Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1668/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 54, art. 89, art. 89a par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. B. B. (dalej: skarżąca lub zobowiązana) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ II instancji) z [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.

2. Stan sprawy.

2.1. W dniu [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. jako wierzyciel wystawił przeciwko skarżącej tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Zawiadomieniami z [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęć innych wierzytelności pieniężnych tj. z tytułu zwrotu i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G..

Zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] r. drogą elektroniczną, natomiast zobowiązanej w dniu [...] r., wraz z odpisami tytułów wykonawczych.

Następnie zobowiązana wniosła skargę na czynności egzekucyjne. Zaskarżonym czynnościom egzekucyjnym zarzuciła: bezzasadne i bezprawne dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, niedopuszczalność egzekucji, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie: t.j. Dz. U z 2020 r. poz. 1427, ze zm. – u.p.e.a.).

2.2. Postanowieniem z [...] r., organ egzekucyjny oddalił skargę zobowiązanej.

2.3. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie.

2.4. Po rozpatrzeniu zażalenia organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Na wstępie powołał przepisy u.p.e.a. mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Dalej wskazał, że okoliczności podniesione przez zobowiązaną, a odnoszące się do zajęcia rachunku bankowego nie mają odniesienia do przedmiotowej sprawy, bowiem organ egzekucyjny nie zastosował tego środka egzekucyjnego.

Jak wynika z całokształtu materiału dowodowego sprawy, zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w G. w sposób elektroniczny przy użyciu platformy teleinformatycznej ePUAP, natomiast zobowiązanej pocztą wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu [...] r.

Z kolei, w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny przytoczył treść przepisu art. 67 § 2 u.p.e.a., stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie zawiadomienia o zajęciu "zawierają wszystkie elementy" określone w ww. przepisie oraz odpowiadają wzorowi obowiązującemu na dzień dokonania zaskarżonych czynności, określonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 1804). Ponadto organ egzekucyjny wskazał, że ww. zawiadomienia o zajęciu zostały podpisane przez upoważnioną osobę. Zatem, w ocenie organu egzekucyjnego, zastosowanie środka egzekucyjnego było zgodne z przepisami prawa regulującymi tę kwestię.

Organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 2 lit. a) tiret 5 u.p.e.a. tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. To działanie organu egzekucyjnego było zgodne z art. 89a u.p.e.a. Zgodnie z art. 89a § 3 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu i inne pisma w ramach egzekucji z nadpłaty lub zwrotu podatku sporządza się i doręcza z użyciem środków komunikacji elektronicznej w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 67 § 2c. Jak już była mowa wyżej, w przedmiotowej sprawie, doręczenie zawiadomień o zajęciu zwrotu i nadpłaty podatku nastąpiło za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, a zatem ich doręczenie nastąpiło zgodnie z treścią przepisu art. 89a § 3 u.p.e.a.

Jak stanowi art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużkowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zgodnie z art. 89 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,

c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;

2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;

3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.

Z akt sprawy wynika, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 89 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione.

Z kolei zgodnie z przepisem art. 67 § 2 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zawiera:

1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; _

5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych,

7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia,

8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;

9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu innych wierzytelności pieniężnych zawierało wszystkie elementy oznaczone w przepisie art. 67 § 2 u.p.e.a. i we wzorze obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności określonym w załączniku do Rozporządzenia Ministra Fransów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tę kwestię.

W przedmiotowej sprawie powyższa procedura została zachowana, a zasady i tryb zastosowania w/w środka egzekucyjnego były zgodne z przepisami prawa.

Z akt sprawy wynika też, iż organ egzekucyjny równocześnie z zawiadomieniami o zajęciu doręczył zobowiązanej odpisy tytułów wykonawczych.

Z kolei w trybie skargi na czynność egzekucyjną organ nie może odnosić się do okoliczności, które nie dotyczą zastosowanego środka egzekucyjnego. Należy mieć przy tym na uwadze, iż w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny rozpoznał zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

3.1. Powyższe postanowienie organu II instancji zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I Instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podano, że zaskarżona czynność egzekucyjna w postaci zajęcia środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach oszczędnościowych lub oszczędnościowo-rozliczeniowych została dokonana na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z..

W przekonaniu skarżącej powyższa czynność egzekucyjna została zatem dokonana z naruszeniem przepisów prawa. Organ podatkowy dokonał tej czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Skarga okazała się niezasadna.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa.

W przepisie art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano czynności egzekucyjne jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zatem na te właśnie działania przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Przy czym chodzi tu nie tylko o działania jako czynności faktyczne, wykonawcze organu egzekucyjnego i egzekutora, ale i czynności egzekucyjne, które mają charakter aktów prawnych i od których nie przysługuje inny środek ochrony niż zażalenie, czy zarzuty.

Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jednoznacznie, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zatem zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego.

W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13 - dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54).

Zatem nie mogą być przedmiotem rozważań w postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną zarzuty dotyczące niedopuszczalności egzekucji, czy braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., albowiem okoliczności te mogą być przedmiotem zarzutu uregulowanego w art. 33 § 1 u.p.e.a.

Mając na uwadze charakter postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. należy zaskarżoną czynność egzekucyjną zajęcia innych wierzytelności pieniężnych tj. z tytułu zwrotu i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G. ocenić jako zgodną z przepisami prawa oraz prawidłowo dokonaną.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do postanowień art. 89 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny przesłał zawiadomienia o zajęciu do dłużnika zobowiązanego w sposób elektroniczny przy użyciu platformy teleinformatycznej ePUAP. Zatem mając na uwadze uregulowania zawarte w art. 89 § 2 u.p.e.a. (zdanie pierwsze), który stanowi, że zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, stwierdzić należy, że ww. zajęcie zostało dokonane.

Stosowanie z kolei do art. 89a § 3 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu i inne pisma w ramach egzekucji z nadpłaty lub zwrotu podatku sporządza się i doręcza z użyciem środków komunikacji elektronicznej w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 67 § 2c. W przedmiotowej sprawie, doręczenie zawiadomień o zajęciu zwrotu i nadpłaty podatku nastąpiło za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, a zatem zgodnie z treścią przepisu art. 89a § 3 u.p.e.a.

Jednocześnie organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje z art. 89 § 3 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika też, iż organ egzekucyjny równocześnie z zawiadomieniami o zajęciu doręczył zobowiązanej odpisy tytułów wykonawczych. Ww. dokumenty skutecznie doręczono zobowiązanej w dniu [...] r.

Z uwagi na powyższe należy podzielić stanowisko organu nadzoru, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisów u.p.e.a. w zakresie czynności egzekucyjnych związanych z zajęciem wierzytelności.

Organ spełnił także wymogi formalne przewidziane dla prawidłowego zawiadomienia - art. 67 § 2 u.p.e.a. Dodać należy, że - jak słusznie zauważył organ nadzoru - druk zawiadomienia o zajęciu był zgodny ze wzorem ustalonym dla tego rodzaju druków, określonych w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r, w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

Zawiadomienia zawierały także niezbędne pouczenia tj. zarówno dla dłużnika zajętej wierzytelności, jak i dla zobowiązanego. Zawiadomienia o zajęciu zostały podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego. W treści zawiadomień dokładnie wskazano jakich tytułów wykonawczych dotyczą. Natomiast załączone odpisy tytułów wykonawczych zawierały informacje odnośnie źródła powstania zaległości, a także pouczenie o przysługującym zobowiązanemu na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., prawie do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

Zatem czynność egzekucyjna dokonana w niniejszej sprawie była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

5. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) oddalił skargę.