Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1371/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2019r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z 8.02.2019 r. znak: [...] [...] orzekł o zmianie decyzji własnej nr [...] z 12.08.2008 r. znak: [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, przeniesionej decyzją Nr [...].[...] z 22.03.2017 r. znak [...] na rzecz obecnego inwestora, tj. Firma B . dla inwestycji pn. "Nadbudowa i przebudowa budynków na cele mieszkalne oraz dobudowa dwóch szybów dźwigowych z przedsionkami, ul. [...], na dz. nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w K. wraz z wewnętrznymi instalacjami sanitarnymi i elektrycznymi", w zakresie: 1) zmiany projektu zagospodarowania terenu; obsługi komunikacyjnej; tras przyłączy (wodociągowego, ciepłowniczego), przekwalifikowania istniejących przyłączy kanalizacji ogólnospławnej na przyłącz kanalizacji sanitarnej i przyłącz kanalizacji deszczowej; likwidacji istniejącego przyłącza gazu; urządzenia podwórka; rozbiórki budynku gospodarczego; 2) zmiany w zakresie projektowanych robót budowlanych w budynku przy ul. [...], polegających na nadbudowie i przebudowie budynku (zmiana kubatury, wysokości, liczby kondygnacji, rozwiązań technicznych i technologicznych polegających na zmianie konstrukcji i zmianie instalacji wewnętrznych: wod.-kan., ogrzewczych wraz z wymiennikownią, wentylacji mechanicznej, elektrycznych, a także w zakresie obsługi osób niepełnosprawnych, zmiany elewacji frontowej i tylnej, ilości lokali mieszkalnych wraz ze zmianą układu funkcjonalnego; 3) zmiany w zakresie projektowanych robót budowlanych w budynku przy ulicy [...], polegających na rozbiórce budynku istniejącego i budowie w tym miejscu nowej kamienicy, co powoduje, w stosunku do pierwotnego projektu, zmanię kubatury, szerokości budynku frontowego i oficyny, wysokości budynku frontowego i oficyny, ilości kondygnacji budynku frontowego i oficyny, zmianę rozwiązań technicznych i technologicznych budynku frontowego i oficyny polegające na zmianie konstrukcji i zmianie instalacji wewnętrznych: wod.-kan. ogrzewczych, wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, elektrycznych wraz z wewnętrzną stacją TRAFO, a także w zakresie obsługi osób niepełnosprawnych, zmiany elewacji frontowej i tylnej budynku frontowego i oficyny, zmiany ilości lokali usługowych na poziomie parteru oraz zmiany ilości lokali mieszkalnych wraz ze zmianą układu funkcjonalnego, na działkach [...], [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w K..

E. J. i M. L. wniosły odwołanie od ww. decyzji.

Wojewoda decyzją z 11.09.2019 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. - [...] ze zm.) umorzył postępowanie odwoławcze, wszczęte odwołaniami E. J. i M. L..

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że obwieszczenie o wydaniu decyzji z 8.02.2019 r. nr [...] zamieszczono na stronach BIP 11.02.2019 r. i po 14 dniach od tej daty, tj. 25.02.2019 r. rozpoczął bieg 14 dniowy termin na wniesienie odwołań przez strony postępowania – 11.03.2019 r. był ostatnim dniem tego terminu. Wspólne odwołanie, E. J. i M. L., zostało nadane w placówce pocztowej 11.03.2019 r. Obie odwołujące się osoby nie były stronami ww. postępowania, prowadzonego przez organ l instancji.

Organ zaznaczył, że skuteczne odwołania zostały wniesione również przez Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w K. i Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w K. i został im nadany bieg. Decyzją z 30.08.2019 r. organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. zatwierdzającej zamienny projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla zmienionego zakresu inwestycji.

Natomiast w stosunku do E. J. i M. L. organ odwoławczy pismami z 20.05.2019 r. zwrócił się o złożenie wyjaśnień i ewentualnych dowodów na posiadanie indywidulanego interesu prawnego do występowania w sprawie jako strona postępowania administracyjnego. Wobec pani E. J. poczynione zostało zastrzeżenie, aby wskazane zostały, jeśli istnieją, inne okoliczności, niż występujące w postępowaniu odwoławczym poprzednio prowadzonym przez Wojewodę.

