Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 451/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska(spr) Sędziowie NSA Sylwester Marciniak as. WSA Karol Pawlicki Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi E.Z. na decyzję Izby Skarbowej w Zi. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1995 od dochodów nie znaj- dujących pokrycia w ujawnionych źródłach o d d a l a s k a r g ę /-/K.Pawlicki /-/S.Zapalska /-/S.Marciniak


UZASADNIENIE

Pierwszy Urząd Skarbowy w Z. decyzją z dnia [...]o odpowiednim numerze ustalił E.Z. zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. w kwocie [...] zł od przychodów w wysokości [...] zł nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

W uzasadnieniu decyzji Urząd Skarbowy - organ I instancji stwierdził, że w wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego wydatki małżonków E. i S, Z. były rażąco wyższe od zeznanego dochodu. Podatnicy w roku 1995 dysponowali dochodem, w kwocie [...] zł, natomiast wydatki w 1995 r. zamknęły się kwotą [...] zł. Od różnicy wydatków nad dochodami w wysokości [...] zł Urząd ustalił zryczałtowany podatek wg stawki 75 % zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt. 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) oraz przyjął, że małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od połowy nadwyżki tj. od kwoty [...] zł.

Urząd Skarbowy podkreślił, że na kwotę [...] zł składają się wydatki dotyczące:

- lokat bankowych założonych w 1995 r. na łączna kwotę [...] zł

- wpłat do Z S M

na łączna kwotę [...] zł

- zakupu samochodu O za kwotę [...] zł

- kosztów utrzymania 4 osobowej rodziny [...] zł

- różnicy z zeznania PIT- za rok 1995, pomiędzy

zeznanym dochodem, a wydatkami stanowi [...] zł.

Natomiast na kwotę dochodu w wysokości [...] zł składają się:

- sprzedaż samochodu F za [...] zł

- wypłata jednostek uczestnictwa Funduszu

Inwestycyjnego [...] zł

- wypłata odsetek od założonych lokat na łączną kwotę [...] zł

Organ powołał się na wnikliwą analizę dowodów źródłowych na zeznania podatkowe małżonków za lata 1992-1994 i podkreślił, że w latach wcześniejszych małżonkowie również ponosili wydatki rażąco wyższe od uzyskiwanych przychodów. Nie dał wiary, że przychody z lat 1980-1991 były przechowywane w tzw. "pończosze" a wydatkowane dopiero w latach objętych kontrolą tj. za lata 1995-1998. Także wyjaśnił, że nie kwestionuje otrzymanych darowizn od rodziców podatników w latach wcześniejszych 1974-1985, o których mowa w protokole zeznania podatnika i w dodatkowych wyjaśnieniach, oraz pismach lecz porównanie wydatków poniesionych w latach 1981-1992 z uzyskiwanymi zarobkami wykazało, że zarówno pieniądze zarobione jak i otrzymane od rodziców, czy też wypracowane w gospodarstwie rodziców, oraz na plantacji truskawek, były sukcesywnie wydawane i inwestowane, a nie przechowywanie do 1994 r., a nawet 1996 r. jak to zeznał podatnik do protokołu przesłuchania strony z dniem 14 marca 2001 r.

Urząd Skarbowy powołał się na uzyskane informacje o zarobkach z zakładów pracy i ustalił, że w okresie od 1980-1991 r. pobory E. Z. wynosiły kwotę [...] starych złotych, co o denominacji stanowi kwotę [...] zł. Natomiast pobory S. Z., które wypłaciła Z S M w latach 1980-1991 stanowiły łączną kwotę [...] starych złotych co po denominacji stanowi kwotę [...] zł.

Odnośnie wyliczenia kosztów utrzymania rodziny podatników organ przyjął wskaźnik wg GUS, że koszt utrzymania jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym w 1995 r. wynosił [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik podatniczki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, albo rozważenie przeprowadzenia dodatkowego postępowania, a nadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik zarzucił naruszenie prawa materialnego art. 20 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, oraz naruszenie przepisów proceduralnych art. 180 § 1, 187 § 1 w związku z art. 121 § 1 i art. 122, art. 191, art. 199 oraz art. 210 § 1 pkt. 6 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik przedstawia, że małżonkowie Z. posiadali zasoby finansowe w postaci pieniędzy przechowywanych w tzw. "pończosze", w złocie, kosztownościach i w bankach. Te okoliczności mogą potwierdzić w drodze przesłuchania S. i E.Z, oraz powołując się na fachową literaturę i wyrok NSA z 19 maja 1999 r., sygn. akt I SA/Łd 2137/98 domagał się uwzględnienia odwołania.

