Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 32/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant referent – stażysta Wioletta Moj po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2006 r., na rozprawie sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...], nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. Z. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez E. Z. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] Nr [...] w sprawie wymeldowania E. Z. i B. Z. z pobytu stałego w mieszkaniu przy ul. [...] w K.

Wydanie tych decyzji administracyjnych poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Wnioskiem z 19 maja 2003 roku J. Z. wystąpił do Burmistrza [...] o wymeldowanie E. Z., P. Z. i B. Z. z lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...] podnosząc, że wszystkie te osoby zamieszkują w innych lokalach, przy czym E. Z. i P. Z. w K. [...], a B. Z. w W. pod nieznanym mu adresem. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania organ pierwszej instancji decyzją z 18 lipca 2003 roku, wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001, nr 87, poz. 960 ze zm.); zwaną dalej "ustawą o ewidencji ludności", odmówił wymeldowania E. Z., P. Z. i B. Z. W wyniku odwołania decyzja ta została uchylona w całości przez Wojewodę [...] decyzją z 29 sierpnia 2003 roku, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności organ jednocześnie orzekł o wymeldowaniu E. Z., P. Z. i B. Z. z pobytu stałego w K. ul. [...].

Wymienione decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 7 kwietnia 2005 roku, w sprawie II SA/Wr 2008/03. Sąd ten w motywach rozstrzygnięcia zarzucił organom obu instancji naruszenie prawa materialnego a to art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W szczególności Sąd ten podniósł, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowi obowiązujący w dniu ich wydania przepis art. 15 ust. 2 ustawy. Przepis ten zobowiązuje organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, jeżeli:

1) osoba ta utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu (wymienione w art. 9 ust. 2) i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo,

2) osoba ta bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Przenosząc powyższe zasady na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że organ odwoławczy skupił się w swym orzeczeniu jedynie na wykazaniu, iż skarżąca i jej córki wyprowadziły się z miejsca stałego pobytu. Tymczasem E. Z. nie kwestionowała tego faktu, jednocześnie konsekwentnie podnosiła, że do opuszczenia wspólnego mieszkania doszło na skutek bezprawnych działań J. Z., polegających na znęcaniu się fizycznym i psychicznym nad jej osobą oraz córką B. Opuszczając lokal, który dotychczas zajmowała, kierowała się dobrem dzieci i troską o własne bezpieczeństwo.

W ocenie Sądu, Wojewoda [...] nie wyjaśnił w sposób należyty, czy rzeczywiście została spełniona ustawowa przesłanka wymeldowania z pobytu stałego jaką jest opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Wyjątkowo lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zawierające jedynie wnioski końcowe ustaleń organu odwoławczego, bez wskazania własnej oceny obszernego materiału dowodowego powoduje, iż badaną decyzję należało – zdaniem Sądu - uznać za podjętą z naruszeniem art. 80 i art. 107 §3 kpa. Sąd ten zarzucił organom także naruszenie dalszych zasad postępowania, a to art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 8 i art. 11 kpa.

Sąd poprzednio rozpoznający sprawę podkreślił także, że uzasadnienie faktyczne decyzji Wojewody [...] sporządzono z naruszeniem reguł, obowiązujących w procedurze administracyjnej. Organ odwoławczy nie wykazał, by doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez E., P. i B. Z. Nie odniósł się do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie uzasadnił też, na których dowodach oparł swoje stanowisko, a którym z nich odmówił wiarygodności. Skarżąca wskazała wiele dowodów, uzasadniających - w jej ocenie - pogląd, iż do opuszczenia lokalu została zmuszona. Podniosła również, iż podjęła kroki do odzyskania praw do mieszkania, które pierwotnie zajmowała jako najemca, a które następnie, z naruszeniem prawa, zostało sprzedane na własność jej mężowi.

