Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2486/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 par. 3, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego B. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2012 r. znak [...], po rozpoznaniu odwołania B. S. (dalej: "skarżący") od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...] umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie przywrócenia prawa własności ½ części działki nr [...] o powierzchni [...] ha, zabudowanej budynkiem (stodoła) położonej w obrębie [...] oraz skreślenia stodoły z działki nr [...] – uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Podstawą wydania decyzji były następujące ustalenia.

Wnioskiem z 22 kwietnia 2011 r. oraz jego uzupełnieniem z 18 maja 2011 r. skarżący wystąpił do Wojewody [...] o ustalenie statusu ½ części działki nr [...] oraz wydanie aktu administracyjnego umożliwiającego doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem tj.: wykreślenie z działki nr [...] budynku (stodoły) i przywrócenie mu prawa własności do ½ części działki [...], na której faktycznie usytuowany jest budynek (stodoła), położonych w miejscowości L. W uzasadnieniu stwierdził, iż powyższe żądania mają stanowić wypełnienie zaleceń wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt IV SA./Wa 121/10.

Rozpoznając wniosek skarżącego Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2011 r. umorzył postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że organy administracji nie mają uprawnień do korygowania oświadczeń kupującego i sprzedającego składanych przed notariuszem w trakcie zawierania umów cywilno-prawnych. Tym samym brak jest podstaw do wydania w tym zakresie decyzji administracyjnych przez Wojewodę. Akt notarialny nie podlega ocenie organów administracji publicznej, jedynie powołanego do tego sądu powszechnego. Organ wyjaśnił, iż w decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1970 r. Nr [...] zezwalającej na sprzedaż M. J. gospodarstwa rolnego określono, że działka nr [...] jest zabudowana, lecz nie wymieniono rodzajów zabudowań. Natomiast w akcie notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] maja 1970 r. dotyczącym sprzedaży w/w gospodarstwa przez A. i M. małżonków J. na rzecz J. i F. małżonków U. oraz I. i S. małżonków S. w § 1 jest wzmianka, iż to strony kontraktu przed notariuszem oświadczyły, jaki rodzaj zabudowań znajduje się na działce nr [...] - wskazując wśród zabudowań między innymi stodołę. Zatem to kontrahenci tej umowy przyczynili się do tego, że stodoła została przypisana do działki nr [...].

Odnosząc się do żądania przywrócenia prawa własności do ½ części działki nr [...], na której jak twierdzi skarżący znajduje się stodoła, organ wskazał, że nie jest ono możliwe do spełnienia poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazał, że przedmiotowa działka, nie została nabyta przez S. i I. S. i nie stanowiła ich własności. Dowodem na powyższe jest akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] maja 1970 r. sporządzony na okoliczność umowy sprzedaży, w którym działka nr [...] nie została wymieniona. Ponadto organ wojewódzki wskazał, że wykonując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt IV SA./Wa 121/10 Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] lutego 2011 r. znak: [...] orzekł, iż decyzja Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1970 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jednakże z powodu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych nie można orzec o jej nieważności. Własność objętych planem podziału gospodarstwa rolnego nieruchomości, który został zatwierdzony w/w decyzją z [...] marca 1970r. została przeniesiona przez zbywcę na rzecz małżonków U. i S., a następnie podlegała dalszemu obrotowi prawnemu. Obecnie działka [...] stanowi część działek nr: [...], [...] (własność gminy L.) i działki nr [...] (własność osób fizycznych). Zdaniem organu postępowanie z przyczyn wskazanych wyżej jest bezprzedmiotowe, co skutkuje jego umorzeniem – art. 105 § 1 kpa.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, podnosząc, że sprawa powinna zostać załatwiona przez organ administracji, bowiem sąd powszechny nie może badać decyzji, która nie została bezwzględnie uchylona. Podniósł też, że nie można zgodzić się z wystąpieniem nieodwracalnych skutków prawnych odnośnie ½ części działki [...], ponieważ działka ta posiada księgę wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w S. KW [...], gdzie jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podniósł, iż zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego sprawa administracyjna istnieje, jeżeli dotyczy imiennie oznaczonego podmiotu, konkretnych jego praw i obowiązków (jest oznaczona indywidualnie), a w przepisach prawa materialnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia rozstrzygnięcia. Wskazał, że w polskim porządku prawnym brak jest przepisów zawierających normę kompetencyjną upoważniającą organ administracji do załatwienia sprawy indywidualnej skarżącego. Podtrzymał argumentację prezentowaną przez organ I instancji, że postępowanie w zakresie uregulowania stanu prawnego wynikającego z dotychczasowego aktu notarialnego poprzez przyznanie B. S. prawa własności do ½ części działki nr [...] zabudowanej budynkiem stodoły, położonej w obrębie [...] oraz skreślenia w tym akcie notarialnym zapisu, że budynek stodoły znajduje się na działce nr [...] wraz z innymi zabudowaniami, może nastąpić wyłącznie na drodze postępowania sądowego na podstawie przepisów Kodeksu Cywilnego. Niemniej jednak, uzasadnione jest uchylenie decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2011r., i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia celem podjęcia przez organ pierwszej instancji właściwego w sprawie rozstrzygnięcia. Zgodnie, bowiem z art. 66 § 3 kpa, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania albo, gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.

