Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 810/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 9 i art. 34 par. 2 pkt 3 lit. b
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Agnieszka Olesińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi egzekucję z majątku D. G. (Skarżący) na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] obejmujących nieprzekazane organowi egzekucyjnemu wierzytelności w łącznej kwocie [...]zł należności głównej. Tytuły wykonawcze wystawiono w oparciu o trzy postanowienia wydane przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] marca 2021r. nr [...] i [...], którymi określono Skarżącemu, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanych kwot organowi egzekucyjnemu w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec [...] sp. z o.o. Postanowienia te są ostateczne.

W toku egzekucji, organ zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Wraz z zawiadomieniem o zajęciu w dniu [...] lipca 2021 r. zostały doręczone Skarżącemu odpisy tytułów wykonawczych.

Pismami z dnia [...] lipca 2021 r. Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych, podnosząc naruszenie przepisów:

art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.", poprzez zajęcie nieistniejącej wierzytelności pieniężnej;

- art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej bez uprzedniego wysłania dłużnikowi pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie go do wykonania obowiązku. Niezależnie od tego prowadzonej egzekucji Skarżący zarzucił naruszenie:

art. 89 § 3 u.p.e.a., poprzez brak wezwania dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył wskazane w tym przepisie oświadczenie;

przepisów rozporządzenia Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 października 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2114) poprzez brak pouczenia dla dłużnika, w szczególności o przysługującej mu skardze na zajęcie egzekucyjne oraz nieprawidłowe wskazanie numeru tytułu wykonawczego.

W konsekwencji Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz o wstrzymanie, a w konsekwencji zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. połączył postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w egzekucji prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W wyniku rozpatrzenia zarzutów organ egzekucyjny w dniu [...] sierpnia 2021 r. wydał dwa postanowienia: 1) stwierdzające niedopuszczalność zarzutu w związku z kwestionowaniem wymagalności należności pieniężnej ustalonej lub określonej w orzeczeniu, od którego przysługiwało zażalenie (nr [...]); 2) oddalające zarzut nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (nr [...]).

Na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2021 r. stwierdzające niedopuszczalność zarzutu, Skarżący złożył zażalenie, w którym podtrzymał stanowisko, że w niniejszej sprawie nie istnieją ani też nie istniały w dniu zajęcia, jak i w dniu określenia przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., kwoty wierzytelności należne [...] sp. z o. o., określone w tytułach wykonawczych nr [...]. Wobec powyższego, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz o wstrzymanie, a w konsekwencji zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu podkreślił, że na postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] marca 2021 r. określające Skarżącemu, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, nieprzekazane kwoty wierzytelności przysługiwało prawo wniesienia zażalenia, w ramach którego Skarżący mógł kwestionować określoną tymi postanowieniami wysokość kwot nieprzekazanych. Skarżący nie skorzystał z przysługującego środka zaskarżenia. Zatem, zdaniem organu, na obecnym etapie postępowania, które ma charakter wykonawczy, nie może występować już z zarzutem odnoszącym się do wymagalności dochodzonych należności, których wysokość określona została w ostatecznych postanowieniach. W tym zakresie, zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 lit. b u.p.e.a., zarzut jest niedopuszczalny. Organ podał, że na etapie egzekucji administracyjnej prowadzonej w trybie art. 71b u.p.e.a. wobec dłużnika zajętej wierzytelności, nie jest dopuszczalna weryfikacja lub kontrola wcześniej wydanego postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty. Weryfikacji tego aktu stanowiącego faktyczne źródło prowadzonej wobec dłużnika zajętej wierzytelności egzekucji - służy tryb przewidziany w art. 71a § 9 u.p.e.a., tj. zażalenie. Gdy postanowienie to ma charakter ostateczny i na jego podstawie został wydany tytuł wykonawczy, organ egzekucyjny nie ma podstaw prawnych do weryfikacji postanowienia w toku egzekucji prowadzonej wobec dłużnika zajętej wierzytelności.

Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne jest zawieszone, gdyż wniesienie zarzutów w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości lub w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Potwierdza to postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Organ wskazał również, że pozostałe zarzuty: nieistnienia obowiązku i braku doręczenia upomnienia zostały rozpatrzone w odrębnym postępowaniu, zakończonym wydaniem postanowienia z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...].

W złożonej do tut. Sądu skardze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego, zarzucając naruszenie:

- art. 34 § 2 pkt 3 lit. b. u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą bezzasadnym przyjęciem, że skarżący na etapie wykonawczym nie ma prawa kwestionować istnienia wymagalności należności pieniężnej, z uwagi na fakt, że w przeszłości skarżący miał możliwość wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia określającego wysokość nieprzekazanych wierzytelności, podczas gdy literalna wykładnia przepisu powinna prowadzić do wniosku, że niedopuszczalność zarzutu istnieje wyłącznie w sytuacji, gdy skarżącemu przysługuje w tożsamym czasie, symultanicznie inny środek zaskarżenia pozwalający mu na kwestionowanie istnienia obowiązku;

- art. 34 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do niedokonania przez organ wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku stanowiącego podstawę zarzutu na podstawie dokonanej analizy całego materiału dowodowego, jak również wydania skarżonego orzeczenia wyłączenie w oparciu o przepisy prawa bez wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego;

- art. 33 § 2 pkt 2 lit. c) w zw. z art. 34 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 34a pkt 1 i 2 u.p.e.a. w zw. z art. 71b u.p.e.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia do tego obligatoryjnej przesłanki o charakterze przedmiotowym, tj. z uwagi na fakt rażącej wadliwości tytułów wykonawczych, które zostały wydane w sposób bezprawny - sprzeczny z treścią art. 71a § 9 u.p.e.a.; tytuły wykonawcze określały bowiem po stronie skarżącego obowiązek, który został wydany z pogwałceniem prawa, tj. sprzeczny z normą art. 71b u.p.e.a., a to w sytuacji, w której skarżący nie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności ponieważ nie został wcześniej wezwany do dobrowolnego przekazania wierzytelności przez wierzyciela; z ostrożności procesowej skarżący podnosi, że o ile w ogóle można mówić o uchylaniu się od wykonania obowiązku, to skarżący czynił to w granicach prawa, wyłączenie z uwagi na fakt nieistnienia zajętej wierzytelności;

- art. 33 § 2 pkt 5 i 6 lit. c) u.p.e.a. w zw. z art. 34 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 89 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 71 b u.p.e.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 34a pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia przesłanki obligatoryjnego umorzenia o charakterze przedmiotowym z uwagi na fakt rażącej wadliwości tytułów wykonawczych; organ (wierzyciel zajętej wierzytelności) wydając postanowienia określające wysokość nieprzekazanych wierzytelności błędnie ocenił zachowanie skarżącego, kwalifikując je jako bezpodstawnie uchylanie się od wykonania obowiązku, podczas gdy w momencie wydawania tytułu wykonawczego po stronie skarżącego nie istniał lub też wygasł obowiązek do przekazania zajętej wierzytelności, z uwagi na fakt nieistnienia nieprzekazanych wierzytelności, co wynikało z faktu dokonania przez skarżącego zapłaty zobowiązanemu ([...] sp. z o.o.) wierzytelności dochodzonych na gruncie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego (zapłata miała formę gotówkową);

- art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a." poprzez jego błędne niezastosowanie oraz odmowę umorzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na oczywiste uchybienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., który nie wykonał wymaganej przez prawo czynności upomnienia zobowiązanego do wykonania w sposób dobrowolny obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego; gdyby bowiem wierzyciel w sposób prawidłowy upomniał skarżącego, ten miałby możliwość jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego wykazać brak istnienia nieprzekazanej wierzytelności;

