Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 4293/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. J. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] października 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, powołanej zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, podjętą na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014 r., poz. 635; dalej: poa) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: kpa) po rozpatrzeniu odwołania M.J. (zdająca, egzaminowana, skarżąca) od uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2014 r. z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego - utrzymano zaskarżoną uchwałę w mocy.

W uzasadnieniu przypomniano, że uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Komisja Egzaminacyjna nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2014 r. z siedzibą w K. stwierdziła, że zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu wskazano, że egzaminowana uzyskała następujące oceny z poszczególnych części egzaminu: z zadania z zakresu prawa karnego ocenę dostateczną, z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zakresu prawa administracyjnego ocenę dobrą, a z zadania z zakresu prawa gospodarczego-ocenę niedostateczną.

Powołując się na przepis art. 78f ust. 1 poa Komisja stwierdziła, że egzaminowana uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

W odwołaniu zdająca zaskarżyła powyższą uchwałę zarzucając jej:

1. naruszenie art. 78e ust poa poprzez nieuwzględnienie w negatywnej ocenie cząstkowej kryteriów przewidzianych w powyższym przepisie oraz ustanowionej w nim skali ocen;

2. naruszenie art. 78 e ust 3 w zw z 78 d ust 1 poa poprzez nienależyte uzasadnienie negatywnej oceny cząstkowej, w szczególności poprzez:

• postawienie zaproponowanemu przez skarżącą rozwiązaniu oczywiście niesłusznych zarzutów,

• nie rozważenie zalet zaproponowanego rozwiązania,

• nie rozważenie istotności dostrzeżonych uchybień, a w szczególności niewskazanie dlaczego dostrzeżone uchybienia świadczą o braku przygotowania prawniczego skarżącej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata,

3. w rezultacie przekroczenie wskutek wystawienia negatywnej oceny cząstkowej granic uznania przysługującego egzaminatorowi i dowolność jego oceny.

W uzasadnieniu odwołania zdająca podniosła, że nie zgadza się z negatywną oceną rozwiązania z zakresu prawa gospodarczego. Zdająca podnosi, że wskazuje na to również ocena cząstkowa wystawiona przez jednego z egzaminatorów. W dalszej części odwołania zdająca szczegółowo przekazuje treść opisu istotnych zagadnień i odnosi się do poszczególnych elementów, wykazując, że sporządziła pracę egzaminacyjną zgodnie z treścią opisu zagadnień. Skarżąca podnosi, że w negatywnej ocenie cząstkowej zarzucono pracy następujące uchybienia:

1. brak wskazania podstawy prawnej właściwości rzeczowej i miejscowej sądu;

2. brak wskazania adresów zamieszkania powodów;

3. brak KRS pozwanego;

4. brak powołania dowodu z umowy spółki cywilnej na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej; a w konsekwencji brak załącznika w postaci umowy spółki;

5. błędne oznaczenie firmy zamiast wyrażenia ARTRANS, posłużyła się wyrażeniem ATRANS;

6. brak dowodu uiszczenia opłaty sądowej;

7. brak odpisu pozwu dla pozwanej;

8. zaniżenie wartości przedmiotu sporu i wartości żądania do złotówki w dół;

9. brak wyszczególnienia kwot cząstkowych w żądaniu;

10. nieprecyzyjne żądanie zasądzenia kosztów procesowych;

11. brak argumentów prawnych i faktycznych dla wykazania zasadności żądań.

W dalszej części skarżąca podniosła, że egzaminator przyznał, że pozew uwzględnia interes powodów w całości. Skarżąca, odnosząc się do systematyki wymienionych w punktach zarzutów stwierdza, że w pierwszej kolejności wskazuje te, które są oczywiście niesłuszne:

Ad. 1 Nie wskazanie podstawy prawnej właściwości sądu nie stanowi braku formalnego, art. 187 § 1 pkt 2 kpc wymaga jedynie wskazania okoliczności faktycznych, i to jedynie w miarę potrzeby, uzasadniających właściwość sądu. Skarżąca powołuje się na monografię H. Pietrzykowskiego "Czynności zawodowego pełnomocnika w sprawach cywilnych".

Ad. 2 Wskazanie numeru KRS pozwanego nie jest obowiązkiem powoda i nie stanowi uchybienia formalnego. Ustalenie numeru KRS pozwanego jest obowiązkiem sądu.

Ad. 3 Za błąd nie może uchodzić brak powołania dowodu z umowy spółki cywilnej zawartej pomiędzy powodami na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczność ta wynika jednoznacznie z innego przywołanego dowodu - z załączonych zaświadczeń CEIDG.

Ad. 4 Wśród załączników do pozwu na pierwszym miejscu wymieniono odpis pozwu.

Ad. 5 Brak załączenia dowodu uiszczenia opłaty sądowej nie jest brakiem formalnym pozwu. Jak podnosi skarżąca, w tym zakresie obaj egzaminatorzy popełnili omyłkę, ponadto w informacji dla zdającego wskazano, że nie było obowiązkiem wskazanie wysokości opłaty sądowej.

W dalszej części skarżąca podniosła, że uchybienia wskazane w pkt 5, 8, 10 mają charakter oczywistych omyłek pisarskich i rachunkowych, a w konsekwencji nie mogą wpłynąć na skuteczność pozwu. Nieprecyzyjność żądania zwrotu kosztów procesowych skarżąca tłumaczy brakiem czasu i zdenerwowaniem. Skarżąca zgodziła się, że dopuściła się dwóch uchybień:

1 zamiast miejsca zamieszkania powodów podała adres prowadzenia przez nich działalności gospodarczej, który zgodnie z informacją z CEIDG stanowi także adres do doręczeń;

2. błędem wynikającym z nieuwagi było zażądanie zapłaty odsetek od całej dochodzonej sumy już od dnia 17 stycznia 2014 r. Skarżąca podkreśla, że wniesienie o zapłatę odsetek od dnia 17 stycznia 2014 r. wskazuje na znajomość przepisu art. 817 § 1 k.c.

Skarżąca nie zgadza się, że pozew nie dostarcza argumentów prawnych i faktycznych dla wykazania zasadności dochodzonych roszczeń, i że pominęła obowiązek dowodzenia. Skarżąca podnosi, że w pozwie dokładnie opisała stan faktyczny stanowiący podstawę dochodzonych roszczeń oraz wniosła o przeprowadzenie licznych dowodów. Jedynie w przypadku wykazania utraconych korzyści należałoby sformułować dodatkowe wnioski dowodowe. W tym zakresie skarżąca powołuje się na ocenę SSA J.W. W dalszej części odwołania skarżąca szeroko uzasadnia, powołując się na monografię H. Pietrzykowskiego oraz na orzecznictwo, że wskazanie podstawy prawnej (jak w tym przypadku art. 415 kc, 436 § 1 w zw z art. 435 § 1 k.c. czy art. 481 k.c., odnoszący się do opóźnienia świadczenia pieniężnego) która jak w tym przypadku oczywista, nie jest konieczne i adwokat ma prawo zakładać, że kwestie te są znane sądowi, w skład którego wchodzą przecież zawodowi sędziowie. Skarżąca podnosi, że w świetle powyższego, dokonując ocen w oparciu o przepis art. 78 e ust 2 poa Komisja Egzaminacyjna winna wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny dlaczego przyjęła, iż skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego, potwierdzający, że nie posiada ona przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata oraz mieć na względzie ogólne zasady oceny wynikających z ustawy poa, w tym w szczególności wprowadzenie skali tej oceny, która pozwala na wydanie oceny celującej, ale także tylko pozytywnej. W dalszej części uzasadnienia skarżąca neguje ocenę negatywną, podnosząc szereg zarzutów do dokonanej oceny. Ostatecznie skarżąca stwierdza, że ocena niedostateczna z egzaminu z zakresu prawa gospodarczego jest niesprawiedliwa i powinna zostać podniesiona.

Wywodząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i podjęcie uchwały o pozytywnym wyniku złożonego egzaminu zawodowego.

Rozpatrując odwołanie Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości na wstępie dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania przez Komisję II stopnia. W związku z tym stwierdziła, że przepis art. 78h ust. 12 poa stanowi, iż do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy kpa, wyjaśniając znaczenie – w tej sytuacji – terminu "odpowiednio".

Odwołując się następnie do treści rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1172 ze zm.) Komisja wskazała, że w § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 wskazanego rozporządzenia mowa jest o konieczności sporządzenia w toku postępowania odwoławczego pisemnej opinii dotyczącej zasadności "zarzutów podniesionych w odwołaniu", mowa jest także o "zakresie odwołania" oraz o "zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu". Jednocześnie podkreślono, że te wymogi dotyczą w tym akcie prawnym jedynie opinii, a więc nie odnoszą się wprost do zakresu kontroli sprawy w postępowaniu odwoławczym.

Wskazano, że ani ustawa ani tym bardziej rozporządzenie, o którym mowa, nie zmieniają w powołanych przepisach naczelnej zasady orzekania w postępowaniu administracyjnym (art. 7, art. 15, art. 138 k.p.a.), że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś wyłącznie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. W ocenie Komisji, z treści m.in. § 5 powołanego rozporządzenia nie wynika zawężenie jej zakresu kontroli odwoławczej tylko do zarzutów odwołania. Komisja nie ma zatem obowiązku ograniczenia się do zarzutów odwołania – może wykraczać poza ten zakres uwzględniając zarówno mankamenty pracy nie dostrzeżone przez egzaminatorów, ale również pominięte przez tych egzaminatorów pozytywne elementy pracy. Organ odwoławczy kontroluje zatem odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc jednak oczywiście, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Wyjaśniając również kwestię kryteriów ocen zadań z części pierwszej do czwartej (egzamin adwokacki w 2014 r. nie obejmuje części piątej) Komisja wskazała, że zgodnie z art. 78d ust. 1 poa egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Dalej, ustawa w art. 78e ust. 2 wskazuje, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje."

Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (M. Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s, 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu adwokackiego jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego, tj. zawodu adwokata.

Określone w przytoczonym przepisie art. 78e ust. 2 poa kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 921/11, z dnia 8 sierpnia 2012 r. w sprawie II GSK 1037/12, z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie II GSK 1854/11). Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie II GSK 2333/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części od pierwszej do czwartej należy kierować się wskazówkami zawartym w tym przepisie i odnosić je indywidualnie do każdej pracy.

Z tego powodu za trafne Komisja uznała stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że opis istotnych zagadnień (art. 77a ust.8), ujęty w akcie wykonawczym (wydanym na podstawie art. 77a ust. 12) nie może stanowić żadnego kryterium ocen.

Treść odwołania w sposób bezsporny dowodzi zaskarżenia oceny z zadania z prawa gospodarczego.

Z odwołania nie wynika bowiem, aby skarżąca kierowała jakiekolwiek zarzuty pod adresem innych ocen niż z pracy pisemnej z prawa gospodarczego.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej w części dotyczącej zadania z prawa gospodarczego Komisja stwierdziła, co następuje.

A. Pracę z zakresu prawa gospodarczego oceniało dwóch egzaminatorów: SSA J.W., który wystawił ocenę dostateczną i adw. J.D., który wystawił ocenę niedostateczną.

Egzaminator SSA J.W. w swojej ocenie podnosi, że uchybieniem pracy jest niepodanie miejsca zamieszkania pozwanych. Art. 126 § 2 kpc wskazuje, że pierwsze pismo procesowe powinno zawierać miejsce zamieszkania. Egzaminator zauważa również, że pozew nie został opłacony (brak jest jakiejkolwiek wzmianki o uiszczeniu opłaty). Zdaniem egzaminatora, skarżąca co do zasady trafnie sformułowała żądanie poza żądaniem odsetek od całej kwoty już od dnia 17.01.2014 r. Poprawnie też sformułowała niezbędne wnioski dowodowe, posługując się właściwą konstrukcją, logiką i argumentacją, za wyjątkiem utraconych korzyści (brakuje zeznań świadka J. Walczaka, ewentualnie dowodu z opinii biegłego).

