Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2400/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 § 4, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 7 maja 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Joanna Brzezińska /spr./ Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 193/12 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013., sygn. akt III SA/Kr 193/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę E. G. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2011r., nr [...], w przedmiocie choroby zawodowej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] listopada 2011r. znak: [...], Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] lipca 2011r. znak: [...], o braku podstaw do stwierdzenia u E. G.choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869, dalej rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009r.). Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze. zm., dalej "K.p.a."), w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r. Nr 122 poz. 851 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Na podstawie formularza oceny narażenia zawodowego ustalono, że E. G. w latach [...] – [...] pracowała na stanowisku nauczyciela, prowadząc zajęcia dydaktyczne z dziećmi, gdzie narażona była na nadmierny wysiłek głosowy. W ramach prowadzonego postępowania, skarżąca została skierowana na badania lekarskie w celu potwierdzenia występowania u niej choroby zawodowej. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie wydał w dniu [...] marca 2003r. orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Rozpoznając odwołanie od tego orzeczenia Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu [...] grudnia 2003r. wydał orzeczenie Nr [...], w którym również stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Na podstawie powyższych orzeczeń i oceny narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie w dniu [...] lutego 2004r. wydał decyzję Nr [...], znak: [...][...] o braku podstaw do stwierdzenia u E. G.choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych określonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115, dalej rozporządzenie z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych). Decyzją z dnia [...] maja 2004r., znak: [...] , Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2006r., sygn. akt III SA/Kr 608/04, Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie oddalił skargę strony na tę decyzję.

Po ponownym rozpatrzeniu PPIS w Krakowie decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. Nr [...], ponownie stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u E. G.choroby zawodowej, wymienionej pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych rozporządzeniem z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Po przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, a następnie jego rozpatrzeniu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., uchylił decyzję PPIS w Krakowie z dnia [...] czerwca 2004r. i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku tego postępowania doszło do weryfikacji orzeczeń jednostek orzeczniczych. Wyjaśnienia wymagały bowiem kwestie kiedy nastąpiły pierwsze objawy upoważniające do rozpatrywania podejrzenia choroby zawodowej, kiedy zostało przesłane zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej i czy miało to miejsce przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie uznał za zasadne orzeczenie z [...] marca 2003r., nr [...], gdyż analiza dokumentacji lekarskiej nie dostarczyła dowodów na to, by u pacjentki w okresie do 1998r., kiedy zakończyła pracę w narażeniu i do dwóch lat od zakończenia pracy w narażeniu były rozpoznane zmiany wymienione w wykazie chorób zawodowych. Pierwsze objawy chorobowe, mogące upoważniać do rozpoznania choroby zawodowej wystąpiły bowiem u E. G.dopiero we wrześniu 2002 r., tj. 4 lata po ustaniu pracy w narażeniu. Swoje stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia u E. G.choroby zawodowej podtrzymała również jednostka orzecznicza II stopnia w orzeczeniu z dnia [...] października 2008 r., nr [...] . Wobec tego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...], PPIS w Krakowie orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u E. G.choroby zawodowej, która to decyzja w trybie instancyjnym została utrzymana w mocy decyzją PWIS w Krakowie z dnia [...] maja 2009r., znak: [...] . Z uwagi na wejście w życie z dniem 3 lipca 2009r. nowego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (tj. rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych) i stwierdzeniem niekonstytucyjności poprzednio obowiązującego rozporządzenia (rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych) przez Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 19 czerwca 2008r., sygn. akt P 23/07), PWIS w Krakowie, decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r., wydaną na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę E. G.na powyższe decyzje w całości i je uchylił przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W następstwie powyższego Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie wydał w dniu [...] czerwcu 2010r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, uwzględniając kryteria diagnostyczno – orzecznicze zawarte w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W postępowaniu odwoławczym orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydał w dniu [...] czerwca 2011 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, który po przeprowadzonym badaniu stroboskopowym rozpoznał u pacjentki niepełne zwarcie fonacyjne w części międzybłoniastej głośni o charakterze wrzecionowatym. Stwierdził jednakże, że w dokumentacji medycznej brak jest jakichkolwiek wpisów potwierdzających obecność niedowładu mięśni przywodzących napinających fałdy głosowe w okresie zatrudnienia lub do dwóch lat po zakończeniu narażenia zawodowego, a opisywana zmiana chorobowa w obrębie krtani wystąpiła dopiero po co najmniej dwóch latach od zakończenia narażenia zawodowego. Brak więc jest potwierdzenia bezpośredniego związku niedowładu fałdów głosowych z obciążeniem wysiłkiem głosowym w czasie zatrudnienia.

Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie w dniu [...] lipca 2011r. wydał decyzję nr [...] , znak: [...], o braku podstaw do stwierdzenia u E. G.choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. W odwołaniu od tej decyzji E. G. podniosła, że przyjęte przez organ ustalenie, co do nie występowania dolegliwości w obrębie strun głosowych jest sprzeczne z zapisem orzeczenia lekarskiego z [...] czerwca 2011 r. wydanego przez Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu. Ponadto odwołująca podniosła, że organ nie odniósł się do kwestii zastosowania dyspozycji art. 2352 Kodeksu pracy (dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustaw - kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw Dz.U. Nr 99, poz. 825), w tym aspekcie, że wcześniej były stwierdzane u odwołującej objawy schorzeń w obrębie krtani o cechach choroby zawodowej, lecz nie zostały tak zakwalifikowane, ze względu na zgłoszenie dopiero po 2 latach od ustania zatrudnienia. Orzeczenia lekarskiego jest opinią biegłego, mającą na celu jedynie rozpoznanie występowania (bądź nie występowania) schorzenia o cechach choroby zawodowej oraz datowanie tego schorzenia. Natomiast orzekanie, że ze względu na brak udokumentowania występowania schorzenia w okresie zatrudnienia i do 2 lat po ustaniu narażenia, nie istnieją podstawy do rozpoznania i ustalenia choroby zawodowej, stanowi uzurpowanie sobie funkcji orzeczniczej w zakresie rozstrzygania sprawy, nie dla biegłego zastrzeżonej. Ponadto odwołująca wskazała, że właściwymi przepisami do rozpatrywania jej przypadku są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 i z 1989 r. Nr 61, poz. 364), wobec czego stosując się do zapisu § 11 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zarówno w kwestii proceduralnej i merytorycznej, organ I instancji zastosował regulacje tym rozporządzeniem wstecz, w stosunku do postępowań o ustalenie choroby zawodowej wszczętych przed datą jego wejścia w życie, co jest sprzeczne z Konstytucją RP.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że jednostka orzecznicza I stopnia po przeprowadzonych badaniach w dniach: [...] kwietnia 2010r. i [...] kwietnia 2010r. wydała orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ponieważ ww. badania nie ujawniły obecności zmian w obrębie strun głosowych wymienionych w punkcie 15 obowiązującego wykazu chorób, będącego załącznikiem do ww. rozporządzenia. Natomiast jednostka orzecznicza II stopnia po przeprowadzonych badaniach w dniach [...] kwietnia 2011r. stwierdziła u pacjentki niepełne zwarcie fonacyjne w części międzybłoniastej głośni o charakterze wrzecionowatym, jednakże wydała orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Powodem takiego rozstrzygnięcia jest fakt, że opisywana zmiana chorobowa w obrębie krtani wystąpiła dopiero po czterech latach od zakończenia narażenia zawodowego, a w dokumentacji medycznej brak jest jakichkolwiek wpisów potwierdzających obecność niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe w okresie zatrudnienia lub do dwóch lat po zakończeniu narażenia zawodowego. Brak jest potwierdzenia bezpośredniego związku niedowładu fałdów głosowych z obciążeniem wysiłkiem głosowym w czasie zatrudnienia. Wcześniej jednostki orzecznicze nie ujawniły u odwołującej się objawów schorzeń w obrębie krtani o cechach choroby zawodowej. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie w 2004r. oceniał przesłaną przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie dokumentację lekarską E. G.z lat [...] – [...]r., [...] – [...]r. i stwierdził, że dokumentacja ta nie wniosła nowych informacji, które mogłyby być podstawą do zmiany orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i pozwalałyby przyjąć, że zmiany w narządzie głosu powstały w okresie do 2 lat od zakończenia pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] czerwca 2011 r. również odniósł się do dokumentacji lekarskiej E. G.z Poradni Laryngologicznej. Analiza ww. dokumentacji nie dostarczyła dowodów na to, aby u pacjentki w okresie do [...] r. i do dwóch lat od zakończenia narażenia zawodowego (czyli do [...] r.) były rozpoznawane zmiany wymienione w wykazie. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że zmiany chorobowe w obrębie krtani stwierdzone u E. G.nie mogą być łączone z pracą zawodową, gdyż zgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych jednym z warunków do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu jest wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych do dwóch lat od zakończenia pracy. W przedmiotowej sprawie udokumentowane objawy schorzenia wystąpiły po 4 latach od zakończenia pracy, brak jest zatem podstaw do uznania związku przyczynowo - skutkowego rozpoznanego schorzenia z pracą zawodową.