- art. 168c u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie, a to w sytuacji, w której organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem nie ma podstaw prawnych do tego by na mocy decyzji administracyjnej oraz egzekucji wymusić na skarżącym zapłaty kwoty pieniężnej stanowiącej ekwiwalent zajętej wierzytelności, która została przekazania wbrew zajęciu egzekucyjnemu; w opisanej sytuacji jedynym uprawnieniem organu jest bowiem wystąpienie w oparciu o art. 168c u.p.e.a. na drogę postępowania cywilnego przeciwko skarżącemu z roszczeniem odszkodowawczym.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację wspierającą podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o zakreślone wyżej granice kognicji, Sąd uznał, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest zarzut skarżącego w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oraz rozstrzygnięcia organów wydane w następstwie wniesienia tego zarzutu. W przedmiotowej sprawie, organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem prowadzi na podstawie trzech tytułów wykonawczych egzekucję w związku z niewykonaniem przez skarżącego jako dłużnika zajętej wierzytelności obowiązku wynikającego z ostatecznych postanowień Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] marca 2021 r., określających wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] sp. z o. o. Skarżący w związku z dokonanym zajęciem z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, skorzystał z szeregu środków prawnych kwestionując wszczęcie i prowadzenie egzekucji. W przedmiotowej sprawie, zobowiązany trzema tożsamymi pismami z dnia [...] lipca 2021r. wniósł zarzuty, w których podnosił zajęcie nieistniejącej wierzytelności pieniężnej, brak doręczenia upomnienia, brak wezwania do złożenia oświadczenia o jakim mowa w art. 89 § 3 u.p.e.a. oraz brak pouczenia o możliwości wniesienia skargi. Organ pisma skarżącego z dnia [...] lipca 2021r. rozpatrzył dwutorowo, wydając dwa postanowienia: w jednym stwierdzając niedopuszczalność zarzutu w związku z kwestionowaniem wymagalności należności pieniężnej ustalonej lub określonej w orzeczeniu, od którego przysługiwało zażalenie, oraz w kolejnym oddalając zarzut nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniu stwierdzającym niedopuszczalność zarzutu organ stwierdził, że na obecnym etapie postępowania, które ma charakter wykonawczy, skarżący nie może występować już z zarzutem odnoszącym się do wymagalności dochodzonych należności, których wysokość określona została w ostatecznych postanowieniach Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] marca 2021 r., którymi określono stronie, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, nieprzekazane kwoty wierzytelności w wysokości odpowiednio: [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. Zdaniem organu, skarżący miał możliwość kwestionowania określonych postanowieniami z dnia [...] marca 2021 r. kwot nieprzekazanych, jednak nie skorzystał z tego prawa, co w niniejszym postępowaniu skutkuje niedopuszczalnością zarzutu braku wymagalności należności. Na etapie egzekucji prowadzonej w trybie art. 71b u.p.e.a. weryfikacja lub kontrola wcześniej wydanego postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty jest w ocenie organu niedopuszczalna. W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżący powołuje się na brak wymagalności należności podnosząc, że w czasie orzekania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. o wysokości nieprzekazanych kwot organowi egzekucyjnemu w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] sp. z o. o. nie istniały żadne nieprzekazane wierzytelności, co wynikało z faktu dokonania przez skarżącego zapłaty w gotówce zobowiązanemu wierzytelności, dochodzonych na gruncie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

W zakresie przepisów mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, według stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez organy, należy wskazać na treść art. 71a § 9 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Skutki uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności określone zostały w art. 71b u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności. Jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b, o czym stanowi art. 91 u.p.e.a.

