Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 539/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Gminy B. - [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2190/16 w sprawie ze skargi Gminy B. - [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Gminy B. - [...] na rzecz Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2190/16 w sprawy ze skargi Gminy B. - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej na decyzję Ministra Rozwoju (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania ze środków unijnych oddalił skargę.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 25 sierpnia 2008 r. Gmina zawarła z Wojewódzkim Urzędem Pracy w O. (zwanym dalej: "WUP") umowę ramową nr [...] o dofinansowanie realizacji projektu "Twój krok do lepszego jutra" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Projekt był skierowany do osób w wieku aktywności zawodowej, w szczególności osób długotrwale bezrobotnych o niskich lub zdezaktualizowanych kwalifikacjach zawodowych. Celem projektu była aktywna integracja społeczno-zawodowa osób bezrobotnych, poszukujących pracy lub niepozostających w zatrudnieniu, będących w wieku aktywności zawodowej i korzystających ze świadczeń pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej, zamieszkujących na terenie gminy B.

W budżecie projektu na rok 2008 zaplanowano w ramach Zadania nr 1 "Aktywna integracja" realizację kursu pt. "Opiekunka domowa". W tym celu Gmina zawarła w dniu [...] września 2008 r. umowę z Medycznym Studium Zawodowym w B. o numerze [...] na przeprowadzenie kursu zawodowego dla 58 osób objętych projektem. Za przeprowadzenie kursu Gmina zobowiązała się zapłacić za jednego uczestnika projektu kwotę w wysokości 900,00 zł brutto, zaś łączny koszt wykonania usługi – przeszkolenia 58 osób – wynosił 52.200,00 zł. Zapłata za wykonanie przedmiotu zamówienia miała nastąpić w dwóch transzach po 26.100,00 zł brutto: pierwsza po wykonaniu części teoretycznej kursu, zaś druga po zakończeniu części praktycznej kursu.

W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach od 22 września do 30 listopada 2009 r. stwierdzono, iż w ramach kursu "Opiekunka domowa" przeszkolono 56 uczestników, w tym 53 uczestników w całości (z części teoretycznej i praktycznej), zaś 3 uczestników tylko z części teoretycznej.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Dyrektor WUP określił Gminie wysokość środków dotacji przypadających do zwrotu w łącznej wysokości 3.274,52 zł wraz z odsetkami. W podstawie prawnej decyzji przywołano art. 211 ust. 1 pkt 2 i ust. 4a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.; zwanej dalej: "u.f.p. z 2005 r."), art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 12 41 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż realizując projekt Gmina naruszyła zarówno § 3 ust. 3 umowy ramowej z dnia 25 sierpnia 2008 r., jak również zapisy rozdziału 3 pkt 3.1, Podrozdziału 1, lit. a), b), d) i e) Wytycznych z dnia 19 września 2008 r. w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, bowiem otrzymała dofinansowanie na przeprowadzenie kursu dla 58 osób, zaś w rzeczywistości w kursie uczestniczyło 56 osób, w tym 3 osoby tylko w części teoretycznej. Skoro zatem Gmina poniosła nakład, a nie osiągnęła zamierzonego rezultatu, to zobowiązana jest zwrócić wydatki uznane za niekwalifikowane.

Dyrektor WUP stwierdził ponadto również, że w sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia, bowiem termin przedawnienia uległ zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania karnego w sprawie przeciwko kierownictwu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. i stosownie do przepisu art. 70 § 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (akt. t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; zwanej dalej: "O.p."), biegnie on dalej od dnia 3 czerwca 2015 r., tj. od dnia prawomocnego zakończenia sprawy karnej.

Po rozpatrzeniu odwołania Gminy, Minister Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016 r. o numerze [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w O. (dalej: Dyrektor WUP) z dnia [...] marca 2016 r. o numerze [...], którą określono Gminie B. (dalej: Gmina, Skarżącą) przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania otrzymanego na realizację projektu.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 20 lutego 2008 r. – obowiązującymi na dzień zawarcia umowy z dnia 25 sierpnia 2008 r. – jednym z podstawowych warunków kwalifikowalności wydatków w ramach PO KL jest rzeczywiste wykonanie usług, tytułem których ponoszone są wydatki (Podrozdział 3.1. pkt 1 lit. c). W ocenie Ministra, zawarcie umowy zlecenia, która faktycznie nie była wykonywana stanowi również zaprzeczenie innych podstawowych warunków kwalifikowalności wydatków w ramach PO KL, jakimi są racjonalność ponoszonych wydatków oraz ich niezbędność dla realizacji projektu (Podrozdział 3.1 pkt 1 lit. a oraz b). Natomiast brak spełnienia postanowienia zawartego w umowie zlecenia – przeszkolenie 58 osób, na podstawie którego miała nastąpić wypłata wynagrodzenia – świadczy o naruszeniu kolejnego warunku kwalifikowalności wydatków, jakim jest udokumentowanie wydatku (Podrozdział 3.1 pkt 1 lit. d).