Egzaminator adw. J.D. w swojej ocenie wskazuje, że skarżąca nie podała podstaw prawnych dla właściwego zarówno miejscowo, jak i rzeczowo wyboru sądu. Brak jest też, zdaniem egzaminatora, adresów zamieszkania powodów oraz numeru KRS pozwanego. Skarżąca zaniżyła wartość żądania do złotego w dół. Żądanie pozwu skarżąca precyzuje ogólną kwotą bez wyszczególnienia kwot cząstkowych, skutkiem czego liczy odsetki od jednego terminu dla całej kwoty. Zdaniem egzaminatora, nieprecyzyjne jest żądanie zasądzenia kosztów. Pozew nie dostarcza ani argumentów prawnych ani faktycznych dla wykazania zasadności żądań w zakresie odmowy zapłaty przez Ubezpieczyciela. Całkowicie pominięty jest w opinii egzaminatora obowiązek dowodzenia w pozwie twierdzeń. Skoro powód twierdzi, że poniósł szkodę polegającą na utracie korzyści w określonej wysokości winien, to twierdzenie udowodnić, co jest kolejnym istotnym brakiem pozwu.

B. Oceniając zadanie egzaminacyjne przez pryzmat ocen dokonanych przez egzaminatorów, jak i zarzuty podniesione przez skarżącą, zgodzić się należy ze skarżąca, że w załącznikach wymieniła odpis pozwu. Zgodzić się również należy, że wystarczającym dowodem na prowadzenie działalności gospodarczej przez powodów jest wypis z CEIDG, a zbędny jest dowód z umowy spółki. Z pozostałymi zarzutami podnoszonymi przez skarżącą nie sposób się zgodzić.

Żądanie pozwu sformułowane zostało w następujący sposób:

- "zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz powodów kwoty 20.298 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 17 stycznia 2014r."

- "zasądzenie od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm "

Zgodzić się w pełni należy z oceną adw. J.D., odnoszącą się do formułowanego żądania. W uzupełnieniu tej oceny należy podnieść, że błędny jest nie tylko brak wskazania poszczególnych roszczeń, składających się na żądanie zapłaty kwoty łącznej 20.298 zł, a co za tym idzie brak wskazania prawidłowych dat wymagalności odsetek od poszczególnych żądanych kwot, ale błędem jest również żądanie zasądzenia od pozwanego solidarnie na rzecz powodów owej kwoty. Żądanie zasądzenia kosztów procesu nie tylko nie zawiera określenia norm "przepisanych" jak podnosi skarżąca, ale w szczególności brak żądania na czyją rzecz mają być zasądzone koszty. W petitum pozwu brak jest zgłoszenia jakichkolwiek wniosków dowodowych i żądania ich przeprowadzenia, a dowody powołane w uzasadnieniu nie zawierają tez, na jakie miałyby zostać przeprowadzone. W tym zakresie trudno się zgodzić z oceną wyrażoną przez SSA J.W., że zostały poprawnie sformułowane niezbędne wnioski dowodowe z tym zastrzeżeniem, że brak jest wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka J. Walczak, ewentualnie dowodu z opinii biegłych. Zgodzić się należy w pełni z oceną egzaminatora adw. J.D., że pozew nie dostarcza ani argumentów prawnych, ani faktycznych dla wykazania zasadności żądań. W istocie uzasadnienie jest powieleniem treści samego kazusu. Tak sporządzony pozew jest sprzeczny z interesem reprezentowanego klienta i mógłby zostać sporządzony nawet przez samego klienta. Zważywszy, że zadaniem skarżącej było sporządzenie pozwu jako pracy egzaminacyjnej, to oczywistym jest, że powinien on zawierać wszystkie elementy niezbędne do nadania mu biegu, jak i skutecznego dochodzenia roszczenia bez konieczności wzywania do uzupełnienia braków formalnych, bądź zobowiązywania do formułowania tez dowodowych. Profesjonalizm polega właśnie na takim przygotowaniu pozwu, by sąd mógł bez zbędnej zwłoki rozpocząć procedowanie. Zawarcie wszystkich niezbędnych elementów jest niezbędne do przyjęcia oceny, że osoba sporządzająca czyni to profesjonalnie, a tym samym jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód adwokata. Skarżąca słusznie podnosi, że skala ocen pozwala na wystawienie oceny celującej jak i tylko oceny pozytywnej, jednak ocena pozytywna może być wystawiona tylko wówczas, kiedy praca daje ku temu podstawy. Oczywistym jest, że ciężar gatunkowy poszczególnych błędów i braków jest różny, niewątpliwie jednak prawidłowe formułowanie żądania, w tym żądania odsetek od należytej daty ich wymagalności, jest jednym z kluczowych elementów pozwu. Praca skarżącej nie daje żadnych podstaw do uznania, że zna ona i rozumie treść przepisów, które powołała w swoim odwołaniu. Zgodzić się można ze skarżącą, że profesjonalny sąd zna przepisy, ale praca ta ma polegać na ocenie czy sporządzający tę pracę jest profesjonalistą. Praca skarżącej nie daje podstaw do takiego określenia.

Z powyższych względów odwołanie skarżącej należy uznać za niezasadne, a praca z zakresu prawa gospodarczego po ponownej jej weryfikacji, nie zasługuje na ocenę pozytywną.

Formułując wnioski Komisja II Stopnia stwierdziła, że skoro odwołanie od oceny z zadania z prawa gospodarczego okazało się niezasadne, to skarżąca nie uzyskała pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego, albowiem z jednej części egzaminu adwokackiego uzyskała ona ocenę negatywną. Fakt ten skutkuje podjęciem uchwały o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały.

Z tego powodu Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, podjęła uchwałę jak na wstępie.

Skargę na powyższą uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia wniosła zdająca, której pełnomocnik zarzucił zaskarżonej uchwale naruszenie:

1. art. 78h ust. 12 p.a. w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego poprzez skontrolowanie działania Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w K. w zakresie wykraczającym poza zarzuty wskazane w odwołaniu;

2. § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ww. rozporządzenia oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. art. 78h ust. 12 p.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w K. z dnia [...] maja 2013 r.. pominięcie istotnych zagadnień wskazanych przez zespół powołany ds. przygotowania zadań na egzamin adwokacki, nie wzięcia pod uwagę okoliczności przemawiających za pozytywną ocena pracy, a w konsekwencji wybiórcze zebranie materiału dowodowego i jego rozpatrzenie z rażącym naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do załatwienia sprawy bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej i w sposób nie pogłębiający zaufania obywatela do organów Państwa;

3. art. 78d ust. 1 p.a. i 78e ust. 2 poa. poprzez podtrzymanie negatywnej oceny rozwiązania zadania z zakresu prawa gospodarczego, mimo iż zaproponowane przez skarżącą rozwiązanie, mając na względzie kryteria określone w art. 78e ust. 2 poa., wskazuje, że jest ona przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Na podstawie art. 46 § 1 pkt 3 p.p.s.a skarżący wniósł o uwzględnienie skargi oraz o uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a zaskarżonej uchwały w całości, a także przyznanie skarżącej od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej wskazał m.in., że wniesienie o zapłatę odsetek od dnia 17 stycznia 2014 wskazuje na znajomość przez skarżącą art. 817 § 1 k.c, przewidującego, że ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku (termin ten skarżąca obliczyła, biorąc pod uwagę, że doręczenie zawiadomienia o szkodzie nastąpiło w dniu 17 grudnia 2013 r., w takich okolicznościach jedynie stosowanie art. 817 § 1 k.c. uzasadniało żądanie odsetek od dnia 17 stycznia 2014 r.). Skarżąca przeoczyła natomiast fakt, że o szkodzie polegającej na zapłacie kary umownej ubezpieczyciel został zawiadomiony później, a informacji o szkodzie wynikającej z utraconych korzyści do czasu doręczenia pozwu nie otrzymał w ogóle. Powyższe uchybienie jednak w żaden sposób nie zaszkodziło interesom powodów: sąd byłby zobowiązany w wyroku zasądzić naliczone w sposób prawidłowy odsetki w przypadku szkody polegającej na zapłacie kary umownej i utraconych korzyściach, a w pozostałym zakresie żądanie oddalić.

Skarżąca nie zgodziła się także z opinią wyrażoną w negatywnej ocenie cząstkowej, że pozew nie dostarcza argumentów prawnych i faktycznych dla wykazania zasadności dochodzonych roszczeń oraz że pominęła obowiązek dowodzenia. Skarżąca w pozwie dokładnie opisała stan faktyczny stanowiący podstawę dochodzonych roszczeń oraz wniosła o przeprowadzenie licznych dowodów. Jedynie w przypadku wykazania wysokości utraconych korzyści należałoby sformułować dodatkowe wnioski dowodowe. Skarżąca przywołała opinię wyrażoną przez drugiego z egzaminatorów: "Zdający prawidłowo przedstawił twierdzenia o faktach oraz poprawnie sformułował niezbędne wnioski dowodowe, posługując się właściwa konstrukcją, logika i argumentacją, za wyjątkiem utraconych korzyści" (s. 2-3 uzasadnienia pozytywnej oceny cząstkowej). Skarżąca nie zgodziła się także, że zastosowanie przepisów prawa i ich interpretacja sprowadziła się do przywołania jedynie art. 361 par. 2 k.c.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 78h ust. 12 poa. w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia pełnomocnik skarżącej wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Komisja Egzaminacyjna II stopnia przyznała sobie prawo do ponownej oceny pracy skarżącej w zakresie wykraczającym poza zarzuty skarżącej. Tym samym naruszyła art. 78h ust. 12 poa., stanowiący, że przepisy k.p.a. mają jedynie odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Komisją Egzaminacyjną II stopnia, w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (tj. Dz. U. 2013, poz. 1172), z których wynika ograniczenie kognicji Komisji do rozpoznania zasadności zarzutów postawionych w odwołaniu. W tym zakresie należy przywołać stanowisko NSA w zakresie kognicji Komisji działającej na podstawie ustawy Prawo o notariacie. Ze względu na bliźniaczy charakter regulacji, wykładnia NSA ma pełne zastosowanie do przepisów poa i stosownych rozporządzeń wykonawczych. W wyroku z dnia 13 XII 2011 r., sygn. II GSK 1421/10, NSA wskazał, że "odpowiednie" stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji prawnej w innej regulacji w żadnym wypadku nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której te przepisy mają być stosowane. Art. 74h § 9 ustawy Prawo o notariacie stanowi, że do zadań Komisji Odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu notarialnego, jednak procedura odwoławcza nie została uregulowana w ustawie, natomiast ustawa zawiera upoważnienie ustawowe dla Ministra obejmujące m.in. określenie trybu i sposobu działania Komisji Odwoławczej. W tym stanie rzeczy uregulowanie trybu i sposobu działania Komisji Odwoławczej zawarte w rozporządzeniu wydanym w granicach i na podstawie upoważnienia ustawowego jest uregulowaniem szczególnym, mającym pierwszeństwo przed uregulowaniami zawartymi w przepisach ogólnych, choćby były to przepisy rangi ustawowej. Z przepisów § 5 ust. 2 pkt 1 omawianego rozporządzenia wynika, że przewodniczący Komisji Odwoławczej wskazuje osobę odpowiedzialną za sporządzenie opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu mając na uwadze zakres odwołania i wiedzę członków komisji z zakresu prawa objętego odwołaniem. Z § 5 ust. 3 wynika, że przewodniczący lub członek Komisji sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, wraz ze stanowiskiem. Z § 5 ust. 4 rozporządzenia wynika, że Komisja głosuje nad ostateczną oceną z tej części egzaminu, która została zakwestionowana w odwołaniu, a następnie w sprawie uchwały o wyniku egzaminu notarialnego. Zdaniem NSA, z powołanych uregulowań wynika, że "postępowanie odwoławcze przed Komisją Odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu k.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych".

