Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 255/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz Geremek Maria Skwierzyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi H.P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] grudnia 2000r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru o d d a l a s k a r g ę /-/ T. Geremek /-/ B. Koś /-/M. Skwierzyńska EW


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 1996 r. zawartą w JDA SAD Dyrektor Urzędu Celnego w P. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzone przez H.P. z Niemiec mandarynki i tuńczyka w oleju i wodzie w puszkach i wymierzył od nich cło odpowiednio w wysokości 4.327,80 zł. i 4888,10 zł, wg stawki 35% wartości celnej wynikającej z przedłożonej przez importera faktury firmy I.S. z dnia [...] grudnia 1996 r. Nr [...] opiewającej na kwotę 14.310,00 DEM

Następnie, po uprzednim wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] listopada 1998r., wydanym na podstawie art. 243 § 1 i 2 w związku z art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej, wobec ujawnienia nowych dowodów wcześniej nie znanych organowi celnemu, istniejących w dniu wydania decyzji, Dyrektor Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...] grudnia 1998r., na podstawie art. 245 § 1 pkt. 4 w związku z art. 240 § 1 pkt.5 Ordynacji podatkowej i art. 23 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 i 77 ust. 1 pkt. 1 prawa celnego, uchylił swą decyzję zawartą w JDA SAD z dnia [...] grudnia 1996r. w części dotyczącej wartości celnej towaru i wymiaru cła i ustalił:

- wartość celną mandarynek w puszkach w wysokości 30.294 zł., a cło w kwocie 10.602,90 zł.

- wartość celną tuńczyka w puszkach w wysokości 49.812 zł, a cło w kwocie 17.434,20 zł

W uzasadnieniu decyzji organ celny wskazał, że w wyniku weryfikacji faktury zakupu dokonanej przez władze celne Niemiec stwierdzono, że w dokumentacji księgowej eksportera - firmy I.S. w H. znajdują się 2 rachunki z tej samej daty tj. [...] XII 1996r. Nr [...] i [...] na kwoty: 16.464 DEM (mandarynki) i 27.027,00 DEM (tuńczyk ), a więc opiewające na łączną kwotę wyższą niż to wynika z faktury przedłożonej przez importera do odprawy celnej (14.310,00 DEM). Rachunki ten uznano za nowy dowód w sprawie, uzasadniający ustalenie wartości celnej sprowadzonego towaru w wysokości wyższej niż zadeklarowana przez stronę.

W odwołaniu od tej decyzji H.P. zakwestionowała wiarygodność ujawnionej przez niemieckie organy celne faktur, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisu art. 26 ust. 1 i art. 23 ust. 1 prawa celnego oraz art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Niemcy - członek Wspólnoty Europejskiej oraz Polska związane są postanowieniami Układu Europejskiego, ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej. Integralną część tego Układu stanowią Protokoły i załączniki do niego (zał. do Dz. U. nr 11 z 1994 r. poz. 38). Protokół 6 UE zawiera postanowienia o wzajemnej pomocy w sprawach celnych. Zgodnie z nim na prośbę władz celnych występujących z wnioskiem władze proszone o pomoc prowadzą dochodzenie, wykrywają naruszenia ustawodawstwa celnego, dostarczają wszystkie stosowne informacje umożliwiające właściwe stosowanie tego ustawodawstwa. Wyniki dochodzenia są przekazywane w formie dokumentów, sprawozdań i tym podobnych, które zgodnie z art. 11 pkt. 2 i 3 Protokołu 6 mogą być wykorzystane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym wszczętym w wyniku wykrycia nieprzestrzegania przepisów celnych.

Taką współpracę władz celnych polskich i niemieckich zapewnia także stosowanie Umowy z 29 lipca 1992 r. między Republiką Federalną Niemiec, a Rzecząpospolitą Polską o Współpracy i Wzajemnej Pomocy Administracji Celnych. Informacje uzyskane w drodze współpracy służb celnych mogą być w taki sposób wykorzystane jako dowód w postępowaniu prowadzonym przez organy celne państwa zwracającego się z prośbą o weryfikację. Ujawnione w takich wypadkach nowe okoliczności nie znane organowi celnemu w chwili dokonywania wymiaru cła w dokumencie SAD mogą stanowić przesłankę wznowienia postępowania w oparciu o art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej.