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E. G. zarzuciła naruszenie przepisów prawa, w szczególności wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów rozporządzenia z 2009r. w sprawie wykazu chorób zawodowych pomimo, że rozporządzenie to wydane zostało, w zakresie w jakim ma ono zastosowanie (§ 11 ust. 2) do postępowań z zakresu orzekania o chorobach zawodowych poczynając od dnia 3 września 2002r., zamiast na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 i z 1989 r. Nr 61, poz. 364). Ponadto zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji bez wyjaśnienia występowania przesłanek zdrowotnych do stwierdzenia choroby zawodowej - wedle właściwych dla przypadku skarżącej przepisów określających choroby zawodowe - a z poprzestaniem tylko na elemencie czasowym stwierdzenia objawów chorobowych po dacie zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zarzuciła także wydanie zaskarżonej decyzji bez próby wyjaśnienia znaczenia - udokumentowanego (dokumentem PIT 8B za [...] r. i referencjami z dnia [...] marca 2003 r.) okresu wykonywania przez skarżącą pracy w narażeniu zawodowym po przejściu na emeryturę (tj. po okresach pracy w przedszkolach obecnie samorządowych), a mianowicie: na przestrzeni [...] r. w T. oraz w okresie od września 2000 r. do czerwca 2002 r. u I. L., a więc okresu "przesuwającego" - o niemal 3 lata - rozpoczęcie owego 2-letniego czasokresu po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym, w czasie którego wystąpienia objawów chorobowych czyni dopuszczalnym stwierdzenie choroby zawodowej u skarżącej (nawet wedle rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych). Mając na uwadze powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wskazanego na wstępie wyroku z dnia 6 listopada 2012r. sygn. akt III SA/Kr 193/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że wydane w niniejszej sprawie decyzje odpowiadają prawu. Sąd jako nietrafną ocenił argumentację skarżącej, że w niniejszej sprawie zastosowanie winny mieć przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 i z 1989 r. Nr 61, poz. 364). Zgodnie bowiem z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, z zastrzeżeniem ust. 2 do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, ze czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Wskazany ust. 2 § 11 wymienionego rozporządzenia stanowi, że postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących, w dniu ich wszczęcia. Sąd stwierdził, że dokonana przez organy wykładnia powyższego przepisu § 11 jest prawidłowa. Użyte przez ustawodawcę wyrażenia "wszczęte" w ust. 2 § 11 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie oznacza wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W sytuacji, gdy w postępowanie w sprawie zgłoszenia podejrzenia u skarżącej choroby zawodowej rozpoczęło się wskutek pierwszej czynności – wystawienia skierowania na badania skarżącej, które miało miejsce po 3 września 2002r., to rację mają organy, że postępowanie toczyć się powinno na podstawie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009r., a nie na podstawie rozporządzenia z 18 listopada 1983 r. Sąd uznał za niezasadne również twierdzenia skarżącej, że rozpoznano u niej symptomy chorobowe w okresie wskazanym w rozporządzeniu po zakończeniu przez nią pracy w narażeniu. Sąd wskazał, że w świetle art. 235 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym". Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, które weszło w życie 3 lipca 2009 r. Stosownie do treści tego rozporządzenia na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Natomiast co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu. Sąd wyjaśnił, że aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi, zatem wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem, co najistotniejsze, wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest, więc pojęciem prawnym, oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Zgodnie § 8 ust. 1 wskazanego rozporządzenia podstawę do wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia stanowi materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Sąd podkreślił, że w świetle orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej II stopnia rozpoznano zmiany chorobowe w obrębie krtani u skarżącej, ale wystąpiły one dopiero po co najmniej dwóch latach od zakończenia narażenia zawodowego, więc brak było podstaw do stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej u skarżącej. Orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a., czyli stanowią dowód w sprawie podlegający ocenie przez organy zgodnie z regułami dowodowymi, zwartymi w art. 80 K.p.a. W sytuacji, gdy jednostki orzecznicze w sposób wystarczający, spójny i logiczny uzasadniły brak związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy czynnikami chorobowymi a pracą w narażeniu na nie, nawet w okresie wskazanym w rozporządzeniu po ustaniu pracy w narażeniu, to w żaden sposób nie można zarzucić organom obu instancji naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy, zgodnie z postanowieniami artykułów: 7 i 77 § 1 K.p.a. zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i stosownie do art. 80 K.p.a. dokonały jego prawidłowej oceny, dlatego Sąd w tej kwestii nie podzielił argumentacji strony skarżącej, że nie wzięto pod uwagę udokumentowanego faktu wystąpienia symptomów choroby zawodowej w okresie 2 lat po ustaniu pracy w narażeniu i nie zastosowano art. 235² Kp. Jednostki orzecznicze wskazały bowiem, podobnie jak organy, że dokumentacja lekarska była analizowana. Wskazany przez skarżącą przepis nie miał zastosowania, bo w dokumentacji lekarskiej nie stwierdzono wpisów świadczących o rozpoznaniu symptomów dających podstawę do rozpatrywania choroby zawodowej w czasie pracy w narażeniu i w okresie wskazanym w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Skarżąca nie przedstawiła żadnej innej dokumentacji. Nie można również zarzucić organom naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną złożyła E. G., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu – radcę prawnego, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucając naruszenie:

