Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1048/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1, 2, 7, 10
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA (del.) Dariusz Skupień (sprawozdawca), Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej F. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1470/13 w sprawie ze skargi F. [...] S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od F. [...] S.A. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I.1. Zaskarżonym wyrokiem z 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1470/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę F. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 26 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

I.2. Uzasadniając wyrok WSA wskazał, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej K. [...]. W toku tego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 20 listopada 2012r. dokonał - na podstawie art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.; dalej u.p.e.a.) - zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem F. [...]. Wobec ustalenia, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylił się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu, organ ten postanowieniem

z dnia 23 maja 2013 r., działając na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., określił dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty na sumę 405.775,79 zł. Na podstawie ww. postanowienia organ egzekucyjny wystawił w dniu 4 czerwca 2013r. tytuł wykonawczy nr [...]. Następnie zawiadomieniem z dnia 5 czerwca 2013r. zajął wierzytelność z rachunku spółki

w Banku G. [...]. Zawiadomienie to doręczono w siedzibie Oddziału Banku G. [...] w dniu 5 czerwca 2013 r., natomiast spółka odebrała odpis zawiadomienia o zajęciu wraz z tytułem wykonawczym w dniu 10 czerwca 2013 r. Pismem z dnia 17 czerwca 2013 r. spółka zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego: nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), braku wymagalności obowiązku (art. 33 pkt 2 u.p.e.a.), braku uprzedniego doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.) oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

(art. 33 pkt 10 u.p.e.a.).

Uzasadniając zarzut nieistnienia obowiązku strona wskazała, że będące podstawą wystawienia tytułu wykonawczego postanowienie organu egzekucyjnego zostało zaskarżone zażaleniem, które nie zostało jeszcze rozpatrzone, nie sposób zatem zasadnie stwierdzić, że spółka bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu kwoty objętej tytułem wykonawczym nr [...].

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku, spółka wskazała, że egzekucji może podlegać jedynie zobowiązanie wymagalne. Przy czym obowiązek nałożony aktem administracyjnym jest wymagalny z chwilą, gdy akt ten posiada przymiot ostateczności. Taka sytuacja wystąpi dopiero wówczas, gdy organ drugiej instancji ów akt utrzyma w mocy, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Spółka podniosła, że w postępowaniu prowadzonym na skutek wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie rozpoznaje się sprawy co do meritum egzekwowanego obowiązku. Oznacza to, że egzekucja może być prowadzona dopiero wówczas, gdy zobowiązanemu przysługiwało uprawnienie do kwestionowania zasadności egzekwowanego obowiązku w toku postępowania

w sprawie jego nałożenia. Skoro zażalenie na postanowienie z dnia 23 maja 2013 r. nie zostało jeszcze rozpatrzone, to nie sposób uznać, aby egzekucja była dopuszczalna. Zaistniały stan rzeczy narusza w sposób istotny zasadę dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 15 Kpa. Zdaniem strony, niezależnie od faktów wskazanych powyżej, postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] jest obarczone również wadami formalnymi. W sprawie naruszono art. 15 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów

w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, w konsekwencji - zaniechanie doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego. Powyższe wynika z faktu, że orzeczenie określające egzekwowaną należność w chwili wszczynania egzekucji nie było ostateczne.

W zaistniałej sytuacji uniemożliwiono spółce dobrowolne wykonanie obowiązku

i spowodowano powstanie obciążających ją kosztów egzekucyjnych. Zarzucono także, że organ naruszył art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez wpisanie w tytule wykonawczym art. 71 b u.p.e.a. - zamiast art. 71a § 9, na podstawie którego wydano postanowienie będące podstawą egzekucji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia 19 lipca 2013 r. stwierdził niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku, zaś pozostałe zarzuty zgłoszone przez F. uznał za bezzasadne.

