Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 723/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Małgorzata Brachel- Ziaja Sędziowie WSA: Renata Czeluśniak WSA: Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2007 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w na rzecz skarżącego A.Z. kwotę 291,92 zł ( słownie: dwieście dziewięćdziesiąt jeden złotych dziewięćdziesiąt dwa grosze złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Wójta Gminy Z. z dnia..........2005r. znak .............na podstawie art. 36 ust 4, art. 37 ust 1 -2 i 6 ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz.717), oraz uchwały Rady Gminy Nr .........z dnia........2000r. o zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy ............ w części dotyczącej sołectw ....................- orzeczono o ustaleniu jednorazowej opłaty w wysokości 7280,OOzł. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla A.Z. , zbywcy nieruchomości położonej w ........oznaczonej jako działka nr ................objętej Kw Nr .......oraz udziału wynoszącego 1/15 część nieruchomości stanowiącej działkę nr.........., objętej Kw Nr.........., płatnej jednorazowo na konto Gminy Z. , w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, z zastrzeżeniem naliczenia odsetek ustawowych w przypadku opóźnienia lub zwłoki w zapłacie.

Na skutek odwołania A.Z. , decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia.............2005r. Koi. Odw. ...........na podstawie art. 36 ust 4, art. 37 ust 1 -2 i 6 ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 138 §2 k.p.a. - uchylono powyższą decyzję oraz przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z uwagi na naruszenie art. 10 k.p.a., polegające na uwzględnieniu przy wydaniu rozstrzygnięcia operatu szacunkowego mgr G.S. z dnia..........12.2004r. sporządzonego przed wszczęciem postępowania administracyjnego , co miało miejsce dnia .......01.2005r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją Wójta Gminy Z. z dnia.......2006r. znak .............na podstawie art. 36 ust 4, art. 37 ust 1, 3, 4 i 6 ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz.717 ze zm.), art. 21 § 1 pkt 2, art.47 § 1 i art. 56 § 1 w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60 ze zm.) oraz uchwały Rady Gminy Nr ...........z dnia ........2000r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Z. w części dotyczącej sołectw ..................( Dz.............) -orzeczono o ustaleniu jednorazowej opłaty w wysokości 7298,00zł. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla A.S. , zbywcy nieruchomości położonej w B. gm. Z. , oznaczonej jako działka nr ...... o pow. 0,1002 ha, objętej Kw ........oraz udziału wynoszącego 1/15 część nieruchomości stanowiącej działkę nr .........o pow. 0,1306 ha, objętej Kw Nr ........ płatnej jednorazowo na konto Gminy Z. , w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. W osnowie decyzji orzeczono ponadto, że w wypadku opóźnienia w płatności zostaną naliczone odsetki za zwłokę w wysokości 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, które zgodnie z obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 31.03.2005r. w sprawie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (MP Nr 21, póz. 330) wynoszą obecnie 12 % w stosunku rocznym .

Uzasadniając powyższe podano, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone według przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, zastosowanie której wynika z art. 2 § 1 pkt 1 tej ustawy, zaś uwzględnia iż opłata, o której mowa w art. 36 ust 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma charakter publicznoprawny, jest ustalona

1

przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta - czyli organ podatkowy, stanowi dochód budżetu gminy będącej jednostką samorządu terytorialnego.

W dalszych wywodach powołano treść art. 36 ust. 4, 7 i 11 , art. 37 ust. 1 , art. 36 ust. 1 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustalono, że nieruchomość położona we wsi B. , obecnie oznaczona w ewidencji gruntów jako działki nr......., w miejscowym planie zagospodarowania gminy Z. zatwierdzonym uchwałą ..............z dnia.............1992r. ujęta była poza wyznaczonymi terenami budowlanymi - i miała użytkowanie rolnicze (symbol planu R). Działki nr ..........położone w B. powstały z podziału działki nr ..........(utworzonej z działek nr...........). Podział ten został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy Z. z dnia ......2003r. znak ...........Zgodnie z uchwałą Rady Gminy Nr .........z dnia..............2000r. w sprawie zmiany w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy Z. , nastąpiła zmiana przeznaczenia opisanej nieruchomości. Działki nr ...........ujęte zostały w wyznaczonych terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (symbol planu Ml), z podstawowym przeznaczeniem pod lokalizację budynków jednorodzinnych oraz dopuszczeniem lokalizacji budynków mieszkaniowo-usługowych, usługowych i budynków gospodarczych.

