Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 925/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska asesor WSA Tomasz Wójcik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. H. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 26 lipca 2022 r. nr NEP.906.21.1.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Upomnieniem z dnia [...] lutego 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wezwał W. H. (dalej także: Skarżąca, Strona) do stawienia się z dzieckiem J. H. ur. [...] listopada 2020 r. w punkcie szczepień SPZOZ Przychodnia [...] albo u innego świadczeniodawcy, z którym N. Fundusz Zdrowia zawarł umowę o udzielanie tych świadczeń lub u świadczeniodawcy innego niż wyżej wymieniony, celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych.

Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. zwrócił się do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącej w celu wyegzekwowania realizacji obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka, zgodnie z treścią tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r.

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. nałożył na Skarżącą grzywnę w kwocie 500 zł celem przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego

w tytule wykonawczym.

Na powyższe postanowienie Skarżąca na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." – wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zaskarżonemu tytułowi wykonawczemu zarzuciła określenie obowiązku niegodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r., poz. 1657) – dalej: "u.z.z.z." – poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wykonalności obowiązku z powodu niewykluczenia przez lekarza przeciwwskazań do szczepienia mimo stawienia się na badanie kwalifikacyjne, naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy, tj.: niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z., brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prowadzonej egzekucji. Skarżąca wniosła również o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, ewentualnie o jego zawieszenie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy.

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne. A następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. oddalił zgłoszone zarzuty w całości.

Na postanowienie z dnia [...] czerwca 2022 r. Skarżąca złożyła zażalenie,

w którym podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i wniosła o uwzględnienie podniesionych zarzutów w całości.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu zażalenia "naruszenia art. 7 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479) poprzez uznanie, że zobowiązana uchyla się od szczepień (...) przy braku wykluczenia wszystkich przeciwwskazań oraz braku ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień przez lekarza". W tym zakresie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że nie ma podstaw by poddać w wątpliwość zapisy w dokumentacji medycznej dziecka, a także kwestionować rzetelność wykonywanych zgodnie z posiadaną wiedzą i kompetencjami obowiązków spoczywających na lekarzu. Ponadto wskazał, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są właściwymi do oceny kompetencji i pracy lekarzy oraz personelu medycznego. Zgodnie natomiast z informacją przekazaną w postanowieniu Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...].06.2022 r., pacjent ma prawo wnieść sprzeciw wobec opinii bądź orzeczenia lekarskiego do Komisji Lekarskiej, działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta za jego pośrednictwem w terminie 30 dni od wydania kwestionowanego orzeczenia bądź opinii lekarskiej. W zebranym materiale dowodowym Strona nie przedstawia żadnego dokumentu wskazującego na pozytywne rozpatrzenie skargi przez Komisję Lekarską.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, każde dziecko i osoba dorosła zgłaszająca się w celu odbycia szczepienia obowiązkowego lub zalecanego musi przejść kwalifikacyjne badanie lekarskie zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. Kwalifikacyjne badanie lekarskie jest ważne 24 godziny i ma na celu stwierdzenie ewentualnych przeciwwskazań do szczepienia, opóźnienie wykonania szczepienia lub modyfikację schematu szczepień. Istotne jest w czasie kwalifikacji zminimalizowanie ryzyka wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP) i zapewnienie odpowiedniej skuteczności szczepienia. W przypadku dziecka, lekarskie badanie kwalifikacyjne do każdego szczepienia składa się z ukierunkowanego wywiadu z rodzicem dziecka oraz przesiewowego badania przedmiotowego, które obejmuje co najmniej ocenę fizykalną pacjenta tj. zbadanie gardła, węzłów chłonnych oraz osłuchanie płuc i serca.

Ponadto organ wskazał, że opracowywanie Kalendarza Szczepień Ochronnych na dany rok odbywa się w oparciu o wiedzę w zakresie aktualnej sytuacji epidemiologicznej chorób zakaźnych w kraju. Program Szczepień Ochronnych sporządza się na podstawie zaleceń szerokiego grona lekarzy pediatrów, specjalistów zdrowia publicznego i epidemiologów. Wieloletnie doświadczenie w tym zakresie potwierdza skuteczność podawania kilku preparatów szczepionkowych podczas jednej wizyty w wybranym punkcie szczepień zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO). Odbywanie wizyt szczepiennych niezgodnie z harmonogramem PSO w celu oddzielnego podawania preparatów szczepionkowych, a tym samym wydłużanie odstępów pomiędzy dawkami szczepionek i opóźnianie realizacji schematów szczepień opóźnia uzyskanie pełnego zabezpieczenia przed daną chorobą zakaźną do czasu zrealizowania szczepienia w zalecanej liczbie dawek, co skutkować może brakiem uodpornienia dziecka w wieku największego narażenia na daną chorobę.

