Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 573/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1 i par. 2 , art. 225
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 66 ust. 4, art. 70 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 26 poz 157
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.
article: art. 21 par. 1 pkt 3, art. 155 par. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Ł. P. na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia 29 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. uznaje uprawnienie skarżącego Ł. P. do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego , określonego w art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury ( Dz. U. Nr 26, poz.157 ze zm.); 3. nakazuje zwrócić skarżącemu Ł. P. ze Skarbu Państwa ( Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 200,00 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27 lipca 2010 r. Ł. P., powołując się na art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury ( zwanej dalej ustawą), zgłosił Prezesowi Sądu Apelacyjnego zamiar przystąpienia do egzaminu sędziowskiego w najbliższym terminie przewidzianym dla aplikantów sądowych. Podał, że w dniu wejścia w życie ustawy był zatrudniony na stanowisku asystenta sędziego od 17 maja 2006 r. zatem jego staż wynosi ponad 4 lata, co uprawnia go do przystąpienia do egzaminu na podstawie powołanego przepisu.

Pismem z dnia 29 lipca 2010 r. Prezes Sądu Apelacyjnego poinformował Ł. P., że nie spełnia on przesłanki wynikającej z art. 66 ust. 4 ustawy dotyczącej trzyletniego okresu zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego na dzień wejścia w życie tej ustawy, bowiem – jak wynika z zaświadczenia- na wskazanym stanowisku przepracował 2 lata 9 miesięcy i 17 dni w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ powołał się przy tym na stanowisko Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi Ministerstwa Sprawiedliwości oparte na opiniach prawnych Departamentu Legislacyjno-Prawnego. W związku z powyższym organ stwierdził, że Ł. P. nie zostaje dopuszczony do egzaminu sędziowskiego, który odbędzie się we wrześniu 2010 r. przed Komisją Egzaminacyjną Sądu Apelacyjnego.

Ł. P. pismem z dnia 13 sierpnia 2010 r., w trybie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwał Prezesa Sądu Apelacyjnego do usunięcia naruszenia prawa. W jego ocenie z literalnego brzmienia spornego przepisu nie wynika, aby zamiarem ustawodawcy była ocena długości stażu na stanowisku asystenta sędziego według dnia wejścia w życie wskazanej ustawy. Odpowiadając na powyższe wezwanie organ w dniu 17 sierpnia 2010 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

W dniu 24 września 2010 r. Ł. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego polegającą na niedopuszczeniu skarżącego do udziału w egzaminie sędziowskim. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności tej czynności oraz o uznanie jego uprawnienia do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego przeprowadzanego w trybie art. 70 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w odniesieniu do dokonanej w jego sprawie czynności nie przewidziano środków zaskarżenia, z których mógłby skorzystać, wobec czego stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa.

Wskazał, że choć egzamin sędziowski, który zamierzał złożyć, już się odbył, to skarga nie jest bezzasadna. Zawarcie w wyroku wyraźnego wskazania o przysługującym mu uprawnieniu pozwoli mu na ubieganie się o złożenie egzaminu w terminie poprawkowym , ponieważ zgodnie z § 33 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej, prezes sądu okręgowego może udzielić zezwolenia na zdawanie egzaminu w terminie późniejszym, jeżeli uzna, że choroba, wypadek losowy lub inna wskazana przez aplikanta okoliczność daje podstawę do udzielenia takiego zezwolenia. W odniesieniu do wskazywanej przez organ możliwości złożenia egzaminu w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury stwierdził, że egzamin taki będzie po raz pierwszy przeprowadzony dopiero w 2013 r.

Skarżący wskazał, że przepis art. 66 ust. 4 ustawy uzależnia uprawnienie do złożenia egzaminu do trzech przesłanek, tj. zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego w dniu wejścia w życie ustawy, zajmowania stanowiska asystenta sędziego przez okres 3 lat, zgłoszenia prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem. W ocenie skarżącego spełnił on wszystkie te przesłanki.

Skarżący podniósł, że powołanie się przez organ na treść opinii Departamentu Legislacyjno- Prawnego pociąga za sobą konieczność odniesienia się do tej opinii. Wcześniejsza opinia Departamentu Legislacyjno-Prawnego z dnia 27 listopada 2009 r. uznawała , że przesłanka pozostawania na stanowisku asystenta sędziego przez trzy lata musi być spełniona w chwili zgłoszenia prezesowi sądu apelacyjnego zamiaru przystąpienia do egzaminu. W 2009 r. dopuszczono do egzaminu wszystkich asystentów sędziego, którzy legitymowali się stażem 3 letnim na dzień zgłoszenia zamiaru przystąpienia do egzaminu, także tych, którzy nie spełniali tego warunku w dniu 4 marca 2009 r.