W uzasadnieniu wskazał, że kwestia istnienia obowiązku nie podlega badaniu

w postępowaniu dotyczącym zarzutów. Natomiast była ona przedmiotem zażalenia wniesionego przez stronę na postanowienie z dnia 23 maja 2013 r. określające dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej kwoty. Zarzut braku wymagalności uznany został za bezzasadny z uwagi na treść art. 17 § 2 u.p.e.a.,

z którego wynika, że wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego postanowienia. Bezzasadność zarzutu niedoręczenia upomnienia przedegzekucyjnego wynika natomiast z faktu prawidłowego zastosowania w sprawie dyspozycji § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, zdaniem organu, w tytule tym powołano właściwą podstawę prawną egzekwowanego obowiązku - ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast wskazanie art. 71 b tej ustawy miało na celu jedynie wskazanie trybu prowadzenia egzekucji. Właściwą podstawę prawną zawiera pozycja nr [...] tytułu wykonawczego. W zażaleniu na to postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 1, pkt 2, pkt 7 i pkt 10 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności w nich wskazane oraz art. 124 § 2 w związku z art. 126 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się do argumentacji będącej uzasadnieniem zgłoszonych zarzutów, co

w konsekwencji narusza art. 8 i 11 kpa. Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2013 r., uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w części dotyczącej uznania niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku i uznał ten zarzut za nieuzasadniony, w pozostałym zaś zakresie utrzymał to postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postanowienie wydane przez organ egzekucyjny na podstawie art. 71 a § 9 u.p.e.a. ma charakter deklaratoryjny. Określa jedynie kwotę istniejącej wierzytelności, nie tworzy nowego obowiązku, gdyż powstał on wcześniej, a wynika ze stosunku zobowiązaniowego oraz zajęcia egzekucyjnego. Ponadto wydawane jest w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do "głównego zobowiązanego".

Skoro postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 23 maja 2013 r. wydane na podstawie art. 71 a § 9 u.p.e.a. jest postanowieniem wydanym w toku postępowania egzekucyjnego, to zastosowanie ma art. 17 § 2 u.p.e.a. zgodnie z którym wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Odwołując się do art. 143 k.p.a., a także art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. organ odwoławczy stwierdził, że podobnie jak Kodeks postępowania administracyjnego, ustawa

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Zatem zobowiązanie określone

w postanowieniu z dnia 23 maja 2013 r. mogło podlegać przymusowemu wykonaniu od dnia jego doręczenia, a wniesienie zażalenia nie wstrzymało jego wykonania.

W związku z powyższym zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku uznany został za nieuzasadniony. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył też, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 23 maja 2013 r., po rozpatrzeniu zażalenia, zostało utrzymane w mocy postanowieniem organu odwoławczego z dnia 11 lipca 2013 r. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku stwierdził, że nie było podstaw do zastosowania art. 34 § 1a u.p.e.a. Sanując ten błąd organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgłoszony przez spółkę zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny z przyczyn, dla których niezasadny jest również zarzut braku jego wymagalności. Zdaniem organu, brak też było obowiązku doręczenia stronie upomnienia przed wszczęciem egzekucji, bowiem obowiązek ten został wyłączony w stanie faktycznym sprawy na podstawie § 13 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej tytuł wykonawczy nie narusza art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., ponieważ wskazano w nim podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, tj. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 23 maja 2013 r., a powołanie pod pozycją 29 art. 71 b u.p.e.a. nie może być uważane za błąd powodujący nieważność tytułu wykonawczego.

I.3. W skardze na ww. postanowienie F. [...] zarzuciła rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie m.in.:

1) art. 33 pkt 1, pkt 2, pkt 7 i pkt 10 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności w nich wskazane uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 34 § 4 tej ustawy;

2) art. 124 § 2 w związku z art. 126 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się do argumentacji zażalenia, co w konsekwencji narusza również art. 8 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego.

I.4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

I.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku opartego na art. 33 pkt 1 u.p.e.a., Sąd I instancji wskazał, że kwestia dotycząca istnienia po stronie skarżącej jako dłużnika zajętej wierzytelności zobowiązania do przekazania organowi egzekucyjnemu kwoty zajętej wierzytelności była przedmiotem rozstrzygnięcia

