Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 494/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 151, art. 3 par. 2 pkt 3, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33 par. 1 pkt 4, art. 34,
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 6m ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 250
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2020 r. sprawy ze skargi R.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") w związku z art. 18 oraz art. 33 § 1 pkt 4 i art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] września 2019 r., nr [...] o oddaleniu jako niezasadnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec R. R. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], obejmującego zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od IV raty za 2013 r. do VI raty za 2018 r. w kwocie należności głównej [...] zł. W celu wyegzekwowania przedmiotowych należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2019 r. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej - depozytu sądowego - sygn. akt I Ns [...] - w Sądzie Rejonowym w Ś.. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 8 marca 2019 r. Ponadto zawiadomieniami z tego samego dnia organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu najmu lokali w Ś. przy ul. [...] ul. [...] oraz ul. [...] w firmie M. Sp. z o.o. Sp. k,, [...] "[...]" Z. i W. S. s. j., S. K., M. H., S. K., Sklep [...] B. B.. Następnie zawiadomieniem z dnia 22 marca 2019 r. dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej w [...] S.A. w C.. W wyniku dokonanych czynności uzyskano kwotę [...]zł.

Pełnomocnik zobowiązanego pismem z 15 marca 2019 r. złożył do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, podnosząc zarzut z art. 33 § 1 pkt 4) u.p.e.a., czyli błędu co do osoby zobowiązanego, poprzez skierowanie upomnienia do osoby nie będącej stroną niniejszego postępowania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne oraz wstrzymał realizację zajęć wierzytelności u dłużników zajętej wierzytelności. Następnie, pismem z 18 kwietnia 2019 r. przekazał wniosek w sprawie zgłoszonych zarzutów wierzycielowi, celem zajęcia merytorycznego stanowiska.

Wierzyciel Burmistrz [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. uznał zarzut błędu co do osoby zobowiązanego za nieuzasadniony. W uzasadnieniu wskazano, że podmiot, od którego wierzyciel domaga się zapłaty został określony prawidłowo, gdyż jest właścicielem nieruchomości, których dotyczą przedmiotowe opłaty, a zobowiązanie zostało określone decyzją z [...] lutego 2014 r. nr [...], utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] grudnia 2015 r. nr [...] Skarga na ww. decyzję została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Po [...]. Na postanowienie wierzyciela wniesiono zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Postanowienie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji.

Z uwagi na spełnienie wymogu z art. art. 34 § 4 u.p.e.a. - uzyskanie ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie wniesionych zarzutów - Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydał w dniu [...] września 2019 r. postanowienie nr [...], w którym uznał za nieuzasadniony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. W uzasadnieniu wskazał, że R. R. jest właścicielem nieruchomości położonych w Ś. przy ul. [...] i ul. [...] Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Burmistrz [...] określił R. R. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości [...],- zł miesięcznie. SKO ww. decyzję utrzymało w mocy, WSA w Poznaniu oddalił skargę na decyzję SKO.

W zażaleniu zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zarzucił zaniechanie przez wierzyciela, Burmistrza [...], zawarcia odrębnych umów za odbiór śmieci z najemcami lokali w budynku w Ś. przy zbiegu ulic [...] i [...] - czyli "wytwórcami tych odpadów", wskazując, że czynszem nie są objęte świadczenia za media, tj. między innymi prąd, gaz, woda, ścieki, śmieci, telefon i inne, a to z kolei wynika z treści zawartych umów najmu na poszczególne lokale mieszkalne użytkowe. Ponadto wskazał, że na depozycie sądowym nr I Ns [...] znajdują się wpłaty za odpady od najemców, które to wystarczą na zaspokojenie egzekwowanej należności.

Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że ze stanu faktycznego sprawy, co podkreślił wierzyciel, wynika, że R. R. jest osobą będącą właścicielem nieruchomości położonych w Ś., przy ul. [...] i ul. [...] Decyzją z [...] lutego 2014 r. nr [...] Burmistrz [...] określił R. R. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości [...] zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, prawomocnym wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Po [...] oddalił skargę. Organ egzekucyjny podniósł, że w ocenie Kolegium, Burmistrz [...] zasadnie uznał, że R. R. jest zobowiązanym w ramach przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny wskazał, że R. R. skorzystał z przysługujących mu praw do złożenia środków zaskarżenia i zakwestionował w drodze odwołania określony w decyzji obowiązek, z uwagi na zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Złożył również zażalenie na postanowienie wierzyciela z dnia [...] kwietnia 2019 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów. Organ stwierdził, że nie można mówić o błędzie co do osoby zobowiązanego, skoro tak uznał w ostatecznej decyzji właściwy organ podatkowy, a egzekucja została wszczęta na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał również, że organ egzekucyjny przed wszczęciem egzekucji z urzędu obowiązany jest do badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zasada ta ma zastosowanie również we wstępnej fazie po wszczęciu egzekucji, kiedy zobowiązanemu przysługują zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. Organ powołując się na przepisy art. 34 § 1 u.p.e.a. wyjaśnił, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydał postanowienie zgodne ze stanowiskiem wierzyciela, uznając zarzut zobowiązanego za nieuzasadniony. Organ podkreślił, że zarzut błędu co do osoby zobowiązanego należy rozumieć w taki sposób, że jeżeli w tytule wykonawczym jest wskazany zobowiązany i podjęto czynności egzekucyjne do tego zobowiązanego, to nie występuje błąd co do osoby. Jeśli w tytule wykonawczym wskazany byłby zobowiązany, a zostałyby podjęte czynności do innej osoby, to wystąpiłby błąd co do osoby.

Podsumowując, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził zatem, że zarzut błędu co do osoby zobowiązanego jest bezzasadny, zaś egzekucję prawidłowo wszczęto do osoby wskazanej w tytule wykonawczym nr [...] R. R., jako właściciel nieruchomości, zobowiązany jest bowiem do uiszczenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Skarżący w skardze z dnia 17 stycznia 2020 r. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił manipulacje prawne, faktami i dowodami w celu zmylenia rzeczywistego obrazu sprawy i ukrycia nadużyć prawa oraz przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych występujących w sprawie t.j. Burmistrza [...], Naczelnika US [...], Przewodniczącego Wydziału Cywilnego SR – Ś. oraz osób działających z upoważnienia ww. i na ich zlecenie.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegało postanowienie organu nadzoru utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie oddalenia jako niezasadnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej.

Spór pomiędzy stronami dotyczy tego czy skarżący jest osobą zobowiązaną. Skarżący twierdzi, że nastąpił błąd co do osoby zobowiązanej. Organ nadzoru uważa zaś, że zarzut błędu co do osoby zobowiązanej jest niezasadny.

Rację w sporze należało przyznać organowi egzekucyjnemu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, ze zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym organ egzekucyjny rozpoznaje zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7 i 9 i 10 u.p.e.a. po uzyskaniu stanowiska wierzyciela z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Oceniając prawidłowość postanowienia organu egzekucyjnego [i organu odwoławczego] pod względem zgodności ich działań z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, podlega ocenie Sądu także postanowienie wierzyciela. W kontekście brzmienia art. 3 § 2 pkt 3) p.p.s.a. stanowisko sądu w zakresie dokonywanej kontroli postanowienia egzekucyjnego musi uwzględniać stanowisko wierzyciela, w tym również co do prawidłowości stanowiska w zakresie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. W przeciwnym razie kontrola legalności byłaby bowiem iluzoryczna, pozbawiająca podatnika jego praw, co byłoby sprzeczne z zasadą zaufania do organów państwa, zasadą szybkości postępowania, a konsekwencji z konstytucyjną zasadą państwa prawa.

O ile zatem organ egzekucyjny jest związany, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów, o jakich mowa w art. 33 § 1 pkt 1 – 5 i 7 u.p.e.a., o tyle sąd administracyjny jest zobowiązany w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów zobowiązanego zbadać legalność stanowiska wierzyciela, jako wydanego w granicach tej samej sprawy. Innymi słowy, przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu odwoławczego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. Skuteczną kontrolę legalności postanowienia wierzyciela gwarantuje w tym względzie art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Tym samym sąd, rozpoznając skargę na postanowienie organu egzekucyjnego, musi dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów i zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że skarżący jest zobowiązanym.