Organ zaznaczył również, że niedopełnienie przez rodzica ustawowego obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym godzi w podstawowe prawa każdego obywatela określone w Konstytucji RP, w tym zgodnie z art. 68 prawa do ochrony zdrowia. Organ podkreślił, że J. H., syn W. H. nie jest własnością rodziców a integralną częścią rodziny, zatem poszanowanie dla praw i odpowiedzialności rodziców za podejmowane decyzje nie mogą pozbawiać ich dziecka prawa do możliwie najwyższego poziomu ochrony zdrowia (art. 31 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, art. 38 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

W odpowiedzi na zarzut niewłaściwego zakwalifikowania małoletniego J. H. do szczepień wyrównawczych, Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że zgodnie z Kalendarzem Szczepień Ochronnych na rok 2022, przykładowo podczas wizyty w przychodni po ukończeniu przez dziecko 2 miesiąca życia, jednocześnie wykonuje się szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, Haemophilus influenzae typu B, WZW typu B oraz przeciwko pneumokokom. Ponadto istnieją tabele z wykazanymi preparatami szczepionkowymi pomiędzy którymi nie zachodzi żadna interakcja i można je podawać w jednym czasie, co pomaga zmniejszyć wątpliwości rodzica przy podaniu kilku szczepionek jednocześnie.

Za błędną organ uznał również interpretację Strony pojęcia Indywidualnego Kalendarza Szczepień. Wyjaśnił, że zgodnie z definicją jest to program szczepień ochronnych ustalany przez lekarza dla pacjenta w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W dniu wizyty małoletni J. H. miał skończony 16 miesiąc życia. Lekarz dr n. med. A. N. podczas badania kwalifikacyjnego w dniu [...].03.2022 r., zakwalifikował małoletniego J. H., do wyrównawczych szczepień ochronnych w terminach innych niż wskazuje Program Szczepień Ochronnych. Mając zatem na uwadze powyższe został wobec małoletniego ustalony indywidualny kalendarz szczepień.

Odnosząc się do zarzutów "naruszenia artykułu 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione, mimo że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów (...)" oraz "naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.) (...)", Inspektor Sanitarny zgodził się z organem I instancji, iż tytuł wykonawczy nr [...] z [...].04.2022 r., zawiera prawidłowo określoną podstawę prawną, albowiem art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r., zawiera w swej treści przytoczone przez Stronę ustępy 2 i 4. Organ stwierdził, że ogólne określenie artykułu prawnego, bez wskazania konkretnych ustępów, nie może być podstawą do podważania wystawionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. tytułu wykonawczego nr [...] z [...].04.2022 r. To samo dotyczy wskazywania przez Stronę błędnego wskazania art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Inspektor Sanitarny nie zgodził się z podniesionym zarzutem, gdyż przytoczony artykuł określa obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej, w tym w pkt 10 obowiązki o charakterze niepieniężnym do których zgodnie z definicją zalicza się szczepienia ochronne.

W ocenie organu odwoławczego, uwagi Strony dotyczące treści obowiązku określonej w tytule wykonawczym nr [...] z [...].04.2022 r., nie mogą być podstawą do uchylenia postanowienia wydanego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B.. Organ I Instancji słusznie bowiem określił treść obowiązku, która obejmuje zobowiązanie Strony do stawienia się z synem J. H. w punkcie szczepień, celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku szczepień ochronnych i poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym u wybranego przez Stronę świadczeniodawcy. Treść obowiązku zawarta w tytule wykonawczym nr [...] z [...].04.2022 r., nie wskazuje Stronie obowiązku wykonania szczepienia, a tylko stawienie się z dzieckiem w punkcie szczepień celem uzupełnienia brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych. Zdaniem organu, zarzuty Strony wynikają z wybiórczej analizy poszczególnych fragmentów treści obowiązku określonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. w tytule wykonawczym nr [...] z [...].04.2022 r.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Strona złożyła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia tj.: art. 7, 136 i 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 7358 ze zm.), dalej "k.p.a." w związku z art. 27 u.p.e.a. poprzez niezbadanie czy tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób prawidłowy, podczas gdy tytuł zawiera istotne uchybienia, nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., nie została podana pełna i właściwa podstawa prawna obowiązku, nade wszystko nie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji, ponadto dokonanie błędnej interpretacji zarzutów stawianych w zażaleniu,