W świetle powołanych przepisów zauważyć należy, że zastosowanie dyspozycji art. 71b u.p.e.a. jest prostą konsekwencją zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 71a § 9 u.p.e.a. i wydanego na jego podstawie postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności (zob. wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2221/10, LEX nr 1244185). Zgodzić się należy zatem ze stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 584/19 (LEX nr 2741464), że wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. i wystawienie tytułu wykonawczego opisanego w art. 71b tej ustawy nie wszczyna "nowego" postępowania egzekucyjnego lecz "nową" egzekucję. Egzekucja wszczęta na podstawie takiego tytułu egzekucyjnego poprowadzona jest w ramach "dotychczasowego" postępowania, w toku którego doszło do zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jego dłużnika, przy czym wierzycielem (podmiotem uprawnionym do żądania wykonania tego obowiązku) jest organ egzekucyjny, który dokonał zajęcia, zaś zobowiązanym (osobą, która nie wykonała obowiązku) dłużnik, u którego takiego zajęcia dokonano. Obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności wynikający z wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego jest zatem nierozerwalnie związany z egzekwowanym obowiązkiem, na poczet którego dokonano zajęcia. Nie budzi również wątpliwości, że tytuł taki może być wystawiony wyłącznie na podstawie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a.

Sąd podziela stanowisko, że na etapie egzekucji administracyjnej prowadzonej w trybie art. 71b u.p.e.a. wobec dłużnika zajętej wierzytelności, nie może być dopuszczalna weryfikacja lub kontrola wcześniej wydanego postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty (art. 71a § 9 u.p.e.a.). Weryfikacji tego aktu, stanowiącego faktyczne źródło prowadzonej wobec dłużnika zajętej wierzytelności egzekucji – służy tryb przewidziany art. 71a § 9 zdanie drugie u.p.e.a tj. zażalenie. Dopuszczalna jest także kontrola tego rozstrzygnięcia w ramach postępowania przed sądem administracyjnym lub w ramach trybów nadzwyczajnych przewidzianych w k.p.a. Gdy postanowienie to ma charakter ostateczny i został w oparciu o nie wydany poprawny tytuł wykonawczy, organ egzekucyjny nie ma podstaw prawnych do jego weryfikacji na etapie egzekucji prowadzonej wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Wyodrębnić można bowiem dwie fazy działań wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Pierwsza prowadzona w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. prowadzi do ustalenia faktycznego wymiaru wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty z zajętej wierzytelności, a zatem zasadniczo, ustalenia wymiaru dochodzonego zobowiązania. To na tym etapie postępowania dłużnik zajętej wierzytelności może kwestionować istnienie, wymagalność, wysokość swojego "zobowiązania". Drugi etap postępowania prowadzony na podstawie art. 71b u.p.e.a. ma charakter wykonawczy i ogranicza się do egzekucji już ustalonego zobowiązania. Nie ma zatem na tym etapie możliwości badania poprawności ustalenia dochodzonego zobowiązania. Organ egzekucyjny zobowiązany jest oczywiście badać takie zobowiązanie pod względem formalnym, a więc weryfikować czy zobowiązanie określone w tytule wykonawczym odpowiada temu wynikającemu z postanowienia wydanego w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. względnie, czy nie zostało ono wykonane przez zobowiązanego. Nie ma jednak podstaw do ponownego, merytorycznego badania poprawności jego ustalenia i w konsekwencji wymagalności.

