Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 758/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 256 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Jacek Bursa WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2010 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 kwietnia 2010 r. nr [....] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej W.G. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 czerwca 1983 r., Naczelnik Dzielnicy Kraków [...] działając na podstawie art. 16 ust. 1-4 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (Dz. U. z 1968 r. Nr 36, poz. 249), art. 8, art. 12, art. 14 i art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości orzekł o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) stanowiącej własność J. z B. - nieznanej z miejsca pobytu. W dniu 7 maja 1990 r. odwołanie od tej decyzji złożyła J. S. zarzucając, że błędnym było stanowisko wyrażone w decyzji, iż ujawniona w księdze wieczystej właścicielka nieruchomości jest osobą nieznaną z miejsca pobytu, ponieważ adres jej zamieszkania był znany organowi I instancji od pełnomocnika właścicielki nieruchomości. Nadto w odwołaniu wskazano, iż w chwili wydania decyzji o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, pełnomocnik właścicielki – J. L. - już nie żył, a zatem nie dokonano prawidłowego zawiadomienia i doręczenia decyzji stronie zainteresowanej. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa [...] decyzją z dnia 24 października 1990 r. stwierdziło nieważność decyzji z dnia 20 czerwca 1983 r., przyjmując, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Powyższą decyzję uchylił Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 10 czerwca 1991 r. sygn. akt SA/Kr 18/91 wskazując, że w sprawie nie wyjaśniono, czy decyzja o przejęciu nieruchomości posiadała przymiot decyzji ostatecznej. Kolejną decyzją z dnia 30 września 1993 r. nr Kol. Odw. [...] Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa [...] uchyliło decyzję z dnia 20 czerwca 1983 r. i orzekło o przekazaniu tej sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W wyniku złożonego przez Prezydenta Miasta [...] wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 30 września 1993 r., Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia 30 czerwca 1994 r. odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. Wyrokiem z dnia 20 stycznia 1997 r. sygn. akt IV SA 191/95 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższą decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 30 czerwca 1994 r. wskazując, że organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i nie dokonał prawidłowej oceny prawnej. W wyroku tym sąd wskazał, że Zarząd Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. (ZRZZK) miał przymiot strony postępowania, a zatem wyjaśnienia wymaga kwestia doręczenia decyzji z 1983 r. tej jednostce. Decyzją z dnia 13 marca 2002 r. znak: Kol. Odw. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność decyzji z dnia 30 września 1993 r. wskazując, że decyzja z dnia 20 czerwca 1983 r. posiadała przymiot ostateczności, a tym samym nie można było rozpatrywać odwołania złożonego w dniu 7 maja 1990 r. Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 26 lipca 2002 r. znak Kol. Odw. [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 13 marca 2002 r. Obie te decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 2348/02, który stanął na stanowisku, iż dotychczasowe postępowanie dowodowe nie wykazało faktu doręczenia decyzji z 20 czerwca 1983 r. Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. oraz wskazał dowody jakie organ powinien przeprowadzić aby okoliczność tą wyjaśnić.

W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeprowadziło ponownie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 30 września 1993 r. W wyniku tego postępowania w dniu 19 sierpnia 2008 r. wydana została decyzja znak: SKO. [...] stwierdzająca nieważność decyzji Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa K. z dnia 30 czerwca 1993 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że po wezwaniu Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. do oświadczenia o dacie otrzymania decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków [...], Zarząd oświadczył w piśmie doręczonym Kolegium w dniu 11 lipca 2008 r., że nie posiada w swoich zasobach archiwalnych przedmiotowej decyzji, wobec czego nie może wskazać, w jakiej dacie decyzja ta została mu doręczona. Wobec powyższego Kolegium podtrzymało swoje stanowisko prezentowane w decyzji z dnia 26 lipca 2002 r., iż Zarząd Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K., mimo złożonego obecnie wyjaśnienia, był w posiadaniu decyzji z dnia 20 czerwca 1983 r., co wynika przede wszystkim ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia Zarządu, iż decyzję o przejęciu nieruchomości przy ul. [...] w K. Zarząd Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. otrzymał w terminie prawem określonym i nie składał od niej odwołania, zaś odszkodowanie dla właściciela nieruchomości przekazane zostało do depozytu sądowego. Trudności w dowodzeniu powyższej okoliczności tj. ustalenia daty doręczenia decyzji, poprzez uzyskania pocztowego dowodu doręczenia, wynikają natomiast z upływu znacznego okresu czasu od jej wydania. W tym stanie rzeczy nadal należy opierać się na wyżej opisanym oświadczeniu ZRZZK z dnia 16 kwietnia 1997 r., a zatem złożonego znacznie wcześniej, niż obecne wyjaśnienia, z czego należy wnosić, iż wiedza Zarządu o decyzji z dnia 20 czerwca 1983 r., była także większa od posiadanej obecnie. W ocenie organu, fakt doręczenia decyzji o przejęciu nieruchomość Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. nie budzi wątpliwości, gdyż wynika jasno z oświadczenia złożonego w dniu 16 kwietnia 1997r., potwierdzającego także złożenie odszkodowania z tego tytułu do depozytu sądowego. Dalej organ wskazał, że jakkolwiek decyzja z dnia 20 czerwca 1983 r. nie została doręczona właścicielowi przejmowanej nieruchomości – J. z B., ani jej pełnomocnikowi – J. L., to jednak w istocie rzeczy funkcjonowała w obrocie prawnym i była decyzją ostateczną, ponieważ została doręczona Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K., który od tego rozstrzygnięcia nie wniósł odwołania do ówczesnego organu wyższego stopnia. Skoro zaś rozpatrzenie odwołania J. S. nastąpiło w trybie postępowania odwoławczego, mimo że decyzja o przejęciu nieruchomości przy ul. [...] w K. korzystała już z waloru ostateczności, to rozstrzygnięcie ówczesnego organu odwoławczego jest obarczone kwalifikowaną wadą, w postaci rażącego naruszenia prawa, w szczególności przepisów postępowania administracyjnego, skutkującą stwierdzeniem nieważności tej decyzji. Naruszenie to polega właśnie na zastosowaniu trybu zwykłego postępowania odwoławczego, w sytuacji, gdy dopuszczalnym i możliwym do zastosowania był i jest jeden z trybów nadzwyczajnych w postaci stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania.

W wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 lipca 2009 r. utrzymało w mocy decyzję z dnia 19 sierpnia 2008 r. Obie te decyzje zostały zaskarżone przez W. G. (spadkobiercę J. z B.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt. IISA/Kr 1383/09 uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując że wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i nie przeprowadzając dalszej kontroli tego rozstrzygnięcia. W związku powyższym Kolegium dokonało powtórnego rozpatrzenia wniosku W. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy.

We wniosku tym skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium z dnia 19 sierpnia 2008 r. i wydanie decyzji umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa [...] z dnia 30 września 1993 r. ewentualnie o uchylenie decyzji Kolegium z dnia 19 sierpnia 2008 r. w całości i wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa [...] z dnia 30 września 1993 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postępowanie w sprawie rozstrzygniętej decyzją z dnia 19 sierpnia 2008 r. zostało wszczęte na żądanie podmiotu niemającego legitymacji strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., wobec czego niedopuszczalne było wydawanie decyzji co do meritum żądania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1983 roku. W opinii skarżącej Prezydenta Miasta [...] należy uznać za organ I instancji, który wydał decyzję z 1983 roku, a tym samym wyklucza to przypisanie mu przymiotu strony postępowania. Fakt braku kwestionowania legitymacji tego podmiotu do wszczęcia omawianego postępowania nie może stanowić podstawy do odmowy umorzenia postępowania, gdyż obowiązkiem Kolegium Odwoławczego było zbadanie tej legitymacji i niedokonanie tego stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 105 k.p.a. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania przedstawiciela Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. w charakterze strony na okoliczność tego, czy decyzja z 1983 r. została tej jednostce doręczona i kiedy oraz z przesłuchania A. L. na okoliczność, skąd i w jakiej dacie dowiedział się o decyzji z 1983 roku. Skarżąca zakwestionowała także prawidłowość przeprowadzonego przez Kolegium Odwoławcze postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Podniosła, że oświadczenie Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. z 16 kwietnia 1997 r. nie może stanowić dowodu w sprawie, jako sporządzone w złym trybie i nieposiadające wymaganego przymiotu wiarygodności, na co wskazywały sądy administracyjne w toku postępowania. W opinii skarżącej, materiał zgromadzony w aktach sprawy dowodzi jedynie tego, iż decyzja z 1983 roku nie została prawidłowo doręczona żadnej ze stron postępowania. Skarżąca wskazała też, że w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu na okoliczność, iż odszkodowanie za przejętą nieruchomość zostało złożone do depozytu sądowego, ani też kiedy ewentualnie czynność taka miała miejsce.

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2010 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia 19 sierpnia 2008 r. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazało art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i 2 i art. 158 § 1 oraz na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) W uzasadnieniu organ wskazał na wyroki Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 grudnia 2009 r. oraz z dnia 6 czerwca 2006 r., w których to wyrokach sąd wskazał, że istotą sporu jest ustalenie, czy decyzja o przejęciu nieruchomości z dnia 20 czerwca 1983 r. stała się ostateczna przed datą wniesienia od niej odwołania, tj. przed dniem 7 maja 1990 r. Mając na uwadze powyższe organ przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie i uzupełnił materiał dowodowy poprzez zgromadzenie następujących dowodów: pisma Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. z dnia 5 lutego 2009 r. informującego o braku możliwości ustalenia konkretnej daty doręczenia decyzji z dnia 20 czerwca 1983 r. jak również pisma Urzędu Miasta K. Wydz. Organizacji i Nadzoru - Referat Archiwum informujące o braku dokumentów mogących potwierdzić fakt i datę nadania decyzji z 20 czerwca 1983 r. Ocena tych dowodów, jak też oświadczenia Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. z dnia 7 lipca 2008 r., w ocenie organu prowadzi do wniosku, że w dniu dzisiejszym można ustalić jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości, że decyzja z dnia 20 czerwca 1983 r. została doręczona Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K.. Wprawdzie nie można wskazać konkretnej dziennej daty tego doręczenia lecz można stwierdzić z całkowitą pewnością, że w/w decyzja została doręczona ZRZZK przed dniem 29 listopada 1983 r., skoro polecenie (datowane na dzień 29 listopada 1983 r.) przelewu kwoty 3 524 798 zł na konto depozytowe Sądu Rejonowego [...] z tytułu odszkodowania zostało dokonane w dniu 30 listopada 1983 r., przy czym właśnie decyzja z dnia 20 czerwca 1983 r. została wskazana jako podstawa dokonania przelewu. Skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stosownie do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Krakowie zawartych w wyroku z dnia 6 czerwca 2006 roku, jest w stanie na podstawie dostępnych środków dowodowych wykazać, że decyzja z dnia 20 czerwca 1983 r. została doręczona ZRZZK przed dniem 29 listopada 1983 r. i z tą datą funkcjonowała w obrocie prawnym jako decyzja ostateczna, to nie może budzić wątpliwości, że weryfikacja tej ostatecznej decyzji dokonana w zwykłym odwoławczym trybie przez Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa [...] decyzją z dnia 30 września 1993 r. jest obarczona wadą, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła W. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 19 sierpnia 2008 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 28 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że Gmina Miasta [...] działająca przez Prezydenta Miasta [...] jest podmiotem legitymowanym do występowania w charakterze strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 30 września 1993 r. Zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i poczynienie ustaleń faktycznych z pominięciem dokumentów zalegających w aktach sprawy (np. pisma mieszkańców kamienicy z dnia 30 czerwca 1990 r. znajdującego się w I tomie akt) oraz zaniechanie wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego, na skutek czego błędnie został ustalony stan faktyczny sprawy w zakresie tego czy decyzja z dnia 20 czerwca 1983 r. uzyskała przymiot decyzji ostatecznej i jako ostateczna funkcjonowała w obrocie przed datą wniesienia od niej odwołania. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na jednostronnej ocenie zebranych w sprawie dowodów i przyjęcie, że dowody te potwierdzają fakt, że decyzja z 1983r. została doręczona Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych przed dniem 29 listopada 1983 roku, podczas gdy w aktach sprawy brak dokumentu, który by w sposób niewątpliwy potwierdzał fakt doręczenia decyzji tej jednostce. Zarzuciła również naruszenie art. 78 k.p.a. w zw. art. 128 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądania skarżącej przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze strony przedstawiciela Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, podczas gdy zgodnie z powołanym przepisem organ administracji publicznej prowadzący postępowanie jest obowiązany taki wniosek uwzględnić. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. art. 79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez ustalenie istotnych okoliczności faktycznych sprawy w oparciu o pisemne oświadczenie strony postępowania administracyjnego, za jaki uznany został w niniejszej sprawie Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K., które to oświadczenie nie może zostać uznane za dowód w rozumieniu przepisów k.p.a., podczas gdy prawidłowo stosując powołane przepisy organ administracji powinien przesłuchać przedstawicieli Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. jako stronę postępowania w trybie art. 86 k.p.a. Skarżąca zarzuciła też naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez tylko częściowe zastosowanie się do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 2348/02. Skarżąca podkreśliła, że aby ustalić czy decyzja z dnia 20 czerwca 1983 r. stała się decyzją ostateczną należy ustalić, że decyzja ta została doręczona ZRZZK, a nie np. przesłana jej do wykonania jako jednostce podległej ówczesnemu organowi. Zwróciła również uwagę, że organ w żaden sposób nie odniósł się do znajdującego się aktach sprawy pisma mieszkańców kamienicy, w którym lokatorzy podali, że od 1983 r. starają się o wykup mieszkań, jednakże systematycznie otrzymywali pisma od wszystkich władz, że wykup jest niemożliwy, gdyż budynek stanowi własność prywatną. Skarżąca powołując się na wyrok NSA z 19 marca 1998 r. sygn. akt. IV SA 927/96 podniosła także, że to na organie administracji ciąży obowiązek wykazania zarówno faktu doręczenia decyzji, jak i terminu doręczenia. W rozpatrywanej sprawie brak natomiast dowodów doręczenia decyzji zarówno skarżącej jak i Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na Sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009r. IISA/Ol 443/09).

Przede wszystkim zaznaczyć należy, że kwestia stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 30 września 1993 r., była przedmiotem wielokrotnego rozpoznania przez tutejszy Sąd jak i Naczelny Sąd Administracyjny. Zwrócić należy w szczególności uwagę, iż w wyroku z 6 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję SKO z 26 lipca 2002 r. i poprzedzającą ją decyzję I instancji stojąc na stanowisku, iż dotychczasowe postępowanie dowodowe nie wykazało faktu doręczenia decyzji z 20 czerwca1983 r. Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. oraz wskazał dowody jakie organ powinien przeprowadzić aby okoliczność tą wyjaśnić. Decyzja będąca przedmiotem badania sądu w niniejszej sprawie jest w istocie decydują zapadłą w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku z 6 czerwca 2006 r. uchylającym poprzednią decyzję (wyrok WSA w Krakowie z 16 grudnia 2009 r. uchylił decyzję z 27 lipca 2009 r. z przyczyn proceduralnych – wadliwy skład kolegium i merytorycznie sprawą się nie zajmował). Przeprowadzone przez organ postępowania było jedynie częściowo zgodne z zaleceniami sądu, gdyż nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. jako strony, a poprzestano jedynie na pisemnym oświadczeniu dyrektora tej placówki. Jest to niewątpliwie uchybienie obowiązującym przepisom, aczkolwiek zdaniem sądu uchybienie to nie stanowi samodzielnej przesłanki do uchylenia decyzji, gdyż nie miało wpływu na wynik sprawy. Dokument doręczony organowi przez dyrektora Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. nie ma waloru dowodu przesłuchania strony, ale jest dokumentem prywatnym, który można dopuścić jako dowód w sprawie (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 grudnia 1999 r. I SA 841/99, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. W Krakowie z 22 stycznia 2002 r. II SA/Kr 2439/01) a udziela on informacji co do okoliczności które według zaleceń sądu powinny być przez organ ustalone. Tym niemniej dowody przeprowadzone przez organ nie doprowadziły do żadnych nowych ustaleń w kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawie tj. czy decyzja z 20 czerwca1983 r. Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. jako stronie postępowania została doręczona. Według informacji przekazanej organowi przez Urząd Miasta [...] i Zarząd Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. brak książek nadawczych, dzienników podawczych pozwalających ustalić tą okoliczność. W sytuacji tej organ nie mógł przyjąć, iż mimo braku możliwości ustalenia tej okoliczności, do doręczenia przedmiotowej decyzji Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. doszło przed 29 listopada 1983 r. i nie budzi to wątpliwości kolegium. Stanowisko takie stoi w sprzeczności ze stanowiskiem wyrażonym przez sąd w wyroku z 6 czerwca 2006 r. który wyraźnie stwierdził, iż okoliczność ta nie jest wyjaśniona, a postępowanie przeprowadzone przez organ który ponownie rozpoznawał sprawę, żadnych nowych ustaleń na tą okoliczność nie dokonało. W tej sytuacji należało więc przyjąć, iż brak podstaw do przyjęcia, iż doręczenia decyzji z 20 czerwca 1893 r. Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. dokonano. Sam fakt dysponowania decyzją przez ten podmiot nie świadczy o tym, iż została mu ona doręczona w trybie k.p.a. jako stronie postępowania (od czego uzależniona jest kwestia uzyskania przez tą decyzję waloru ostateczności), choćby z uwagi na fakt, iż podmiot ten był zobowiązany do wypłaty odszkodowania na rzecz dotychczasowej właścicielki. Nie można więc wykluczyć, że decyzja została Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. przekazana już z klauzulą ostateczności, niejako do wykonania – wypłaty odszkodowania. W sytuacji takiej nie można przyjąć iż jest to jednoznaczne z doręczeniem decyzji stronie postępowania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę jest związany stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 20 stycznia 1997 r., oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 6.06.2006 r., iż Zarząd Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. był stroną tego postępowania któremu organ administracji – Naczelnik Dzielnicy Kraków [...] powinien doręczyć przedmiotową decyzję. Nie stoi to jednak w sprzeczności z możliwością rozważania, czy organ ten działania takie podejmował a nie ograniczał się jedynie do przekazywania decyzji już z adnotacją, iż jest ona ostateczna, w celu wykonania obowiązku określonego w decyzji tj. wypłaty przez Zarząd Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. odszkodowania dotychczasowej właścicielce. Zdaniem sądu dowody przeprowadzone w sprawie nie pozwoliły ustalić aby decyzja z 20 czerwca 1983 r. została Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. w trybie k.p.a. doręczona. Zwrócić tu uwagę należy, iż do decyzji tej tylko nieżyjącego już wówczas pełnomocnika J. z B. – J. L. wpisano jako osobie które decyzje otrzymują. Pozostałe podmioty tam wymienione, w tym Zarząd Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. były zamieszczone w "szablonie" tej decyzji a z cała pewnością nie można przyjąć, iż wymienione są tam tylko strony postępowania. Wskazane są tam bowiem Wydział Finansowy, Wydział Rolnictwa, Biuro Ogólno Organizacyjne, Państwowe Biuro Notarialne, [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne oraz WGKiM UM K.. Rozdzielnik ten nie świadczy zatem, iż podmioty tam wymienione są przez organ traktowane jako strony którym będzie doręczona decyzja. Mówi on o podmiotach które decyzję otrzymają, w różnym celu. Zwrócić też należy uwagę, iż pod pozycją 11 w rozdzielniku tym znajduje się , Biuro Ogólno Organizacyjne w/m z adnotacją – w celu wywieszenia na tablicy ogłoszeń przez okres 14 dni. Ustalając sam fakt czy do doręczenie przedmiotowej decyzji Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. doszło czy też jedynie decyzja ta została mu przekazana jako już ostateczna (ze stosowną adnotacją) nie można nie zwrócić uwagi na najstarszy materiał dowodowy dotyczący tej kwestii - mianowicie protokół rozprawy administracyjnej z 12 listopada 1991 r. (I tom akt administracyjnych k. 117). Na rozprawie tej przedstawiciel Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. w kwestii prawomocności decyzji z 20 czerwca 1983 r. oświadczył, iż "po stwierdzeniu, iż właścicielka jest nie znana miejsca pobytu i po wywieszeniu prawdopodobnie na tablicy ogłoszeń stwierdzono jej prawomocność. Z uwagi na treść rozdzielnika decyzji należy przyjąć, iż prawdopodobnie przedstawiciel Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. mówił o wywieszeniu decyzji przez organ i stwierdzeniu ostateczności decyzji na tej właśnie podstawie. Nie można zatem wykluczyć, iż decyzja z 20 czerwca 1983 r. została Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. przekazana (po wcześniejszym wywieszeniu jej na tablicy ogłoszeń) już z adnotacją iż jest ona ostateczna w celu wykonania zawartego w niej obowiązku – wypłaty odszkodowania. W sytuacji takiej nie można by przyjąć iż doszło do doręczenia decyzji temu podmiotowi jako stronie postępowania w trybie o którym mowa w k.p.a. a co zatem idzie, iż decyzja uzyskała walor ostateczności. Wejście w posiadanie decyzji, nie jest bowiem jednoznaczne z doręczeniem jej przez organ administracji danemu podmiotowi jako stronie postępowania, co wiąże się z konsekwencjami procesowymi dla tego podmiotu takimi jak rozpoczęcie biegu terminu do złożenia środków zaskarżenia.

Dla oceny tej sytuacji, nie może być obojętnym sam kontekst sprawy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zgodnie związany jest oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny 20 stycznia 1997 r. oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 6.06.2006 r., iż należy przyjąć, że decyzja z 20 czerwca 1983 r. uzyskała walor ostateczności pomimo niedoręczenia jej adresatowi – osobie którą w oparciu o tą decyzję pozbawiono prawa własności mienia znacznej wartości, w sytuacji ustalenia, iż decyzja ta została doręczona Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K.. Nie wdając się w polemikę z tą oceną, zdaniem sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, kwestię ustaleń co do dokonania doręczenia przedmiotowej decyzji Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. z trybie k.p.a. należy badać szczególnie skrupulatnie, a wszelkie wątpliwości w tym przedmiocie nie powinny być rozstrzygane w kierunku przyjmowania, iż niewątpliwie do doręczenia doszło, pomimo braków jakichkolwiek dowodów tą okoliczność potwierdzających jednoznacznie. Jak mowa wyżej, nie tylko brak tu tzw. zwrotki ale brak także jakichkolwiek danych z ksiąg nadawczych i dzienników podawczych o wysłaniu nieostatecznej decyzji Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. i jej odebraniu przez ten podmiot. Z uwagi na fakt statusu Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. w tym postępowaniu jako podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania sam fakt posiadania tej decyzji nie może świadczyć o tym, iż została mu ona doręczona jako stronie w trybie k.p.a. Wskazać ty należy także, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych dominujący jest pogląd, iż sam fakt doręczenia decyzji administracyjnej stronie postępowania powinien być stwierdzony w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości. I tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 19 marca 1998 r. IV SA 927/96 (Lex nr 43334) orzekł, iż nie na stronie postępowania, lecz na organie administracji ciąży obowiązek wykazania zarówno faktu doręczenia decyzji jak i terminu doręczenia. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie muszą być interpretowane na korzyść strony. Z kolei w wyroku z 27 lutego 2001 r. I SA 635/00 stwierdził, iż doręczenia decyzji nie można domniemywać, opierając się na okolicznościach pośrednich. W podobnym duchu wypowiadały się Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyroku z 22 czerwca 2006 r. IV SA/Wr 661/05 oraz się Wojewódzki Sąd Administracyjny Białymstoku w wyroku z 20 grudnia 2005 r. II SA/Bk 691/05. Z poglądami tymi sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni się zgadza. Nie dysponując dowodami wykazującymi fakt doręczenia decyzji administracyjnej stronie postępowania nie można przyjąć, iż do doręczenia tego doszło, opierając się na przypuszczeniach i spekulacjach. Tym samym, w oparciu o dotychczasowe wyniki postępowania nie można przyjął, iż do doręczenia przedmiotowej Zarządowi Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. dokonano a zatem z rozpoczął bieg termin do złożenia odwołania od decyzji z 20 czerwca 1983 r.

Sąd nie podziela natomiast zarzutu skargi w zakresie w którym skarżąca domagała się umorzenia postępowania, z powodu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 30 września 1993 r. na skutek wniosku podmiotu który nie miał przymiotu strony tego postępowania. Nie wdając się w polemikę, czy Prezydent Miasta K. posiada przymiot strony postępowania, podnieść należy, iż kwestia ta jest bez znaczenia. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W orzecznictwie przyjmuje się powszechnie, iż w sytuacji kiedy organ może lub ma obowiązek prowadzić postępowanie z urzędu, a postępowanie to inicjuje wniosek podmiotu który przymiotu strony nie posiada, postępowanie w sprawie toczy się z urzędu a wniosek podmiotu inicjującego to postępowanie nie należy traktować jako wniosek strony, ale jako powiadomienie organu o okolicznościach skutkujących wszczęciem postępowania administracyjnego z urzędu.

Mając na uwadze wskazane okoliczności sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O kosztach orzeczono na zasadzie przepisu art. 200 p.p.s.a.