W dniu............2005r. A.Z. , doręczono postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przeprowadzając postępowanie dowodowe uwzględniono akt notarialny z dnia..........2004r. Nr Rep. ........oraz opinię rzeczoznawcy majątkowego pani M.S. z dnia............2005r. Na podstawie tych dowodów ustalono, że w dniu............2004r. A.S. , sprzedał nieruchomość położoną w B. , oznaczoną jako działka nr ...........oraz udział wynoszący 1/15 część w działce nr .........jak również, że zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego spowodowała wzrost wartości powyższej nieruchomości. Zgodnie z opinią rzeczoznawcy, różnica między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu po zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a jej wartością określoną przy uwzględnianiu przeznaczenia przed zmianą tego planu stanowi kwotę 36490,00zł. Szacując powyższą kwotę rzeczoznawca nie brał pod uwagę żadnych nakładów właściciela (użytkownika), gdyż wzrost wartości nieruchomości został wygenerowany wyłącznie przez zmianę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Na podstawie art. 200 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa stronie wyznaczono siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Pismem z dnia..........2005 roku A.Z. wniósł o umorzenie niniejszego postępowania, wskazując na upływ pięcioletniego terminu przewidzianego w art. 37 ust. 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nadto zażądał uwzględnienia wpływu na wzrost wartości działek podziału geodezyjnego oraz poniesionych nakładów związanych z podziałem. Uznając powyższe za bezzasadne wskazano, że zgodnie z ustalonym poglądem orzecznictwa, opłata o której mowa w art. 36 ust. 4 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czyli tzw. renta planistyczna może być naliczana, o ile zbycie nastąpiło przed upływem pięciu lat od wejścia w życie stosownej uchwały. Z literalnego brzmienia przepisów ustawy wynika, że roszczenia o zapłatę renty planistycznej mogą być zgłaszane w terminie 5 lat od wejścia w życie uchwały o zmianie planu. Roszczenie w tym zakresie zostało zgłoszone postanowieniem z dnia...........2005r, doręczonym w dniu 21.09.2005r., a zatem przed upływem pięcioletniego terminu. Zgodnie z poglądem doktryny, działaniem skierowanym na dochodzenie opłaty będzie wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie jej wymierzenia. Takie właśnie działanie stanowi odpowiednik zgłoszenia roszczenia, o jakim mowa w ustawie. Dla zachowania 5-letniego terminu wystarczy zatem wszczęcie postępowania przed jego upływem, nie jest zaś konieczne wydanie decyzji w tym okresie (tak Z. Niewiadomski, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,

2

Komentarz, W-wa 2004, teza 3 do art. 37, str.292 ). Zgłoszenie roszczenia gminy o uiszczenie opłaty o której mowa w art. 36 ust. 4 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym sprowadza się do wszczęcia stosownego postępowania, a nie na wydaniu decyzji. Decyzja bowiem jest czymś więcej, niż tylko zgłoszeniem roszczenia - jest tytułem do jego zaspokojenia. W związku z powyższym ustawowy termin dochodzenia zapłaty został dotrzymany, nie ma wiec przesłanek do umorzenia postępowania.

W związku z żądaniem strony o uwzględnienie wpływu podziału geodezyjnego i kosztów z nim związanych na wzrost wartości działek wyjaśniono, że zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym w niniejszej sprawie obliczony wzrost wartości nieruchomości został wygenerowany tylko przez zmianę planu zagospodarowania przestrzennego. Strona nie skorzystała z prawa do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w szczególności z operatem szacunkowym. Ponadto strona nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających poniesione nakłady na nieruchomość. Argumenty dotyczące wpływu podziału na wartość nieruchomości na gruncie przepisów o sporządzaniu operatów szacunkowych są bezzasadne. Przy sporządzeniu operatu za podstawę przyjmuje się bowiem stan praw i rzeczy panujących na działce w chwili zmiany planu miejscowego, a zatem w niniejszym przypadku sprzed dokonania wzmiankowanego przez stronę podziału geodezyjnego. Wobec tego wzrost cen za jednostkę powierzchni rzekomo wywołany podziałem nieruchomości na mniejsze części jest zdarzeniem późniejszym w stosunku do wzrostu wywołanego zmianą planu miejscowego i jako taki nie może mieć wpływu na ustalenie przedmiotowej opłaty.

W toku postępowania strona została prawidłowo powiadomiona o wizji w terenie z udziałem rzeczoznawcy majątkowego w dniu .........2005r. (zawiadomienie z dnia 20.10.2005r.) oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy (zawiadomienie z dnia 7.12.2005r. ). Nadto w całym toku postępowania istniała możliwość wglądu do akt, o czym została ona pouczana. Spełniono zatem wynikający z przepisów ustawy wymóg zapewnienia stronie możliwości czynnego udziału w postępowaniu w każdym jego stadium.

Na podstawie zgromadzonych dowodów i stosownie do § 28 uchwały Rady Gminy Z. Nr ...........z dnia .........2000r., w której procentowa stawka opłaty od wzrostu wartości nieruchomości została ustalona na poziomie 20%, należało ustalić opłatę w wysokości 7298,OOzł.

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie w terminie złożył A.Z. , domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania.

Skarżący zarzucał : naruszenie art. 37 ust. 6 w związku z ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskutek niewłaściwej ich interpretacji; naruszenie art. 36 ust. 4 tej ustawy poprzez jego niezastosowanie i ustalenie wzrostu wartości nieruchomości także wskutek innych okoliczności, niż zmiana planu zagospodarowania przestrzennego ( w szczególności wzrost rynkowych cen działek wskutek koniunktury ), a tym samym nieprawidłowe wyliczenie opłaty; niewłaściwe zastosowanie w postępowaniu dotyczącym wymierzenia opłaty przepisów ustawy ordynacja podatkowa; naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 79 § 1 i §2k.p.a.

Uzasadniając powyższe w obszernych wywodach A.Z. kwestionował zasadność przyjęcia, że zgłoszenie roszczenia przez Gminę nastąpiło w chwili doręczenia skarżącemu postanowienia z dania............2005r, podnosząc iż za taką datę można uznać dopiero doręczenie lub uprawomocnienia się decyzji ustalającej opłatę. Zwracał uwagę na błędne określenie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania jego przedmiotu, które spowodowało przyjęcie przez biegłego nieprawidłowego przedmiotu wyceny. W tym zakresie zamiast wzrostu wartości udziałów w działce nr ....... i wzrostu wartości części działki nr ...... odpowiadających sprzedanej przez skarżącego działce, biegły badał wzrost wartości sprzedanej działki, która jeszcze nie istniała. Wskazując, że ustalenie opłaty nastąpiło z