Powyższy pogląd NSA został zaakceptowany przez liczne składy orzekające WSA w Warszawie w odniesieniu do postępowania przed Komisją Egzaminacyjną II stopnia działającą na podstawie poa (zob. wyroki WSA z 11 IV 2012 r., sygn. VI SA/Wa 296/12, z 29 VIII 2012 r., sygn. VI SA/Wa 656/12). W wyroku z dnia 30 III 2012, sygn. VI SA/Wa 205/12. WSA w Warszawie wskazał, że "Nie jest to (postępowanie przed Komisją Egzaminacyjną II stopnia - przyp. AJ) zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjne, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych".

W podsumowaniu należy wskazać, że stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale jest sprzeczne z utrwaloną linią orzeczniczą WSA w Warszawie, a przedstawione za tym stanowiskiem argumenty nie są przekonywujące. Co do opinii, że przepisy rozporządzenia nie mogą wyłączyć jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego (s. 7 uchwały), to wskazać należy, że nie mamy do czynienia z postępowaniem administracyjnym, a szczególnym postępowaniem statuowanym: przez poa, a ponadto "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a. (...). to takie stosowanie k.p.a., które zapewnia poszanowanie wszelkich odrębności wynikających z unormowań szczególnych zawartych w przepisach rozporządzenia (...). Nie jest więc tak, że przepisy k.p.a., jako przepisy ustawowe mają pierwszeństwo przed przepisami rozporządzenia. Jest przeciwnie, przepisy rozporządzenia, jako prawidłowo wydane (ni podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego) mają pierwszeństwo stosowania jak przepisy szczególne, zaś przepisy k.p.a. powinny być stosowane tylko w kwestiach nieuregulowanych w przepisach szczególnych i w taki sposób, aby nie niweczyły przyjętych uregulowań szczególnych", (wyrok NSA z dnia 13 XII 2011, sygn. II GSK 1421/10). W uchwale wskazano także, iż przedmiotem głosowania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia jest w pierwsza kolejności ostateczna ocena pracy pisemnej zawierającej rozwiązanie zadania z tej części egzaminu adwokackiego, której dotyczy odwołanie (§ 5 ust 4 rozporządzenia). Jednakże przepis ten nie przeczy tezie, że kognicja Komisji jest ograniczona do rozpoznania zasadności zarzutów postawionych w odwołaniu, czym innym jest bowiem przedmiot głosowania, a czym innym okoliczności, które winny zostać wzięte pod uwagę przez członków Komisji (jej kognicja). Są to dwa różne zagadnienia. Jeżeli zarzuty postawione w odwołaniu w świetle kryteriów wskazanych w art. 78e ust 2 poa. okażą się zasadne, ocena pracy winna zostać podniesiona, jeżeli nie - utrzymana. Konieczność głosowania w pierwszej kolejności w przedmiocie oceny poszczególnych prac pisemnych, a dopiero następnie w kwestii zaskarżonej uchwały, jest uzasadniona tym, iż warunkiem uzyskania oceny pozytywnej z egzaminu adwokackiego jest uzyskanie ocen pozytywnych z jego wszystkich części. Dlatego w razie zaskarżenia prac pisemnych z kilku części, należy głosować nad ocenami poszczególnych prac. Jest to więc rozwiązanie techniczne. Pogląd, że § 5 ust. 4 rozporządzenia wskazuje on na zakres kognicji Komisji, pomija jego funkcję i cel. Treść § 5 ust. 4 rozporządzenia nie uzasadnia więc poglądu wyrażonego przez Komisję.

Należy wskazać, że naruszenie powyższych przepisów miało wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie Komisji. Komisja Egzaminacyjna II stopnia dostrzegła bowiem uchybienia niewskazane w ocenach cząstkowych (sposób sformułowania wniosków dowodowych, uchybienia dotyczące sformułowania wniosku o zasądzenie kosztów), które następnie wykorzystała do uzasadnienia oceny negatywnej pracy w zakresie zadania z prawa gospodarczego (zob. s. 11 zaskarżonej uchwały). Komisja doszła także do wniosku, że rozwiązanie kazusu zaproponowane przez skarżącą jest sprzeczne z interesem powodów, mimo iż pogląd odmienny wyrażono nawet w negatywnej ocenie cząstkowej. Dlatego też ocena pracy skarżącej w zakresie wykraczającym poza zarzuty wskazane w odwołaniu miała wpływ na ostateczny wynik egzaminu, i z tego powodu ww. naruszenie prawa dyskwalifikuje zaskarżoną uchwałę, która chociażby z tego powodu wymaga uchylenia.

Uzasadniając zarzut naruszenia § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ww. rozporządzenia oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 ,art. 80 I art. 107 § 3 kpa. w zw. z art 78h ust. 12 poa skarżąca w pierwszej kolejności wskazała, że w odwołaniu zawarła liczne zarzuty wobec negatywnej oceny cząstkowej i je obszernie uzasadniła. W zaskarżonej uchwale Komisja stwierdziła zasadność dwóch zarzutów, a co do pozostałych stwierdziła, że "nie sposób się z nimi zgodzić", na czym wywód co do tych zarzutów zakończyła. W kontekście takiego postępowania Komisji należy przywołać opinię WSA w Warszawie zawartą w wyroku z dnia 30 III 2012, sygn. VI SA/Wa 205/12: "Przepisy rozporządzenia mówią, jak powinna wyglądać pisemna opinia dotycząca odwołania. Jednakże, skoro, zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 24 września 2009 r. wytypowany członek Komisji Egzaminacyjnej II ma sporządzić pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia zostaje wytypowany członek Komisji Egzaminacyjnej II, który referuje sprawę tejże Komisji oraz sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem, a następnie Komisja Egzaminacyjna II głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej i potem w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego o wyniku egzaminu adwokackiego (§ 5 ust. 4 powołanego rozporządzenia), to tym samym uchwała Komisji Odwoławczej powinna odnosić się do poszczególnych zarzutów odwołania. Uchwała, a nie opinia członka jest stanowiskiem Komisji Odwoławczej, które musi spełniać wymagania stawiane decyzji administracyjnej. Rozstrzygnięcie to również powinno odnosić się do wszystkich zarzutów odwołania, zwłaszcza, że do postępowania przed Komisją Egzaminacyjną II stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. i odpowiednio art. 138 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika, aby Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się do poszczególnych zarzutów. Opisanie argumentacji egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej, a następnie wskazanie, że ocena jednego z egzaminatorów - adwokat J.D. przeczy zarzutom skarżącej, nie mogą zostać uznane za spełniające kryterium szczegółowego odniesienia się do zarzutów odwołania. Przede wszystkim egzaminatorzy Komisji Egzaminacyjnej [...] oceniali pracę skarżącej. Skarżąca w odwołaniu sformułował zarzuty co do uchwały, a tym samym uzasadnienia ocen cząstkowych wystawionych za pracę z prawa cywilnego. Przedstawił obszerną argumentację kwestionującą stanowiska sprawdzających jego prace z prawa cywilnego członków Komisji Egzaminacyjnej [...] (szczegółowo odnosił się do poszczególnych argumentów, przywołując na potwierdzenie swojego stanowiska orzecznictwo sądowe). Zatem osobne przedstawienie w uchwale zarzutów skarżącej, uzasadnień ocen cząstkowych, a następnie stwierdzenie o nie podzieleniu argumentacji skarżącej poprzez porównanie uzasadnień ocen cząstkowych i zarzutów skarżącej oraz przywołanie przez Komisje Egzaminacyjną II dla poparcia zajętego stanowiska oceny adw. A.C. nie może zostać uznane za spełniające wymogi z § 5 ust. 2 pkt 2 i 3, ust. 3 oraz 4 rozporządzenia z 24 września 2009 r. co do odniesienia się do poszczególnych zarzutów. Komisja Egzaminacyjna II, akceptując " w pełni argumentację adw. A.C", powinna była wskazać, które argumenty z tej oceny nie potwierdzają poszczególnych zarzutów skarżącego z odwołania i uzasadnić swoje stanowisko Wówczas można byłoby uznać, że organ odwoławczy wypełnił obowiązek oceny poszczególnych zarzutów odwołania. Tego elementu, pozwalającego skontrolować kompletność i poprawność stanowiska Komisji Egzaminacyjnej II w zaskarżonej uchwale zabrakło". Co więcej, WSA Warszawie stwierdził, że tak sporządzone uzasadnienie uchwały uniemożliwia Sądowi dokonanie kontroli legalności i prawidłowości zaskarżonej uchwały.

Mając na względzie stanowisko WSA w Warszawie, wyrażone w powyższym judykacie, należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały nie odpowiada wymogom określonym w § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ww. rozporządzenia w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. jest także wyrażanie przez Komisję w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wniosków i opinii bez przedstawienia żadnych argumentów, które by za nimi przemawiały. Szczególnie rażące jest wskazanie, że praca skarżącej nie daje podstaw do uznania, że zna ona i nie rozumie przepisy, które powołuje (s. 12 uzasadnienia) bez jakiegokolwiek uzasadnienia takiego poglądu.

Następnie należy wskazać, że Komisja w ogóle nie wzięła pod uwagę opisu istotnych zagadnień sporządzonego przez twórców kazusu oraz faktu, iż praca skarżącej, poza sposobem skonstruowania roszczenia, odpowiada tym wytycznym. Należy się zgodzić z poglądem Komisji, że kryteria, wedle których ocenia się prace, zostały wskazane przez ustawodawcę w art. 78e ust. 2 poa., a zgodność z opisem istotnych zagadnień do tych kryteriów nie należy. Nie oznacza to jednak, że są one pozbawione znaczenia. Przedstawiają one pogląd twórców kazusu o tym, jakie powinno być jego rozwiązanie. Można więc twierdzić, że praca odpowiadająca tym wytycznym, odpowiada także kryteriom wskazanym w art. 78e ust. 2 poa., a odmienne stanowisko egzaminatora mogło wykroczyć poza luz decyzyjny przyznany mu przez ustawodawcę. Zajmując takie odmienne stanowisko egzaminator powinien bliżej uzasadnić, dlaczego negatywnie ocenił pracę w zakresie odpowiadającą wytycznym. W konsekwencji wytyczne stanowią element materiału dowodowego, do którego egzaminator/Komisja powinna się odnieść. Ponadto wytyczne określają pewien standard rozwiązania kazusu, którego pominięcie rodzi niebezpieczeństwo zróżnicowanego ocenienia podobnych prac. Pominięcie tych zaleceń może więc prowadzić do naruszenia zasady równego traktowania. W konsekwencji należy twierdzić, że całkowite zlekceważenie opisu istotnych zagadnień oraz faktu, że praca w znaczącej części tym zaleceniom odpowiada, prowadzi do naruszenia art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a.

Należy wskazać, że zaproponowane przez skarżącą rozwiązanie zgodnie z opisem istotnych zagadnień polegało na skonstruowaniu pozwu o zapłatę, w którym prawidłowo określiła strony postępowania, w tym uwzględniła współuczestnictwo materialne powodów, prawidłowo określiła sąd właściwy do rozpoznania sprawy, w tym szczególności na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tj. Dz. U. 2013, poz. 392) skierowała pozew do sądu właściwego miejscowo ze względu na miejsce zamieszkania pozwanych. Pozew zawierał odpowiednie wnioski dowodowe, a także uzasadnienie faktyczne i prawne oraz wniosek o zwrot kosztów postępowania. Są to istotne pozytywne aspekty pracy skarżącej, odpowiadające wytycznym twórców kazusu. Skarżąca poprawnie rozwiązała problemy stanowiące istotę kazusu. Pominięcie tych okoliczności przez Komisję, nie odniesienie się do nich w jakikolwiek sposób, stanowi istotny brak uzasadnienia uchwały (naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.). jest równoznaczne z brakiem rozpoznania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), z niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) oraz z dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.).