- art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo, iż organ administracji nie ocenił całości materiału dowodowego i pominął dokumenty dotyczące pracy w narażeniu zawodowym w latach [...] i od września [...] do czerwca [...]r.,

- art. 141 § 4 P.p.s.a poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań nt. zarzutu skarżącej dot. pracy w narażeniu zawodowym po [...] r.,

co miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ bez oceny dokumentów i bez rozpoznania zarzutu z nimi związanego nie można ustalić, czy wszczęcie postępowania dokonane zostało w ciągu 2 lat od ustania narażenia.

Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, powiększonego o podatek od towarów i usług.

W uzasadnieniu podano, że okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, zgodnie z pkt 15 załącznika do rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. wynosi 2 lata. Niemniej organ na podstawie dostępnego mu materiału dowodowego nie ustalił, czy wszczęcie postępowania nastąpiło w ciągu 2 lat od ustania narażenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że praca w narażeniu zawodowym trwała do [...] sierpnia [...]r., co nie jest to zgodne z prawdą. Strona postępowania korzystając z prawa z art. 10 kpa w dniu 7 listopada 2011 r. przedstawiła dokumenty: referencje z dnia [...] marca [...] r. i PIT-8Bza rok [...]. Wynika z nich, że E. G. pracowała w takim samym charakterze jak poprzednio w latach [...] i do czerwca [...]r. W odpowiedzi na przedstawione dowody organ odwoławczy wyraził arbitralny pogląd: "W ocenie tut. Inspektora wniesione pismo strony nie ma wpływu na sposób rozstrzygnięcia." W ocenie skarżącej stanowi to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, gdyż żadnego istotnego dowodu nie można pozostawić bez oceny. Dowody te były istotne, ponieważ odnosiły się do okoliczności faktycznej mającej znaczenie prawne, czyli okresu pozostawania w narażeniu. Błędem sądu I instancji jest również pominięcie kontroli zaskarżonej decyzji w tym zakresie. Sąd przywołał zarzut skarżącej i treść przedstawionych dokumentów, jednak go nie rozpoznał i nie wypowiedział się co do tego zarzutu skargi. Powyższe oznacza, zdaniem skarżącej kasacyjnie, że zostały naruszone przepisy postępowania sądowoadministracyjnego stanowiące podstawę do uchylenia wyroku sądu I instancji. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że wobec orzeczeń Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy z marca 2003r. oraz instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia środowiskowego z grudnia 2003r., które stwierdziły rozpoznanie niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z trwałą dysfonią. Natomiast podstawą odmowy stwierdzenia choroby zawodowej nie był brak choroby zawodowej, lecz upływ czasu od zakończenia pracy w narażeniu. Fakt wystąpienia choroby zawodowej jest bezsporny, co ustalił organ a także potwierdził WSA w Krakowie, wyrokiem z 30 stycznia 2006r. W ocenie skarżącej kasacyjnie istnieje jednak istotna różnica w materiale dowodowym, który posiadał organ, a który kontrolował sąd administracyjny, gdyż nie było w nim informacji o dalszej, poza [...]r. pracy w narażeniu. Wszelkie ustalenia instytucji naukowych po 2003 r. odmawiające stwierdzenia choroby zawodowej opierają się na fakcie upływu stosownego terminu, a nie braku choroby w sensie medycznym.