Sąd zauważył, że materiał dowodowy sprawy zawiera także odmienne oświadczenia, a to J. Z. stwierdzające, że żona z córkami dobrowolnie wyprowadziła się z mieszkania. Sąd zarzucił też organom arbitralne stwierdzenie "o zerwaniu związków z miejscem stałego meldunku w przypadku P. Z.", skoro jej rodzice zgodnie utrzymują, że córka często przychodzi do ojca, pozostaje z nim w stałym kontakcie. Podkreślono także, że dbałość organów o zapewnienie zgodności ewidencji ludności ze stanem faktycznym, w sytuacji prowadzenia postępowania dotyczącego wymeldowania, nie zwalnia z obowiązku ustalenia, w sposób wskazany wyżej, zaistnienia przesłanki "opuszczenia lokalu".

Ponadto Sąd zarzucił, że organy obu instancji nie prowadziły postępowania wyjaśniającego w sprawie wyprowadzenia się B. Z. z miejsca dotychczasowego zamieszkania. Organ pierwszej instancji powołał się na rzekome twierdzenie J. Z. o wyprowadzeniu się córki B. w dniu 7.01.2003 r., tymczasem z dołączonego do akt protokołu przesłuchania z dnia 30 czerwca 2003 r. wynika, iż według J. Z., jego córka nie zamieszkuje w K. już od dwóch lat, a po ukończeniu studiów zamieszkała w W. Z kolei organ drugiej instancji utrzymywał, że B. Z. przebywa we W. Dlatego należy dokonać oceny, czy również w stosunku do tej osoby zachodzi, bądź nie zachodzi, przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy organ pierwszej instancji przyjął oświadczenie J. Z. z 11 sierpnia 2005 roku wnioskującego o wymeldowanie z pobytu stałego w spornym lokalu E. Z. i B. Z. Do tego oświadczenia J. Z. załączył fotokopie postanowienia Sądu Rejonowego w K. w sprawie [...] z wniosku E. Z. o pozbawienie prawa do zarządu majątkiem wspólnym oraz postanowienie Sądy Rejonowego w K. w sprawie [...] z wniosku E. Z. o wpis prawa współwłasności w księdze wieczystej. Dalej w toku postępowania administracyjnego przesłuchano 26 sierpnia 2005 roku J. Z. na treść złożonego wniosku a następnie w czasie rozprawy administracyjnej wyznaczonej w dniu 16 września 2005 roku przesłuchano B. Z., E. Z. i J. Z.

Akta administracyjne sprawy zawierają także fotokopie wyroku Sądu Okręgowego w O. z [...] w sprawie [...] o rozwód małżeństwa E. i J. Z., pismo E. Z. z 13 września 2005 do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz pismo Prokuratora Okręgowego w O. z 26 listopada 2003 roku, którego adresatem była E. Z. i wyrok Sądu Okręgowego w O. z [...] w sprawie [...] o znęcanie fizyczne i psychiczne przez J. Z. nad żoną E. Z. i córką B. Z.

Dysponując takim materiałem organ pierwszej instancji powołaną już decyzja z [...] wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności wymeldował E. Z. i B. Z. z pobytu stałego w K. przy ul. [...]. Organ ten przyjął w motywach decyzji, że zarówno E. Z., jak i B. Z. nie zamieszkują w spornym lokalu, nie utrzymują żadnych związków z tym lokalem i nie przejawiają chęci powrotu do miejsca pobytu stałego. Relacjonując oświadczenia E. Z., J. Z. i B. Z. złożone w toku przesłuchania na rozprawie administracyjnej organ podniósł, że można dokonać wymeldowania w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, gdyż "w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, że osoby te dobrowolnie opuściły miejsce pobytu stałego".

Końcowo organ zaakcentował, że "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a zatem rejestracji stanu faktycznego a nie stanu prawnego. Rejestracja ewidencji ludności ma odzwierciedlać miejsce pobytu osób a nie tzw. "fikcję meldunkową".

Odwołanie od tej decyzji złożyły E. Z. i B. Z. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu zarzuciły, że opuszczenie przez nie lokalu to wynik negatywnych działań J. Z., stosowania przez niego przemocy fizycznej i psychicznej. Podniosły, że opuściły mieszkanie nie dobrowolnie, lecz z obawy o własne zdrowie i życie. Podkreśliły, że nie mają możliwości powrotu do dotychczas zajmowanego mieszkania, gdyż grozi im tam niebezpieczeństwo ponownego stania się ofiarą przemocy.