Z zaistniałego w sprawie stanu faktycznego wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi egzekucję z majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] obejmujących nieprzekazane organowi egzekucyjnemu wierzytelności w łącznej kwocie [...]zł należności głównej. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych są trzy postanowienia wydane na podstawie art. 71a § 9 w zw. z art. 89 u.p.e.a. przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] i [...], którymi określono stronie, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, wysokość nieprzekazanych kwot organowi egzekucyjnemu w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] sp. z o.o. Organ na mocy tych postanowień zobowiązał skarżącego, aby nieprzekazane kwoty wierzytelności należne od [...] sp. z o.o. w wysokości odpowiednio [...] zł, [...] zł oraz [...] zł wpłacił w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia na rachunek bankowy organu egzekucyjnego. Z treści tych postanowień wynika, że zawiadomienia o zajęciu skarżący jako dłużnik zajętej wierzytelności odebrał odpowiednio w dniach [...] czerwca 2017 r., [...] kwietnia 2019 r. i [...] stycznia 2020 r. W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] czerwca 2020 r. do [...] grudnia 2020 r., dotyczącej prawidłowości realizacji środka egzekucyjnego u dłużnika zajętej wierzytelności tj. [...] D. G. ustalono, że skarżący nie przekazał żadnych kwot na rachunek organu egzekucyjnego. Organ jednocześnie ustalił, że od dnia pierwszego zajęcia do dnia rozpoczęcia kontroli skarżący dokonał zakupów, na które [...] sp. z o. o. wystawiła łącznie 408 faktur VAT na łączną kwotę brutto [...] zł. Zapłata należności była dokonywana przez skarżącego na rzecz spółki, gotówkowo. Mając na uwadze powyższe, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. stwierdził, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Wydane w tym przedmiocie trzy postanowienia z dnia [...] marca 2021 r. są ostateczne (k. 1-16 akt administracyjnych). Z akt sprawy wynika, że skarżący w ustawowym terminie nie skorzystał z możliwości wniesienia zażaleń od tych postanowień. Nie wpłacił również kwoty wierzytelności na rachunek bankowy organu egzekucyjnego. W toku wszczętej egzekucji z majątku skarżącego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Wraz z zawiadomieniem o zajęciu w dniu [...] lipca 2021 r. zostały doręczone stronie odpisy tytułów wykonawczych.

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że rację ma organ twierdząc, iż na obecnym etapie postępowania, które ma charakter wykonawczy, skarżący nie może występować już z zarzutem odnoszącym się do wymagalności dochodzonych należności, których wysokość określona została w ostatecznych postanowieniach Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] marca 2021 r., którymi określono stronie, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, nieprzekazane kwoty wierzytelności. Skarżący bowiem konsekwentnie twierdzi, że nie może być mowy o wymagalności należności określonych przez organ egzekucyjny w postanowieniach określających wysokość nieprzekazanych wierzytelności, które podlegały zajęciu, gdyż należności wskazane w tytułach wykonawczych nie istnieją, ani też nie istniały w dniu określenia przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. nieprzekazanej przez dłużnika kwoty, z tytułu zajętych przez Naczelnika Drugiego W. Urzędu Skarbowego w K. wierzytelności należnych [...] sp. z o.o. W skardze Skarżący precyzuje, że nieistnienie nieprzekazanych wierzytelności wynikało z faktu dokonania przez skarżącego zapłaty zobowiązanemu ([...] sp. z o.o.) wierzytelności dochodzonych na gruncie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego (zapłata miała formę gotówkową).

Podkreślić należy, że Skarżący mógł podnosić wymienione okoliczności w ramach przysługującego mu z mocy art. 71a § 9 zażalenia, na wymienione uprzednio postanowienia. W sytuacji, gdy skarżący podnosi je obecnie w ramach zarzutu braku wymagalności obowiązku, a więc na etapie, w którym w obrocie prawnym istnieją ostateczne, prawomocne postanowienia określające wysokość zobowiązania, od których to orzeczeń przysługiwały stronie zażalenia, organ słusznie zastosował art. 34 § 2 pkt 3 lit. b u.p.e.a., zgodnie z którym, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. W konsekwencji Sąd stwierdza, że zarzuty skarżącego podnoszone w tym zakresie są niezasadne.

Sąd nie zgadza się również ze stanowiskiem skarżącego, podnoszonym także w ramach zarzutu naruszenia art. 34 § 2 pkt 3 lit. b u.p.e.a., że niedopuszczalność zarzutu istnieje wyłącznie w sytuacji, gdy skarżącemu przysługuje w tożsamym czasie, symultanicznie inny środek zaskarżenia pozwalający mu na kwestionowanie istnienia obowiązku. Jak wyżej wskazano, egzekucja już ustalonego zobowiązania, z którą to sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, jest konsekwencją zaistnienia wcześniejszego etapu postępowania - ustalenia faktycznego wymiaru wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty zajętej wierzytelności, a więc ustalenia wymiaru dochodzonego zobowiązania, będącego następstwem "uchylania się" dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu.

