Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt I SA/Ka 2210/97
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 1999-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 80
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Sąd Administracyjny, który dokonuje oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie jest powołany do dokonywania ustaleń faktycznych, a do oceny, czy ustalenia dokonane przez organ administracyjny nie wykraczają poza granice przyznanej mu swobody oceny dowodów.

TEZY

Sąd Administracyjny, który dokonuje oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie jest powołany do dokonywania ustaleń faktycznych, a do oceny, czy ustalenia dokonane przez organ administracyjny nie wykraczają poza granice przyznanej mu swobody oceny dowodów.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jerzego F. - właściciela Przedsiębiorstwa Handlu, Transportu i Usług "F." w P. na decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł (...) w przedmiocie wymiaru należności celnych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Jerzego F. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Ocenę zarzutów postawionych organom celnym przez skarżącego należy rozpocząć od kwestii zasadności wznowienia postępowania na podstawie przesłanki z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli. wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. W rozstrzyganej tu sprawie wznowienie postępowania było, w ocenie Sądu, w pełni uzasadnione. Ujawnienie najpierw u skarżącego faktury pro forma z 27 czerwca 1996 r. na kwotę 280.000 DEM oraz zlecenia polecenia wypłaty za granicę z 28 maja 1996 r. na kwoty 29.000 DEM i 280.000 DEM, a następnie uzyskanie od eksportera autobusu kopii rachunku z 30 maja 1996 r., dokumentu SAD - eksportowego i w końcu raportu niemieckich władz celnych było ujawnieniem dowodów istotnych dla sprawy, w przypadku rachunku z 30 maja 1996 r. i dokumentu SAD istniejących w dniu wydania pierwotnej decyzji o odprawie celnej towaru i nie znanych organowi, który ją wydał. Zachodziła zatem przesłanka, o której mowa w powołanym tu przepisie. Gdyby bowiem dowody te były znane organowi celnemu w sprawie prawdopodobnie zapadła by decyzja co do istoty odmienna, aniżeli rozstrzygnięcie dotychczasowe /por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985 r., I SA 198/85 - ONSA 1985 Nr 1 poz. 35/.

Drugą kwestią wymagającą oceny jest prawidłowość ustalenia wartości celnej autobusu. W tej kwestii zarzuty skarżącego dotyczą:

1. niewłaściwej oceny zgromadzonych w postępowaniu dowodów,

2. niewyczerpania materiału dowodowego,

3. naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 28-30b Prawa celnego.

Ad. 1. Zasadnicze znaczenie w ocenie prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych ma art. 80 Kpa, jako formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem "Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona'". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Sąd Administracyjny, który dokonuje oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie jest powołany do dokonywania ustaleń faktycznych, a do oceny, czy ustalenia dokonane przez organ administracyjny nie wykraczają poza granice przyznanej mu swobody oceny dowodów.

W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena. dowodów aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że:

- należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania,

- materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

- ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy

- rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego /tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 1996 str. 376-378/.

Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też jest w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając żadnego z jego elementów.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy szczegółowo uzasadnił dlaczego za wartość transakcyjną autobusu przyjął kwotę 339.000 DEM, podkreślając przy tym, że zgodnie z art. 23 ust. 1 Prawa celnego cło wymierza się według wartości celnej towaru w dniu dokonania zgłoszenia celnego. Oparcie ustaleń w tej kwestii na dokumentach uzyskanych w trakcie weryfikacji wartości celnej towaru /faktura z 30 maja 1996 r., wyciąg z konta bankowego, niemiecki SAD, wyjaśnienia eksportera/ w niczym nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. Trafnie też podkreślił organ odwoławczy, że w świetle art. 23 ust. 1 Prawa celnego, późniejsze zdarzenia nie mają wpływu na ustalenie wartości celnej towaru, gdyż o tej decyduje moment dokonania zgłoszenia celnego. Tak więc sporządzenie już po dokonaniu odprawy celnej autobusu faktury z 27 czerwca 1996 r. i wszelkie pisma dotyczące renowacji autobusu pochodzące z okresu jeszcze późniejszego nie podważają prawidłowości ustaleń organów celnych.

Nie można też czynić organom celnym zarzutu z faktu, iż dokonały odmiennej oceny materiału dowodowego od tej, jaką przyjął organ prowadzący postępowanie karno-skarbowe. Umorzenie tego postępowania przez Prokuraturę nie pozbawia organu celnego prawa do dokonania własnej, swobodnej oceny materiału dowodowego, a dopóki ocena ta nie wykracza poza. granice z art. 80 Kpa, dopóty Sąd nie widzi podstaw do negatywnej oceny legalności zaskarżonej decyzji pod tym kątem.

Ad 2. Sąd nie podzielił też zarzuty niewyczerpania przez organy celne materiału dowodowego. W przypadku ustalenia wartości transakcyjnej towaru, a więc ceny faktycznie zapłaconej towar, nie zachodzi konieczność przeprowadzania oględzin, opinii rzeczoznawcy, czy innych dowodów w tym kierunku. Cena ta, zgodnie z art. 26 ust. 1 Prawa celnego, staje się samoistną podstawą ustalenia wartości celnej towaru.

Przesłuchanie strony ma charakter dowodu posiłkowego, dopuszczanego w sytuacji, gdy organ administracji uzna, że po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku nadal pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy /art. 86 Kpa/. Nawet jednak w takiej sytuacji organ administracji państwowej "może" przesłuchać stronę. I w tym zatem zakresie mamy do czynienia z uznaniem organu prowadzącego postępowanie. Tak więc sam fakt nie przesłuchania skarżącego nie może być podstawą do stwierdzenia, że decyzję wydano z naruszeniem prawa procesowego.

Ad 3. Przepisy art. 28 i następnych Prawa celnego znajdują zastosowanie przy ustaleniu wartości celnej towaru wówczas, gdy wartość ta nie może być ustalona w oparciu o art. 26 /art. 27 ust. 1 ustawy - Prawo celne/. W niniejszej sprawie została ustalona wartość transakcyjna, czyli cena faktycznie zapłacona, a jest nią całkowita płatność dokonana przez kupującego dla sprzedającego /art. 26 ust. 8/. Tak więc zarzut o zaniechaniu ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o zasady wynikające z art. 28 i następne Prawa celnego nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu nie nastąpiło też naruszenie innych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności pozbawienie skarżącego możliwości obrony swych praw. Nic nie wskazuje na to, by organy celne uniemożliwiły skarżącemu dowodzenie swych racji.

Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę Jerzego F. w trybie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.