Wraz ze skargą kasacyjną złożono wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia, który został uwzględniony postanowieniem z 16 maja 2013r., sygn. akt III SA/Kr 193/12 (vide k. 92 akt sądowych). Pismem z dnia 21 kwietnia 2014r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie uzupełnił uzasadnienie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm., dalej jako "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a., podstawę skargi kasacyjnej może stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną oparła ją na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucając naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organ administracji nie ocenił całości materiału dowodowego i pominął dokumenty dotyczące pracy w narażeniu zawodowym w latach [...] i od września [...] do czerwca [...]r. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a, poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań na temat zarzutu skarżącej dotyczącego pracy w narażeniu zawodowym po [...] r., co miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ bez oceny dokumentów i bez rozpoznania zarzutu z nimi związanego nie można ustalić, czy wszczęcie postępowania dokonane zostało w ciągu 2 lat od ustania narażenia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że "istnieje istotna różnica w materiale dowodowym, który posiadał organ, a który kontrolował sąd administracyjny. Nie było w nim informacji o dalszej, poza [...] r. pracy w narażeniu". Wszelkie ustalenia instytucji naukowych po 2003r. odmawiające stwierdzenia choroby zawodowej opierają się na fakcie upływu stosownego terminu, a nie braku choroby w sensie medycznym. Zdaniem autora skargi kasacyjnej dlatego zasadne jest uchylenie wyroku sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu dogłębniejszej kontroli prawidłowości ustaleń organu administracji.

Należy wobec tego podkreślić, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał, dlaczego uchybienia te mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że skuteczne powołanie się na zarzut naruszenia prawa procesowego wymaga, jako warunek sine gua non konstrukcji zarzutu, wskazania, dlaczego powołane konkretne uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 544/08, oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Pod red. R Hausera i M Wierzbowskiego, Wyd. C. H. Beck 2011 r., s. 592). W niniejszej sprawie wymóg ten nie został spełniony.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie podważyła dostatecznie stanu faktycznego ustalonego przez organ i przyjętego jako prawidłowy przez Sąd I instancji. Zarzuty w tym zakresie nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

W niniejszej sprawie przedmiot zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowiła decyzja Małopolskiego Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2011r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] lipca 2011r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającej co najmniej 15 lat – wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan prawny, właściwie ocenił ustalenia faktyczne poczynione przez organ odwoławczy i na tym tle trafnie ocenił zaskarżoną decyzję według kryterium legalności. Przy czym w okolicznościach przedmiotowej sprawy podkreślenia wymaga, że postępowanie administracyjne zakończone powyższą decyzją ostateczną trwało od grudnia 2002r., zatem ponad 9 lat.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 z późn.zm.), zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem, w myśl ww. przepisu, o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgodnie z art. 2352 Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób. Przepis ten określa trzecią przesłankę stwierdzenia choroby zawodowej, tj. udokumentowanie objawów chorobowych w oznaczonym okresie. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała wyżej powołane rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 i § 2 rozporządzenie określa także okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Dla przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, wymienionych pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do wskazywanego rozporządzenia, okres ten ustalono na 2 lata. Zatem, ustawodawca uzależnił możliwość stwierdzenia choroby zawodowej, w przypadku ustania narażenia zawodowego, od wystąpienia zobiektywizowanych objawów choroby w zamkniętym, wyznaczonym okresie czasu, i udokumentowania tego faktu (zob. wyrok WSA z 9 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 300/10; Lex nr 621622). Tym samym, przy uwzględnieniu powyższej normy nie można uwzględnić dokumentacji, która potwierdza wystąpienie jednostki chorobowej po okresie wskazanym przez ustawodawcę od ustania narażenia zawodowego. Samo wystąpienie objawów chorobowych nie upoważnia do stwierdzenia choroby zawodowej lecz wymagane jest "udokumentowane" wystąpienie tych objawów. "Udokumentowanie" może oznaczać zaświadczenie lekarskie lekarza prowadzącego byłego pracownika, kartę informacyjną leczenia szpitalnego lub inny dokument o tym charakterze, który pozwalałby na bezsporne ustalenie wystąpienia objawów choroby (zob. wyrok WSA z 6 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 835/09, Lex nr 577708).

