Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SAB/Łd 11/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
659
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 140, art. 141, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), Sędzia WSA Joanna Tarno, , po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2020 roku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. w przedmiocie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczenia i wpłacenia podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 roku. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 31 marca 2020 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania kontrolnego w zakresie: rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczenia i wpłacenia podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 roku.

W skardze skarżący wniósł o:

1) wskazanie, że organ rozpatrujący sprawę dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

2) zobowiązanie organu rozpatrującego sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin 14 dni do jej załatwienia;

3) zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcia środków zapobiegających przewlekłości w przyszłości;

4) orzeczenie na rzecz strony zwrotu kosztów związanych z niniejszym postępowaniem, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Autor skargi wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. prowadzi przedmiotową kontrolę celno-skarbową od wielu lat i brak jest podstaw, aby przypuszczać, że zmierza w jakimkolwiek określonym kierunku. Niewłaściwy sposób prowadzenia tej kontroli potwierdza postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w dniu [...] r., wydłużające termin rozpatrzenia ponaglenia do dnia 31 maja 2020 r. W ocenie strony działania organu naruszają art. 140 § 1 i art. 141 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 poz. 900 ze zm.) - dalej O.p.

Zdaniem skarżącego, pomimo uzyskania dostępu do całości dokumentacji księgowej prowadzonej przez stronę, a także szeregu innych dokumentów uzyskiwanych bądź bezpośrednio od strony, bądź od innych podmiotów, postępowanie kontrolne wciąż jest w tym samym miejscu. Za niewystarczające skarżący uznał powołanie się przez organ podatkowy na konieczność zapoznania się z dokumentacją zabezpieczoną przez Prokuraturę Regionalną w Ł. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt [...], ponieważ zawiera ona te same dokumenty, które posiada organ podatkowy.

Za przejaw "skrajnej biurokracji" strona poczytuje prowadzenie postępowania egzekucyjnego, przy jednoczesnym zatrzymaniu zwrotów podatku VAT, których weryfikacja zasadności odbywa się w drodze przedłużanej kontroli celno-skarbowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie i przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. w dniu 26 kwietnia 2017 r. wszczął wobec M. K. kontrolę celno-skarbową w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 roku. Jako przewidywany termin zakończenia kontroli celno-skarbowej wskazano 3 miesiące od daty doręczenia upoważnienia.

Jednocześnie pismem z dnia 26 kwietnia 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wezwał skarżącego do wydania akt, ksiąg, ewidencji i dokumentów związanych z przedmiotem kontroli za okres objęty zakresem prowadzonej kontroli celno-skarbowej. W dniu 9 maja 2017 r. doszło do pobrania części dokumentów – 6 segregatorów, a 23 maja 2017 r. podatnik złożył następną część dokumentów.

Pismem z dnia 18 maja 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o wszczęciu kontroli celno-skarbowej oraz wystąpił o udostępnienie do wglądu akt podatkowych podatnika oraz wskazanie, czy były przeprowadzane wobec podatnika kontrole, postępowania podatkowe, czynności sprawdzające i czego dotyczyły.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. pismem z dnia 30 maja 2017 r. przekazał kontrolującym żądane dokumenty oraz informacje. W ramach czynności kontrolnych w dniu 8 czerwca 2017 r. w celu weryfikacji transakcji handlowych dokonanych z podatnikiem Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zwrócił się o udostępnienie dokumentów oraz złożenie wyjaśnień na piśmie do kilkunastu kontrahentów strony.

W dniu 12 czerwca 2017 r. kontrolujący otrzymali od podatnika wyjaśnienie w zakresie gospodarki magazynowej, dokumenty dotyczące transakcji z kontrahentami (10 teczek oraz 2 pliki dokumentów luzem) i materiały (3 segregatory oraz 2 karty), o które proszono w dniu 5 czerwca 2017 r. W ramach czynności kontrolnych w dniu 20 lipca 2017r. w celu weryfikacji transakcji handlowych dokonanych ze stroną organ zwrócił się o informacje dotyczące kontrahentów do urzędów skarbowych właściwych dla ośmiu ustalonych kontrahentów strony.

Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zawiadomił stronę, że przedmiotowa kontrola celno-skarbowa nie zostanie zakończona w dotychczas wskazanym terminie, tj. do dnia 26 lipca 2017 r. Jako przyczynę przedłużenia terminu zakończenia kontroli wskazano oczekiwanie na materiał dowodowy, o który wystąpiono do innych organów podatkowych i kontrahentów kontrolowanego, a następnie dokonanie analizy i oceny celem ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Jako przewidywany termin zakończenia kontroli celno-skarbowej podano datę: 26 października 2017 r.

