Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 759/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art.135, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2021 r. sprawy ze skargi R. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego R. I. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r, nr [...], wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej : "K.p.a.", art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), dalej "u.ś.r." lub "ustawa", Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej : "SKO", "Kolegium") po rozpatrzeniu odwołania R. I. (dalej : "strona", "Wnioskodawca" lub "Skarżący",) utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza C. decyzję Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu tejże decyzji, podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było stwierdzenie, iż niepełnosprawność matki wnioskodawcy powstała po ukończeniu 18 roku życia, a nadto wnioskodawca aktualnie pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy (prawo ustalone do [...] października 2021 r.) i nie złożył oświadczenia o rezygnacji z tego świadczenia.

Wnioskodawca, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, odwołał się od powyższej decyzji podnosząc, że rozstrzygnięcie jest dla niego krzywdzące. Wskazał, że opiekuje się ciężko chorą matką, a wnioskowane świadczenie jest dla niego korzystniejsze niż dotychczas pobierane świadczenie, tj. specjalny zasiłek opiekuńczy.

Rozpatrując powyższe odwołanie Kolegium, po przytoczeniu przepisów regulujących zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, a także powołując się na linię orzeczniczą wojewódzkich sądów administracyjnych uznało, iż organy administracji, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Należy zatem uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej. W tym zakresie organ pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 17 u.ś.r..

W ocenie Kolegium, mylne stanowisko organu I instancji w zakresie przesłanki wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki pozostaje jednak bez wpływu na prawo Wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż pobiera on efektywnie specjalny zasiłek opiekuńczy i nie złożył jednoznacznej, bezwarunkowej rezygnacji z tego zasiłku, co powoduje, że do chwili obecnej decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, niemniej jednak przepis ten nie może być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 tej ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Celem tych regulacji jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania innego świadczenia w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. Oznacza to prawo wyboru przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego, jednakże uzależnione jest to od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego. Oświadczenie wnioskodawcy ma zaś charakter warunkowy, stąd na jego podstawie nie może dojść do uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, która to decyzja nadal funkcjonuje w obrocie.

Jak wywiedziono dalej, Strona mogłaby skutecznie ubiegać się o przyznanie wnioskowanego świadczenia tylko w przypadku, gdyby w sposób jednoznaczny i bezwarunkowy zrezygnowała z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wobec braku takiego oświadczenia i pozostawaniu w obrocie prawnym decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, Wnioskodawca nie spełnia wymogów wymaganych dla otrzymania wnioskowanego świadczenia.

Wprawdzie Strona złożyła przed organem pierwszej instancji oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, ale pod warunkiem, że nabędzie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest zaś jedynie w przypadku, gdy w obrocie prawnym nie będzie funkcjonowała decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy. Jeżeli wolą strony jest otrzymywanie świadczenia pielęgnacyjnego, winna wystąpić do organu pierwszej instancji o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy i złożyć ponowny wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, albo ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po upływie okresu świadczeniowego, na który przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy.

Pismem z dnia [...] maja 2021 roku, pełnomocnik Strony zaskarżył powyższą decyzję skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając kwestionowanemu rozstrzygnięciu:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, bowiem "wnioskodawczyni wskazała, iż w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z zasiłku opiekuńczego".

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż organ II instancji poprzestał na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust 5 pkt 1 lit b u.ś.r. i przyjął, że skoro skarżący ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, to nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne. Do takiego wniosku może doprowadzić jedynie poprzestanie na wykładni językowej normy zawartej w dyspozycji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże dopiero zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do tego zasiłku. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 listopada 2018 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Go 1045/18, Sąd stwierdził, że proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, ale nie może się do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (uchwała NSA (7) z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09).

W ocenie Skarżącego wykładnia językowa art. 17 ust 5 pkt 1 lit b u.ś.r. dokonana przez organ I i II instancji prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z zamiarem ustawodawcy stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą jej, ze względu na swój stan zdrowia. Oczywistym zatem jest, że skarżący korzysta z zasiłku dla opiekuna, bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły mu skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jego wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Należy też wskazać, że Skarżący we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wniósł o uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji gdy ustalone zostanie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem skarżącego "prezentowany w orzecznictwie pogląd wskazuje na to, że nie można w demokratycznym państwie prawa akceptować "przymuszenia" obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, których negatywne skutki godzące w stabilność sytuacji prawnej zagwarantowanej ostateczną decyzją administracyjną nie zostały przez prawodawcę należycie wyeliminowane - jest sytuacją nieodwracalną tylko i wyłącznie z powodu zastosowania literalnej wykładni przepisów (wyroki w sprawach II SA/BK 139/17, II SA/Łd 422/16" (...).

Pełnomocnik Skarżącego podkreślił, że we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wniósł on o uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku, w sytuacji gdy ustalone zostanie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o:

- uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania,

- zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,

- rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, w sytuacji, gdy strona nie złożyła bezwarunkowego oświadczenia o rezygnacji z pobierania świadczenia niższego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznanie sprawy zostało dokonane w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Dokonana przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji dała podstawę do uznania zasadności skargi, choć nie wszystkie zawarte w jej uzasadnieniu tezy i argumenty Sąd podziela. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy odmowa przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia, tj. świadczenia pielęgnacyjnego, nie może być uznana za odpowiadającą prawu.

Bezsporne jest w sprawie, że Skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W świetle art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia

Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia kompensacyjnego,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa u ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

Zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego (pkt 2) lub, specjalnego zasiłku opiekuńczego (pkt 3) – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Należy też mieć na uwadze, iż stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął prawidłowo wypełniony wniosek, do końca okresu zasiłkowego.

