Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 854/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 1 art. 41
journal: Dz.U. 2019 poz 161
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Łukasz Krzycki, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę


UZASADNIENIE

Komendant Powiatowy Policji w D. postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. wszczął na podstawie art. 134i ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz., 161 ze zm.) postępowanie dyscyplinarne wobec [...] R. N., stawiając mu zarzut niedopełnienia w okresie od [...] sierpnia 1998 r. do [...] lipca 2017 r. w S. i D., wynikających z ustawy, z zakresów czynności służbowych i polecenia prokuratora, obowiązków funkcjonariusza Policji w celu osiągnięcia korzyści osobistej przez inne osoby, w postaci uniknięcia poniesienia przez nie odpowiedzialności karnej za zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem I. C. w nocy z [...] sierpnia 1998 r. w S. i L., działanie na szkodę interesu publicznego i prywatnego oraz utrudnianie prowadzonego w tej sprawie postępowania przygotowawczego, tj. o czyn z art. 231 § 2 w zw. z art. 231 § 1 i art. 239 § 1 w zw. z art. 11 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1600 ze zm., dalej powoływana jako K.k.), co stanowi naruszenie dyscypliny służbowej, określone w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.

Jednocześnie, rozkazem personalnym nr [...] z tego samego dnia, działając na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 1 ust. 1 pkt 4 lit. c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych (Dz. U. z 2002 r., nr 120 poz. 1029 ze zm.), organ zawiesił wymienionego policjanta w czynnościach służbowych na okres od dnia [...] lipca 2017 r. do dnia [...] października 2017 r.

W uzasadnieniach obu powyższych aktów wskazano, że w dniu [...] lipca 2017 r. R. N. (dalej także: skarżący) został zatrzymany przez funkcjonariuszy Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji, w dniu [...] lipca 2017 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w [...] ogłosił mu zarzut popełnienia czynu z art. 231 § 2 K.k. w zw. z art. 231 § 1 K.k. i art. 239 § 1 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k., zaś postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] Karny z dnia [...] lipca 2017 r. zastosowano wobec niego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy.

Podkreślono, że przedstawiony skarżącemu zarzut wyczerpuje dyspozycję art. 39 ust. 1 ustawy o Policji , zgodnie z którym obligatoryjnie zawiesza się policjanta w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, a ponadto za zarzucany mu czyn, oprócz odpowiedzialności karnej, podlega także odpowiedzialności dyscyplinarnej zgodnie z art. 132 ust. 1, art. 132 ust. 3 pkt 3 i art. 135 ust. 5 ustawy o Policji.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. wydanym na podstawie art. 135h ust. 1 ustawy o Policji, przedłużył termin prowadzenia czynności dowodowych do 2 miesięcy, zaś postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. na podstawie art. 135c ust. 2 oraz art. 135d ust. 1 ustawy o Policji wyłączył Komendanta Powiatowego Policji w D. od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym, wyznaczając jednocześnie do dalszego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego Komendanta Powiatowego Policji w C.

Postanowieniem Komendanta Powiatowego Policji w C. nr [...] z dnia [...] września 2017 r. na podstawie art. 135h ust. 3 ustawy o Policji zawieszono postępowanie dyscyplinarne z uwagi na zaistnienie długotrwałej przeszkody, uniemożliwiającej prowadzenie postępowania dyscyplinarnego, w postaci braku rozstrzygnięcia w postępowaniu karnym oraz braku zgody prokuratora na udostępnienie materiałów śledztwa sygn. akt [...].

Pismem z dnia [...] października 2017 r. skarżący został zawiadomiony na podstawie art. 61 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2069 ze zm., dalej powoływanej jako K.p.a.) o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, oraz pouczony o treści art. 10 § 1, art. 73 § 1, art. 32, art. 33 i art. 41 § 1 K.p.a.

Rozkazem personalnym Komendanta Powiatowego Policji w D. nr [...] z dnia [...] października 2017 r. wydanym na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy o Policji oraz § 1 ust. 1 pkt 4 lit. c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych, przedłużono skarżącemu okres zawieszenia w czynnościach służbowych od dnia [...] października 2017 r. do czasu zakończenia postępowania karnego. Powyższemu rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 K.p.a.

Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. do udziału w postępowaniu zgłosił się pełnomocnik skarżącego.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. wyznaczył na podstawie art. 36 w zw. z art. 123 i art. 268a K.p.a. nowy termin załatwienia sprawy do dnia [...] grudnia 2017 r. Pismem z tego samego dnia pełnomocnik skarżącego został poinformowany o zgromadzeniu materiału dowodowego umożliwiającego wydanie decyzji końcowej, oraz zawiadomiony o prawie do wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie oraz zapoznania z aktami postępowania.

W dniu [...] grudnia 2017 r. działający w imieniu skarżącego pełnomocnik złożył wniosek o niestosowanie wobec niego art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji oraz zawieszenie toczącego się postępowania dyscyplinarnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd sprawy, w której wymieniony jest oskarżonym.

Postanowieniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. wydanym na podstawie art. 123 § 1 w zw. z art. 97 § 1 oraz art. 98 § 1 i art. 268a K.p.a. odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne z przewidzianych w K.p.a. przesłanek, uzasadniających zawieszenie postępowania administracyjnego. Skoro postępowanie to zostało wszczęte z urzędu a nie na wniosek strony, brak jest podstaw do wnoszenia przez stronę o jego zawieszenie. Organ stwierdził ponadto, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie jest ustalenie, czy R. N. jest winny czynów zarzucanych mu w postępowaniu karnym. Celem postępowania w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji jest jedynie ocena, czy osoba obciążona takimi zarzutami może nadal pełnić służbę jako funkcjonariusz publiczny, nie naruszając dobra i interesu tej służby.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 43 ust. 3 i art. 45 ust. 1 ustawy o policji zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] stycznia 2018 r. Na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. powyższemu rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ podniósł, że przesłanką zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie ww. przepisów jest "ważny interes służby". Przesłanka ta ma charakter fakultatywny i pozostawiona została uznaniu administracyjnemu. Pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało zdefiniowane w ustawie, w orzecznictwie przyjmuje się, że odczytanie treści tego zwrotu powinno nastąpić w odniesieniu do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariusza. Przepisy powyższe znajdują zatem zastosowanie wtedy, kiedy zachodzą okoliczności tego rodzaju, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie pozostaje w kolizji z ważnym interesem Policji i z tego powodu, z przyczyn pozamerytorycznych, nie powinien on dalej pełnić służby. Przepisy ustawy o Policji przewidują, że funkcjonariuszem może zostać wyłącznie obywatel polski o nieposzlakowanej opinii. Zobowiązany jest on do dochowania obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania, w którym zobowiązuje się m.in. do przestrzegania prawa, strzeżenia honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegania zasad etyki zawodowej.

W ocenie organu w szeregach Policji powinni pozostawać wyłącznie funkcjonariusze obdarzeni szczególnym zaufaniem społecznym, nie ulega bowiem wątpliwości, że osoby egzekwujące przestrzeganie prawa, przede wszystkim same muszą go przestrzegać, zaś nieuczciwość i brak wiarygodności takich osób szkodzi zaufaniu publicznemu i podważa autorytet państwa. Charakter czynów zarzucanych R. N. całkowicie odbiera mu rękojmię niezbędną do dalszego pełnienia służby w Policji. Jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, aby policjant mógł skutecznie wypełniać obowiązki służbowe, musi pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem. Już samo oskarżenie o popełnienie umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, a zwłaszcza mających związek ze służbą, nasuwa uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu nieposzlakowanej opinii. W niniejszej sprawie jest to tym bardziej istotne, że w dniu [...] grudnia 2017 r. Prokurator Prokuratury Krajowej w [...] skierował do Sądu Okręgowego w [...] akt oskarżenia przeciwko R. N.

