Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 61/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1405/04 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi E. M. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 czerwca 2004 r. nr IO 63/04 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania; postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 9 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1405/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. M. na postanowienie Urzędu Patentowego RP z 15 czerwca 2004 r., nr IO 63/04 w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy.

W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że E. M. 18 października 2005 r. wniósł powtórnie o przyznanie mu prawa pomocy. Jego wcześniejszy wniosek został oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 grudnia 2004 r. Podano też, że zaskarżone postanowienie wydano na skutek wniesienia przez E. M. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 30 grudnia 2004 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy.

Sąd pierwszej instancji wywiódł, że rozpatrując ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy obowiązany był jedynie ocenić, czy od chwili zakończenia postępowania wywołanego wcześniej złożonym wnioskiem zaszły istotne zmiany uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Przyjął, że E. M. nie wykazał, aby zmiany takie zaszły. Wskazał nadto, że w świetle art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniosek nie był uzasadniony, bowiem jak wskazuje w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy (vide postanowienie SN z 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87, OSNC [...]), jeżeli strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych nie wykorzystała swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy przyjąć, że stan majątkowy i dochody strony są takie, jakie miałaby ona, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości. Sąd powołał się też na możliwości zarobkowe wnioskodawcy i przedstawił ustalenie, co do braku rejestracji wnioskodawcy w urzędzie pracy.

E. M. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że nie ma realnego dostępu do należności za pracę w kilku zawodach od 1982 r.

Ponadto w piśmie z 10 maja 2006 r. wniósł o dokonanie zniżki w kwocie opłaty sądowej w wysokości 70%. Podniósł, że jego złe warunki materialne wywołane są zawłaszczeniem zapłaty za jego liczne prace konkursowe. Skarżący 26 maja 2006 r. uiścił opłatę w wysokości 200 zł. Jednocześnie pismem z 9 maja 2006 r., doręczonym stronie 17 maja 2006 r., skarżący został poinformowany o anulowaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI z 25 kwietnia 2006 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Skarżący pismem z 28 maja 2006 r. wniósł o zwrot 200 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Należy wskazać, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w stosunku do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź też środki te są bardzo ograniczone. Prawo pomocy może być zatem przyznane osobom, dla których poniesienie kosztów postępowania jest obiektywnie niemożliwe (zwolnienie w zakresie całkowitym), lub też poniesienie pełnych kosztów skutkowałoby koniecznością rezygnacji z wydatków zabezpieczających podstawowe ich potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu (zwolnienie częściowe).

W świetle art. 170 oraz art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. prawomocne orzeczenie o odmowie przyznania prawa pomocy wiąże strony i sąd, a ponowne rozpatrywanie tych samych, co wcześniej ocenione, podstaw wniosku nie jest dopuszczalne. Trafnie zatem sąd pierwszej instancji przyjął, że zakres jego oceny ograniczał się do ustalenia, czy w sytuacji wnioskodawcy zaszły takie zmiany, które powodowałyby stan odmienny od tego, który miano na względzie wydając wcześniejsze prawomocne postanowienie, a nadto odpowiadający przesłankom wymienionym w art. 246 § 1 p.p.s.a.

Skarżący nie wykazał, a nawet nie podnosił, aby w okresie pomiędzy zakończeniem wcześniejszego postępowania w przedmiocie prawa pomocy a wydaniem postanowienia z 9 marca 2006 r., względnie wniesieniem zażalenia, jego sytuacja materialna uległa istotnej zmianie.

Wszystkie wskazywane okoliczności zachodziły już wcześniej, skarżący podnosił jako nową okoliczność brak dodatkowych dochodów, co jednak nie zmieniało wcześniej wymienionych przesłanek.

Odnosząc się do wniosku skarżącego z 28 maja 2006 r., wskazać należy, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego przed upływem terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy jest przedwczesne i winno skutkować zwrotem nadpłaconego wpisu na podstawie art. 255 w zw. z art. 167 p.p.s.a.

Z wymienionych przyczyn zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 198 p.p.s.a.