Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 71/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 74 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 7, art. 78 ust. 1, art. 79 ust. 2 i 6, art. 80 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 10 poz 55
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie NSA Jolanta Rajewska del.WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 384/07 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwrotu kosztów poniesionych na kształcenie, w tym kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 384/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę P. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwrotu kosztów poniesionych na kształcenie, w tym kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania i uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w Lublinie decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 75 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 78 ust. 1, art. 79 ust. 2 i 6, art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz § 122 pkt 1 i § 132 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 7, poz. 38 ze zm.) jak również na podstawie § 2 ust. 2 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki (Dz. U. Nr 7, poz. 84 ze zm.) ustalił równowartość kosztów nauki, które ppor. P. K. obowiązany był zwrócić w związku z dokonanym wypowiedzeniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w Wojskowej Akademii Technicznej, w wysokości 76.587,00 zł.

Decyzja ta utrzymana została następnie w mocy przez Dowódcę Jednostki Wojskowej 2353 w Legionowie decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. o nr [...].

Następnie postanowieniem z dnia 25 października 2005 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 850/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. K.

P. K. w dniu 28 grudnia 2005 r. zwrócił się do Dowódcy Wojsk Lądowych z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Legionowie z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w części dotyczącej wyliczenia kosztów poniesionych na jego kształcenie, obejmującej lata 1998 – 2001 oraz wniósł o wstrzymanie jej wykonania.

Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 157 § 1, art. 156 § 1, art. 158 § 1 oraz art. 159 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności zakwestionowanych decyzji oraz odmówił wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że brak jest przesłanek pozytywnych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Decyzje wydany zostały bowiem na podstawie art. 80 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 4 ust. 1 pkt 2 i § 5 cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki. Organ wskazał również, że w treści art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych została zawarta delegacja dla Ministra Obrony Narodowej do określenia równowartości omawianych kosztów. Przedmiotowy przepis nie zawiera kryteriów dla Ministra jak ta "równowartość" ma być ustalana. Zdaniem organu – każdy więc sposób ustalania tej równowartości jest zgodny z tą delegacją.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się do Ministra Obrony Narodowej, który decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. o nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy . Uzasadniając decyzję organ powołał się na przepis art. 156 § 1 k.p.a. i wskazał, że w sprawie brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazał również, że Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w Legionowie, wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r. o nr [...] działał w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa, w tym o art. 80 powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o § 2 ust. 1 i § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki. Organ wskazał, że z powyższych przepisów jednoznacznie wynika obowiązek żołnierza zawodowego, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej do zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, poniesionych przez resort Obrony Narodowej w czasie studiów w WAT.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. K. wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji. W uzasadnieniu skargi wskazał, że na podstawie przepisów powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki, naliczona została kwota równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w latach 1998 – 2003, w sytuacji gdy było to możliwe jedynie za lata 2002 i 2003. Minister Obrony Narodowej rozporządzeniem tym bowiem określił jedynie równowartość kosztów kształcenia za jeden rok nauki, która w 2002 r. wynosiła 18.235 zł. Określił też w jaki sposób ma być wyliczana równowartość tych kosztów w latach następnych. Zastosowanie zatem powyższego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej do określenia równowartości kosztów za lata 1998 do 2001 nastąpiło, zdaniem skarżącego, bez podstawy prawnej. Skarżący wskazał ponadto, że zarówno decyzja organu pierwszej jak i drugiej instancji została uzasadniona w sposób lakoniczny i nie odnoszący się do argumentów podniesionych przez niego w odwołaniu. Nie odniesiono się szczególnie do przywołanych się przez niego wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z których jasno wynikało, że zastosowanie przedmiotowego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej do naliczania równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania jest niezgodne z prawem. W związku z powyższym skarżący uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z obrazą art. art. 156 § 1 k.p.a. oraz art. 7, 77 i art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępnie Sąd I instancji stwierdził, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o ustaleniu obowiązku zwrotu przez ppor. rez. P. K. kosztów jego studiów w Wojskowej Akademii Technicznej stanowił przepis art. 80 ust. 1 przywołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 2 ust. 2 i § 3 cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu kosztów poniesionych przez żołnierza zawodowego na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki.

Zdaniem Sądu, zasadnicza przesłanka z tego przepisu (art. 80) powołanej ustawy pragmatycznej, polegająca na zwolnieniu się P. K. z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej, na skutek wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego, została w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie spełniona. Zatem, jak stwierdził Sąd, brak jest podstaw do kwestionowania zasady obciążenia skarżącego obowiązkiem zwrotu kosztów jego kształcenia w WAT w latach 1998 - 2003, bowiem pozostawałoby to w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Następnie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w oparciu o art. 80 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy pragmatycznej Minister Obrony Narodowej upoważniony został do określenia w drodze rozporządzenia równowartości tych kosztów kształcenia żołnierza zawodowego oraz zasad i trybu ich zwracania.