Organ zwrócił uwagę, że wydając decyzję wziął pod uwagę przede wszystkim interes społeczny, tożsamy w niniejszej sprawie z interesem służby. Mając na uwadze powyższe okoliczności, pozostawienie w służbie osoby, na której ciążą zarzuty o przestępstwa z art. 231 § 2 w zw. z art. 231 § 1 i art. 239 § 1 w zw. z art. 11 § 2 K.k., stanowiłoby naruszenie ważnego interesu służby i mogłoby wpłynąć demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy oraz wywrzeć negatywny wpływ na funkcjonowanie i realizację zadań służbowych przez jednostkę organizacyjną, w której pełnił służbę, co daje podstawę do ograniczenia słusznego interesu strony na rzecz interesu społecznego, tożsamego w niniejszej sprawie z interesem służby.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] ponownie wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest weryfikacja stawianych skarżącemu zarzutów karnych, ani ocena naruszenia przez niego dyscypliny służbowej, a jedynie ocena tego, czy osoba obciążona takimi zarzutami karnymi może nadal pełnić służbę jako funkcjonariusz publiczny, nie naruszając przy tym dobra i interesu tej służby.

W ocenie organu nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest uzasadnione ważnym interesem społecznym, wymagającym od Policji skutecznego i prawidłowego działania oraz zapewnienia ciągłości w wykonywaniu zadań i obowiązków ustawowych.

Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. skarżący złożył odwołanie od powyższego rozkazu personalnego, zarzucając mu obrazę przepisów:

1. art. 42 ust. 3 Konstytucji RP,

2. art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,

3. art. 5 § 1 K.p.a.,

4. art. 135g ust. 2 ustawy o Policji,

5. art. 42 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji.

W ocenie skarżącego, wykładnia systemowa przepisów ustawy o Policji musi

prowadzić do wniosku, że art. 41 ust. 2 pkt 5 ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, gdy nie ma podstaw do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, w tym zawinionych przez tego policjanta podstaw do zwolnienia, a z innych powodów wymaga tego dobro służby. Wykładnia dokonana przez organ I instancji pozwalałaby na zastosowanie powyższego przepisu w każdym przypadku, gdy istnieje podstawa do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, co czyniłoby martwymi przepisy rozdziału 10 ustawy. Argumentacja organu pokazuje, że były podstawy do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 132 ust. 1 ustawy, a nie do stosowania trybu z art. 41 ust. 2 pkt 2.

Przyjmując, że R. N. utracił przymiot nieposzlakowanej opinii, wykazał się nieuczciwością i brakiem wiarygodności, zaś stawiane mu zarzuty odbierają rękojmie niezbędną do wykonywania podstawowych obowiązków funkcjonariusza Policji, organ w sposób niedopuszczalny uznaje za udowodnione czyny, których nie ocenił jeszcze sąd. Skarżący podniósł, że skoro zarzucane mu w postępowaniu karnym czyny nie zostały dotychczas udowodnione, to nie mogą być podstawą decyzji personalnych, zaś postępowanie dyscyplinarne w niniejszej sprawie należało wszcząć z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, a następnie zawiesić do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej.

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Komendant Główny Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji, ustalając jednocześnie datę zwolnienia na dzień [...] lutego 2018 r., zaś w pozostałej części utrzymał zaskarżony rozkaz personalny w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji podkreślił, że zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu. Decyzja podejmowana na tej podstawie powinna uwzględnić zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony. Przyczyny zwolnienia policjanta ze służby określone w ww. przepisie odwołują się do okoliczności lub zdarzeń związanych bądź z zachowaniem się policjanta w służbie lub życiu prywatnym, bądź co do okoliczności, na powstanie których nie miał on wprawdzie decydującego wpływu, lecz powstanie których utrudnia lub uniemożliwia mu pełnienie służby. Może być również uzasadnione każdym innym zachowaniem policjanta, które uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1853/13 organ stwierdził, że przesłanką uzasadniającą zwolnienie policjanta z uwagi na ważny interes służby może być realnie istniejąca przyczyna, lub szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z interesami Policji. Wskazał ponadto, że w orzecznictwie przyjęty jest pogląd, iż na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 można zwolnić ze służby tych funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby, przy czym przesłanka ważnego interesu służby powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana poprzez wskazanie okoliczności faktycznych, składających się na taką ocenę. Na poparcie takiego stanowiska powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA/Wa 426/99.