3

naruszeniem art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który wymaga istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy uchwaleniem - zmianą planu miejscowego uznawał za uchybienie zaniechanie ustalenia jaka część wzrostu wartości nieruchomości jest wynikiem zmiany planu miejscowego, a jaka część wzrostu wartości wynika z innych przyczyn, jak również polemizował z zasadnością stwierdzenia, że wzrost wartości nieruchomości został wygenerowany tylko przez zmianę planu zagospodarowania przestrzennego. Kwestionował ponadto jako nieprawidłowe ustalanie wartości idealnego udziału w nieruchomości (1/15 działki...........) w oparciu o odpowiadającą temu udziałowi cześć powierzchni całej działki i ustaloną wartość 1 m2 działki, podając iż udziały idealne w nieruchomości (niewydzielone geodezyjnie) ze względu na ograniczoną użyteczność gospodarczą mają wartość niższą, niż odpowiednia część wartości całej nieruchomości. Wskazywał też : na bezpodstawne stosowanie w toku postępowania ustawy - Ordynacja podatkowa; na naruszenie art. 9 k.p.a. przez nieprawidłowe poinformowanie skarżącego o przedmiocie postępowania; na uchybienie wymogom z art. 7 i art. 77 § k.p.a. związane z zaniechaniem wezwania skarżącego o podanie wysokości nakładów poniesionych na nieruchomości, pomimo zgłoszenia ich dokonania; na naruszenie art. 79 § 1 i 2 k.p.a. z uwagi na nie zawiadomienie go o terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy, co uniemożliwiło skarżącemu udział w przeprowadzeniu tego dowodu.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia ...........2006r. znak.........., na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1, ust. 3 , ust. 4, ust. 11 ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchylono zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w części jej podstawy prawnej dotyczącej art. 21 § 1 pkt 2, art. 47 § 1 i art. 56 § 1 w zw. z art. 2 pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. -Ordynacja podatkowa ( Dz. U z 2005 r nr 8 poz.60 ze zm.), orzekając w to miejsce, że jej podstawę prawną stanowi art. 104 § 1 k.p.a., a w pozostałej części utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję .

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, nawiązując do treści zaskarżonej decyzji i zarzutów odwołania , oraz po zapoznaniu się z całością akt w sprawie stwierdzono, co następuje.

W kwestionowanej decyzji niewłaściwie zastosowano przepisy Ordynacji podatkowej, która to ustawa zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych nie znajduje zastosowania w tego rodzaju sprawach ( wyrok NSA Warszawa OSK 520/04 OSP 2005/7-8/91 ). Co prawda przedmiotowa opłata na rzecz gminy (renta planistyczna ) ma cechy podatku w świetle art. 6 ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa, tzn. jest świadczeniem publicznoprawnym, nieodpłatnym, przymusowym i bezzwrotnym na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, ale wbrew wymaganiom przywołanej normy prawnej - nie wynikającym z ustawy podatkowej, której nie stanowi ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustalenie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości ma oparcie w przepisach art. 36 i 37 tej ostatniej ustawy, jak również ustawy o gospodarce nieruchomościami - w zakresie ustalenia wartości nieruchomości oraz skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, a także w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości, wysokość tej opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości, zaś jest ona dochodem własnym gminy. Zgodnie z art. 84 powyższej ustawy, jeżeli obowiązujące przepisy powołują się na przepisy ustawy uchylonej przepisem art. 88 ust. 1, albo odsyłają ogólnie do przepisów tej ustawy ( tj. ustawy z dnia 7.07.1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym ), stosuje się w tym zakresie właściwe przepisy obowiązującej ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu

4

przestrzennym. Oznacza to, że w przypadku, gdy uchwała rady gminy odwołuje się do przepisów dotyczących renty planistycznej zawartych w ustawie z dnia 7.07.1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym, stosuje się art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który wprowadza tę instytucję w takim samym kształcie, jak w przepisach dotychczasowych. Ustalenie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - tzw. renty planistycznej, wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek , a to wzrostu wartości nieruchomości w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zbycia tej nieruchomości przez właściciela bądź użytkownika wieczystego. W świetle nieobowiązującego już planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z. (Uchwała Rady Gminy Z. nr ........z dnia.......1002r.) działki nr .......w B. położone były na terenach użytków rolnych (R), poza terenami budowlanymi. Z akt sprawy wynika, że miejscowy ogólny plan zagospodarowania przestrzennego Gminy Z. został zmieniony Uchwałą Rady Gminy Z. nr .........z dnia...........2000r, publikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa ........Nr ...., póz. ...... z ...........2000r. Uchwała weszła w życie w dniu.........2000r. Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy wypisem z planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z. , dotyczącego sołectw ..............., działki nr ..........w B. położone są w terenach zabudowy jednorodzinnej Ml, z podstawowym przeznaczeniem pod lokalizację budynków jednorodzinnych oraz dopuszczeniem lokalizacji budynków mieszkalno - usługowych, usługowych i budynków gospodarczych. Zapis ustaleń dla tego obszaru zawarty został w § 12 tekstu planu. Mając na uwadze tak dokonaną zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, należy wskazać, że niewątpliwie wartość nieruchomości uległa wzrostowi. Można uznać za fakt powszechnie znany, iż ceny za 1 m2 nieruchomości położonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, w jednostce obejmującej budownictwo jednorodzinne są większe niż cena 1 m2 nieruchomości położonej w jednostce strukturalnej z przeznaczeniem pod tereny użytków rolnych. Dokumenty znajdujące się aktach sprawy wskazują na to, że A.Z. sprzedał osobom fizycznym w dniu........2004r. aktem notarialnym Repertorium A Nr .......niezabudowaną nieruchomość składającą się z działki nr ........oraz udział wynoszący 1/15 części niezabudowanej nieruchomości utworzonej z działki nr ..........Cała nieruchomość w dacie sprzedaży zlokalizowana była w obszarze Ml , natomiast przed zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego aktualnie obowiązującego zlokalizowana była poza terenami budowlanymi - terenach rolniczych, oznakowanych symbolem R.