Następnie Minister Rozwoju wskazał, że Gmina poprzez niezastosowanie się do zapisów Wytycznych, w związku z rozliczeniem wydatków w pełnej wysokości, wynikającej z zawartej umowy pomimo, że usługa w pełni nie została wykonana, wykorzystała środki dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 211 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych ( Dz.u. Nr 249, poz. 2104 ze zm., dalej u.f.p. z 2005 r.), tj. procedur określonych w art. 208 tej ustawy.

Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że Gmina nie kwestionuje w odwołaniu ustalonego stanu faktycznego, podnosi natomiast zarzut przedawnienia zobowiązania. Odnosząc się do tej kwestii Minister wskazał, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy Działu III O.p. Następnie stwierdził, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest zwrot płatności środków europejskich i odpowiadającej jej dotacji, termin przedawnienia zapłaty przedmiotowych należności wynosi 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja w sprawie zwrotu środków. Skoro zatem w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora WUP została wydana w dniu [...] marca 2016 r., to trudno mówić o przedawnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę Gminy na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016 r. stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, ani takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd I instancji podkreślił, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy działające w sprawie organy, w sposób prawidłowy zażądały zwrotu dofinansowania udzielonego Skarżącej na mocy umowy z dnia [...] sierpnia 2008 r., jak również czy wydając decyzje w sprawie wyjaśniły przesłanki zastosowania art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2005 r.

W ocenie Sądu I instancji, nie ma żądnych wątpliwości, że kontrolowane rozstrzygnięcia zostały podjęte w związku z wykorzystaniem przez Gminę przekazanych jej środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 u.f.p. z 2005 r. Sąd I instancji zauważył, że w decyzji Dyrektora WUP z dnia 30 marca 2016 r. wskazano, iż środki "wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 ustawy, podlegają zwrotowi przez beneficjenta" (vide: strona 5 decyzji, akapit 3). Ponadto jedną z procedur, o których mowa w art. 208 u.f.p., była procedura określona w umowie ramowej z dnia [...] sierpnia 2008 r., do której stosowania beneficjent był zobligowany (vide: strona 5 decyzji, akapit 6). Z kolei w decyzji Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016 r. zawarto wyraźne stwierdzenie, że "Odwołujący poprzez niezastosowanie się do zapisów Wytycznych w związku z rozliczeniem wydatków w pełnej wysokości wynikającej z zawartej umowy pomimo, że usługa w pełni nie została wykonana, wykorzystał środki dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. 2005, tj. procedur określonych w art. 208 tej ustawy" (vide: ostatnie zdanie na stronie 3 decyzji oraz początek strony 4).

Sąd I instancji przypomniał również, że w myśl art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2005 r. w przypadku gdy środki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, 3a i 4, a także środki przeznaczone na finansowanie programów i projektów realizowanych z tych środków lub dotacji, o których mowa w art. 202, są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 4. Przepisy art. 145 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio.

W ocenie Sądu I instancji, pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 211 ust. 1 pkt 2 oraz art. 208 ust. 1 u.f.p. z 2005 r., należy rozumieć nie tylko procedury określone w powszechnie obowiązującym prawie publicznym (europejskim i krajowym). Sąd orzekający w sprawie podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2004/13, zgodnie z którym, procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta.

Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że w kontrolowanej sprawie Skarżąca nie podważa ustaleń dokonanych przez organy, że realizując Zadanie nr 1 "Aktywna integracja" nie osiągnęła zamierzonego skutku w postaci przeszkolenia 58 osób w ramach kursu "Opiekunka domowa". Zdaniem Sądu I instancji rację należy przyznać organom, że przy realizacji projektu naruszone zostały zarówno postanowienia umowy ramowej, jak również zapisy zawarte w Wytycznymi w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 20 lutego 2008 r. Naruszenia te, należało traktować jako naruszenie procedur, o których mowa w art. 208 ust. 1 u.f.p. z 2005 r., co z kolei implikuje wydanie decyzji na podstawie art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2005 r.