W tym miejscu należy wskazać, że "(...) uchwały Komisji Egzaminacyjnej, które są oparte na ocenie członków tej Komisji dokonanej w określonej w ustawie skali ocen korzystają ze swoistego "luzu decyzyjnego'" (zob. wyrok WSA w Warszawie z 13 V 2011, sygn. VI SA/Wa 227/11. Jednakże "Luz decyzyjny jest związany z oceną stanu faktycznego i (...) wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący Sądowa kontrola uchwały Komisji polega zatem na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a." (ibid).

Ponadto wskazane uchybienia uzasadniają postawienie zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. stanowiącego, ż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budząc zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, art. 11 k.p.a. przewidującego, że organ; administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez stron decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu oraz art. 7 stanowiącego, że organ administracji publicznej zmierzają do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes publiczny i słuszny interes strony. W pierwsze kolejności należy wskazać, że zaskarżona uchwała podważa zaufanie do państwa i jako taka narusza art. 8 k.p.a. Wskazana w tym przepisie zasada pogłębiania zaufania jest swoistego rodzą klamrą lub zbiorem innych zasad, jakie obowiązują w postępowaniu administracyjnym oraz nadrzędnych reguł charakterystycznych dla demokratycznego państwa prawnego. Z naruszenia zasady wynika obowiązek zapewnienia praworządności, równości wobec prawa, ochrony obywateli działających w dobrej wierze, obowiązek uzasadnienia decyzji, a także nakaz rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (zob. S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, PiP 1961/12, s. 903). Niewątpliwie realizacji zasady praworządności nie sprzyja fakt pominięcia uzasadnieniu zaskarżonej uchwały pozytywnych aspektów sporządzonego projektu pozwu. Ponadto spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to są po temu istotne powody (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 VII 2010, sygn. VII SA/Wa 668/10). W tym kontekście art. 8 k.p.a. łączy się funkcjonalnie z art. 11 k.p.a. Trzeba się zgodzić, iż "stosownie do zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a, organ administracji publicznej, nie wyłączając organu odwoławczego, jest obowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Zasada ta nie jest realizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre aspekty sprawy lub nie odniesie się do okoliczności, podnoszonych przez stronę i mających jej zdaniem istotne znaczenie w sprawie. Strona ma prawo wiedzieć, jakie jest stanowisko organu odnośnie do jej wniosków i zarzutów, które powinno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń, uważanych przez stronę za istotne dla załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym nie tylko z art. 11 k.p.a. ale także z art. 8 k.p.a. (wyrok WSA w Olsztynie z 17 III 2009, sygn. II SA/Ol 54/09). W obliczu powyższych uchybień nie można także mówić o dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, a pominięcie pozytywnych aspektów pracy godzi w słuszny interes skarżącej (art. 7 k.p.a.).

Uzasadniając z kolei zarzut naruszenia 78d ust. 11 78e ust. 2 poa pełnomocnik skarżącej uznał, że podstawowymi przepisami prawnymi, do których WSA powinien się odwołać przy kontroli uchwał Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, są przepisy statuujące kryteria wystawiania ocen, a w szczególności:

• art. 78d ust. 1 poa., stanowiący, że "Egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, (...), do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata"

• art. 78e ust. 2 poa. przewidujący, iż "Oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje".

W wyroku z 14 XII 2011 r., sygn. II GSK 83/11, NSA wskazał, że "podstawowe znaczenie w procedurze ustalania wyników z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego ma przepis art. 78e ust. 2 poa, zgodnie z którym oceny rozwiązania każdego z tych zadań dokonują (...) egzaminatorzy (...) biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawne rozwiązanie zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interes. strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Nie ma więc wątpliwości, że to wskazane w art. 78e ust. 2 poa. kryteria stanowią wzorzec kontroli pracy pisemnej zdającego (...). Obowiązkiem Komis Egzaminacyjnej II stopnia było dokonanie ponownej oceny - w granicach odwołania - czy zdająca w projekcie apelacji zachowała wymogi formalne tego środka odwoławczego, czy właściwie zastosowała przepisy prawa, wykazując się umiejętnością ich interpretacji, a wreszcie, czy zaproponowany przez zdającą sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny – przy uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentowała. (...) NSA zauważa. iż ramy kontroli zakreślone w art. 78e ust 2 poa. stanowią ustawowe granice uznania administracyjnego z jakiego korzystała komisja egzaminacyjna II stopnia (...)". W związku z powyższym "należy stanowczo podkreślić, że organ administracji publicznej jest obowiązany kierować się zasadą prawdy obiektywnej także wówczas, gdy decyzja wydana w sprawie indywidualnej ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (wyrok WSA w Warszawie z 29 VIII 2012 r., sygn. VI SA/Wa 65: Dlatego Komisja Egzaminacyjna winna wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny dlaczego przyjęła, iż skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego potwierdzający że nie posiada ona przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata oraz mieć na względzie ogólne zasady oceny wynikające z ustawy poa, w tym w szczególności wprowadzenie skali tej oceny, która pozwala na wydanie oceny cząstkowej celującej, ale także tylko pozytywnej (op. cit).

Zaskarżona uchwała wykroczyła poza zakres luzu decyzyjnego przysługującego Komisji Egzaminacyjnej na podstawie art. 78d ust. 1 i 78e ust. 2 poa. Mając na względzie kryteria wskazane w art. 78e ust. 2 p.a., tj. zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie przez skarżącą właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez skarżącą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, należy wskazać, że:

- projekt pozwu sporządzony przez skarżącą spełniał wymogi formalne. Z odmiennym stanowiskiem wyrażonym w negatywnej ocenie cząstkowej skarżącą się nie zgadza: argumenty w tym zakresie zostały przedstawione w odwołaniu i na wstępie niniejszego pisma;

- skarżąca zastosowała właściwe przepisy i wykazała się umiejętnością ich interpretacji. Skarżąca prawidłowo wskazała podstawę odpowiedzialności zakładu ubezpieczeniowego - umowę o ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej zawartą ze sprawcą wypadku oraz przywołała orzeczenia SN wskazujące na zasadę pełnej odpowiedzialności ubezpieczyciela za szkodę (wyrok z 20 II 2002, sygn. V CKN 908/00, wyrok z 1 IX 1970, sygn. II CR 371/70). Pierwszy z wyroków wskazywał, że miernikiem szkody polegającej na uszkodzeniu pojazdu mechanicznego jest cena naprawy pojazdu wraz z kosztami części zamiennych. Orzeczenie to pozwala odeprzeć argumentację zaprezentowaną przez ubezpieczyciela w decyzji o odmowie zapłaty odszkodowania w dalszej części. Skarżąca prawidłowo także spostrzegła, że powodom nie należy się zwrot podatku VAT (wyrok SN z 22 IV 1997, sygn. III CZP 14/97). Z powyższych względów należy stwierdzić, że przedstawiona w projekcie pozwu argumentacja jest spójna i logiczna oraz ma wartość merytoryczną, a przedstawione przez skarżącą rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, poza kwestią ustalenia terminu naliczania odsetek za opóźnienie od poszczególnych roszczeń dochodzonych w pozwie, prawidłowe. Jedyny merytoryczny błąd skarżącej polegał na wadliwym ustaleniu daty, od której należy liczyć odsetki od poszczególnych roszczeń (17 stycznia 2014 r.). Błąd ten nie wynikał z nieznajomości art. 817 § 1 k.c., lecz z przeoczenia okoliczności, że powodzi zgłosili zakładowi ubezpieczeń poszczególne roszczenia w różnych terminach. Ta okoliczność nie uprawnia jednak do stwierdzenia, że skarżąca nie zna i nie rozumie przepisów, które przywołała (s. 12 odwołania). Stwierdzenie to, nie dość, że nie uargumentowane, jest także wewnętrznie sprzeczne, bowiem nie można jednocześnie nie znać określonego przepisu i go stosować;

- skonstruowany przez skarżącą pozew w pełni uwzględniał interes powodów: wskazany powyżej błąd w ustaleniu daty, od której należy liczyć odsetki, skutkowałby jedynie oddaleniem powództwa w zakresie żądania odsetek, za okres, w którym nie przysługiwały. Ze względu na wysokość całego roszczenia, powodzi ustąpiliby pozwanemu jedynie w niewielkim zakresie.

Żaden podlegający ochronie prawnej interes powodów nie doznałby uszczerbku. Odmienny pogląd Komisja uzasadniła brakiem argumentów prawnych i faktycznych w projekcie pozwu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że jest to pogląd nieprawdziwy, o czym mowa powyżej. Po drugie, nawet gdyby był zasadny, brak argumentów prawnych i faktycznych powinien zostać wzięty pod uwagę przy analizowaniu pracy pod kątem innych kryteriów (zachowanie wymogów formalnych, znajomość i wykładnia prawa), a nie przy weryfikacji, czy zaproponowane przez skarżącą rozwiązanie odpowiada interesom powodów. Rozwiązanie zadania polegające na skonstruowaniu pozwu o zapłatę jak najbardziej odpowiadało interesom powodów okolicznościach faktycznych wskazanych w kazusie.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia w zaskarżonej uchwale wytknęła "błędy" niedostrzeżone ocenach cząstkowych, czyli niewskazanie podmiotu, na rzecz którego ma nastąpić zasądzenie kosztów postępowania, niewskazanie w petitum pisma wniosków dowodowych oraz brak tez we wnioskach dowodowych sformułowanych w uzasadnieniu powództwa. Mając na uwadze, ze żądanie zasądzenia kosztów postępowania formułowała strona powodowa, poza którą w postępowaniu brała udział jedynie strona pozwana, osobami, na rzecz których te koszty miały zostać zasądzone od strony pozwanej, mogli być jedynie powodzi - jest to najzupełniej oczywiste. Można mieć uwagi co do staranności sformułowania wniosku, nie ma jednak wątpliwości, że jest on merytorycznie poprawny i jasny. Co do wniosków dowodowych - nie jest błędem ich sformułowanie w uzasadnieniu powództwa, a nie w petitum pozwu. Zresztą Komisja bliżej nic uzasadnia tego zarzutu. Wbrew stanowisku Komisji wnioski dowodowe zawierały tezę dowodową. W praktyce wykonywania zawodu przyjmuje się, że wskazanie dowodu w uzasadnieniu powództwa, jest równoznaczne z sformułowaniem wniosku dowodowego, przy czym dowód ma być przeprowadzony na okoliczność wskazaną w tej części uzasadnienia, która bezpośrednio poprzedza powołanie się przez stronę na dany dowód. W ten sposób unika niepotrzebnego powtarzania twierdzeń dopiero co wyrażonych w pozwie. Jest to rozpowszechniona, powszechnie akceptowana praktyka. Właśnie z tego powodu egzaminatorzy jako praktycy (adwokat i sędzia) nie uznali takiego sformułowania wniosków za wadliwe. Praktykę taką wspierają także przepisy k.p.c., w których mowa o tym, iż "Strona może aż do zamknięcia rozprawy przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej" (art. 217 § 1 k.p.c.) oraz, iż "Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne (232 k.p.c). Również w wyroku SA w Krakowie z 16 V 2013, sygn.. I ACa 378/13, wskazano, iż "Nie budzi wątpliwości zgłoszenie przez powoda wniosków dowodowych musi zostać poprzedzone wskazaniem faktów, które - w świetle obowiązujących przepisów prawa materialnego - świadczą o istnieniu roszczenia dochodzonego pozwem". Jeżeli więc przyjąć, że fachowo sporządzony pozew ma zawierać wszystkie elementy niezbędne do nadania mu biegu, jak i skutecznego dochodzenia roszczenia bez konieczności wzywania do usunięcia braków formalnych pisma, bądź zobowiązywania powoda do uzupełnienia tez dowodowych (s.11 uzasadnienia), to należy wskazać, że powyższe oczekiwania Komisji Egzaminacyjnej zostały spełnione.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia zgadza się ze skarżącą, że błędy popełnione przez osobę egzaminowaną mogą być cięższego lub lżejszego charakteru. Jednakże za kluczowy uznała błąd w sformułowaniu roszczenia procesowego. Jak wskazano, błąd ten polegał na niewłaściwym ustaleniu daty naliczenia odsetek. Jego popełnienie nie szkodziło interesom powodów, a już na pewno nie uzasadnia twierdzenia, że skarżąca nie zna i nie rozumie przepisów prawa, który stosuje. Jego popełnienie nie może także samodzielnie uzasadniać poglądu, że skarżąca nie jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi M.J. na uchwałę tej Komisji z dnia [...] października 2014 r.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej, w pierwszej kolejności stwierdził, że istotny w niniejszej sprawie jest cel egzaminu, jakim jest m.in. sprawdzenie wiedzy i stopnia przygotowania do wykonywania zawodu adwokata.