W ocenie WSA w Warszawie, wydane na tej podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy pragmatycznej przez Ministra Obrony Narodowej rozporządzenie z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki normuje jedynie sytuację byłych żołnierzy zawodowych, którzy studiowali na uczelniach wojskowych w roku 2002 r. i w latach następnych, nie normuje natomiast sytuacji żołnierzy zawodowych w kwestii określenia równowartości kosztów ich kształcenia, którzy studiowali również przed 2002 r.

Zawarta w art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy pragmatycznej delegacja ustawowa dla Ministra Obrony Narodowej do określenia zwrotu kosztów kształcenia żołnierzy zawodowych nie zawierała, jak zaznaczył Sąd, żadnych ograniczeń czasowych do uregulowania tej kwestii, a w szczególności ograniczenia unormowań w tym zakresie jedynie w stosunku do żołnierzy zawodowych kształcących się w roku 2002 i latach następnych. Stąd też przepisy tego rozporządzenia nie mogą stanowić podstawy prawnej dla decyzji określającej równowartość zwrotu kosztów kształcenia przez skarżącego.

Według Sądu I instancji, brak unormowań prawnych w zakresie określenia kosztów kształcenia byłych żołnierzy zawodowych, którzy studiowali na uczelniach wojskowych przed 2002 r., nie mógł być zatem podstawą do dowolnego określenia wysokości tych kosztów, a tym bardziej ustalania ich wysokości na poziomie cen obowiązujących w dniu wydania decyzji - o obowiązku zwrotu kosztów kształcenia, jak to się stało w niniejszej sprawie.

Sąd podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 80 ust. 1 powołanej ustawy pragmatycznej żołnierz zawodowy zwolniony ze służby w okresie pełnienia służby obowiązkowej z powodu wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego obowiązany jest zwrócić koszty kształcenia poniesione w czasie studiów, a więc w niniejszej sprawie koszty poniesione przez resort Ministra Obrony Narodowej w latach 1998-2003.

W dalszej części uzasadnienia Sąd powołując się na przepisy art. 8 i art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej odmówił zastosowania § 2 oraz ust. 2 i § 3 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu kosztów poniesionych przez żołnierza zawodowego na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki, uznając, że przepis ten wydano z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Odmowa zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny aktu prawnego jako wydanego z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, jak wyjaśnił Sąd, wiąże organ administracji państwowej rozpoznający daną sprawę, a wynika to z art. 8 Konstytucji RP sformułowanego w sposób uniwersalny, a także z przepisów określających związanie organów oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W tym zakresie Sąd powołał się na pogląd, który został wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturze akt I OSK 305/05 z dnia 10 stycznia 2006 r., którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalający skargę na decyzję w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwrotu kosztów nauki w Wojskowej Akademii Technicznej. Zgodnie z nim w razie stwierdzenia przez Sąd sprzeczności przepisu rozporządzenia z ustawą nie może on uchylać się od zastosowania środków, mogących przywrócić stan zgodny z prawem, powołując się na to, że organ administracji nie ma uprawnień do badania i odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia, wykraczającego poza upoważnienie ustawowe.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną i na podstawie art. 132, art. 145 § 1 pkt 1a oraz art. 152 przywołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Obrony Narodowej reprezentowana przez radcę prawnego P. K.. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej, przewidzianej w art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a, kasator sformułował zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 80 ust. 1 ustawy pragmatycznej poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że równowartość kosztów, o których mowa w tym przepisie to równowartość na dzień zakończenia studiów, a nie na dzień zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej oraz § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów nauki poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten nie daje podstaw do ustalenia równowartości kosztów poniesionych na kształcenie w czasie studiów, podlegających zwrotowi przez żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej po wejściu w życie tego rozporządzenia, który ukończył studia przed 2002 r.