w postępowaniu zakończonych wydaniem w dniu 23 maja 2013 r. postanowienia określającego wysokość tej kwoty. W tym też postępowaniu strona może kwestionować istnienie tego obowiązku. Organ rozpatrujący natomiast zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym nie ma kompetencji do rozstrzygania tej kwestii, co wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a. Co do zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku, WSA przytoczył treść art. 71 a § 9 oraz art. 71b u.p.e.a. podkreślając, że z przytoczonej regulacji wynika, że w razie uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od realizacji zajęcia, organ egzekucyjny wydaje najpierw postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty, a następnie w oparciu o to postanowienie, organ egzekucyjny wystawia tytuł wykonawczy (przeciwko dłużnikowi zajętej wierzytelności). Sama możliwość wystawienia tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi (zajętej wierzytelności) nie oznacza jednak, że dochodzi do wszczęcia odrębnego postępowania egzekucyjnego. W omawianym przypadku tytuł wykonawczy umożliwia organowi egzekucyjnemu ściągnięcie z majątku dłużnika zajętej wierzytelności, jej kwoty (wierzytelności do wysokości określonej

w postanowieniu), ale w dalszym ciągu na poczet egzekwowanego dotychczas obowiązku "zasadniczego" zobowiązanego, który to obowiązek był (jest nadal) przedmiotem trwającego postępowania egzekucyjnego. Podzielił również pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt II FSK 928/07, że obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności, wynikający z wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego, jest nierozerwalnie związany z egzekwowanym obowiązkiem, na poczet którego dokonano zajęcia. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w orzecznictwie wskazuje się także na szczególny charakter regulacji art. 71 b u.p.e.a., która nie nawiązuje do trybu wszczęcia egzekucji administracyjnej, o jakim mowa w art. 26 tej ustawy. Podkreślił, że postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty wydane w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a., będące podstawą wystawienia tytułu wykonawczego zgodnie z art. 71b u.p.e.a., jest jednym z postanowień dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny wobec "głównego zobowiązanego", tj. K., a do postanowienia tego ma zatem zastosowanie art. 17 u.p.e.a. Z tego zaś wynika, że zasadą w postępowaniu egzekucyjnym jest, że wniesienie zażalenia na postanowienie dotyczące postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania.Oznacza to, że wydane przez organ egzekucyjny w dniu 23 maja 2013 r. postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty mogło stanowić podstawę wystawienia przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego na podstawie art. 71 b u.p.e.a., mimo wniesienia zażalenia na to postanowienie i przed jego rozpatrzeniem. Sąd nie podzielił tym samym poglądu, że podstawą wystawienia tego tytułu wykonawczego mogło być tylko ostateczne postanowienie. Odnosząc się natomiast do kwestii braku upomnienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że z art. 15 § 1 u.p.e.a., wynika ogólna zasada obligująca wierzyciela do doręczenia zobowiązanemu upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej. Zasada ta nie obowiązuje jednak "jeśli przepisy szczególne inaczej stanowią", a takim jest § 13 pkt1 zawarty

w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Przepis ten zawiera katalog zwolnień z doręczenia upomnienia określając, w pkt 1, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Zdaniem WSA w tej regulacji mieści się także orzeczenie organu egzekucyjnego, określające nieprzekazaną przez dłużnika zajętych wierzytelności kwotę tj. orzeczenie wydane na podstawie art. 71 a § 9 u.p.e.a.

Za nieuzasadniony WSA uznał też zarzut naruszenia art. 124 § 2, art. 126, art. 107 § 3, art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez lakoniczne odniesienie się przez organy do argumentacji strony przywołanej na poparcie zarzutu z art. 33 pkt 7 u.p.e.a. Sąd zauważył, że argumentacja strony w tej kwestii opierała się na tezie o braku możliwości wykonania obowiązku wynikającego z nieostatecznego postanowienia. Skoro, wbrew twierdzeniom strony, obowiązek wynikający z nieostatecznego postanowienia podlega jednak wykonaniu, co wynika z art. 17 § 2 u.p.e.a., to § 13 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego miał w pełni zastosowanie. W końcowej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że choć

w poz. 29, w której wskazuje się akt normatywny stanowiący podstawę do wydania orzeczenia, błędnie podano art. 71 b u.p.e.a., zamiast art. 71a § 9 u.p.e.a., to błąd ten miałby znaczenie wówczas, gdyby przedmiotem egzekucji był obowiązek wynikający wprost z przepisu prawa. Skoro jednak przedmiotem egzekucji jest obowiązek wynikający z orzeczenia, a orzeczenie to prawidłowo zostało wskazane w tytule wykonawczym jako podstawa prawna należności, to powołanie niewłaściwego przepisu w poz. 29 tytułu wykonawczego nie oznacza, że został on wystawiony błędnie.

