Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 491/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64e par. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: 3 par. 1, 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Protokolant Maciej Nawrocki po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Go 704/08 w sprawie ze skargi PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. G. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Z. G. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W., sygn. akt II SA/Go 704/08 oddalił skargę PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. w Warszawie (zwanej dalej jako: "skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. G. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], utrzymującym w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. W. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 320 978,70 zł.

Sąd orzekał w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z dnia 4 stycznia 2007 r. skarżąca, będąca wykonawczą jednostką organizacyjną PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Oddział Regionalny w S., wystąpiła do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. W. o umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w następstwie czynności egzekucyjnych, dokonanych w oparciu o następujące tytuły wykonawcze: z dnia [...] października 2002 r. o Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...] i Nr [...]; z dnia [...] października 2002 r. o Nr [...] i Nr [...]; z dnia [...] stycznia 2003 r. o Nr [...], Nr [...] i Nr [...], z dnia [...] stycznia 2003 r. o Nr [...], Nr [...], Nr [...] i Nr [...] oraz z dnia [...] marca 2003 r. o Nr [...] i Nr [...].

W ocenie skarżącej w sprawie występują przesłanki przemawiające za umorzeniem kosztów egzekucyjnych, wymienione w art. 64e § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. – zwanej dalej: "u.p.e.a."). Zgodnie z powołanym przepisem koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1); za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2). W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na problemy w regulowaniu należności publicznoprawnych powstałych w wyniku nieterminowego spłacania zobowiązań przez kontrahentów oraz wskutek niższego niż zakładano finansowania transportu kolejowego z budżetu państwa. Okoliczności te spowodowały załamanie płynności finansowej Spółki i obecną krytyczną sytuację, a odmowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych jeszcze bardziej ją pogorszy i tym samym w sposób znaczący utrudni wykonywanie na terytorium Polski usług związanych z transportem kolejowym. W ocenie skarżącej za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia interes publiczny, którym jest utrzymanie infrastruktury kolejowej oraz miejsc pracy. Biorąc pod uwagę, że rachunek wyników finansowych Spółki na dzień 30 września 2006 r. wykazuje stratę w wysokości [...] zł, nie jest ona również w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. Wi. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Z. G. uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W piśmie z dnia 21 stycznia 2008 r. skarżąca przesłała projekty rachunku wyników na dzień 31 grudnia 2007 r., wykazu należności i zobowiązań na dzień 31 grudnia 2007 r., bilansu na dzień 31 grudnia 2007 r. oraz poinformowała organ egzekucyjny, iż w ramach windykacji należności zawarła ze swoim największym dłużnikiem – Spółką PKP "Przewozy Regionalne" ugodę, mającą na celu odzyskanie większości swoich należności.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. organ I instancji ponownie odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł.

Dyrektor Izby Skarbowej w Z. G. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zdaniem organu II instancji rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych podejmowane jest zgodnie z zasadami tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma swobodę wyboru konsekwencji prawnych sytuacji, do których odnosi się hipoteza art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Mimo trudnej sytuacji finansowej Spółki ustalenia dokonane w przeprowadzonym postępowaniu nie wskazują na zasadność odstąpienia organu egzekucyjnego od pobrania powstałych kosztów egzekucyjnych.

W świetle uzasadnienia organu odwoławczego PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w G. W. utworzona została na mocy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP i jest wykonawczą jednostką organizacyjną Spółki Polskie Linie Kolejowe S.A. Oddział Regionalny w S., a od dnia 1 października 2001 r. prowadzi samodzielną działalność gospodarczą, działając na zasadach ograniczonego rozrachunku gospodarczego. Od lutego 2002 r. Spółka zaprzestała opłacania należności z tytułu składek. Wobec powyższego w dniach 10 i 18 października 2002 r., 29 i 31 stycznia 2003 r. oraz 31 marca 2003 r. wierzyciel wystawiał tytuły wykonawcze celem przymusowego wyegzekwowania zadłużenia. W dniu 6 maja 2005 r. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w W. zawarto umowę, w wyniku której zadłużenie PKP PLK G. W. zostało objęte spłatą w układzie ratalnym. Powyższa okoliczność skutkowała zawieszeniem postępowania egzekucyjnego do dnia 25 marca 2008 r. Według ustaleń organu w 2005 r. strata skarżącej z tytułu działalności wynosiła [...] zł, w 2006 r. Spółka odnotowała stratę w wysokości [...] zł, a w 2007 r. uległa ona zmniejszeniu do kwoty [...] zł. Zobowiązania Spółki wobec innych wierzycieli na dzień 31 stycznia 2006 r. wynosiły [...] zł, natomiast na dzień 31 stycznia 2007 r. uległy zmniejszeniu do wysokości [...] zł, przy czym wartość zobowiązań z tytułu kosztów egzekucyjnych nie przekraczała 1% całości zadłużenia Spółki. Natomiast należności Spółki według stanu na dzień 31 stycznia 2006 r. wynosiły [...] zł, a według stanu na dzień 31 stycznia 2007 r. zwiększyły się do kwoty [...] zł. Z porównania stanu na początek i koniec 2007 r. wynika, że aktywa Spółki zwiększyły się z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł, a pasywa uległy zmniejszeniu z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł. W ocenie organu odwoławczego zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, objęte w/w układem ratalnym, zostały przez Spółkę uregulowane w całości. Wprawdzie skarżąca boryka się z trudnościami finansowymi, jednakże nie można zgodzić się z twierdzeniem, że spłata należności z tytułu kosztów egzekucyjnych spowoduje znaczny uszczerbek w sytuacji finansowej Spółki. W szczególności porównanie wysokości należnych kosztów z wysokością aktywów (środki trwałe i obrotowe) wskazuje na możliwość uiszczenia przez skarżącą kosztów egzekucyjnych. W ocenie organu umorzenie tych kosztów nie będzie miało istotnego znaczenia dla zdecydowanej poprawy kondycji finansowej przedsiębiorcy, jak i nie będzie miało decydującego znaczenia w kwestii utrzymania dotychczasowych miejsc pracy dla zatrudnionych pracowników, zamknięcia linii kolejowych, czy pogorszenia jakości świadczonych usług. Obowiązkiem Spółki jest terminowe regulowanie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych. Zdaniem organu, w sytuacji niewykonania tego obowiązku, skarżąca musiała liczyć się z koniecznością egzekucji, z którą nieodłącznie wiąże się naliczanie kosztów egzekucyjnych. Instytucja umorzenia kosztów stanowi natomiast wyjątek od zasady ich ponoszenia, dlatego przesłanki zawarte w art. 64e u.p.e.a. nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.

Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. oddalił skargę skarżącej Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. G. z dnia [...] sierpnia 2008 r.

W świetle uzasadnienia Sądu I instancji rozstrzyganie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter postanowienia w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych i związany z nim zakres obowiązków organu egzekucyjnego ma wpływ na zakres i sposób kontroli tego postanowienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Organ administracyjny zanim podejmie rozstrzygnięcie w granicach przyznanego mu uznania musi ustalić w pierwszej kolejności czy w ogóle zaistniały przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych. W ocenie Sądu organ egzekucyjny podjął wszelkie niezbędne działania konieczne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zbierając dowody i oceniając całokształt okoliczności faktycznych, istotnych dla stwierdzenia ustawowych przesłanek umorzenia. Sąd zaakceptował przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę podjętego rozstrzygnięcia, jako niezasadne uznając zarzuty sformułowane w skardze, odnoszące się do naruszenia przepisów art. 10 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., i art. 11 k.p.a. Zdaniem Sądu przepis art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. znajduje zastosowanie w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych, zatem organ odwoławczy przed podjęciem rozstrzygnięcia powinien wyznaczyć stronie termin do zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego. Sąd stwierdził wprawdzie fakt niedopełnienia przez organ odwoławczy powyższego obowiązku, jednak uznał, że uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Sądu skarżąca bez ograniczeń brała udział w postępowaniu, przedstawiała w kolejnych pismach swoje stanowisko, składała dokumenty i zapoznawała się z aktami. W toku ponownego rozpoznawania sprawy strona na wezwanie organu I instancji złożyła uaktualnione dokumenty dotyczące jej sytuacji finansowo-majątkowej oraz pismo ze stanowiskiem w sprawie. Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej dwukrotnie pismami zawiadomił skarżącą o terminie rozpatrzenia zażalenia, tj. do dnia 5 lipca 2008 r., a następnie do dnia 14 sierpnia 2008 r. Skoro zatem postępowanie w instancji odwoławczej trwało przeszło pięć miesięcy i strona była informowana o przewidywanym terminie wydania orzeczenia, to trudno dopatrywać się elementu "zaskoczenia decyzją" podniesionego w złożonej skardze. Zdaniem Sądu I instancji skarżąca miała możliwość zainicjowania czynności dowodowych, przedstawienia pism wyjaśniających lub wyrażających jej stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy nie odmawiał też stronie prawa do przeglądania akt, a to w jej interesie było jak najszybsze przedłożenie organowi dokumentacji, czy przedstawienia argumentacji wykazującej ewentualne zmiany jej sytuacji finansowo-majątkowej. Z treści art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. wynika ciążący na zobowiązanym obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Skarżąca miała więc świadomość spoczywającego na niej ciężaru dowodowego w tej materii, co znajdowało potwierdzenie w toku całego dotychczasowego postępowania. Organ ustalał stan faktyczny na podstawie danych zawartych w pismach strony i przedłożonej dokumentacji. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała w jaki sposób niezawiadomienie jej przez organ o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów mogło wpłynąć na wynik sprawy. Jako ogólnikowe Sąd uznał stwierdzenie, że w razie dokonania przez organ odwoławczy wymaganego zawiadomienia, wnioskodawca mógłby przedstawić, jeszcze przed wydaniem skarżonego postanowienia, inne bardziej aktualne dowody i argumentację potwierdzającą zasadność przyznania wnioskowanej ulgi. Formułując taki zarzut skarżąca nie wskazała jednak jakich dowodów czy okoliczności nie mogła powołać. Niezasadnie skarżąca zarzuciła także w skardze naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 81 k.p.a., poprzez pominięcie przez organy obu instancji argumentacji zobowiązanego i dokonanie błędnej oceny dowodów. W skardze brak jest argumentacji, która podważałaby konkretne ustalenia faktyczne przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Całość wywodów zawartych w skardze dotyczy raczej sfery ocen, tj. określenia konsekwencji wynikających z ustalonych faktów. Organ egzekucyjny przyjął jako wiarygodne te twierdzenia skarżącej, które zawierały konkretne dane i informacje dotyczące jej trudnej sytuacji finansowej. Organy obu instancji, nie kwestionując też mocy dowodowej przedstawionej przez stronę dokumentacji, oparły na niej istotne w sprawie ustalenia faktyczne. Sąd uznał jako prawidłowo ustalony przyjęty w sprawie stan faktyczny. W świetle uzasadnienia, w zakresie przesłanki ewentualnego znacznego uszczerbku sytuacji finansowej zobowiązanego na skutek ściągnięcia kosztów egzekucyjnych (art. 64e § 2 pkt 1 in fine), ciężar wykazania istnienia tej okoliczności został przerzucony na zobowiązanego, o czym świadczy użyte w tym przepisie sformułowanie "gdy zobowiązany wykaże". W uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć organy obu instancji szczegółowo i logicznie odniosły się do wszystkich istotnych twierdzeń skarżącej. Oceniając jednak ogólną kondycję finansową skarżącej organy wzięły pod uwagę szereg kształtujących ją czynników i zależności ekonomiczno-gospodarczych. Zdaniem Sądu, zmiana konkretnych wskaźników w analizowanym okresie (ponoszone straty, wielkość zobowiązań i wierzytelności, pasywa i aktywa) świadczy o tym, że wprawdzie skarżąca boryka się z trudnościami finansowymi, to jednak spłata należności z tytułu kosztów egzekucyjnych nie spowoduje znacznego uszczerbku w sytuacji finansowej Spółki. Wartość należności z tytułu przedmiotowych kosztów egzekucyjnych nie przekracza 1% całości zadłużenia Spółki, zatem ewentualne umorzenie tych kosztów nie miałoby istotnego znaczenia dla zdecydowanej poprawy kondycji finansowej skarżącej. Z uwagi na wartość kosztów, ich umorzenie nie miałoby decydującego znaczenia w kwestii utrzymania dotychczasowych miejsc pracy dla zatrudnionych pracowników, ryzyka zamknięcia linii kolejowych, czy poprawy jakości świadczonych usług w zakresie przewozu kolejowego.