Zdarzenia te nie miały więc możliwości zaistnieć równolegle, w "tożsamym czasie, symultanicznie" dając odrębne środki zaskarżenia. Jak stanowi art. 71b u.p.e.a., podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 tej ustawy, a więc wcześniejsze postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty, od którego przysługiwało skarżącemu zażalenie.

Skarżący w skardze podnosi zarzut naruszenia przepisu art. 33 § 2 pkt 5 i 6 lit. c) u.p.e.a. w zw. z art. 34 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 89 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 71 b u.p.e.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 34a pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia przesłanki obligatoryjnego umorzenia o charakterze przedmiotowym z uwagi na fakt rażącej wadliwości tytułów wykonawczych; organ (wierzyciel zajętej wierzytelności) wydając postanowienia określające wysokość nieprzekazanych wierzytelności błędnie ocenił zachowanie skarżącego, kwalifikując je jako bezpodstawnie uchylanie się od wykonania obowiązku, podczas gdy w momencie wydawania tytułu wykonawczego po stronie skarżącego nie istniał lub też wygasł obowiązek do przekazania zajętej wierzytelności, z uwagi na fakt nieistnienia nieprzekazanych wierzytelności, co wynikało z faktu dokonania przez skarżącego zapłaty zobowiązanemu ([...] sp. z o.o.) wierzytelności dochodzonych na gruncie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego (zapłata miała formę gotówkową); Zdaniem skarżącego, jeżeli pomimo obowiązującego zakazu strony rozliczyły się gotówkowo, to organ podatkowy nie jest władny zobowiązać dłużnika zajętej wierzytelności do tego, aby jeszcze raz zapłacił kwoty wynikające z faktur, tym razem na rzecz organu egzekucyjnego.

W ocenie Sądu, zarzut ten jest niezasadny. Uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych (zapłata) nie stoi na przeszkodzie wydaniu postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty i prowadzeniu egzekucji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Skuteczne uchylenie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej, np. przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia (por. wyroki NSA: z dnia 20 października 2016r., sygn. akt II FSK 2831/14, LEX nr 1381180; z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2287/14, LEX nr 2143162; z dnia 21 kwietna 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20, LEX nr 3041381; z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt II FSK 3436/17, LEX nr 2865294). Podstawą do uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności, mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny) (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007r., sygn. akt I FSK 984/06, LEX nr 364771).

Natomiast, zapłata przez dłużnika zobowiązanemu wierzytelności dochodzonych przez organ, nie wypełnia obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności. Zapłata w takim wypadku, stanowi jedynie okoliczność faktyczną, która nie może być utożsamiana z nieistnieniem wierzytelności. Organ egzekucyjny zajmując wierzytelność może wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji (art. 67a § 1 u.p.e.a.), w związku z tym dłużnik jest zobowiązany przekazać organowi egzekucyjnemu kwoty wynikające z zajętej wierzytelności. Po dokonaniu zajęcia, dłużnik zajętej wierzytelności nie może nią swobodnie dysponować, w tym decydować, w jaki sposób i komu ją przekaże (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2021r., sygn. akt III FSK 2980/21, LEX nr 3176245). Zapłata zobowiązanej spółce nie stanowi realizacji zajęcia, bowiem środki te nie zostały przekazane organowi egzekucyjnemu. Skoro zatem skarżący, mimo braku przeszkód prawnych nie przekazał zajętych przez organ egzekucyjny środków do organu egzekucyjnego, to wystawienie tytułów wykonawczych w oparciu o wydane postanowienia, o których mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. i prowadzenie na ich podstawie egzekucji było zasadne. W niniejszej sprawie, dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał należności organowi egzekucyjnemu oraz nie wskazał na żadną okoliczność prawną, która umożliwiłaby mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania.