Mając na uwadze przywołane wyżej przepisy stwierdzić należy, iż Kolegium zasadnie uznało, iż na gruncie tej sprawy należało uwzględnić skutki wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części tego przepisu, która ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego została uznana za niekonstytucyjną.

Przyjmując powyższe wynikające z akt sprawy ustalenia, należy uznać, że rozpoznający sprawę organ pierwszej instancji, poprzez niewłaściwe zastosowanie powyższej regulacji prawnej, decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., wadliwie odmówił Skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium wskazuje, że organ odwoławczy przyjął stanowisko analogiczne do przedstawionych wyżej wywodów Sądu, określających sposób rozpoznania spraw w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o art. 17 u.ś.r., wynikający ze stwierdzenia niekonstytucyjności części powyższego przepisu przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem o sygn. akt K 38/13.

Zatem zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie jest inna przesłanka, na podstawie której ostatecznie organ odwoławczy odmówił przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia, tj. okoliczność, że ma on ustalone prawo do specjalnego świadczenia opiekuńczego na czas określony do [...] października 2021 r. i nie złożył bezwarunkowego oświadczenia o rezygnacji z tego świadczenia.

Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Skarżącemu zostało przyznane świadczenie w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego w kwocie [...]zł, na okres od [...].11.2020 r. do [...].10.2021 r. W dniu [...].01.2021 r. reprezentujący Skarżącego adwokat złożył w Miejsko - Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w C. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, nawiązujące do treści art. 27 ust. 5 u.ś.r., załączając oświadczenie Wnioskodawcy, iż z dniem przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego powyższą decyzją.

Oceniając powyższe oświadczenie Kolegium uznało, że wnioskodawca "nie złożył jednoznacznej, bezwarunkowej rezygnacji z tego świadczenia co powoduje, że do chwili obecnej decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym".

W ocenie Sądu, powyższa ocena oświadczenia Wnioskodawcy jest nietrafna, albowiem nie złożył on oświadczenia warunkowego. Treść powyższego oświadczenia wskazuje na bezwarunkową rezygnację z pobieranego świadczenia, a jedynie w niedookreślony sposób określa datę, z którą takiej rezygnacji dokonuje, tj. dzień przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji niepewności co do terminów załatwiania spraw przez organy administracji w realiach stanu epidemii, brak bardziej wyraźnego oznaczenia daty rezygnacji z dotychczas pobieranego świadczenia wydaje się zrozumiały. Strona nie mogła bowiem w sposób pewny określić daty z jaką zostanie rozpatrzony jej wniosek, a rezygnacja z otrzymywanego świadczenia przed przyznaniem świadczenia wnioskowanego mogła powodować obawę o utratę środków niezbędnych do bieżącego utrzymania. Skoro zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. , prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego, organ prowadzący postępowanie był w stanie ustalić powyższą datę, należycie planując swoje czynności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się zresztą, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie można wymagać od niej uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że Strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (vide: wyroki NSA z 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18, z 12 grudnia 2018 r., I OSK 1175/18 i z 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 19 marca 2019 r., akt IV SA/Gl 985/18 - publ. CBOSA).

Sąd podziela w całej rozciągłości pogląd reprezentowany w podanych powyżej orzeczeniach sądów administracyjnych, że to na organie spoczywał główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania, które gwarantowałoby Skarżącemu realizację jego żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na okres, jaki wynikał z momentu złożenia stosownego wniosku. Przytoczone wyżej orzecznictwo sądowe, jako przykład takiego rozwiązania, podaje m.in. jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w ramach jednej decyzji.

Istniała zatem w tym zakresie możliwość takiego ukształtowania sytuacji prawnej Strony, która pozwalałaby na uzyskanie przez nią uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od momentu złożenia przez nią wniosku. Celowi takiemu służą m.in. przepisy art. 7 i 9 oraz 79a K.p.a. Wprawdzie zamiana zasiłków niosłaby za sobą konieczność rozliczenia obu świadczeń ustalonych za ten sam okres, z których jedno już zostało wypłacone, lecz organ pomocy społecznej mógł tego dokonać poprzez wzajemną kompensatę świadczeń i wypłacenie stronie różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a kwotą świadczenia wypłaconego (vide: wyroki WSA: w Opolu z 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18, w Poznaniu z 11 kwietnia 2019 r., II SA/Po 158/19, we Wrocławiu z 7 listopada 2019 r., IV SA/Wr 360/19 - wszystkie publ. CBOSA).

Skoro Skarżący w dniu wystąpienia z wnioskiem dokonał wyboru świadczenia, to z uwagi na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie może zostać pozbawiony prawa do przysługującego mu świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek.

Uznać zatem należy, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. w związku art. 27 ust. 5 u.ś.r., przyjmując, iż złożone w sprawie oświadczanie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego nie stanowi wyboru jednego ze świadczeń przez osobę uprawnioną, w sytuacji, gdy pozwala ono jednoznacznie odczytać wolę strony.

Takie działanie organu spowodowało, że naruszone zostało prawo Skarżącego do przyznania korzystniejszego świadczenia, począwszy od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie. Podkreślić też trzeba, że w państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania kilku różnych świadczeń przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy tak jak w niniejszej sprawie, strona wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne (vide: wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18 publ. CBOSA).

W tej sytuacji, zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. należało orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, co umożliwi rozpatrzenie wniosku Skarżącego stosownie do wskazanych powyżej zasad. Organy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinny uwzględnić przedstawioną wyżej przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że już w momencie złożenia wniosku w dniu [...] stycznia 2021 roku Skarżący dokonał wyboru należnego świadczenia, rezygnując z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 P.p.s.a. Do kosztów tych zaliczono koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł) na zasadzie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.).