Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 275/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 34 ust. 2.
journal: Dz.U. 1975 nr 8 poz 48
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta z dnia [...] r. znak [...] II. przyznaje [...] D. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w kwocie 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy) w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2013 r., znak: [...] L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. po rozpatrzeniu odwołania M. G. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta C. z dnia [...] sierpnia 2013r., znak: [...] o nałożeniu na G. i A. N. obowiązku zamurowania otworu okiennego w części gospodarczej budynku garażowego od strony działki nr [...] przy ul. [...] w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Przedmiotowa sprawa była kilkakrotnie rozstrzygana przez organy administracji. Poprzednia w sprawie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta C. z dnia [...] listopada 2011 r. nakazująca właścicielom ww. budynku doprowadzenie tego obiektu do stanu zgodnego z prawem poprzez rozbiórkę pomieszczenia gospodarczego wraz z utrzymującą ją w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] styczna 2012 r. zostały przez Sąd pierwszej instancji uchylone wyrokiem z dnia [...] maja 2012 r. sygn. akt II SA/Lu [...].

Kolejna decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2013 r. nakazująca zamurowanie otworu okiennego w części gospodarczej omawianego budynku i odmawiająca wydania nakazu rozbiórki także została przez organ odwoławczy uchylona. W efekcie została wydana decyzja z dnia [...] sierpnia 2013 r., która jest decyzją pierwoszoinstancyjną w niniejszej sprawie.

Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że z pism Urzędu Miasta C. z dnia [...] stycznia 2010 r. i z dnia [...] lutego 2010 r. wynika, iż w materiałach archiwalnych Urzędu nie ma dokumentów dotyczących pozwoleń na budowę z 1983r. i lat wcześniejszych oraz, że w 1972 r. dokonano pomiaru budynku gospodarczego na działce nr [...], a operat geodezyjny z aktualizacji mapy zasadniczej wraz z mapami został przekazany do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w 1974 r. i jest przechowywany w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Uwzględniając stanowisko WSA w Lublinie zawarte w wyroku z dnia 24 maja 2012 r. organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy budynek garażowy z częścią gospodarczą został zrealizowany legalnie, a zatem pomimo, iż powstał w okresie obowiązywania ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., to jednak do oceny jego zgodności z prawem zastosowanie mają przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 7 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Dalej organ wyjaśnił, że, zarówno w świetle przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli (tj. Dz.U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216), rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 26, poz. 157 ze zm.), rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62 ze zm.), jak również § 12 ust. 1 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), nie jest dopuszczalne wykonanie otworów okiennych w ścianie graniczącej z działką sąsiednią. Przepis § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia z 2002 r. wymaga bowiem zachowania odległości budynku nie mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, a takiej przedmiotowy budynek nie zachowuje, ponieważ usytuowany jest w granicy działki. W tej sytuacji prawidłowo nakazano zamurowanie otworu okiennego w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Od powyższej decyzji skargę wniosła M. G. domagając się jej uchylenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Lu [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Marty G. na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami oraz przyznał adwokatowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, iż rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględnił ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w poprzednio wydanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] maja 2012 r.