Organ zaznaczył, że istota rozstrzygnięcia w sprawie sprowadza się do wyjaśnienia i oceny, czy w obecnym stanie faktycznym pozostawienie R. N. w służbie narusza jej ważny interes. Komendant Główny Policji stanął na stanowisku, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych, zaś jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania przymiotu nieposzlakowanej opinii - przewidzianego w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji - dyskwalifikują takiego funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych.

Organ zauważył, że przestępstwo zarzucane skarżącemu nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w ślubowaniu policjanta, a ponadto jest to przestępstwo o znacznym ciężarze gatunkowym, szczególnie negatywnie odbierane przez społeczeństwo, stąd też utracił on przymiot nieposzlakowanej opinii. Ponadto, brak odpowiednich działań wobec funkcjonariusza, na którym ciążą zarzuty o takiej treści, miałby negatywny wpływ na wizerunek i dobre imię Policji, niewątpliwie godziłby w autorytet Policji i jej funkcjonariuszy oraz podważał zaufanie społeczne do Policji i państwa, miałby też negatywny wpływ na dyscyplinę i poziom etyczny samych funkcjonariuszy.

Reasumując, organ stwierdził, że skarżący utracił przymiot nieskazitelności charakteru oraz autorytet i wiarygodność w odbiorze społecznym. Obecnie jego pozostawanie w służbie narusza jej ważny interes, gdyż wpływa demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy oraz rzutuje negatywnie na wizerunek Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów państwa.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ podniósł, że art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie uzależnia możliwości zwolnienia funkcjonariusza od wyniku postępowania karnego, na poparcie czego powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1738/07.

W odpowiedzi na zarzut naruszenia domniemania niewinności organ powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2318/13, w którym stwierdzono, że zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana w taki sposób, aby wykluczała wiązanie określonych konsekwencji prawnych z samym faktem toczącego się postępowania karnego. W takich przypadkach nawet przed wydaniem prawomocnego wyroku możliwe jest ograniczenie określonym osobom dostępu do służby publicznej, a także wykluczenie konkretnej osoby z grona funkcjonariuszy.

W odniesieniu do wniosku o skierowanie sprawy na drogę postępowania dyscyplinarnego, a następnie zawieszenie go do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy karnej, organ stwierdził, iż jest on bezprzedmiotowy. Postępowanie dyscyplinarne zostało zawieszone postanowieniem Komendanta Powiatowego Policji w C. z dnia [...] września 2017 r., zaś niniejsze postępowanie administracyjne ma odmienny cel, nie chodzi w nim o ustalenie stopnia zawinienia policjanta ale o ustalenie, czy jego pozostawanie w służbie nie narusza jej ważnego interesu.

Komendant Główny Policji uznał także, że organ I instancji słusznie nadał rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na ważny interes społeczny, który wyraża się w szczególnym statusie i zadaniach Policji. Formacja ta musi działać skutecznie i prawidłowo, zaś swojej roli nie może wypełniać, gdy w jej szeregach znajdują się funkcjonariusze, którzy tej służby nie mogą pełnić.

Organ uznał za zasadne uchylenie zaskarżonego rozkazu jedynie w zakresie daty zwolnienia ze służby w Policji z uwagi na fakt, że przedmiotowy rozkaz personalny został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] lutego 2018 r.

Powyższy rozkaz personalny został zaskarżony przez R. N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił przedmiotowemu rozstrzygnięciu:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji poprzez zwolnienie go ze służby ze względu na jej ważny interes, podczas gdy konieczne było przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego i dopiero po jego zakończeniu ewentualne wymierzenie kary dyscyplinarnej w postaci wydalenia ze służby na podstawie art. 134 pkt 6 ustawy o Policji, zaś art. 41 ust. 2 pkt 5 może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy nie istnieje inna podstawa zwolnienia;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych wolności, poprzez naruszenie podstawowej zasady demokratycznego państwa prawa, jaką jest zasada domniemania niewinności, a w konsekwencji zwolnienie skarżącego ze służby w Policji w sytuacji, gdy w jego sprawie nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok;

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności ujawnionych w sprawie oraz wydanie decyzji z rażącym naruszeniem słusznego interesu skarżącego.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił dodatkowo, że zgodnie z wykładnią systemową, przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i nie istnieją zawinione przez policjanta podstawy do zwolnienia. Zgodnie z taką wykładnią, naruszenie dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej powinny każdorazowo prowadzić do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Inna wykładania oznaczałaby, że przepisy rozdziału 10 ustawy o Policji, dotyczące postępowania dyscyplinarnego, są martwe.