W okresie lipiec-sierpień 2017 r. wpłynęły pisemne odpowiedzi od poszczególnych organów skarbowych, w sprawie informacji dotyczących kontrahentów strony.

Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. organ poinformował stronę o przedłużeniu terminu zakończenia kontroli z uwagi na konieczność dokonania wnikliwej oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego oraz sporządzenie protokołu kontroli dokumentów i ewidencji. Jako przewidywany termin zakończenia kontroli celno-skarbowej podano datę 26 stycznia 2018 r.

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. pismem z dnia 20 października 2017 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z prośbą o przekazanie informacji i dokumentów, zgromadzonych w trakcie prowadzonych kontroli i postępowań wobec firmy M. K., za okres objęty kontrolą oraz okresy wcześniejsze, mające wpływ na prowadzoną kontrolę. Pismem z dnia 9 listopada 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przekazał posiadane informację i materiały.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. organ ponownie przedłużył termin zakończenia kontroli do dnia 26 kwietnia 2018 r., wskazując na konieczność dokonania wnikliwej oceny całokształtu zgromadzonego materiału. Kolejne postanowienie w tym przedmiocie, z dnia [...] kwietnia 201b r., wskazywało na przewidywany termin zakończenia postępowania datę 26 lipca 2018 r. Z kolei postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. organ przedłużył termin zakończenia kontroli do dnia 25 października 2018 r.

Pismem z dnia 26 września 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wezwał stronę do udzielenia na piśmie wyjaśnień oraz przesłania wskazanych w piśmie dokumentów. Kontrolowany udzielił odpowiedzi pismem z dnia 17 października 2018 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przy piśmie z dnia 10 października 2018 r. przekazał kontrolującym odpowiedź na wniosek skierowany do niemieckiej administracji podatkowych, na podstawie art. 7 rozporządzenia RADY (UE) NR 904/2010 z dnia 7 października 2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE Ł 268/1 z 12.10.2010r.), dotyczący transakcji wewnątrzwspólnotowych M. K. z firmą "A " GmbH w okresie kwiecień-wrzesień 2016 r.

Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. organ ponownie przedłużył termin zakończenia kontroli do dnia 25 stycznia 2019 r.

Pismem z dnia 9 listopada 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wystąpił do Departamentu Zarządzania Ruchem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie z prośbą o udostępnienie danych z systemu viaTOLL. W dniu 8 stycznia 2019 r. do [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wpłynęła odpowiedź Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. organ skarbowy zawiadomił stronę o przedłużeniu terminu zakończenia kontroli do dnia 25 kwietnia 2019 r.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wyłączył dokumenty zawierające indywidualne dane dotyczące podmiotów nie będących stroną kontroli celno-skarbowej ze względu na interes publiczny, którego przesłanką jest konieczność ochrony tajemnicy skarbowej. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. organ włączył zanonimizowane kopie części wyłączonych dokumentów.

W dniu 25 stycznia 2019 r. w formie elektronicznej organ ponownie wystąpił do Departamentu Zarządzania Ruchem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie z prośbą o udostępnienie danych. Odpowiedzi udzielono w dniu 15 lutego 2019 r.

Pismem z dnia 29 stycznia 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zwrócił się do [...] Urzędu Celno-Skarbowego we W. z prośbą o informacje w zakresie opłat za korzystanie z dróg lądowych dla samochodów o wskazanych numerach rejestracyjnych. Odpowiedź udzielona pismem z dnia 12 lutego 2019 r.

Adnotacją z dnia 2 kwietnia 2019 r. kontrolujący włączyli do akt kserokopię dowodów CMR dotyczących części kontrahentów strony.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. organ skarbowy zawiadomił stronę o przedłużeniu terminu zakończenia kontroli do dnia 25 kwietnia 2019 r. Jako przyczynę przedłużenia terminu zakończenia kontroli wskazano konieczność weryfikacji danych otrzymanych od Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz Służby Celnej Republiki Czeskiej dotyczących przemieszczeń środków transportowych będących w dyspozycji podatnika w powiązaniu z analizą dowodów zgromadzonych w sprawie oraz konieczność sporządzenia protokołu kontroli dokumentów i ewidencji, a także pozostałej dokumentacji związanej z procedurą wydania rozstrzygnięcia kończącego przedmiotową kontrolę celno-skarbową. Jako przewidywany termin zakończenia kontroli celno-skarbowej podano datę 25 lipca 2019 r.