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Zgodnie z ust. 3 ocenę narażenia zawodowego przeprowadza:

1) w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie;

2) w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3;

3) w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny (ust. 3).

Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4).

Ponadto, w § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia wskazano, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z dnia 23 lipca 2003 r., I SA 108/03, LEX nr 160259, z dnia 24 maja 2001 r., SA 1801/00, LEX nr 77663, z dnia 2 czerwca 1998 r., I SA 225/98, LEX nr 45827).

Odnosząc wyżej wskazane przepisy prawa materialnego do stanu faktycznego sprawy wskazać należy, że prawidłowo ustalono jako bezsporne, że Skarżąca wykonywała zawód nauczyciela w przedszkolach od [...] września [...] r. do [...] sierpnia [...] r., kiedy przeszła na emeryturę. Ze wszystkich znajdujących się w aktach sprawy kart oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika wyłącznie taki okres narażenia zawodowego, a skarżąca w wywiadzie podawała jednoznacznie, że zakończyła pracę zawodową [...] sierpnia [...]r. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej (grudzień [...]r.), dotyczyło jednoznacznie byłego pracownika, a nie osoby pracującej nadal w narażeniu zawodowym, o którym mowa w cytowanych wyżej przepisach. Jako ostatniego pracodawcę skarżąca podawała Przedszkole nr [...] w K. Prawidłowość tego ustalenia nie była kwestionowana, w pismach strony składanych w toku postępowania. Przykładowo w piśmie z kwietnia 2003r. stanowiącym wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego po wydaniu orzeczenia lekarskiego przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy nr [...] skarżąca opisała rodzaj i chronometraż pracy w narażeniu zawodowym związanym z nadmiernym wysiłkiem głosowym jako nauczyciel przedszkolny (grup dzieci 30-35 osobowych, przy ustawowym pensum 4,5 g dziennie, gdzie nagminnie pracowała w godzinach ponadwymiarowych 8,9 godz. dziennie). Wskazała również, że korzystając z uprawnień przysługujących na podstawie ustawy Karta Nauczyciela odeszła na wcześniejszą emeryturę i mimo zakończenia pracy zawodowej nie ustały dolegliwości związane z narządem głosu.

Zatem dwuletni okres, w którym mogły wystąpić udokumentowane objawy chorobowe w tym przypadku, zamykał się datą [...] sierpnia [...]r. Przeprowadzone postępowanie w tym zakresie wykazało, że Skarżąca zgłosiła się do diagnostyki narządu głosu we wrześniu [...]r. Nadto, brak dokumentacji lekarskiej charakteryzującej stan chorobowy tego narządu związany ze szczególnym narażeniem (opisywanym przez stronę w pismach procesowych) związanym z charakterem i intensywnością wykonywanej przez skarżącą pracy w okresie potencjalnego narażenia w latach około 30-letniej pracy zawodowej w charakterze nauczyciela przedszkola. Konsekwentnie, we wszystkich orzeczeniach, tak Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy we Krakowie, jak i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, wydanych w toku postępowania zainicjowanego skierowaniem na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej wystawionego w dniu [...] grudnia 2002r., wskazywano na upływ okresu, o jakim mowa w art. 2352 Kodeksu pracy oraz pod poz. 15 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (z 2002 r. i z 2009 r.), tj. dwóch lat.