Kontrolując, czy sposób ustalenia wzrostu wartości nieruchomości nastąpił zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podano, że w przedmiotowej sprawie operat szacunkowy z..........2005r. został sporządzony na zlecenie Urzędu Gminy Z. przez dr inż. M.S. Stosownie do art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości ustala się na dzień jej sprzedaży. W niniejszej sprawie tą datą jest dzień 23.02.2004r. i została ona przyjęta do określenia poziomu cen operatu szacunkowego . Zgodnie z ust. 11 tegoż artykułu zasady określania wartości nieruchomości oraz osoby uprawnione do określania tej wartości określają przepisy ustawy z dnia 21.08.1998r.o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 46, póz. 543 ), zaś wycena ta musi spełniać wymogi prawem określone w art. 67 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3 pkt 5 oraz art. 134 ust. 2. Z powołanych przepisów wynika, że wycena winna uwzględniać aktualne ceny rynkowe, funkcję nieruchomości wyznaczoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a także stan zagospodarowania działki. Szczegółowe zasady wyceny nieruchomości określają natomiast obowiązujące w dacie sporządzania operatu szacunkowego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.09.2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego ( Dz. U. Nr 141, póz. 1492 ). Oszacowana wartość uwzględnia więc aktualne trendy wzrostowe cen nieruchomości. Organ administracyjny ustalając przedmiotową opłatę ocenia stan faktyczny i prawny sprawy

5

na dzień orzekania. Przyjęto więc oznaczenie i powierzchnię działek wchodzących w skład sprzedanej w 2003r. nieruchomości. Zgodnie z rozstrzygnięciem decyzji podziałowej Wójta Gminy Z. z dnia .........2003r. .........działkę nr ...... podzielono na działki nr ......- nr....... Wedle tej numeracji rzeczoznawca oszacowywał działki wchodzące w skład zbytej nieruchomości, dla której wyliczono opłatę planistyczną, co jest prawidłowe.

Uznając w świetle powyższego iż zaistniały określone prawem przesłanki ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, odnosząc się do zarzutu dotyczącego ustalenia wartości całej działki drogowej ( tj. działki oznaczonej nr.......) i dokonania w sposób błędny ustalenia opłaty tak, jak od sprzedaży całej tej nieruchomości wyjaśniono, że z treści znajdującego się w aktach sprawy, wymienionego wyżej operatu szacunkowego wynika iż ustalony wzrost wartości rynkowej dotyczy udziału w działce......., a nie całej nieruchomości. Wycena sprzedanej nieruchomości została przeprowadzona zgodnie z wymienionymi przepisami prawa, a także w terminie umożliwiającym zapoznanie się z nią przez stronę. Wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 21.09.2005r., tj. w dacie doręczenia stronie postanowienia organu pierwszej instancji o wszczęciu postępowania z dnia ........09.2005r, przy czym podziela się pogląd organu pierwszej instancji, że działaniem skierowanym na dochodzenie opłaty jest wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie jej wymierzenia. Powyższe jest zgodne ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku NSA z 3.09.2004r. OSK 520/04 ( publ. 2005/nr poz.91), w myśl którego - "wnoszenie roszczeń, wówczas gdy te są wymagalne w trybie publicznoprawnym oznacza nic innego jak wszczęcie postępowania administracyjnego". Przepisy art. 37 ust. 3 i 4 cyt. ustawy stanowią, że roszczenia, o których mowa w art. 36 ust. 3, można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące; przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do opłat, o których mowa w art. 36 ust. 4. Roszczenia wynikające z art. 36 ust.3 są roszczeniami cywilnoprawnymi i rozstrzygane są w trybie przepisów cywilnych przez sądy powszechne ( art. 37 ust.1 ustawy), zaś w stosunku do jednorazowych opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, czyli roszczeń gminy przeciwko zbywcy nieruchomości pozostawiono drogę administracyjnoprawną. Zgodnie z dyspozycją art. 37 ust.4 przepis art. 37 ust. 3 ustawy stosuje się odpowiednio co oznacza, że roszczenia gminy i tryb postępowania mają zostać poddanie reżimowi postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne z urzędu wszczyna się poprzez pierwszą czynność wobec strony . Zgodnie z art. 61 §1 k.p.a. jest nią powiadomienie wszystkich osób będących stronami w sprawie. Dopiero w dalszej części postępowania organ administracyjny przeprowadza postępowanie dowodowe zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami oraz ogólnymi zasadami postępowania. Zgłoszenie roszczenia w postępowaniu administracyjnym nie jest równoznaczne ze zgłoszeniem roszczenia cywilnoprawnego, gdyż w postępowaniu administracyjnym organ administracji ma obowiązek je zgłosić, przeprowadzić określone prawem dowody i wydać decyzję. Zgłoszenie roszczenia przez Gminę w niniejszej sprawie nastąpiło w ustawowym terminie, przed upływem 5 lat od wejścia w życie stosownej uchwały, w sposób prawem przewidziany.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia........2006r. znak ......A.Z. domagał się uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenia postępowania, a także zasądzenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarżący zarzucał : utrzymanie w mocy decyzji mimo, że została ona wydana w postępowaniu prowadzonym na podstawie niewłaściwych przepisów - Ordynacji podatkowej, co spowodowało niemożliwość dokonania kontroli zgodności z prawem postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji; lakoniczność uzasadnienia decyzji, czym naruszono art. 108 k.p.a. oraz uniemożliwiono kontrolę instancyjną wydanej decyzji;