Rozstrzygając to odwołanie Wojewoda [...] cytowaną na wstępie decyzją z [...] roku utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...]. W motywach orzeczenia, po zrelacjonowaniu poprzedniego postępowania administracyjnego i postępowania sądowoadministracyjnego, organ odwoławczy powołał się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności konstatując, że "wprowadzenie do obrotu prawnego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy ma na celu wyłącznie, żeby ewidencja ludności nie gromadziła w zasobach stałych mieszkańców dane osób, które faktycznie nie przebywają pod adresem gdzie są zameldowane na pobyt stały". W dalszych motywach decyzji, relacjonując oświadczenia stron postępowania oraz dokumenty złożone przez J. Z., organ odwoławczy doszedł do przekonania, że ponowne postępowanie wyjaśniające "potwierdziło, że E. Z. i B. P. (poprzednio B. Z. zmiana nazwiska) nie powróciły do lokalu przy ul. [...]. Natomiast "wytoczone przez E. Z. sprawy sądowe przeciwko J. Z. w sprawie uznania jej praw współwłaściciela do lokalu zostały przez Sąd Rejonowy w K. oddalone".

Końcowo organ ten podniósł, że "ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że obie zainteresowane opuściły przed laty bez wymeldowania lokal" i przebywają w innych lokalach w K. i W.

Decyzja Wojewody [...] została doręczona J. Z. i E. Z., lecz nie doręczono jej B. Z.

Została ona zaskarżona skargą sądowoadministracyjną przez E. Z. Skarżąca wniosła o uchylenie aktu organu drugiej instancji i odwołując się do przedłożonych w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej dokumentów oraz do poprzedniego orzeczenia wydanego przez Sąd, podkreśliła, że nie opuściła wraz z córką B. dobrowolnie miejsca pobytu stałego. Zaznaczyła także, że córka P. będąca osobą małoletnią od listopada 2005 roku mieszka wraz z nią, gdyż przebywając u ojca także doznawała z jego strony "przemocy fizycznej i psychicznej".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zastosowania art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wskazał te same motywy, które powołano w zaskarżonej decyzji, dodatkowo jedynie odnosząc się do dokumentów złożonych przez strony w toku postępowania administracyjnego, w tym przez E. Z. przy odwołaniu.

Uczestnik postępowania J. Z. w toku postępowania sądowego wniósł o utrzymanie w mocy decyzji organów obu instancji. Uczestniczka B. P. nie zajęła w sprawie żadnego stanowiska procesowego.

Z oświadczenia E. Z. złożonego na rozprawie wynikało, że B. P. wymeldowała się na początku 2006 roku z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć także z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Zakres kognicji Sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzje administracyjne przedstawił Sąd rozpoznający poprzednią skargę i nie ma potrzeby ponownego przywoływania tych zasad. Rozpocząć jedynie należy, w nawiązaniu do tamtego orzeczenia, od powołania przepisu art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.

Sąd poprzednio rozpoznający sprawę wskazał na szereg naruszeń przepisów postępowania. Stwierdził, że muszą być one zachowane dla prawidłowego zbadania przesłanek zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd w obecnym składzie podkreśla, za tamtym orzeczeniem, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć administracyjnych stanowił przepis art. 15 ustawy o ewidencji ludności. Wskazany przepis miał inne brzmienie w dacie złożenia wniosku 19 maja 2003 roku w postępowaniu administracyjnym oraz w datach wydawania orzeczeń przez organy poprzednio rozpoznające sprawę. W tamtym postępowaniu treść przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności wskazywała na dwie przesłanki wymeldowania osoby pobyty stałego, w szczególności uprzednio ustawodawca dopuszczał następujące przesłanki wymeldowania osoby z pobytu stałego:

- przesłankę utraty przez daną osobę uprawnienia do przebywania w lokalu, która jednocześnie bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, oraz

- przesłankę opuszczenia przez daną osobę bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego i nie przebywania w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy w sytuacji, gdy nowego miejsca pobytu nie da się ustalić.

Z kolei w dacie ponownego orzekania przez organy obu instancji w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, obowiązywało inne brzmienie tego przepisu.