Ponadto niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa jest przyjęcie za udowodnione okoliczności, które nie zostały prawomocnie ocenione przez sąd, okoliczności takie nie mogą stanowić podstawy dla wydania decyzji personalnych. W ocenie skarżącego zastosowanie trybu z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji po zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego miało na celu obejście prawa.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast art. 3 powołanej ustawy stanowi, że sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne.

Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W świetle powyżej przytoczonych przepisów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżony rozkaz personalny nie narusza prawa.

Stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r. poz. 1782 z późn. zm.), służbę w niej może pełnić obywatel polski posiadający zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować. Zgodnie z art. 28 ust. 1 powołanej ustawy, stosunek służbowy policjanta powstaje w drodze mianowania na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby.

Szczególny charakter służby publicznej w formacjach mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym w zakresie jego utraty. Wśród służb mundurowych Policja wyróżnia się bowiem zakresem przydzielonych jej zadań, które mają charakter wieloaspektowy. Jest przede wszystkim formacją uzbrojoną, służącą społeczeństwu, przeznaczoną do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Podstawowym celem praworządnego państwa jest umożliwienie skutecznego wykonywania przez Policję zadań z zakresu bezpieczeństwa państwa i jego obywateli. Publiczny wymiar Policji powoduje, że w znaczącym stopniu jej działania kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Wymagania w stosunku do policjantów muszą być wysokie, by umacniały podstawy ich autorytetu.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozkazu personalnego stanowi art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby gdy wymaga tego ważny interes służby.

Decyzja w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie przytoczonego przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Jakkolwiek decyzja w tym przedmiocie podlega kontroli sądu administracyjnego, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, a nie jego celowość. Sądowa kontrola takiej decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego, oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega, czy podczas podejmowania decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 Kpa, powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony, oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa.

Ocena zakresu, w jakim organ Policji uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia sygn. akt I OSK 440/13; LEX nr 1574670).

Użyte w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji określenie "ważny interes służby" jest pojęciem nieostrym, niezdefiniowanym w ustawie o Policji. Jednak w orzecznictwie sądowym, jak i w praktyce przyjęto, że na podstawie cytowanego przepisu można dokonać zwolnienia tych funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby, ale nie można ich zwolnić na innej podstawie prawnej. Jednakże, co już wielokrotnie podkreślono w judykaturze, przesłanka "ważnego interesu służby" powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 553/07, LEX nr 447276).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skargi, organ miał prawo zastosować wobec skarżącego wymieniony przepis jako podstawę prawną zwolnienia ze służby.

Zdaniem Sądu, w ustalonym przez organ stanie faktycznym sprawy, skarżący nie może pełnić służby w Policji gdyż przeciwstawia się temu "ważny interes służby".

Choć ustawodawca w ustawie o Policji nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "ważny interes służby", to jednak nie powinno budzić wątpliwości, że chodzi tu o dobro interesu służby, rozumianego jako interes społeczny. Z uwagi na nieporównywalność sytuacji faktycznych, jakie mogą zaistnieć, użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "ważny interes służby" jest w pełni uzasadnione. W ocenie nauki prawa, "nieostrość nazw (jako szczególny przejaw ich niedookreśloności) nie jest traktowana w tekście prawnym jako wada. Wręcz przeciwnie - może być z powodzeniem stosowana jako świadomie przyjęty środek uelastycznienia tekstu przez stworzenie swoistego luzu decyzyjnego" (S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2004, s. 280). Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala zatem organom Policji na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości dalszego trwania stosunku służbowego. Z pewnością więc ustawodawca dostrzega potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA 426/99 (publ. LEX nr 47389) wyraził pogląd, że stwierdzenie nieprzydatności policjanta do służby w Policji nie musi ograniczać się do przypadków naruszenia obowiązków służbowych. Może być również uzasadnione każdym innym zachowaniem policjanta, które uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie, przesłanka zwolnienia skarżącego ze służby w Policji ze względu na ważny interes służby, została w sposób wystarczający wykazana. Ustalając stan faktyczny sprawy organy obu instancji nie naruszyły przepisów postępowania: wyczerpująco ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1 Kpa), oceniły zebrany w toku postępowania materiał dowodowy (art. 80 Kpa), a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 Kpa.

