Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 264/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262 § 1, § 6
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Asesor sądowy Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi G. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 marca 2022 r. nr SKO.1535/21 w przedmiocie kary porządkowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Zamość z dnia 19 sierpnia 2021 r., odmawiające uchylenia nałożonej na G. S. (podatnika, stronę, skarżącego) kary porządkowej.

Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia i akt sprawy, Prezydent Miasta Zamość odmówił G. S. uchylenia kary porządkowej w wysokości 500 zł, nałożonej postanowieniem z dnia 16 lipca 2021 r. Wskazał, że w ramach postępowania podatkowego w sprawie zmiany wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2020 r. organ pierwszej instancji wezwał stronę do przedłożenia ewidencji księgowej P. za rok 2020 i część 2021 r. oraz ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych - za okresy: od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r. oraz od 1 stycznia do 10 czerwca 2021 r. Wezwanie zostało ponowione, przy czym dodatkowo wezwano stronę do przedłożenia umowy najmu nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...]. Podatnika pouczono o skutkach niezastosowania się do wezwań.

Po bezskutecznym upływie terminu do złożenia żądanych dokumentów organ nałożył na G. S. karę porządkową.

W zażaleniu podatnik jako przyczynę niezłożenia wyjaśnień oraz nieprzedłożenia dokumentów wskazał skomplikowany charakter sprawy dotyczącej opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Podniósł, że miał trudność z przedstawieniem stanowiska, bowiem występuje w dwojakim charakterze, jako osoba prywatna – w zakresie swojego majątku osobistego, pozostająca właścicielem obiektu budowlanego, którego częścią składową jest wyłączona z użytkowania z mocy prawa powierzchnia 460 m2 i jako przedsiębiorca. Wyjaśniał, że do wezwania organu odniesie się po szczegółowym przeanalizowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19 oraz po zapoznaniu się z komentarzami i orzecznictwem. W tych warunkach skarżący zwrócił się o uchylenie nałożonej na niego kary porządkowej.

Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2021 r. organ pierwszej instancji odmówił uchylenia kary porządkowej uznając, że skarżący nie wykazał zaistnienia obiektywnych okoliczności uniemożliwiających wykonanie wezwania organu. W szczególności okolicznością taką nie jest potrzeba analizy wpływu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego na ukształtowanie materialnopodatkowej sytuacji strony, bowiem ten etap postępowania jest konsekwencją oceny faktów wynikających z uprzednio przeprowadzonego postępowania.

Skarżący wniósł uchylenie postanowień z dnia 19 sierpnia 2021 r. i 16 lipca 2021 r. i o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Wskazywał, że deklaracja na podatek od nieruchomości za 2020 r. dotyczy jego jako osoby fizycznej. Nieruchomości - grunt i budynki - nie należą do P. nie były i nie są przez to przedsiębiorstwo ujmowane w wykazie środków trwałych ani amortyzowane. Jako osoba fizyczna wynajmuje określone powierzchnie gruntów i budynków innym podmiotom prowadzącym działalność. W tych okolicznościach żądanie dokumentów od P. go zaskoczyło.

Wskazując na treść art. 262 § 5 i § 6 O.p. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło, że przedmiotem sprawy jest wyłącznie zażalenie na postanowienie o odmowie uchylenia kary porządkowej, nie zaś postanowienie o nałożeniu tej kary (nie było ono w terminie zaskarżone). Wobec tego zarzuty dotyczące zasadności nałożenia kary nie mogą w tej sprawie być rozpatrywane. W ocenie Kolegium, w tym kontekście należy ocenić argumentację w zakresie stanu prawnego gruntów i budynków przy ul. [...] w Z., braku podstawy do żądania przedłożenia urządzeń księgowych, jak również argumenty odnoszące się do możliwości udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych wskutek ograniczeń w wykonywaniu działalności gospodarczej wywołanych stanem epidemii COVID-19.

Organ odwoławczy uznał, podobnie jak organ pierwszej instancji, że skarżący nie usprawiedliwił niewykonania nałożonego obowiązku dostarczenia dokumentów. Usprawiedliwieniem mogą być tylko takie okoliczności, które w sposób niezależny od strony i w normalnych warunkach stwarzały trudną do przezwyciężenia przeszkodę, uniemożliwiającą zadośćuczynienie obowiązkom nałożonym przez organ podatkowy, nawet przy dołożeniu należytej staranności. Dokumentacja, do której przedłożenia wezwano skarżącego, była niezbędna do zweryfikowania prawidłowości złożonej przez niego korekty informacji w sprawie podatku od nieruchomości, w tym kwestii opodatkowania 460 m2 lokalu - domu weselnego, który według jego twierdzeń nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący nie wskazał żadnej racjonalnej przyczyny niezłożenia dokumentów, podczas gdy organ ponawiał swoje wezwanie w tym przedmiocie.

