Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1349/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 ze znaczkiem 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez J. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie decyzją z dnia [....] lipca 2021 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (PWIS), po rozpoznaniu odwołania wymienionego, utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Postępowanie w sprawie choroby zawodowej wszczęte zostało w dniu 10 marca 2015 r. W toku oceny narażenia zawodowego ustalono, że J. L. pracował :

1) od 5 grudnia 1985 r. do 31 stycznia 1992 r. jako robotnik w zawodzie ładowacz w [....] w [....] (zakład nie istnieje),

2) od 1 lutego 1992 r. do 30 listopada 1999 r. jako robotnik wykwalifikowany w zawodzie ładowacz w [...] w [....] (zakład nie istnieje),

3) od 1 grudnia 1999 r. do 30 września 2001 r. jako robotnik wykwalifikowany w zawodzie ładowacz w [...] w [...] (zakład nie istnieje),

4) od 1 października 2001 r. do 31 października 2007 r. jako robotnik przeładunkowy w [...] SA [...] w [....] (zakład nie istnieje),

5) od 1 listopada 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. jako ekspedytor w [...] S.A. [...] (zakład nie istnieje),

6) od 1 stycznia 2011 r. do 31 stycznia 2011 r. jako ekspedytor w [...] S.A. [....],

7) od 1 lutego 2011 r. do dnia wydania decyzji - ekspedytor w [...] Sp. z o.o.

Do obowiązków zawodowych skarżącego na stanowiskach: robotnik w zawodzie ładowacz, robotnik wykwalifikowany w zawodzie ładowacz oraz robotnik przeładunkowy, należało otwieranie (wybijanie) klap wagonów, zsyp rudy do kanałów, czyszczenie wagonów z resztek ładunku narzędziami ręcznymi, zamiatanie wagonów, zamykanie klap; na stanowisku ekspedytor - nadzór nad pracami przeładunkowymi - podstawianiem wagonów, ich rozładunkiem i innymi czynnościami dodatkowymi, czyszczeniem wagonów, miejsc ładunkowych, torów, nadzór nad przestrzeganiem dyscypliny pracy, należytym wykorzystaniem narzędzi, maszyn i sprzętu przeładunkowego.

Zgodnie z przeprowadzoną oceną narażenia zawodowego, w latach 1985- 2007 ekspozycja na hałas przekraczała wartości NDN. Natomiast wyniki pomiarów przeprowadzonych w latach 2009-2013 nie wykazały natężenia hałasu przekraczającego wartości NDN. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (WOMP) w dniu 31 stycznia 2019 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że ocena narażenia zawodowego oraz wyniki przeprowadzonych badań okresowych w okresie aktywności zawodowej nie wskazują na uszkodzenie słuchu powstałe w wyniku narażenia na hałas ponadnormatywny w środowisku pracy.

Następnie, Instytut (I.) w [...] wydał w dniu 17 września 2019 r. orzeczenie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u strony. Na podstawie przeprowadzonych kompleksowych badań audiologicznych oraz analizy dokumentacji lekarsko-profilaktycznej stwierdził obustronny niedosłuch odbiorczy średniego stopnia o charakterze czuciowonerwowym w uchu prawym i ślimakowy w uchu lewym. Z orzeczenia wynika, że wynik audiogramu z dnia 12 lipca 2011 r. świadczy, iż skarżący do 2011 r. pracował z zachowaniem prawidłowego słuchu. Niewielka progresja niedosłuchu nastąpiła do 2014 r., o czym świadczą wyniki audiogramu z dnia 2 sierpnia 2014 r. Natomiast znaczne pogorszenie słuchu nastąpiło w latach 2014-2019. Z uwagi na fakt, że progresja niedosłuchu nastąpiła w okresie kiedy skarżący nie był narażony na hałas powyżej wartości NDN, biegli wskazali na pozazawodowe tło choroby, w postaci nadciśnienia tętniczego oraz przemijających zaburzeń krążenia mózgowego.

Decyzją [...] października 2019 r. PPIS nie stwierdził u J. L. choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367), zwanego dalej "rozporządzeniem".

J. L. odwołał się od tej decyzji. Wskazał, że ubytek słuchu został spowodowany długoletnim wykonywaniem pracy w warunkach hałasu przekraczającego najwyższe dopuszczalne normy, a WOMP wskazując na pozazawodowe czynniki, które spowodowały niedosłuch, nie podał ich. Ponadto, do stwierdzenia narażenia zawodowego nie jest wymagane przekroczenie najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, lecz stwierdzenie tych czynników w środowisku pracy.