Sąd I instancji przechodząc do kontroli samego procesu odzyskiwania wypłaconego Skarżącej dofinansowania, zgodził się z organami, że Skarżącej można skutecznie zarzucić naruszenie procedur wynikających z umowy o dofinansowanie oraz Wytycznych z dnia 20 lutego 2008 r., które to naruszenie spowodowało szkodę w budżecie UE poprzez wypłacenie środków na przeszkolenie 58 osób (po 900 zł brutto na każdą osobę), w sytuacji, gdy w kursie uczestniczyło w rzeczywistości jedynie 56 osób, z których 3 zostały przeszkolone tylko w części teoretycznej.

Odnosząc się do generalnego zarzutu przedawnienia Sąd I instancji wskazał, że nie jest on uzasadniony, mimo tego, że stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy nie jest prawidłowe.

Sąd I instancji podkreślił, że wobec tego, iż zarówno Skarżąca, jak i organy odwołują się w zakresie przedawnienia do przepisów krajowych, zacząć należy od tego, iż ustawa o finansach publicznych (zarówno mająca zastosowanie w niniejszej sprawie u.f.p. z 2005 r., jak i obecnie obowiązująca) nie zawiera regulacji związanych z przedawnieniem prawa zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

W ocenie Sądu I instancji, zawarte w art. 211 ust. 5 u.f.p. z 2005 r. odesłanie do przepisów działu III O.p., nie może być jednak stosowane "mechanicznie", lecz wymaga uwzględnienia szczególnej regulacji jaka została zawarta w przepisach art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95.

Wskazać zatem należy, iż w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 postanowiono, iż "w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu".

W ocenie Sądu I instancji, skoro projekt Skarżącej był realizowany w ramach programu wieloletniego w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, to okres przedawnienia zwrotu środków udzielonych Skarżącej na ten projekt, biegnie do ostatecznego zakończenia programu. Jeżeli chodzi o "ostateczne zakończenie" Program Operacyjny Kapitał Ludzki na lata 2007-2013, to Sąd I instancji przyjął, że termin określony przez Komisję Europejską w decyzji z dnia 30 kwietnia 2015 r. o numerze C(2015) 2771 final zmieniającej decyzję C(2013) 1573 w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów operacyjnych przyjętych do celów pomocy z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (2007–2013). Zgodnie z Wytycznymi w sprawie zamknięcia programów 2007-2013, stanowiącymi Załącznik do tej decyzji, wszystkie dokumenty zamknięcia należy złożyć do dnia 31 marca 2017 r., jak określono w art. 89 ust.1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (punkt 4.2 Załącznika).

Wobec powyższego, Sąd I instancji stanął na stanowisku, że momentem ostatecznego zakończenia Program Operacyjny Kapitał Ludzki na lata 2007-2013, a tym samym momentem do którego biegnie termin przedawnienia jest dzień 31 marca 2017 r. Tym samym, Sąd I instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie, w której decyzje I i II instancji zapadły przed dniem 31 marca 2017 r., przedawnienie nie nastąpiło, a co za tym idzie, Dyrektor WUP był uprawniony i jednocześnie zobowiązany do dochodzenia zwrotu środków objętych decyzją z dnia 30 marca 2016 r.

Sąd I instancji jednocześnie podkreślił, że powyższe stanowisko nie wyklucza dotychczasowego stanowiska orzecznictwa, iż 5-letni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p., może mieć – co do zasady – zastosowanie do odzyskiwania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Tym niemniej, z uwagi na omówiony wyżej przepis szczególny art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, Sąd I instancji stwierdził, że ostateczny termin przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W ocenie Sądu I instancji postępowanie prowadzone zarówno przez Dyrektora WUP, jak również przez Ministra Rozwoju było zgodne z prawem. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, zaś zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, skarżąc go w całości, wniosła Gmina B. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o przyznanie kosztów postępowania według norm przepisanych, nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Ponadto oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Na podstawie art. 183 § 2 pkt. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucając:

Nieważność postępowania, albowiem strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym została pozbawiona możności obrony swoich praw, poprzez nierozpoznanie w wyroku skargi administracyjnej z dnia 1 lipca 2016 r. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 24 czerwca 2016 r, utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Opolu z dnia 30 marca 2016 r. nr 4/2016, nakazującej zwrot dotacji otrzymanej na realizację projektu "Twój krok do lepszego jutra" w wysokości 98 030,94 zł (dziewięćdziesiąt osiem tysięcy trzydzieści 94/100 zł).

