Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 63/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 2, art. 156 par. 1, art. 7, art. 16
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8, ust. 1 i  ust. 4, art. 28,  art. 17 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 1949 nr 27 poz 197
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.
article: art.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] Minister Budownictwa po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r., nr [...] o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1954 r., nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa ([...]) nieruchomości położonej w C. pow. P. w granicach określonych planem pomiarowym sporządzonym przez Zakłady [...] o łącznej powierzchni [...] ha [...] m2, w części o pow. [...] ha [...] m2, stanowiącej współwłasność R. i H. H. oraz przyznaniu odszkodowania (pkt [...] w/w orzeczenia), w części nie objętej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1957 r., Nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2006 r.

W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1954 r., Nr [...] orzekło m.in. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa ([...]) nieruchomości położonej w C. pow. P. o łącznej powierzchni [...] ha [...] m2, w części o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność R. i H. H. oraz przyznaniu odszkodowania (pkt [...] w/w orzeczenia).

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 1957 r. , Nr [...] uchyliło w/w orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1954 r. m.in. w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej własność R. i H. H. w części o powierzchni [...]m2.

W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, iż nieruchomości, w częściach określonych w decyzji, stały się zbędne dla celów inwestycyjnych.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [..] kwietnia 1954 r. wystąpili K. J., S. J., E. K., T. H., F. M., M. M., J. J. i A. M. – spadkobiercy R. i H. H.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1954 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa ([...]) nieruchomości położonej w C. pow. P., stanowiącej współwłasność R. i H. H. oraz przyznaniu odszkodowania (pkt [...] w/w orzeczenia), w części nie objętej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1957 r., Nr [...]. [...].

Pismem z dnia [...] września 2006 r. Prezydent W. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] września 2006 r.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Minister Budownictwa zawiesił z urzędu postępowanie o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej swoją decyzją z dnia [...] września 2006 r.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Budownictwa wskazał, iż w przedmiotowym postępowaniu rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego – którym jest postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczące innej nieruchomości, ale objętej tym samym orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1957 r.

Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. Minister Budownictwa podjął zawieszone postępowania, bowiem wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2007 r., sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył skargę kasacyjną Ministra Budownictwa.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz całości akt sprawy, Minister Budownictwa stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 156 § 1 kpa.

Organ podkreślił, że zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem organ nadzoru ocenia prawidłowość decyzji administracyjnej stosując przepisy i ich wykładnię obowiązującą w dacie wydania ocenianej decyzji.

Materialnoprawną podstawą wydania kwestionowanej decyzji były przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31), zatem w aspekcie zgodności z przepisami przytoczonego dekretu oraz stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania należy ocenić zaskarżone orzeczenie.

Minister Budownictwa podkreślił, że stosownie do przepisów dekretu, wywłaszczeniu podlegały nieruchomości, które były niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a ich nabycie w drodze cywilnoprawnej nie było możliwe. Koniecznym warunkiem wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego było uzyskanie zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości oraz uprzednie wezwanie przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych właściciela nieruchomości, aby odstąpił nieruchomość za określoną cenę.

Organ nadzoru wskazał, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotową nieruchomość wywłaszczono na cel budowy Ośrodka [...].

Przepis art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. nakładał na wnioskodawcę wywłaszczenia obowiązek uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości, które to zezwolenie w myśl art. 5 ust. 2 dekretu miało być poprzedzone stosowną opinią prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej – jeżeli uzna, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz, że przewidziane będą środki na jej nabycie.

Zezwolenie Nr [...] na nabycie nieruchomości przez Zakłady [...] w [...], jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na powyższy cel wydał Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w dniu [...] marca 1951 r.

Ubiegający się o wywłaszczenie uzyskał również zezwolenie na zbiorowe wezwanie właścicieli do sprzedaży nieruchomości.

Minister Budownictwa podkreślił, że stosownie do treści art. 8 dekretu wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie, przewidziane w art. 5, obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania lub dokonania obwieszczenia nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia.