Natomiast w ramach drugiej z podstaw kasacyjnych, wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Minister Obrony Narodowej zarzucił naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 80 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych i § 2 powołanego rozporządzenia poprzez błędna wykładnię przepisów pragmatycznych i przyjęcie, że decyzja dotycząca ustalenia równowartości kosztów poniesionych na kształcenie w czasie studiów wydana została bez podstawy prawnej. Ponadto zarzucił naruszenie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji i art. 80 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, że § 2 cyt. rozporządzenia nie stanowi źródła prawa, a także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a poprzez wydanie wadliwego wyroku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Minister stwierdził, że Sąd dokonał błędnej wykładni § 2 rozporządzenie z dnia 9 stycznia 2003 r. i nieprawidłowo przyjął, że przepis ten pozwala na określenie równowartości kosztów kształcenia, ale tylko w stosunku do żołnierzy, którzy pobierali naukę w roku 2002 r. i w latach następnych. Minister zwrócił uwagę, że ustawodawca nie zdefiniował na potrzeby ustawy pragmatycznej pojęcia "równowartości" i należy to słowo rozumieć tak, jak jest ono rozumiane w języku polskim, tj. jako "wartość równą wartości czegoś innego; ekwiwalent". Podał, że w rozstrzygniętej sprawie wartością początkową, której równowartość należy ustalić jest wysokość poniesionych przez resort Obrony Narodowej kosztów związanych z wykształceniem oficera, a moment w którym powstaje obowiązek zwrotu tej równowartości należy ustalić na dzień zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, ponieważ obowiązek zwrotu równowartości kosztów powstaje właśnie w tym dniu.

Jednocześnie kasator zauważył, że treść art. 80 ustawy pragmatycznej i użyte w nim sformułowanie "poniesionych w czasie studiów i nauki" nie daje podstaw do przyjęcia, aby obowiązek zwrotu równowartości kosztów, jak to przyjął Sąd, był ustalany na moment ukończenia studiów lub nauki. Powyższy argument wnoszący skargę kasacyjną, uzupełnił o stwierdzenie, że stanowisko to znajduje także uzasadnienie w wykładni celowościowej art. 80 ustawy pragmatycznej. Zaznaczył, że celem tego przepisu było odzyskanie przez budżet państwa tej części kosztów kształcenia w szkole wojskowej, których żołnierz "nie odsłużył".

Z kolei uzasadniając postawiony zarzut naruszenia § 2 przywołanego rozporządzenia stwierdził, że bezspornym jest, że w przepisie tym mowa jest o równowartości kosztów podlegających zwrotowi czyli o tej równowartości, o której mowa jest także w art. 80 ust. 1 ustawy pragmatycznej. Tym samym, jeżeli przyjąć, ze w przepisie ustawy mowa jest o równowartości na dzień zwolnienia ze służby, to nie budzi wątpliwości, że w § 2 ust. 1 rozporządzenia równowartość została określona na dzień zwolnienia ze służby, a nie oznacza ona równowartości odpowiadającej kosztom kształcenia poniesionych 2002 r. Zdaniem kasatora, gdyby zamiarem ustawodawcy było określenie wysokości kosztów poniesionych w 2002 r., to użyłby on zwrotu "poniesionych w 2002 r.", a za taką wykładnią przemawia także sposób obliczania kwoty podlegającej zwrotowi określony w § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, polegający na pomnożeniu kwoty należnej za jeden rok przez ilość lat studiów , a nie zsumowaniu kwot za poszczególne lata studiów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu może wziąć pod rozwagę jedynie nieważność postępowania sądowego.

Ze względu na to, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy, Sąd rozpoznał sprawę w granicach zgłoszonych zarzutów.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzucanych naruszeń przepisów procesowych stwierdzić trzeba, że jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżonym wyrokiem decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2006 r. i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną naruszył - w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co pozostaje w związku z wykazanymi dalej uchybieniami.

Niewątpliwie też w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy podzielić należało pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że brak było w rozpoznawanej sprawie podstaw do uznania, że decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Legionowie z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] ustalająca równowartość kosztów poniesionych na kształcenie w czasie studiów, które P. K. obowiązany jest zwrócić winna podlegać stwierdzeniu nieważności z uwagi na zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Ostateczna decyzja oceniana w postępowaniu nadzorczym zakończonym decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2006 r. wydana została na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 2 ust. 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki. Zgodnie z art. 80 ust. 1 powołanej ustawy, żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej, o której mowa w art. 12 ust. 1 i 2, z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza albo z przyczyn określonych w art. 75 ust. 1 pkt 9-12 lub art. 76 ust. 1 pkt 3 i 4, jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, poniesionych w czasie studiów lub nauki. W ust. 2 pkt 1 tego artykułu, Minister Obrony Narodowej upoważniony został do określenia w drodze rozporządzenia równowartości kosztów, o których mowa w ust. 1 oraz zasad i trybu ich zwracania. Kwestie te uregulowane zostały w powołanym wcześniej rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki. Stąd też brak jest podstaw do uznania, że badane w trybie postępowania nadzorczego decyzje wydane zostały bez podstawy prawnej.

Jak podniósł Sąd pierwszej instancji, Minister Obrony Narodowej wydając wskazane rozporządzenie określił w nim jedynie równowartość kosztów kształcenia za jeden rok studiów lub nauki, która wynosiła w 2002 r. 18.235,00 zł, określił też w jaki sposób ma być wyliczona równowartość tych kosztów w latach następnych. Zdaniem tego Sądu więc Minister Obrony Narodowej nie objął rozporządzeniem tych osób zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, które - tak jak skarżący - pobierały naukę w latach poprzedzających rok 2002. Dlatego też Sąd uznał, że przepisy rozporządzenia nie mogą stanowić podstawy prawnej dla decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu równowartości kosztów kształcenia. Ustawodawca nie ograniczył upoważnienia do określenia równowartości kosztów wyłącznie do roku 2002 i lat następnych. W tej sytuacji brak jest unormowania prawnego w stosunku do osób, które studiowały w latach wcześniejszych.

Podobne do powyższego stanowisko, przyjmujące, że brak jest podstaw ustalenia równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, o jakich mowa w art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poniesionych w czasie studiów lub nauki pobieranej w latach wcześniejszych niż rok 2002 w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. wyrażane było w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 maja 2004 r. sygn. akt II SA/Bd 8/04, ONSAiWSA 2005, nr 2, poz. 32, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1316/04, niepubl. i wyrok tego Sądu z dnia 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 2083/04, niepubl.).

Zauważyć jednak należy, że powyższe poglądy nie są jedynymi, jakie w omawianej materii przyjmowane były w orzecznictwie. I tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1350/05 (Lex nr 221847) stwierdził m.in., że ratio legis art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych sprowadza się do zrelatywizowania (na moment wydawania decyzji o zwrocie należności) wyłożonych przez MON wydatków na kształcenie konkretnej osoby, które, jeśli opuszcza ona służbę w wojsku, podlegają zwrotowi. Jak stwierdził WSA w Warszawie w przywołanym orzeczeniu, właśnie takiemu relatywizowaniu ma służyć ustalona w roku poprzedzającym wydanie rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2003 r., normującego kwestię zwrotu kosztów kształcenia, równowartość za jeden rok studiów lub nauki. Wynika to z gramatycznej wykładni tego przepisu. Minister określił w rozporządzeniu równowartość kosztów kształcenia za jeden rok studiów lub nauki ustalając, że w 2002 r. wynosiła ona 18.235,00 zł (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Minister dla potrzeb zwrotu należności poniesionych tytułem kształcenia żołnierza zawodowego przyjął więc, że równowartość jednego roku studiów na uczelni wojskowej dla wszystkich, których dotyczy obowiązek zwrotu, kształtuje się właśnie na takim poziomie i od chwili wejścia w życie rozporządzenia, zarówno w sprawach nowych, jak i dotychczas nierozstrzygniętych ostateczną decyzją przyjmuje się taką równowartość jednego roku studiów, ze wskazaniem sposobu ustalania w latach następnych równowartości kosztów podlegających zwrotowi (§ 2 ust. 2 rozporządzenia).

Przytoczone wyżej rozbieżne poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do kwestii czy przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie zwrotu przez żołnierza zawodowego kosztów poniesionych na jego kształcenie w czasie studiów lub nauki, mogą stanowić podstawę prawną decyzji ustalającej równowartość takich kosztów z tytułu nauki pobieranej przed 2002 r., jakie obowiązany jest zwrócić żołnierz zawodowy zwolniony ze służby w przypadkach określonych w art. 80 ust. 1 cyt. ustawy pragmatycznej, należało mieć na uwadze w niniejszym postępowaniu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest bowiem pogląd, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ma miejsce wówczas gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa, przy czym naruszenie prawa ma charakter oczywisty i dotyczy przepisu prawnego, którego treść nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Pogląd taki znany jest również doktrynie (por. J. Jendrośka, B. Adamiak "Zagadnienia rażącego naruszenia prawa postępowaniu administracyjnym, "Państwo i Prawo" 1986, Nr 1, s. 66-71 za B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. 8, W-wa 2006, str. 742).

Z powyższych względów koniecznym stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Dokonując ponownie oceny pod względem zgodności z prawem decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2006 r. wydanej w postępowaniu nadzorczym, w którym odmówiono stwierdzenia nieważności ocenianej w tym trybie decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Legionowie z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...]. Sąd pierwszej instancji winien mieć na uwadze wskazania wynikające z treści przedstawionych wyżej rozważań.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.