Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 99/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2007-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16 i 24 ust. 3a
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Teza: W sprawie o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, w której kolejne

orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi

odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim określa on początek przyznania i

wypłacenia zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku.

TEZY

W sprawie o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, w której kolejne

orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi

odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim określa on początek przyznania i

wypłacenia zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. w dniu [...] października nr [...] w sprawie odmowy przyznania A. M. P. zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 czerwca 2006r. do 31 sierpnia 2006r.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] października 2005r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w B. przyznał A. M. P. zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 września 2005r. do dnia 31 maja 2006r. W celu uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego na dalszy okres N. P. działająca w imieniu syna, w dniu 4 kwietnia 2006r. złożyła wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. o przeprowadzenie badania lekarskiego synowi. Lekarz orzecznik ZUS w dniu 17 lipca 2006r. wydał orzeczenie w sprawie A. M. P. z którego wynika, że jest on całkowicie niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji na czas określony do września 2008r. Wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o ustalenie dalszego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego A. M. P. złożył w dniu 6 września 2006r.

Decyzją z dnia [...] września 2006r. nr. [...] Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w B. przyznał A. M. P. zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 września 2006r. do dnia 30 września 2008r.

W odpowiedzi na powyższe, A. M. P. wskazując na fakt, że jego wniosek do ZUS został złożony w dniu 4 kwietnia 2006r. zwrócił się z prośbą o wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2006r..

Decyzją z dnia [...] października 2006r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w B. odmówił A. M. P. świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 czerwca 2006r. do dnia 31 sierpnia 2006r. W uzasadnieniu decyzji z wskazano, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia. W związku z tym, że A. M. P. wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. złożył w dniu 6 września 2006r. zasiłek pielęgnacyjny nie mógł być mu przyznany od dnia 1 czerwca 2006r.

W odwołaniu od tej decyzji A. M. P. podniósł, że jest ona krzywdząca, gdyż zasiłek pielęgnacyjny powinien być przyznany również za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2006r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] listopada 2006r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazując również na treść art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych uznał, że pomimo ciągłości niepełnosprawności A. M. P. brak było podstaw do przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego od 1 czerwca 2006r do 31 sierpnia 2006r. Organ podniósł, że obowiązujące przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują prawa do świadczeń rodzinnych przyznawanych z urzędu i do uruchomienia takiego postępowania konieczny jest wniosek strony. Również w przypadku kontynuacji świadczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się nie wcześniej niż od miesiąca w którym osoba złożyła wniosek o jego kontynuację.

Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżył A. M. P. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 czerwca 2006r do dnia 31 sierpnia 2006r. W uzasadnieniu skargi podniósł, że złożenie dokumentacji w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej dopiero w dniu 6 września 2006r. było wynikiem opóźnionego wydania i przesłania dokumentów przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący podniósł, że wniosek do ZUS złożył w dniu 4 kwietnia 2006r, a orzeczenie lekarza orzecznika ZUS zostało wydane dopiero w dniu 17 lipca 2006r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte z zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zasady udzielania świadczeń rodzinnych określa ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych.

W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego nie był jego pierwszym żądaniem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, lecz odnosił się do kontynuacji świadczenia należnego po upływie okresu pobierania poprzednio przyznanego zasiłku.

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego.

Zasiłek pielęgnacyjny należny osobie spełniającej warunki do jego uzyskania ma charakter obligatoryjnego, co oznacza, że organ powinien wypłacać go za okres, gdy są spełnione ustawowe przesłanki określone w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W przedmiotowej sprawie z przyjętego przez organy administracyjne stanu faktycznego wynika, że ze względu na niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji A. M. P. korzystał z przyznanego mu decyzją z dnia 8 października 2005r. zasiłku pielęgnacyjnego do dnia 31 maja 2006r. W celu kontynuacji świadczenia w dniu 4 kwietnia 2006r. złożył w ZUS-ie wniosek o przeprowadzenie badania lekarskiego. Lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 17 lipca 2006r. stwierdził, że jest on nadal całkowicie niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji na czas określony do września 2008r. Wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego wpłynął w dniu 9 września 2006r. w związku z czym organy administracyjne powołując się na treść art. 24 ust. 3a w/w ustawy przyznały skarżącemu zasiłek od miesiąca w którym wpłynął wniosek tj. od września 2006r., odmawiając jego przyznania od czerwca 2006r.

Zastosowana przez organy administracyjne wykładnia gramatyczna przepisu art. 24 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sprawach zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego osobom całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji prowadzi do wniosków niezgodnych z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy. Gdyby stosując wykładnię gramatyczną przyjmowano, że dopiero od dnia złożenia wniosku o dalszą wypłatę świadczenia można przyznać zasiłek, błędne orzeczenia organów lub ich opóźnienia zawsze obciążałyby stronę, uniemożliwiając jej uzyskanie należnego świadczenia. Stosowanie reguły z art. 24 ust. 3a w przypadku świadczeń zależnych od niepełnosprawności strony, która musi być stwierdzona orzeczeniem lekarza orzecznika, prowadziłoby do wydawania rozstrzygnięć krzywdzących stronę stosującą się do nakazu przeprowadzenia badania, którego wynik wskutek opóźnienia lekarza orzecznika, odsunął w czasie formalne złożenie wniosku.

W opisanej sytuacji wykładnia celowościowa pozwala lepiej odczytać intencje ustawodawcy. W art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określono, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Zdaniem sądu w sprawie kontynuacji zasiłku pielęgnacyjnego, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności za które strona nie ponosi odpowiedzialności, przepis art. 23 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim określa początek przyznania i wypłacenia zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku, nie ma zastosowania.

W sprawie niniejszej zachodzi analogiczna sytuacja jak w sprawie dotyczącej kontynuacji wypłaty zasiłku stałego, o jakim mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, rozstrzygniętej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2006r. ( I OSK 743/05, pub. ONSA i wsa 6(15) 2006, poz. 177). Skład Sądu orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela argumentację zwartą w uzasadnieniu powyższego wyroku.

Organ administracyjny rozpoznając ponownie sprawę powinien jeszcze raz określić datę od której powinna nastąpić kontynuacja wypłaty skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego, przy czym organ musi mieć na uwadze, że wniosek o przeprowadzenie badań skarżący w ZUS-ie złożył w dniu 4 kwietnia 2006r. a więc przed terminem utraty ważności poprzedniego orzeczenia, a lekarz orzecznik wydał orzeczenie dopiero w dniu 17 lipca 2006r. Organ musi rozważyć czy zasiłek pielęgnacyjny powinien być ponownie wypłacany od czerwca czyli od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia czy też od lipca czyli od miesiąca w którym zostało wydane orzeczenie lekarza orzecznika ZUS.

Sąd uznając, iż zaskarżona decyzja naruszyły przepis art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych – na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o jej uchyleniu.

Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 w/w ustawy.