Nie są w opinii organu trafne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego. Organ odwoławczy w sposób szczegółowy przeprowadził w zaskarżonej uchwale precyzyjną analizę prawną kwestii wynikających z zadania egzaminacyjnego z prawa gospodarczego.

Komisja II stopnia podtrzymuje swoje stanowisko o błędnym rozwiązaniu zadania egzaminacyjnego, przy tym o wszystkich wadach sporządzonego pozwu w sposób wyczerpujący i precyzyjny opisanych w zaskarżonej uchwale. Wartym zwrócenia uwagi jest okoliczność, iż Komisja Egzaminacyjna odwołuje się w uzasadnieniu uchwały do ocen wystawionych przez egzaminatorów w postępowaniu w I instancji. Egzaminatorzy ci zaś stosują kryteria ocen wynikające z poa. Także sama Komisja II stopnia w uchwale dokonała analizy pracy egzaminacyjnej skarżącej, stosując poszczególne ustawowe kryteria oceny. Do kryteriów tych należy zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji i poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Wedle tych kryteriów miała miejsce ocena pracy skarżącej. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały dokonano wyspecyfikowania wszystkich błędów pracy egzaminacyjnej i uczyniono to mając na uwadze ustawowe kryteria oceny. Komisja stoi na stanowisku, iż w świetle celu egzaminu oraz wskazanych powyżej ustawowych kryteriów oceny, praca skarżącej nie zasługiwała na ocenę pozytywną i wykazano to w treści zaskarżonej uchwały, zaś na tym etapie postępowania nie ma konieczności ponownego precyzyjnego przytaczania zajętego w uchwale stanowiska.

Należy jednak podnieść, że art. 78e ust.2 poa wymienia kilka kryteriów, które brane są pod uwagę przy ocenie prac. Nawet przy założeniu, że część prac została sporządzona w zgodzie z tymi kryteriami, nie może być wykluczone, iż brak w prac innych elementów nie może jej dyskwalifikować. Znaczenie przy ocenie pracy mają wszystkie kryteria ustawowe i wedle nich dokonywana była ocena pracy skarżącej, a wynika to z samej treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały. Istotne znaczenie ma umiejętność stosowania prawa, jego interpretacji, co można ocenić z reguły na podstawie merytorycznej zawartości pracy egzaminacyjnej. Przy ocenie pozwu sporządzonego w ramach egzaminu zawodowego adwokackiego, należy kierować się nie tylko tym czy odniósłby on skutek, ile również tym czy pozwala on na uznanie, że jego autor posiada umiejętności zawodowe niezbędne do świadczenia pomocy prawnej w ramach wykonywania zawodu adwokata. Nie sposób nie zauważyć, iż w pracy skarżącej wystąpiły istotne błędy, na które wskazał organ, dyskwalifikujące pozytywną ocenę w świetle kryteriów ustawowych.

Analiza podjętego rozstrzygnięcia wskazuje, że wydana w niniejszej sprawie uchwała Komisji II stopnia, prezentując określone poglądy prawne na konkretne zagadnienia wynikające z zadania egzaminacyjnego z całą pewnością oparta jest na rzetelnej analizie materiału dowodowego w kontekście przepisów ustawy Prawo o adwokaturze i nie nosi cech dowolności.

Nie można zgodzić się z zarzutem skargi, dotyczącym przekroczenia przez Komisję II stopnia granic swobodnej oceny dowodów i tzw. "luzu decyzyjnego" poprzez dokonanie dowolnej oceny pracy skarżącej. W tym miejscu należy przypomnieć, że uchwała organu w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego nie ma charakteru decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego. Luz decyzyjny w świetle piśmiennictwa ma miejsce w sytuacji, gdy decyzja organu lub wyrok sądu nie są do końca zdeterminowane przez przepisy prawa, pozostawiając pewien margines swobody przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Organ lub sąd, stoją wówczas przed koniecznością rozważenia wszystkich istotnych argumentów dla wypełnienia treści przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie. Wspomniany luz może obejmować różne kategorie, jak np. luz wyboru normy, luz interpretacyjny, czy też luz dowodowy." (tak wyrok NSA z dnia 4 marca 2014 roku, II GSK 2051/12)

Luz decyzyjny, z którego korzysta organ, jest związany z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. Z uwagi na cel egzaminu adwokackiego, ukierunkowany na sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, nie sposób zanegować przydatności kierowania się przez komisję egzaminacyjna luzem decyzyjnym dla potrzeb ustalenia, czy osoba egzaminowana spełnia kryteria wskazane w art. 78d ust. l poa, a to choćby z uwagi na użycie w tym przepisie ogólnych sformułowań (pojęć niedookreślonych), które w odniesieniu do osoby egzaminowanej należy wypełnić (sprawdzić) w konkretnej indywidualnej sprawie. Taki pogląd wyraził WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 lipca 2012 roku sygn. akt VI SA/Wa 568/12.

Biorąc pod uwagę powyższe poglądy orzecznictwa i wyczerpującą argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, dotyczącą braku spełnienia przez skarżącą w ocenianej pracy kryteriów ustawowych, należy uznać, że-zarówno Komisja I stopnia, jak i Komisja II stopnia, podejmując uchwały nie wyszły poza granice "luzu decyzyjnego", a ich rozstrzygnięcia nie noszą cech dowolności.

Jak wynika z powyższego organ przy wydawaniu uchwały jest związany jedynie ustawą. W tym kontekście należy zdecydowanie odrzucić zarzut skarżącej dotyczący wydania uchwały bez oparcia się na opisie istotnych zagadnień wskazanych przez zespół powołany ds. przygotowania zadań na egzamin adwokacki. Opis istotnych zagadnień stanowi bowiem materiał czysto pomocniczy, nie ma on jakiegokolwiek normatywnego charakteru i w taki jedynie sposób jest traktowany przez komisje egzaminacyjne. Innym zupełnie zagadnieniem jest kwestia podzielania w określonych sytuacjach przez poszczególnych sprawdzających rozwiązań zawartych w opisach istotnych zagadnień. Nie ma to jednak nic wspólnego z możliwością stawiania skutecznego zarzutu opierania się, bądź braku oparcia przy sprawdzaniu prac egzaminacyjnych, wyłącznie na tymże dokumencie. Warty zwrócenia uwagi jest fakt, iż w zaskarżonej uchwale brak jest choćby przywołania tegoż materiału.

Komisja całkowicie nie zgadza się z tezą skargi, zmierzającą do wykazania, że zaproponowane rozwiązanie zadania w postaci sporządzonego przez skarżącą pozwu było poprawne w świetle przepisów poa i pozwalało na wystawienie tej pracy oceny pozytywnej. Cała treść uzasadnienia uchwały wykazała błędność takiego twierdzenia. W ocenie Komisji II stopnia uzasadnienie zaskarżonej uchwały w sposób merytoryczny ze wskazaniem konkretnych norm prawnych, a jednocześnie wystarczający i zgodny z wymogami jakim winno podlegać uzasadnienia decyzji wyjaśnia motywy i przesłanki rozstrzygnięcia. Wszystkie te zagadnienia zostały szczegółowo i precyzyjnie opisane w uchwale i jak już zaznaczono wyżej nie ma obecnie potrzeby ich powtarzania. Organ dokładnie wyspecyfikował i wykazał wadliwość rozwiązań zastosowanych w sporządzonej przez skarżącą pracy. Zdaniem Komisji, elementy te w sposób wystarczający uzasadniały utrzymanie oceny niedostatecznej z prawa gospodarczego i w związku z tym prawidłowym było utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia. Ilość i charakter popełnionych błędów uzasadniały podjęte rozstrzygnięcie przy uwzględnieniu skali ocen ustalonej w ustawie. Poszczególne podnoszone w skardze argumenty i kwestie są w ocenie organu zwykłą polemiką z oceną prawną przeprowadzoną przez organ w uchwale, która dokonana została przez Komisję w oparciu o właściwe przepisy prawne. Tez tej polemiki organ w całości nie podziela. Komisja II stopnia w pełni podtrzymuje twierdzenia o błędach występujących w pracy skarżącej. Dotyczy to m.in. wszystkich wad szczegółowo opisanych na k. 10-12 uzasadnienia uchwały. W ocenie organu dokonana analiza pracy skarżącej oraz wystawiona ocena uwzględnia nadrzędny cel egzaminu jakim jest sprawdzenie przygotowania do samodzielnego wykonywania egzaminu adwokata.

Z powyższych względów chybione są zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia prawa procesowego.

Nie sposób zgodzić się z zarzutem zawartym w skardze, dotyczącym rozpoznania sprawy przez Komisję II stopnia, w zakresie wykraczającym poza zarzuty wskazane w odwołaniu. Zarzut ten zapewne wynika z braku zrozumienia istoty postępowania przed tym organem odwoławczym. Specyfika tego postępowania została szczegółowo wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której organ przedstawił zakres kognicji Komisji II stopnia w oparciu o obowiązujący stan prawny oraz utrwalone już orzecznictwo (powołane w uzasadnieniu). W ocenie organu nie ma potrzeby ponawiania w całości tego szczegółowego wywodu.

Komisja II stopnia podzielając stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, OSNSA 1997, nr 1, poz. 35, ponownie wskazuje, iż w niniejszym postępowaniu obowiązuje naczelna zasada orzekania w postępowaniu administracyjnym (art. 7, art. 15, art. 138 k.p.a.), że "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Organ podziela również pogląd, że z przepisów ustawy o radcach prawnych, której regulacje są analogiczne, jak w poa, nie wynika obowiązek ograniczenia się jedynie do zarzutów odwołania, ale jeśli organ odwoławczy rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, nie podnoszone przez egzaminatorów Komisji I stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Powołanie się tego organu na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2012 r., VI SA/Wa 239/12, wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., II GSK 195/12). Oczywistym jest również , ze organ odwoławczy związany jedynie zakresem zaskarżenia (zaskarżona część egzaminu)winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu (arg. z art. 139 k.p.a.). Kontroluje zatem odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc jednak oczywiście, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania. Stanowisko takie także jest prezentowane w orzecznictwie sądowo - administracyjnym (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2010 r., VI SA/Wa 726/10; wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. VI SA/Wa 98/11; wyrok NSA z dnia 10 lipca2012r" II GSK 195/12).

Jest zatem oczywiste, że szczegółowe ustosunkowanie się Komisji II stopnia winno obejmować przede wszystkim te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu skarżącego, ale ocena i rozstrzygnięcie co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną zasadności części egzaminu zakwestionowanych w odwołaniu, zgodnie z przedstawioną powyżej zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy, w zaskarżonym zakresie, co do istoty.