W ocenie Sądu I instancji istotnym argumentem dla odmowy załatwienia wniosku była okoliczność, iż istniejące w momencie składania wniosku obciążenie strony z tytułu spłat zaległości składkowych zostało uregulowane w ramach układu ratalnego. Na dzień 25 marca 2008 r. przypadał termin zapłaty ostatniej raty, której średnia miesięczna wysokość wynosiła [...] zł. W tym kontekście jako istotne Sąd uznał twierdzenie organu, według którego w sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie domaga się natychmiastowej zapłaty całości kosztów egzekucyjnych ([...] zł), istnieje możliwość ich spłaty w układzie ratalnym na dogodnych dla skarżącej warunkach, przy czym wysokość rat może być znacznie niższa od wysokości rat związanych ze spłatą zaległości składkowych. W rozpatrywanej sprawie analiza materiału zebranego w aktach administracyjnych prowadzi do wniosku, że brak jest takich danych i dowodów, które wykazywałyby konkretną, wymierną zależność pomiędzy zapłatą kosztów egzekucyjnych a ryzykiem znaczącego uszczerbku sytuacji finansowej strony skarżącej. Organ egzekucyjny uwzględnił wysokość wymaganych kosztów na tle całokształtu sytuacji finansowo-majątkowej skarżącej, ale mógł jednak ocenić tylko te wskazówki finansowe, które zostały ujawnione czy udokumentowane przez stronę.

Jako nieusprawiedliwione Sąd uznał twierdzenie skarżącej, odnośnie pominięcia przez organy egzekucyjne sytuacji finansowej skarżącej. Zdaniem Sądu I instancji, rzeczą skarżącej, jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jest podejmowanie decyzji co do zadysponowania posiadanych środków na spłatę zobowiązań publicznoprawnych i innych, przy uwzględnieniu skutków, jakie wynikają z ich niezapłacenia. Zastosowanie wobec skarżącej środków egzekucyjnych było związane z zadłużeniem, które powstało już w 2002 r., a ostatecznie spłacone zostało w marcu 2008 r. Skarżąca, nie regulując terminowo zobowiązań publicznoprawnych, musiała liczyć się z koniecznością egzekucji, z którą nieodłącznie związane jest naliczenie kosztów egzekucyjnych.

Za nietrafne Sąd uznał również wywody zawarte w skardze i dalszym piśmie procesowym, odnoszące się do "interesu publicznego". W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że z uwagi na wysokość wymaganych kosztów egzekucyjnych ([...] zł) ich umorzenie nie miałoby decydującego znaczenia dla utrzymania dotychczasowych miejsc pracy dla zatrudnionych przez skarżącą pracowników, zamknięcia linii kolejowych, czy poprawy jakości świadczonych usług. Argumentacja skarżącej w tym zakresie nie została – zdaniem Sądu – poparta przekonującym materiałem dowodowym. Organy rozpatrując sprawę wyważyły interes publiczny zarówno z perspektywy istotnych funkcji społecznych spełnianych przez skarżącą, jak i z punktu widzenia finansów publicznych. Zdaniem Sądu, w postanowieniach organów słusznie wskazano na istotne znaczenie przymusowego egzekwowania zaległości składkowych dla bieżącego stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Prowadzenie przez skarżącą działalności gospodarczej o znaczeniu istotnym dla społeczeństwa nie daje automatycznie uprzywilejowanej pozycji w zakresie regulowania należności publicznoprawnych, a w strategii działalności gospodarczej strona skarżąca musi uwzględnić potrzebę regulowania należności publicznoprawnych.

Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. W. do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa procesowego poprzez:

1) naruszenie przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 152, poz. 1269 ze zm. – zwanej dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a.) poprzez brak kontroli postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. w zakresie przestrzegania przez organy przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z przepisem art. 126 k.p.a., a zatem nieprzeprowadzenie właściwej kontroli działania organów administracji publicznej poprzez niestwierdzenie wystąpienia wskazanych wyżej naruszeń prawa procesowego przez organy,

2) naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki do uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. z powodu naruszenia przez organ przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 oraz art. 107 § 3 w zw. z przepisem art. 126 k.p.a.,

3) naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia polegające na niewyjaśnieniu podstawy prawnej wyroku oraz nieodniesieniu się w sposób szczegółowy i rzetelny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, tj. zarzutów naruszenia przepisów art.6, art. 8, art. 11, art. 81, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała m.in. na treść art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej postępowanie w zakresie rozpatrzenia wniosku o umorzenie kosztów egzekucji przeprowadzone było z naruszeniem zasad wyrażonych w przepisach art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1 i art. 11 k.p.a. Organy nie dokonały rzetelnej analizy, a przede wszystkim oparły się na niewyjaśnionym szczegółowo porównaniu kosztów egzekucji do kwoty straty wykazanej w dokumentacji przedłożonej przez skarżącą, co posłużyło za podstawę do odmowy umorzenia kosztów egzekucji, a jednocześnie stanowiło naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. W ocenie skarżącej skoro zadłużenie jest na tyle wysokie, (co organy potwierdziły), iż boryka się ona z poważnymi kłopotami finansowymi, to nie jest ona w stanie ponieść ciężaru spłaty kosztów bez znacznego uszczerbku w swojej sytuacji finansowej. Zarówno organ I, jak i II instancji, nie przeprowadziły w sposób rzetelny analizy sytuacji finansowej skarżącej pod kątem wystąpienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 64e § 2 u.p.e.a., bowiem badały stan majątkowy z końca 2007 r., który w toku postępowania przed Organem II Instancji stał się nieaktualny. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. G. zostało wydane kilka miesięcy później, tj. [...] sierpnia 2008 r. Organ II instancji, zobowiązany do przeprowadzania postępowania administracyjnego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, powinien zebrać dokumenty obrazujące najbardziej aktualne dane przed wydaniem postanowienia. Jako niezrozumiałe wskazuje skarga kasacyjna rozumowanie organów, że skoro sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, to konieczność spłaty kwoty kosztów egzekucyjnych nie spowoduje dodatkowo znacznego uszczerbku w kondycji finansowej skarżącej. Ani organy w toku postępowania, ani też Sąd w zaskarżonym wyroku nie zdefiniowały co znaczy uszczerbek. Skoro sytuacja skarżącej jest trudna, to logiczną konsekwencją dodatkowego obciążenia kwotą kosztów egzekucyjnych będzie jeszcze większe pogorszenie aktualnej sytuacji (której jednak organy nie zbadały w sposób rzetelny), chociażby poprzez zwiększenie zadłużenia, konieczności zbywania majątku, ewentualną redukcję liczby zatrudnionych osób, ograniczeniu liczby połączeń, co może w efekcie doprowadzić do likwidacji strony. Nieznaczny spadek zadłużenia w przedstawionych dokumentach nie może oznaczać dobrej kondycji finansowej skarżącej. Zdaniem skarżącej, wniosków przedstawionych przez organy i Sąd nie uzasadnia również wskazywany wzrost aktywów. Sam zatem fakt obciążenia skarżącej dodatkowymi wydatkami w postaci kosztów egzekucyjnych w trudnej sytuacji finansowej oraz obowiązków zapewnienia bezpiecznego transportu tysiącom ludzi, świadczył o tym, że obciążenie jej w takiej sytuacji jeszcze kosztami egzekucyjnymi, pozbawiłoby ją realnej szansy na wywiązanie się z tych zobowiązań i pogłębiło zapaść finansową przedsiębiorstwa. Do wykazania znacznego uszczerbku w sytuacji finansowej w wyniku konieczności spłaty kosztów egzekucji trzeba wziąć pod uwagę dochody, jakie uzyskuje skarżąca, bowiem to ich wysokość z działalności gospodarczej decyduje o możliwościach finansowych, a w tym o możliwości spłaty przez nią jeszcze dodatkowej kwoty kosztów egzekucji. Fakt ponoszenia straty z działalności gospodarczej uzasadnia twierdzenie, że wystąpiła przesłanka do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Ustawodawca nie wskazał czy przesłanka z przepisu art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. zostaje spełniona wówczas, gdy stosunek kosztów do straty z działalności wynosi 0,5 %, 1,5 % czy 10%.

W świetle skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej, a brak jego uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie skarżącej brak było informacji Organu II instancji o zakończonym postępowaniu dowodowym i wskazania terminu, w którym mogłaby nie tylko wypowiedzieć się co do zebranych dowodów, ale również co do zgłoszonych żądań, w trybie przepisu art. 10 § 1 k.p.a., bezpośrednio po zakończonym postępowaniu dowodowym. Naruszenie tego przepisu miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do bezzasadnego pominięcia dowodów i wyjaśnień wskazanych przez stronę, a także uniemożliwiło przedłożenie nowych, aktualnych dokumentów, skoro okoliczności faktyczne podnoszone w toku postępowania poparte stosownymi dowodami okazały się dla organów niewystarczające. Zdaniem skarżącej, nie ma znaczenia powoływanie się przez Sąd na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005 r. (sygn. akt: FPS 6/04,ONSAiWSA 2005/4/66), albowiem dotyczyła ona innego przepisu, tj. art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, ale przede wszystkim w tym konkretnym stanie faktycznym, naruszenie przez organy przepisu art. 10 § 1 k.p.a. doprowadziło do niezebrania przez nie aktualnych dowodów oraz wyjaśnień, które stanowiły dodatkową argumentację przemawiającą za umorzeniem kosztów egzekucji. W związku z powyższym Organ II instancji nie brał pod uwagę aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, albowiem uniemożliwił przedstawienie dokumentów wskazujących na aktualne wyniki finansowe z działalności gospodarczej. Wyniki badania (przeprowadzonego z naruszeniem podstawowych zasad postępowania) sytuacji finansowej strony sprzed ponad kilku miesięcy przed wydaniem postanowień, nie mogą stanowić podstawy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie opartej na uznaniu administracyjnym. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, iż naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącej Sąd poprzez brak uchylenia skarżonych rozstrzygnięć organów błędnie uznał, iż w niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. W prowadzonym postępowaniu Organ II instancji nie zebrał nowego materiału dowodowego, pomimo obowiązku zbadania zmiany stanu faktycznego, jaka wystąpiła w sytuacji skarżącej od dnia wydania rozstrzygnięcia przez Organ I instancji. Organ II instancji nie podjął jednak żadnych działań mających na celu wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej Spółki, przez co naruszył przepis art. 7 k.p.a.

Zdaniem kasatora Sąd naruszył również art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie postanowienia z powodu naruszenia przez organy art. 80 k.p.a. i art. 81 k.p.a. Oddalenie skargi w związku z dokonanymi naruszeniami proceduralnymi organów, mającymi istotny wpływ na wynik sprawy, stanowi naruszenie przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku art. 151 p.p.s.a. i miało także istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby organy przestrzegały przepisów ogólnych i dotyczących postępowania dowodowego Kodeksu postępowania administracyjnego, wówczas, po przeprowadzeniu w prawidłowy sposób postępowania uznałyby, że wystąpiły przesłanki do umorzenia kosztów egzekucji, co wynikało z błędnie ocenionych dowodów.

Ponadto, przyjęcie przez Sąd twierdzeń organów, zmierzających wyłącznie do przeciwstawiania ważnego interesu publicznego, tożsamego z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli z interesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie może być potraktowane jako wyczerpujące odniesienie się do wniosku skarżącej i rzetelne zbadanie wystąpienia tej przesłanki. Powyższe rozumowanie organów jednoznacznie wskazuje, że w sposób subiektywny postrzegają one ważny interes publiczny. Rozpatrują one bowiem ważny interes publiczny z punktu widzenia własnych korzyści. Ważny interes publiczny wymieniony w przepisie art. 64 e § 2 pkt 2 u.p.e.a., nie może być rozumiany wyłącznie z punktu widzenia udzielającego ulgę.

Skarżąca wskazała również na inne orzeczenia wydane w podobnych stanach faktycznych: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które – przy rozstrzyganiu spraw umorzenia kosztów egzekucji innych jednostek organizacyjnych PKP PLK S.A., z bardzo podobną argumentacja, jaka została przedstawiona w niniejszej sprawie – uchyliły wyrokami z dnia 25 października 2007 r. (sygn akt: I SA/Bd 632/07), z dnia 12 grudnia 2007 r. (sygn. akt: I SA/Bd 756/07), z dnia 4 marca 2008 r. (sygn. akt: V SA/Wa 2680/07), z dnia 12 lutego 2008 r. (sygn. akt: I SA/Po 1638/07) zaskarżone postanowienia Dyrektorów Izby Skarbowej. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt: I SA/GI 992/07, uchylił rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej.

Zdaniem skarżącej naruszenie przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, z uwagi na naruszenie przez organy przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a., miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia przez organy wzmiankowanych przepisów. Organ II instancji nie wypowiedział się w sposób szczegółowy odnośnie wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą, w szczególności co do naruszenia przepisów art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., co spowodowało niemożliwość przeprowadzenia rzetelnej oceny motywów działania organów w sprawie opartej na uznaniu administracyjnym.

Odnosząc się do naruszenia przez Sąd przepisu art. 1 § 2 p.u.s.a., skarga kasacyjna zarzuca, że sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej dotyczy zgodności z prawem. Przepis ten, pomimo iż jest umieszczony w akcie prawnym regulującym ustrojowe podstawy funkcjonowania sądów administracyjnych, uznawany jest za przepis postępowania nakazujący m.in. tym sądom badanie stanu faktycznego rozpatrywanych spraw. Bazując na błędnych i bezzasadnych ustaleniach organów, w szczególności opartych na nieaktualnej dokumentacji skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. naruszył jednocześnie przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przewidujący uwzględnienie skargi w przypadku dostrzeżenia naruszeń postępowania. Naruszenie to, zdaniem Skarżącej, polega na błędnej kontroli działalności administracji publicznej, a w szczególności błędnej kontroli postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W., który w zaskarżonym wyroku nie stwierdził naruszenia przez wskazany organ przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z przepisem art. 126 k.p.a.

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył również przepis art. 151 p.p.s.a., błędnie oddalając skargę w sytuacji, gdy doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania sądowo-administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też Skarżąca zarzuca naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) powołanej ustawy.

Naruszenie przez Sąd przepisu art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a oraz art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez brak kontroli postanowienia w zakresie przestrzegania przez organy przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z przepisem art. 126 k.p.a. niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby kontrola ta była sprawowana przez Sąd w sposób prawidłowy, wówczas doszłoby do uchylenia wadliwych rozstrzygnięć wydanych przez organy w niniejszej sprawie.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez Sąd przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, skarga kasacyjna wskazuje, że Sąd w skarżonym wyroku nie odniósł się szczegółowo do zarzutów zasadnie podnoszonych przez Skarżącą w postępowaniu odwoławczym, tj. do naruszenia przepisów art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Z. G. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem organu, sformułowane w niej zarzuty stanowią w zasadzie powtórzenie argumentów skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znajdują uzasadnienia.

W piśmie procesowym z dnia 26 lutego 2010 r. skarżąca podtrzymała wcześniejsze stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Rozpoznanie zarzutów procesowych podniesionych w skardze kasacyjnej powinno być, przynajmniej w pierwszej kolejności, dokonane pod kątem prawidłowości kontroli Sądu pierwszej instancji w zakresie zgodności z przepisami postępowania administracyjnego ustaleń organu, iż określony przez niego stan faktyczny mieści się w hipotezie przepisu prawa materialnego, który stanowił podstawę prawną zaskarżonej decyzji.

Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa procesowego nie zasługują na uwzględnienie.

W zakresie naruszenia przepisów postępowania skarga kasacyjna zarzuciła w pierwszej kolejności uchybienie przepisom art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. Stosownie do § 1 powołanego przepisu sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W § 2 tego przepisu przewidziano natomiast, że kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym wskazane wyżej przepisy nie określają przepisów postępowania, ale są przepisami ustrojowymi. Sąd mógłby je naruszyć, przykładowo odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa bądź rozpoznając ją, ale stosując przy kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem. Drugi z powołanych przepisów (§ 2) nakazuje sądom administracyjnym w ramach dokonywanej kontroli stosować środki przewidziane ustawą. Jego naruszenie mogłoby zatem polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu albo zastosowaniu środka nieznanego ustawie. Żaden z powołanych przepisów nie może natomiast być naruszony poprzez wadliwe dokonanie kontroli przez niedostrzeżenie naruszenia przepisów postępowania (por. poglądy wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 2/08, LEX nr 500692, z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 1047/06, LEX nr 317891, z dnia 23 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1874/06, LEX nr 347853). W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie naruszył żadnego z powołanych przepisów, gdyż dokonał kontroli działania organów administracji w toku rozpoznawania sprawy. Sąd rozstrzygnął również spór co do treści stosunku publicznoprawnego i orzekł (w rozumieniu art. 1 § 1 p.u.s.a.) w zakresie właściwym sądom administracyjnym. Z powyższych względów zarzut naruszenia przepisów ustrojowych nie może zostać uznany jako uzasadniony.

W dalszej kolejności skarżąca zarzuciła naruszenie art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. w zakresie przestrzegania przez organy art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.

Zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a jest nieuzasadniony. W świetle tego przepisu Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Skarżąca nie wskazała konkretnie, w jaki sposób miałoby dojść do naruszenia opisanego przepisu, poza ogólnym stwierdzeniem co do "zakresu przestrzegania" wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten zawiera 9 punktów (łącznie z pkt 4a), a skarga kasacyjna nie przytacza ani jednego z nich. Żaden przepis prawa nie nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązku domyślania się bądź wybierania odpowiedniego przepisu, który mógłby mieć zastosowanie. Tego rodzaju powinności spoczywają na autorze skargi kasacyjnej. Niezależnie od powyższego, powołany przepis wyznacza właściwość rzeczową sądów administracyjnych, tj. zakres przedmiotowy sprawy sądowoadministracyjnej. O jego naruszeniu można mówić np. w sytuacji, gdy sąd rozpozna skargę na akt lub czynność pomimo braku kognicji, uzna skargę za niedopuszczalną w sytuacji, gdy powinien wydać orzeczenie merytoryczne itp. W niniejszej sprawie tego rodzaju sytuacja nie zachodzi.

Odnośnie pozostałych zarzutów naruszenia prawa procesowego (tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a.) to ich istota sprowadza się do błędnego – zdaniem skarżącej – zastosowania wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Mimo obszernego uzasadnienia zarzuty skargi kasacyjnej ograniczają się do kilku kwestii ogólnych. Skarżąca kwestionuje bowiem przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji błędnego – jej zdaniem – poglądu organów egzekucyjnych i odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji było, jak to już wskazano, postanowienie wydane w trybie art. 64e u.p.e.a., w myśl którego organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne w przypadkach określonych w tym przepisie. Treść powołanego przepisu (organ "może" umorzyć) wskazuje na charakter uznaniowy podejmowanych przez organ postanowień w tym przedmiocie. Nawet zatem w wypadku stwierdzenia przesłanek do umorzenia kosztów egzekucyjnych organ może – działając w ramach uznania administracyjnego – odmówić ich umorzenia. Cechą charakterystyczną decyzji określanej jako związana jest brak pozostawienia organowi "luzu decyzyjnego" w zakresie wyboru konsekwencji normy prawa materialnego lub ograniczenie go do kilku ściśle określonych przypadków. Natomiast decyzja wydana w ramach uznania występuje w sytuacji, gdy zastosowanie normy prawnej jest uzależnione od uznania organu. W szczególności uznanie administracyjne występuje w przypadkach, w których w przepisach prawnych stanowi się, że organ może podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, a nie ma w nich nakazu lub zakazu podjęcia określonej treści rozstrzygnięcia. Jednakże swoboda organu w zakresie uznania administracyjnego, przynajmniej na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego, ograniczona jest tym, że organ stosujący prawo zobowiązany jest w toku postępowania mieć na względzie interes społeczny lub słuszny interes obywateli (por. J. Borkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 8, str. 470-472), bądź – jak wynika z analizowanego w niniejszej sprawie art. 64e § 2 pkt. 2 u.p.e.a. – "ważny interes publiczny". Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera odrębnych regulacji odnoszących się do decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego. Stąd przepis art. 104 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej, ma zastosowanie zarówno do decyzji związanej, jak i decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego. Również dla obu decyzji analogiczne są składniki struktury decyzji, o których mowa w art. 107 k.p.a. Natomiast różnice sprowadzają się do uzasadnienia w ramach przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie może bowiem nosić cech "dowolności". Nie zmienia to jednak faktu swobody decyzyjnej organu przy podejmowaniu decyzji.

Powyższe uwagi odnoszące się do decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie do postanowień zawierających rozstrzygnięcia organu o charakterze uznaniowym. I tak, w niniejszej sprawie sądowa kontrola zaskarżonego skargą postanowienia podjętego w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona i sprowadza się jedynie do zbadania, czy organ badał sprawę pod kątem wymienionych w przepisie art. 64e § 2 u.p.e.a. przesłanek, jak również to, czy organ w sposób prawidłowy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Sąd nie może więc ingerować w samo rozstrzygnięcie organu, o ile zostało ono w sposób wyczerpujący umotywowane.

Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz wskazanymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również art. 141 § 4 p.p.s.a. z podanymi przepisami wspomnianego kodeksu, nie zasługują na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji w sposób szczegółowy i wyczerpujący odniósł się do zarzutów skarżącej, podzielając stanowisko organów. Z uzasadnienia Sądu oraz zaskarżonych decyzji wynika fakt rozważenia przez organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego okoliczności wpływu zapłaty kosztów egzekucyjnych na sytuację finansową skarżącej. Skarga kasacyjna – mimo swojej obszerności – nie wskazuje konkretnych okoliczności, które potwierdzałyby zarzut odnoszący się do ustalenia błędnego stanu faktycznego przez organy administracji. Jest to o tyle istotne, że konstrukcja skargi kasacyjnej w istocie powyższy fakt akcentuje jako najistotniejszy. Wszystkie wskazane zarzuty dotyczące naruszenia przez organy wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego sprowadzają się do błędnego – zdaniem skarżącej – ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Powyższe zarzuty nie zostały jednak poparte żadną dokumentacją, przedstawieniem historii finansowej skarżącej, ewentualną analizą finansową negatywnych skutków postanowienia o odmowie umorzeniu kosztów egzekucyjnych, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu zarzuty te nie mogły zostać uwzględnione.