Organy prowadzące postępowanie zakończone zaskarżonym rozkazem personalnym trafnie zwróciły uwagę również na skutki opisanej sytuacji, zwłaszcza dla całej Policji jako formacji. Nie ulega wątpliwości, że opisana sytuacja, w której brał udział skarżący, miała wpływ na wizerunek Policji i postrzeganie przez opinię publiczną. Sprawa I. C. budzi bowiem tak wielkie zainteresowanie społeczne, że wszystkie czynności w niej podejmowane, także przez Policję, podlegają bardzo surowej kontroli i ocenie społecznej. Pozostawienie w służbie policjanta, któremu postawiono tak poważne zarzuty w postępowaniu karnym prowadzonym w tej sprawie, byłoby sprzeczne z ważnym interesem służby w Policji i absolutnie nie do zaakceptowania z punktu widzenia społecznego odbioru jej działań.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że zachodziła potrzeba skorzystania z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji i zwolnienie na jego podstawie skarżącego ze służby w Policji. Żadne bowiem fakty nie przemawiały za tym, aby w ustalonym stanie faktycznym sprawy, interes skarżącego był ważniejszy od dobra formacji, której był on funkcjonariuszem. Organy dokonały wyboru i kierując się uznaniem administracyjnym, dokonały zwolnienia funkcjonariusza, nie musiały bowiem czekać na zakończenie postępowania karnego ani poprzestać na zastosowaniu środków dyscyplinujących. Przeciwne twierdzenia nie mają podstaw w obowiązujących przepisach prawa. Dlatego pierwszy zarzut skargi jest całkowicie chybiony: w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego tj. art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji. Całkowicie nieuzasadniony jest argument, że art. 41 ust. 2 pkt 5 może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy nie istnieje inna podstawa zwolnienia, nic takiego nie wynika z zastosowania literalnej, ani jakiejkolwiek innej wykładni tego przepisu.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych wolności, poprzez "naruszenie podstawowej zasady demokratycznego państwa prawa, jaką jest zasada domniemania niewinności a w konsekwencji zwolnienie skarżącego ze służby w Policji w sytuacji, gdy w jego sprawie nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok".

Oba powołane przepisy dotyczą postępowania karnego, a nie administracyjnego postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby ze względu na ważny interes służby. Jak wskazano wcześniej, zarówno wykładnia przepisu jak i ugruntowane na jego tle orzecznictwo abstrahuje od konieczności uzyskania wyroku w sprawie karnej (lub jakiejkolwiek innej) jako warunku sine qua non zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.

Jak trafnie zauważyły organy, przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie było ustalenie, czy R. N. jest winny czynów zarzucanych mu w postępowaniu karnym. Celem postępowania w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji była jedynie ocena, czy osoba obciążona takimi zarzutami może nadal pełnić służbę jako funkcjonariusz publiczny, nie naruszając dobra i interesu tej służby. Na tak postawione pytanie, w odniesieniu do sytuacji skarżącego, można odpowiedzieć wyłącznie przecząco.

W sprawie nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności ujawnionych w sprawie oraz wydanie decyzji z rażącym naruszeniem słusznego interesu skarżącego (zarzut trzeci skargi). Organy prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny sprawy, a następnie, stosownie do tych ustaleń, prawidłowo zastosowały przepis prawa materialnego. Decyzje wydane w sprawie są wyczerpująco uzasadnione i nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do swej prawidłowości.

Podsumowując, Sąd uznał zarzuty skarżącego podniesione w skardze za nieuzasadnione. Organy obu instancji przestrzegały bowiem zasad postępowania administracyjnego i z należytą starannością zebrały w sprawie niezbędny materiał dowodowy, który umożliwił podjęcie decyzji (o charakterze uznaniowym) o zwolnieniu skarżącego ze służby ze względu na jej ważny interes.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.