Na podstawie art. 174 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucaając:

Naruszenie prawa materialnego, to jest:

1. art. 211 ust. 1 pkt, 2 i 4a u.f.p. z 2005 r., art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych oraz § 3 ust. 2 Porozumienia z dnia 13 sierpnia 2007 r. w sprawie dofinansowania działań w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki zawartego pomiędzy Samorządem Województwa Opolskiego a Wojewódzkim Urzędem Pracy w Opolu poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że decyzja o zwrocie dotacji jest prawidłowa,

2., art. 211 ust. 1 i 5 u.f.p. z 2005 r w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, art. 70 § 1 i art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: O.p); 4. art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 § 1 Konstytucji RP, art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 70 § 1 i art. 118 § 1 O.p. przez ich niezastosowanie skutkujące błędnym okresleniem daty przedawnienia zobowiązania o zwrot dotacji

3. art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że przepis przedłuża okres przedawnienia o zwrot dotacji do dnia 31 marca 2017

4. art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 § 1 Konstytucji RP, art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 70 § 1 i art. 118 § 1 O.p. poprzez ich niezastosowanie przejawiające się w naruszeniu zasady pewności prawa i przyjęciu dłuższych okresów przedawnienia wywiedzionych z prawa unijnego, przy jednoczesnym zaakceptowaniu że w takim samym stanie faktycznym zastosowanie mogłyby) mieć przepisy prawa krajowego przewidujące krótszy okres przedawnienia

III. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit) a i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi administracyjnej w wyniku nieuwzględnienia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 211 ust. 1 pkt. 2 i 4a u.f.p. z 2005 r, art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych oraz § 3 ust. 2 Porozumienia z dnia 13 sierpnia 2007 r. w sprawie dofinansowania działań w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki zawartego pomiędzy Samorządem Województwa Opolskiego a Wojewódzkim Urzędem Pracy w Opolu; art. 211 ust. 1 i 5 u.f.p. z 2005 r. w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, art. 70 § 1 i art. 118 § 1 O.p. co w konsekwencji doprowadziło do nieuchylenia zaskarżonej decyzji;

2. art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit) c i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., 8 k.p.a., 76 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi administracyjnej w wyniku nieuwzględnienia naruszenia przepisów postępowania przez organ, pomimo że naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do nieuchylenia zaskarżonej decyzji, polegające na:

a) błędnym ustaleniu, że doszło do nieprawidłowości w sposobie wykorzystania środków dotacji, podczas gdy pracownicy MOPS - B. K. i M. Ż. zgodnie z prawomocnym wyrokiem sądu karnego nie ponieśli odpowiedzialności karnej - B.K. została uniewinniona, a wobec M. Ż. prawomocnie umorzonopostępowanie kame, a ponadto ustalono, że nawet jeżeli w procesie wykorzystania środków doszło do naruszenia obowiązujących reguł, to nie odbyło się to wbrew stanowisku organu i pośredniczącego - Wojewódzkiego Urzędu Pracy, lecz za jego przyzwoleniem,

3. art. 141 ust. 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit) c i § 2 p.p.s.a. oraz art. 7 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do przedstawionego w skardze administracyjnej zarzutu sprzeczności ustaleń organu administracyjnego z rzeczywistym stanem sprawy oraz wynikiem postępowania karnego prowadzonego przeciwko pracownikom MOPS - B. K. i M.Ż. i brak oceny dowodu z powyższego dokumentu urzędowego.

Naczelny Sąd administracyjny zważył co nastepuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.

Odnosząc się zatem do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów stwierdzić przede wszystkim należy, że w orzecznictwie NSA zarysowała się linia orzekania, z której wynika, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).

Przede wszystkim należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu dotyczącego nieważności postępowania, albowiem skarżąca Gmina została pozbawiona możności obrony swoich praw, poprzez nierozpoznanie w wyroku skargi administracyjnej z dnia 1 lipca 2016 r. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] nakazującą zwrot dotacji otrzymanej na realizację projektu "Twój krok do lepszego jutra" w wysokości 98.030,94 zł.