E. J. pismem z 25.05.2019 r. wyjaśniła, że jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...] w K. - lokalu na parterze. W dalszej części zawarła ocenę prawidłowości wykonania projektu budowlanego, kwestionując jego poprawność polegającą na braku spięcia ścian kamienic bezpośrednio ze sobą graniczących.

M. L. pismem z 10.06.2019 r. wyjaśniła, że jest użytkownikiem trzech lokali w budynku przy ul. [...] w K. oraz, że pomimo, że jest członkiem Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej działa w indywidualnym interesie własnym.

Wojewoda podniósł, że analiza dotycząca posiadania przez odwołujące się przymiotu strony potwierdziła poprawność ustaleń organu l instancji, tj. stwierdzenie, że nie są one stronami postępowania w sprawie zmiany pozwolenia na budowę ww. inwestycji.

Odnośnie do dopuszczalności udziału E. J. w postępowaniu na prawach strony Wojewoda wypowiedział się wcześniej postanowieniem z 6.06.2018 r. znak [...] stwierdzając niedopuszczalność odwołania. Skarga do WSA wniesiona przez E. J., została oddalona wyrokiem z 14.09.2018 r. sygn. akt SA/Kr 931/18. W toku niniejszego postępowania E. J. nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności, które uzasadnić by mogły posiadanie przez nią praw strony postępowania. Także M. L. nie wskazała żadnych okoliczności (poza tym, że jest użytkownikiem trzech lokali), uzasadniających nadanie jej przymiotu strony postępowania.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w pierwszym etapie bada się dopuszczalność prowadzenia postępowania, między innymi, czy odwołanie pochodzi od strony postępowania. Ustalenie stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę następuje w oparciu o art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Wojewoda zacytował pogląd wyrażony w orzecznictwie, że status strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę przysługuje np. właścicielowi nieruchomości sąsiedniej wówczas, gdy realizacja projektowanego obiektu budowlanego spowoduje na jego nieruchomości powstanie ograniczeń dotyczących jej zagospodarowania, przy czym ograniczenia te muszą wynikać z przepisów prawa. Takie ograniczenie oznacza, że osoby trzecie (w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego) mogą skutecznie kwestionować zamierzenie inwestycyjne inwestora jedynie wówczas, gdy mają w sprawie interes prawny i tylko w takim zakresie, w jakim zamierzenie to koliduje z ich uzasadnionym interesem (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15.02.2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 2057/10).

W ocenie organu, należało uznać, że udzielenie pozwolenia na budowę nie ogranicza posiadanego przez skarżące interesu prawnego. Przedmiotowa decyzja nie ograniczyła prawem chronionych interesów jak np. dopływu światła dziennego, prądu, wody czy gazu, dostępu do drogi publicznej, nie pozbawia i nie ograniczy możliwości korzystania z lokalu. Wskazywane okoliczności związane ze zwiększeniem ruchu samochodowego czy też zmniejszenie komfortu przebywania w budynku nie stanowią o istnieniu interesu prawnego.

Poruszone w odwołaniu zagadnienia dotyczące prawidłowości wydania decyzji, z uwagi na brak podstaw do uznania, że pochodzą od stron postępowania, nie mogły podlegać weryfikacji.

Na koniec organ zauważył, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że zastosowanie art. 134 K.p.a. z przyczyn podmiotowych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy ze złożonego odwołania wynika w sposób oczywisty, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że wnoszący je nie jest stroną postępowania. W orzecznictwie sądowym i literaturze utrwalił się pogląd, zgodnie z którym, odwołanie wniesione przez podmiot, który twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, powinno być rozpoznane przez organ odwoławczy. W przypadku stwierdzenia w toku badania dopuszczalności tego odwołania, że podmiot ten nie ma jednak interesu prawnego w sprawie, organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego.

Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego na decyzję Wojewody wniosła E. J., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez nie zastosowanie tego przepisu, wydanie pozwolenia na budowę bez zawiadomienia strony postępowania;

- art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane poprzez wydanie decyzji pozwolenia na budowę z naruszeniem interesu osób trzecich;

- art. 138 § 1 pkt. 3 K.p.a. poprzez umorzenie postępowania, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zaszły przesłanki do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta K. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania;

- art. 10 K.p.a. poprzez jego nie zastosowanie i uniemożliwienie skarżącej jako stronie postępowania, udziału w postępowaniu administracyjnym w ogóle i wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych;

- art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i brak wyczerpującej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokładnego

wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez pominięcie i nie zbadanie informacji podanych w "Opisie zakresu i sposobu prowadzenia robot rozbiórkowych oraz sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia", zakresu inwestycji, która zdaniem Wspólnoty obejmuje także teren działki nr [...];

- art. 15 K.p.a. i art. 78 Konstytucji Polskiej Rzeczpospolitej poprzez pozbawienie skarżącej jako strony postępowania prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego;

- art. 6 i art. 8 K.p.a. poprzez działanie organów administracyjnych z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i praworządności, także poprzez działanie w sposób podważający zaufanie obywateli do władzy publicznej;

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zbyt skrótowe sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.

Ponadto skarżąca podniosła również zarzuty odnośnie decyzji Prezydenta Miasta K. z 8.02.2019 r., zarzucając jej naruszenie:

- art. 34 ust. 4 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane polegające na braku oświadczenia inwestora o dysponowaniu nieruchomością składającą się z działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] na cele budowlane, pomimo, iż zakres inwestycji obejmuje jej obszar;

- art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy roku Prawo budowlane poprzez zatwierdzenie decyzją projektu budowlanego, który jest niezgodny z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie dotyczącym obsługi komunikacyjnej inwestycji od drogi publicznej, która miała odbywać się od drogi ulicy [...], a nie ul. [...];

- § 79 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2.03.1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie w zw. z art. 35 ust. 1 pkt. 2 i art. 3 ust. 1 pkt. 9 ustawy Prawo budowlane oraz poprzez zatwierdzenie decyzją projektu budowlanego, który nie spełniają wymogów określonych przywołanymi normami, w zakresie szerokości zjazdu indywidualnego oraz zlokalizowania zjazdu w miejscu stwarzającym zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego i pieszych, a także interesu prawnego osób trzecich.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że zarówno w treści decyzji Prezydenta Miasta K. oraz w będącej przedmiotem skargi decyzji Wojewody, nie wyjaśniono jakimi kryteriami kierowały się te organy ustalając krąg stron postępowania.

Skarżąca wyraziła swoje wątpliwości odnośnie akceptacji przez Prezydenta Miasta K., rezygnacji ze spinania ścian granicznych budynków przy ul. [...] i [...] co stanowi okoliczność kluczową nie tylko ze względu na ustalenie prawidłowego zakresu nieruchomości na których prace będą faktycznie realizowane, ale także prawidłowego ustalania kręgu stron postępowania, bowiem sporna ściana styka się ze ściana lokalu skarżącej, tworząc jedną całość. Oznacza to, że realizacja prac w obrębie tej ściany będzie bezpośrednio dotyczyć lokalu skarżącej - zatem godzić będzie bezpośrednio w przysługujące jej prawo własności. Ponadto, zdaniem skarżącej, prace realizowane w tej ścianie - stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa konstrukcji istniejących, jaki nowo realizowanych budynków, a w konsekwencji bezpieczeństwo życia i zdrowie osób korzystających z lokalu skarżącej, co może w przypadku jakiegoś incydentu pociągnąć ją do odpowiedzialności. Ryzyko to jest także wymierzone w mieszkańców kamienicy przy ul. [...], a także dotyczy wartości zabytkowej tej kamienicy.