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że Skarżąca nie wyraziła zgody na szczepienia, podczas gdy taka zgoda została wyrażona w formie ustnej, bez tej zgody nie odbyło by się badanie kwalifikacyjne,

3) naruszenie art. 7a, 77 i 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść Skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,

4) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że Skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a Strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku,

5) art. 68 Konstytucji RP poprzez zaadresowanie go do Skarżącej, podczas gdy adresatem tego przepisu są organy państwa,

W związku z powyższymi zarzutami Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na złożoną skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane w dalszej części uzasadnienia). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie są zarzuty Skarżącej w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oraz rozstrzygnięcia wierzyciela i organu odwoławczego, wydane w następstwie wniesienia tych zarzutów. Istota sporu sprowadza się do oceny czy zarzuty Skarżącej są uzasadnione w świetle zaistniałego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego.

Stosownie do art. 1a pkt 7 u.p.e.a., organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. W myśl art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organem mającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda. Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).

W rozpatrywanej sprawie obowiązkiem tym jest wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z. obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wymienionym w treści zaskarżonego postanowienia. Obowiązek ten został skonkretyzowany przepisami, wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z., rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 753 z późn. zm.) – dalej: "rozporządzenie Ministra Zdrowia" – w szczególności przepisem § 3 tego rozporządzenia. Jest on także konkretyzowany komunikatami Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie programu szczepień ochronnych na dany rok, wydawanymi na podstawie art. 17 ust. 11 u.z.z.z.

Wierzycielem w opisanym postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m.in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., co wynika z treści art. 2, art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2021 r., poz. 195 ze zm.). Ten ostatni przepis ustanawia domniemanie kompetencji właściwego miejscowo państwowego powiatowego inspektora sanitarnego w tego rodzaju sprawach.

Należy dodać, że zobowiązanym w takim postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W rozpatrywanej sprawie podmiotem zobowiązanym są rodzice dziecka, co do których istnieje ustawowy obowiązek poddania go szczepieniom ochronnym, co wynika z treści art. 5 ust. 2 u.z.z.z. W myśl tego przepisu w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 849).

W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia wobec Skarżącej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. [...] września 2021 r. tytułu wykonawczego. Tytuł ten wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej został przesłany do Wojewody [...] który działając jako organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne, doręczając zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego.

Skarżącej, na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. przysługiwało uprawnienie do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, z którego to też – z zachowaniem terminu – skorzystała podnosząc zarzuty: określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (por. art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a); brak wymagalności (okrerślony jako "brak wykonalności") obowiązku z innych przyczyn (por. art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a); niewłaściwe podanie (brak wskazania) przez wierzyciela w tytule wykonawczy podstawy prawnej prowadzonej egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym (por. art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym - zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Sąd podziela stanowisko organów administracji co do niezasadności zarzutów.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.) należy wskazać, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym są wskazane w tytule wykonawczym art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 u.z.z.z. oraz § 2-5 rozporządzenia Ministra Zdrowia. Na tej podstawie ustawodawca zobowiązał określone grupy osób przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym na zasadach określonych w ustawie. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, ze wskazanych w tytule wykonawczym przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tj. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku. Wierzyciel w tytule wykonawczym w sposób szczegółowy opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy, z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym wynika zatem z przywołanej w tym tytule podstawy prawnej wynikającej z obowiązujących przepisów prawa. Dodatkowo podstawę prawną uszczegóławia komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wydany na podstawie art. 17 ust. 11 u.z.z.z.

Odnosząc się do wymagalności będącego przedmiotem niniejszego postępowania obowiązku wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.).

Powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 u.z.z.z. Sąd zauważa przy tym, że system szczepień ochronnych jest tak skonstruowany, że bez badania kwalifikacyjnego, nie jest możliwe wykonanie szczepienia. Taka konstrukcja ma zabezpieczyć osobę poddawaną procedurze uodpornienia, właśnie przed ewentualnymi niepożądanymi następstwami, jakie mogą wyniknąć z podania szczepionki osobie o niekorzystnym w danej chwili stanie zdrowia. Inaczej mówiąc, badanie kwalifikacyjne ma ograniczyć do minimum możliwość podania szczepionki osobie, która nie powinna jej w tym akurat momencie otrzymać.