Pismem z dnia 14 maja 2019 r. organ wezwał stronę do udzielenia na piśmie wyjaśnień oraz przesłania dowodów w odniesieniu do wskazanych w piśmie kwestii i tabelarycznych zestawień. W dniu 7 czerwca 2019 r. wpłynęła odpowiedź.

W dniu 5 lipca 2019 r. do [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wpłynęło pismo [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B., uzupełniające pismo z dnia 27 maja 2019 r. i przekazujące materiały z kontroli prowadzonej wobec kontrahenta podatnika firmy B Sp. z o. o.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. organ zawiadomił stronę o przedłużeniu zakończenia kontroli do dnia 25 października 2019 r. z uwagi na konieczność weryfikacji danych otrzymanych od Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. w powiązaniu z analizą dowodów zgromadzonych w sprawie oraz oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w oparciu o ustalenia poczynione przez organ podatkowy w kontroli celno-skarbowej prowadzonej za wcześniejszy okres rozliczeniowy, a także konieczność sporządzenia protokołu kontroli dokumentów i ewidencji oraz pozostałej dokumentacji związanej z procedurą wydania rozstrzygnięcia kończącego przedmiotową kontrolę celno-skarbową.

Pismem z dnia 2 sierpnia 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zwrócił się do Prokuratury Regionalnej w Ł. z prośbą o wyrażenie zgody na udostępnienie na potrzeby prowadzonych kontroli akt postępowania przygotowawczego prowadzonego pod sygnaturą [...].

Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. organ zawiadomił stronę o kolejnym przedłużeniu zakończenia kontroli z uwagi na m.in. konieczność zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego pod sygnaturą [....] przez Prokuraturę Regionalną w Ł.. Jako przewidywany termin zakończenia kontroli celno-skarbowej podano datę 24 stycznia 2020 r.

Pismem z dnia 4 października 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. z prośbą o doręczenie urzędowej korespondencji stronie.

W dniu 3 października 2019 r. do [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wpłynęło zarządzenie Prokuratury Regionalnej w Ł z dnia 27 września 2019 r. o wyrażeniu zgody na udostępnienie akt głównych postępowania o sygn. [...] w całości i wykorzystanie udostępnionych materiałów w ramach prowadzonych kontroli celnoskarbowych.

W dniu 4 listopada 2019 r. kontrolujący zwrócili się do Działu Dochodzeniowo-Śledczego [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z prośbą o udostępnienie dokumentów podatkowych strony, w tym akt postępowania przygotowawczego o sygn. [...] . W dniu 20 listopada 2019 r. kontrolujący pismem z dnia 19 listopada 2019 r. otrzymali odpowiedź.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. organ włączył do akt sprawy m.in. odpowiedź niemieckiej administracji podatkowej dotyczącej kontaktów handlowych z firmą A GmbH.

Pismem z dnia 18 grudnia 2019 r. kontrolujący poinformowali Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o przewidywanym terminie zakończenia kontroli celno-skarbowych. Jednocześnie zwrócili się z prośbą o przesłanie kopii wniosków skierowanych do administracji podatkowych innych państw, na podstawie art. 7 rozporządzenia RADY (UE) NR 904/2010 z dnia 7 października 2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 268/1 z 12.10.2010r.), dotyczących kontrahentów strony.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. organ zawiadomił stronę o kolejnym przedłużeniu zakończenia kontroli do dnia 24 kwietnia 2020 r. z uwagi na konieczność zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego pod sygnaturą [...] przez Prokuraturę Regionalną w Ł., w tym zabezpieczonym na nośnikach informatycznych.

Pismem z dnia 20 grudnia 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. z prośbą o doręczenie urzędowej korespondencji podatnikowi.

W dniu 20 grudnia 2019 r. kontrolujący pozyskali materiały (2 worki wraz ze spisem i opisem rzeczy) zabezpieczone w dniu 9 lipca 2019 r. w firmie C wydane za zgodą Prokuratury ze śledztwa o sygn. [...].

Pismem z dnia 22 stycznia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przekazał żądane dokumenty oraz informacje, w tym poinformował o wystąpieniu do niemieckiej administracji podatkowej z wnioskami, na podstawie art. 7 rozporządzenia RADY (UE) NR 904/2010 z dnia 7 października 2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE Ł 268/1 z 12.10.2010r.), dotyczącymi niemieckich kontrahentów kontrolowanego podatnika, tj. firm B GmbH oraz A GmbH.