II. W skardze kasacyjnej wniesionej od ww. wyroku przez F. [...] zaskarżono wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie:

1) przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 2 "u.p.e.a." poprzez brak uwzględnienia skargi pomimo tego, że zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostało z naruszeniem art. 33 pkt 2 u.p.e.a., tj. w sytuacji, gdy zarzut Banku co do braku wymagalności obowiązku był uzasadniony, co z kolei powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a.,

a naruszenie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowa ocena powyższego naruszenia przepisów u.p.e.a. winna skutkować uwzględnieniem skargi przez WSA na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a;

2) przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 2 oraz art. 17 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez brak uwzględnienia skargi pomimo tego, że zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego oraz przyjęta w nim wykładnia prawa prowadzi do naruszenia zasady równości poprzez postawienie Banku - jako adresata obowiązków określonych w akcie administracyjnym wydanym w formie postanowienia - w gorszej sytuacji niż podmioty znajdujące się w podobnej sytuacji faktycznej, w odniesieniu jednak do których obowiązki określone zostały w decyzji administracyjnej, tj. pozbawienie Banku - bez obiektywnego uzasadnienia - prawa do rozpatrzenia zarzutów formułowanych wobec postanowienia przed podjęciem względem Banku czynności egzekucyjnych, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dostrzeżenie powyższego naruszenia przepisów u.p.e.a. oraz Konstytucji winno skutkować uwzględnieniem skargi przez WSA na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.;

3) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 7

w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostało z naruszeniem art. 33 pkt 7 u.p.e.a., tj. w sytuacji, gdy zarzut Banku co do braku uprzedniego doręczenia upomnienia był uzasadniony, co z kolei powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a., a naruszenie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowa ocena powyższego naruszenia przepisów u.p.e.a. winna skutkować uwzględnieniem skargi przez WSA na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W konsekwencji spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

III. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł

o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

IV. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

IV.1 Skarga kasacyjna została oparta na art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sformułowano w niej mianowicie zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z wymienionymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Istotnie - wszystkie te przepisy mają charakter procesowy, co pozwala uznać, że skarga kasacyjna została sporządzona konstrukcyjnie prawidłowo. Ponieważ zaś Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby w sprawie zaszła nieważność rozpoznając skargę kasacyjną we wskazanych przez nią granicach, uznał

że jest ona niezasadna.

Na wstępie należy przypomnieć, że przepisy postępowania egzekucyjnego identycznie jak przepisy postępowania podatkowego, służą realizacji prawa materialnego. Pełnią rolę służebną w stosunku do norm prawa materialnego. Różnica pomiędzy przepisami postępowania podatkowego a przepisami prawa egzekucyjnego polega na tym, że pierwsze dotyczą postępowania orzekającego,

a drugie postępowania wykonawczego. Przepisy postępowania egzekucyjnego służą zatem wymuszeniu wykonania obowiązków orzekanych w postępowania podatkowym. Jedynym celem egzekucji jest doprowadzenie do wykonania obowiązków przez zastosowanie środków przymusu egzekucyjnego. Tak więc, mimo iż egzekucja jest dokuczliwa, nie ma ona na celu ukarania dłużnika, za niewykonanie obowiązków, lecz jedynie wymuszenie wykonania tego obowiązku

w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych ( M. Staniszewski,Egzekucja obowiązków podatkowych, Wydawnictwo C.H.Beck 2010 str.59-60)

IV.2.Przechodząc do rozpoznawanej sprawy, podkreślić należy, że z samego faktu wystawienia tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny (art. 71b zdanie trzecie u.p.e.a.) nie można przyjąć, że w wyniku wystawienia tego tytułu powstaje stan odrębnej egzekucji.

Z regulacji art. 71 a § 9 i art. 71b i art.. wynika, że w razie uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od realizacji zajęcia, organ egzekucyjny wydaje najpierw postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty, a następnie

w oparciu o to postanowienie, organ egzekucyjny wystawia tytuł wykonawczy (przeciwko dłużnikowi zajętej wierzytelności). Sama możliwość wystawienia tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi (zajętej wierzytelności) nie oznacza jednak, że dochodzi do wszczęcia odrębnego postępowania egzekucyjnego. W omawianym przypadku tytuł wykonawczy umożliwia organowi egzekucyjnemu ściągnięcie

z majątku dłużnika zajętej wierzytelności, jej kwoty (wierzytelności do wysokości określonej w postanowieniu), ale w dalszym ciągu na poczet egzekwowanego dotychczas obowiązku "zasadniczego" zobowiązanego, który to obowiązek był (jest nadal) przedmiotem trwającego postępowania egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne odwołanie się do istniejącego

w zakresie omawianego problemu orzecznictwa NSA, tj .m.in. do wyroków o sygn.