Pismem z 23 listopada 2012 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2012r. Wnosząc o jej uchylenie, zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "kpa) poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym odczytania mojego żądania, a w konsekwencji poprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów państwa i naruszający moje interesy,

- naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 12 kpa, poprzez pobieżne potraktowanie sprawy, zamiast wnikliwego jej rozpoznania,

- naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez niedokładne rozpoznanie materiału dowodowego w szczególności wyroku WSA w Warszawie z 23 marca 2010 r., IV SA/Wa 121/10,

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 138 § kpa, poprzez błędne wskazanie, że sprawa powinna zostać zakończona przez organ I instancji w oparciu o art. 66 § 3 k.p.a., mimo że do takiego wskazania nie było podstaw,

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewskazanie organowi I instancji zastosowania art. 154 kpa (zmiana decyzji) w sytuacji, gdy pozwala na to zebrany w sprawie materiał dowodowy, oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2010 r.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że decyzją z [...] lutego 2011r. Wojewoda [...] wykonał zalecenie Sądu w części dotyczącej zastosowania w sprawie art. 158 § 2 kpa, orzekając, że decyzja nie może zostać uchylona ze względu na nieodwracalne skutki prawne, wykonując tym samym jedno z zaleceń Sądu. Ponieważ żadna ze stron nie wniosła odwołania, możliwym stało się rozpoczęcie kolejnego postępowania, celem wykonania drugiego zalecenia Sądu, tj. ustaleń faktycznych, co do planowanego podziału gospodarstwa rolnego, mającego ustalić status działki [...]. Postępowanie takie zdaniem skarżącego powinno zostać przeprowadzone w oparciu o art. 154 kpa (zmiana decyzji), gdyż w stosunku do działki [...] nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, tj. nadal prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w S. księga wieczysta numer obecny kw. [...], gdzie jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł też, że w sprawie nie ma zastosowania cytowany w skardze wyrok WSA, bowiem dotyczył on innego postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011r znak [...], w której organ zastosował wytyczne zawarte w wyroku WSA z 23 marca 2010r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uwzględnił skargę niezależnie od zarzutów w niej zawartych.

Skarżący w piśmie z 18 maja 2011r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011r. w trybie art. 64 § 2 kpa do uzupełnienia żądania, wniósł o ustalenie statusu ½ części działki nr [...] oraz wydanie aktu administracyjnego umożliwiającego doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem tj.: wykreślenie z działki nr [...] budynku (stodoły) i przywrócenie mu prawa własności do ½ części działki [...], na której faktycznie usytuowany jest budynek (stodoła), położonych w miejscowości L. Podniósł też, że powyższe żądania stanowią wypełnienie zaleceń wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 121/10.