WOMP w odpowiedzi z dnia 14 kwietnia 2020 r. na pismo PWIS z 9 grudnia 2019 r. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w poprzednio wydanym orzeczeniu lekarskim, odnosząc się do badań audiometrycznych z dnia 12 lipca 2011 r., zgodnie z którymi średni ubytek słuchu dla przewodnictwa powietrznego wynosił dla ucha prawego (UP) 23,3 dB, dla ucha lewego (UL) 21,6 dB, do badań audiometrycznych wykonanych podczas hospitalizacji strony w Oddziale Otolaryngologii w sierpniu 2014 r. stwierdzających ubytek słuchu obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2,3 kHz dla UP – 11,6 dB, a dla UL - 18,3 dB, oraz karty informacyjnej z I. w [...] zawierającej uzasadnienie braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u skarżącego. Biegli z WOMP wyjaśnili, że przeprowadzone w Ośrodku badania audiometrii tonalnej progowej obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2,3 kHz dla ucha prawego (UP) wyniosły 51,6 dB, 51,6 dB, 48,3 dB, a dla ucha lewego (UL) wyniosły 51,6 dB, 36,6 dB, 46,6 dB, zatem nie spełniały kryteriów zawartych w definicji zawodowego uszkodzenia słuchu.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. PWIS utrzymał w mocy decyzję PPIS z dnia [...] października 2019 r. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego, na skutek skargi J. ., zostało uchylone przez WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 października 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 654/20. Sąd stwierdził, że organy administracji sanitarnej, opierając się na niepełnej i niewystarczającej opinii medycznej zawartej w orzeczeniu I. w [...] dnia 17 września 2019 r., dokonały błędnej wykładni konstrukcji związku przyczynowego pomiędzy powstaniem choroby a tzw. narażeniem zawodowym oraz w zakresie przepisu § 2 w zw. z poz. 21 załącznika do rozporządzenia przez wadliwą ocenę niewystępowania cechy choroby zawodowej polegającej na obustronnym trwałym odbiorczym ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego w postaci hałasu jako przyczyny sprawczej powstania schorzenia. Sąd podkreślił, że skarżący przez znaczny okres aktywności zawodowej pracował w warunkach przekroczenia najwyższych dopuszczalnych wartości hałasu. Również od 2009 r. poddany był oddziaływaniu hałasu w środowisku pracy, jakkolwiek nie były przekroczone wartości Najwyższych Dopuszczalnych Norm. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, obalenie konstrukcji domniemania związku przyczynowego pomiędzy powstaniem schorzenia a oddziaływaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy może nastąpić jedynie przez wykazanie, że schorzenie występujące u skarżącego powstało w wyniku działania czynników pozazawodowych. Negatywna ocena występowania schorzenia z poz. 21 wymaga zatem kategorycznego stwierdzenia, że w świetle aktualnego stanu wiedzy medycznej obustronny ubytek słuchu nie powstał w wyniku oddziaływania na skarżącego hałasu w miejscu pracy, natomiast bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem powstał w wyniku działania innych (precyzyjnie wskazanych) niż hałas czynników o charakterze pozazawodowym. Organy administracji sanitarnej i biegli z zakresu medycyny pracy muszą mieć jednak na względzie, że wszelkie trudności, przeszkody lub wątpliwości natury dowodowej, diagnostycznej lub ewaluacyjno-etiologicznej podlegają rozstrzygnięciu na korzyść pracownika lub byłego pracownika.

PWIS zwrócił się z prośbą do I. w [....] o wyjaśnienie wątpliwości, a w odpowiedzi z dnia 4 marca 2021 r. Instytut stwierdził, że brak występowania niedosłuchu u J. L. do lipca 2011 r. w okolicznościach zatrudnienia niestwarzających od 2009 r. warunków do rozwoju obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz przeczy związkowi przyczynowoskutkowemu pomiędzy narażeniem zawodowym a zdiagnozowanym niedosłuchem. Biegli z Instytutu stwierdzili, że zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, choroby w postaci nadciśnienia tętniczego i przemijających zaburzeń krążenia mózgowego z wysokim prawdopodobieństwem (w nomenklaturze biologiczno-medycznej częściej określanym jako "istotność") stanowią o etiologii obustronnego niedosłuchu badanego.