W sytuacji, gdy udokumentowane objawy chorobowe nie ujawniły się u Skarżącej przed datą [...] sierpnia [...]r., a więc w okresie dwóch lat od zakończenia pracy w charakterze nauczyciela przedszkola, to organy uprawnione w sprawach stwierdzenia choroby zawodowej nie mogły stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że przyczyną przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat u Skarżącej było narażenie na nadmierny wysiłek głosowy związany z wykonywaną pracą.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy, w szczególności o powołane wyżej dane zawarte w orzeczeniach lekarskich, oraz kartach oceny narażenia zawodowego które są zasadniczo zbieżne, prawidłowo orzekły o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u Skarżącej – niedowładu mięśni przywodzących napinających fałdy głosowe (poz. 15 wykazu). Przyjęto bowiem, że wobec niespornych okoliczności w przypadku Skarżącej, zmiany chorobowe związane z przewlekłą chorobą w obrębie krtani, ujawniono w okresie powyżej 2 lat po ustaniu wykonywania pracy na stanowisku nauczyciela przedszkola, czyli pracy w warunkach nadmiernego wysiłku głosowego. Powyższe ustalenia faktyczne, podzielone przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, nakazywały uznać temu Sądowi, że zakwestionowane decyzje pozostają prawidłowe, albowiem w niczym nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę orzekania w sprawie, jak i przepisów procedury administracyjnej. Przede wszystkim są zgodne z rozpoznaniem dokonanym przez uprawnione jednostki diagnostyczne, że nie występuje u Skarżącej choroba zawodowa wymieniona pod poz. 15 załącznika do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Wobec treści zarzutów kasacyjnych stwierdzić przyjdzie, iż z analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że już w [...]r. skarżąca przedłożyła organowi inspekcji sanitarnej dokument w postaci referencji I. L. z dnia [...] marca 2003r., z którego wynika, że w okresie od września [...]r. do czerwca [...]r. opiekowała się i prowadziła zajęcia na poziomie klasy "0" i "1" z dwójką jej dzieci, na zasadzie słownej umowy prywatnej. Do braku wpływu tego dokumentu dla sprawy stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym odnosił się Powiatowy Inspektor Sanitarny w treści dwóch, uchylonych następnie w trybie odwoławczym decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z [...] lutego 2004r. nr [...] oraz z dnia [...] czerwca 2004r., zwracając uwagę, że tego typu umowa prywatna nie jest zatrudnieniem w rozumieniu przepisów prawa pracy.

Skarżąca nie przedłożyła na dalszym etapie postępowania żadnego dokumentu potwierdzającego fakt kontynuowania zatrudnienia mimo uzyskania statusu emeryta (po [...] sierpnia [...]r.), tym bardziej zatrudnienia w warunkach narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy związany ze sposobem wykonywania pracy, uwzględniając stopień obciążenia tego narządu, chronometraż czynności. Po niemal 10 letnim trwaniu postępowania, i kilkukrotnym ustalenia karty oceny narażenia zawodowego dla potrzeb oceny uciążliwości warunków pracy dla narządu głosu, badaniu i weryfikacji orzeczeń lekarskich skarżąca w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji nie kwestionowała ustalenia, że prace zawodową w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy zakończyła wraz z przejściem na emeryturę. Jednakże przed wydaniem decyzji ostatecznej, na podstawie art. 10 K.p.a. (7 listopada 2011r.) strona ponownie przedłożyła owe referencje z 2003r. oraz dokument PIT-8B za 1999r.

W okolicznościach niniejszej sprawy trafnie Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w decyzji z [...] listopada 2011r. stwierdził, że powyższe dokumenty nie mają wpływu na sposób rozstrzygnięcia. Aczkolwiek w tym zakresie decyzja nie zawiera uzasadnienia odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 K.p.a., jednakże uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Nie sposób bowiem przyjąć, że po wieloletnim prowadzeniu wieloetapowego, regulowanego przepisami szczególnymi postępowania, bez przedstawienia dowodów wykazujących ewentualny fakt, że skarżąca wbrew swym oświadczeniom, i ustaleniom wywiadu zawodowego, zakończyła pracę w narażeniu zawodowym nie [...] sierpnia [...]r. lecz później, czyli mimo uzyskania statusu emeryta nadal wykonywała pracę w warunkach nadmiernego obciążenia narządu głosu (była pracownikiem), co niezbędne było dla ustalenia zaistnienia choroby zawodowej – czyli związanej z warunkami wykonywania stałej pracy w danym narażeniu, skarżąca mogłaby to skutecznie podważyć referencjami lub dokumentem potwierdzającym wyłącznie wysokość i źródło uzyskania dochodu w [...]r. Skarżąca nie podważyła także i tej okoliczności, że zgłoszenie podejrzenie choroby zawodowej nastąpiło w stosunku do niej jako byłego pracownika, który jako ostatnie miejsce pracy i narażenia na szkodliwe warunki tej pracy wskazywał Przedszkole nr [...] (pracodawca). Skarżąca nie wskazywała wcześniej jako pracodawcy lub podmiotu, u którego sposób wykonywania pracy spełniałby warunki tak rozumianego narażenia zawodowego T. ani też Pani L. Na marginesie należy nadto wskazać, iż z dokumentów tych, w szczególności PIT-8B nie wynika, w jakikolwiek sposób okoliczność wykonywania na rzecz wskazanego podmiotu stałej pracy w przedmiotowym narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy porównywalny chociażby z wykonywaniem na pełen etat pracy nauczyciela przedszkola. Sama okoliczność, że skarżącą, jak podano w skardze i skardze kasacyjnej "na przestrzeni [...]r." łączyła nieokreślona w jakikolwiek sposób co do czasu, rodzaju treści umowa, na mocy której uzyskiwała opodatkowany dochód, pozostaje obojętna dla przedmiotowej sprawy stwierdzenia podstaw choroby zawodowej. Podobnie fakt sporadycznej opieki i nauki dwojga dzieci (w zależności od ustaleń), wbrew wywodom skargi kasacyjnej, nie mógłby wpłynąć na podważenia prawidłowo ustalonego stanu fatycznego co do daty zakończenia przez E. G. pracy w narażeniu zawodowym skutkującym przewlekłą chorobą narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym.