Stanowisko to uległo zmianie w opinii Departamentu Legislacyjno-Prawnego Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 8 marca 2010 r., na której oparł się Departament Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi Ministerstwa Sprawiedliwości, a następnie organ. Skarżący kwestionował stanowisko zawarte w opinii, a w szczególności argumentację, że przepisy nie przewidują organizacji egzaminu po wrześniu 2010 r., który odbywałby się w oparciu o zasady obowiązujące przed 1 stycznia 2008 r. Wskazał, że podstawą prawną organizowania takich egzaminów może być § 33 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej.

Argument z wykładni systemowej, zgodnie z którą przepisów prawa nie można interpretować w sposób prowadzący do powstawania luk, a którą posłużyła się strona przeciwna, jest w ocenie skarżącego nie do zaaprobowania nawet wówczas, gdyby egzamin sędziowski we wrześniu 2010 r. był jedynym egzaminem kończącym aplikację rozpoczętą przed 1 stycznia 2010 r. - wszystkie bowiem przesłanki określone w art. 66 ust. 4 ustawy mają równorzędną wagę i muszą być spełnione łącznie. Jeżeli termin egzaminu nie zostanie wyznaczony, asystent nie będzie mógł zgłosić zamiaru wzięcia w nim udziału, co spowoduje, że przesłanki przywołanego przepisu nie zostaną spełnione.

Skarżący podniósł, iż błędne jest założenie, że spełnienie przez asystentów tylko jednej przesłanki (tj. trzyletniego stażu) rodzi swoiste uprawnienie do stworzenia warunków do spełnienia kolejnej przesłanki. Tym samym stanowisko, że tylko przedstawiona przez Departament Legislacyjno-Prawny interpretacja przepisu umożliwi wszystkim zatrudnionym w dniu wejścia w życie ustawy przystąpienie do egzaminu sędziowskiego jest logicznie fałszywa. Przedstawiona w w/w opinii wykładnia art. 66 ust. 4 ustawy prowadzi do niesprawiedliwych i irracjonalnych konsekwencji.

Skarżący stanął na stanowisku, że każda z wymienionych art. 66 ust. 4 ustawy przesłanek jest autonomiczna, tj. nie odnosi się do pozostałych. Wymóg legitymowania się trzyletnim stażem nie został odniesiony do daty wejścia w życie ustawy. Sformułowanie "w dniu wejścia w życie ustawy" pojawia się w pierwszym zdaniu składowym dla dookreślenia adresata normy (nie każdy asystent, a jedynie asystent zatrudniony na tym stanowisku w dniu wejścia w życie ustawy). Nie odnosi się ono do drugiego zdania składowego. Oznacza to, że przesłankę 3-letniego stażu osoba musi spełniać "w ogóle". Należy więc uznać, że asystent nabędzie uprawnienie do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego zawsze wtedy, gdy osiągnie trzyletni staż na stanowisku asystenta sędziego i zgłosi w stosownym terminie zamiar przystąpienia do egzaminu. Przeciwne stanowisko byłoby dopuszczalne w oparciu o inne, niż znajdujące się w ustawie, sformułowanie ustawowe.

Nadto skarżący wskazał, że stanowisko organu godzi w zasadę praw nabytych, tj. ekspektatywę nabycia uprawnień do przystąpienia do bezpłatnego egzaminu sędziowskiego w ściśle określonym terminie. Powołał przy tym treść art. 155 § 7 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu obowiązującym na dzień rozpoczęcia przez niego pracy jako asystenta sędziego.

Skarżący powołał się także na zasadę in dubio pro libertate, według której wolności i uprawnienia winny być interpretowane rozszerzająco, dyrektywę wykładni funkcjonalnej, według której podczas interpretacji norm prawnych należy wybrać interpretację prowadzącą do najbardziej korzystnych społecznych konsekwencji oraz domniemanie dążenia prawodawcy do społecznie aprobowanych celów .