Do przedmiotowej sprawy przyporządkowano ujawnione w siedzibie niemieckiego eksportera rachunki nr [...] i [...] z dnia [...] grudnia 1996 r., opiewające na kwotę 16.464,,00 i 27.072,00 DM. Nie były one znane Dyrektorowi Urzędu Celnego w P. w dniu wydania decyzji zawartej w dokumencie SAD, mimo że już wówczas istniały. Kopię tych rachunków przekazało polskiej administracji celnej wraz ze sprawozdaniem z dochodzenia z dnia 27 lipca 1998 r. Biuro Śledcze Urzędu Celnego w H.

Ujawnienie ww. faktury (rachunku) było istotne dla sprawy, bowiem zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy Prawa celnego wartością celną towaru jest wartość transakcyjna towaru, tj. cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana o ile jest to konieczne, na podstawie art. 30c i 30d. Ujawnione u eksportera niemieckiego faktury i przekazane polskim organom celnym jej uwierzytelnione kopie niewątpliwie dotyczyły przedmiotowego towaru. Świadczyć o tym może m.in. data wystawienia dokumentu oraz ten sam rodzaj i ilość towaru. Zasadniczo natomiast różni się w ww. fakturach cena towaru, tzn. na fakturach ujawnionych w toku weryfikacji widnieje cena ponad dwukrotnie wyższa, niż na fakturze załączonej do dokumentu SAD. Różnica pomiędzy fakturami ujawnionanymi w toku weryfikacji a fakturą przedłożoną do odprawy celnej polega także na zaniżeniu ceny jednostkowej za sprowadzony towar, w fakturze stanowiącej załącznik do dokumentu SAD. Z dokumentów otrzymanych od niemieckich władz celnych wynika również, że warunki dostawy towaru były określone jako ex work. Cena towaru objętego takimi warunkami dostawy powinna być zatem niższa niż cena towaru dostarczanego na warunkach dostawy CIP, jak to wynika z faktury dołączonej do zgłoszenia, ponieważ nie wlicza się w jego cenę kosztów transportu i ubezpieczenia. Okoliczność, że w niniejszej sprawie dostawa odbywała się na warunkach EXW potwierdza dodatkowo fakt, że środek transportu, którym dokonywano przewozu, to polski samochód ciężarowy (taki transport zapewnia raczej firma polska niż niemiecka).

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ celny pierwszej instancji miał podstawę do uznania, że faktury ujawnione w toku weryfikacji zawierały kwotę zobowiązania polskiego importera względem kontrahenta niemieckiego z tytułu zawartej transakcji i określały faktycznie "należną cenę" za towar w łącznej kwocie 43.536,00 DM. Konsekwencją tego było, uzasadnione w świetle art. 240 § 1 pkt. 5, wznowienie postępowania celnego, zakończonego decyzją zawartą w ww. dokumencie SAD oraz korekta wartości celnej towaru.

Prezes Głównego Urzędu Ceł ocenił jako niemiarodajny dla sprawy przedstawiony przez stronę dowód w postaci pisma eksportera z dnia 13 listopada 1998 r., w którym zawarto zestawienie wpłat, powołany na okoliczność zapłaty należności za towar w wysokości, wynikającej z rachunku dołączonego do zgłoszenia celnego tym bardziej, że wpłata ta nie została potwierdzona bankowymi dowodami wykonania transferu pieniędzy, a strona wezwana do okazania takich dowodów przedłożyła polecenia wypłaty za granicę środków pieniężnych, z których nie wynika fakt wykonania operacji. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że nie można wykluczyć, że uregulowano różnicę między cenami z obu faktur w inny sposób, bez udziału banku zwłaszcza, że na ujawnionych fakturach widnieją adnotacje o płatności do kasy. Zarzutów strony kwestionujących wiarygodność ujawnionych faktur, Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uwzględnił, wskazując że kopie tych faktur zostały przysłane przez niemieckie służby celne z szeregiem kopii innych faktur, przesznurowanych w jedną całość, których zgodność z oryginałem została poświadczona przez opieczętowanie na ostatniej stronie i dokumenty te, zgodnie z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej mają walor dowodowy dokumentu urzędowego.

Brak podpisu i pieczęci na kopiach tych faktur nie przekreśla ich wartości dowodowej dla ustalenia wartości celnej towaru, zwłaszcza w sytuacji, że zostały one ujawnione w dokumentacji księgowej wystawcy, co oznacza, że w ten sposób eksporter udokumentował wpływ należności, od których płacił podatki, co niewątpliwie nie leżało w jego interesie. Natomiast korzyść importera z posiadania faktury z niższą wartością towaru polegała na zapłacie niższych należności celnych i podatkowych.