W skardze na powyższe postanowienie G. S. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez umorzenie postępowania, względnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi. Zarzucił naruszenie art. 169 § 1 O.p. przez brak zażądania sprecyzowania, czy wniesiony środek prawny był zażaleniem, czy żądaniem uchylenia postanowienia w innym trybie oraz naruszenie art. 262 § 1 pkt 1 – 3 O.p. przez nałożenie kary za samo nieprzedstawienie dokumentów, podczas gdy ich pozyskanie jest możliwe w inny sposób, a organ nie uprawdopodobnił potrzeby przedłożenia dokumentów.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie miał obowiązku prowadzenia ewidencji środków trwałych, ponieważ obowiązek taki nie ciąży na osobach prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów, które nie dokonują odpisów amortyzacyjnych. Nieprzedłożenie żądanych dokumentów nie powoduje też negatywnych konsekwencji dla strony, a organ nie powinien nakładać kary, gdy istnieje możliwość zebrania dowodów w inny sposób. Organ mógł pozyskać umowę najmu od drugiej strony, zaś wszelkie dane co do przychodów i rozchodów w formie jpk posiada właściwy urząd skarbowy. Organ powinien także uprawdopodobnić konieczność przeprowadzenia dowodu, czego w sprawie nie uczynił. W tych warunkach, nałożenie kary jest – zdaniem skarżącego - zwykłą szykaną związaną z jego wystąpieniem o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez miasto z należących do niego gruntów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Przedmiotem skargi jest prawidłowość rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu w przedmiocie odmowy uchylenia kary porządkowej nałożonej na skarżącego postanowieniem Prezydenta Miasta Zamość z dnia 16 lipca 2021 r. w wysokości 500 zł. Kara ta została nałożona z uwagi na nieprzedłożenie przez skarżącego w toku postępowania podatkowego w sprawie zmiany wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2020 r. - mimo dwukrotnego wezwania w dniach 10 czerwca 2021 r. i 6 lipca 2021 r. (wezwania doręczone 24 czerwca 2021r. I 8 lipca 2021 r.) - dokumentów w postaci: ewidencji księgowej za 2020 r. i część 2021 r., ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych za te same okresy oraz (w uzupełnieniu w drugim z wezwań) dodatkowo umowy najmu nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...]. W wezwaniach zawarto pouczenie o skutkach zaniechania wykonania czynności z art. 262 O.p. Organ podniósł też, że postępowanie podatkowe wszczęto po złożeniu przez skarżącego korekty informacji podatkowej i wskazaniu przez podatnika, że w 2020 r. (od kwietnia) nie prowadził na wskazanej nieruchomości działalności gospodarczej w postaci domu weselnego.

Skarżący w żaden sposób nie zareagował na otrzymane wezwania, nie informował organu prowadzącego postępowanie o jakichkolwiek problemach związanych z dostarczeniem dokumentacji. W tych okolicznościach postanowieniem z dnia 16 lipca 2021 r. nałożona została na niego kara porządkowa.

Dopiero we wniosku o uchylenie kary skarżący wskazał, że sprawa podatkowa jest dla niego skomplikowana, bo występuje w niej w dwojakim charakterze – jako osoba fizyczna i jako przedsiębiorca. Przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. SK 39/19 i wskazał, że dopiero z momentem szczegółowego zapoznania się z jego uzasadnieniem odniesie się do wezwania organu.

Decyzją z dnia 13 sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta Zamość umorzył postępowanie podatkowe wobec cofnięcia przez skarżącego wniosku w tym przedmiocie. W przedmiocie zaś wniosku o uchylenie kary organ – załatwiając go odmownie – wskazał, że podatnik w rzeczywistości nie podał jakichkolwiek informacji, które miałyby przemawiać za usprawiedliwieniem faktu niedostarczenia dokumentów, o które był wzywany. Jego postawa utrudniała prowadzenie postępowania, stąd zastosowanie środka dyscyplinującego było w pełni uzasadnione.