Nie ulega wątpliwości, iż tak sprecyzowane żądanie skarżącego nie stanowi sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa, co prawidłowo ustaliły organy. Przedmiotem postępowania administracyjnego są, bowiem sprawy indywidualne z zakresu prawa administracyjnego, jeżeli z przepisów prawa materialnego wynika umocowanie organu administracyjnego do prowadzenia postępowania administracyjnego o charakterze jurysdykcyjnym. Zarówno sprawa o ustalenie własności nieruchomości ziemskiej, jak i ocena wad oświadczenia woli, co do treści czynności prawnych zawartych w formie aktu notarialnego i ewentualnego uchylenia się od jego skutków nie jest sprawą administracyjną, a cywilną. Sprawa taka nie podlega, zatem rozpoznaniu przez organy administracji.

Zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylające zaskarżoną decyzję i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji wydano na podstawie art. 138 § 2 kpa w myśl, którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Decyzja organu II instancji wydana została z uchybieniem powyższego przepisu, bowiem skoro organ uznaje, że sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, to brak jest przesłanki "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie", niezbędnej do zaistnienia do prawidłowego zastosowania tej instytucji. Minister nie wskazał zresztą zakresu sprawy koniecznego do rozstrzygnięcia, wskazując jedynie na przepis art. 66 § 3 kpa przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, celem podjęcia przez organ I instancji właściwego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien mieć na uwadze, że przepis art. 66 § 3 kpa reguluje wyłącznie ustalenie braku właściwości w fazie wszczęcia postępowania. Świadczy o tym treść tego przepisu, jak i zamieszczenie go w rozdziale 1: "Wszczęcie postępowania". Natomiast, jeżeli w trakcie prowadzonego postępowania organ stwierdzi swoją niewłaściwość, obowiązany jest zakończyć postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania – por. Komentarz M. Jaśkowiak, A. Wróbel, Zaktualizowany Komentarz do ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego Dz. U. 00.98.1071 LEX/el.,2013. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...] przed podjęciem decyzji z [...] lipca 2011r. o umorzeniu postępowania podjął czynności polegające na przekazaniu według właściwości zażalenia z dnia 17 czerwca 2011r., o czym zawiadomił Ministra i skarżącego pismem z 30 czerwca 2011r. W związku z tym za prawidłowe uznać należy rozstrzygnięcie umarzające postępowanie, bowiem postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która ma być załatwiona w drodze decyzji nie ma charakteru sprawy administracyjnej, co ma miejsce w sprawie niniejszej.

Oceny tej nie podważa stanowisko skarżącego, że jego żądania stanowią wypełnienie zaleceń wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 121/10. W wyniku powyższego wyroku wydana została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011r znak [...] orzekająca, że decyzja Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1970r. Nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jednakże z powodu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych nie można orzec o jej nieważności. Od decyzji tej nie złożono odwołania i stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Tak, więc postępowanie administracyjne, w którym zapadł cyt. wyrok WSA zostało zakończone i było to odrębne postępowanie od przedmiotowego dotyczyło, bowiem stwierdzenia nieważności wyżej przywołanej decyzji administracyjnej z [...] marca 1970r.

Odnosząc się do zarzutu niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym odczytania żądania skarżącego, zauważyć należy, że także w skardze nie sprecyzowano żądania w sposób odmienny aniżeli przedstawiono wyżej.

Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na nie wskazaniu organowi I instancji zastosowania w sprawie art. 154 kpa, zwłaszcza, że sam skarżący nie składał wniosku w tym trybie, nie wskazywał też żadnej decyzji wzruszenia, której żądałby.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r. poz. 270 ze zm) orzekł jak w sentencji.

Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 ww. ustawy. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a.

-----------------------

6