II FSK 1164/13, II FSK 928/07 oraz II FSK 409/11 (wyroki dostępne w CBOIS na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) w których wskazuje się na jedność egzekucji zasadniczej oraz tej, w której egzekwuje się zajętą wierzytelność od jej dłużnika.

Ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności kwota musi być zarachowana - właśnie z powodu wskazanego nierozerwalnego związku egzekucji zasadniczej

i prowadzonej względem dłużnika - na poczet obowiązku zasadniczego. Wystawienie odrębnego tytułu wykonawczego jest zrozumiałe i konieczne, gdyż stanowi on najważniejszy, niezbędny dokument prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ale ten odrębny tytuł nie kreuje odrębnej egzekucji, gdyż wywodzi się on z egzekucji zobowiązania zasadniczego i stanowi jedynie konieczny środek uzyskania kwot zaliczanych na poczet tegoż zobowiązania zasadniczego.

Wskazany wyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego nie stoi na przeszkodzie istnieniu i respektowaniu w egzekucji zajętej wierzytelności uprawnień do wniesienia przez jej dłużnika zarzutów w oparciu o art. 33 u.p.e.a., a także do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, wniosku o umorzenie lub zawieszenie egzekucji - o ile jednak te uprawnienia związane są z egzekucją zajętej wierzytelności, a nie z egzekucją zasadniczego zobowiązania prowadzoną wobec zobowiązanego. Jednolitość egzekucji obowiązku zasadniczego i obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności nie wyklucza też prawa dostępu tego dłużnika do akt postępowania. Ochrona prawna przysługiwać musi bowiem także dłużnikowi zajętej wierzytelności. Z żadnego przepisu ustawy nie da się jednak wywieść, że ta ochrona możliwa jest tylko w ramach odrębnej egzekucji administracyjnej, zainicjowanej wystawieniem odrębnego tytułu wykonawczego.

W skardze, podniesiono, że podstawą tytułu wykonawczego może być jedynie ostateczne, wykonalne postanowienie organu egzekucyjnego, zatem postanowienie z 23 maja 2013 roku, jako postanowienie nieostateczne (zaskarżone przez Bank) nie powinno stanowić podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego i prowadzenia egzekucji, gdyż wynikający z niego obowiązek w dacie wystawienia tytułu wykonawczego nie był wymagalny. To zaś zdaniem kasatora uzasadniało uznanie zarzutów z art. 33 pkt 2 u.p.e.a. za zasadne.

Odnosząc się do tego zarzutu, podkreślić jednak należy, że obowiązek dochodzony na podstawie ww. tytułu wykonawczego jest nierozerwalnie związany z obowiązkiem nałożonym na K. Biorąc bowiem pod uwagę, iż w przypadku wystawienia tytułu wykonawczego, którego podstawą jest postanowienie z art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie dochodzi do wszczęcia odrębnego postępowania egzekucyjnego, na co powyżej wskazano uprawnionym jest wywód, stosowania art. 17 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym: "Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia". Jak słusznie stwierdzono w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zasadą w postępowaniu egzekucyjnym jest, że wniesienie zażalenia na postanowienie dotyczące postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Skoro zaś elementem tego postępowania jest przymusowe ściągnięcie przez organ egzekucyjny od dłużnika zajętej wierzytelności nieprzekazanej kwoty, to uzasadniony jest wniosek, że postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określające wysokość nieprzekazanej kwoty podlega co do zasady wykonaniu, nawet jeżeli nie jest jeszcze ostateczne, chyba że organ egzekucyjny lub organ odwoławczy wstrzymają postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Podkreślić należy, że z treści art. 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji nie wynika, aby przepis ten wprowadzał wyjątek od ogólnej zasady wynikającej z art. 17 § 2 ww. ustawy, zgodnie z którą postanowienia wydawane

w toku postępowania egzekucyjnego nie wstrzymują postępowania egzekucyjnego.