Mając to na uwadze PWIS podkreślił, że posiada dwa jednomyślne i jednoznaczne orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z poz. 21 wykazu chorób zawodowych, a także pismo z dnia 14 kwietnia 2020 r. stanowiące uzupełnienie orzeczenia lekarskiego WOMP z dnia 31 stycznia 2019 r. oraz pismo z dnia 4 marca 2021 zawierające wyjaśnienia do orzeczenia I. w [....]

z dnia 17 września 2019 r., w których biegli podtrzymali zajęte wcześniej stanowiska. Obie jednostki orzecznicze, pomimo rozpoznania schorzenia narządu słuchu, nie uznały jego zawodowej etiologii. PWIS zauważył, że jest wprawdzie możliwa kontrola oraz podważenie opinii lekarskich, ale w ograniczonym zakresie. Organ jest związany opinią lekarską co do wiedzy medycznej, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem. Ustalenie zaś, czy występuje związek przyczynowy między warunkami pracy, a chorobą zawodową musi być oparte na orzeczeniu lekarskim.

Wobec powyższego oraz faktu, że biegli nie stwierdzili związku przyczynowego między narażeniem na działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy, a chorobą strony, a więc nie zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej, PWIS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

J. L. nie zgodził się z tą decyzją i zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie :

1. przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby,

2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności :

- art. 138 K.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pierwszej instancji;

- art. 7 , art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 2351 Kodeksu pracy ("K.p.") polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i jego rozpatrzenia, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia oraz przyczyn wystąpienia ewentualnych schorzeń, a tym samym nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wyrażające się zaniechaniem zebrania

i dołączenia do akt dokumentacji medycznej z całego okresu jego zatrudnienia w celu ustalenia przyczyn powstania stwierdzonej choroby obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowonerwowego spowodowanego hałasem, a także okresu, w którym powstało schorzenie.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Wskazał, że nie cierpi na schorzenia w postaci nadciśnienia tętniczego i przemijającego zaburzenia krążenia mózgowego. Jego zdaniem, odpowiedź I. w [...] z dnia 4 marca 2021 r., która stała się podstawą wydania skarżonej decyzji nie spełnia wskazanych przez WSA zaleceń. Skarżący wskazał, że orzeczenie lekarskie jest dowodem, o którym mówi art. 84 § 1 K.p.a. i w związku z tym musi być szczegółowo uzasadnione, a zgodnie z art. 80 K.p.a. podlega ocenie organu administracji, który wydaje na jego podstawie decyzję administracyjną.

Składający skargę zauważył, że orzeczenie lekarskie wydane przez WOMP, orzeczenie I. w [...], a także pismo z dnia 14 kwietnia 2020 r. stanowiące uzupełnienie orzeczenia lekarskiego nr [...] nie wskazują jednoznacznie, kiedy doszło do powstania u niego obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, co ma zasadnicze znaczenie w perspektywie poz. 21 załącznika do rozporządzenia, że okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej wynosi 2 lata. Wątpliwości tych nie usuwa również odpowiedź I. w [...] z dnia 4 marca 2021 r. Ponadto, w ocenie składającego skargę, treść wskazanych wyżej orzeczeń lekarskich nie pozwala stwierdzić, czy diagnostykę w kierunku wykluczenia pozazawodowych czynników ryzyka obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem przeprowadzili lekarze odpowiednich specjalności, czy też 6 ogranicza się ona do opinii wydanej przez podpisanych pod orzeczeniem lekarzyspecjalistów medycyny pracy. Skarżący zaznaczył, że cały czas jest narażony na ponadnormatywny hałas.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów podniósł, że w aktach sprawy znajduje się karta informacyjna leczenia klinicznego z I. w [...] z dnia 17 września 2019 r., w której w części rozpoznanie znajduje się informacja o m.in.: nadciśnieniu tętniczym w wywiadzie oraz o przemijających zaburzeniach krążenia mózgowego w 2010 r. PWIS podniósł, że na etapie wydawania orzeczenia lekarskiego dokumenty medyczne gromadzone są przez lekarza orzecznika i to on jako biegły przyjmuje co jest istotne, a co nie jest w rozstrzygnięciu sprawy. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie gromadzą dokumentacji medycznej, nie mają również wpływu jaką dokumentację przyjmuje biegły. Dla organów istotnym jest stwierdzenie, czy została rozpoznana choroba w sensie medycznym, czy mieści się ona w wykazie chorób zarodowych oraz czy biegły z zakresu medyny pracy powiąże daną chorobę z narażeniem zawodowym u danej osoby zgodnie z definicją schorzenia zawodowego zakreślonego w przepisach prawnych. Ponadto, organy Inspekcji Sanitarnej nie mają uprawnień do weryfikowania specjalności biegłych orzekających w sprawie podejrzenia choroby zawodowej. Organ podkreślił, że biegli z zakresu medycyny pracy nie rozpoznali u J. L. schorzenia narządu słuchu, które by odpowiadało skutkom pracy w narażeniu na hałas oraz spełniało przesłanki choroby z poz. 21 wykazu chorób zawodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wśród aktów administracyjnych podlegających kontroli sądowej znajduje się decyzja administracyjna, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Kontrolując ją sąd stosuje kryterium zgodności z prawem, do czego zobowiązuje go art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Stwierdzając uchybienia przepisom prawa określone w art. 145 § 1 pkt 1 czy pkt 2 P.p.s.a., sąd eliminuje decyzję z obrotu prawnego tj. uchyla ją bądź stwierdza jej nieważność w całości lub w części. Gdy zaś oceni, że skarga jest bezzasadna, bo kwestionowane rozstrzygnięcie odpowiada prawu, skargę tę oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Skarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. PWIS utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) z dnia [...] października 2019 r., którym to aktem organ I instancji nie stwierdził u J. L. choroby zawodowej tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia.