W szczególności Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji R.P. Zatem bezprzedmiotowe stało się w takich sprawach badanie uprawnień do przebywania w lokalu. Konsekwencją orzeczenia niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust. 2 wskazanej ustawy, jest także niekonstytucyjność wymogu uprawnień do przebywania w lokalu, wskazana w dyspozycji art. 15 ust. 2, w którym przywołano przepis art. 9 ust. 2 tejże ustawy.

W orzecznictwie NSA po wyroku Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że do wydania decyzji o wymeldowanie osoby z pobytu stałego w trybie obowiązującej pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, niezbędne jest spełnienie przesłanek określonych w tym artykule tj. warunku faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu (lub pobytu czasowego trwającego ponad 2 miesiące) i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania się (por. wyroki NSA z 24 marca 2003 r., sygn. akt V SA 3221/02, z 14 marca 2003 r., sygn. akt V SA 3036/02 i z 4 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA/ Ka 1478/01).

W takim stanie prawnym zasadnicze znaczenie ma prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności tego, czy skarżąca E. Z. i jej córki opuściły dobrowolnie przedmiotowy lokal. Przy tym trzeba zauważyć, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, opubl. System Informacji Prawnej Lex 50123). O ile zatem organ odwoławczy – jak to wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – słusznie stosował znowelizowany przepis art. 15 ust. 2, a to w związku ze zmianą wprowadzoną ustawą z 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności (...) (Dz. U. Nr 93, poz. 887) (por. też wyrok S.N. z 7 maja 2002, w sprawie o sygn. akt III RN 59/01, opubl. OSNP 2003/3/56), o tyle bezkrytyczne zaakceptowanie ustaleń organu I instancji w oparciu o przeprowadzone przez tamten organ postępowanie dowodowe stanowi naruszenie art. 7 kpa, znajdującego rozwinięcie w art. 77 § 1 kpa. Jest też naruszeniem zasady dwuinstancyjności z art. 15 kpa. Zasady tej nie można rozumieć formalnie, bo do uznania, że została ona zrealizowana nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Istotą administracyjnego toku instancji jest dwukrotne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Błędem jest sprowadzenie czynności organu odwoławczego jedynie do kontroli argumentów podniesionych wobec orzeczenia organu pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 12 listopada 1992, V SA 721/92, opubl. ONSA 1992/3/4/95 i wyrok NSA z 22 marca 1996, SA/Wr 1996/95, opubl. ONSA 1997/1/35).

Braki postępowania dowodowego spowodowały, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa. Braki te są konsekwencją poczynienia takich ustaleń faktycznych, które uznać należy za niewystarczające dla prawidłowego wyjaśnienia sprawy. Organy obu instancji ograniczyły się do "relacjonowania" dowodów, nie poddały je ocenie.

Podkreślenia w związku z tym wymaga, że rozpoznanie sprawy zgodnie z obowiązującymi zasadami postępowania administracyjnego, wymaga wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. powołany art. 77 § 1 kpa). Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów, stanowisk stron i innych okoliczności mających znaczenie dla oceny mocy i wiarygodności dowodów. Obowiązkiem organu jest też powiązanie poczynionych ustaleń faktycznych z konkretną normą prawa materialnego, które w części dyspozytywnej pozwala na jej "podciągnięcie" i zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego. Konsekwencją i wyrazem prawidłowego wywiązania się organu z tych obowiązków w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy, jest uzasadnienie decyzji. Motywy pisemne decyzji są bowiem jej nieodłącznym składnikiem.

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji tym wymogom nie podołały.

Dobrowolność opuszczenia lokalu przez E. Z. i B. P. poprzednio Z. organ pierwszej instancji w toku ponownego rozpatrywania sprawy ocenił po przesłuchaniu J. Z., B. P. i E. Z. Nieokreślony jest dla Sądu jednak charakter w jakim osoby te zostały przesłuchane. Nieznaną jest przyczyna pominięcia w ustaleniach P. Z.