Ponadto, skarżąca podniosła, że w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta K. zaplanowano obsługę komunikacyjną z ul. [...], z której to drogi publicznej ma zostać zlokalizowany zjazd do Inwestycji przez pochylnie stanowiącą wjazd do garażu podziemnego. Zjazd ten zaplanowano na terenie aktualnie istniejącego parkingu i chodnika oraz bezpośrednio pod oknami i wejściem do lokalu usługowego stanowiącego własność skarżącej, a znajdującego się budynku Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...]. W toku postępowania odwoławczego Wspólnota Mieszkaniowa do akt sprawy przedłożyła dokumentację fotograficzną wraz z fragmentem mapy, z projektu budowlanego, przestawiającej zagospodarowanie przestrzenne i zaplanowane wjazd i wejście do budynku planowej inwestycji. Powyższe, nie pozostaje obojętne wobec sposobu korzystania z lokalu skarżącej. W związku z powyższym, organ błędnie uznał, że lokal usługowy stanowiący własność skarżącej nie znajduje się w obszarze oddziaływania ww. inwestycji, co wynika z art. 140 oraz art: 144 ustawy kodeks cywilny. W ramach planowanej inwestycji przewidziano prace budowlane w obrębie ściany bezpośrednio pozostającej w styku ze ściany lokalu stanowiącego własność skarżącej oraz budowę zjazdu bezpośrednio przy wejściu i oknach lokalu. Powyższe oznacza, że realizacja planowanej inwestycji spowoduje: natężenie ruchu drogowego, budowa wjazdu do inwestycji częściowo przebiega przez działkę stanowiąca własność Wspólnoty i bezpośrednio przed wejściem do lokalu skarżącej, a także natężenie hałasu z tym związanego, oznacza dodatkową uciążliwość oraz zwiększa oddziaływanie na nieruchomość odwołującej się "tzw. emisji pośrednich" (w rozumieniu art. 144 ustawy kodeks cywilny) związanych z korzystaniem z obiektu, co bezpośrednio godzi w indywidualny interes prawny skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.

Istotą sprawy jest ocena stanowiska Wojewody w odniesieniu do kwestii interesu prawnego skarżącej w postępowaniu o pozwolenie na budowę dotyczące inwestycji polegającej na nadbudowie i przebudowie na cele mieszkalne budynku przy ul. [...] i [...] na działce nr [...] dz. [...] w K.. Budynek ten przylega ścianą do budynku przy ul. [...], gdzie zamieszkuje skarżąca (działka nr [...]). Lokal skarżącej mieści się w tej części budynku ( na parterze), który ścianą sąsiaduje z budynkiem inwestycyjnym. Skarżąca, opierając się na przepisie art. 28 ust. 2 p.b. uzasadnia w skardze okoliczność, iż jest stroną i ma interes prawny, następująco:

1/ jej lokal, co już wskazano, znajduje się na parterze i ma ścianę graniczną ze ścianą sąsiedniego budynku przy ul. [...], co powoduje, że zakresem inwestycji objęty jest nie tylko budynek, ale i lokal skarżącej; w związku z tym kwestionuje ona rezygnację w projekcie budowlanym ze spinania ścian granicznych ze ścianami poprzecznymi kamienicy przy ul. [...];

2/ zjazd do garażu podziemnego zaplanowano na terenie chodnika i aktualnie istniejących miejsc do parkowania, pod oknami i wejściem do lokalu usługowego stanowiącego własność skarżącej, co wpływać będzie na sposób korzystania z jej lokalu.

Rozpatrując powyższe należy przypomnieć, co uczynił także Wojewoda w skarżonej decyzji, że kwestia interesu prawnego skarżącej do bycia stroną w postępowaniu dotyczącym zmiany decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 12.08.2008r. znak [...], tylko na wcześniejszym etapie tego postępowania – była już przedmiotem oceny organu i sądu. E. J. nie będąc uznaną za stronę i wnosząc odwołanie od decyzji organu I instancji wydanej w 2017r. podnosiła, że 1/ nie wyrażała zgody jako współwłaściciel działki nr [...] i budynku na czasowe zajęcie działki do budowy, 2/ wskazywała, że usytuowanie wjazdu do garażu budynku inwestycyjnego zlikwiduje 2 miejsca postojowe na chodniku, 3/ jej interes prawny wynika z lokalizacji wjazdu tuż pod jej oknami i likwidacji miejsca postojowego.