Stwierdzić w zakresie tego zarzutu należy, że nie jest on usprawiedliwiony. Jak wynika z protokołu rozprawy, która odbyła się w dniu 29 sierpnia 2017 r. przed WSA w Warszawie, Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączyć sprawy o sygnaturach akt V SA/Wa 2190/16 i V SA/Wa 2191/16 do łącznego rozpoznania i odrębnego wyrokowania. Postanowił także sporządzić odpis protokołu celem dołączenia go do akt sprawy sygn. akt V SA/Wa 2191/16.

Powyższe jednoznacznie wskazuje, że Sąd I instancji nie połączył spraw do wspólnego rozpoznania i wyrokowania, na co powołany wyżej przepis pozwala, ale połączył je wyłącznie do wspólnego rozpoznania, co również w świetle omawianego przepisu jest uprawnione. Na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2019 r. rozpoznano zatem te dwie sprawy skarżącej Gminy i wydano dwa odrębne wyroki. Pierwszy wyrok o sygn. akt V SA/Wa 2190/16, a więc orzeczenie wydane w niniejszej sprawie, został zaskarżony skargą kasacyjną. Natomiast drugie orzeczenie o sygn. akt V SA/Wa 2191/16, w związku z brakiem jego zaskarżenia skargą kasacyjną do NSA, stało się orzeczeniem prawomocnym. Zatem wskazany wyżej zarzut skargi kasacyjnej, stanowiący o nieważności postępowania z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., należało uznać za nieusprawiedliwiony. Skarga strony z dnia 1 lipca 2016 r. dotycząca decyzji Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy z dnia [...] marca 2016 r. o nr [...]została bowiem rozpoznana przez Sąd I instancji.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów o postępowaniu stwierdzić należy, że w pierwszym z zarzutów dotyczących naruszenia procedury skarżąca kasacyjnie Gmina w ogóle nie wskazuje na czym miało polegać naruszenie powołanych w tym zarzucie przepisów. Prawidłowo skonstruowany zarzut winien wskazywać konkretny przepis prawa, który zdaniem skarżącego kasacyjnie został naruszony, z dokładnym podaniem jednostki redakcyjnej naruszonego uregulowania, postaci naruszenia, czy jest to błąd w wykładni czy też w zastosowaniu tego przepisu oraz sposobu jego naruszenia, gdyż każdy z przepisów może być naruszony na wiele sposobów. W przypadku naruszenia przepisów o postępowaniu dodatkowo należy wskazać wpływ tego naruszenia na wynik sprawy.

Tym samym przedstawiony powyżej zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego ze względu na jego niewłaściwą konstrukcję należało uznać za nieskuteczny.

W zakresie pozostałych dwóch zarzutów procesowych skarżąca kasacyjnie Gmina podnosi, że naruszenie wskazanych w tych podstawach kasacyjnych przepisów polega na błędnym ustaleniu, że doszło do nieprawidłowości w sposobie wykorzystania środków z dofinansowania, podczas gdy wskazani pracownicy MOPS-u zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu karnego nie ponieśli odpowiedzialności karnej. B. K. została uniewinniona, zaś wobec M. Ż. prawomocnie umorzono postępowanie karne, a ponadto ustalono, że nawet jeśli w procesie wykorzystywania środków doszło do naruszenia obowiązujących reguł, to nie odbyło się to wbrew stanowisku organu pośredniczącego, lecz za jego przyzwoleniem. Dalej wskazano na nieodniesienie się do przedstawionego w skardze zarzutu sprzeczności ustaleń organu z rzeczywistym stanem sprawy oraz wynikiem postępowania karnego prowadzonego przeciwko pracownikom MOPS-u i brak oceny dowodu z powyższego dokumentu.

Zauważyć w tym miejscu należy, że Sąd I instancji nie musi odnosić się do wszystkich zarzutów skargi wystarczy, że odniesie się do zarzutów istotnych dla sprawy. Zauważyć dalej trzeba, że w myśl art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Tym samym nie jest wiążące dla sądu administracyjnego orzeczenie, jak i motywy uzasadnienia sądu karnego, w którym zapadło rozstrzygnięcie uniewinniające czy też umarzające postępowanie.