W niniejszej sprawie odwołanie M.J. zostało rozpoznane według przedstawionych powyżej reguł. Komisja II stopnia, wbrew twierdzeniom skarżącej brała również pod uwagę pozytywne aspekty jej pracy, co wynika wprost z treści uzasadnienia. Jednakże w ocenie organu nie były one w stanie co najmniej zrównoważyć ilości i wagi popełnionych w pracy z prawa gospodarczego przez skarżącą błędów, dlatego też brak było podstaw do zmiany oceny z te części egzaminu na ocenę pozytywną.

Odnośnie uwag skarżącej, w których podnosi argumentację, iż uchwała Komisji Odwoławczej, a nie opinia jej członka, sporządzającego pisemną opinię dotyczącą zasadności zarzutów jest stanowiskiem Komisji Odwoławczej, należy zgodzić się z tym stwierdzeniem. Nie zmienia to faktu, iż Komisja II stopnia, po zapoznaniu się z ww. opinią może ją w pełni podzielić w ten sposób, że każdy z członków tej Komisji będzie głosował przy podjęciu uchwały nad rozstrzygnięciem odzwierciedlającym to stanowisko. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Inną kwestią pozostaje zakres treści uzasadnienia tej uchwały. W tym względzie organ nie podziela stanowiska skarżącej.

Odnośnie uwag co do braku omówienia określonych kwestii przez organ, należy stwierdzić, że oczywiście wyobrazić można sobie szereg elementów, które dodatkowo znajdą się w uzasadnieniu każdej uchwały. Istotne jest jednak aby organ rozpoznał powtórnie sprawę i przedstawił motywy rozstrzygnięcia. Podnoszony przez skarżącą element rzekomej nieprecyzyjności uzasadnienia w tym zakresie ma charakter oceny dokonanej przez autorkę skargi, której to oceny organ nie podziela. Komisja prawidłowo i wnikliwie zebrała i oceniła materiał dowodowy, czemu dała wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Zaskarżona uchwała zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, wyjaśnia motywy i podstawy prawne rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu uchwały Komisja w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości przedstawiła argumenty i przepisy przemawiające za uznaniem, iż wynik egzaminu był ustalony prawidłowo. Należy stwierdzić, że uzasadnienie uchwały Komisji II stopnia spełnia wszystkie wymogi określone w art. 107 kpa. W tym kontekście warto także zwrócić uwagę na orzeczenie NSA z 2 grudnia 2011 II GSK 2333/11, zgodnie z którym nie narusza normy art. 107 § 3 kpa nie odniesienie się do wszystkich argumentów odwołania , jeżeli wskazane i objaśnione przez organ w uzasadnieniu decyzji okoliczności przesądzają o trafności decyzji. Niewątpliwie uzasadnienie wykazuje trafność przyjętego przez Komisję II stopnia sposobu rozstrzygnięcia. Zaskarżona uchwała zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, szczegółowo wyjaśnia motywy i podstawy prawne rozstrzygnięcia.

Podsumowując, w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazano szereg uchybień, których kompleks wpłynął na utrzymanie w mocy decyzji organu I stopnia. Komisja II stopnia w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości przedstawiła argumenty i przepisy przemawiające za uznaniem, iż wynik egzaminu był ustalony prawidłowo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2012 r., poz. 270, z późn. zm..; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę z dnia [...] października 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, powołanej zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., którą po rozpatrzeniu odwołania p. M.J. od uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2014 r. z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości - utrzymano zaskarżoną uchwałę w mocy.

Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie: art. 78h ust. 12 poa w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego; § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ww. rozporządzenia oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. art. 78h ust. 12 poa; art. 78d ust. 1 poa i 78e ust. 2 poa.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi, dotyczącego rozpoznania sprawy przez Komisję II stopnia w zakresie wykraczającym poza zarzuty wskazane w odwołaniu, należy zauważyć, co następuje.

Po pierwsze, zarzut ten został sformułowany na podstawie ogólnej deklaracji samej Komisji, która określiła na wstępie granice swojej kognicji w rozpatrywanej sprawie, odwołując się do podstawowych zasad prawa administracyjnego, stosowanych odpowiednio.

Po drugie, egzemplifikację wspomnianego zarzutu w samej skardze sprowadzono do stwierdzenia, że "...naruszenie powyższych przepisów miało wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie Komisji. Komisja Egzaminacyjna II stopnia dostrzegła bowiem uchybienia niewskazane w ocenach cząstkowych (sposób sformułowania wniosków dowodowych, uchybienia dotyczące sformułowania wniosku o zasądzenie kosztów), które następnie wykorzystała do uzasadnienia oceny negatywnej pracy w zakresie zadania z prawa gospodarczego (...). Komisja doszła także do wniosku, że rozwiązanie kazusu zaproponowane przez skarżącą jest sprzeczne z interesem powodów, mimo iż pogląd odmienny wyrażono nawet w negatywnej ocenie cząstkowej. Dlatego też ocena pracy skarżącej w zakresie wykraczającym poza zarzuty wskazane w odwołaniu miała wpływ na ostateczny wynik egzaminu, i z tego powodu ww. naruszenie prawa dyskwalifikuje zaskarżoną uchwałę, która chociażby z tego powodu wymaga uchylenia." W ocenie Sądu, są to jedynie jedne z wad pracy, bynajmniej nie podstawowych, która z innych powodów zasługiwała również na ocenę negatywną.

Po trzecie, Sąd nie podziela powyższej oceny i uważa, że zakres orzekania Komisji został co do zasady w odwołaniu ustalony prawidłowo.

Nawiązując do ustaleń Komisji II Stopnia, które Sąd w pełni podziela, należy zauważyć, co następuje.

Dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania przez Komisję II stopnia należy dostrzec, że przepis art. 78h ust. 12 poa stanowi, iż do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy kpa. Niewątpliwym jest - w ocenie Komisji - że posłużenie się przez ustawodawcę w tym przepisie terminem "odpowiednio", wyłącza stosowanie kpa wprost w sytuacji, gdy kwestie związane z postępowaniem zostały uregulowane w przepisach ustawy - Prawo o adwokaturze. W pozostałym zakresie, przepisy k.p.a. winny znaleźć zastosowanie, z uwzględnieniem specyfiki postępowania przed Komisją II stopnia, uregulowanej w rozporządzeniu wykonawczym.

Wniosek ten potwierdzają przepisy poa i rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Do rozpatrywania spraw w obu instancjach powołane zostały wieloosobowe organy szczególne o specyficznych kompetencjach (art. 78 ust. 1, art. 78h ustawy), podstawy wyłączenia członków tych organów uregulowane zostały w szczególny sposób (art. 75g ust. 1, art. 78h ust. 7 ustawy), kwestie związane z funkcjonowaniem tych organów reguluje Minister Sprawiedliwości rozporządzeniem (art. 78h ust. 14 ustawy). W drodze rozporządzenia Minister Sprawiedliwości określa między innymi tryb i sposób działania komisji odwoławczej (art. 78h ust. 14 pkt 4 ustawy). Na tej podstawie Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1172 ze zm.).

W § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 wskazanego rozporządzenia mowa jest o konieczności sporządzenia w toku postępowania odwoławczego pisemnej opinii dotyczącej zasadności "zarzutów podniesionych w odwołaniu", mowa jest także o "zakresie odwołania" oraz o "zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu". Podkreślić jednak należy, że te wymogi dotyczą w tym akcie prawnym jedynie opinii (cząstkowych), a więc nie odnoszą się wprost do zakresu kontroli sprawy w postępowaniu odwoławczym. Uzasadniać to może w pewnym stopniu pogląd, że skoro w taki sposób ujęto sposób i zakres opiniowania, to przez to określono również zakres i granice kontroli odwołania przez Komisję II stopnia. Potwierdzają to m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, który orzekł, iż Komisja odwoławcza winna rozpoznawać sprawę tylko w części zakwestionowanej w odwołaniu i tylko w zakresie określonej zarzutami tego odwołania (por. np. wyroki z dnia 13 grudnia 2011 r., II GSK 1289/10 - ten wyrok dotyczył egzaminu notarialnego - i w sprawie II GSK 392/11, wyrok dotyczy egzaminu radcowskiego).

Z drugiej strony, w wyroku z dnia 10 lipca 2012 r., II GSK 195/12 Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował pogląd akceptujący rozpoznanie sprawy poza sformułowanymi zarzutami. Odnosząc się do tej kwestii spornej, Komisja II stopnia podkreśliła, że w § 5 ust. 4 wymienionego rozporządzenia ustanowiono procedurę głosowania członków komisji odwoławczej w procesie podejmowania przez tę komisję decyzji w konkretnych sprawach. Przepis ten reguluje wyłącznie procedurę (tryb i sposób) działania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, jako organu odwoławczego, a zatem nie reguluje i nie zmienia zasad orzekania Komisji, a także nie wskazuje, jakie rozstrzygnięcia podejmuje Komisja. O tym stanowią art. 78f ust. 1 i 2 poa, a także stosowany odpowiednio art. 138 k.p.a. Zauważyć jednak trzeba, że już wykładnia systemowa wewnętrzna przepisu § 5 tego rozporządzenia, a zwłaszcza zestawienie treści ust. 2 i 3, w których operuje się sformułowaniem "zasadność poszczególnych zarzutów", ze stylistyką ust. 4 tego rozporządzenia i jego umiejscowieniem w strukturze tego przepisu, może nasuwać wątpliwości, czy rzeczywiście tylko zarzuty odwołania tworzą granice kontroli Komisji II stopnia. W tej jednostce redakcyjnej (ust. 4) określono bowiem przedmiot głosowania. I tak, Komisja II stopnia głosuje nie nad zasadnością zarzutów odwołania, ale nad ostateczną oceną pracy pisemnej zawierającej rozwiązanie zadania z tej części egzaminu, której dotyczy odwołanie. Zatem posłużenie się w kolejnych jednostkach redakcyjnych tego samego paragrafu rozporządzenia innymi zwrotami odnoszącymi się do procesu kontroli zaskarżonej uchwały, a zwłaszcza użycie formuły "ostateczną oceną pracy pisemnej" może również dowodzić, że zakresem kontroli należy objąć całość tej pracy pisemnej zawierającej rozwiązanie zadania z egzaminu, która została zaskarżona odwołaniem, niezależnie od zarzutów postawionych przez odwołującego się.

Istniejące wątpliwości już na tle stylizacji przepisu § 5 rozporządzenia wykonawczego, przy uwzględnieniu także wniosków wykładni systemowej wewnętrznej, dają wystarczające podstawy do przyjęcia, że minimalnym wymogiem kontroli jest dokonanie kontroli oceny tej pracy pisemnej z egzaminu, która została zakwestionowana w odwołaniu, a więc także poza zarzutami odwołania, choć zarzuty te oczywiście winny być analizowane w pierwszym rzędzie.

Jak zatem wykazano, ani ustawa, ani tym bardziej rozporządzenie, o którym mowa, nie zmieniają w powołanych przepisach naczelnej zasady orzekania w postępowaniu administracyjnym (art. 7, art. 15, art. 138 k.p.a.), zgodnie z którą "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1996 r, SA/Wr 1996/95, OSNSA 1997, nr 1, poz. 35). Zatem, zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, użycie w § 5 ust 4 rozporządzenia zwrotu odnoszącego się do kolejności głosowania, podobnie jak i te przepisy, które określają zakres opinii sporządzanej przez członka Komisji II stopnia - zawężonej do ustosunkowania się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu - nie oznaczają, że rozporządzenie to zawęża zakres kontroli odwoławczej tego organu tylko do zarzutów odwołania. Co więcej, przepisy rozporządzenia nie mogą wyłączyć stosowania tych zasad kontroli, który określone zostały w k.p.a. W wyroku z dnia 4 kwietnia 2012 r, VI SA/Wa 239/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że z przepisów ustawy o radcach prawnych (te same regulacje zawarte są w poa) nie wynika obowiązek ograniczenia się jedynie do zarzutów odwołania, ale jeśli organ odwoławczy rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, nie podnoszone przez egzaminatorów Komisji I stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Powołanie się tego organu na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r, II GSK 195/12). Reguła ta działa także w drugą stronę, a zatem organ odwoławczy związany jedynie zakresem zaskarżenia (zaskarżona część egzaminu) winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu (argument z art. 139 k.p.a.). Organ odwoławczy kontroluje zatem odwołanie zgodnie z tą zasadą, zwracając jednak przede wszystkim uwagę na to, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania. Stanowisko takie jest także prezentowane w orzecznictwie sądowo - administracyjnym (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2010 r., VI SA/Wa 726/10; wyrok WSA w Warszawie w z dnia 27 kwietnia 2011 r, sygn. VI SA/Wa 98/11; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., II GSK 195/12).