Zatem w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 2 "u.p.e.a."

IV.3.Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 2 oraz art. 17 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP, podkreślić należy, że nie jest on zasadny albowiem

w przeprowadzonym postępowaniu nie doszło do naruszenia zasady równości.

Wskazać należy, iż w niniejszej sprawie dochodzenie objętego tytułem wykonawczym nr [...] obowiązku prawnego było następstwem wydania na podstawie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienia nr [...] z dnia 23.05.2013 r., w którym określono kwotę zajętej wierzytelności nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu, objętej zawiadomieniem nr [...] z dnia 20.11.1012 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem w wysokości 405.775,79 zł. Zatem egzekucja prowadzona do majątki; F. (dłużnika zajętej wierzytelności) nieprzekazanej kwoty, była elementem postępowania prowadzonego do pierwotnego zobowiązanego - spółki K. Nie doszło do powstania nowego obowiązku, gdyż powstał on wcześniej - wynika ze stosunku zobowiązaniowego oraz zajęcia egzekucyjnego. W chwili zajęcia organ egzekucyjny wstępuje w prawa wierzyciela określonego stosunku na dłużniku ciąży obowiązek spełnienia świadczenia na rzecz tego właśnie organu. Podstawą zajęcia egzekucyjnego są przepisy procedury egzekucyjnej, jednak samo zobowiązanie (zajmowana wierzytelność) wynika ze stosunku prawnego łączącego podmiot zobowiązany (wierzyciela) z dłużnikiem (będącym na skutek zajęcia dłużnikiem zajętej wierzytelności). Konsekwencją powyższego jest fakt, że organowi egzekucyjnemu przysługują narzędzia prawne służące przymuszeniu dłużnika zajętej wierzytelności do wykonania zobowiązania, jakie zaciągnął wobec podmiotu mającego w toku egzekucji status zobowiązanego.

We wniesionej skardze kasacyjnej pomijana jest okoliczność innej podstawy prawnej nałożonych obowiązków, zobowiązanie F. nie jest zobowiązaniem czysto samoistnym, lecz związanym z zobowiązaniem K. i powstało na podstawie postanowienia o którym mowa w art.71a § 9 u.p.e.a z powodu nie wykonania nałożonego na bank obowiązku, natomiast obowiązek K. powstał na podstawie prawa materialnego, zatem podmioty te nie są w podobnej sytuacji prawnej. Ponadto w przypadku wniesienie przez K. zażaleń na postanowienia wydane w toku prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego miałaby także zastosowanie regulacja z art.17 § 2 u.p.e.a

Zatem nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 2 oraz art. 17 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP.

IV.4.W skardze kasacyjnej zarzucono także, za błędne stanowisko WSA,

iż wystawienie tytułu wykonawczego nie musiało być poprzedzone doręczeniem Bankowi upomnienia.

Ustosunkowując się do tego zarzut przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 15 § 1 u.p.e.a egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku

z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Przepisem wykonawczym do powyższego artykułu jest między innymi § 13 rozporządzenia, zgodnie z treścią którego postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Należy zatem zauważyć, że zakreślając w § 13 pkt 1 rozporządzenia zakres zwolnienia z obowiązku doręczenia upomnienia dłużnikowi, nie powiązano tej kwestii w żaden sposób z charakterem decyzji, postanowienia

z której wynika egzekwowany obowiązek. Nie budzi przy tym wątpliwości, że

w pojęciu "orzeczenie" użytym w wyżej wskazanym przepisie mieszczą się wszystkie formy, w jakich organy administracji publicznej rozstrzygają o obowiązku zapłaty należności pieniężnych.

Przez należność pieniężną określoną w orzeczeniu, o którym mowa w § 13 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego należy rozumieć taką należność, której wysokość wynika z treści tego orzeczenia i to bez względu na to czy ma ona konstytutywny czy deklaratoryjny charakter (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2010 r. sygn. akt II FSK 7/10, LEX nr 596583).Reasumując, argumentację prawną Sądu I instancji przedstawioną na str. 14 i 15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku odnoszącą się do kwestii "upomnienia" należy w pełni zaaprobować.

Zatem niezasadny okazał się również zarzut art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 7 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a.

IV.5. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).