Oceniając wówczas te okoliczności, Wojewoda nie uznał ich za motywujące w sposób właściwy interes prawny. Wskazał, że wszystkich współwłaścicieli reprezentuje Wspólnota, zaś kwestia lokalizacji zjazdu świadczy o interesie faktycznym, nie prawnym, podobnie jak kwestia miejsca postojowego, które nie jest przypisane określonej osobie, a jest ogólnodostępne. Wojewoda wskazał, że inwestycja nie wpłynie też na nasłonecznienie i oświetlenie naturalne lokalu w budynku, z uwagi na wzajemne położenie nieruchomości ( budynek inwestycyjny leży od północy). Zapadło w konsekwencji postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania E. J., zaś skarga wniesiona do WSA w Krakowie ( sygn. akt II SA/Kr 931/18) została prawomocnie oddalona. Wobec tego stwierdzić trzeba, iż rację ma Wojewoda, gdy wskazuje, że wyżej przytoczone okoliczności mające uzasadniać interes prawny skarżącej były już przedmiotem rozstrzygnięcia. Trzeba wobec tego podkreślić, że uzasadnienie interesu prawnego w zakresie zjazdu i miejsca postojowego powtarza się i obecnie, przy okazji wniesienia odwołania. Jedynie co do kwestii przylegania lokalu skarżącej do ściany granicznej, argumentacja ta pojawiła się po raz pierwszy aktualnie.

Skarżąca w skardze wiele miejsca poświęca obszarowi oddziaływania obiektu inwestycyjnego, uznając, że jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, nawet nie zabronione przepisami prawa, uzasadniać powinno uzyskanie przez właścicieli tych nieruchomości statusu stron w postępowaniu o udzieleniu pozwolenia na budowę. Ze spostrzeżeniem tym nie sposób polemizować, gdyż jest ono jak najbardziej trafne. Niewątpliwie właściciele nieruchomości sąsiedniej do inwestycyjnej, a to przy ul. [...], powinni brać udział w postępowaniu. Taka też sytuacja ma miejsce w odniesieniu do postępowania w przedmiocie zmiany decyzji nr [...] Prezydenta Miasta K. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji. Czynnie bowiem działa tutaj Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul [...] Dość powiedzieć, że Wspólnota wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 8 lutego 2019r. dotyczącą zmiany wspomnianej decyzji nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji. Jak stwierdził Sąd, badając treść tejże skargi Wspólnoty w sprawie sygn. akt II SA/Kr 1291/19, jej zarzuty obejmują także kwestie rezygnacji ze spięcia ściany granicznej, które to elementy podnosi skarżąca dla uzasadnienia swego interesu prawnego.

Zgodnie z art.6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (DZ.U.2018.716.t.j.), wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Z przepisu tego jasno wynika, że wspólnota mieszkaniowa to nie jest jakiś oderwany byt prawny, ale po prostu wszyscy współwłaściciele. Zatem co do zasady, uczestnictwo wspólnoty w postępowaniu wyczerpuje wymóg uwzględnienia właścicieli nieruchomości, które znajdują się w zasięgu oddziaływania obiektu inwestycyjnego, w tym oczywiście nieruchomości sąsiednich. W stosunkach zewnętrznych (np. w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę) odnoszących się do nieruchomości wspólnej, w której ogół współwłaścicieli tworzy wspólnotę, to wspólnota reprezentowana przez zarząd przejmuje część uprawnień jej członków wynikających z prawa własności, a w konsekwencji uzyskuje wyprowadzone z tego prawa uprawnienia procesowe. Oznacza to, że w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, stroną - w warunkach art. 28 ust. 2 p.b. w przypadku nieruchomości, w której funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa - jest wspólnota, reprezentowana przez zarząd.