Podsumowując skarżący stwierdził, że za prezentowaną przez niego wykładnią spornego przepisu przemawiają racje językowe, systemowe oraz funkcjonalne, natomiast interpretacja organu jest krzywdząca i w sposób niedopuszczalny wykracza poza leksykalne brzmienie przepisu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Organ zgodził się ze skarżącym, że zaskarżona czynność mieści się w dyspozycji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2002 r. w sprawie trybu sprawowania nadzoru nad działalnością administracyjną sądów, Minister Sprawiedliwości wydaje prezesom sądów wiążące ich dyspozycje. Podniósł, że nawet w przypadku uwzględnienia skargi przystąpienie skarżącego do egzaminu w terminie poprawkowym nie będzie możliwe, bowiem rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2008 r. przez ustawę o zmianie ustawy o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury oraz niektórych ustaw. Obecnie prezes sądu okręgowego nie może udzielić zezwolenia na zdawanie egzaminu w terminie późniejszym.

Organ stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż bieg 3- letniego okresu zatrudnienia, uprawniającego do wystąpienia o dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego rozpoczyna się od momentu zatrudnienia. Ze sformułowania ustawowego, iż asystent sędziego jest dopuszczany do egzaminu sędziowskiego w najbliższym terminie dla aplikantów sądowych wynika, że aplikant będzie mógł przystąpić do jednego konkretnego egzaminu. Możliwość realizacji przedmiotowego przepisu występuje tylko w sytuacji przyjęcia, iż wymóg zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego przez okres 3 lat musi zostać spełniony w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 4 marca 2009 r.

Takiej możliwości nie mają osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy spełniałyby wyłącznie wymóg zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego. Przesłanka zatrudnienia na wymaganym stanowisku byłaby spełniona w sytuacji zatrudnienia trwającego 2 dni, jednak osoby takie po 3 latach zajmowania stanowiska nie miałyby możliwości zrealizowania uprawnienia przystąpienia do egzaminu sędziowskiego kończącego aplikacje sądową rozpoczętą przez dniem 1 stycznia 2008 r., bowiem egzamin w momencie spełnienia przez daną osobę drugiej przesłanki zostałby już przeprowadzony, a przepisy przejściowe nie przewidują możliwości przeprowadzenia dodatkowego egzaminu sędziowskiego w takim przypadku.

Wbrew twierdzeniom skarżącego interpretacja organu jest spójna i logiczna zarówno pod względem wykładni systemowej, językowej, celowościowej jak i funkcjonalnej. Ponadto uwzględnia charakter wskazanego przepisu jako przejściowego. Wykładnia organu charakteryzuje się brakiem sprzeczności z pozostałymi przepisami tej ustawy jak i ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, wskazując na ograniczenie zakresu, w którym może być stosowany ten przepis.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady ochrony prawa nabytych organ stwierdził, że ekspektatywa nie ma charakteru bezwzględnego i jeżeli istnieją dostatecznie legitymowane konstytucyjnie przesłanki do zmiany poprzedniej regulacji prawnej, to dopuszczalna jest ingerencja w prawa nabyte, a tym bardziej w ekspektatywę. W ocenie organu nie można mówić w przypadku skarżącego o istnieniu ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej.

W piśmie z dnia 10 grudnia 2010 r. skarżący podał, że z załączonej informacji głównego specjalisty Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi Ministerstwa Sprawiedliwości , uzyskanej w trybie udzielenia informacji publicznej wynika, że w przyszłości będą organizowane poprawkowe egzaminy sędziowskie oraz egzaminy sędziowskie dla osób, które uzyskały zezwolenie właściwego prezesa sądu okręgowego przed komisją powołaną w Ministerstwie Sprawiedliwości, na podstawie m.in. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej.

Na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. skarżący oświadczył, że na marzec 2011 r. został wyznaczony poprawkowy egzamin sędziowski.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności rozważenia wymagała kwestia dopuszczalności wniesienia skargi w niniejszej sprawie do sądu administracyjnego.

W sprawie niniejszej Prezes Sądu Apelacyjnego odmówił dopuszczenia skarżącego, będącego asystentem sędziego, do egzaminu sędziowskiego , uznając brak spełnienia przez zgłaszającego zamiar przystąpienia do egzaminu przesłanek z art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury ( Dz. U. Nr 26, poz.157 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Ani ustawa ta, ani przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych ( Dz. U. Nr 98, poz.1070 ze zm.), zwanej dalej " u.s.p.", nie przewidują środków zaskarżenia w przypadku odmowy dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego osoby zgłaszającej zamiar przystąpienia do takiego egzaminu.

Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 u.s.p. prezes sądu jest organem sądu apelacyjnego, pełniącym czynności z zakresu administracji sądowej oraz inne czynności przewidziane w ustawie oraz w odrębnych przepisach ( art.22 § 1 pkt 2 i 3 u.s.p.).

Asystent sędziego , jakim jest skarżący, zgodnie z art. 155 § 1 u.s.p. wykonuje samodzielnie czynności administracji sądowej oraz czynności przygotowania spraw sądowych do ich rozpoznania.

W świetle wyżej przywołanych przepisów uznać należy, że odmowa dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego, dokonana przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w dniu 29 lipca 2010 r. jest czynnością , o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., czyli czynnością inną niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W myśl art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.

Art. 53 § 2 p.p.s.a. stanowi, iż w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.

W sprawie niniejszej, z uwagi na udzielenie przez organ odpowiedzi na wezwanie, skargę należało wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Pismo zawierające stanowisko organu doręczono skarżącemu w dniu 6 sierpnia 2010 r. Skarżący dokonał wezwania Prezesa Sądu Apelacyjnego do usunięcia naruszenia prawa w dniu 13 sierpnia 2010 r., otrzymując odpowiedź organu w dniu 25 sierpnia 2010 r. Niniejszą skargę złożył w dniu 24 września 2010 r. ( data stempla pocztowego) za pośrednictwem organu, czyli w terminie określonym w art. 53 § 2 p.p.s.a.

Wobec powyższego skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.

Zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury , osoba zatrudniona w dniu wejścia w życie ustawy na stanowisku asystenta sędziego może przystąpić do egzaminu sędziowskiego określonego w art. 70 ust. 1, jeżeli zajmowała to stanowisko co najmniej przez okres 3 lat i zgłosiła prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego zamiar przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem. W takim przypadku asystent sędziego jest dopuszczany do egzaminu sędziowskiego, w najbliższym terminie przewidzianym dla aplikantów sądowych.

Art. 70 ust. 1 ustawy, do którego odnosi się w/w przepis stanowi, że aplikacja sądowa rozpoczęta przed dniem 1 stycznia 2008 r. oraz kończący ją egzamin sędziowski odbywają się na podstawie przepisów obowiązujących przed tym dniem.

Przed dniem 1 stycznia 2008 r. przepisami normującymi przebieg aplikacji sądowej włącznie z kończącym ją egzaminem sędziowskim były przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, które przewidywały m.in., że aplikacja sądowa trwa trzy lata ( art. 140 ust. 1 ) oraz przepisy wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej ( Dz. U. Nr 154, poz.1283 ze zm.). Rozporządzenie to przewidywało w § 17, że aplikacja rozpoczyna się w dniu 1 października , zaś w § 26 - że egzamin sędziowski odbywa się w terminie wyznaczonym przez prezesa sądu apelacyjnego w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości.

Warunki zdawania egzaminu sędziowskiego w innym terminie, niż wyznaczonym w sposób wynikający z § 26 rozporządzenia, określał § 33 w brzmieniu następującym:

1. Prezes sądu okręgowego może udzielić aplikantowi zezwolenia na zdawanie egzaminu w terminie późniejszym, jeżeli uzna, że choroba, wypadek losowy lub inna wskazana przez aplikanta okoliczność daje podstawę do udzielenia takiego zezwolenia.

2. Zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, prezes sądu okręgowego udziela na pisemny wniosek aplikanta, złożony nie później niż miesiąc od ustania przyczyny uzasadniającej nieprzystąpienie do egzaminu.

3. Aplikanci, którzy uzyskali zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, składają egzamin nie później niż przed upływem dwóch lat od dnia ukończenia aplikacji przed komisją egzaminacyjną powołaną w Ministerstwie Sprawiedliwości, w trybie określonym w § 25, z tym że przewodniczącym komisji jest przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości, wytypowany z grona sędziów delegowanych do Ministerstwa Sprawiedliwości. Uprawnienie do zdawania egzaminu wygasa po upływie 2 lat od ukończenia aplikacji.

4. Aplikanci, którzy nie zdali egzaminu, mogą składać go ponownie tylko raz przed komisją egzaminacyjną, o której mowa w ust. 3.

5. Aplikant, który nie przystąpił do egzaminu w wyznaczonym terminie i nie uzyskał zezwolenia prezesa na zdawanie go w terminie późniejszym albo odstąpił bez usprawiedliwienia od egzaminu w czasie jego trwania, składa egzamin tylko raz według zasad, jak w przypadku uzyskania oceny niedostatecznej.

Z dniem 1 stycznia 2008 r. zmieniły się zasady odbywania aplikacji sądowej oraz przeprowadzania kończącego ją egzaminu - prowadzenie aplikacji sądowo- prokuratorskiej ustawodawca powierzył Krajowemu Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury ( art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2005 r. o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury, Dz. U. Nr 169, poz.1410 ze zm.) , zaś przeprowadzanie egzaminów komisjom powołanym przez Ministra Sprawiedliwości na wniosek Dyrektora Krajowego Centrum . Termin egzaminu ustalono na ostatni miesiąc trzeciego roku aplikacji ( art. 10 f ust. 1 w/w ustawy).

Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, zawierająca przedmiotowy art. 66 ust. 4, weszła w życie w dniu 4 marca 2009 r. Wobec powyższego niewątpliwe było, że ostatni egzamin sędziowski przeprowadzony w "normalnym" trybie ( czyli nie poprawkowy ani organizowany z przyczyn indywidualnych) na zasadach określonych przepisami obowiązującymi przed dniem 1 stycznia 2008 r. powinien odbyć się w 2010 r. oraz że pod rządami ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury egzamin sędziowski na zasadach określonych przepisami obowiązującymi przed dniem 1 stycznia 2008 r. powinien odbyć się dwukrotnie - w 2009 i 2010 r.

W sprawie niniejszej kwestią sporną było , czy przesłanka zajmowania stanowiska asystenta sędziego przez okres trzech lat powinna być spełniona w dacie wejścia w życie ustawy, czy też w innym momencie.

W ocenie Sądu przesłanki uprawniające do złożenia egzaminu sędziowskiego odbywającego się na zasadach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r. , które muszą wystąpić łącznie, są następujące:

- zatrudnienie na stanowisku asystenta sędziego w dniu wejścia w życie ustawy

- zajmowanie stanowiska asystenta sędziego przez okres trzech lat ( z uwzględnieniem poniższych wywodów)

- zgłoszenie prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem.

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zgodzić się należy ze skarżącym, że ze sposobu skonstruowania przedmiotowego przepisu nie można wywieść wniosku, iż do egzaminu sędziowskiego, określonego w art. 70 ust. 1 ustawy może być dopuszczona osoba, która zajmowała stanowisko asystenta sędziego przez okres 3 lat w dniu wejścia w życie tejże ustawy.

Przesłanką przystąpienia do egzaminu sędziowskiego związaną z momentem wejścia w życie ustawy jest jedynie przesłanka zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego w dniu wejścia w życie ustawy, nie zaś także przesłanka zajmowania takiego stanowiska przez okres trzech lat. W ocenie Sądu, o ile ustawodawca chciałby powiązać wymóg spełnienia przesłanki zajmowania stanowiska asystenta sędziego przez okres 3 lat z dniem wejścia w życie ustawy powinien inaczej skonstruować przedmiotowy przepis. Zajmowanie stanowiska asystenta sędziego przez okres 3 lat wiąże się z innym momentem- zgłoszeniem właściwemu organowi zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem.

Przepis art. 66 ust. 4 ustawy jest – co wyraźnie wynika z umieszczenia go w rozdziale 8 "Przepisy przejściowe i końcowe" - przepisem przejściowym. Przepisy przejściowe regulują określony stan rzeczy na określony czas.

W/w przepis umożliwia pewnej grupie osób skorzystanie w określonym czasie z możliwości złożenia egzaminu sędziowskiego na zasadach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r. Obejmuje on tę grupę osób, która przed przeprowadzeniem egzaminu sędziowskiego na takich właśnie zasadach spełni przesłankę zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego w dniu wejścia w życie ustawy, przesłankę zajmowania tego stanowiska przez okres 3 lat w dacie zgłoszenia zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem oraz przesłankę zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem.