W toku oceny narażenia zawodowego ustalono, że J. L. pracował od dnia 5 grudnia 1985 r. u różnych pracodawców na stanowiskach: robotnik w zawodzie ładowacz, robotnik wykwalifikowany w zawodzie ładowacz oraz robotnik. Do jego czynności na tych stanowiskach należało: otwieranie (wybijanie) klap wagonów, zsyp rudy do kanałów, czyszczenie wagonów z resztek ładunku narzędziami ręcznymi, zamiatanie wagonów, zamykanie klap. Z kolei, czynności na stanowisku ekspedytor to: nadzór nad pracami przeładunkowymi tzn. podstawianiem wagonów, ich rozładunkiem i innymi czynnościami dodatkowymi, czyszczeniem wagonów, miejsc ładunkowych, torów, nadzór nad przestrzeganiem dyscypliny pracy, należytym wykorzystaniem narzędzi, maszyn i sprzętu przeładunkowego. Praca ta odbywała się w hałasie, z tym że w latach 1985-2007 ekspozycja na hałas przekraczała wartości NDN. Z kolei, wyniki pomiarów przeprowadzonych w latach 2009-2013 nie wykazały natężenia hałasu przekraczającego wartości NDN.

Obydwie jednostki orzecznicze w niniejszej sprawie tj. WOMP oraz I. w [...] wydały orzeczenia, odpowiednio z dnia 31 stycznia 2019 r. oraz z dnia 17 września 2019 r., w których stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej. W oparciu o nie, ale także o dokonaną ocenę narażenia zawodowego PPIS nie stwierdził u skarżącego wskazanej wyżej choroby zawodowej, a PWIS utrzymał ten akt w mocy.

Zasadność decyzji organu II instancji podważył jednak WSA w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 6 października 2020 r. uchylił ją wobec konieczności uzupełnienia zebranego materiału dowodowego i jego właściwej i samodzielnej oceny w celu ostatecznego ustalenia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego.

Orzeczenie to ma kluczowe znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy.

W myśl bowiem art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten formułuje zasadę związania wyrokiem w toku dalszego postępowania w granicach tej samej sprawy tj. tak przed organami administracji publicznej, jak i przed sądem, zakazując formułowania nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej tj. we wskazanym w wyroku poglądem. Podmioty rozstrzygające więc sprawę ponownie tj. po zapadnięciu w niej wyroku sądowego zobowiązane są do pełnego podporządkowania się mu. Jedyne odstępstwo od powyższej reguły to zmiana przepisów prawa, o czym stanowi wprost art. 153 P.p.s.a., a także zmiana istotnych okoliczności faktycznych, co podkreślają przedstawiciele nauki (np. Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, opubl.: LEX/el. 2021). Jeśli więc wyjątki te nie zachodzą w danej sprawie, wówczas organy i sądy, które będą rozstrzygać tę sprawę w dalszym toku postępowania, powinny bezwzględnie mieć na uwadze pogląd wyrażony dotychczas przez sąd w odniesieniu do sposobu rozumienia istotnych w sprawie regulacji prawnych, jak też zastosować się do wskazań dotyczących koniecznych w sprawie ustaleń. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby bowiem w istocie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i czyniłoby ją iluzoryczną.