Pismem z dnia 30 stycznia 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zwrócił się do Wydziału Centrum Kompetencyjnego Wsparcia Systemu Informacyjnego Skarbowo-Celnego Izby Administracji Skarbowej w Ł. z wnioskiem o informacje dotyczące tras przejazdu pojazdów ciężarowych w procedurze tranzytu. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. postanowieniem z dnia 30 stycznia 2020 r. włączył do akt kontroli dowody z kontroli celno-skarbowej prowadzonej wobec strony.

W dniu 20 stycznia 2020 r. kontrolujący skierowali do niemieckiej administracji podatkowej wniosek z prośbą o weryfikację transakcji między podatnikiem a firmą [...] GmbH.

Adnotacją z dnia 17 lutego 2020 r. udokumentowano zmianę numeru kontroli, o czym poinformowano stronę.

W dniu 6 lutego 2020 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. wpłynęło ponaglenie pełnomocnika strony. Organ wskazał, że konieczność uzupełnienia braków formalnych pełnomocnictwa uniemożliwiła rozpatrzenie ponaglenia i wydanie postanowienia w terminie określonym w art. 139 § 1 O.p.

W dniu 3 kwietnia 2020 r. do Izby Administracji Skarbowej w Ł. wpłynęło pismo z dnia 31 marca 2020 r. strony skarżącej zatytułowane "skarga na przewlekłe prowadzenie postępowań kontrolnych".

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał za bezzasadne ponaglenie strony na kontrolę celno-skarbową prowadzoną przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 roku.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ podkreślił, iż na długość prowadzenia kontroli obok zdarzeń zależnych od organu podatkowego mają wpływ działania innych organów lub samego podatnika. Jednym ze zdarzeń niezależnych jest bez wątpienia zabezpieczenie dokumentacji dotyczącej działalności gospodarczej skarżącego przez Prokuraturę Regionalną w Ł. podczas przeszukania 9 lipca 2019 r., w związku z prowadzonym wobec podatnika i innych postępowaniem przygotowawczym w zakresie nieprawidłowości w obrocie paliwem. W konsekwencji organ I instancji zmuszony został do uzyskania zgody na wgląd i wykorzystanie dokumentów, co nastąpiło zarządzeniem z dnia 27 września 2019 r. (data wpływu do Organu I instancji 3 października 2019 r.). Natomiast same materiały zostały przekazane dopiero 20 grudnia 2019 r. Ilość zgromadzonych akt (2 worki) oraz konieczność wnikliwej analizy, celem rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, z całą pewnością wpływa także na czas trwania kontroli. Do dnia rozpatrzenia ponaglenia organ I instancji nie posiada wglądu w dane znajdujące się w zabezpieczonych przez Prokuraturę komputerach oraz nośnikach elektronicznych. Nadto, niewątpliwie na czas trwania kontroli wpływa fakt aresztowania skarżącego oraz brak ustanowionego pełnomocnika dla potrzeb kontroli celno-skarbowych.

Odnosząc się do zarzutu, że w sprawie nie są podejmowane żadne czynności, poza formalnym przedłużeniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę na fakt, iż podatnik zapoznał się raz z aktami sprawy w dniu 16 listopada 2018 r., nie wnosząc zastrzeżeń co do sposobu, czy terminowości prowadzenia kontroli. Aktualnie jednak pozostając w areszcie strona nie może skorzystać z prawa do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie, a tym samym ocenić wagi i zasadności podejmowanych przez organ działań.

Organ dodał, iż nie można również stracić z oczu rozwiązań prawnych związanych z pandemią koronawirusa i rozwiązań związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, wprowadzonych ustawą z dnia 2 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), a także wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego - rozporządzeniem z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 433), oraz stanu epidemii 2020 r. - rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 491 i 522).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. za niezasadny uznał także zarzut posiadania przez organ I instancji całości dokumentacji księgowej prowadzonej przez podatnika. Nie zgodził się także z zarzutem, iż dokumenty zabezpieczone przez Prokuraturę Regionalną w Ł. były tożsamymi z dokumentami pozyskanymi przez kontrolujących, ponieważ pozyskanie dokumentacji źródłowej w dniach: 9 maja 2017 r., 23 maja 2017 r., 12 czerwca 2017 r., 2 listopada 2017 r., 17 października 2018 r., 7 czerwca 2019 r., było działaniem odrębnym i niezależnym.