W niniejszej sprawie skarżący zgłosił następujący zarzut: błąd co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4) u.p.e.a.).

W ocenie Sądu zarzut ten jest bezzasadny. Prawidłowo bowiem wierzyciel stwierdził, że skarżący jest zobowiązanym. Jak wynika z akt sprawy skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w Ś. przy ul. [...] i ul. [...] Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] Burmistrz Miasta [...] określił skarżącemu wysokość opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości [...],- zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Następnie prawomocnym wyrokiem z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na ww. decyzję. W wyroku tym Sąd wskazał, że organy obu instancji zasadnie uznały, że skarżący mógł być stroną postępowania w przedmiocie określenia opłat. Sąd zauważył, że w drodze umów najmu właściciel może dochodzić należności wynikających z obowiązku uiszczenia przez niego opłaty za gospodarowanie odpadami w odniesieniu do lokali użytkowanych w znaczeniu cywilnoprawnym przez poszczególnych najemców. Sąd wskazał również, że skoro właściciel (współwłaściciel) nieruchomości ma obowiązek złożyć jedną deklarację o wysokości opłaty na podstawie art. 6m ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r., poz. 250, dalej jako: "u.c.p.g.") lub na podstawie art. 6m ust. 2 u.c.p.g., a brak deklaracji skutkuje decyzyjnym określeniem wysokości opłaty na podstawie art. 6o, to oznacza, że decyzja zastępuje tę deklarację, której nie złożono. Unormowanie zawarte w art. 6o u.c.p.g. uwzględnia więc specyfikę świadczenia jakim jest miesięczna opłata za gospodarowanie odpadami i wyklucza decyzyjne określenie wysokości opłaty bez powiązania obowiązku organu z uprzednio istniejącym obowiązkiem złożenia deklaracji przez właściciela nieruchomości.

W ocenie składu rozpoznającego przedmiotową sprawę, w świetle powyższego, wierzyciel prawidłowo uznał, że skarżący jest zobowiązanym w ramach przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Nie można zatem mówić o błędzie co do osoby zobowiązanego, skoro tak uznał w ostatecznej decyzji właściwy organ podatkowy, a egzekucja została wszczęta na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Zasada ta ma zastosowanie również we wstępnej fazie po wszczęciu egzekucji, kiedy zobowiązanemu przysługują zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W ocenie Sądu Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] stosując się do ww. przepisów, wydał postanowienie zgodne ze stanowiskiem wierzyciela, uznając zarzut zobowiązanego za nieuzasadniony.

Niezależnie od powyższego należy również podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zarzut błędu co do osoby zobowiązanego należy rozumieć w taki sposób, że jeżeli w tytule wykonawczym jest wskazany zobowiązany i podjęto czynności egzekucyjne do tego zobowiązanego, to nie występuje błąd co do osoby. Jeśli w tytule wykonawczym byłby zobowiązany, a zostałyby podjęte czynności do innej osoby to wystąpiłby błąd co do osoby.

W ocenie Sądu organ egzekucyjny prawidłowo zatem stwierdził, że zarzut błędu co do osoby zobowiązanego jest bezzasadny, zaś egzekucję prawidłowo wszczęto do osoby wskazanej w tytule egzekucyjnym nr [...] Skarżący, jako właściciel nieruchomości, jest bowiem zobowiązany do uiszczenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Podsumowując, niezasadne są zgłoszone w skardze zarzuty wydania zaskarżonego postanowienia w oparciu o manipulowanie faktami i dowodami w celu zmylenia rzeczywistego obrazu sprawy i ukrycia nadużyć prawa oraz przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych, t.j. Burmistrza [...], Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], Przewodniczącego Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w Ś. oraz osób działających z upoważnienia ww. i na ich zlecenie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.