Dodać do tego należy, że podnoszona przez Gminę argumentacja dotycząca przyzwolenia organu pośredniczącego nie dotyczy przedmiotowej sprawy, gdyż jak podnosi Gmina w uzasadnieniu zarzutu procesowego ujętego w skardze kasacyjnej, odnosi się to do drugiej części dofinansowania w wysokości 172.561 zł, która została przekazana po kontroli Wojewódzkiego Urzędu Pracy. Przedmiotowa sprawa dotyczy zaś ogólnej kwoty dofinasowania w wysokości 52.200 zł, z czego sporem objęta jest wyłącznie kwota 3.274,52 zł.

Nie budzi wątpliwości, w ocenie NSA, że w sprawie doszło do nieprawidłowości w rozumieniu przepisów prawa unijnego, a konkretnie art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady nr 1083/2006, konsekwencją czego było zażądanie częściowego zwrotu dofinansowania. W budżecie projektu na rok 2008 zaplanowano w ramach Zadania nr 1 "Aktywna integracja" realizację kursu pt. "Opiekunka domowa". W tym celu Gmina zawarła w dniu [...] września 2008 r. umowę z Medycznym Studium Zawodowym na przeprowadzenie kursu zawodowego dla 58 osób objętych projektem. Za przeprowadzenie kursu Gmina zobowiązała się zapłacić za jednego uczestnika projektu kwotę w wysokości 900,00 zł brutto, zaś łączny koszt wykonania usługi - przeszkolenia 58 osób - wynosił 52.200,00 zł. Zapłata za wykonanie przedmiotu zamówienia miała nastąpić w dwóch transzach po 26.100,00 zł brutto: pierwsza po wykonaniu części teoretycznej kursu, zaś druga po zakończeniu części praktycznej kursu. Na podstawie złożonych następnie wniosków o płatność z dnia 8 grudnia 2008 r. oraz z dnia 12 marca 2009 r. Gmina otrzymała dofinansowanie w łącznej wysokości 52.200,00 zł.

W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach od 22 września do 30 listopada 2009 r. stwierdzono, iż w ramach kursu "Opiekunka domowa" przeszkolono 56 uczestników, w tym 53 uczestników w całości (z części teoretycznej i praktycznej), zaś 3 uczestników tylko z części teoretycznej. Wobec stwierdzonych nieprawidłowości WUP skierował do Gminy pismo z 15 stycznia 2016 r., w którym poinformował, iż wydatki odnoszące się do liczby osób, które nie zostały przeszkolone w ogóle (2 osoby) i do liczby osób, które nie brały udziału w części praktycznej szkolenia (3 osoby) uznać należy za niekwalifikowalne. W piśmie wskazano, iż wydatki niekwalifikowane wyliczono łącznie na kwotę 3.274,52 zł, w tym koszty bezpośrednie na kwotę 3.150 zł oraz koszty pośrednie na kwotę 124,52 zł. Pismem z 18 stycznia 2016 r. WUP wezwał Gminę do zwrotu nieprawidłowości finansowej w wysokości 3.274,52 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych - w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty. Pismo zostało doręczone gminie 25 stycznia 2016 r.

Zasadnie, w ocenie NSA, w kontekście zaistniałego stanu faktycznego Sąd I instancji uznał, że w kontrolowanej sprawie Skarżąca nie podważa ustaleń dokonanych przez organy, że realizując Zadanie nr 1 "Aktywna integracja" nie osiągnęła zamierzonego skutku w postaci przeszkolenia 58 osób w ramach kursu "Opiekunka domowa". Nie czyni tego także w skardze kasacyjnej. Samo powoływanie się na uniewinnienie jednego z pracowników oraz umorzenie postępowania karnego wobec drugiego, nie niweczy ustalenia obiektywnego faktu, w postaci braku przeszkolenia wymaganej umową liczby osób, a i w konsekwencji stwierdzenia zaistnienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia unijnego nr 1083/2006. Nie można, w ocenie NSA, zaakceptować wydatków ze środków unijnych, których przeznaczeniem było sfinansowanie przeszkolenia 58 osób w ramach kursu "Opiekunka domowa", w zakresie tych wydatków, które nie realizowały nakreślonego celu (brak przeszkolenia lub brak pełnego przeszkolenia osób objętych projektem).

Rację zatem należy przyznać organom administracji, co podzielił też Sąd I instancji, iż przy realizacji projektu naruszone zostały zarówno postanowienia umowy ramowej, jak również zapisy zawarte w Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 20 lutego 2008 r. Naruszenia te, należało traktować jako naruszenie procedur, o których mowa w art. 208 ust. 1 u.f.p. z 2005 r., co z kolei implikuje wydanie decyzji na podstawie art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2005 r.