Dyrektor za niezasadny uznał również zarzut narażenia strony na utratę płynności finansowej. Z dokonanych ustaleń wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wstrzymał zwroty kwot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za: lipiec, wrzesień, październik i listopad 2016 r. w łącznej kwocie 389 878 zł, w związku z prowadzeniem czynności sprawdzających dotyczących nabycia towarów i usług wykazanych w deklaracjach za miesiące 07/2016 oraz 09-11/2016. Materiał dowodowy zgromadzony w trakcie tych czynności został przekazany kontrolującym, ponieważ kontrola celno-skarbowa prowadzona jest między innymi w zakresie oceny przestrzegania przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług. Reasumując zdaniem organu na płynność finansową może wpływać fakt aresztowania strony oraz zabezpieczenie majątku przez Prokuraturę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał działania Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł., polegające na weryfikacji transakcji zawieranych przez stronę z kontrahentami krajowymi jak i międzynarodowymi, za niezbędne i w pełni uzasadnione. Jednocześnie biorąc pod uwagę fakt, iż Prokuratura Regionalna w Ł. prowadzi aktualnie postępowanie przygotowawcze o sygn. [...] w zakresie nieprawidłowości w obrocie paliwem zasadnym jest, zdaniem Dyrektora, pozyskanie zgromadzonych w tym postępowaniu dowodów. Brak weryfikacji wiarygodności i rzetelności transakcji przy prowadzonej kontroli podatkowej, której celem jest prawidłowość rozliczenia podatku od towarów i usług w związku z wystąpieniem o zwrot podatku VAT, stanowiłoby naruszenie zasady prawdy obiektywnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl natomiast art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.).

O przewlekłości mówimy, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. A contrario, nie sposób przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednakże z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego.

Przewlekle jest prowadzone postępowanie, gdy czynności podejmowane są przez organ w dużym odstępie czasu, bądź wykonywane są czynności pozorne, powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny.

Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy, które nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy.

O przewlekłości postępowania nie świadczy natomiast wielokrotne przedłużenie terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Za każdym razem jednak nowy termin musi zostać konkretnie określony poprzez wskazanie okresu, do którego nastąpi załatwienie sprawy. Tak właśnie było w omawianej sprawie, co zresztą nie jest kwestionowane przez skarżącego.

Przedmiot niniejszej sprawy obejmuje prowadzenie postępowania kontrolnego w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczenia i wpłacenia podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 roku. Postępowanie w opisanym zakresie wszczęte zostało w dniu 26 kwietnia 2017r. i faktem jest, iż od tej daty do dnia sporządzenia ponaglenia (pismo z dnia 31 stycznia 2020 r.) upłynęło ponad dwa lata. Jednakże jak wynika z akt sprawy, organ każdorazowo przedłużając termin zakończenia kontroli zawiadamiał o tym fakcie stronę, wskazując okoliczności uzasadniające takie przedłużenie oraz datę przewidywanego zakończenia kontroli. W uzasadnieniach tych postanowień organ wskazywał na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego m.in. z Prokuratury Regionalnej w Ł. oraz uzyskania odpowiedzi z niemieckiej i czeskiej administracji podatkowej dotyczącej kontrahentów podatnika. Na kolejnych etapach kontroli uzasadnieniem dla przedłużenia terminu zakończenia była konieczność weryfikacji uzyskanych dokumentów, sporządzenia protokołu kontroli dokumentów i ewidencji, a także pozostałej dokumentacji związanej z procedurą wydania rozstrzygnięcia kończącego przedmiotową kontrolę.

Zdaniem Sądu nie sposób zakwestionować, iż szereg dokumentów, ewidencji, rejestrów i dowodów związanych z podatnikiem i kontrahentami, z którymi współpracował w kontrolowanym okresie, mogą mieć wpływ na ocenę rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 roku. Zauważyć należy przy tym, że w postępowaniu w sprawie o przewlekłość, sąd administracyjny nie ocenia merytorycznie sprawy, a strona niezadowolona z aktu załatwiającego sprawę co do istoty ma możliwość jego zakwestionowania w trybie odwoławczym.

