Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 468/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2 pkt 6a
journal: Dz.U. 2018 poz 1270
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.
article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 276
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst  jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2020 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia represjonowania za działalność polityczną oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A.B. (dalej powoływanego jako: "skarżący") jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Szef Urzędu) z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2019 r. Nr [...] o potwierdzeniu pozostawania skarżącego bez pracy z powodów represji politycznych w okresie od [...] stycznia 1982 r. do [...] maja 1982 r. (pkt 1 ) oraz odmowie potwierdzenia pozostawania skarżącego bez pracy z powodów represji politycznych w okresie od [...] maja 1982 r. do [...] czerwca 1989 r.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

Skarżący wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2019 r. wystąpił do Szefa Urzędu o potwierdzenie, że w okresie od [...] stycznia 1982 r. do [...] czerwca 1989 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku skarżącego, decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]Szef Urzędu działając na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 887 z późn. zm.; dalej w skrócie: "ustawa"), art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 276), potwierdził, że skarżący pozostawał bez pracy z powodów represji politycznych w okresie od [...] stycznia 1982r. do [...] maja 1982 r. (pkt 1 decyzji) oraz odmówił potwierdzenia, że skarżący pozostawał bez pracy z powodów represji politycznych w okresie od [...] maja 1982r. do [...] czerwca 1989r. (pkt 2 decyzji). W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu przytoczył treść art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 10, art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, po czym stwierdził, że skarżący pozostawał bez pracy z powodów politycznych tylko w okresie od dnia [...] stycznia 1982r. do [...] maja 1982r. W ocenie Szefa Urzędu skarżący nie przedłożył natomiast wiarygodnych dowodów potwierdzających, że pozostawał bez pracy z powodów represji politycznych w okresie od dnia [...] maja 1982 r. do dnia [...] czerwca 1989 r. Z dołączonych do akt dokumentów wynika bowiem, że od dnia [...] maja 1982 r. do [...] maja 1985r. skarżący był zatrudniony jako "uczeń stolarski", a po pomyślnym ukończeniu egzaminu czeladniczego w dniu [...] czerwca 1985 r. świadczył pracę w ramach nowego, wyuczonego zawodu - stolarza oraz "konserwatora-stolarza", co miało miejsce od października 1985 r. do [...] stycznia 1990 r. Z dołączonego do akt sprawy oświadczenia siostry skarżącego - L.J. wynika również, że skarżący pozostawał bez zatrudnienia w okresie od stycznia 1982 r. do maja 1982 r.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef Urzędu decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2019 r. W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego uznając, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających, że skarżący pozostawał bez pracy w okresie od dnia [...] maja 1982 r. do dnia [...] czerwca 1989 r. na zasadach określonych w art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Szef Urzędu wyjaśnił, że przepis ten dotyczy osób, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną, społeczną, kulturalną), przez pewien okres czasu nie mogły znaleźć zatrudnienia. Regulacja ta w istocie ustanawia warunek trwałego braku możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, stanowiący skutek represji politycznych.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie Szef Urzędu ustalił zaś, że od dnia [...] maja 1982 r. do [...] maja 1985 r. skarżący był zatrudniony jako "uczeń stolarski" zaś po pomyślnym ukończeniu egzaminu czeladniczego (dnia [...] czerwca 1985 r.) świadczył pracę w ramach nowego, wyuczonego zawodu - stolarza oraz "konserwatora-stolarza", co miało miejsce od października 1985 r. do [...] stycznia 1990 r. Skarżący dołączył też do akt sprawy oświadczenie swojej siostry – L.J., tym niemniej, jak podkreślił organ, z jej relacji wprost wynika, że skarżący pozostawał bez zatrudnienia w okresie od stycznia 1982 r. do maja 1982 r. Pozostałe przedstawione przez skarżącego dokumenty nie potwierdzają natomiast, by w okresie od [...] maja 1982 r. do [...] czerwca 1989 r. pozostawał on bez pracy z przyczyn politycznych. Odnosząc się natomiast do okresu nauki nowej profesji (przedział czasowy od [...] maja 1982 r. do [...] maja 1985 r.) oraz w konsekwencji wykonywania pracy w charakterze stolarza (tj. od [...] października 1985 r. do [...] grudnia 1987 r.), Szef Urzędu stwierdził, że nie są to okresy niewykonywania pracy przed dniem [...] lipca 1990 r. na skutek represji politycznych w rozumieniu art. 6 ust 2 pkt 6 a ustawy z o FUS. Tym bardziej, że w okresie nauki zawodu tj. od [...] maja 1982 r. do[...] maja 1985 r. skarżący pobierał wynagrodzenie.