Z akt sprawy wynika, że syn Skarżącej J. H. nie został zaszczepiony. Ze zgromadzonych dowodów wynika też, że po przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym lekarz (specjalista m.in. w zakresie chorób dziecięcych) stwierdził brak przeciwwskazań do przeprowadzenia wymienionych w zaświadczeniu szczepień ochronnych. Już te ustalenia były wystarczające do wystawienia tytułu wykonawczego, bowiem wykaz szczepień, w zakresie których nie stwierdzono przeciwskazań w dniu [...] marca 2022 r. pokrywa się z wykazem szczepień wymienionych w tytule wykonawczym. Jednocześnie ze znajdującej się w aktach dokumentacji medycznej (zaświadczenie, wydruk z systemu komputerowego KS-SOMED) wynika, że na życzenie matki J. H. przedstawiono jej charakterystykę zaproponowanych szczepień, z którą się zapoznała, jednak odmówiono zgody na przeprowadzenie szczepień.

Należy ponadto zaznaczyć, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określone w art. 17 ust. 1 u.z.z.z. oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia, szczepienia wskazane w tytule wykonawczym z dnia [...] kwietnia 2022 r. są objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko ww. chorobom, został określony w ogłoszonym w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia - Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program – w zależności od kalendarzowego wieku dziecka.

Ponadto Sąd zauważa, że niedopuszczalność korzystania z prawa do odmowy wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych z odwołaniem się do art. 16 powołanej wyżej ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m.in. ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2014 r.; sygn. akt II OSK 338/13 oraz z dnia 4 lutego 2015 r.; sygn. akt II OSK 1509/13).

Biorąc pod uwagę poczynione w sprawie ustalenia nie można zdaniem Sądu uznać, że brak wymagalności obowiązku wynika z nieustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. Sąd w tym miejscu wskazuje, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Obowiązek wynikający wprost z przepisu prawa staje się wymagalny, jeżeli dana osoba – zobowiązany – znalazła się w sytuacji określonej w hipotezie normy prawa nakładającej obowiązek (przy założeniu, że norma prawa nie określa terminu wykonania obowiązku). W realiach sprawy - na tle poczynionych wcześniej rozważań w kwestii podstaw prawnych obowiązku szczepień ochronnych i jego istoty - nie ma podstaw do uznania, że brak wymagalności obowiązku skorelowany jest z brakiem ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. W tym zakresie Sąd wskazuje, że wiek w jakim dziecko musi być zaszczepione na poszczególne choroby dawkami podstawowymi i przypominającymi został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Indywidualny kalendarz szczepień stanowi ułożony dla danego dziecka program szczepień ochronnych. K. układa lekarz w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Zatem dla dziecka Skarżącej ustalenie indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie w czasie wizyty lekarskiej. Z akt sprawy wynika natomiast, że w istocie brak było zainteresowania ułożeniem indywidulanego programu szczepień, bowiem podczas wizyt lekarskich kwestionował prawidłowość działań lekarza w zakresie informacji rodziców dziecka o przeciwskazaniach do szczepienia oraz konsekwentnie odmawiano zgody na wykonanie szczepień. Trudno w tej sytuacji twierdzić, że niewykonanie obowiązku wykonania szczepień u dziecka spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka.

W konsekwencji powyższego, Sąd stwierdza, że ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do syna Skarżącej, stał się wymagalny, a zarzuty wskazujące na niewymagalność obowiązku są w całości chybione.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 68 Konstytucji RP w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że – jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r. poz. 682) – władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska - art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3542/15). W ten też sposób należy odczytywać intencję stanowiska organu wyrażonego na gruncie art. 68 Konstytucji RP w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a nie w kontekście przerzucenia obowiązków ciążących na organach państwowych na obywatela, co podniesiono w skardze.

W zakresie argumentacji skargi dotyczącej naruszenia przepisów postępowania poprzez niezbadanie prawidłowości tytułu wykonawczego zauważyć należy, że w przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., jako podstawę zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W związku z powyższym zarzut Skarżącej w tym zakresie nie podlegał uwzględnieniu. Na marginesie wyjaśnić należy, że w obecnym stanie prawnym spełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w razie stwierdzenia, że wymogi te nie są spełnione to nie przystępuje do egzekucji, zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Nadmienić tylko można, że tytuł wykonawczy w niniejszej sprawie zawiera wszystkie wymagane przepisem art. 27 u.p.e.a. elementy oraz został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 12 stycznia 2021r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r. poz.176 ze zm.).

Nieuzasadnione są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 7a, art. 77, art. 80 i art. 81a k.p.a. oraz art. 136 i 138 k.p.a. Organ zgromadził wystarczający materiał dowodowy do podjęcia rozstrzygnięcia i ocenił zebrane dowody w świetle przepisów mających zastosowanie w sprawie. Dokonana w zaskarżonej decyzji ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Organy wydały rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa i swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

T. Wójcik U. Wiśniewska A. O.