Jak wynika z akt sprawy i odpowiedzi na skargę – a co zostało szczegółowo opisane w stanie faktycznym niniejszego uzasadnienia - czynności zmierzające do wydania decyzji merytorycznej były podejmowane już od daty wszczęcia postępowania, co miało miejsce w dniu 26 kwietnia 2017 r. W tym też dniu organ zwrócił się do skarżącego o udostępnienie akt, ksiąg, ewidencji i dokumentów związanych z przedmiotem kontroli. Natomiast pismem z dnia 18 maja 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z,.W. o udostępnienie do wglądu akt podatkowych strony oraz wskazanie czy wobec niej były przeprowadzane kontrole, postępowania podatkowe, czynności sprawdzające i czego dotyczyły. W odpowiedzi pismem z dnia 30 maja 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przekazał kontrolującym żądane informacje i dokumenty. Kolejne czynności były podejmowane sukcesywnie, w miarę uzyskanych materiałów w odpowiedzi na wcześniejsze wezwania lub w związku z ich brakiem.

W ocenie Sądu lektura akt administracyjnych niniejszej sprawy uzasadnia ocenę, iż Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. podejmował czynności bez zbędnej zwłoki. Kilkukrotnie wzywał podatnika do przedłożenia dokumentacji i złożenia wyjaśnień w dniach: 26 kwietnia 2017 r., 5 czerwca 2017 r., 26 września 2018 r., 14 maja 2019 r. Nadto, kilkukrotnie zwracał się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. W. o przekazanie informacji i poczynionych ustaleń - pismami z dnia 30 maja 2017 r., 10 października 2018 r., 22 stycznia 2020 r. Niewątpliwie uzyskanie i weryfikacja szeregu dokumentów i informacji o kontrahentach strony nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji od właściwych Naczelników Urzędów Skarbowych było czasochłonnym procesem. Czasochłonna była także wnikliwa analiza obszernego materiału pozyskanego od kontrolowanego w zestawieniu z dokumentacją otrzymaną od kontrahentów i krajowych instytucji państwowych, czego wynikiem było:

• wezwanie z dnia 26 września 2018 r. M. K. do złożenia wyjaśnień, zawierające tabelaryczne zestawienie rozliczeń z firmą "A" GmbH, "D" Sp. z o.o. oraz "E" s.r.o.;

• sporządzenie w kwietniu 2019 r. rozliczenia zakupu, sprzedaży i zużycia na potrzeby własne ON w firmie "C" M. K.w 2016 roku oraz rozliczenia zakupu, sprzedaży bitumów w firmie "C" M. K. w 2016 roku, które stały się także podstawą wezwania w dniu 14 maja 2019 r. M. K. do złożenia wyjaśnień.

Warto odnotować, iż mimo wcześniejszej korespondencji, kontrolujący pozyskali materiały ze śledztwa o sygn. [...] dopiero w dniu 20 grudnia 2019 r. Zdaniem Sądu, o tym czy wskazane dokumenty są takie same jak te, które organ zgromadził w toku własnego postępowania, można przekonać się dopiero wtedy, gdy ma się do nich dostęp. Zatem argument podniesiony w skardze, że akta prokuratorskie zawierały te same dokumenty, które posiadał organ podatkowy - nie może odnieść zamierzonego skutku.

Zdaniem Sądu, powyższe czynności jednoznacznie wskazują na to, że sprawa była sukcesywnie prowadzona i bez zbędnej zwłoki. Sąd nie znalazł przesłanek uzasadniających postawienie organowi zarzutu niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzutu prowadzenia czynności, w tym dowodowych, pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia, czy nawet zarzut mnożenia przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Nie sposób pominąć, iż organ nie miał większego wpływu na czas w jakim uzyska dokumenty gromadzone przez inne organy, czy na termin udostępnienia dokumentów przez obcą administrację podatkową, Prokuraturę czy inne organy skarbowe.

Odnośnie przedłużenia terminu rozpatrzenia ponaglenia (do dnia 31 maja 2020 r.) postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] 2020 r. - należy zauważyć, że akt ten nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza, że skarżący nie czekał na jego wydanie, lecz już w dniu 31 marca 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania.

W tych okolicznościach Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 140 § 1 i art. 141 O.p.

Zgodnie z pierwszym z tych przepisów o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Taka właśnie sytuacja zaistniała w omawianej sprawie, o czym już wcześniej była mowa.

Natomiast drugi przepis dotyczy możliwości wniesienia ponaglenia w przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie. W omawianym przypadku skarżący skorzystał z takiej możliwości.

W myśl art. 141 § 2 O.p. organ podatkowy wymieniony w § 1, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ organ odwoławczy nie stwierdził zaistnienia takiej okoliczności, co podzielił WSA w Łodzi - zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

mko