W aktach administracyjnych znajdują się druki protokołów przesłuchania z zaznaczeniem w nagłówku "Protokół przesłuchania strony/świadka". Druki te zawierają pouczenie o treści art. 233 Kodeksu karnego i art. 83 § 1 i 2 kpa. Jest w nich miejsce na podpisanie pouczenia o zapoznaniu osoby przesłuchiwanej z tymi przepisami, ale brak podpisu, iż przesłuchiwane osoby przyjęły do wiadomości pouczenie. Zaznaczenie w protokole wyraźnie, czy osoba wezwana przesłuchiwana jest jako świadek czy strona powoduje określone konsekwencje procesowe. Na przykład w przesłuchaniu świadka ma prawo wziąć udział strona. Dlatego w tym miejscu należy wskazać na obowiązki organu wynikające z art. 67 § 2 pkt 2 i 4 kpa, 68 kpa i 69 § 1 kpa. Z wezwań z dnia 9 września 2005 wynika, że zastosowano przepis art. 89 § 1 i § 2 kpa a zatem przepis odnoszący się do rozprawy. Tymczasem z protokołów nie wynika w jakim charakterze wezwane zostały te osoby i w jakim były przesłuchane. Nie zaznaczono, czy przesłuchanie nastąpiło w obecności innych osób. Nie ma też żadnego odniesienia do tego co było swobodną wypowiedzią osoby przesłuchiwanej, a co oświadczyła na pytanie organu.

W aktach sprawy zawarte są także fotokopie dokumentów wskazanych wyżej, przy czym nie wynika z nich np. z adnotacji urzędowej, ani jakiejś odrębnie sporządzonej notatki urzędowej kto je złożył, czy wnosił o przeprowadzenie z nich dowodu, czy też był to wynik działania organu podjętego z urzędu. O ile bowiem dokumenty oznaczone cyframi porządkowymi od 1-5 jako załączniki do odwołania wniesionego 12 października 2005 roku przez E. Z. i B. Z. nie budzą wątpliwości co do osoby i celu ich wniesienia, o tyle pozostałe nieopisane w żaden sposób przez organ są nieokreślone w sensie ich przypisania do materiału dowodowego.

Nie odwołuje się do nich uzasadnienie organu pierwszej instancji, zatem nie wiadomo czy zgromadził je organ, czy też złożyli je zainteresowani. Takie zachowanie organu w oczywisty sposób narusza zasady procesowe wynikające z art. 72 kpa w zw. z art. 70 kpa. Wątpliwości rodzące się na tym tle mogłoby wyjaśnić uzasadnienie decyzji administracyjnej, o ile jednak spełniałoby wymogi zawarte w art. 107 § 3 kpa. Trudno jednak w decyzji Wojewody [...] i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej doszukać się spełnienia przesłanek art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 80 kpa i art. 81 kpa.

Taka konstatacja nie oznacza nic innego jak tylko konieczność przyjęcia, że zalecenia co do prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego jakie wymienił Sąd poprzednio rozpoznający sprawę nie zostały zachowane.

W tym miejscu godzi się również podkreślić, że niepoświadczone urzędowo kserokopie dokumentów w zdecydowanej mierze nie mogą stanowić dowodu na to co jest ich treścią. Oczywiście o ile dokumenty te mają znaczenie dowodowe i dotyczą istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych (por. też wyrok NSA z dnia 21 września 1999 r. III SA 7375/98 opubl. Lex 40052). Organ, który załącza z urzędu do akt odpisy dokumentów innego postępowania winien je uwierzytelnić. Zwłaszcza w postępowaniach, które jak niniejsze, związane jest z zasadniczo rozbieżnymi stanowiskami stron. Załączenie do akt dokumentów złożonych przez stronę lub znanych organowi urzędowo dokumentów innych spraw, wymaga z kolei umożliwienia stronom postępowania zapoznania się z ich treścią. Temu służy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który wynika z zasad ogólnych postępowania administracyjnego uregulowanych w art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), związanej z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażoną w art. 10 kpa. Rozwinięciem tej pierwszej są przepisy art. 77 i art. 80 kpa, a tej drugiej art. 81 kpa.

Według art. 80 kpa organ ten na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przy tym stosownie do art. 81 kpa okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa (te ostatnie w sprawie – co pozostaje bezsporne – nie wystąpiły).

Ponadto należy wskazać na uchybienie regule wynikającej z art. 107 § 3 kpa, która wymaga, aby uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy prawnej.