Wobec powyższego te kolejne dwa postawione w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe należało uznać za nieusprawiedliwione.

Tym samym ustalenia faktyczne organu zaakceptowane przez Sąd I instancji wobec ich niepodważenia są wiążące dla NSA podczas oceny legalności zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

Z zarzutów naruszenia prawa materialnego wynika, że skarżąca kasacyjnie Gmina kwestionuje jedno zagadnienie, a mianowicie termin przedawnienia zwrotu dofinasowania, w konsekwencji uznanie organów zaakceptowane przez Sąd, że w sprawie nie doszło do przedawnienia przedmiotowego zwrotu.

Podkreślić jednak należy, że skarżąca kasacyjnie Gmina czyni to niekonsekwentnie bowiem nie zakwestionowała przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych poczynionych w tym zakresie przez organy. WSA uznał bowiem, że przedmiotowy zwrot nie uległ przedawnieniu, gdyż przedawnienie programu wieloletniego biegnie do ostatecznego zakończenia programu. Sąd I instancji uznał, że momentem ostatecznego zakończenia Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki na lata 2007-2013, a tym samym momentem do którego biegnie termin przedawnienia jest dzień 31 marca 2017 r.

Niepodważenie tych ustaleń skutkuje tym, iż postawione w tym zakresie zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie są nieskuteczne.

Niemniej jednak NSA podziela zapatrywania Sądu I instancji na kwestię przedawnienia zwrotu dofinansowania. Słusznie zatem WSA zaakceptował w tym zakresie prezentowane przez organ stanowisko.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Jednocześnie NSA dostrzega, iż w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że skoro art. 3 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 dopuszcza możliwość by Państwa Członkowskie stosowały dłuższy okres przedawnienia niż przewidziany w ust. 1 i 2 (cztero-i trzyletni), to z możliwości tej skorzystała również Polska określając w prawie krajowym dłuższy termin przedawnienia. Chodzi mianowicie o zawarte w ustawie o finansach publicznych odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów działu III O.p. W ocenie NSA, zawarte w art. 211 ust. 5 u.f.p. z 2005 r. odesłanie do przepisów działu III O.p., nie może być jednak stosowane "mechanicznie", lecz wymaga uwzględnienia szczególnej regulacji jaka została zawarta w przepisach art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95.

Wykładnię powyższego przepisu przeprowadził Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. akt C-436/15 (polskie tłumaczenie wyroku dostępne w Systemie LEX). Trybunał zauważył, iż wobec braku definicji pojęcia "programu wieloletniego" w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2988/95, należy określić zakres tego pojęcia przy uwzględnieniu znaczenia każdego z terminów wchodzących w jego skład, kontekstu w jakim pojęcie to jest użyte, a także celów uregulowania odnoszącego się do tego pojęcia (punkt 45). W tym względzie, jeśli chodzi przede wszystkim o użyte terminy, należy zaznaczyć, że termin "program" ma szeroki zakres i że terminy "program" i "projekt" mogą być używane zamiennie w rozumieniu art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia (punkt 46). Tak więc pojęcie "programu wieloletniego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, stanowi pojęcie przekrojowe, mogące występować we wszystkich dziedzinach objętych politykami Unii, o ile ma miejsce wykorzystanie środków budżetowych Unii (punkt 47). W związku z tym nie ma potrzeby ustalania ścisłego związku terminologicznego między tym pojęciem a pojęciami stosowanymi w różnych instrumentach ustanawiających różne fundusze przyznające pomoc finansową (punkt 48). Co się tyczy następnie kontekstu, w jaki wpisuje się to pojęcie oraz celów rozpatrywanego unormowania, po pierwsze (...) celem rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 jest przeciwstawianie się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym Unii (punkt 49). Po drugie art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie owego rozporządzenia jest częścią całości przepisów wskazanych w art. 3 ust. 1 mających na celu, jak wynika z pierwszego akapitu tego ustępu, określenie zasad przedawnienia postępowań mających zastosowanie do nieprawidłowości określonych w art. 1 ust. 1 owego rozporządzenia, które odnoszą się do naruszenia przepisu prawa Unii wynikającego z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego powodującego lub mogącego spowodować szkodę w ogólnym budżecie Unii lub w budżetach przez nią zarządzanych (punkt 50).

