Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1072/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1221
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (spr.), Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, , po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1824/21 w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 czerwca 2021 r. nr 1401-IOA1.4033.67.2021.zm w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za grudzień 2020 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu I instancji i przedstawiony przez ten sąd tok postępowania przed organami podatkowymi

1.1. Wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1824/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca, podatnik, strona) uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 czerwca 2021 r. w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za grudzień 2020 r.

1.2. W uzasadnieniu wyroku wskazano na następujące okoliczności.

Zaskarżonym postanowieniem z 9 czerwca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z 11 marca 2021 r. przedłużające spółce termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanego w deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za grudzień 2020 r. do dnia 30 lipca 2021 r.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 25 stycznia 2021 r. spółka złożyła do Naczelnika US deklarację podatkową VAT-7 za grudzień 2020r. z wykazaną kwotą do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni w wysokości 537.481,00 zł, tj. do dnia 26 marca 2021 r. W związku z tym, że w toku czynności sprawdzających stwierdzono, że potwierdzenie zasadności zwrotu różnicy podatku wymaga przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji i uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie zawartych przez spółkę transakcji, a nadesłane przez nią dokumenty i wyjaśnienia wymagały dodatkowej analizy i weryfikacji, postanowieniem z 11 marca 2021 r. Naczelnik US przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 537.481,00 zł, wykazanego w deklaracji VAT-7 za grudzień 2020 r. do dnia 30 lipca 2021 r. Postanowienie doręczono spółce w dniu 11 mara 2021 r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania oraz o dokonanie należnego spółce zwrotu, zarzucając naruszenie:

- art. 87 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017r., poz. 1221 ze zm.; dalej: ustawa o VAT) oraz art. 274b § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325; dalej: O.p.), poprzez niedostateczne uzasadnienie, tj. niewyjaśnienie, jakie konkretne okoliczności przemawiają za koniecznością wydłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług, a w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów w przedmiotowej sprawie;

- art. 120, art. 121 i art. 124 O.p. poprzez wydanie postanowienia bez uzasadnienia i niedostateczne wyjaśnienie podstawy wydanego rozstrzygnięcia oraz niewskazanie konkretnych przesłanek przemawiających za przedłużeniem terminu zwrotu podatku od towarów i usług.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z 9 czerwca 2021 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy powyższe postanowienie Naczelnika US z 11 marca 2021 r.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor IAS wskazał, że przesłanką wskazującą na konieczność przedłużenia ww. terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług był fakt, że w toku prowadzonych wobec spółki czynności sprawdzających stwierdzono, że potwierdzenie zasadności zwrotu różnicy podatku za grudzień 2020 r. wymaga przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji i uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie zawartych przez spółkę transakcji.

Jak wskazał Dyrektor IAS, w toku prowadzonych czynności sprawdzających, pismem z dnia 5 lutego 2021 r. organ I instancji wystąpił do spółki o przedłożenie dokumentów źródłowych związanych z deklaracją dla podatku od towarów i usług VAT-7 za grudzień 2020 r., niezbędnych do stwierdzenia jej formalnej poprawności i ustalenia zasadności wykazanej kwoty podatku od towarów i usług do zwrotu na rachunek bankowy. W odpowiedzi na otrzymane wezwanie, przy piśmie z dnia 19 lutego 2021 r. spółka przedłożyła dokumenty oraz wyjaśnienia, które objęte zostały przez Naczelnika US szczegółową analizą i weryfikacją.

Ponadto Dyrektor IAS wskazał, że w celu weryfikacji poszczególnych transakcji zawartych przez spółkę, w trakcie prowadzonych czynności sprawdzających pismami z dnia 11 marca 2021 r. organ podatkowy I instancji wezwał B. sp. z o.o. i sp.k. oraz I. sp. z o.o. sp.k. - kontrahentów skarżącej do przedłożenia stosownych dokumentów i wyjaśnień odnośnie do transakcji zawieranych przez te podmioty ze spółką.

Dyrektor IAS podkreślił, że z przeprowadzonych czynności sprawdzających wynika, że w deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za grudzień 2020 r. spółka zadeklarowała dostawę towarów oraz świadczenie usług poza terytorium kraju w wysokości 2.792.545,00 zł, na którą składają się wartości wynikające m.in. z faktur wystawionych na rzecz X. Ltd. (Malta), Y. Ltd. (Singapur) oraz Z. Ltd. (Wielka Brytania), których przedmiotem są usługi z branży IT. Mając na uwadze branżę, w której działa spółka oraz fakt, że zdecydowana większość świadczonych przez spółkę usług deklarowana jest na rzecz kontrahentów posiadających siedzibę poza terytorium kraju, które w konsekwencji nie są opodatkowane w Polsce, transakcje zawarte przez spółkę wzbudziły wątpliwości organu podatkowego I instancji, czego skutkiem było prowadzenie powyższych czynności sprawdzających.

W świetle powyższego Dyrektor IAS wskazał, że organ I instancji zasadnie uznał, że ustalenia niezakończonych dotychczas czynności sprawdzających będą miały wpływ na potwierdzenie prawidłowości i rzetelności zawartych przez spółkę transakcji za okres rozliczeniowy grudzień 2020 r., a tym samym na zasadność zwrotu spółce nadwyżki podatku od towarów i usług za ten okres rozliczeniowy.

Tak więc, w ocenie Dyrektora IAS, zaskarżone postanowienie zawiera powody zastosowania instytucji przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług oraz cel weryfikacji, tzn. konieczność ustalenia, czy dane zawarte w ww. deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 odzwierciedlają rzeczywisty stan faktyczny uzasadniający przedmiotowy zwrot.

2. Skarga do sądu I instancji

2.1. W skardze do WSA w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika US, zarzucając naruszenie:

- art. 87 ust. 2 ustawy o VAT i art. 274b § 1 O.p. w zw. z art. 216 § 1 O.p. poprzez przedłużenie terminu dokonania zwrotu VAT pomimo braku jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że zasadność zwrotu wykazanego w deklaracji VAT-7 za grudzień 2020r. wymagała dodatkowego zweryfikowania;

- art. 121 § 1 i art. 127 O.p. poprzez brak samodzielnego i niezależnego przeprowadzenia postępowania i merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia na wadliwych ustaleniach dokonanych przez Naczelnika US, co skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania;

- art. 124 i art. 210 § 4 w zw. z art. 217 § 2 i art. 219 O.p. poprzez naruszenie zasady przekonywania strony, błędne uzasadnienie postanowienia i niewskazanie żadnych przesłanek, które dawałyby podstawy do przedłużenia Spółce terminu zwrotu nadwyżki VAT oraz nie odniesienie się do zarzutów - przedstawionych przez Spółkę w zażaleniu na postanowienie I instancji;

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 191 O.p. poprzez wydanie postanowienia niespełniającego wymogów określonych w przepisach ustawy o VAT oraz O.p., niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz dokonanie przez organ dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów.

2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

3. Wyrok sądu I instancji

3.1. W opinii WSA skarga wniesiona na powyższe postanowienie zasługiwała na uwzględnienie.

3.2. Sąd wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie podnosi się, że zastosowanie instytucji przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT stanowi w istocie wyjątek od zasady natychmiastowości zwrotu. Tym samym, mimo że art. 87 ust. 2 ustawy o VAT daje możliwość prolongowania zwrotu podatku, to pamiętać należy, że rozwiązanie takie stanowi istotną ingerencję w prawo do zwrotu nadwyżki VAT, a więc w prawo będące fundamentalnym czynnikiem gwarantującym realizację podstawowych cech konstrukcyjnych tego podatku, to jest zasady neutralności i proporcjonalności. Korzystanie z możliwości przedłużenia terminu zwrotu podatku, jako odstępstwo od zasady zwrotu w terminie określonym ustawowo, powinno być zatem zastrzeżone dla sytuacji wyjątkowych, w których prawo podatnika musi ustąpić potrzebie ochrony interesów budżetowych państwa. W konsekwencji odroczenie zwrotu VAT powinno być należycie i wyczerpująco uzasadnione.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, WSA zauważył, że uzasadnienie postanowienia Naczelnika US z 11 marca 2021 r. przedłużające termin zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2020 r. jest wyjątkowo lakoniczne. Naczelnik US wskazał bowiem, że przeprowadza czynności sprawdzające, w ramach których uzyskał dokumenty i wyjaśnienia spółki złożone na wezwanie organu. Wskazał też, że mając na uwadze branżę (IT), w której działa spółka oraz fakt, że zdecydowana większość świadczonych przez Spółkę usług deklarowana jest na rzecz kontrahentów posiadających siedzibę poza terytorium kraju, które w konsekwencji nie są opodatkowane w Polsce, transakcje zawarte przez spółkę wzbudziły wątpliwości organu podatkowego I instancji.

W istocie zatem, jedyną okolicznością uzasadniającą, zdaniem Naczelnika US, przedłużanie skarżącej terminu zwrotu VAT za grudzień 2020 r., jest samo prowadzenie czynności sprawdzających wobec spółki oraz fakt, że działa ona w branży IT i większość świadczonych przez spółkę usług deklarowana jest na rzecz kontrahentów posiadających siedzibę poza terytorium kraju, które w konsekwencji nie są opodatkowane w Polsce. Uzasadnienie Naczelnika US nie zawiera natomiast żadnej wzmianki o rzeczywistych wątpliwościach determinujących przedłużenie terminu zwrotu podatku. Nie wyjaśnia, co wzbudziło podejrzenia Naczelnika US, z jakich względów konieczne jest badanie prawidłowości transakcji, a także jakie konkretnie okoliczności wymagają sprawdzenia.

Uzasadnienie postanowienia Dyrektora IAS, nie konwaliduje powyższych nieprawidłowości. Dyrektor IAS w istocie, poza zacytowaniem stosownych przepisów prawa oraz powołaniem orzecznictwa, powiela jedynie argumentację Naczelnika US. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie sposób dowiedzieć się, jakie są zasadnicze wątpliwości i czego konkretnie dotyczą.

Sposób, w jaki uzasadniono zaskarżone postanowienie godzi w zasady ogólne postępowania podatkowego, tj. działania organu na podstawie przepisów prawa, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów oraz wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy (zob. odpowiednio art. 120, art. 121 i art. 124 O.p.).

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie oznacza to, że decydując o przedłużeniu terminu zwrotu VAT organ podatkowy ma obowiązek wskazać nie tylko, jakie okoliczności za tym przemawiają, lecz także, dlaczego uważa, że te okoliczności uzasadniają przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT. Tak więc, postanowienie przedłużające termin zwrotu, powinno zawierać wskazanie przyczyny dokonywania dodatkowej weryfikacji zasadności tego zwrotu i je uzasadniać. Powodem niedokonania zwrotu nie może być sama okoliczność wydania postanowienia. Takim powodem nie może być też sama w sobie okoliczność prowadzenia określonego postępowania weryfikacyjnego (tu czynności sprawdzających).

Uzasadnienie stanowiska organu może sugerować, że działania organu mają w tym przypadku jedynie charakter prewencyjny, a odroczenie realizacji praw podatnika nie było konieczne. Biorąc pod uwagę powyższe należało uznać, że organ podatkowy nie wskazał przekonujących okoliczności, które mogłyby stanowić podstawy do orzeczenia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku.

Organy nie przedstawiły chociażby szczątkowego uzasadnienia w zakresie przypuszczeń co do możliwości ewentualnych nadużyć. Żaden z wymienionych organów nie wyjaśnił jakież to wątpliwości sprawiły, że zwrot podatku winien zostać wstrzymany do 30 lipca 2021 r.

Sąd zaznaczył przy tym, że nie wyklucza, że przedłużenie terminu zwrotu VAT może w tej sprawie znajdować uzasadnienie. Zasadność przedłużenia zwrotu musi być jednak wykazana na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych.

4. Skarga kasacyjna

4.1. W skardze kasacyjnej, którą zaskarżono wyrok WSA w całości, organ zarzucił:

a) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki pozwalające na przedłużenie terminu na dokonanie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za grudzień 2020 r. w przypadku, gdy zasadność zwrotu wymaga dodatkowej weryfikacji,

b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w powiązaniu z art. 3 § 1 P.p.s.a i art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli postanowienia i w konsekwencji niezasadne jego uchylenie, na skutek wadliwego przyjęcia przez sąd, że organ nie wykazał w sposób dostateczny istnienia wątpliwości co do zasadności zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług, podczas gdy organ podejmował czynności dotyczące badania zasadności zwrotu podatku, a nie rozstrzygał o zasadności zwrotu podatku, co doprowadziło sąd do błędnego uznania, że organ wydał postanowienie z naruszeniem art. 120 O.p., art. 121 § 1 O.p., art. 124 O.p., art. 217 § 2 O.p. art. 240 § 4 O.p., art. 219 O.p. i art. 274b § 1 O.p., oraz art. 87 ust. 2 ustawy o VAT;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w powiązaniu z art. 120 O.p., art. 121 § 1 O.p., art. 124 O.p., art. 217 § 2 O.p. art. 240 § 4 O.p., art. 219 O.p. i art. 274b § 1 O.p., oraz art. 87 ust. 2 ustawy o VAT poprzez bezzasadne uchylenie postanowienia na skutek wadliwego uznania przez sąd, że sposób, w jaki uzasadniono zaskarżone postanowienie godzi w zasady ogólne postępowania podatkowego, tj. działania organu na podstawie przepisów prawa, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów oraz wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy, podczas gdy postanowienie to zawiera wszystkie wymagane prawem elementy i pozwala na odtworzenie motywów oraz przyczyn dodatkowej weryfikacji przez organ podatkowy zasadności wykazanego przez spółkę zwrotu, co powinno skutkować uznaniem przez sąd, że postanowienie to nie narusza przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a w konsekwencji oddaleniem wniesionej skargi.

4.2. Organ wniósł o uchylenie na podstawie art. 188 P.p.s.a. zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o jego uchylenie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. i przekazanie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zrzekł się rozprawy.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

5.1. Skarga kasacyjna Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie nie zasługuje na uwzględnienie.

5.2. Nie są bowiem zasadne zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej organu – ani procesowe, ani materialne (przy czym nie sposób nie zauważyć, że choć kasator zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT "poprzez jego błędną wykładnię", to w żadnym miejscu skargi kasacyjnej nie sposób znaleźć wytłumaczenia, na czym ta błędna wykładnia miałaby polegać (ani jaka jest prawidłowa). Tymczasem, biorąc pod uwagę brzmienie art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej powoływanej jako: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny nie może uzupełniać, rozszerzać ani poszukiwać nowych zarzutów kasacyjnych, jak też przedstawiać, niejako za stronę, argumentacji służącej uzasadnieniu tych zarzutów.

5.3. Przechodząc do meritum sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko wyrażone w sprawie przez sąd wojewódzki, że uzasadnienie postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z 11 marca 2021 r. przedłużające spółce termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanego w deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za grudzień 2020 r. do dnia 30 lipca 2021 r. jest bardzo lakoniczne, a wręcz można stwierdzić, że nie zawiera ono żadnej wzmianki o rzeczywistych wątpliwościach determinujących przedłużenie terminu zwrotu podatku. Co więcej, uzasadnienie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 czerwca 2021 r., w najmniejszym stopniu nie konwaliduje powyższych nieprawidłowości, ponieważ organ odwoławczy poprzestał na zacytowaniu stosownych przepisów prawa oraz powołaniu orzecznictwa, powielając jedynie argumentację Naczelnika Urzędu Skarbowego. Powyższe zaś determinowało konieczność jego uchylenia, co też Wojewódzki Sąd Administracyjny uczynił.

W opinii NSA za dalece niewystarczające należy uznać wywody organu, z których wynika właściwie jedynie, że mając na uwadze branżę, w której działa spółka (IT) oraz fakt, że zdecydowana większość świadczonych przez spółkę usług deklarowana jest na rzecz kontrahentów posiadających siedzibę poza terytorium kraju, które w konsekwencji nie są opodatkowane w Polsce, transakcje zawarte przez spółkę wzbudziły wątpliwości powodujące przedłużenie terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług.

Słusznie w tym zakresie WSA podkreślał, że zastosowanie instytucji przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT stanowi w istocie wyjątek od zasady natychmiastowości zwrotu, powołując się m.in. na orzecznictwo TSUE (wyrok z dnia 18 grudnia 1997 r. w sprawach połączonych C-286/94, C-340/95, C-401/95 i C-47/96), które wprawdzie dopuszcza stosowanie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług w uzasadnionych wypadkach i z umiarem wynikającym z celu tej instytucji, ale kładzie zarazem nacisk na zachowanie rozsądnego terminu tych czynności.

Jednocześnie nie można tracić z pola widzenia tego, że na etapie wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku organ decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności tego zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu. Brak jest zatem podstaw do wymagania od organu podatkowego, który wydał takie postanowienie, by już na etapie postępowania w przedmiocie weryfikacji zwrotu podatku VAT wykazał się konkretnymi ustaleniami co do faktów podważających zasadność tego zwrotu (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt I FSK 431/22, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie oznacza to jednak, że postanowienie przedłużające termin zwrotu może opierać się na ogólnych, w żaden sposób nieskonkretyzowanych podstawach.

Organ podatkowy, podejmując decyzję o tym, czy zasadność zwrotu podatku rzeczywiście wymaga dodatkowego zweryfikowania w ramach jednej z procedur wskazanych w art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT winien opierać się na odpowiednich przesłankach wynikających ze stanu faktycznego danej sprawy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powinien wskazać powód przedłużenia terminu zwrotu i przedstawić stronie istniejące w tym przedmiocie wątpliwości. Podatnik w tym zakresie powinien otrzymać jasną informację, z czego wynika potrzeba dodatkowej weryfikacji w tym kierunku. Organ podatkowy każdorazowo ma obowiązek wskazać nie tylko jakie okoliczności za tym przemawiają, lecz także dlaczego uważa, że te okoliczności uzasadniają przedłużenie terminu zwrotu VAT. Organ podatkowy, przedłużając termin zwrotu różnicy podatku, jest zobowiązany wskazać na powód wydania takiego postanowienia i przedstawić stronie powody przedłużenia terminu, odnosząc się do konkretnych okoliczności stanu faktycznego sprawy na dany moment (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt I FSK 523/22, CBOSA).

Jak zaznaczył też NSA w wyroku z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I FSK 1224/18 (CBOSA) "Przedłużanie zwrotu podatku nigdy nie może być działaniem bezrefleksyjnym. Ma ono bowiem swoją konsekwencję finansową w postaci konieczności wypłacenia przez podmiot uprawniony z tytułu podatku na rzecz podatnika, którego prawo do otrzymania zwrotu podatku zostało ostatecznie potwierdzone, odsetek w wysokości opłaty prolongacyjnej. Z tego względu, organ podatkowy, w trosce o interes finansów publicznych powinien z rozmysłem modyfikować ustawowy termin przekazania podatnikowi nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotę podatku należnego".

Zatem nie można zgodzić się z organem, że jedyną okolicznością uzasadniającą przedłużanie skarżącej terminu zwrotu VAT może być samo prowadzenie czynności sprawdzających wobec spółki oraz fakt, że działa ona w branży IT i większość świadczonych przez spółkę usług deklarowana jest na rzecz kontrahentów posiadających siedzibę poza terytorium kraju, które w konsekwencji nie są opodatkowane w Polsce. Uzasadnienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nie zawiera bowiem żadnej wzmianki o rzeczywistych wątpliwościach determinujących przedłużenie terminu zwrotu podatku i nie wyjaśnia, co wzbudziło jego podejrzenia, z jakich względów konieczne jest badanie prawidłowości transakcji, a także jakie konkretnie okoliczności wymagają sprawdzenia. Można wręcz odnieść wrażenie, że działania organu mają w tym przypadku jedynie charakter prewencyjny.

Reasumując, zgodzić się należy z sądem I instancji, że sposób, w jaki uzasadniono zaskarżone postanowienie godzi w zasady ogólne postępowania podatkowego, tj. działania organu na podstawie przepisów prawa (art. 120 O.p.), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 O.p.) oraz wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy (art. 124 O.p.).

Skoro organy nie przedstawiły chociażby szczątkowego uzasadnienia w zakresie przypuszczeń co do możliwości ewentualnych nadużyć, trzeba podzielić stanowisko WSA o konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia. To zaś powoduje konieczność przyjęcia niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących dokonania nieprawidłowej kontroli postanowienia przez sąd wojewódzki.

5.4. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.

Agnieszka Jakimowicz Bartosz Wojciechowski (spr.) Janusz Zubrzycki

sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA