Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2067/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z 127 § 2 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Z. K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] o ustaleniu wysokości nienależnie pobranego świadczenia.

Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] ustalił wysokość nienależnie pobranego zasiłku stałego przez Z. K. w okresie od 1 października 2009 r., do dnia 16 stycznia 2011 w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie realizacji decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., przyznającej wnioskodawcy zasiłek stały w kwocie [...] zł miesięcznie, został mu również przyznany zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie. Dlatego też decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] organ zmienił wysokość zasiłku stałego obniżając ją do [...] zł miesięcznie.

Następnie organ uzyskał informację, że od dnia 1 października 2009 r., wnioskodawca pobierał dodatek mieszkaniowy, w związku z powyższym decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., organ obniżył wysokość zasiłku stałego do kwoty [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1209/10 uchylił ww. decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. W uzasadnieniu sąd stwierdził, że decyzja zmieniająca decyzję przyznającą świadczenie może wywierać skutki jedynie na przyszłość. Zatem brak jest podstaw by zmienić lub uchylić decyzję przyznającą świadczenie wstecz np. z chwilą zmiany sytuacji dochodowej uprawnionego. Dlatego też decyzja z [...] lutego 201 r., mogła swoim zakresem objąć jedynie wysokość świadczenia z tytułu zasiłku stałego w okresie po jej wydaniu.

W następstwie wydanego wyroku Wójt Gminy J. ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] zmienił od dnia [...] stycznia 2011 r. decyzję przyznającą zasiłek stały i ustalił, że od dnia [...] stycznia 2011 r., wysokość świadczenia wynosi [...] zł.

Organ ustalił, że od dnia 1 października 2009 r. do dnia [...] stycznia 2011 r., wysokość nienależnie pobranych świadczeń wyniosła [...] zł.

Od decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...]stycznia 2010 r., Z. K. wniósł odwołanie. Zarzucił, iż decyzja z [...] lutego 2010 r., działa wstecz wbrew wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaznaczył również, że po wydaniu decyzji organ, Aż do kwietnia 2010 r., wypłacał skarżącemu zasiłek w kwocie [...] zł, co narażało skarżącego na konieczność późniejszego zwrotu otrzymanych kwot. W ocenie skarżącego organ był świadomy, że skarżący otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało je za niezasadne.

Powołując się na treść przepisu art. 98, 6 pkt 16 i 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.) organ odwoławczy wskazał, że osoby korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, że skarżący w okresie pobierania zasiłku stałego otrzymywał dodatek pielęgnacyjny oraz dodatek mieszkaniowy. Mimo, iż skarżący podnosi, że dodatek pielęgnacyjny był przyznany przez ten sam Ośrodek Pomocy Społecznej jednak podkreślenia wymaga to, że skarżący nie poinformował w żaden sposób o otrzymaniu dodatku mieszkaniowego choć dodatek ten został przyznany przez Prezydenta Miasta Z.

Organ odwoławczy podkreślił również, że w niniejszej sprawie został wydany wyrok, a zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t j. Dz. U. z 2012 poz. 270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Jak zaznaczył organ drugiej instancji w wydanym wyroku sąd nie kwestionował, że otrzymywanie przez skarżącego wskazanych świadczeń uzasadnia zmianę decyzji przyznającej zasiłek stały jednak jak zaznaczył, tryb zmiany decyzji przyznającej nie może działać wstecz. Jednocześnie Sąd wyraźnie nakazał dokonania oceny wpływu "ujawnienia nowej okoliczności w postaci uzyskania przez skarżącego dochodu w okresie pobierania zasiłku stałego". W ocenie Kolegium sąd przesądził zarówno, że doszło do ujawnienia uzyskanego przez skarżącego ww. zasiłku i dodatku oraz, że świadczenia te stanowiły "dochód". To oznacza, że zostały spełnione przesłanki uzyskania zasiłku stałego otrzymywanego przez skarżącego za świadczenie pobrane nienależnie w okresie jednoczesnego uzyskiwania zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku mieszkaniowego.

Odnosząc się stwierdzenia skarżącego, że "żadna decyzja nie może działać wstecz" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że w przypadku świadczeń pobranych nienależnie z natury rzeczy decyzja odnosi się do przeszłości, to znaczy do świadczeń, które zostały pobrane.

Reasumując organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył wysokość nienależnie pobranych świadczeń w związku z powyższym decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] o ustaleniu wysokości nienależnie pobranego świadczenia.

Na powyższą decyzję Z. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że to, iż decyzja wydana w dniu [...] lutego 2010 r., działa wstecz jest wbrew wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2010 r. Skarżący podkreślił, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej po wydaniu przedmiotowej decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., nadal wypłacał mu zasiłek w kwocie [...] zł aż do miesiąca kwietnia 2010 r., co naraziło go na późniejszy zwrot w mniemaniu Ośrodka. Jego zdaniem pracownik ośrodka działał z zamysłem na niekorzyść osoby niepełnosprawnej. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem, iż Ośrodek nie został powiadomiony o pobieraniu zasiłku pielęgnacyjnego. Wskazał, że po otrzymaniu przez niego decyzji o znacznym stopniu niepełnosprawności jego córka A. K. udała się do pracownicy Ośrodka zajmującej się jego sprawą z decyzją w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego. Pracownica poinformowała córkę, że zasiłek pielęgnacyjny naliczany jest w innym pokoju znajdującym się na parterze budynku, wraz z córką przeszła do ww. pokoju. Z. K. podkreślił również, że decyzja z dnia [...] stycznia 2011 r., ustal świadczenie w wysokości [...] zł a on kwotę taką otrzymuje od sierpnia 2010 r. Poinformował również, że pracownica Ośrodka mimo informacji jaką przekazała jego córka A. K. w sprawie zaprzestania pobierania dodatku mieszkaniowego od miesiąca lutego 2011 r., nie zmieniła decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., w sprawie podniesienia kwoty zasiłku stałego o kwotę nie pobieranego dodatku mieszkaniowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem oceny w sprawie niniejszej jest legalność decyzji, na mocy których organy administracyjne ustaliły wysokość nienależnie pobranego przez Z. K. świadczenia zasiłku stałego w okresie od dnia 1 października 2009 r. do dnia 16 stycznia 2011 r. w łącznej kwocie [...] złotych.

Materialno - prawną podstawę dla wydania powyższych decyzji stanowi przepis art. 98 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm.) dalej jako ustawa. Zgodnie z tym przepisem świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej niezależnie od dochodu. Natomiast zgodnie z przepisem art. 6 pkt 16 ustawy, świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub nie poinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Osoby korzystające ze świadczeń pomocy społecznej są zobowiązane niezwłocznie poinformować organ, który świadczenie przyznał o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń.(art. 109 ustawy )

Istotą przedmiotowej sprawy jest okoliczność, że rozstrzygnięcia obu organów administracyjnych dotyczą kwestii ustalenia czy świadczenia pobrane zostały zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa czy też pobranie ich naruszyło normy prawne. Ustalenie to oparte zostało na szczegółowych, wyczerpujących i prawidłowych wyliczeniach poczynionych przez organ I instancji. Skarżący nie kwestionował prawidłowości tych wyliczeń ani w zakresie wypłaconych kwot ani uzyskanego dochodu a także w rezultacie w zakresie kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Niezasadnie skarżący w przedmiotowej sprawie przywołuje rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2010 r., wydane w sprawie sygn. akt. I SA/Wa 1209 /10 oraz jego uzasadnienie, gdyż dotyczyła ona przyznania zasiłku stałego, wobec czego decyzja wydana przez organ była decyzją konstytutywną i tym samym mogła wywołać wyłącznie skutek ex nunc – na przyszłość. Podkreślenia wymaga to, że niniejsza sprawa dotyczy kwestii pobranych już świadczeń wobec czego w sposób oczywisty odnosić się musi do zdarzeń przeszłych. Powołany przez organy administracyjne przepis art. 98 ustawy o pomocy społecznej został zastosowany w sposób prawidłowy. Oznacza to, że organ administracji, który orzekał w sprawie, dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie nienależnie pobranego świadczenia. Z kolei sąd administracyjny kontrolując wydaną decyzję bada czy organ orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy sąd uznał, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, którego wyniki nie zostały skutecznie zakwestionowane. Zarówno Prezydent W. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dokonały prawidłowej wykładni zawartego w przepisie art. 98 ustawy o pomocy społecznej pojęcia "świadczeń nienależnie pobranych"., logicznie uzasadniły swoje stanowisko i nie można im zdaniem sądu zarzucić naruszenia prawa. Odmienna, błędna interpretacja zastosowanego przepisu dokonana przez skarżącego nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji wydanych zgodnie z prawem.

Reasumując sąd uznał, że zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. jak i Prezydent W. przeprowadziły wyczerpującą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonały jego wnikliwej analizy. W toku prowadzonych postępowań nie doszło do naruszenia ani prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).