Wskazać zatem należy, iż w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 postanowiono, iż "w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu".

Ponadto, odnosząc się do pojęcia "ostatecznego zakończenia programu", Trybunał podniósł, iż rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 nie przewiduje konkretnego wiążącego momentu w odniesieniu do "ostatecznego zakończenie programu", ponieważ (...) moment ten różni się nieuchronnie w zależności od poszczególnych etapów i procesów przewidzianych w celu zakończenia każdego wdrożonego programu wieloletniego (punkt 60). Ustalenie momentu "ostatecznego zakończenia programu" w celu stosowania zasady przedawnienia właściwej dla "programów wieloletnich", przewidzianej w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, zależy zatem od przepisów, które normują każdy program wieloletni (punkt 61). W celu ustalenia momentu "ostatecznego zakończenie programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w owym przepisie. Przedawnienie przewidziane bowiem w owym przepisie pozwala po pierwsze zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii. Po drugie celem tego przepisu jest zapewnienie pewności prawa dla podmiotów gospodarczych. Podmioty te powinny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą być jeszcze przedmiotem dochodzenia (punkt 62). Ze względu na ten podwójny cel, aby określić datę "ostatecznego zakończenie programu", do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego "programu wieloletniego" (punkt 63). Po upływie nieprzekraczalnego terminu określonego przez Komisję dla zakończenia prac i dokonania płatności z tytułu związanych z tymi pracami wydatków kwalifikowalnych, projekt taki należy uznać za ostatecznie zakończony w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, bez uszczerbku dla ewentualnego przedłużenia na mocy nowej decyzji Komisji w tym zakresie (punkt 66).

W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie Gmina wystąpiła o dofinansowanie w ramach wieloletniego programu jakim był Program Operacyjny Kapitał Ludzki na lata 2007-2013. Program ten był jednym z programów operacyjnych wdrażanych w latach 2007-2013, zaś środki finansowe na jego realizację pochodziły z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). W ocenie NSA, skoro projekt skarżącej był realizowany w ramach programu wieloletniego w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, to okres przedawnienia zwrotu środków udzielonych skarżącej na ten projekt, biegnie do ostatecznego zakończenia programu. Jeżeli chodzi o "ostateczne zakończenie" Program Operacyjny Kapitał Ludzki na lata 2007-2013, to przyjąć należało termin określony przez Komisję Europejską w decyzji z dnia 30 kwietnia 2015 r. o numerze C (2015) 2771 final zmieniającej decyzję C (2013) 1573 w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów operacyjnych przyjętych do celów pomocy z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (2007-2013). Zgodnie z Wytycznymi w sprawie zamknięcia programów 2007-2013, stanowiącymi Załącznik do tej decyzji, wszystkie dokumenty zamknięcia należy złożyć do dnia 31 marca 2017 r., jak określono w art. 89 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (punkt 4.2 Załącznika).

Przedstawiony pogląd prezentowany jest w orzecznictwie NSA, można w tym zakresie przykładowo przywołać wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1909/19. NSA w wyroku tym skonstatował, że przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 termin przedawnienia wynoszący cztery lata rozpoczyna swój bieg w dniu, w którym zakończona została przez Spółkę realizacja projektu z naruszeniem prawa. Z uwagi na to, że Program Operacyjny Kapitał Ludzki na lata 2007 - 2013 był programem wieloletnim, to zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95 okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1909/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w kwestii przedawnienia prawa żądania zwrotu dofinansowania ze środków europejskich także w wyrokach: z 27 lutego 2019 r., I GSK 744/18; z 16 października 2019 r., I GSK 1537/18; z 4 grudnia 2019 r., I GSK 1573/18; z 28 maja 2020 r., z 26 listopada 2020 r., I GSK 379/18).

Tym samym mając na względzie dzień ostatecznego zamknięcia wieloletniego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki na lata 2007 – 2013, a mianowicie dzień 31 marca 2017 r. oraz datę wydania w sprawie zwrotu decyzji ostatecznej, tj. datę 26 czerwca 2016 r., stwierdzić należy, że nie doszło do przedawnienia przedmiotowego zwrotu dofinansowania unijnego.

Tym samym postawione w tym zakresie zarzuty kasacyjne należało uznać za nieusprawiedliwione.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za niezasadne i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).