Zgodnie z art. 262 § 6 O.p. organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może, na wniosek ukaranego złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1, i uchylić postanowienie nakładające karę. W orzecznictwie przyjmuje się, że zgodnie z treścią ww. przepisu, w postępowaniu wszczętym wnioskiem o uchylenie kary porządkowej badaniu podlega jedynie to czy okoliczności, które strona wskazuje jako wyjaśnienie przyczyn niewykonania konkretnego wezwania organu podatkowego, mają charakter usprawiedliwiony. Za usprawiedliwione należy przy tym traktować tylko takie okoliczności, które w sposób niezależny od strony i w normalnych warunkach trudny do przezwyciężenia uniemożliwiały jej zadośćuczynienie obowiązkom nałożonym przez organ podatkowy, nawet przy dołożeniu należytej staranności (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 6 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Po 856/17). Uchylenie postanowienia o ukaraniu karą porządkową jest zatem możliwe tylko wówczas, gdy wnioskodawca wskaże przyczyny usprawiedliwiające m.in. niewykonanie czynności nałożonych wezwaniem. Przyczyny takie muszą być obiektywne i winny wskazywać na faktyczną niemożność spełnienia żądania organu. W świetle treści art. 262 § 6 O.p. ciężar usprawiedliwienia niewykonania obowiązku nałożonego przez organ spoczywa na ukaranym. (zob. wyrok NSA z 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 923/13).

W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o uchylenie nałożonej na niego kary, nie wskazując w zasadzie na żadne okoliczności, które mogłyby usprawiedliwiać niewykonanie nałożonych na niego obowiązków. Z treści wniosku i zażalenia na wydanie w jego rozpoznaniu postanowienia organu pierwszej instancji wynika, że skarżący nie zgadza się z obciążeniem go karą porządkową, uznając ją za nadmierną i nieadekwatną do przewinienia. Argumentacja ukaranego nie zmierzała natomiast do wykazania ani uprawdopodobnienia konkretnych faktów, które miałyby mieć wpływ na niewykonanie obowiązków wskazanych w wezwaniach, ale odnosiła się do zasadności nałożenia kary, co stanowiło przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia. Skarżący oświadczył bowiem, że nie miał obowiązku prowadzenia ewidencji środków trwałych, zaś nieprzedłożenie dokumentów nie jest zachowaniem sankcjonowanym w trybie art. 262 § 1 O.p. Podkreślił też, że organ nie usprawiedliwił potrzeby gromadzenia dowodów, nadto posiadał inne możliwości zebrania żądanych dokumentów. We wniosku powołał się na nieporadność związaną z rozpoznaniem swojej roli w postępowaniu. Oświadczył, że do wezwania organu mógł odnieść się dopiero po pełnej analizie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Wskazywane okoliczności nie usprawiedliwiają w żadnym razie niewykonania nałożonego na skarżącego obowiązku przedstawienia dokumentów w toku postępowania podatkowego. Skierowane do skarżącego wezwania zostały sformułowane w sposób jasny, zrozumiały dla przeciętnego uczestnika obrotu prawnego i gospodarczego, nie mogły zatem pozostawiać wątpliwości co do intencji żądającego. Polemika z zasadnością żądania oraz z terminem wykonania obowiązku (bowiem do tego zasadniczo zmierza stanowisko strony) nie stanowi podstawy argumentacji dla wystąpienia z wnioskiem o uchylenie już uprzednio nałożonej kary porządkowej. Zatem organy zasadnie stwierdziły, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku.

Należy przy tym stanowczo podkreślić, że chociaż zażalenie na postanowienie w przedmiocie nałożenia kary porządkowej i wniosek o uchylenie takiego postanowienia w swoim ostatecznym efekcie mają doprowadzić do zniesienia skutków związanych z nałożeniem kary porządkowej, to jednak różnica w ich doborze przez ukaranego tą karą jest zasadnicza. Każdy z tych środków prawnych rodzi bowiem odmienne skutki. O ile zażalenie powoduje weryfikację przez organ odwoławczy zasadności samego ukarania, o tyle postępowanie zainicjowane wnioskiem o uchylenie kary porządkowej ma charakter węższy, jako że w tym trybie nie podlega ocenie samo postanowienie o ukaraniu karą pieniężną, a wyłącznie fakt, czy niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w art. 262 § 1 O.p., zostało usprawiedliwione. Wobec powyższego stwierdzić należy, że to strona, w której gestii leży wybór środka, za pomocą jakiego chce dochodzić swoich praw, powinna w sposób jednoznaczny wyrazić swoje żądanie (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 12 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 999/17).

Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w wyroku.