Sąd I instancji trafnie zatem uznał, że organ administracji w okolicznościach niniejszej sprawy, prawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy, bowiem w odniesieniu do Skarżącej nie została bowiem spełniona jedna z trzech przesłanek, które muszą zaistnieć łącznie, by stwierdzić chorobę zawodową, tzn. brak udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób, tj. dwóch lat. Podsumowując, trafnie Sąd I instancji stwierdził, że wobec braku udokumentowania objawów choroby zawodowej - niezależnie od wyników badań przeprowadzonych w trakcie postępowania administracyjnego oraz narażenia zawodowego trwającego do [...] sierpnia [...]r. - stwierdzona choroba nie może być uznana za chorobę zawodową w rozumieniu art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy. Nie wszystkie bowiem przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej zostały spełnione

Z tych powodów zasadnie w trybie art. 151 P.p.s.a. oddalono skargę strony przed Sądem I instancji. Trafność tego rozstrzygnięcia w pełni podzielana jest przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw okazał się zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji powyższego przepisu w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazać należy, że z przepisu tego wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd administracyjny ma zatem nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska oraz powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy rozumieć w ten sposób, że uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (por. np. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2006 r., I FSK 372/05; T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 302).

Podkreślenia jednakże wymaga, że uzasadnienie wyroku sądu sporządzone z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy tylko w przypadku, jeżeli zawarta w nim ocena prawna (art. 153 P.p.s.a.) miałaby pierwszoplanowe znaczenie dla wadliwego końcowego załatwienia sprawy. Zatem błędne uzasadnienie orzeczenia stanowi podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., jeżeli prowadzi do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy. Uogólniając można stwierdzić, że do sytuacji w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenie. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2012r. sygn. akt II OSK 2418/11).

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pomimo lakoniczności i kwestionowanego w skardze kasacyjnej uchybienia w zakresie braku odniesienia się do jednego z zarzutów skargi, zawiera wszystkie obligatoryjne elementy treści wymienione w art. 141 § 4 P.p.s.a., a zawarty w nim prawidłowy wywód prawny pozwala na jednoznaczną ocenę w toku kontroli instancyjnej, jakie znaczenie norm prawnych przyjął Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia w okolicznościach tej sprawy i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Analiza treści tego uzasadnienia, w kontekście całokształtu ustalonego przez organy i zaakceptowanego przez Sąd stanu faktycznego, w odniesieniu do wyrażonych jednoznacznie motywów rozstrzygnięcia nie pozwala stwierdzić, iżby pominięcie w uzasadnieniu skarżonego wyroku rozważań na temat zarzutu skarżącej dotyczącego pracy w narażeniu zawodowym po 1998r., stanowiło uchybienie mogące mieć istotny wpływ nie wynik niniejszej sprawy dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej, w szczególności ustalenia zakończenia wykonywania przez skarżącą pracy w narażeniu zawodowym i w konsekwencji wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż skarga kasacyjna złożona w tej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów, stąd też Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Zatem pełnomocnik strony skarżącej ze stosownym oświadczeniem winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.