sąsiedztwie obszarów Natura 2000.

W niniejszej sprawie tego rodzaju okoliczność zwalniająca organ od przedmiotowego obowiązku w zakresie dotyczącym kwestii ochrony obszarów Natura 2000 w sposób oczywisty nie zachodzi. Mając na względzie przedstawione rozumienie zasad przezorności i prewencji, a także powołane wyżej rozważania dotyczące materialnoprawnego warunku wydania postanowienia o stwierdzeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, należy stwierdzić, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy zaistniała podstawa do przeprowadzenia przez organy architektoniczno-budowlane – jako organy właściwe w rozumieniu art. 96 ust. 1 i 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie – wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy pod kątem rozstrzygnięcia, czy w sprawie nie zachodzą podstawy do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 96 ust. 3 tej ustawy, tj. w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska wniosku o wydanie pozwolenia na budowę wraz z dodatkowymi dokumentami, wymienionymi w tym przepisie. W takiej sytuacji regionalny dyrektor ochrony środowiska mógłby następnie właściwym trybie zając stanowisko w sprawie poprzez wydanie jednego z postanowień wskazanych w art. 97 powołanej ustawy (ust. 1 i oraz 5), w zależności od stwierdzenia, czy przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Na taki też tryb procedowania w tej kwestii zwrócił uwagę RDOŚ w P. w skierowanym do Starosty piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r., jednoznacznie wskazując, że skierowane do tego organu pismo Starosty z dnia [...] stycznia 2015 r. nie stanowiło postanowienia wydanego na podstawie art. 96 przywołanej ustawy.

Starosta wprawdzie początkowo prowadził postępowanie z uwzględnieniem zaleceń RDOŚ w P. , czemu dał wyraz w postanowieniu z dnia [...] lutego 2015 r. wzywającym inwestora na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego do usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym, jednak następnie zaniechał przeprowadzenia odpowiednich ustaleń pozwalających na ocenę, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco negatywnie wpłynąć na przedmioty ochrony i integralność obszarów Natura 2000. Brak jest w tym względzie jakichkolwiek rozważań w uzasadnieniu decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2015 r.; również Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pomija to zagadnienie. Należy podkreślić, że nawet jeśli finalnie inwestor przewidziałby w projekcie budowlanym zastosowanie określonych rozwiązań technicznych – zabezpieczeń przeciwdziałających przedostawaniu się norek do środowiska (poza teren fermy), to kwestia potencjalnego wpływu (lub jego braku) na obszar Natura 2000 powinna być w tych warunkach odpowiednio rozstrzygnięta. Tym bardziej, że na zagrożenia ze strony norek przedostających się do środowiska, nawet w przypadku pewnego oddalenia fermy od obszarów Natura 2000 wyraźnie wskazywał RDOŚ w P. .

Dodać należy, że w razie wydania przez organ I instancji postanowienia, o którym mowa w art. 96 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, zachodziłyby podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., skoro rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależałoby od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, w tym wypadku RDOŚ w P. . Stanowisko RDOŚ w P. byłoby bowiem rozstrzygające dla stwierdzenia, czy przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i czy zachodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, a dalej wydania postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000 (art. 98 ust. 1 powołanej ustawy). Dopiero wtedy organ architektoniczno-budowlany byłby uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę, uwzględniając warunki realizacji przedsięwzięcia określone w postanowieniu, o którym mowa w art. 98 ust. 1 (art. 101 ust. 1 przywołanej ustawy).

Reasumując wszystko powyższe Sąd stwierdza, że uchybienia organów architektoniczno-budowlanych wynikały z naruszania ogólnej zasady prewencji i przezorności, o której mowa w art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska, a polegały na naruszeniu przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. W konsekwencji zgromadzony materiał dowodowy nie może być uznany za kompletny i w pełni miarodajny dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Uchybienia w zakresie prawa procesowego stanowiły również konsekwencję naruszenia przepisów ustawy Prawo budowlane i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, a konkretnie przepisów art. 32 ust. 1 i art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 59 ust. 1 i 2 oraz art. 71 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, a także § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko – poprzez wadliwe ustalenie maksymalnej możliwej obsady inwentarza, co doprowadziło do niewłaściwej kwalifikacji przedsięwzięcia na płaszczyźnie przepisów § 3 ust. 1 pkt 102 i 103 powołanego rozporządzenia. W ten sposób organy przedwcześnie uznały, że dla planowanego przedsięwzięcia nie jest wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, a tym samym, że projekt budowlany jest zgodny z wymaganiami ochrony środowiska. Co więcej, całkowicie pominęły kwestie dotyczące oceny wpływu przedsięwzięcia na obszary Natura 2000, naruszając przepis art. 96 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Uwzględnienie przez organy przywołanych przepisów spowodowałoby bowiem przeprowadzenie znacznie szerszego postępowania wyjaśniającego, włącznie z rozstrzygnięciem kwestii potrzeby uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

Trzeba podkreślić, że organy obydwu instancji co najmniej przedwcześnie uznały, że w sprawie zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 35 Prawa budowlanego, umożliwiające udzielenie pozwolenia na budowę w przedmiotowej sprawie, skoro organy obydwu instancji nie wyjaśniły należycie okoliczności dotyczących spełnienia przez inwestycję wymogów ochrony środowiska. Stwierdzona obraza przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w zakresie ustalenia stanu faktycznego i wyczerpującego rozważenia całokształtu okoliczności sprawy – z odpowiednim odzwierciedleniem tego w uzasadnieniu decyzji i z zachowaniem zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. – w sposób oczywisty mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pełni uprawniony jest wniosek, że ani zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogły się ostać w obrocie prawnym. Uchybienia w zakresie zbadania zgodności przedsięwzięcia z wymogami ochrony środowiska nie są możliwe do usunięcia na etapie postępowania odwoławczego, a rozstrzygnięcie tych aspektów sprawy samodzielnie przez Wojewodę naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.). Skoro jedynym trafnym rozstrzygnięciem Wojewody w tym stanie sprawy mogło być wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., również Sąd nie miał żadnych wątpliwości co do konieczności uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji.

Całkowicie niezasadne okazały się natomiast zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania dotyczące niewyjaśnienia sprawy w kontekście szkodliwego wpływu inwestycji na stan drogi. Zagadnienia te zostały należycie wyjaśnione przez Wojewodę i nie ma potrzeby powielać ich w niniejszym uzasadnieniu. Charakterystyka inwestycji przedstawiona przez skarżony organ zasadnie pozwoliła Wojewodzie na ocenę przedstawionego zarzutu.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I wyroku.

O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w punkcie II wyroku. Sąd uwzględnił wniosek strony skarżącej, wysokość podniesionych kosztów sądowych oraz fakt korzystania z zastępstwa procesowego (w tym zakresie Sąd miał na uwadze przepisy o opłatach za czynności radców prawnych).