Argument, że art. 66 ust. 4 ustawy przewiduje możliwość złożenia egzaminu sędziowskiego określonego w art. 70 ust. 1 ustawy tylko przez tych asystentów sędziego, którzy w dniu wejścia w życie ustawy zatrudnieni byli na tym stanowisku przez okres 3 lat , bowiem w innym przypadku doszłoby do sytuacji, że osoby spełniające te przesłanki nie mogłyby zrealizować powstałego uprawnienia na skutek nie organizowania takiego egzaminu po wrześniu 2010 r. jest niezasadny. Takie stanowisko nie bierze pod uwagę faktu , że art. 66 ust. 4 ustawy wyraźnie nawiązuje do egzaminu sędziowskiego określonego w art. 70 ust. 1 , czyli do egzaminu sędziowskiego kończącego aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r. , czyli wskazuje na ograniczenie czasowe realizowania prawa do złożenia egzaminu sędziowskiego na takich zasadach.

Skoro ponadto jedną z przesłanek złożenia egzaminu na powyższych zasadach jest zgłoszenie zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem, osoby , które nie mogłyby zgłosić zamiaru przystąpienia do egzaminu, bowiem nie byłby on już przeprowadzany- z uwagi na przeprowadzenie egzaminu sędziowskiego kończącego ostatni rok aplikacji sądowej rozpoczętej przed dniem 1 stycznia 2008 r. – nie spełniłyby ostatniej przesłanki uprawniającej je do złożenia takiego egzaminu. Zgłoszenie zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem jest równorzędną przesłanką realizacji uprawnienia z art. 66 ust. 4 ustawy, co dwie pozostałe, dlatego osoby takie nie byłyby też z tego względu w tożsamej sytuacji , co osoby, które spełniły wszystkie trzy przesłanki.

W ocenie Sądu interpretacja przepisu art. 66 ust. 4 ustawy w sposób zaprezentowany przez organ prowadzi do naruszenia zasady równości , wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zasada ta polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, muszą być traktowane równo. Skoro wiadomo było, że kończący ostatnią aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r. egzamin ( organizowany w "normalnym" trybie) musi odbyć się przed końcem września 2010 r. , naruszałoby zasadę równości odmienne potraktowanie osób, które spełniły przesłankę zajmowania stanowiska asystenta sędziego przez 3 lata do momentu możliwości zgłoszenia zamiaru przystąpienia do takiego egzaminu i osób, które zajmowały takie stanowisko przez trzy lata w dniu wejścia w życie ustawy. Wszystkie te osoby mogły bowiem spełnić też przesłankę zgłoszenia zamiaru przystąpienia do egzaminu w terminie wskazanym w ustawie- gdyż egzamin sędziowski kończący aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r. miał być jeszcze przeprowadzony.

Fakt, że we wrześniu 2010 r. odbył się egzamin sędziowski kończący aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r. nie oznacza, że skarżący nie może złożyć egzaminu sędziowskiego na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r.

Przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej przewidywało organizowanie egzaminów poprawkowych oraz organizowanie egzaminów z uwagi na indywidualne, szczególne przyczyny. Możliwość taka istnieje przez okres 2 lat od ukończenia aplikacji na "starych" zasadach. Ostatnia aplikacja sądowa przeprowadzona na zasadach określonych przepisami obowiązującymi przed dniem 1 stycznia 2008 r. zakończyła się w 2010 r. , wobec czego możliwość taka istnieć będzie jeszcze przez dwa lata od zakończenia tej aplikacji.

Sądowi wiadomo z urzędu , że Minister Sprawiedliwości w dniu 22 grudnia 2010 r. wydał zarządzenie nr 229/10 w sprawie powołania Komisji Egzaminacyjnej w Ministerstwie Sprawiedliwości w Warszawie do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego ( na podstawie § 25 ust. 1 w zw. z § 33 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej oraz w zw. z art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury) - w dniach 3 i 4 oraz 14-18 marca 2011 r.

Wynika z powyższego , że takie egzaminy są organizowane.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona czynność została podjęta z naruszeniem przepisu art. 66 ust. 4 ustawy, albowiem skarżący spełniał wymagania przewidziane tym przepisem do złożenia egzaminu sędziowskiego.

W tej sytuacji Sąd na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.

Sąd na mocy art. 146 § 2 p.p.s.a. uznał uprawnienie skarżącego do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego, określonego w art. 70 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

Zwrot uiszczonego wpisu od skargi nastąpił z urzędu na mocy art. 225 p.p.s.a. , albowiem w sprawie niniejszej nie powinien być on uiszczany -sprawa należy bowiem do spraw ze stosunku pracy i stosunków służbowych ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 grudnia 2010 r. , sygn. akt I OZ 910/10, niepublikowane), a zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d) p.p.s.a. strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.