Tym samym, ocena legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji musi zostać poprzedzona weryfikacją, czy PWIS, którego rozstrzygnięcie zostało uchylone wyrokiem tut. Sądu z dnia 6 października 2020 r. w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań zawartych w tym orzeczeniu. W ocenie Sądu, decyzja wydana przez organ odwoławczy w dniu [...] lipca 2021 r. uwzględniła w całości treść powołanego orzeczenia, a że nie odpowiada ona oczekiwaniom skarżącego nie oznacza, że jest wadliwa.

We wskazanym wyroku Sąd, opierając się na orzecznictwie sądowym oraz okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy stwierdził, że organy administracji sanitarnej dokonały błędnej wykładni konstrukcji związku przyczynowego pomiędzy powstaniem choroby a tzw. narażeniem zawodowym. Wyraził stanowisko, że negatywna ocena występowania schorzenia z poz. 21 załącznika do rozporządzenia wymaga kategorycznego stwierdzenia, że w świetle aktualnego stanu wiedzy medycznej obustronny ubytek słuchu nie powstał w wyniku oddziaływania na skarżącego hałasu w miejscu pracy, natomiast bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem powstał w wyniku działania innych (precyzyjnie wskazanych) niż hałas czynników o charakterze pozazawodowym. Sąd nakazał też wyjaśnienie, czy i jakie znaczenie dla oceny etiologii schorzenia skarżącego ma fakt, że ubytki słuchu mają zróżnicowany charakter tj. czuciowo-nerwowy w uchu prawym i ślimakowy w uchu lewym.

I. w [...] w orzeczeniu z dnia 17 września 2019 r. podniósł, że przeprowadzone u skarżącego kompleksowe badania audiologiczne (ze szczegółowym ich wymienieniem) wykazały obustronny niedosłuch odbiorczy średniego stopnia o charakterze czuciowo-nerwowym w uchu prawym i ślimakowym

w uchy lewym. Zdaniem Instytutu, obraz kliniczny tej choroby, z zachowaniem prawidłowego słuchu do 2011 r., wystąpieniem niewielkiej progresji niedosłuchu do 2014 r. i znacznym pogorszeniem słuchu w latach 2014 – 2019, przy braku narażenia na hałas powyżej wartości NDN w tym okresie, wskazuje na pozazawodowe tło choroby. Dodatkowo, Instytut zwrócił uwagę na istotny pozazawodowy związek przyczynowo-skutkowy nadciśnienia tętniczego oraz przemijających zaburzeń krążenia mózgowego z rozwojem niedosłuchu, wskazując, że wynikają one z karty informacyjnej leczenia szpitalnego w Oddziale Chorób Wewnętrznych [....] w [...] z dnia 31 maja 2010 r.

W piśmie datowanym na 4 marca 2021 r., stanowiącym odpowiedź na pismo organu odwoławczego z dnia 31 grudnia 2020 r. - będące z kolei skutkiem wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Rz 654/20 – I. w [...] wyjaśnił, że J. L. był eksponowany na hałas przekraczający wartość NDN w latach 1985-2007, natomiast wyniki wszystkich pomiarów natężenia hałasu w latach 2009-2013 wynoszą mniej niż wartość NDN, co w wymiarze medyczno-orzeczniczym oznacza, że narażenie zawodowe na hałas stwarzający warunki powstania podejrzewanej choroby zawodowej zakończyło się przed 2009 r. Instytut zwrócił też uwagę na brak występowania u badanego niedosłuchu co najmniej do lipca 2011 r., a zgodnie z rozporządzeniem, okres - w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym dla obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższonym progiem słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz - wynosi 2 lata. I. zwrócił też uwagę na czynniki pozazawodowe w postaci nadciśnienia tętniczego oraz zaburzeń krążenia mózgowego, których występowanie u skarżącego nie budzi wątpliwości na podstawie dostępnej dokumentacji medycznej. Podkreślił, że zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, choroby te z wysokim prawdopodobieństwem, w nomenklaturze biologiczno-medycznej określanym jako "istotność", stanowią o etiologii obustronnego niedosłuchu. Instytut wyjaśnił także, iż czuciowo-nerwowy i ślimakowy ubytek słuchu należą do tożsamego rodzaju ubytku słuchu.