Z akt archiwalnych wynika, iż wnioskodawca wywłaszczenia pismem z dnia [...] kwietnia 1951 r. wezwał właścicieli nieruchomości do zawarcia umowy sprzedaży, za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

Organ nadzoru zaznaczył, że wezwania do zawarcia umowy dokonano po wystąpieniu z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego (wniosek z dnia [...] marca 1951 r.), jak również już po samym wszczęciu postępowania (obwieszczenie Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1951 r., Nr [...].

W ocenie organu, skoro wnioskodawca wywłaszczenia wystąpił do właścicieli o dobrowolne odstąpienie nieruchomości już po złożeniu wniosku o wywłaszczenie, to rażąco naruszył art. 8 ust. 4 tego dekretu.

Minister Budownictwa podkreślił, że skoro wezwanie zostało sporządzone później (pismo z dnia [...] kwietnia 1951 r.), to nie mogło zostać dołączone do wniosku o wywłaszczenie. Brak załącznika wskazanego w art. 17 ust. 3 pkt 2 uznał za rażące naruszenie prawa.

Mając na uwadze treść przepisów art. 5, 8 oraz art. 17 ust. 3 pkt 2 dekretu organ nadzoru stwierdził, iż wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2kpa, uzasadniającym stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1954 r., Nr [...],o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa ([...]) nieruchomości położonej w C. pow. P., w części o pow. [...] ha [...] m2, stanowiącej współwłasność R. i H. H. oraz przyznaniu odszkodowania (pkt [...] w/w orzeczenia), uchylonego w części nieruchomości o pow. [...]m2 decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [..] kwietnia 1957 r., Nr [...].

Organ nadzoru wskazał, że zgodnie z art. 156 § 2 kpa nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Organ powołując się na dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (np. wyrok z dnia 23 listopada 1987 r. sygn. akt 1406/86) oraz Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92) wskazał, że nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa oznacza w szczególności sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło tego prawa.

Minister Budownictwa podkreślił, że nieodwracalność skutków prawnych związana jest ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu przejmującego określone mienie na rzecz Skarbu Państwa, którego skutków organ administracji nie może odwrócić działając w granicach przysługujących mu kompetencji. Jednocześnie organ powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 1995 r. sygn. akt IV SA 747/94 (publ. Wspólnota 1997/7 str. 26) wskazał, że zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.) ochrona nabywcy nieruchomości obejmuje jedynie prawa nabyte odpłatnie. Nabycie nieodpłatnie nie może zostać ocenione jako powodujące nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

Minister Budownictwa stwierdził, że z akt sprawy – w tym – pisma Urzędu Miasta W. [...] z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] oraz dołączonego wypisu z rejestru gruntów – wynika, iż wywłaszczona nieruchomość stanowi obecnie część działki Nr [...], położonej w obrębie [...], przy ul. [...], będącą własnością Miasta W. (na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...]), będącej we władaniu [...]. Na przedmiotowej nieruchomości ma również swoją siedzibę [...].

Wobec powyższego w ocenie organu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego niedokładnego ustalenia stanu prawnego nieruchomości, Minister Budownictwa wskazał, że na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1933 r., reperytorium [...] W. H. [...] sprzedał część działki Nr [...] (zawierającej ogółem [...] hektarów [...] metrów kwadratowych) A. A.

Ponadto organ wskazał, że stosownie do treści zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...]wydanego w dniu [...] listopada 2005 r., nr [...] W. H. zmarł, a pozostała po dokonanej przez niego sprzedaży działka o powierzchni [...] morgów stanowiąca resztę działki nr [...] i działka lit. [...] o powierzchni [...] mórg [...] prętów, przeszły na rzecz jego spadkobierców: M., Z., E., L. i H. rodzeństwa H. [...] oraz żony R. H. [...] jako dożywotniczki na [...] części. Spadkobiercy aktem notarialnym z dnia [...] marca 1943 r., za nr rep. [...] dokonali działu spadku na skutek tego na własność M. i Z. H. [...] przeszły [...] morgi z reszty działki nr [...], a na własność R. z W. H. [...] oraz E., L. i H. H. przeszły: reszta tejże działki nr [...]m i działka [...].

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miasto W.

Zarzuciło naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że działanie organu polegające na rozpoczęciu procedury wywłaszczeniowej bez uprzedniego wezwania – stosownie do art. 8 ust. 4 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31) – przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych właścicieli nieruchomości do zawarcia umowy sprzedaży, za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu, stanowiło rażące naruszenie prawa; art. 7 kpa poprzez nie wyjaśnienie, czy treść orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1954 r., Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. byłaby inna, gdyby nie doszło do uchybienia art. 8 ust. 4 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. oraz poprzez nie wyjaśnienie aktualnego stanu faktycznego w zakresie oznaczenia ewidencyjnego i kwestii własności wywłaszczonej nieruchomości objętej orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1954 r., Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W.

Skarżące Miasto W. wniosło o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r. i zasadzenie na rzecz skarżącego od strony przeciwnej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że bezspornym jest, iż stosownie do przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych procedura wywłaszczeniowa dotknięta była brakiem formalnym w postaci wykonania przez wykonawcę planu gospodarczego czynności wezwania właścicieli do zawarcia umowy sprzedaży za cenę określoną na podstawie art. 28 cyt. dekretu po dacie wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Jednakże w ocenie skarżącej – stwierdzenie, iż niedochowanie przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych, terminu do dokonania czynności wezwania właściciela nieruchomości, do zawarcia umowy sprzedaży stanowi spełnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest daleko idącą wykładnią rozszerzającą tej podstawy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Skarżące Miasto podniosło, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi ono zatem w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2001 r., II SA 1726/00, LEX nr 51233).

Zdaniem skarżącego uchybienie, jakiego dopuścił się organ wydający decyzję, której nieważność stwierdzono w toku niniejszego postępowania polegało jedynie na przesunięciu czasowym w wykonaniu czynności wynikającej z art. 8 ust. 4 cyt. dekretu, jednakże nie skutkowało to tym, iż gdyby organ dochował terminu to treść orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1954 r., Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. byłaby inna, bowiem właściciele wywłaszczonej nieruchomości nie wykazali woli zawarcia umowy sprzedaży za cenę określoną na podstawie art. 28. Wezwanie miało jedynie służyć uproszczeniu, przyśpieszeniu i odformalizowaniu postępowania mającego na celu przejęcie nieruchomości niezbędnej dla realizacji celów narodowych planów gospodarczych.

Skarżące Miasto W. podniosło, że dla oceny stopnia i zakresu naruszenia art. 8 ust. 4 dekretu powinien być uwzględniony fakt, iż wnioskodawca wywłaszczenia wystąpił z wezwaniem do zawarcia umowy sprzedaży za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu dla właścicieli nieruchomości, jednakże nie doszło do zawarcia umowy. Organ wywłaszczeniowy miał obowiązek wszcząć postępowanie, a następnie ocenić zasadność wniosku. Tym samym nie może być uznawane za rażące naruszenie prawa wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i wydanie w jego następstwie orzeczenia.

Dlatego w ocenie skarżącego nie sposób uznać, że brak dochowania wymogu formalnego z art. 8 ust. 4 cyt. dekretu stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2, a tym samym – że dawało podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1954 r. Ponadto skarżące Miasto zarzucając naruszenie art. 7 kpa wskazało, że organ nie wyjaśnił stanu faktycznego w przedmiocie stosunków własnościowych, użytkownika oraz ewidencji wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący podniósł, że jak wynika z treści załączonego do niniejszej skargi wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] grudnia 2007 r., wywłaszczona nieruchomość stanowi obecnie działkę ewidencyjną o numerze [...] o powierzchni [...] ha, położoną w obrębie [...], objętą księgą wieczystą o numerze [...], będącą własnością [...] W., w użytkowaniu [...] oraz [...], nie zaś – jak wskazuje organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – część działki o numerze [...], użytkowaną przez [...] oraz [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem postępowania nadzorczego była decyzja wydana na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31). Stosownie do art. 8 ust. 1 dekretu (art. 7 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] kwietnia 1951 r., tj. w dniu wezwania właściciela do przekazania nieruchomości wykonawcy narodowego planu gospodarczego), wykonawca obowiązany był wezwać właściciela do przekazania nieruchomości za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu. Przepis art. 8 ust. 1 (poprzednio art. 7) uzależniał więc dopuszczalność wywłaszczenia od wyczerpania trybu nabycia nieruchomości na podstawie umowy cywilnoprawnej. Dopiero nie zawarcie tej umowy w terminie 15 dni od doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 8 ust. 4, uprawniało organ wywłaszczeniowy do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego na wniosek złożony przez wykonawcę planu. Dokumenty potwierdzające wykonanie powyższych czynności były elementami wniosku wywłaszczeniowego i zarazem stanowiły materiał dowodowy podlegający ocenie organu wywłaszczeniowego. W przypadku niezachowania przesłanek stanowiących podstawę wywłaszczenia organ wywłaszczeniowy powinien odmówić wywłaszczenia. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości zostało wydane w dniu [...] lutego 1951 r. Już w dniu następnym wykonawca planu – Zakłady [...] – złożyły wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. W dniu [...] marca 1951 r. zostało ogłoszone obwieszczenie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. W obwieszczeniu tym wskazano jako właścicielkę spornej nieruchomości jedynie R. H., pomijając drugą współwłaścicielkę H. H. Dopiero w dniu [...] kwietnia 1951 r., a więc już po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, wezwano R. H. do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Z akt sprawy nie wynika, aby wezwanie takie skierowano do H. H.

Propozycja zawarcia umowy cywilnoprawnej już po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz, jak w przypadku H. H., wywłaszczenie bez powiadomienia o wszczęciu postępowania i bez wniosku o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, wypacza całkowicie istotę i cel postępowania wywłaszczeniowego zamierzony przez ustawodawcę.

Zgodnie bowiem z dekretem z dnia 26 kwietnia 1949 r. przejmowanie nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogło być dokonane z zachowaniem jego przepisów (art. 1). Tak nakreślona przez ustawodawcę konstrukcja nabycia, a w tym wywłaszczenia została następnie wzmocniona przez wprowadzenie konstytucyjnej zasady ochrony własności (art. 12 Konstytucji PRL z dnia 22 lipca 1952 r.).

Należy podkreślić, że przepisy art. 8 (wcześniej art. 7) dekretu miały charakter bezwzględnie obowiązujący. Nie przewidywały one żadnych wyjątków w zakresie odstąpienia od przeprowadzenia rokowań z właścicielem.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wywłaszczenie nieruchomości wbrew obowiązkom określonym w art. 8 ust. 1 ( art. 7 ust. 1 ) dekretu świadczy o wydaniu orzeczenia wywłaszczeniowego z rażącym naruszeniem prawa (vide: wyroki NSA z 20.XII.2000r., I SA 1184/99, Lex 75557; 13.XI.2001r. I SA 925/00 Lex 81999,; wyroki WSA w Warszawie z dnia 22 .VII.2005 r. I SA/wa 960/04 Legalis: z 20.II.2007 r. I SA/Wa 1798/06 – niepub).

Dotyczy to także braku wskazania konkretnej ceny nabycia nieruchomości. Zważyć bowiem należy, że skoro odmowa przyjęcia propozycji zawarcia umowy miała uzasadniać wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, to właściciel musiał wiedzieć, za jaką cenę ma być zbyta nieruchomość. Musiał on mieć świadomość, jaką propozycję zaakceptuje lub odrzuci. Dlatego też wskazanie właścicielowi jedynie zasad ustalenia wysokości ceny powodowało, że właściciel nie mógł mieć świadomości wysokości ceny. Niedochowanie przesłanki skonkretyzowania ceny stanowi rażące naruszenie prawa (vide: wyroki NSA z 13.XI.2001 I SA 925/00 Lex 81999, z 29 czerwca 2001, I SA 200/2000 oraz I SA 221/2000).

Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko przedstawione w powyższych orzeczeniach.

Wobec tego nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że powyżej wskazane naruszenia nie miały charakteru rażącego, a wobec tego nie uzasadniały stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Słusznie zatem Minister Budownictwa ustalił, że orzeczenie administracyjne kontrolowane w postępowaniu nadzorczym zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego, w tym w szczególności art. 8 w zw. z art. 28 i art. 17 ust. 3 pkt 2 powołanego dekretu i dotknięte jest nieważnością w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wskazać przy tym należy, że podstawy stwierdzenia nieważności decyzji (orzeczenia administracyjnego) są enumeratywnie wymienione w przepisie art. 156 § 1 kpa. Z tego przepisu, ani żadnego innego nie wynika, że stwierdzenie nieważności orzeczenia uzależnione jest od ustalenia treści orzeczenia, które mogłoby zapaść, gdyby nie doszło do rażących naruszeń prawa. Wprawdzie art. 16 kpa kreuje zasadę trwałości decyzji, to jednocześnie w paragrafie 1 tego przepisu mowa jest o stwierdzeniu nieważności w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Taki przypadek organ w decyzji wykazał.

Niezasadne są również zarzuty skargi odnośnie naruszenia przez organ nadzoru art. 7 kpa. Organ nadzoru w sposób wnikliwy i prawidłowy przeprowadził postępowanie administracyjne i właściwie ustalił zarówno przedmiot postępowania, jak i stan faktyczny sprawy, w tym zmiany stosunków własnościowych do spornej nieruchomości od okresu przedwojennego do chwili obecnej.

Odnosząc się zaś do zarzutu skargi dotyczącego wadliwego ustalenia użytkownika gruntu wskazać należy, że – jak ustalił organ nadzoru, a co potwierdza wypis z rejestru gruntów z [...] marca 2006 r. – nieruchomość będąca przedmiotem wywłaszczenia stanowiła w dacie wydania decyzji nadzorczych część działki ewidencyjnej numer [...] o pow. [...]m2, w obrębie [...], przy ul. [...], której właścicielem jest Miasto W., a będącej w użytkowaniu [...].

W skardze zarzuca się, że wywłaszczona nieruchomość stanowi obecnie działkę nr [...] oraz że jest użytkowana przez inny podmiot niż wskazany w decyzji nadzorczej, co zdaniem skarżącego przemawia za wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy i stosunków własnościowych na nieruchomości. Jednakże dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia, zmiana użytkowników gruntów, które nastąpiły po jej wydaniu. Wymaga zaznaczenia, że z załączonego do skargi wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] grudnia 2007 r., a więc już po dacie wydania zaskarżonej decyzji, wynika, iż właścicielem działki nr [...] o pow. [...] w obrębie [...], przy ul. [...], jest Miasto W. oraz że grunt jest w użytkowaniu [...] i [...]. Jednakże dokument ten świadczy jedynie o tym, że nastąpił podział działki oznaczonej dawnym numerem [...] na inne mniejsze działki, w tym m.in. działkę nr [...]. Wynika to także ze złożonego do akt sądowych odpisu z księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. dotyczącego już nowo utworzonych działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Wszystkie te działki położone są przy ul. [...], w obrębie [...], których jako właściciel wskazane jest Miasto W.

Podział nieruchomości skutkujący jej innym oznaczeniem, dokonany po dacie wydania zaskarżonej decyzji, a także zmiana użytkownika nieruchomości oraz – jak w niniejszej sprawie – [...], same w sobie nie mają wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia nadzorczego. [...] nie ma tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości, której właścicielem jest skarżące Miasto W.

Prawidłowo również organ nadzoru wykazał, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności – z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.