Organ odwoławczy rozważył również, czy umorzenie kosztów egzekucyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego budżetu realizowane są zadania w ramach ubezpieczeń społecznych, leży w interesie publicznym. Ważny interes skarżącej został skonfrontowany z ważnym interesem publicznym, któremu organ dał prymat. Za niezasadne należy uznać zarzuty skarżącej co do kwestii utożsamiania przez organ ważnego interesu publicznego z interesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie powinno ulegać wątpliwości, że działalność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – ze swej istoty – leży w interesie publicznym. W tej sytuacji, w kwestii uznania organu i jego kondycji finansowej, pozostaje do rozważenia prawidłowość kontroli Sądu pierwszej instancji, czy konieczność zapłaty należnych kosztów egzekucyjnych leży w interesie publicznym, czy nie. Niewątpliwie, w interesie publicznym jest osiągnięcie jak największych wpływów do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bo tylko taki stan rzeczy gwarantuje możliwość realizacji zadań nałożonych na ten Zakład w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Organ wziął również pod uwagę, co Sąd pierwszej instancji poddał kontroli, że skarżąca dysponuje majątkiem trwałym, a więc potencjalnie posiada możliwości pozyskania z tego tytułu przychodu, pozwalającego jej na wywiązanie się z obowiązków. Odstąpienie od poboru kosztów egzekucyjnych nie może bowiem nastąpić w sytuacji, gdy skarżąca nie wyczerpała wszystkich jej dostępnych środków w celu wywiązania się z ciążących na niej obowiązkach. Skarżąca nie wskazała w skardze kasacyjnej konkretnie jakie okoliczności wskazywałyby na istnienie ważnego interesu publicznego po jej stronie. W tym celu nie przedstawiła – na żadnym etapie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego – konkretnych danych ekonomicznych, prognozy liczby redukcji etatów, ewentualnych niezrealizowanych inwestycji, czyli skutków, które miałyby nastąpić w wypadku odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Zebrany przez organ materiał dowodowy pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie wniosku skarżącej o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Rozstrzygnięcie to, jak to wyżej wskazano, następuje na wniosek podmiotu zobowiązanego, a wobec tego jest on zobowiązany do przedstawienia organom okoliczności, które wniosek ten uzasadniają. W tym zakresie niezasadne są zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 10 k.p.a., związane z pozbawieniem jej czynnego udziału w sprawie. Słusznie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że do uchybienia w/w przepisowi wprawdzie doszło, ale nie miało to wpływu na wynik sprawy. Skarżąca w toku postępowania miała możliwość złożenia aktualnych pism, nie czekając na wezwanie organu. Zarzuty skarżącej co do braku uwzględnienia aktualnej sytuacji finansowej nie zasługują na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie przedstawiła ani w skardze do Sądu pierwszej instancji, ani nawet w skardze kasacyjnej żadnych dowodów na istotną zmianę okoliczności, jaka miała nastąpić w okresie między wydaniem decyzji przez organ I instancji a decyzją organu odwoławczego. Słusznie również Sąd pierwszej instancji wskazał w tym aspekcie na fakt informowania przez organ strony co do terminu załatwienia sprawy. Nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przedłożyła dokumenty świadczące o istotnej zmianie okoliczności, które mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego. Gdyby taka sytuacja rzeczywiście zaszła to, jak można sądzić, skarżąca niewątpliwie by to sama podniosła, nie czekając na ewentualne wezwanie organu. Wbrew twierdzeniom kasatora zasadne było powołanie się przez Sąd pierwszej instancji na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005 r. (sygn. akt: FPS 6/04,ONSAiWSA 2005/4/66), bowiem dotyczyła ona analogicznego – jak art. 10 § 1 k.p.a. – przepisu art. 200 Ordynacji podatkowej, a ponadto w tym zakresie Sąd powołał również inne orzeczenia sądów administracyjnych.

Odnośnie powołanych przez skarżącą orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych wskazać należy na odrębności każdej sprawy. W każdym postępowaniu Sąd wydaje odrębne rozstrzygnięcie, dysponując aktami konkretnej, jednostkowej sprawy, zatem nie można przesądzać o pewnej utrwalonej linii orzeczniczej w sprawach, w których występuje skarżąca. Na potwierdzenie tej tezy można przytoczyć wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2009 r. (sygn. akt II FSK 817/08, II FSK 1653/08, publikowane w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), którymi utrzymano w mocy wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych oddalające skargi skarżącej na postanowienia odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych. Ponadto wyrok sądu nie stanowi źródła prawa, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt. 1 i 205 p.p.s.a.