Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3121/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak AWSA Wojciech Jakimowicz ( spr.) Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2006 r. sprawy ze skargi S.B. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [....] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [....] II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej S.B. kwotę 10 ( dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [....] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 kpa oraz art. 20 ust. 3 w związku z art. 22 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, póz. 371) po rozpoznaniu wniosku S.B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [....] o umorzeniu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Kierownika Urzędu z dnia [....] 2002 r. o umorzeniu - ze względu na złożenie wniosku po ustawowym terminie -postępowania w sprawie o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie.

Wskazano, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wnioski o przyznanie uprawnień osoby zainteresowane mogły składać do Kierownika Urzędu do dnia 31 grudnia 1998 r. Strona zaś złożyła swój wniosek po w/wym, ustawowym terminie, tj. w dniu ....... kwietnia 2002 r. Z kolei przewidziane przez powołaną ustawę w tym zakresie wyjątki nie dotyczą tytułu wnioskowanego przez stronę.

Skargę na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [....] w przedmiocie umorzenia postępowania złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie S.B.

Skarżąca podniosła, że nie mogła złożyć w ustawowym terminie wniosku o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie, gdyż stosowne dokumenty potwierdzające przymusową pracę jej męża w czasie wojny w Niemczech odnalazła dopiero w trakcie remontu domu. Wskazała ponadto na swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową i w związku z tym wniosła o przyznanie świadczenia pieniężnego oraz dodatku kombatanckiego.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi. S. B. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, póz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej, oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że sąd nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej i przyznania wnioskowanych przez skarżącą uprawnień, a zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia regulacje ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, póz. 371) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [....] utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [....] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Zaskarżona decyzja ma charakter decyzji procesowej i została wydana w wyniku przyjęcia przez organ administracji, że postępowanie w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich stało się bezprzedmiotowe wobec złożenia po upływie ustawowego terminu przez S.B. wniosku o przyznanie tych uprawnień.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania "z jakiejkolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Jak wskazał NSA w wyroku z 18 kwietnia 1995 r. (SA/Łd 2424/94, publ.: ONSA z 1996 r., nr 2, póz. 80) z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Innymi słowy bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas, gdy nie istnieje sprawa administracyjna podlegająca rozpoznaniu w tym postępowaniu. Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 1992 r., SA 1289/91, publ.: ONSA z 1992 r., nr 1, póz. 17).

Na gruncie niniejszej sprawy pojawia się kwestia konsekwencji, jakie pociągał za sobą brak spełnienia określonej w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji przesłanki z art. 20 ust. 3 w związku z art. 22 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, tj. niezachowania przez wnioskodawczynię materialnoprawnego terminu do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich.. Niewypełnienie przez wnioskodawczynię powyższego obowiązku nie mogło skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich, gdyż nie powodowało bezprzedmiotowości tego postępowania. Pomimo niezachowania przez wnioskodawczynię terminu do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich nadal istniała sprawa administracyjna uprawnień kombatanckich, czyli istniał przedmiot postępowania administracyjnego, a zatem postępowanie to nie stało się bezprzedmiotowe. Brak spełnienia merytorycznych przesłanek uzasadniających przyznanie tych uprawnień, w tym również złożenie wniosku w tej kwestii po upływie materialnoprawnego terminu określonego w art. 22 ust. 3 cytowanej ustawy, determinowało merytoryczny kształt decyzji kończącej postępowanie w sprawie, obligując organ administracji do wydania odmownej decyzji w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż obydwie wskazane wyżej decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych obarczone są uchybieniem, które nie może być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym zarówno decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [....] , jak i wcześniejszej decyzji tego organu z dnia [....] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r, Nr 153, póz. 1270), należało uchylić zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [....] , jak i wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [....] . Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, póz. 1270).