Powstaje zatem pytanie, czy i w jakich okolicznościach za stronę mógłby być uznany współwłaściciel, członek wspólnoty. Należy w tym miejscu odwołać się do wykładni art. 28 p.b., dokonanej przez orzecznictwo, a odnoszącej się do tego problemu. Reprezentatywna będzie wypowiedź Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 10 października 2017 r. II OSK 295/16, LEX nr 2598867: "Zgodnie z art. 6 u.w.l. - ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota z kolei jest podmiotem, którego uprawnienia wprost wpływają na zakres uprawnień właścicieli lokali tworzących tę wspólnotę. Stosownie zaś do treści art. 21 ust. 1 u.w.l., zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Członkowie wspólnoty w sprawach jej dotyczących nie występują samodzielnie, bowiem należy to do kompetencji zarządu. W stosunkach zewnętrznych odnoszących się do części wspólnych, wspólnotę reprezentuje jej zarząd. Natomiast członek wspólnoty mieszkaniowej, jeżeli wykaże swój indywidualny, własny interes prawny, może wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której co do zasady występuje wspólnota. Dla wykazania takiego interesu prawnego konieczne jest wykazanie przez właściciela lokalu, że doszło do negatywnego oddziaływania na jego nieruchomość lokalową poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę". Tę ostatnią kwestię podkreślił WSA w Warszawie, stwierdzając, że: "Warunkiem uznania podmiotu, uprawnionego do nieruchomości wspólnej z tytułu posiadania prawa odrębnej własności danego lokalu, za stronę postępowania jest wykazanie, że planowana inwestycja będzie wpływać na ten konkretny lokal oraz godzić w uprawnienia dotyczące korzystania z niego. Podmiot ten musi więc wykazać posiadanie swego indywidualnego interesu prawnego, którego nie wywodzi się jednak z samego faktu bycia współwłaścicielem nieruchomości wspólnej" (wyrok z dnia 21 grudnia 2018 r. VII SA/Wa 1301/18, LEX nr 2614364 ). Podobne do powyższych stanowisko zostało wyrażone w wyrokach: NSA z dnia 19 stycznia 2017 r. II OSK 1059/15, LEX nr 2253660, NSA z dnia 4 lipca 2013 r, II OSK 583/12, LEX nr 1483452, NSA z dnia 29 października 2019 r. II OSK 595/19, LEX nr 2750623, a ponadto zob. wyrok NSA z 4 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 419/10; wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 157/09; wyrok NSA z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 650/07; wyrok NSA z 29 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 363/05; wyrok WSA w Warszawie z 4 października 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 809/07; wyrok WSA w Warszawie z 8 maja 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 254/06. Jak podkreśla się w orzecznictwie, co już wyżej wskazano, w postępowaniu administracyjnym o pozwolenie na budowę na nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością objętą zarządem sprawowanym przez Wspólnotę mieszkaniową, ochrona interesów związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej objętej tym zarządem, należy do wspólnoty mieszkaniowej. Utrwalony jest pogląd, z którym skład orzekający w niniejszej sprawie utożsamia się, że w sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną, stroną postępowania jest spółdzielnia mieszkaniowa lub wspólnota mieszkaniowa. Uznanie właściciela lokalu za stronę jest wyjątkiem. Może mieć miejsce w sytuacji, gdy wykaże on, że planowana inwestycja będzie miała - w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego - bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do lokalu (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 671/15; wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2266/13, z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 675/17). Skoro interes wspólny i indywidualny pozostają ze sobą w relacji zasady i wyjątku od reguły, konieczne jest wskazanie przyczyn niestosowania zasady. Ustalenie to nie jest możliwe bez wykazania, że w sprawie konkretnej inwestycji oddziaływującej na nieruchomość, obok przepisu art. 18 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, znajdują zastosowanie normy cywilnoprawne, z których właściciel lokalu lub użytkownik wieczysty wywodzi swój interes indywidualny niezależny od interesu wspólnego chronionego przez zarząd. Wywiedzenie interesu właściciela lokalu z tytułu cywilnoprawnego powinno więc być efektem przyjęcia, że właściciel lokalu nie znajduje w konkretnej sprawie wystarczającej ochrony w postaci reprezentacji sprawowanej przez zarządcę.(por. NSA w cyt. wyroku II OSK 675/17).

Podsumowaniem tego wątku dotyczącego przeglądu orzecznictwa niech będzie wyrok NSA z dnia 6 lipca 2018 r. II OSK 1996/16, LEX nr 2523558, powtarzający i zbierający powyższe stwierdzenia: "W sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną, stroną postępowania jest spółdzielnia mieszkaniowa lub wspólnota mieszkaniowa. Uznanie właściciela lokalu za stronę jest wyjątkiem. Może mieć to miejsce w sytuacji, gdy wykaże on, że planowana inwestycja będzie miała - w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego - bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do lokalu. Prawa do samodzielnego udziału w postępowaniu członek wspólnoty nie może wywodzić jedynie z faktu bycia współwłaścicielem nieruchomości wspólnej, skoro pozostaje ona w wyłącznym zarządzie wspólnoty, tj. ogółu właścicieli lokali. Tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może być stroną postępowania, jeżeli wykaże indywidualny, własny interes. Wywiedzenie interesu właściciela lokalu z tytułu cywilnoprawnego powinno więc być efektem przyjęcia, że właściciel lokalu nie znajduje w konkretnej sprawie wystarczającej ochrony w postaci reprezentacji sprawowanej przez zarządcę. W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej, jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą przez zarząd lub zarządcę. Nie wyklucza to automatycznie udziału w tym postępowaniu poszczególnych członków wspólnoty samodzielnie, ale jest to sytuacja wyjątkowa i uzależniona od wykazania przede wszystkim własnego interesu prawnego. Istotne jest również, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, że warunkiem uznania podmiotu posiadającego odrębną własność danego lokalu za stronę postępowania jest wykazanie, że planowana inwestycja będzie wpływać na konkretny lokal oraz godzić w uprawnienia dotyczące korzystania z niego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że podmiot ten musi wykazać posiadanie swego zindywidualizowanego interesu prawnego (por. wyr. NSA z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 2979/17, wyr. NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2682/15, wyr. NSA z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 675/17, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl)".

Pozostaje zatem odpowiedzieć na pytanie, czy skarżąca domagając się przyznania jej przymiotu strony wykazała swój własny, indywidualny interes prawny, oparty na przepisie prawa materialnego, związany z wpływem inwestycji konkretnie na jej lokal, przy czym wpływem innym niż ten, który wskazuje Wspólnota Mieszkaniowa, kwestionując wydane w sprawie pozwolenie na budowę. W ocenie Sądu odpowiedź na to pytanie jest jednoznacznie negatywna.

Co się tyczy zarzutów skargi w zakresie oddziaływania inwestycji, Sąd uprzednio wskazał, że zarzuty związane z wjazdem na działkę nr [...] oraz z miejscem postojowym na chodniku były już przedmiotem badania w kontekście interesu prawnego skarżącej. Powtórzyć zatem należy, że miejsce postojowe na chodniku nie przynależy do skarżącej, ani do żadnej innej osoby, jest ogólnodostępne. Kwestia zwiększenia ruchu związana z wjazdem do garażu projektowanego nieodlegle od okien lokalu skarżącej nie stanowi interesu prawnego, tylko faktyczny. Samo bowiem powołanie się na immisje pośrednie nie jest nośnikiem uznania, że doszło do naruszenia interesu prawnego. Fakt występowania immisji pośrednich z jednej nieruchomości na inną nie uzasadnia bowiem przyznania osobie poszkodowanej tymi niekorzystnymi oddziaływaniami przymiotu strony. Natomiast przekroczenie dopuszczalnych granic tych immisji może uzasadniać powstanie po stronie osób poszkodowanych odpowiednich roszczeń. Takie skutki jak: kurz, hałas, wzmożony ruch samochodowy, nie decydują o statusie strony właścicieli nieruchomości na nie narażonych. Tylko osoby, których prawo doznaje ograniczeń ze względu na realizację jakiegoś obiektu, są stronami postępowania o pozwolenie na budowę dla tego obiektu (zob. wyrok WSA w Warszawie z 3 września 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 904/08; wyrok NSA z 28 kwietnia 2009 r sygn. akt II OSK 12/08; wyrok NSA z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 338/10). W kontekście zatem prawa własności stwierdzić trzeba, po analizie projektu budowlanego, że projektowany wjazd na nieruchomość nr [...] nie znajduje się w żadnym zakresie na działce nr [...], w szczególności w zakresie przylegającym do lokalu skarżącej.

Jak chodzi o ścianę graniczną z nieruchomością inwestycyjną, to jest ona również ścianą lokalu skarżącej, z czego wywodzi ona swój indywidualny interes prawny.

Jak wynika z ekspertyzy rozbiórkowej /k.41 projektu budowlanego/, budynek przy ul. [...] ma wspólną ścianę z budynkiem przy ul. [...], którą należy pozostawić nienaruszoną. Skarżąca kwestionuje fakt rezygnacji w ostatecznej wersji projektu rozbiórki budynku sąsiedniego, ze spięcia ściany granicznej ze ścianami poprzecznymi budynku przy ul. [...], który to wariant był pierwotnie przewidziany na wypadek odkrycia przy rozbiórce, że takiego spięcia brak.

Jednak podkreślenia wymaga, że jest to ściana nie tylko lokalu skarżącej, ale całego budynku, należąca do części wspólnych. Jakiekolwiek uszkodzenia tej ściany będą miały wpływ na cały budynek. Wreszcie trzeba wskazać, o czym już nadmieniono, że od decyzji organu II instancji utrzymującej w mocy decyzję o pozwoleniu na budowę ( od której odwołać się chciała także skarżąca, w wyniku czego umorzono postępowanie odwoławcze) została wniesiona skarga do WSA przez Wspólnotę Mieszkaniową budynku [...] (sygn. akt II SA/Kr 1291/19). W sprawie tej sąd zawiesił postępowanie na zgodny wniosek stron w związku z prowadzonymi rokowaniami. Niemniej, jak wynika z treści skargi, jednym z zarzutów jest zarzut tożsamy z zarzutem rezygnacji ze spięcia ściany granicznej przedstawionym przez skarżącą.

Wobec tego, w ocenie Sądu, zgłaszanie zarzutu dotyczącego części wspólnych budynku (ściana zewnętrzna) niezależnie od tego, że dotyczy także lokalu skarżącej, leży w tym wypadku przede wszystkim w gestii Wspólnoty Mieszkaniowej, a nie skarżącej indywidualnie. Ściana ta jest bowiem tak ścianą budynku, jak też i innych lokali. Co więcej, Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul [...] taki zarzut w postępowaniu administracyjnym i sądowym zgłasza, a więc działa w tym zakresie bezdyskusyjnie w interesie wszystkich właścicieli, w tym oczywiście także skarżącej. Sąd nie dostrzega więc żadnych powodów dla uznania, że skarżąca wykazała swój indywidualny interes prawny do występowania w sprawie, inny niż interes Wspólnoty, która ją reprezentuje. Końcowo należy bowiem wskazać wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r. II OSK 671/15, publ. Lex/el.: "1. W postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę członek wspólnoty mieszkaniowej musi wykazać, że planowana inwestycja będzie miała - w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego - bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do lokalu. 2. Interes wszystkich członków wspólnoty jest interesem utworzonej przez nich wspólnoty. W konsekwencji też w sprawach dotyczących części wspólnych budynku stroną postępowania, reprezentującą jednocześnie wszystkich właścicieli lokali, jest wspólnota mieszkaniowa".

Z tych względów nie zachodzą wskazywane w skardze naruszenia prawa materialnego (art. 28 ust. 2 p.b. i art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b.) i procesowego (art. 7. 77. 10, 15, 6, 8 i 107 § 3 k.p.a.).

Wobec powyższego na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.