Organ przeprowadził bowiem dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy sporny budynek został zrealizowany samowolnie – w dniu [...] listopada 2012 r. i dokonał oględzin z udziałem stron, a w dniu [...] grudnia 2012 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, na której strony składały swoje oświadczenia. Na podstawie zgromadzonych materiałów dowodowych organ ustalił, że nie można uznać, iż przedmiotowy budynek został wykonany samowolnie. Organ stwierdził, że wprawdzie aktualni właściciele tego budynku nie posiadają decyzji o pozwoleniu na budowę, a w aktach archiwalnych Urzędu Miasta C. nie ma dokumentów dotyczących pozwoleń na budowę z 1983 r. i lat wcześniejszych, to jednak okoliczność ta nie dowodzi samowoli budowlanej, na co wskazał już Sąd w wyroku z dnia [...] maja 2012r. W konsekwencji organ prawidłowo uznał, że skoro budynek ten nie został zrealizowany samowolnie, to – w świetle wyroku tego Sądu – do oceny zgodności tego budynku z prawem należy stosować przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Dalej Sąd wskazał na przepisy art. 50 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy Prawo budowlane wyjaśniając, iż wynika z nich, że w sytuacji gdy wykonano roboty budowlane, które w sposób istotny odbiegają od ustaleń określonych w przepisach, organ ma obowiązek wydać jedną z decyzji wskazanych w art. 51 ust. 1, przy czym chodzi tu w szczególności o przepisy techniczno-budowlane. Stwierdził także, że trafnie organ wskazał, iż w świetle wskazanych przepisów rozporządzeń niedopuszczalne było wykonanie otworów okiennych w ścianie graniczącej z działką sąsiednią. Zaś w sprawie niniejszej ustalono, że przedmiotowy budynek garażowy usytuowany jest w granicy działek ścianą z otworem okiennym w stronę działki sąsiedniej, co było (w okresie budowy), jak i obecnie, niedopuszczalne w świetle przepisów techniczno-budowlanych, w szczególności powołanego § 12 ust. 1 rozporządzenia. Organ prawidłowo zatem wydał decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nakazując właścicielom działki zamurowanie tego otworu. Wbrew zarzutom skargi – kwestia ewentualnego naruszenia przepisów o planowaniu przestrzennym nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu. Ocena zgodności z tymi przepisami miałaby znaczenie tylko w postępowaniu legalizacyjnym, w razie stwierdzenia samowoli budowlanej, natomiast w postępowaniu naprawczym, prowadzonym w trybie art. 51 ww. ustawy, organ nadzoru budowlanego nie bada zgodności inwestycji z przepisami planowania i zagospodarowania przestrzennego, w szczególności z planem miejscowym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. G. domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zakwestionowanemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. prawa materialnego, tj.: art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 14 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 87 Konstytucji RP, poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "stanu zgodnego z prawem" w rozumieniu art. 51 ustawy Prawo budowane, a w efekcie bezpodstawne przyjęcie, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie stanowi źródła prawa materialnego, w konsekwencji zaś dokonanie wadliwej wykładni art. 51 ustawy Prawo budowlane polegającej na przyjęciu, że "w postępowaniu naprawczym realizowanym na podstawie art. 51 ww. ustawy, organ nadzoru budowlanego nie bada zgodności inwestycji z przepisami planowania i zagospodarowania przestrzennego, w szczególności z planem miejscowym" .

Poza tym strona skarżąca wskazała w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. na naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wypływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez pominięcie przez Sąd uchybień organu pierwszej i drugiej instancji w zakresie ustalenia stanu faktycznego polegających na przyjęciu, że obiekt nie stanowi samowoli budowlanej wyłącznie w oparciu o sprzeczne oświadczenia stron i pominięcie innych możliwych środków dowodowych mogących doprowadzić do potwierdzenia braku pozwolenia na budowę. Nie wyjaśniono przy tym kwestii podstawowej, tj. czy brak w aktach archiwalnych Urzędu Miasta C. dokumentów dotyczących pozwoleń na budowę z 1983 r. i lat wcześniejszych oznacza, że akta takie w ogóle nie istnieją, czy też np. należało ich poszukiwać: w Archiwum Urzędu Wojewódzkiego w L., dawnego Urzędu Wojewódzkiego w C., Archiwum Państwowym w C. czy L..

Skarżąca zwróciła również uwagę, że Sąd naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nierozstrzygnięcie, m.in. okoliczności, że budynek garażowy o jeden metr przekracza granicę działki inwestorów, co było podnoszone przez nią na wcześniejszym etapie postępowania.

Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 893/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut pominięcia przez Sąd I instancji uchybień organów w zakresie ustalenia stanu faktycznego. W ocenie sądu odwoławczego celowe było ustalenie czy realizując poszczególne etapy inwestycji, a więc budowę i rozbudowę garażu o część gospodarczą, inwestor legitymował się pozwoleniem na budowę. W toku postępowania oceniano przedmiotowy obiekt jako całość realizowaną w oparciu o jedno pozwolenie na budowę, przy czym nie rozważano tego, czy dobudowana część jest samowolą budowlaną czy też, że sporny obiekt w aktualnym kształcie realizowany był w oparciu o dwa różne pozwolenia na budowę. Budowany na początku lat siedemdziesiątych garaż, jak podnoszą świadkowie, realizowany był przez B. S. (z akt sprawy wynika, iż już nie żyje), lecz aktualni właściciele tego garażu nabyli go w 2006 r. od K. H.. Należało więc przede wszystkim rozważyć przesłuchanie K. H. na okoliczność posiadanych dokumentów dotyczących spornego garażu w tym kwestii dobudowywania do tego garażu części gospodarczej, czego jednak zaniechano.