Za bezzasadny uznano również zarzut naruszenia w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P. przepisu art. 26 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 Prawa celnego, skoro wartość celną towaru określono na nowo na podstawie ujawnionych w wyniku weryfikacji faktur, a cena jednostkowa towaru w nich określona odpowiadała cenom proponowanym w tym czasie na rynku polskim. Prezes Głównego Urzędu Ceł nie dopatrzył się również zarzucanego w odwołaniu naruszenia art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej i wskazał m.in., że stronie umożliwiono czynny udział w prowadzonym postępowaniu oraz zapoznanie się i wypowiedzenie się co do zgromadzonych dowodów, o czym świadczy notatka służbowa z 4 stycznia 1999 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H.P. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P., zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego - art. 23 i 26 Prawa celnego, poprzez bezpodstawne i z przekroczeniem dozwolonej swobody w ocenie dowodów zakwestionowanie wartości celnej towaru, wynikającej z rachunku przedłożonego do odprawy celnej, potwierdzonej przelewami bankowymi i uznanie za dowód wydruku komputerowego nadesłanego przez niemieckie służby celne, nazwanego niesłusznie fakturą. Taki wydruk może służyć wyłącznie do udokumentowania przewozu towaru przez polski obszar celny, zgodnie z § 3 ust. 5 pkt. 1 w związku z § 2 ust. 4 zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 6 lipca 1995 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego (M.P. nr 34 z 1995 r.), natomiast nie może być podstawą do ustalenia wartości towaru zgłaszanego do odprawy ostatecznej. W związku z tym brak jest podstaw faktycznych dla kategorycznego stwierdzenia przez organ, że otrzymane od władz niemieckich dokumenty (wydruki komputerowe) dotyczyły towaru importowanego przez stronę. Dokumenty nadesłane z Niemiec różnią się numerem od oryginału faktury ujawnionej w toku kontroli organów celnych i znajdującej się w dokumentach importera. Poważne wątpliwości budzi także tożsamość towaru, jego ilość i rodzaj opisane w wyżej wymienionych dokumentach. Prezes GUC nie posiada uprawnień do wskazywania sposobu w jaki kontrahenci umowy powinni ustalać cenę i warunki dostawy. Organy celne nie udowodniły aby skarżąca dokonała transferu gotówki za granicę, a z uzasadnienia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł wynika, że to strona powinna udowodnić, że tego nie zrobiła. Skarżąca podniosła ponadto, że decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł została wydana bez poinformowania strony o prawie do zapoznania się z aktami sprawy w terminie określonym w art. 200 Ordynacji podatkowej. Również w postępowaniu przed organem celnym pierwszej instancji strona zapoznała się z aktami sprawy już po wydanej decyzji. Strona podniosła także, iż organy celne nie zakwestionowały wiarygodności dokumentów ujawnionych u niej podczas kontroli, a nadto że stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł nie uwzględnia okoliczności, iż eksporter zawyżając wartość towaru odnosi korzyść w postaci dotacji z funduszy Unii Europejskiej wypłaconych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.

Ponadto w piśmie procesowym z dnia 27 października 2003r. pełnomocnik skarżącej podniósł zarzut wydania decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Organ odwoławczy wydający decyzję po upływie terminu określonego w art. 83 ust. 1 prawa celnego winien umorzyć postępowanie. Pogląd ten strona skarżąca uzasadnia treścią Uchwały 7 sędziów NSA z dnia 06 października 2003r. sygn. FPS 8/03, która co prawda dotyczy przedawnienia zobowiązań podatkowych lecz, jej zdaniem, wyraża ona ogólną zasadę, która dotyczy także postępowania w sprawach celnych.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując sprawę zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył co następuje:

Niniejsza sprawa jest jedną z 19 tożsamych co do przedmiotu sporu spraw ze skargi H.P., z których siedem zostało wcześniej rozstrzygniętych wyrokami z dnia 20 listopada 2002r. i 05 marca 2003r., sygn. akt I SA/Po 247, 248, 249, 246, 250, 251 i 252/01, którymi Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi. Skarżąca wystąpiła do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o wniesienie rewizji nadzwyczajnej od tych wyroków. Wniosek nie został uwzględniony.