W świetle art. 2351 K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). Lekarz ten wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej właściwy inspektor sanitarny wydaje na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli organ przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Organ inspekcji sanitarnej może zatem wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej tylko wówczas, gdy spełnione są następujące warunki : wystąpiła jednostka chorobowa zamieszczona w wykazie rozporządzenia jako choroba zawodowa, choroba ta bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w miejscu pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy, jak też ustalono, że udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie określonym dla danego schorzenia w rozporządzeniu.

W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że orzeczenie lekarskie w przedmiocie choroby zawodowej posiada walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Przepis ten przewiduje, że organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii, jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Do tych ostatnich należy niewątpliwie zaliczyć wiedzę z zakresu medycyny pracy, niezbędną do oceny, czy zatrudnienie w określonych warunkach mogło powodować powstanie choroby zawodowej. Bez tej opinii lub sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Organy sanitarne orzekające w sprawie chorób zawodowych związane są orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez wyspecjalizowane placówki medycyny pracy, gdyż orzeczenia te stanowią wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub jej braku, jeżeli oczywiście nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji publicznej mają zatem obowiązek ocenić opinię jako dowód w sprawie, a więc dokonać kontroli formalnej orzeczeń lekarskich, polegającej w szczególności na zbadaniu 12 kompletności tego opracowania, a także jasności i spójności zawartej tam argumentacji [wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA): z 9.05.2019 r. II OSK 1232/18, z 28.09.2021 r. II GSK 451/21].

W związku z wątpliwościami Sądu, wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 października 2020 r., I. w [...] przygotował pismo uzupełniające swoje orzeczenie z dnia 17 września 2019 r., w którym podtrzymał i uzupełnił swoje dotychczasowe stanowisko. Wykluczył więc związek przyczynowo-skutkowy między narażeniem zawodowym a zdiagnozowanym ubytkiem słuchu u skarżącego, a to

w związku z brakiem występowania u wymienionego niedosłuchu do lipca 2011 r. w okolicznościach zatrudnienia niestwarzających od 2009 r. warunków do rozwoju obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu, o którym mowa w poz. 21 wykazu załącznika do rozporządzenia. Nadto, wskazał na pozazawodowe tło choroby w postaci nadciśnienia tętniczego oraz przemijających zaburzeń krążenia mózgowego, które to schorzenia wynikają z udostępnionej dokumentacji lekarskiej i które zgodnie z aktualną wiedzą medyczną w sposób istotny tzn. z wysokim prawdopodobieństwem stanowią o etiologii obustronnego niedosłuchu u skarżącego.

Wprawdzie, nie jest wykluczone powstanie choroby zawodowej w warunkach, w których dopuszczalne normy nie są przekraczane (na co zwrócił już uwagę Sąd w wyroku sygn. akt II SA/Rz 654/20), gdyż znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika, jednakże do wypowiedzi w tym zakresie uprawniony jest lekarz wskazany w § 5 rozporządzenia. Konkretne schorzenie i jego związek z narażeniem na określone czynniki szkodliwe występujące w miejscu pracy w sensie medycznym ustala lekarz orzecznik. Jego wiedza o pracy osoby badanej w konkretnym narażeniu zawodowym ma służyć medycznemu rozpoznaniu choroby i ustaleniu związku ujawnionego klinicznego obrazu choroby z wykonywaną pracą w warunkach narażenia zawodowego.