Poza tym, sąd uznał, że skoro obiekt garażu rozbudowywany był w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r., to zastosowanie znajdzie § 34 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. (Dz.U. Nr 8, poz. 48 ze zm.), który zobowiązywał właściciela lub zarządcę do zachowania pewnych dokumentów, które oddają rzeczywisty stan zrealizowanego obiektu, w tym plan realizacyjny i projekt ze wszystkimi rysunkami. Dlatego też, w tych okolicznościach, rozpytanie poprzedniego właściciela, co do zakresu rozbudowy spornego garażu i posiadanych przez niego dokumentów, było celowe i uzasadnione.

W ocenie sądu jest to ważne, bo inaczej należy oceniać postępowanie organów nadzoru budowlanego zmierzające do ustalenia, czy do budowy obiektu budowlanego doszło na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. W sytuacji wzniesienia obiektu budowlanego przed dniem [...] stycznia 1995 r. aktualny właściciel tego obiektu nie musi bowiem przechowywać decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną. W przypadku ustalenia, że na właścicielu obiektu budowlanego nie ciąży obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących jego budowy, organ, stosownie do art. 7 k.p.a., musi podjąć niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym czy w organach architektoniczno-budowalnych nie znajduje się pozwolenie na budowę danego obiektu.

Sąd II instancji podniósł również, że kwestia prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane nie było przedmiotem oceny w zaskarżonym wyroku. Przyjęto bowiem, że spory dotyczące prawa własności mogą być rozstrzygane przed sądem powszechnym z powództwa cywilnego.

Stąd też, powołując się na utrwalone orzecznictwo, Naczelny Sąd Administracyjny, za uzasadniony uznał również zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.

Zdaniem sądu skoro w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę lub legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie inwestora obciąża obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to taki sam warunek musi być spełniony, aby mogło nastąpić doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w tzw. postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Różnica, jaka w tym zakresie występuje polega na tym, że stosownie do przepisów art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 48 ust. 3 pkt 2 powyższej ustawy, wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, natomiast w postępowaniu naprawczym musi się to odbyć według reguł ogólnych, a więc przez przedstawienie dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, wskazujący na uprawnienie inwestora do wykonania robót budowlanych. Niespełnienie tego wymogu skutkuje, w myśl art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, a contario, odmową wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadkach objętych postępowaniem naprawczym, zastosowaniem sankcji określonych w art. 51 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy.

Sąd wyjaśnił, że zbadanie czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest nie tylko domeną prawa cywilnego, lecz i prawa administracyjnego, w tym prawa budowlanego. Nie ma przy tym znaczenia, że tytuły prawne, z których prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika, są z reguły tytułami cywilnoprawnymi.

Sąd dodał także, że wprawdzie zgodzić się należy ze skarżącą kasacyjnie, że pod pojęciem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, co do zasady, rozumieć należy także zgodność z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jako przepisami prawa miejscowego kształtującymi ład urbanistyczny na terenie gminy, niemniej jednak wadliwa wykładnia powołanego przepisu dokonana przez sąd, niezależnie od wskazanych wyżej uchybień procesowych, nie miała wpływu na wynik tej sprawy. Jedynie informacyjnie podkreślił, że ograniczenia występującej powierzchni zastanej zabudowy, w odniesieniu do planu miejscowego obowiązującego przecież od 2001 r. i dotyczącego planowanej zabudowy, nie mogą wprost odnosić się do legalnie wybudowanego przed uchwaleniem tego planu obiektu. Natomiast kwestia legalności wybudowania przedmiotowego obiektu nie została jeszcze prawidłowo wyjaśniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Przed przystąpieniem do oceny zasadności skargi należy podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany jest uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2017 r. (sygn. akt II OSK 893/15). W myśl bowiem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji lub postanowienie (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1602/12, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 1498/13 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy, analizowany w pierwotnym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uległ zmianie. Nie uległ również zmianie stan prawny.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku przesądził, że organy nadzoru budowlanego uchybiły obowiązkowi dokonania wszechstronnej oceny i winny były przeprowadzić szeroko zakrojone postępowanie wyjaśniające związane z poszukiwaniem dokumentów dotyczących budowy przedmiotowego budynku garażu z częścią gospodarczą. Dopiero bowiem takie postępowanie pozwoli ustalić, czy dobudowana część gospodarcza, jak i sporny obiekt stanowią samowolę budowlaną. Jak zwrócił uwagę NSA, ta kwerenda winna objąć nie tylko Urząd Miasta C., ale i odpowiednie rejestry, w szczególności Archiwum Państwowe w C., ewentualnie Archiwum właściwego Urzędu Wojewódzkiego i osoby prywatne, w tym K. H., od której aktualni właściciele garażu nabyli go w 2006 r.