Podzielając stanowisko składów orzekających w ww. sprawach stwierdzić należy, że także w rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W związku z ujawnieniem przez Biuro Śledcze Urzędu Celnego w H. u exportera towarów importowanych przez skarżącą tj. w firmie I.S. [...] GmbH Co z H., rachunku nr [...] i [...] z dnia [...] grudnia 1996r. dokumentujących sprzedaż firmie "A" H.P. towarów (mandarynki i tuńczyk w puszkach) na kwoty 16.464,00 i 27.072,00 DEM

(łącznie 43.536 DEM ), a więc więcej o 29.226 DEM niż zadeklarowano w JDA SAD z dnia [...] grudnia 1996r., zasadne było wznowienie przez organ I instancji postępowania celnego zakończonego ostateczną decyzją zawartą w tymże dokumencie SAD. Ujawnione rachunki stanowiły bowiem istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, co tym samym uzasadniło wznowienie postępowania celnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, której dział IV (art. 120 - 271) ma odpowiednio zastosowanie w sprawach celnych w myśl postanowień art. 262 kodeksu celnego. Faktury te opiewające na wartość wyższą niż wynikająca z faktury przedstawionej do odprawy celnej (14.310,00 DEM) stanowią dowód uzasadniający wznowienie postępowania (vide np. wyrok NSA V SA 3621/00 MPC 11/2002/497). Zauważyć przy tym należy, że postępowanie dotyczące wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją jest odrębnym i nowym postępowaniem, wobec czego toczyć się winno na podstawie przepisów aktualnie obowiązujących czyli, zgodnie z art. 262 i 298 Kodeksu celnego, na podstawie tegoż kodeksu i Ordynacji podatkowej, skoro nastąpiło pod rządami ww. Kodeksu celnego.

Ustosunkowując się do merytorycznej zasadności zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że - wbrew stanowisku strony skarżącej - organy celne prawidłowo oparły swe rozstrzygnięcie na materiale dowodowym przedstawionym przez niemieckie organy celne, określonym jako "Sprawozdanie z dochodzenia" wraz z załącznikami - kopiami faktur, podpisanymi i uwierzytelnionymi przez pracownika niemieckich służb celnych. Dokument ten, sporządzono na wniosek Biura Współpracy Międzynarodowej Głównego Urzędu Ceł w W., zgodnie z dwustronną umową z dnia 29 lipca 1992r. między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o współpracy i wzajemnej pomocy administracji celnych (Dz. U. z 1994 r. nr 12 poz. 541) i z Protokołem Nr 6 "O wzajemnej pomocy w sprawach celnych", będącego integralną częścią Układu Europejskiego, ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej, sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. Prezydent Rzeczypospolitej w dniu 20 października 1992 r. podał do powszechnej wiadomości, iż powyższy układ został uznany za słuszny zarówno w całości, jak i każde z postanowień w nim zawartych, jest przyjęty, ratyfikowany i zatwierdzony i będzie niezmiennie zachowany. Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP ratyfikowane umowy międzynarodowe są źródłem powszechnie obowiązującego prawa w Polsce. W art. 91 ust. 1 zawarto przepis generalnie transformujący umowę międzynarodową do wewnętrznego porządku prawnego, co oznacza, iż jest ona bezpośrednio stosowana, chyba że stosowanie umowy uzależnione jest od wydania ustawy. Warunkiem transformacji umowy międzynarodowej do wewnętrznego porządku prawnego jest wymóg opublikowania umowy w Dzienniku Ustaw. Zawarty Układ Europejski został opublikowany w załączniku do Dziennika Ustaw z dnia 27 stycznia 1994 r, Nr 11 poz. 38.