6

nierozpoznanie istoty sprawy poprzez powielenie przez skład orzekający organu odwoławczego rozstrzygnięcia i jego uzasadnienia w innych spraw skarżącego, prowadzonych w innym składzie; zaniechanie zbadania skutków prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej; zaniechanie zbadania prawidłowości postępowania w aspekcie podniesionych przeze skarżącego zarzutów naruszenia art. 7 i 77 k.p.a.; zaniechanie zbadania prawidłowości wyceny wzrostu wartości nieruchomości wynikającej ze zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, co było konieczne wobec treści art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; naruszenie art. 37 ust. 4 w związku z ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskutek niewłaściwej interpretacji.

Uzasadniając powyższe zarzuty w obszernych wywodach skarżący wskazywał też na okoliczności podnoszone w odwołaniu, ponawiając i rozwijając rozważania tam zawarte, dotyczące wykładni oraz stosowania art. 37 ust. 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, streszczając przebieg postępowania i podtrzymując w całości stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Ponadto, uznając za bezzasadny zarzut zaniechania merytorycznego rozpoznania sprawy oraz wydania rozstrzygnięcia analogicznego do innych podejmowanych w sprawach A.S. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało , że nie jest możliwe wydanie różnych orzeczeń w sprawach, w których przedmiotem jest jednorazowa opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego naliczona jednej i tej samej stronie. Zarzut dotyczący utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji pomimo prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. pozostawiło do oceny Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,póz. 1270 z późn. zm.-oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze treść tych orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania, skargę w niniejszej sprawie należy uznać za zasadną, uznając za skuteczne niektóre podnoszone w niej zarzuty.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu i miało za przedmiot pobranie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustalenia zawarte w kontrolowanych aktach administracyjnych oraz odpowiedzi na skargę , jak również stanowisko prezentowane przez A.S. w odwołaniu i skardze

7

pozwalają na uznanie za bezsporne okoliczności materialnoprawnych uwzględnionych przez organy obu instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w podstawie faktycznej rozstrzygnięcia, poza odnoszącymi się do określenie wysokości opłaty. Te bezsporne ustalenia dokonane na podstawie zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, jako nie budzące zastrzeżeń także ze strony Sądu pozostają poza szerszymi rozważaniami, co nie dotyczy jedynie kwestii oznaczenia księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr jako działka nr ..........o pow. 0,1002 ha. W decyzji organu pierwszej instancji z dnia.......2005r. znak .........figuruje bowiem Kw Nr ......... zaś w kolejnej podano Kw Nr........, nie wyjaśniając przyczyn tych rozbieżności, których nie da się też jednoznacznie ustalić na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wobec brak wypisów z ksiąg wieczystych .

Spór w niniejszej sprawie koncentruje się przede wszystkim na wykładni i stosowaniu prawa materialnego oraz przepisów proceduralnych, przy czym w kwestii orzekania na podstawie przepisów ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60 ze zm.) brak również jednolitości stanowisk organu pierwszej i drugiej instancji.

Materialnoprawną postawą pobierania tzw. renty planistycznej jest w stanie faktycznym niniejszej sprawy art. 35 ust. 4 ustawy z dnia z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz.717 ze zm. - oznaczana dalej jako upzp ), który stanowi , że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości; opłata ta jest dochodem własnym gminy; wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. W art. 35 ust. 1 - 3 upzp uregulowano sytuację przeciwną do wyżej wskazanej, określając dla właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości określone roszczenia na wypadek wystąpienia negatywnych skutków jakie może spowodować uchwalenie lub zmiana planu miejscowego dla korzystania z nieruchomości lub jej wartości. Wśród tych przepisów art. 35 ust. 3 upzp stanowi , że jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, wartość nieruchomości uległa obniżeniu, a właściciel albo użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość i nie skorzystał z praw, o których mowa w ust. 1 i 2, może żądać od gminy odszkodowania równego obniżeniu wartości nieruchomości. Dla roszczeń przewidzianych w art. 35 ust. 3 i 4 upzp ustawa wprowadza rozwiązania wspólne, a to : w art. 35 ust. 5-6 upzp, który normuje prawne konsekwencje stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub jego części; w art. 37 ust. 1 upzp określającym zasadę ustalania wysokości odszkodowania oraz opłaty na dzień sprzedaży nieruchomości i jako różnicy między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem; w art. 37 ust. 11 upzp, stanowiącym iż w odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych stosuje się przepisy o gospodarce nieruchomościami. W zakresie realizacji analizowanych roszczeń ustawa wprowadza jednak także zasadnicze odmienności, l tak, stanowiąc w art. 37 ust. 3 , że roszczenia, o których mowa w art. 36 ust. 3 upzp, można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące, nie powiela w art. 37 ust. 4 upzp tak określonej normy prawnej, lecz nakazuje jej odpowiednie stosowanie do opłat, o których mowa w art. 36 ust. 4, zaś taka konstrukcja jest związana z odmiennym trybem ustalania i realizacji przedmiotowych praw. Z art. 36 ust. 2 i art. 37 ust. 10 upzp wynika bowiem, że roszczenia właściciela lub użytkownika wieczystego z art. 36 ust. 1 i 3 mogą być ustalone i zaspokojone na zasadach dobrowolności przez zawarcie umowy, nie mają oni obowiązku ich dochodzenia,