Sąd zwrócił także uwagę, że w sytuacji gdy garaż rozbudowany był w okresie obowiązywania ustawy z dnia 1974 r., to obowiązywał wówczas § 34 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 z późn. zm.), zgodnie z którym właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek przechowywania przez okres istnienia obiektu planu realizacyjnego i projektu ze wszystkimi rysunkami zamiennymi lub naniesionymi zmianami, wprowadzonymi w toku wykonywania robót budowlanych. Wskazał też, że ustawa z 1974 r. nie zawierała odpowiednika art. 63 Prawa budowlanego z 1994 r., wobec tego obowiązki przechowywania dokumentów nie odnoszą się do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., jak i do robót budowlanych wykonywanych przed tą datą.

Zatem jeśli obiekt został wykonany przed 1 stycznia 1995 r. na podstawie pozwolenia na budowę, to organ nadzoru budowlanego, o ile nie dysponuje dokumentami obiektu, powinien podjąć działania w celu uzyskania dokumentacji obiektu z zasobów archiwalnych. Negatywny rezultat takich poszukiwań umożliwia podjęcie prób uzyskania dowodów od stron postępowania, w szczególności od inwestora lub właściciela obiektu. Nieprzedłożenie przez inwestora (właściciela) dokumentu zatwierdzonego projektu budowlanego nie rodzi domniemania o istotnym odstąpieniu przez inwestora od zatwierdzonego projektu budowlanego. Zastosowanie środków naprawczych przez organ nadzoru budowlanego byłoby możliwe, gdyby odstąpienie od projektu było ustalone w sposób niewątpliwy, na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego dowodowego (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 651/09; z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1695/11 i II OSK 1705/11, CBOSA).

Naczelny Sąd Administracyjny przesądził również o tym, że organy obu instancji, ani Sąd nie odniosły się do kwestii prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane.

Zaznaczyć w tym miejscu należy – jak wskazał to NSA w powołanym wyżej wyroku - że po podjęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z 10 stycznia 2011 r., II OPS 2/10, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykształciła się dominująca linia orzecznicza, że wymieniony w cyt. uchwale brak możliwości zobowiązania inwestora do złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu naprawczym nie oznacza, że organ nadzoru w ogóle nie może tego prawa badać. Nie zasługuje na aprobatę stanowisko, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego nie zajmują się kwestią prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skoro bowiem w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę lub legalizacji samowoli budowlanej, inwestor ma obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to taki sam warunek musi być spełniony, w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Za taką interpretacją przemawia również art. 4 Prawa budowlanego, zgodnie z którym, każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Prawo zabudowy jest bowiem pochodną prawa własności, w tym też kontekście postrzegać trzeba, zarówno ograniczenia wynikające z publicznoprawnego charakteru pozwolenia na budowę, jak też uprawnienia innych osób do ochrony swoich praw, w związku z zabudową nieruchomości.

Przeniesienie ww. rozważań na grunt rozpoznawanej sprawy każe uznać, że w toku postępowania naprawczego organy nadzoru budowlanego powinny były ustalić, czy inwestor - dysponował tytułem prawnym do nieruchomości odpowiadającym zakresowi wykonanych robót. Wobec pominięcia powyższych istotnych dla doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, obowiązkiem organów będzie przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem powyższego stanowiska.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2016r. poz. 718 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta C. z dnia 9 sierpnia 2013 r., nr [...]

Rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia w wysokości [...] zł, w tym [...] zł należnego podatku od towarów i usług dla pełnomocnika z urzędu wydane zostało na podstawie art. 250 ww. ustawy w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1801).

W związku z powyższym sąd orzekł, jak w sentencji.