Skargę na powyższą decyzję w części, w jakiej utrzymała ona w mocy pkt 2 decyzji z dnia [...] listopada 2019r. nr [...] o odmowie potwierdzenia, że skarżący pozostawał bez pracy z powodów represji politycznych w okresie od [...] maja 1982 r. do [...] czerwca 1989 r., wniósł pełnomocnik skarżącego zarzucając jej naruszenie:

1. art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6a oraz art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia

17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018r., poz. 1270 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji) poprzez przyjęcie, że skarżący pozostawał bez pracy z

powodów represji politycznych jedynie w okresie od dnia [...].01.1982 r. do dnia

[...] maja 1982 r., natomiast nie pozostawał bez pracy z powodów represji politycznych w okresie od dnia [...] maja 1982 r. do dnia [...] czerwca 1989 r., podczas gdy:

a) organ w ogóle nie zindywidualizował przebiegu i charakteru zatrudnienia skarżącego w okresie od [...] maja 1982 r. do dnia [...] czerwca 1989 r. i automatycznie przyjął, że skoro Skarżący w tym okresie posiadał jakiekolwiek zatrudnienie, to nie zaktualizowały się przesłanki, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy,

b) organ przyjął zawężającą wykładnię art. 6 ust. 2 pkt 6a uznając, że znajdzie on zastosowanie jedynie do osób w ogóle nie wykonujących pracy, wskutek czego nie zostaną nim objęte podmioty, które w wyniku represji politycznych zostały pozbawione możliwości wykonywania swojego wyuczonego zawodu, a więc wykładnia przyjęta przez organ stoi w sprzeczności z celowością wykładnią w/w regulacji, która ma za zadanie zrekompensować osobom represjonowanym utratę pracy w wyniku represji politycznych,

c) organ słusznie przyjął, że skarżący z powodów represji politycznych pozostawał bez pracy w okresie od [...] stycznia 1982 r. do [...] maja 1982 r., jednak -mając na uwadze dalszy przebieg zatrudnienia przed [...].06.1989 r. - pominął, że skarżący z powodów represji politycznych nie mógł znaleźć zatrudnienia w wyuczonym zawodzie, co odbiło się na jego sytuacji życiowej;

2. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające w szczególności na pobieżnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, skutkującej ustaleniem stanu faktycznego niezgodnego ze stanem rzeczywistym, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.: niepoczynienie przez organ administracji własnych ustaleń dotyczących rzeczywistego przebiegu zatrudnienia po dniu [...] maja 1982 r. i powodów, dla których skarżący po tej dacie faktycznie nie wykonywał wyuczonego zawodu "drukarza - maszynisty typograficznego", a więc czy konieczność pracy w zawodzie "konserwatora-stolarza" była konsekwencją represji politycznych i była podyktowana niemożliwością powrotu do zawodu drukarza.

Powołując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie, w jakim utrzymała w mocy pkt 2 decyzji Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2019 r.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o odrzucenie skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowana nią decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenie niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020r., poz. 1758 ze zmianą wynikającą z rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020r. – Dz. U. z 2020r. poz. 1829), począwszy od 17 października 2020r. miasto na prawach powiatu Białystok, będące siedzibą tutejszego sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (§ 1 w zw. § 3 tego rozporządzenia). W konsekwencji wyznaczone dotychczas rozprawy w WSA w Białymstoku zostały odwołane z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, a sprawy wyznaczone na rozprawę w dniu 27 października 2020r., zostały zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 października 2020r., skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści wspomnianego wyżej art. 15 zzs4 ust. 3 wspomnianej na wstępie ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Podstawą materialnoprawną wydanych decyzji jest art. 6 ust. 2 pkt 6a u.e.r.FUS, który stanowi, że za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem [...] listopada 1991 roku okresy "niewykonywania pracy przed dniem [...] lipca 1990 r. na skutek represji politycznych" oraz art. 6 ust. 1 pkt 10 u.e.r.FUS, w myśl którego za okres składkowy uważa się okres świadczenia pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r.