Decyzją z dnia 11 stycznia 2002 r. Izba Skarbowa w Z. uchyliła zaskarżoną decyzję w części i ustaliła za rok 1995 zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyraził następujący pogląd prawny. Organ podatkowy I instancji dokonał rozliczenia dochodów i wydatków za lata poprzedzające 1995 r. i zasadnie nie dał wiary wyjaśnieniom podatników, że na dzień 1 stycznia 1995 r. posiadali oszczędności w wysokości [...] PLN, a w szczególności, że kwota ta przechowywana była w domu w tzw. "pończosze", bowiem sprzeczne jest to z zasadami doświadczenia życiowego i z postępowaniem samych zainteresowanych, którzy w roku 1995 i następnych podkreślali, że lokowali pieniądze na kontach bankowych i na lokatach terminowych. Dochody małżonków z pracy zawodowej za lata 1980-1991 wskazują, że nie byli w stanie zgromadzić deklarowanej kwoty oszczędności [...] PLN na koniec 1991 r., jak również [...] PLN na dzień 1 stycznia 1995 r.

Organ I instancji także dokonał prawidłowej oceny osiąganych dochodów z tytułu uprawy truskawek, pracy S. Z. w gospodarstwie rolnym rodziców do 1986 r., gry giełdowej w 1993 r., działalności gospodarczej za 1990 - 1991 rok i otrzymanej od rodziców podatnika kwoty [...] PLN.

Uzyskanie dochodów z działalności gospodarczej w latach 1990-1991 nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym, ponieważ rok 1990 zamknięty został stratą, a w roku 1991 zeznano dochód netto [...] zł. Natomiast uzyskanie dochodu z inwestycji giełdowych nie zostało poparte żadnym dowodem, jak również korzystanie z tzw. kredytu kupieckiego.

Zasadnie Urząd Skarbowy nie dał wiary oświadczeniu S. Z. - małżonka podatniczki że z uprawy truskawek na powierzchni 0,25 ha małżonkowie uzyskali [...] PLN dochodu, oraz że gospodarstwo rodziców S. Z. o pow. 6,98 ha dawało w latach 1980-1986 dochód netto [...] PLN, z tego dla podatnika [...] PLN ponieważ z tego gospodarstwa oprócz podatnika korzystali pozostali członkowie rodziny jak i rodzice.

Z dowodów zebranych w postępowaniu wynika, ze małżonkowie na dzień 1 stycznia 1995 r. posiadali na kontach walutowych [...] USD i [...] DEM oraz, że w 1995 r. nie dokonali żadnych wypłat i że w funduszu Pposiadali wpłaconą w 1995 r. kwotę [...] zł.

Ponadto organ stwierdził, że zgodnie ze złożonymi deklaracjami podatkowymi PIT- przez podatniczkę E. Z. w 1995 r. wynika, ze poniosła stratę na działalności, a nie dysponowała wolnymi środkami w kwocie [...] zł., które małżonkowie wpłacili do banków - Banku Przemysłowo-Handlowego i PKO SA I Oddz. w Z.. Analiza otrzymanych dowodów źródłowych z banków i innych inwestycji finansowych nie potwierdziła wypłaty odsetek, które przykładowo powołał pełnomocnik w odwołaniu od decyzji I instancji.

Izba Skarbowa uwzględniając odwołanie i uchylając w części decyzję po stronie dochodów przyjęła kwotę [...] zł, a po stronie wydatków [...] zł. Różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami, a dochodem stanowi zdaniem organu kwotę [...] zł na którą brak pokrycia i z kwoty tej na każdego z małżonków przypada po [...] zł.

Powyższą decyzję zaskarżył pełnomocnik E. Z. do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu - skargą opartą na zarzucie prawa materialnego art. 20 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawa procesowego art. 180 § 1, 187 § 1, 122, 191, 199 i 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Przytaczając zarzuty zawarte w odwołaniu do II instancji domagał się uwzględnienia skargi i uchylenia obu decyzji organu I i II-ej instancji.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Z. nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi, oraz twierdzi, że przeprowadzone postępowanie potwierdziło stan zasobów majątkowych jakimi podatnicy dysponowali w 1995 r. i przed tym rokiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłączenie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i to nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem. Należy zaznaczyć, że nie dotyczy to czy w kwestiach słuszności bądź sprawiedliwości takie rozstrzygnięcie było trafne.

W myśl art. 20 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 1993 r. nr 90, poz. 416 z późn.zm.) w brzmieniu obowiązującym w 1995 r. wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, ustala się przyjmując za podstawę sumę poniesionych w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonych w tym roku zasobów finansowych, nie znajdujących pokrycia w już opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania źródłach przychodów i posiadanych przedtem zasobach majątkowych.

Z kolei w myśl art. 30 ust. 1 pkt. 7 powyższej ustawy podatek od dochodów ustala się w wysokości 75 % dochodu. Wysokość ustalonego w zaskarżonej decyzji podatku tj. [...] zł jest zgodne z cytowanym powyżej przepisem, ponieważ w myśl art. 5 Ordynacji podatkowej ustawie z 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) zobowiązanie podatkowe wynika z obowiązku podatkowego określonego ustawą i nie może być oparte na domniemaniach i wykładni rozszerzającej. Postępowanie kontrolne zostało przeprowadzone na podstawie upoważnienia do kontroli z dnia 09 marca 2001 r. i zostało wszczęte 22 maja 2001 r. pod rządem obowiązywania Ordynacji podatkowej.

Zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy dał podstawy organom podatkowym do ustaleń zawartych w obu decyzjach I i II-ej instancji.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że naruszono przepisy proceduralne zawarte w Ordynacji podatkowej, a mianowicie art. 122, 187 § 1, 180,§ 1 191, 199 i 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 122 i 187 organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz załatwienia sprawy, a fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. Przepisy te nakładają na organy podatkowe zbieranie wszelkich informacji korzystnych jak i niekorzystnych dla podatnika oraz w postępowaniu tym nie obowiązują żadne ograniczenia dowodowe.

Uznać zatem należy, że organy podatkowe przeprowadziły wszelkie możliwe dowody w celu dokładnego i właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Wbrew zarzutom skargi, w toku całego wnikliwego postępowania zapewniony był czynny udział skarżącej, jak i jej małżonka, byli oni bowiem zapoznani z wynikami postępowania jak to nakazują przepisy art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.

Dokonana przez organy podatkowe ocena dowodów, które podatnicy S. i E. Z. przedstawili została oparta na całości zebranego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji, a wyciągnięte z niej wnioski zdaniem Sądu są spójne i logiczne.

Organy podatkowe miały więc podstawy do uznania, że uzyskane dochody z gospodarstwa rolnego jak i z uprawy truskawek w takiej wysokości jak przedstawiał małżonek podatniczki były niemożliwe bowiem realia gospodarcze tego okresu nie sprzyjały osiągnięciu tak wysokich dochodów. Słuszny jest również pogląd organów podatkowych, że uzyskanie dochodu w 1993 r. z inwestycji giełdowych nie zostało poparte żadnymi dowodami, a wskazana kwota dochodu przy dochodach z ujawnionych źródeł przychodu jest nierealna do osiągnięcia i do zainwestowania w grę giełdową. Także słuszny jest pogląd, który Sąd podziela, że przechowywanie w domu oszczędności w kwocie [...] PLN ([...] st.zł) w latach 1990-1991 w tzw. "pończosze" sprzeczne jest z zasadami doświadczenia życiowego i obowiązującymi w tym czasie wysokimi procentami od posiadanych lokat oraz również z postępowaniem samych podatników w następnych latach, którzy lokowali pieniądze na kontach bankowych i na lokatach terminowych, które były znacznie niższe niż w latach 1990-1991. Powoływanie się na korzystanie z tzw. "kredytu kupieckiego" podniesionego jedynie w odwołaniu nie zostało poparte żadnymi dowodami i dlatego Sąd przyjął, że organ II instancji słusznie nie dał wiary, że wpłaty do banku PKO SA i banku Przemysłowo-Handlowego pochodziły z tego kredytu. Należy podkreślić, że także analiza dokonana przez organy podatkowe danych z prowadzonej działalności gospodarczej przez E. Z.ą nie wykazała, aby małżonkowie mieli wolne środki i to w kwocie [...] zł. Natomiast w oparciu o zgromadzone dowody Izba Skarbowa trafnie podkreśliła, że małżonkowie Z. na dzień 1 styczeń 1995 r. posiadali na kontach walutowych [...] USD i [...] DEM oraz na koncie Funduszu P [...] zł, którą to kwotę z konta funduszu podjęli w 1995 r. i którą uwzględniła po stronie dochodów.

W ocenie Sądu, organy podatkowe słuszne przyjęły, że wydatki małżonków S.i E. Z. nie znajdowały pokrycia w udokumentowanych zasobach majątkowych.

W tym miejscu należy podkreślić, że w świetle cytowanych na wstępie przepisów prawa materialnego i orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu w sprawie nieujawnionych źródłach przychodów obowiązek wykazania źródeł przychodów ciąży na podatniku - tak m.in. orzeczono w wyroku z 13 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 960/98 i w wyroku z 20 maja 1999 r., sygn. akt III SA 6991/97.

W ocenie Sądu organ podatkowy I i II instancji wypełnił ciążący na nim obowiązek wyznaczenia stronie trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego - art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.

W świetle powyższego skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ podniesiony w skardze zarzut wadliwego względnie nie budzącego zaufania prowadzenia przez organy podatkowe postępowania dowodowego nie zostały poparte konkretnymi faktami i jako gołosłowne nie mogły odnieść skutku.

Uzasadnienie decyzji obszerne odpowiada wymogom zawartym w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej zarówno w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Uznając, że decyzja Izby Skarbowej, dotycząca roku 1995 została wydana zgodnie z prawem, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku mając na względzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 20 września 2002 r. Nr 153, poz. 1270) przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.).

/-/K.Pawlicki /-/S.Zapalska /-/S.Marciniak