Dokument niemieckiej administracji celnej dotyczący transakcji towarowych pomiędzy niemiecką firmą I. S. [...] (GmbH & Co) z H., a Firmą "A" H.P. stanowi w świetle prawa polskiego (art. 194 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego i w zw. z art. 11 Protokołu Nr 6 UE) dokument urzędowy, korzystający z domniemania prawdziwości tego, co zostało w nim potwierdzone, a jego obalenie wymagałoby przeciwdowodu. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości co do twierdzeń zawartych w dokumencie niemieckich władz celnych ciążył na skarżącej, H.P., która nie zdołała obalić mocy dowodowej dokumentów urzędowych niemieckiej administracji celnej. Nie przedstawiła w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym żadnych dokumentów, np. kontraktu z partnerem zagranicznym, bądź zamówienia, z których wynikałaby wartość ujęta w fakturze przedstawionej podczas odprawy celnej sprowadzonych towarów. Brak jest również podstaw do kwestionowania mocy dowodowej rachunków nr [...] i [...] na podstawie przepisów zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 6 lipca 1995 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego (M.P. nr 34 poz. 411). Zastosowanie w sprawie znajduje bowiem, zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 24 czerwca 1996 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego (MP Nr 38, poz. 380), które określa wymogi formalne dokumentów, będących podstawą ustalania wartości celnej (wymienione powyżej) i te wymogi spełniają rachunki nr [...] i [...]. Podkreślić należy, że wśród tych wymogów nie znajduje się podpis i pieczęć wystawcy, zatem zarzut skarżącej wskazujący na takie braki formalne ww. rachunków, jest bezskuteczny. Nieuzasadnione jest więc w świetle treści decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł stwierdzenie skarżącej, iż obarczono ją obowiązkiem przeprowadzenia dowodu negatywnego na okoliczność zapłaty części należności gotówką. W decyzji wskazano jedynie, że nie można wykluczyć zapłaty części należności bez udziału banku. Kwestia jaką kwotę strona rzeczywiście zapłaciła, nie jest rozstrzygająca z punktu widzenia art. 25 ust. 1 prawa celnego, który stanowi, iż "wartością celną towaru jest cena zapłacona lub należna za towar celny". Przepis ten uwzględnia zatem sytuację, w której cena została faktycznie zapłacona i cenę należną.

W powyższej sytuacji faktycznej i prawnej, polskie organy celne ustaliły cenę sprowadzonego towaru, opierając się na raporcie służb niemieckich, po przyporządkowaniu rachunku przedłożonego przez importera do odprawy celnej, do rachunków ujawnionych u eksportera, opiewających na znacznie wyższe wartości. Organy celne w uzasadnieniach decyzji wskazały też i na to, że interes finansowy w podwójnym fakturowaniu miała jedynie strona polska, czyli H.P.

Organy celne związane mocą dowodową dokumentu urzędowego, jakim jest raport niemieckich służb celnych, miały zatem obowiązek zweryfikować wartość celną i wymiar cła, wynikające z SAD i ustalić je ponownie w oparciu o sprawozdanie uzyskane w ramach zagranicznej pomocy prawnej i stanowiące załącznik do tego sprawozdania rachunki. Ustalenie wartości celnej nastąpiło zatem w oparciu o metodę transakcyjną, na podstawie faktur nadesłanych przez administrację niemiecką. Danie wiary jednemu z dwóch ocenianych rachunków oznacza odmowę jej przyznania drugiemu z nich, zatem zarzut skarżącej, iż Prezes Głównego Urzędu Ceł nie zakwestionował dokumentów strony jest nietrafny.

Z tych względów, skoro art. 26 pkt. 5 prawa celnego pozwalał na kwestionowanie wiarygodności dokumentów przedstawionych przez stronę w toku odprawy celnej, zgodnie z § 3 ust. 6 zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 24 czerwca 1996r. w sprawie wniosków o wznowienie postępowania celnego (MP Nr 38, poz. 380), wydanego na podstawie art. 50 ust. 3 i 5 prawa celnego, w przypadku braku oryginału faktury, ustalenie wartości celnej towaru mogło nastąpić na podstawie innego dokumentu, czyli w niniejszej sprawie, na podstawie dokumentów nadesłanych przez niemieckie służby celne. Dokumenty te zawierają bowiem dane, o których mowa w § 3 ust. 1 powołanego zarządzenia, tj. nazwę i adres eksportera, nazwę i adres importera, numer, miejsce i datę wystawienia dokumentu, warunki dostawy, rodzaj i ilość towaru oraz jego wartość. Tym samym brak podstaw do zakwestionowania w omawianym zakresie, czyli zgodności z art. 23, 26 prawa celnego, prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Ustosunkowując się natomiast do zawartych w skardze zarzutów, co do naruszenia przez organy celne przepisów art. 122, 187 § 1, 200 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, uznać należy, że są one również nieuzasadnione. Nie budzi bowiem wątpliwości fakt, że skarżąca brała czynny udział w postępowaniu celnym po jego wznowieniu i to zarówno w I jak i II instancji, o czym świadczy korespondencja prowadzona przez nią z tymi organami w sprawie materiału dowodowego (pisma z dnia 10 XI 1998r. - k. 141 akt celnych, 16 XI 1998r. - k.143, i z dnia 7 XII 1998r. - k. 156). Zauważyć także należy, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji - w dniu 14 grudnia 1998r. pełnomocnik skarżącej - E.P. zapoznała się z aktami sprawy. W tej sytuacji, bez względu na to, że zawiadomienie skarżącej przez organ celny o możliwości skorzystania przez nią z uprawnień przewidzianych w art. 123 i 200 Ordynacji podatkowej nie dotarło do jej pełnomocnika na skutek błędnego adresu, uznać należy, że prawa strony nie zostały naruszone w sposób rzutujący na rozstrzygnięcie sprawy.