Jest zatem oczywiste, że szczegółowe ustosunkowanie się Komisji II stopnia winno obejmować te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu skarżącego, ale ocena i rozstrzygnięcie co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną zasadności części egzaminu zakwestionowanych w odwołaniu, zgodnie z przedstawioną powyżej zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy, w zaskarżonym zakresie, co do istoty.

Wobec takiego stanowiska Komisji II Stopnia zarzut podniesiony przez pełnomocnika zdającej o przekroczeniu przez ten organ granic wyznaczonych przez zarzuty odwołania jest – w ocenie Sądu – bezzasadny.

Odnosząc się do zarzutów merytorycznych skargi należy przede wszystkim zauważyć, że Komisja uznała, iż w świetle celu egzaminu adwokackiego oraz wskazanych powyżej ustawowych kryteriów oceny tegoż egzaminu, praca skarżącej nie zasługiwała na ocenę pozytywną. Powtórzyć tu trzeba, że według samej skarżącejw negatywnej ocenie cząstkowej zarzucono pracy następujące uchybienia:

1. brak wskazania podstawy prawnej właściwości rzeczowej i miejscowej sądu;

2. brak wskazania adresów zamieszkania powodów;

3. brak KRS pozwanego;

4. brak powołania dowodu z umowy spółki cywilnej na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej; a w konsekwencji brak załącznika w postaci umowy spółki;

5. błędne oznaczenie firmy zamiast wyrażenia ARTRANS, posłużyła się wyrażeniem ATRANS;

6. brak dowodu uiszczenia opłaty sądowej;

7. brak odpisu pozwu dla pozwanej;

8. zaniżenie wartości przedmiotu sporu i wartości żądania do złotówki w dół;

9. brak wyszczególnienia kwot cząstkowych w żądaniu;

10. nieprecyzyjne żądanie zasądzenia kosztów procesowych;

11. brak argumentów prawnych i faktycznych dla wykazania zasadności żądań.

Skarżąca zgodziła się, że dopuściła się dwóch, w istocie mało istotnych uchybień.

Przypomnieć tu zatem trzeba, że rozwiązanie zadania egzaminacyjnego, zgodnie z opisem istotnych zagadnień, polegało na skonstruowaniu pozwu o zapłatę wraz z należnymi odsetkami.

Egzaminator adw. J. D. w swojej ocenie wskazał m.in., że skarżąca żądanie pozwu precyzuje ogólną kwotą bez wyszczególnienia kwot cząstkowych, skutkiem czego liczy odsetki od jednego terminu dla całej kwoty. Zdaniem egzaminatora, nieprecyzyjne jest żądanie zasądzenia kosztów. Pozew nie dostarcza ani argumentów prawnych ani faktycznych dla wykazania zasadności żądań w zakresie odmowy zapłaty przez Ubezpieczyciela.

Komisja podzieliła w pełni powyższą ocenę, odnoszącą się do formułowanego żądania. W uzupełnieniu tej oceny podniosła nadto że błędny jest nie tylko brak wskazania poszczególnych roszczeń, składających się na żądanie zapłaty kwoty łącznej 20.298 zł, a co za tym idzie brak wskazania prawidłowych dat wymagalności odsetek od poszczególnych żądanych kwot, ale błędem jest również żądanie zasądzenia od pozwanego solidarnie na rzecz powodów owej kwoty. Żądanie zasądzenia kosztów procesu nie tylko nie zawiera określenia norm "przepisanych", jak podnosi skarżąca, ale w szczególności brak żądania na czyją rzecz mają być zasądzone koszty. W petitum pozwu brak jest zgłoszenia jakichkolwiek wniosków dowodowych i żądania ich przeprowadzenia, a dowody powołane w uzasadnieniu nie zawierają tez, na jakie miałyby zostać przeprowadzone. Komisja zgodziła się również z oceną że pozew nie dostarcza ani argumentów prawnych, ani faktycznych dla wykazania zasadności żądań. W istocie uzasadnienie jest powieleniem treści samego kazusu. Tak sporządzony pozew jest sprzeczny z interesem reprezentowanego klienta i mógłby zostać sporządzony nawet przez samego klienta. Zważywszy, że zadaniem skarżącej było sporządzenie pozwu jako pracy egzaminacyjnej, to oczywistym jest, że powinien on zawierać wszystkie elementy niezbędne do nadania mu biegu, jak i skutecznego dochodzenia roszczenia bez konieczności wzywania do uzupełnienia braków formalnych, bądź zobowiązywania do formułowania tez dowodowych. Profesjonalizm polega właśnie na takim przygotowaniu pozwu, by sąd mógł bez zbędnej zwłoki rozpocząć procedowanie. Zawarcie wszystkich niezbędnych elementów jest niezbędne do przyjęcia oceny, że osoba sporządzająca czyni to profesjonalnie, a tym samym jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód adwokata. Skarżąca słusznie podnosi, że skala ocen pozwala na wystawienie oceny celującej jak i tylko oceny pozytywnej, jednak ocena pozytywna może być wystawiona tylko wówczas, kiedy praca daje ku temu podstawy. Oczywistym jest, że ciężar gatunkowy poszczególnych błędów i braków jest różny, niewątpliwie jednak prawidłowe formułowanie żądania, w tym żądania odsetek od należytej daty ich wymagalności, jest jednym z kluczowych elementów pozwu. Praca skarżącej nie daje żadnych podstaw do uznania, że zna ona i rozumie treść przepisów, które powołała w swoim odwołaniu. Zgodzić się można ze skarżącą, że profesjonalny sąd zna przepisy, ale praca ta ma polegać na ocenie czy sporządzający tę pracę jest profesjonalistą. Praca skarżącej nie daje podstaw do takiego określenia.

Sąd podziela w całości przedstawioną ocenę Komisji II Stopnia, opartą na ocenie cząstkowej jednego z egzaminatorów

Oceny tej (tzn. Komisji II Stopnia i Sądu) nie zmienia rozbieżność z oceną wyrażoną przez SSA J.W., w myśl której w pozwie, stanowiącym przedmiot egzaminu, zostały przez skarżącą poprawnie sformułowane niezbędne wnioski dowodowe z tym zastrzeżeniem, że brak jest wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka J. Walczaka, ewentualnie dowodu z opinii biegłych.

Jak więc widać, w rozpatrywanej sprawie miała miejsce rozbieżność w podejściu do określonych kwestii przez egzaminatorów . Należy zauważyć, że w uchwale kwestia ta została podniesiona. Komisja jednocześnie podzieliła ocenę jednej z osób sprawdzających. Należy także w tym kontekście stwierdzić, że rzeczą naturalną jest okoliczność różnicowania ocen przez odrębne komisje czy nawet poszczególnych sprawdzających. Sytuację taką dopuszczają same przepisy regulujące kwestie egzaminu adwokackiego. Wynika to z uznania administracyjnego, które stosowane jest w procesie oceniania, a także indywidualnego charakteru każdej z ocenianych prac . Istotne jest - i miało to miejsce w niniejszej sprawie - aby uznanie to nie miało cech dowolności a ocenianie odbywało się z uwzględnieniem kryteriów poa. Specyfika egzaminu adwokackiego wynika także z tego, że prace mają charakter otwarty. W kwestionowanej przez skarżącą części egzaminu nie mamy do czynienia z formą testu, w której określona z góry odpowiedź jest poprawna lub nie Okoliczność różnicowania ocen wystawionych przez egzaminatorów oraz poszczególne komisje egzaminacyjne, jak również siły przedstawionej przez nich argumentacji jest rzeczą naturalną, gdyż nie jest możliwe ustalenie idealnych kryteriów ocen, a jedynie ogólnych wskazanych w poa.. Istota uznania administracyjnego w sprawach o ustalenie wyniku egzaminu adwokackiego tkwi właśnie w ograniczonej co prawda prawem materialnym i procesowym - swobodzie oceny pracy zdającego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 17 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 992/11). Mając na uwadze wszystkie powyższe względy należy stwierdzić, że przy wydaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów.

W tym kontekście twierdzenie pełnomocnika skarżącej, że jedyny merytoryczny błąd skarżącej polegał na wadliwym ustaleniu daty, od której należy liczyć odsetki od poszczególnych roszczeń (17 stycznia 2014 r.), a także z przeoczenia okoliczności, że powodowie zgłosili zakładowi ubezpieczeń poszczególne roszczenia w różnych terminach, nie jest przekonywujący. Nie jest też, w ocenie Sądu, przekonywujące twierdzenie, że skonstruowany przez skarżącą pozew w pełni uwzględniał interes powodów: wskazany powyżej błąd w ustaleniu daty, od której należy liczyć odsetki, skutkowałby jedynie oddaleniem powództwa w zakresie żądania odsetek, za okres, w którym nie przysługiwały.

Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika, że żaden podlegający ochronie prawnej interes powodów nie doznałby uszczerbku, jako że sąd byłby zobowiązany w wyroku zasądzić naliczone w sposób prawidłowy odsetki w przypadku szkody polegającej na zapłacie kary umownej i utraconych korzyściach, a w pozostałym zakresie żądanie oddalić.

Zasadnie natomiast, w ocenie Sądu, pełnomocnik stwierdził, że popełnienie tego błędu przez skarżącą nie może także samodzielnie uzasadniać poglądu, że nie jest ona przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Kładąc nacisk na samodzielność tej przesłanki należy odesłać do przedstawionej wyżej oceny pracy skarżącej, z której jednoznacznie wynika, że błąd w datach naliczania odsetek nie był jedynym błędem zarzucanym jej pracy.

W konsekwencji Sąd zgadza się ze stanowiskiem Komisji II stopnia, że w świetle celu egzaminu oraz wskazanych powyżej ustawowych kryteriów oceny, praca skarżącej nie zasługiwała na ocenę pozytywną i wykazano to w sposób wystarczająco jednoznaczny w treści zaskarżonej uchwały.

Przedstawione wyżej stanowisko skarżącej i jej pełnomocnika, odwołujących się do praktyki oraz obowiązków sądu, zdaje się wynikać z kompletnego niezrozumienia charakteru egzaminu adwokackiego jako egzaminu zawodowego, w którym nie idzie tylko o to, by sporządzony jako praca egzaminacyjna pozew został uwzględniony – w szerszym lub nawet węższym zakresie – przez sąd, ale o wykazanie, że osoba przystępująca do egzaminu adwokackiego jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (art. 78d ust. 1 poa).

W odniesieniu do trzeciej części egzaminu adwokackiego, obejmującej rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, polega to na przygotowaniu umowy albo sporządzeniu pozwu, wniosku lub apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Zgodnie z ust. 10 powołanego przepisu poa egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem następującej skali ocen: 1) oceny pozytywne: a) celująca (6), b) bardzo dobra (5), c) dobra (4), d) dostateczna (3); 2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

W myśl art. 78e ust. 2 powołanej ustawy "Oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje."

Stwierdzić zatem należy, iż ustawodawca wymaga od kandydata na adwokata zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania, zaś egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Jest to zatem egzamin zawodowy.