8

zaś w razie sporu w tych sprawach rozstrzygają sądy powszechne. Przepis art. 37 ust. 6 upzp stanowi natomiast o ustalaniu opłaty , która ma być pobrana na podstawie art. 36 ust. 4 przez wójta, burmistrza albo prezydent miasta w drodze decyzji, bezzwłocznie po otrzymaniu wypisu z aktu notarialnego, o którym mowa w ust. 5, a taka konstrukcja przepisów naprowadza, że postępowanie w tej sprawie wszczyna się z urzędu. W szczególności, zgodnie z regułą zawartą w art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Powołany przepis winien być interpretowany z przepisami praw materialnego, które wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji oraz normują inicjatywę co do powstania stosunku prawnego określonej treści. W przypadku, gdy przepis prawa nie reguluje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw administracyjnych przyjmuje się, że jeżeli przedmiotem postępowania jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenie lub cofnięcie uprawnień - wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Od regulacji z art. 37 ust. 6 upzp należy odróżnić sytuację określona w art. 37 ust. 7 upzp, który przewiduje, że właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości, której wartość wzrosła w związku z uchwaleniem lub zmianą planu miejscowego, przed jej zbyciem może żądać od wójta, burmistrza albo prezydenta miasta ustalenia, w drodze decyzji, wysokości opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 4. To postępowanie jest zatem wszczynane na zasadach skargowości, odpowiada postulatowi pewności obrotu pozwalając podmiotowi zobowiązanemu do uiszczenia opłaty w przypadku zbycia nieruchomości na ustalenie swej sytuacji finansowej jeszcze przed dokonaniem czynności prawnej. Artykuł 37 ust. 6 upzp, który stanowi, że wójt, burmistrz, prezydent miasta winien ustalić przedmiotową opłatę bezzwłocznie po otrzymaniu wypisu z aktu notarialnego, a także art. 37 ust. 8 dotyczący informacji składanych okresowo na sesji rady gminy, są przepisem dyscyplinującym gminę do dochodzenia należności budżetowych i pozostaje w związku z regulacja z art. 37 ust. 9 upzp przewidującą, że wykonanie obowiązku wynikającego z roszczeń, o których mowa w art. 36 ust. 1-3, powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, chyba że strony postanowią inaczej; w przypadku opóźnienia w wypłacie odszkodowania lub w wykupie nieruchomości właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości przysługują odsetki ustawowe .

Wyżej analizowane przepisy wskazują, że roszczenia przewidziane w art. 36 ust. 1 upzp oraz odszkodowanie , o którym mowa w ust. 3 mają charakter cywilnoprawny i zgodnie z wolą ustawodawcy winny być realizowane na przewidzianych dla tego rodzaju świadczeń zasadach. Opłata - zwana w doktrynie rentą planistyczną, ma natomiast charakter świadczenia publicznoprawnego, stanowiącego swoistą partycypację gminy w zyskach, jakie przynosi zbycie nieruchomości, której wartość wzrosła w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą .Możliwość jej żądania nie jest tożsama z pojęciem roszczenia cywilnoprawnego, zaś jej ustalenie i pobranie wymaga wydania decyzji administracyjnej.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte i było prowadzone w okresie obowiązywania powyższej regulacji, zaś w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji zawarto niekwestionowane w skardze wywody, wskazujące trafnie na wynikające z art. 84 upzp postawy jej stosowania w przypadku, gdy obowiązujące przepisy - w tym prawa miejscowego - powołują się na przepisy ustawy uchylonej przez art. 88 ust. 1 upzp ustawy z dnia 7.07.1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym, albo odsyłają ogólnie do przepisów tej ustawy .

Słusznie przyjmuje organ drugiej instancji, że wydając decyzję z dnia........2006r. znak .........Wójt Gminy Z. niewłaściwie stosował w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60 ze zm.), zamiast przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co nie jest kwestionowane w skardze. Prezentowane w tym zakresie, w zaskarżonej decyzji stanowisko odzwierciedla wykładnię przepisów przyjętą w wyroku NSA w Warszawie z dnia 3.09.2004r. ( OSK 520/04 OSP 2005/7-8/91 ), zaś podziela je również Sąd w składzie rozpoznającym sprawę. Dostrzegając , że w świetle art. 6 Ordynacji podatkowej przedmiotowa opłata posiada pewne cechy podatku (jako świadczenie publicznoprawne, przymusowe , nieodpłatne, co do zasady

9

bezzwrotne, płatne na rzecz na rzecz jednostki samorządu terytorialnego ), to jednakże wbrew wynikającym z tego przepisu wymogom obowiązek jej uiszczenia nie został przewidziany w ustawie podatkowej, ani normie , której taki charakter nadałby jednoznacznie ustawodawca. Zobowiązanie do jej zapłaty ma związek z polityką przestrzenną gminy, której bezpośrednim celem nie jest jak w przypadku świadczeń fiskalnych pomnażanie dochodów, lecz zapewnienie ich równowagi, z uwagi na obowiązki związane z realizacją roszczeń właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości wynikających uchwalenia, albo zmiany miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Taką wykładnię w systemie prawa potwierdza rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21.09.2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego ( Dz. U. Nr 207, póz.2109 z poźn. zm.), które jednoznacznie rozróżnia zasady określania wartości rynkowej nieruchomości na potrzeby zobowiązań podatkowych - § 49, od określania wartości rynkowej nieruchomości dla ustalenia odszkodowania lub opłaty, o których mowa w art. 36 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - § 50.