W toku rozpoznawania sprawy organ odwoławczy poprzestał na materiale dowodowym zebranym przez Burmistrza [...], nie odnosząc się w uzasadnieniu do istotnych okoliczności sprawy. Dość powiedzieć, że nie przeprowadzając żadnego postępowania dowodowego organ stwierdza, iż "ponowne postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że E. Z. i B. P. nie powróciły do lokalu". Jak już podkreślał poprzednio Sąd, nikt tej okoliczności nie zaprzecza, zbadania natomiast wymagała przyczyna opuszczenia i braku powrotu do stałego miejsca zameldowania.

Oczywiście narusza to reguły postępowania wynikające z art. 107 § 3 kpa, będąc następstwem uchybienia wymienionym wcześniej zasadom postępowania z art. art. 7, 77 § 1, 80 i 81 kpa, zwłaszcza wobec braku ustaleń co do P. Z.

Z niewiadomych bowiem względów organ pomija w rozstrzygnięciu P. Z. Wydaje się, że jest to wynik przyjęcia przez organ pierwszej instancji, że pismo J. Z. z 11 sierpnia 2005 roku stanowiło nowy wniosek. Tymczasem dla właściwego oznaczenia stron postępowania należy wskazać na treść przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 61 § 1 i § 3 kpa. Z tego pierwszego wynika, że postępowanie o wymeldowanie wszczyna się na wniosek lub z urzędu. Zatem sprawę administracyjną o wymeldowanie wszczął wniosek złożony przez J. Z. 19 maja 2003 roku. To on winien być przedmiotem badania w postępowaniu administracyjnym po uchyleniu przez Sąd orzeczeń organów obu instancji. Wniosek z 19 maja 2003 roku dotyczył wymeldowania trzech osób. Mógł on być cofnięty przez stronę (wnioskodawcę) i tak tylko można traktować oświadczenie J. Z. z 11 sierpnia 2005 roku w stosunku do P. Z. Nie zachodziła zatem podstawa do "ponownego wszczęcia postępowania", o czym zawiadamiał organ pierwszej instancji pismem z 17 sierpnia 2005 roku. Okoliczność ta nie budziła zresztą wątpliwości organu odwoławczego, który przekazując akta administracyjne Burmistrzowi [...] pismem z 4 lipca 2005 roku wyraźnie zaznaczał, że "pozostaje do rozpatrzenia wniosek z 19 maja 2003 roku w sprawie wymeldowania E. Z., P. Z. i B. Z.". Jeśli organ pierwszej instancji miał wątpliwość jak traktować oświadczenie J. Z. z 11 sierpnia 2005 roku, winien zastosować art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 63 § 2 kpa.

Podnosząc te uwagi trzeba w stosunku do P. Z. zaznaczyć i to, że jest to osoba małoletnia, a zatem w postępowaniu działa za nią przedstawiciel ustawowy, a przy tym w tej konkretnej sprawie ma także znaczenie kwestia powierzenia przez Sąd opiekuńczy władzy rodzicielskiej. Co do B. P. zaznaczyć trzeba też, że nie otrzymała ona decyzji odwoławczej, co narusza jej prawa jako strony (art. 109 § 1 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa).

W związku z tymi ostatnimi uwagami wymaga podkreślenia, że skuteczne cofnięcie wniosku o wymeldowanie rodzić będzie konieczność umorzenia postępowania. Podobnie w toku ponownego rozpatrywania sprawy organ pierwszej instancji winien ustalić, czy istotnie B. P. poprzednio Z. dokonała wymeldowania z pobytu stałego w spornym lokalu a zatem, czy także i w stosunku do niej nie zachodzi potrzeba umorzenia postępowania (por. art. 105 § 1 i 2 kpa).

Zachowanie wymagań wynikających z omówionych przepisów, niezależnie od treści żądania strony, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji, w tym organu odwoławczego. Naruszenie tych obowiązków stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych zważań.

Z tych przyczyn i z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznając skargę za uzasadnioną, należało uchylić decyzje organów obu instancji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności orzeczenia uzasadnia przepis art. 152 a co do kosztów art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.