Stosownie do postanowień art. 117 ust. 4 u.e.r.FUS okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 6a, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przepis art. 117 ust. 4 u.e.r.FUS odsyła w ten sposób bezpośrednio do przepisów rozdziału 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - "Zasady orzekania o uprawnieniach" - zwłaszcza zaś do art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach. Przepis ten w związku z art. 117 ust. 4 u.e.r.FUS określa zakres kompetencji organu administracji publicznej, formę jej realizacji oraz zasady dowodzenia. Treść przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, w zakresie w jakim stanowi on, że o spełnieniu warunków właściwy organ orzeka na podstawie udokumentowanego wniosku osoby zainteresowanej jednoznacznie przesądza o tym, że obowiązek wykazania istnienia przesłanek, z których strona wywodzi określone skutki prawne spoczywa przede wszystkim właśnie na niej. Zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. Zatem to na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne.

W sprawie jest bezsporne, że skarżący w dniu [...] stycznia 1982r. został dyscyplinarnie zwolniony z pracy i w okresie od [...] stycznia 1982 r. do [...] maja 1982 r. pozostawał bez pracy, stąd też zasadnie Szef Urzędu uznał powyższy okres za okres pozostawania skarżącego bez pracy z przyczyn politycznych. Nie ma również sporu co do tego, że skarżący od dnia [...] maja 1982 r. do [...] maja 1985 r. był zatrudniony jako "uczeń stolarski", co potwierdza dołączona do akt sprawy umowa o pracę z [...] maja 1982r. Po pomyślnym ukończeniu egzaminu czeladniczego w dniu [...] czerwca 1985 r., skarżący świadczył pracę na stanowisku – stolarza w okresie od [...] października 1985 r. do [...] stycznia 1990r. W okresie od [...] stycznia 1988r. do [...] stycznia 1990r. skarżący zatrudniony był natomiast na stanowisku "konserwatora-stolarza".

Konfrontując powyższe ustalenia z zarzutami skargi sporna w niniejszej sprawie stała się ocena, czy okres liczony od dnia [...] maja 1982 r. do [...] czerwca 1989 r., kiedy to skarżący zatrudniony był początkowo jako uczeń stolarski, następnie jako stolarz i konserwator – stolarza, należy zakwalifikować jako "niewykonywanie pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych". Sąd podziela negatywną konkluzję organów w tym zakresie.

Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów nie wynika bowiem, by w okresie od [...] maja 1982 r. do [...] czerwca 1989 r. pozostawał on bez pracy z przyczyn politycznych. Dołączone do akt postępowania świadectwa pracy jednoznacznie potwierdzają, że skarżący od dnia [...] maja 1982 r. do [...] maja 1985 r. był zatrudniony na stanowisku uczenia stolarskiego, a od [...] października 1985 r. do [...] stycznia 1990r. na stanowisku – stolarza i konserwatora – stolarza. W każdym z podanych okresów, również w okresie nauki nowej profesji (przedział czasowy od [...] maja 1982r. do [...] maja 1985 r.) skarżący był zatrudniony na podstawie umowy o pracę i pobierał z tego tytułu wynagrodzenie. Trudne zatem zakwalifikować powyższe okresy jako okres niewykonywania pracy przed dniem [...] lipca 1990 r. na skutek represji politycznych w rozumieniu art. 6 ust 2 pkt 6 "a" ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Powyższą konkluzję potwierdza też oświadczenie siostry skarżącego – L.J., dołączone do akt sprawy przez samego skarżącego, z którego wprost wynika, że skarżący pozostawał bez zatrudnienia w okresie od stycznia 1982 r. do maja 1982 r. Skoro skarżący nie przedstawił żadnych innych dokumentów, które poświadczałyby, iż w okresie od [...] maja 1982 r. do [...] czerwca 1989r. nie wykonywał pracy z przyczyn politycznych, to zaskarżone rozstrzygnięcie Szefa Urzędu należy uznać za prawidłowe.

Reasumując należy stwierdzić, iż dokonane przez organ ustalenia faktyczne, ich ocena prawna oraz wyciągnięte na tej podstawie wnioski są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, zgromadzonym z czynnym udziałem skarżącego. Tym samym nie doszło do naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi.