Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1549/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka (spr.) Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi T. i E. D. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wywłaszczenia i odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz T. i E. D. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA 1549/03

Uzasadnienie

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 1998 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1997 r., nr [...] orzekającą o wywłaszczeniu pod pas drogowy autostrady [...] nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], stanowiącej własność T. i E. D. oraz ustalającej odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia. W uzasadnieniu decyzji przedstawił następujący stan sprawy:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1997 r., nr [...] na podstawie art. 30 i art. 32 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych (Dz. U. Nr 127, poz. 627) oraz art. 53 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30 poz. 127) orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa niezabudowanej części nieruchomości położonej w R., o powierzchni [...] m², składającej się z działek ewidencyjnych nr [...] i [...] i przyznaniu tytułem odszkodowania T. i E. D. kwoty [...] zł, odpowiadającej wartości rynkowej nieruchomości na dzień, w którym decyzja o lokalizacji autostrady stała się ostateczna, tj. na dzień [...] października 1996 r.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 1998 r. po rozpatrzeniu odwołania małż. D. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...].

T. i E. D. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 listopada 1998 r., sygn. akt IV SA 1526/98 oddalił skargę, podając w uzasadnieniu, ze zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] czerwca 1998 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1997 r. Uzasadniając, że stosownie do art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd, jak również organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Skoro zaskarżona decyzja została oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 1998 r. jako zgodna z prawem, to brak obecnie jest podstaw do dokonania innej oceny tej decyzji niż ocena wyrażona w wiążącym organ administracji powołanym wyroku.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po rozpatrzeniu wniosku małż. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną własną decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r.

T. i E. D. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2003 r., nr [...], która utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...], zarzucając rażące naruszenie prawa, gdyż nie uchyliła ona decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 1998 r., nr [...], która to zdaniem skarżących narusza prawo materialne przez błędną jego wykładnię i równie błędne zastosowanie, a w szczególności art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

- brak słusznego odszkodowania, art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - brak równej ochrony prawnej oraz art. 32 ust. 1 i art. 37 ustawy o autostradach i art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - brak prawidłowej oceny nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ogranicza się do badania zgodności decyzji z prawem.

Postępowanie w sprawie wywłaszczenia nieruchomości przeznaczonych pod pasy drogowe autostrad wszczyna się po uprzednim wydaniu tzw. decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych (Dz. U. Nr 127, poz. 627 ze zm.) odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno odpowiadać jej wartości rynkowej, ustalanej według stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady (w tej sprawie na dzień [...] czerwca 1996 r.), przy czym odszkodowanie to podlega waloryzacji – według zasad obowiązujących w razie zwrotu nieruchomości (art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami) – lecz na dzień wypłaty, odszkodowanie zaś wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna, czego organ w swej decyzji odszkodowawczej nie może określić.

Art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyznaczają dopuszczalność wywłaszczania nieruchomości na cele publiczne za słusznym odszkodowaniem, ale także równą dla wszystkich obywateli ochronę prawną bez względu na rodzaj publicznej potrzeby wymuszającej usprawiedliwione decyzje wywłaszczeniowe

W związku z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt III RN 124/01 na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2000 r. uchylającym zaskarżony wyrok w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość Sąd uznał, że wywłaszczenie nieruchomości na potrzeby budowy autostrad jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na uzasadnione cele publiczne za słusznym odszkodowaniem ustalonym według stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji o lokalizacji autostrady, ale według wartości rynkowej wywłaszczanych nieruchomości z daty wydania decyzji o odszkodowaniu. Dotyczy to decyzji wydanych do dnia 14 lutego 2000 r.

Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny dwukrotnie oceniał decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 1998 r., nr [...], należy jednak zauważyć, że miało to miejsce w innej sytuacji. Weszły w życie nowe przepisy, art. 32 o autostradach płatnych wprawdzie nie uległ zmianie, lecz uległa zmianie jego wykładnia. Zdaniem Sądu Najwyższego przepis powinien być czytelny. W związku z rozbieżnymi orzeczenia wydawanymi w oparciu o ten przepis Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 kwietnia 2002 r. sygn. akt III RN 124/01 (OSNP 2002/23/569) dokonał jego wykładni. Zdaniem Sądu Najwyższego zawartość normatywna tego przepisu pozwala wyłącznie na ustalenie stanu nieruchomości na tę datę, który ma wpływ na określenie wartości rynkowej nieruchomości w czasie wydawania późniejszej decyzji o wywłaszczeniu lub o odszkodowaniu. Stan nieruchomości na dzień wydania decyzji o lokalizacji przebiegu autostrady określa się w celu stwierdzenia jakie są granice i powierzchnia, jakie na danej nieruchomości znajdują się naniesienia budowlane i roślinne oraz jakie jest wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej. Jednocześnie faktem jest, że od daty ustalenia lokalizacji autostrady i stanu nieruchomości potrzebnych na cele budowy autostrady upływa z reguły taki okres czasu, w którym dochodzi do istotnej zmiany wartości rynkowej przy niezmienionym stanie tych nieruchomości Zdaniem Sądu Najwyższego wiązanie wartości nieruchomości z aktem rozpoczynającym wstępny etap inwestycji byłoby sprzeczne z art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Normy konstytucyjne przewidują dopuszczalność wywłaszczenia nieruchomości na cele publiczne za słusznym odszkodowaniem, ale także równą dla wszystkich obywateli ochronę prawną nieruchomości bez względu na rodzaj publicznej potrzeby, wymuszającej usprawiedliwione decyzje wywłaszczeniowe. Organ wydając decyzję o odszkodowaniu powinien art. 32 ust. 1 ustawy o autostradach pozostawać w związku z art. 37 tej ustawy i art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 21 ust. 2 i art. 64 ust, 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powołane przepisy maja kapitalne znaczenie przy ustalaniu odszkodowania, także pod autostradę. Uzupełniają one przepis art. 32 ust. 1 powołanej ustawy o istotny element, a mianowicie datę, według, której należy ustalić wartość rynkową nieruchomości wywłaszczanych na cele budowy autostrad. W tym stanie rzeczy wywłaszczenie nieruchomości na potrzeby budowy autostrad jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy jest dokonywane na uzasadnione cele publiczne za słusznym odszkodowaniem ustalonym według stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji o lokalizacji autostrady, ale według wartości rynkowej wywłaszczanych nieruchomości z daty wydania decyzji o odszkodowaniu są to decyzje wydane do 14 lutego 2000 r.

W badanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych wystąpiły istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, a mianowicie operat szacunkowy wykonany dla przedmiotowych działek został sporządzony i wartość przedmiotowych działek ustalono na dzień [...] października 1996 r. Natomiast decyzja o odszkodowaniu została wydana w dniu [...] listopada 1997 r.

Zgodnie zatem z wykładnią Sądu Najwyższego operat szacunkowy powinien być wykonany według stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej, ale według wartości rynkowej z daty wydania decyzji o odszkodowaniu.

W tej sytuacji należy uznać, że decyzja organu I i II instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa, tj. art. 7, 77 kpa oraz art. 32 ustawy o autostradach płatnych.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.