Egzaminatorzy oceniający pracę skarżącej z prawa gospodarczego wydali oceny cząstkowe – 2 i 3, co skutkowało, że średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych za tą prace nie przekraczała 3 punktów, a więc musiała również być negatywna. Nie zachodziła zatem konieczność zastosowania procedury określonej w art. 78e ust. 5 i ust. 6 p.o.a. W związku z tym, zgodnie z art. 78d ust. 10 pkt 2 p.o.a., egzaminatorzy dokonali oceny za zadania z prawa gospodarczego negatywnie (2). Ponieważ w myśl art. 78f ust. 1 p.o.a. skarżąca nie otrzymała ze wszystkich części egzaminu ocen pozytywnych, gdyż z jednej części uzyskał ocenę negatywną, ocena z całego egzaminu nie mogła być pozytywna.

Ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z części od drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w powołanym wyżej przepisie jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony. Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska "Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego" Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski "Prawo administracyjne", s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu adwokackiego jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 78e ust. 2 poa.).

Określone w przytoczonym przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r, II GSK 921/11, z dnia 8 sierpnia 2012 r, II GSK 1037/12, z dnia 12 grudnia 2012 r., II GSK 1854/11). Tak surowa regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r., II GSK 2333/11 czy z dnia 10 lipca 2012 r., II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części od drugiej do piątej Komisja Egzaminacyjna ma obowiązek kierować się wskazówkami zawartymi w tym przepisie, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.

Nie wymaga zatem głębszego wywodu teza, że poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialno-prawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdająca reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu adwokata. Taka sama sytuacja zachodzi wówczas, gdy zaproponowane rozwiązanie nie spełnia kryterium poprawności formalnej czy materialno-prawnej. Wprowadzając omówione kryteria oceny prac pisemnych z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego ustawodawca nakazał stosować skalę ocen określoną w art. 364 ust. 10 u.r.p. W świetle dotychczasowych rozważań nie powinno budzić wątpliwości, że ocenę pozytywną może uzyskać tylko takie rozwiązanie zadania, które jest poprawne pod względem formalnym, materialno-prawnym i uwzględnia interes reprezentowanej przez zdającą strony. Zróżnicowanie ocen pozytywnych (od dostatecznej do celującej) nie oznacza, że błędy popełnione w rozwiązaniu zadania, świadczące o niespełnieniu podstawowych kryteriów określonych w art. 78 ust. 4 poa. mogą być kwalifikowane w ramach stopniowalności oceny pozytywnej. Naczelny Sąd Administracyjny poglądu tego nie podziela i stwierdza, że tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do "przejścia" do skali ocen pozytywnych".

Należy również zauważyć, że postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego ma szczególny, swoisty charakter i nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Celem tego postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego - adwokata. W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt VI są Wa 225/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt II GSK M33/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 195 i ? i

Warto wskazać za Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż "Mylny jest pogląd, że mając na względzie skalę ocen z art. 74 d § 6 Prawa o notariacie, jeżeli praca spełnia choćby jedno z kryteriów, to ocena za nią wystawiona powinna być pozytywna, choć odpowiednio obniżona. Praca egzaminacyjna musi spełniać jednocześnie wszystkie wymienione kryteria, natomiast w zależności od tego w jakim stopniu są one spełnione, egzaminatorzy, specjaliści z danej dziedziny, wystawiają stosowane oceny. Zatem oceniana praca musi spełniać podstawowe wymogi formalne, zdający musi zastosować zasadniczo właściwe przepisy prawa i poprawnie je zinterpretować, a problem co do istoty musi być trafnie rozstrzygnięty. Tylko praca spełniająca powyższe kryteria może uzyskać pozytywną ocenę. Natomiast skała ocen, wynikająca z art. 74 d § 6, pozwala na uwzględnienie wszystkich wad i zalet kontrolowanych zadań. Praca poprawna pod względem formalnym, w której zastosowano wadliwe przepisy, albo też niewłaściwie je zinterpretowano lub niepoprawnie rozstrzygnięto problem prawny przedstawiony do rozwiązania, nie spełnia kryteriów ustawowych i nie może być oceniona pozytywnie. Wszak przyszły notariusz musi znać i rozumieć przepisy, którymi się będzie posługiwał, a także musi umieć dostrzec problemy prawne wynikające na tle konkretnej sytuacji faktycznej i umieć zaproponować właściwy sposób ich rozwiązania" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1950/11).

Powyższa teza, choć odnosi się bezpośrednio do egzaminu notarialnego, ma również według Sądu zastosowanie również w odniesieniu do egzaminu adwokackiego.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącej, dotyczącego nie wzięcia pod uwagę przez Komisję opisu istotnych zagadnień sporządzonego przez twórców kazusu oraz faktu, iż praca skarżącej, poza sposobem skonstruowania roszczenia, odpowiada tym wytycznym. Pełnomocnik skarżącej zgodzić się przy tym z poglądem Komisji, że kryteria, wedle których ocenia się prace, zostały wskazane przez ustawodawcę w art. 78e ust. 2 poa., a zgodność z opisem istotnych zagadnień do tych kryteriów nie należy. Nie oznacza to jednak, w jego ocenie, że są one pozbawione znaczenia. Przedstawiają one pogląd twórców kazusu o tym, jakie powinno być jego rozwiązanie. Można więc twierdzić, że praca odpowiadająca tym wytycznym, odpowiada także kryteriom wskazanym w art. 78e ust. 2 poa., a odmienne stanowisko egzaminatora mogło wykroczyć poza luz decyzyjny przyznany mu przez ustawodawcę.

Powyższe twierdzenie jest – w ocenie Sądu – nieuzasadnione. Opis istotnych zagadnień nie jest bowiem jakimkolwiek dokumentem, którego stosowanie jest obowiązkiem egzaminatorów. Jest on wyłącznie materiałem wewnętrznym , mającym pomocniczy charakter. Należy jednocześnie podkreślić, iż nie jest niczym niewłaściwym sytuacja podzielania przez konkretne osoby sprawdzające prace, tez wynikających z opisu istotnych zagadnień. Nie ma to jednak nic wspólnego z próba wykazywania stosowania pozaustawowych kryteriów oceny. Są to dwa całkowicie odrębne zagadnienia. Dlatego więc Komisja trafnie przyjęła, że opis istotnych zagadnień nie może stanowić żadnego kryterium ocen. Określony bowiem w art. 77a ust. 8 poa zakres upoważnienia dla zespołu do przygotowania zadań na egzamin adwokacki, mający następnie znaleźć miejsce w odpowiednim rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości, nie uprawnia bowiem ani zespołu, ani Ministra do uregulowania w tym akcie kryteriów ocen zadań pisemnych części od drugiej do piątej. Nie można jednak pomijać, że opis istotnych zagadnień, stanowiący instrument pomocniczy o charakterze wewnętrznym (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 sierpnia 2012 r., II GSK 285/12), zawiera schemat poprawnego, standardowego rozwiązania, jakie powinien zaproponować profesjonalny pełnomocnik, co ułatwia z kolei wypracowanie przez egzaminatorów i komisje porównywalnych zasad oceny prac egzaminacyjnych.

W ostatnio przedstawionym zarzucie była też mowa o tzw. luzie decyzyjnym uchwał (decyzji) w sprawie oceny egzaminów adwokackich.

Otóż nie ulega wątpliwości, że każda uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego jest decyzją administracyjną wydaną w warunkach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne w indywidualnej sprawie dotyczącej ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego wyposaża komisje egzaminacyjne w prawo wyboru konsekwencji prawnych . Oznacza to, iż komisje egzaminacyjne mają prawo, po dokonaniu subsumcji do wybrania rozwiązania optymalnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, wyd. Zakamycze 2005, s. 364). Wybór danego rozwiązania, które jest równowartościowe prawnie wobec innych dopuszczalnych przez ustawę, nie jest rzecz jasna zupełnie dowolny i swobodny. Ograniczony jest on przez przepisy prawa materialnego - w tym przypadku przez ustawę o radcach prawnych. Analiza podjętego rozstrzygnięcia wskazuje, że w sprawie niniejszej organ z całą pewnością nie wyszedł poza granice uznania administracyjnego.

Powyższe oznacza m.in., że rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Jak już wyżej zauważono, egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego, który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Należy, bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

Sądowa kontrola uchwały Komisji polega zatem na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, sądowo-administracyjna kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych ustalających wynik egzaminu adwokackiego, dokonywana w myśl przywołanego art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych pod względem zgodności z prawem, sprawowana jest wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego, polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i przebiega w trzech płaszczyznach, tj.: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; dochowania wymaganej prawem procedury; respektowania reguł kompetencji (por dla przykładu: wyrok NSA z 26 stycznia 2006 r. i GSK 1421/05). Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, w pełni podziela pogląd zaprezentowany przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 19 listopada 2007 r. (sygn. akt V SA/Wa 187/07), który stwierdził, że "Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja uprawnionego organu".

Analiza podjętego rozstrzygnięcia wskazuje, że w sprawie niniejszej organ z całą pewnością nie wyszedł poza granice uznania administracyjnego.

W ocenie Sądu, skargę nie można było uznać za uzasadniającą podane w niej żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji, w sytuacji, w której Komisja II Stopnia odniosła się do całej skargi uzasadniając swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Jeżeli bowiem wskazane przez egzaminatorów i przez Komisję odwoławczą uchybienia w pracy skarżącego miały istotne znaczenie dla ustalenia oceny za to opracowanie, a zdaniem składu orzekającego Sądu brak było podstaw do zarzucenia Komisjom Egzaminacyjnym, iż ich ustalenia były dowolne, to w konsekwencji ustalone oceny odpowiadały prawu.

Niezasadny jest także podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 77, i 107 § 3, a także art. 8 K.p.a. poprzez nie podjęcie w toku postępowania odwoławczego kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału, o czym świadczy pominięcie okoliczności wskazujących na pozytywną ocenę pracy, oraz oparcie się przez Komisję II stopnia jedynie na uchybieniach w pracy skarżącej. Analiza uzasadnienia zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, iż Komisja. II stopnia w sposób prawidłowy zebrała materiał dowodowy, który został następnie poddany wszechstronnej i dokładnej ocenie. Nie sposób zgodzić się z prezentowaną przez skarżącą tezą, jakoby Komisja II stopnia oparła się jedynie na uchybieniach zawartych w jej pracy, przy całkowitym braku należytego rozważenia pozytywnych elementów pracy, skoro uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera omówienie zarówno pozytywnych, jak i negatywnych aspektów prac egzaminacyjnych skarżącej. Reasumując, jeśli nawet w rozpatrywanej sprawie wystąpiły błędy postępowania, to nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu nie odniesienie się do wszystkich racji i zarzutów skargi należy, w ocenie Sądu, zauważyć, że przedmiotowe uzasadnienie spełnia wszystkie wymogi określone w art. 107 kpa. Organ nie ma obowiązku w wydawanej decyzji odniesienia się do każdego przywołanego w odwołaniu orzeczenia sądowego czy wypowiedzi doktryny. W tym kontekście warto także zwrócić uwagę na orzeczenie NSA z 2 grudnia 2011 II GSK 2333/11 , zgodnie z którym nie narusza normy art. 107 § 3 kpa nie odniesienie się do wszystkich argumentów odwołania, jeżeli wskazane i objaśnione przez organ w uzasadnieniu decyzji okoliczności przesądzają o trafności decyzji.

W konsekwencji Sąd podziela ocenę Komisji Egzaminacyjnej, w myśl której zadaniem fachowego pełnomocnika jest sporządzenie pozwu w taki sposób, aby w jak najszerszym zakresie zabezpieczyć interes powoda, samo zaś sporządzenie pozwu, która nie podlega odrzuceniu, nie wystarcza do uznania, iż zdająca jest odpowiednio przygotowana do wykonywania zawodu adwokata.

W uzasadnieniu uchwały Komisja w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości przedstawiła argumenty i przepisy przemawiające za uznaniem, iż wynik egzaminu był ustalony prawidłowo.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.