Trafne co do zasady jest także stanowisko organów obu instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, które przyjmuje iż dla zachowania pięcioletniego terminu do dochodzenia przez gminę opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości niezbędne, ale i wystarczające jest wszczęcie postępowania administracyjnego przed jego upływem. Odpowiednie zastosowanie pojęcia - wniesienie roszczenia, o którym orzeka z urzędu w drodze decyzji organ administracji publicznej może nastąpić bowiem tylko przy zastosowaniu przepisów proceduralnych określających tryb wydawania rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach. Tym pierwszym momentem jest właśnie wszczęcie postępowania w sprawie. Artykuł 61 § 3 k.p.a. nie reguluje daty wszczęcia postępowania z urzędu. Za datę tę uznaje się datę pierwszej czynności dokonanej wobec strony, którą może być doręczenie jej zawiadomienia o wszczęciu postępowania ( art. 61 § 4 k.p.a. ), albo datę poprzedzający ten moment, pod warunkiem, że o pierwszej czynności podjętej w sprawie strona została zawiadomiona ( por. wyrok NSA z 4.03.1981 r. SA 678/81, ONSA 1981, Nr 1, póz. 15 ).

Uwzględniając powyższe nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organy orzekające w niniejszej sprawie art. 37 ust. 4 w zw. z ust. 3 upzp z przyczyn wskazanych w skardze, natomiast nie jest prawidłowym wskazywanie przez organu obu instancji przy ponownym jej rozpatrzeniu jako daty wszczęcia postępowania administracyjnego dnia doręczenia A.Z. 21.09.2005r. wydanego przez organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 165 § 2 ustawy z dnia 29.08.2997r. - Ordynacja podatkowa postanowienia z dnia 19.09.2005r. Zważyć należy bowiem, że już uprzednio , w dniu 26.01.2005r. na podstawie art. 61§ 4 k.p.a. doręczono skarżącemu zawiadomienia z daty. 19.01.2005r. o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie. To błędne stwierdzenie organu pierwszej instancji może mieć związek z odstąpieniem od stosowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - choć i w tym wypadku nie znajduje uzasadnienia przy braku zmiany właściwości organów. Błąd ten powielił jednak także organ odwoławczy, pomimo właściwego wskazania na brak podstaw do stosowania w sprawie niniejszej przepisów Ordynacji podatkowej.

Bezzasadnym jest zarzut dotyczący uniemożliwiającej kontrolę lakoniczności tej części uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia .........2006r. znak ............która odnosi się do analizowanego zagadnienia stosowania art. 37 ust. 4 w związku z ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. - uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powinnością organu jest także odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów i wniosków składanych przez strony postępowania. Cechy dobrego

10

uzasadnienia to logiczny związek i zgodność rozstrzygnięcia z jego treścią, brak wywodów sprzecznych, lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość i prostota ujęcia oraz kompletność motywów (tak J. Zimmermann, Motywy decyzji i jej uzasadnienie, s. 132-133 ). Wbrew temu co podnosi skarżący, uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji w kwestionowanej części spełnia wymogi powyższe wymogi. Cechuje je zwięzłość , a nie lakoniczność, zawiera tak ustalenia, jak i prezentację poglądów prawnych organu odwoławczego będącą odpowiedzią na zarzut błędnego stosowania prawa materialnego , której prawidłowe udzielenie nie wymaga polemiki z każdym argumentem skarżącego skierowanym na przyjęcia odmiennej interpretacji. W kwestii szerszej analizy odsyła ono w sposób dopuszczalnych do orzecznictwa, z podaniem adekwatnego do stanu faktycznego sprawy wyroku i miejsca jego publikacji. Wyrok NSA w Warszawie z dnia 3.09.2004r. OSK 520/04 ( publ. OSP 2005/7-8/91 ) zawiera odmienną od wyrażonej przez skarżącego już w odwołaniu interpretację art. 37 ust. 4 upzp , która uwzględnia nieakceptowaną przez niego specyfikę dochodzenia roszczenia publicznoprawnego . Poglądy prezentowane w powyższym wyroku podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę . Dokona w nim oraz niniejszej sprawie wykładnia gramatyczna analizowanej regulacji ma dodatkowo na względzie względy funkcjonalne i systemowe, zaś dla spełnienia sygnalizowanego przez skarżącego postulatu pewności prawa, które winno być znane wszystkim podmiotom, wystarczającym jest rozwiązanie wprowadzone w art. 37 ust. 7 i 9 upzp, przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego przepisu dotyczące terminów załatwienia sprawy i bezczynności organów z możliwością wniesienie skargi do sądu administracyjnego, czy dalsze rozwiązania systemowe dotyczące realizacji praw stron do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej, do odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa włącznie. Różnicowanie zasad dochodzenia roszczeń jest prawem ustawodawcy, którego wprowadzenie nie oznacza naruszenia art. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Nie jest zresztą prawdą - jak zarzuca skarżący, że poddawane przez niego krytyce wykładnia prowadzi w zakresie terminu do zróżnicowania sytuacji prawnej podmiotów dochodzących swoich roszczeń, których pierwotne źródło stanowi to samo zdarzenie prawne, jakim jest uchwalenia lub zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zważyć należy iż w analizowanej regulacji nie wprowadzono prekluzji dla dochodzenia roszczenia odszkodowawczego przez właściciela lub użytkownika wieczystego, polegającej na jego wygaśnięciu po upływie terminu, co musiałoby wprost wynikać z przepisów ustawy. Treść art. 37 ust. 4 upzp, który mówi o zgłaszaniu roszczenie naprowadza, że przewidziany w nim pięcioletni termin jest terminem przedawnienia, którego bieg w myśl art. 123 pkt 1 k.c. przerywa między innymi każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Taką czynnością jest już złożenie dotkniętego brakami formalnymi pozwu ( w tym co do sprecyzowania żądania ) , pod warunek ich uzupełnienia co wynika z art. 130 § 1- 3 k.p.c. w związku z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. Powodowi przysługuje też w toku sprawy prawo zmiany (rozszerzenia, ograniczenia ) żądania.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego, które wskazują na powielenie przez organ odwoławczy uzasadnienia sporządzanego w innych sprawach prowadzonych skarżącego prowadzonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. skoro poczynione w niej ustalenie są adekwatne do zgromadzonego materiału dowodowego, pozostaje z nimi w zgodzie ocena prawna stanu faktycznego.

Za uzasadnione należy uznać zarzuty skargi, które dotyczą naruszenia przez organ drugiej instancji obowiązków wynikających z art. 7, k.p.a., 77 § 1 k.p.a., i art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe odnosi się po pierwsze do zaniechania kontroli procesowych i materialnoprawnych skutków stwierdzonego błędnego stosowania przez organ pierwszej instancji w niniejszej

11

sprawie przepisów ustawy przepisów ustawy z dnia 29.08.1997r- Ordynacja podatkowa, przy czym utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy Z. z dnia..........2006r. znak ........odnośnie zamieszczonego w osnowie orzeczenia o odsetkach, prowadzi w tej sytuacji do sprzeczności rozstrzygnięcia z jego uzasadnieniem. Po wtóre, negatywna ocena odnosi się do podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia wysokości opłaty. Powyższe dotyczy braku merytorycznej kontroli ustaleń organu pierwszej instancji oraz odstąpienia przez organ odwoławczy od poczynienia własnych w kwestii prawidłowości określenia wysokości opłaty, jak również wszechstronnej oceny zgromadzone w tym zakresie materiału dowodowego, który to obowiązek wynika z art. 80 k.p.a. Towarzyszy tym uchybieniom lakoniczność oceny prawnej stanu faktycznego i brak odniesienie się do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 79 § 1 i 2 k.p.a. Nie przesądzając zasadności zarzutów skarżącego dotyczących prawidłowości ustalenia opłaty nie można nie dostrzegać, że niektóre z nich pośrednio naprowadzają na istotną kwestię stosowania art. 37 ust. 1 upzp. Przepis ten stanowi , że wysokość odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 36 ust. 3, oraz wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4, ustala się na dzień jej sprzedaży; obniżenie oraz wzrost wartości nieruchomości stanowią różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego, a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem. W zaskarżonej decyzji, wbrew jednoznacznej treści art. 37 ust. 1 zdanie pierwsze upzp, który nakazuje uwzględniać przy ustalaniu wysokości opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na dzień sprzedaży, organ odwoławczy stwierdza, że " ... wycena winna uwzględniać aktualne ceny rynkowe.. " podając dalej iż -"... 'oszacowana wartość uwzględnia więc aktualne trendy wzrostowe cen nieruchomości." W przeciwieństwie do tego błędnego stanowiska organu odwoławczego, organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przyjmował prawidłowo uznał za właściwą przy ustalaniu opłaty wartości nieruchomości na dzień sprzedaży, jak również zawarł w uzasadnieniu decyzji trafne stwierdzenie dotyczące stosowania przepisu art. 37 ust. 1 zdanie drugie, w myśl którego, przy sporządzeniu operatu za podstawę przyjmuje się stan praw i rzeczy panujących na działce w chwili zmiany planu miejscowego, a zatem w niniejszym przypadku sprzed dokonania wzmiankowanego przez stronę podziału geodezyjnego. Budzi zatem zastrzeżenia, że w sprawie brak jednak dotąd ustaleń dotyczących lokalizacji, powierzchni, konfiguracji, funkcji, czy możliwości rozwojowych nieruchomości, z której lub z których powstały działka nr ............ pomimo iż punktem wyjścia dla ustalenia opłaty jest stan faktyczny istniejący w chwili wejścia w życie uchwały Rady Gminy Nr ........z dnia.......2000r. w sprawie zmiany w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy Z. Na takie okoliczności jako uwzględnione przy wycenie nie wskazano też w operacie szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego mgr inż. M.S. dnia ........11.2005r, czy zgromadzonym uprzednio w aktach operacie szacunkowym mgr inż. G.S. z ...........12.2004r. Słusznie wskazuje skarżący na błędne powołanie niektórych, nie znajdujących zastosowania w stanie faktycznym sprawy przepisów ustawy z dnia przepisy ustawy z dnia 21.08.1998r.o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 46, póz. 543 ) oraz zwraca uwagę na konieczność ujawnienia elementów przeprowadzonej przez organ orzekający analizy formalnej i merytoryczne operatu szacunkowego, której dotąd brak.

Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej w wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych, przy czym wskazane wyżej uchybienia proceduralne stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., przy odstąpieniu dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego. Taka kontrola następuje

12

dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu ( por. wyrok NSA z 10.02.1981 r. , SA 910/80, ONSA 1981, nr 1 , póz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia , WP LexisNexis W-wa 2005 str. 145 t. 14 ), zaś w sprawie niniejszej z uprzednio wskazanych przyczyn co do ustalenia wysokości opłaty jest ona niemożliwa i bezprzedmiotowa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt l. sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., zaś rzeczą organu drugiej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie eliminacja wytkniętych uchybień oraz wydanie stosownego rozstrzygnięcia w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono jak w pkt. II sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. § 205 § 1 p.p.s.a.

13