Skoro więc stanowisko jednostki orzeczniczej II stopnia w sposób kategoryczny wykluczyło związek między warunkami, w jakich pracował skarżący, a jego niedosłuchem, to obalono tym samym domniemanie wynikające z art. 2351 K.p. Wskazano przy tym pozazawodowe przyczyny nabytego uszkodzenia słuchu. Wyjaśnienie I. zawarte w jego piśmie z dnia 4 marca 2021 r. w połączeniu z jego orzeczeniem z dnia 17 września 2019 r. przedstawia klarownie tok rozumowania osoby wystawiającej te dokumenty, wskazując w szczególności 13 przeprowadzone badania i powołując się na udostępnioną dokumentację lekarską. Zawarte tam uwagi są spójne i logiczne. Dlatego też trafnie PWIS uznał, że mogły one uzasadniać odmowę stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zwrócić uwagę, że gromadzenie i analiza dokumentacji medycznej pracownika należy do kompetencji lekarzy orzeczników (w tym ostatnim zakresie są oni faktycznie uzależnieni od tego, co przedłoży pacjent), a nie organów inspekcji sanitarnej, bowiem to tym lekarzom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych. To oni mają wiedzę i doświadczenie do oceny wpływu sposobu wykonywanej pracy i warunków istniejących w środowisku pracy na powstanie danego rodzaju choroby. To więc uprawniona jednostka diagnostyczno - orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (por. wyroki NSA: z 10.01.2018 r. II OSK 748/16, z 7.02.2018 r. II OSK 940/16). Poza tym, prawidłowo PWIS w odpowiedzi na skargę podniósł, ze nie ma kompetencji do podważania specjalności biegłych orzekających w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej.

Również zarzut braku odniesienia się do czynników pozazawodowych powstania u skarżącego schorzenia jest całkowicie nieuzasadniony, skoro tak w orzeczeniu z dnia 17 września 2019 r., jak i w piśmie wyjaśniającym z dnia 4 marca 2021 r. I. wprost wskazał na wystąpienie takich czynników, jednoznacznie je przy tym określając.

Skarżący podniósł w skardze, że nie cierpi na nadciśnienie tętnicze ani na zaburzenia krążenia mózgowego, które nie zostały u niego zdiagnozowane. Powołał się w tym zakresie na orzeczenie lekarskie z dnia 8 czerwca 2021 r. Odnosząc się do powyższego należy podnieść, że I. w [...] wskazując na te czynniki jako przyczyny powstania u skarżącego schorzenia odwołał się do wywiadu oraz do dokumentacji medycznej w postaci karty leczenia szpitalnego w [....] w 2010 r. Ponadto, z przedmiotowego orzeczenia lekarskiego z 8 czerwca 2021 r. nie wynika, że skarżący nie cierpi na nadciśnienie, a jedynie, że się na nie nie leczy "w tutejszej Przychodni", a to zasadnicza różnica. O ile bowiem można mieć wątpliwości co do tego, że pacjent rzeczywiście nie leczy się z powodu danego schorzenia, którego występowania jest świadomy (choć to możliwe), to przecież leczenie to może mieć miejsce w innej jednostce medycznej niż ta, od której powyższe orzeczenie lekarskie pochodzi.

Instytut odniósł się także jasno do czasu powstania u skarżącego schorzenia w powiązaniu z okresem dwóch lat, o których mowa w poz. 21 wykazu chorób zawodowych.

Należy również podkreślić, na co zwrócił też uwagę organ w odpowiedzi na skargę, że pełnomocnik skarżącego po zapoznaniu się w dniu 27 maja 2021 r. z aktami sprawy miała w terminie 7 dni sformułować uwagi do zgromadzonego w niej materiału dowodowego, jednak do dnia wydania decyzji nie zrobiła tego. Przerzucanie więc w takiej sytuacji obowiązku gromadzenia dowodów na organ nie jest uzasadnione. Strona nie może oczekiwać od organu administracji prowadzenia postępowania dowodowego tak długo, aż jego efekt będzie dla niej zadowalający. Przedstawione przy piśmie z dnia 13 sierpnia 2021 r. dowody nie są dokumentami nowymi, znajdują się one w aktach administracyjnych sprawy, dlatego podlegały już analizie przeprowadzonej przez I. w [...] i WOMP. PWIS zebrał wystarczający materiał, pozwalający mu na rozstrzyganie, wykonując przy tym wcześniejsze wskazania zawarte w wyroku sądowym z 6 października 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 654/20.

Sąd w składzie niniejszym nie kwestionuje tego, że występujący u skarżącego ubytek słuchu stanowi dla niego istotny problem psychiczny i emocjonalny, utrudniając mu normalne, codzienne funkcjonowanie, która to kwestia została podniesiona w skardze. Odczucia te nie mogły jednak podważyć decyzji PWIS z dnia [....] lipca 2021 r., które to rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa.

Ze wskazanych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.