Podkreślić należy, że H.P. biorąc czynny udział w prowadzonym przez organy celne postępowaniu wypowiedziała się w pismach kierowanych do tych organów na temat zebranego materiału dowodowego (np. pismo z 10 XI 1998r.) w związku z czym, skoro nie dysponowała ona innymi dowodami niż już przedstawione przez nią, brak podstaw do przyjęcia, że nie doręczenie skarżącej ww. zawiadomienia stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc skutkujące, zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylenie zaskarżonej decyzji.

Również za nieuzasadniony uznać należy zarzut przedawnienia wymiaru należności celnych podniesiony w piśmie procesowym. Zauważyć bowiem należy, że Uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2003r. sygn. akt FPS 8/03 traktuje o przedawnieniu zobowiązań podatkowych, odnosząc 5 letni termin przewidziany w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej do daty wydania decyzji przez organ odwoławczy. Nadmienić przy tym należy, że art. 70 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w postępowaniu celnym.

W rozpatrywanej sprawie zgłoszenie celne dokonane zostało 23 grudnia 1996r. Organ celny I instancji wydał decyzję w trybie art. 245 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej w dniu [...] grudnia 1998r., zaś organ odwoławczy utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2000r.

Obowiązujące do 31 grudnia 1997r. prawo celne w art. 83 stanowiło, że cło może być wymierzone nie później niż w terminie dwóch lat od daty przekroczenia granicy przez towar.

Kodeks celny natomiast w art. 65 § 5 przesądza, że decyzja uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe nie może być wydana, jeżeli od przyjęcia zgłoszenia celnego upłynęły 3 lata. Wykładnia gramatyczna zarówno tego przepisu, podobnie jak i art. 83 prawa celnego, pozwala na stwierdzenie, że przepis ten nie określa terminu przedawnienia należności celnych lecz wprowadza zakaz orzekania o kwocie wynikającej z długu celnego lub o wartości celnej, przez organ I instancji, bądź o wymiarze cła

Po wznowieniu postępowania celnego wymiar cła nastąpił decyzją I instancji. W niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w P. została wydana przed terminem określonym w art. 83 prawa celnego. Zwrócić także należy uwagę na to, że wznowione postępowanie celne toczyło się pod rządami Kodeksu celnego, który w art. 2652 pkt 2 stanowi, że nie wznawia się postępowania jeżeli upłynęły 3 lata od powstania długu celnego.

Przyjmując nawet korzystniejszy dla skarżącej termin maksymalny do wydania decyzji w wyniku wznowienia postępowania - 2 lata, w myśl art. 83 prawa celnego, uznać należy, że skoro wymiar cła następuje decyzją I instancji, a decyzja organu I instancji po wznowieniu postępowania została wydana przed upływem tego terminu, to brak podstaw do stwierdzenia, że w rozpatrywanej sprawie miało miejsce przedawnienie wymiaru cła.

Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 kwietnia 2001r. sygn. akt V SA 2102/99 oraz z dnia 13 marca 2000r. sygn. akt V SA 821/99, w których termin określony w art. 83 prawa celnego odniesiono do decyzji organu I instancji.

Wobec odrębności postępowania celnego, w którym przepisy Ordynacji podatkowej stosuje się w ograniczonym zakresie, brak podstaw do uznania za zasadny zarzut strony skarżącej dotyczący przedawnienia - w świetle interpretacji art. 70 Ordynacji podatkowej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny Uchwałą z dnia 6 października 2003r. Przepis ten nawet odpowiednio (vide art. 262 kodeksu cywilnego) nie ma zastosowania w postępowaniu celnym tym bardziej, że zarówno powołany przepis art. 83 prawa celnego, jak i art. 65 § 5 Kodeksu celnego traktują o wydaniu decyzji, natomiast art. 70 Ordynacji podatkowej o przedawnieniu zobowiązania podatkowego, co nie jest tożsame.

Z tych względów, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wobec czego brak podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

/-/ T. Geremek /-/ B. Koś /-/M. Skwierzyńska