Z podanych wyżej względów, nie są również zasadne zarzuty podniesione w pkt 3 i 5 skargi, dotyczące odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy skarżący nie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności ponieważ nie został wcześniej wezwany do dobrowolnego przekazania wierzytelności przez wierzyciela, a jeśli w ogóle można mówić o uchylaniu się od wykonania obowiązku, to skarżący czynił to w granicach prawa, wyłączenie z uwagi na fakt nieistnienia zajętej wierzytelności. Zdaniem Skarżącego organ nie wykonał także wymaganej przez prawo czynności upomnienia zobowiązanego do wykonania w sposób dobrowolny obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego; gdyby bowiem wierzyciel w sposób prawidłowy upomniał skarżącego, ten miałby możliwość jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego wykazać brak istnienia nieprzekazanej wierzytelności.

Uzupełniająco można jedynie wskazać, że zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zatem, to na dłużnika zajętej wierzytelności ustawa egzekucyjna nakłada określone obowiązki, a jak wcześniej już wskazano, dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał należności organowi egzekucyjnemu i jednocześnie nie wskazał na żadną okoliczność prawną, która umożliwiłaby mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie doszło do bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego, bowiem nie zaistniały żadne okoliczności prawne, umożliwiające uchylenie się dłużnika od realizacji zajęcia egzekucyjnego.

Powyższe, przeczy również wskazywanemu w skardze zarzutowi niewłaściwego zastosowania art. 34 § 1 u.p.e.a. poprzez niedokonanie przez organ wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku stanowiącego podstawę zarzutu na podstawie dokonanej analizy całego materiału dowodowego, jak również wydania skarżonego orzeczenia wyłączenie w oparciu o przepisy prawa, bez wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 168c u.p.e.a. wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem, dłużnik zajętej wierzytelności, który nie wykonał lub nienależycie wykonał ciążące na nim obowiązki, o których mowa w art. 69a § 1, lub obowiązki związane z realizacją egzekucyjnego lub zabezpieczającego zajęcia wierzytelności lub prawa majątkowego, odpowiada za szkody wyrządzone z tego powodu wierzycielowi na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (§ 1). Wierzyciel może dochodzić odszkodowania od zobowiązanego na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 69a § 2 (§ 2). W zakresie tego zarzutu, Sąd w obecnym składzie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 19 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 2498/19, w którym stwierdzono, że uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych, nie stoi na przeszkodzie wydaniu postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Przepisy art. 168c u.p.e.a. oraz art. 71a § 9 u.p.e.a. regulują uprawnienia dwóch różnych podmiotów. Powołany art. 168c u.p.e.a. mówi o odpowiedzialności dłużnika za szkodę wyrządzoną - w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem obowiązków związanych z realizacją zajęcia egzekucyjnego - wierzycielowi i w żaden sposób nie wpływa na uprawnienia organu egzekucyjnego wynikające z art. 71a § 9 u.p.e.a. Możliwość obciążenia dłużnika zajętej wierzytelności odpowiedzialnością odszkodowawczą za szkodę wywołaną wierzycielowi niewykonaniem lub niewłaściwym wykonaniem ciążących na nim obowiązków związanych z dokonanym zajęciem wierzytelności, nie modyfikuje uprawnień organu egzekucyjnego przyznanych mu przez ustawę w celu przymusowego wyegzekwowania dochodzonej należności, w tym także uprawnień wynikających z art. 71a § 9 u.p.e.a. Zakres stosowania obu wskazanych przepisów - art. 168c u.p.e.a. i art. 71a u.p.e.a. - jest rozłączny (LEX nr 3056343). Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20, LEX nr 3041381. W konsekwencji, Sąd podniesiony zarzut naruszenia art. 168c u.p.e.a. uznaje za niezasadny.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielając zarzutów skargi stwierdza, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.