Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 263/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Tomasz Kępczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko notariusza oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku Rady Izby Notarialnej (dalej: RIN) w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylono decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2006 r. o powołaniu p. J. W. (dalej: kandydata, skarżącego) na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w [...] oraz odmówiono powołania kandydata na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...].

W uzasadnieniu przypomniano, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Minister Sprawiedliwości powołał skarżącego na funkcję notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w [...]. Powyższa decyzja została utrzymana decyzją z dnia [...] lutego 2006 r.

Decyzja z dnia [...] lutego 2006 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 660/06, w którym stwierdzono również, że nie podlega ona wykonaniu.

W ocenie Sądu Minister Sprawiedliwości rozpoznając wniosek skarżącego o powołanie na stanowisko notariusza nie zbadał w sposób należyty, czy kandydat spełnia przesłankę z art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz.U. z 2002 . Nr 42, poz.369, z późn. zm.), gdyż nie dokonał oceny jego postawy etyczno-moralnej i postępowania zarówno w sferze zawodowej, jak i życiu prywatnym, i to w dłuższym okresie. Powinien zatem ocenić jeszcze raz, po uprzednim zebraniu w sposób wyczerpujący i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, czy kandydat spełnia powyższą przesłankę.

Minister Sprawiedliwości wydając dnia [...] grudnia 2006 r. nową decyzję stwierdził, że od momentu powołania (decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r.) skarżącego na stanowisko notariusza z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w [...] wystąpiły nowe okoliczności, które uzasadniają ponowne rozpoznanie sprawy.

Zgodnie z art. 10 § 3 ustawy. - Prawo o notariacie, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 163, poz. 1361), Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy gdy nie spełnia ona wymogów, o których mowa w art. 11-13 ustawy.

Ujawnione nowe okoliczności zobligowały Ministra Sprawiedliwości do zmiany dotychczasowego stanowiska, bowiem kandydat nie spełnia wszystkich wymogów, o których mowa w art. 11 ustawy, a mianowicie wymogu nieskazitelności charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Wymóg nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu przez osoby wykonujące zawód zaufania publicznego jest uzasadniony tym, że powierza się im obowiązki o szczególnej wadze.

Ocena, czy kandydat posiada cechę nieskazitelności opierać się musi na ustalonych faktach, a nie subiektywnych odczuciach. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przez nieskazitelność charakteru należy rozumieć całokształt cech indywidualnych, zdarzeń i okoliczności składających się na wizerunek przyszłego notariusza, jako osoby zaufania publicznego.

Nie bez znaczenia dla ukazania takiego wizerunku są fakty i zdarzenia ze sfery życia zawodowego, które podważałyby pozytywną ocenę postawy moralno-etycznej i byłoby naganne z punktu widzenia opinii publicznej ( por. wyrok NSA z 18 listopada 1999 r., sygn. akt II S.A. 1131/99 ). Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza rozumieć należy takie przymioty kandydata jak: dokładność, sumienność, obowiązkowość, rygorystyczne podejście do przestrzegania obowiązkowych przepisów prawa, które to cechy dają gwarancje rzetelnego wykonywania obowiązków spoczywających na osobie wykonującej zawód notariusza.

Podstawą do negatywnej oceny kandydata w kontekście art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie jest informacja Okręgowej Rady Adwokackiej (dalej: ORA) w [...] z dnia [...] lutego 2006 r., z której wynika, że skarżący trzykrotnie dopuścił się naruszenia Kodeksu Etyki Adwokackiej poprzez uporczywe uchylanie się od udzielania władzom adwokatury żądanych wyjaśnień w zakreślonym terminie oraz nieusprawiedliwienie nieobecności na rozprawie przed sądem kasacyjnym w W. (orzeczenie Dziekana ORA w [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., rep. [...] oraz z dnia [...] marca 2003 r., rep. [...] ), a także za dwukrotne niestawiennictwo na rozprawie (rep. [...]). Za te naruszenia został ukarany upomnieniami.

Ponadto z informacji ORA w [...] wynika, że skarżący przez okres 8-miu miesięcy nie opłacał składki korporacyjnej.

W tych okolicznościach Minister stwierdził, że kandydat przejawił wybitnie lekceważący stosunek do korporacji, a także do obowiązujących przepisów prawa. Nie można zatem przyjąć, że spełnia on ustawowy wymóg wymieniony w art. 11 § 2 ustawy - Prawo o notariacie.

Istnieje więc uzasadniona wątpliwość co do prawidłowego wypełniania przez kandydata w przyszłości obowiązków notariusza.

Minister podkreślił, że wraz z zapadnięciem w dniu 3 sierpnia 2006 r. wyroku WSA w Warszawie skarżący utracił prawo do dokonywania czynności notarialnych. Pomimo posiadanej wiedzy o wyroku nie zastosował się do jego treści i nadal dokonywał czynności notarialnych.

RIN w [...] wystosowała do skarżącego pismo informujące o konieczności zaprzestania dokonywania czynności notarialnych lecz on wykonywał je dalej. W związku z tym Rada złożyła do Prokuratury Rejonowej wniosek o wszczęcie postępowania, uznając że przekroczył on swoje uprawnienia wystawiając dokumenty urzędowe nie posiadając uprawnień do dokonywania czynności notarialnych.

Wydając decyzję Minister Sprawiedliwości zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a. miał na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli, gdyż obowiązkiem tego organu jest czuwanie, by działalność notariuszy była zgodna z prawem i gwarantowała pewność obrotu prawnego.

W ocenie Ministra, z uwagi na przedstawione wyżej okoliczności należało - zgodnie z art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - zaskarżoną decyzję uchylić i odmówić powołania kandydata na stanowisko notariusza.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości złożył do WSA w Warszawie kandydat wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r. w całości.

Zdaniem skarżącego, stanowisko Ministra stanowi rażące naruszenie art. 95ł ust. 4 pkt. 1 ustawy prawo o adwokaturze. Cytowany przepis jasno określa, iż wzmianka o upomnieniach złożona do akt osobowych adwokata po upływie 3 lat zostaje usunięta z urzędu, a tym samym następuje zatarcie orzeczenia o ukaraniu karą porządkową.

Uwzględniając powyższy przepis Dziekan ORA w [...] w swojej opinii z dnia [...] października 2006 r. nie wspomina o tym, iż skarżący był ukarany jakimikolwiek karami. Oparcie decyzji Ministra Sprawiedliwości na przesłankach, które z mocy prawa uległy zatarciu, jest więc bezpodstawne.

Kolejnym argumentem będącym podstawą zaskarżonej decyzji jest fakt oparcia się na informacji z ORA w [...], z której wynika, iż skarżący nie opłacał przez 8 miesięcy składek korporacyjnych. Jednakże w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji został całkowicie pominięty fakt, iż zaległe składki korporacyjne zostały opłacone w dniu [...] października 2006 r. Zarzut ten postawiono bez uwzględnienia sytuacji materialnej skarżącego, którego jedynym praktycznym dochodem od marca 2007 r. były wpływy z tytułu udzielonych porad prawnych oraz wpływy za prowadzenie spraw zlecanych z urzędu; w tym czasie skarżący musiał pokryć utrzymanie dwóch biur oraz wysokie koszty dojazdów.

Ponadto, w ocenie skarżącego, w zaskarżonej decyzji pominięto fakt, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji Prokuratura Rejonowa [...] wydała postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania przeciwko skarżącemu w sprawie numer [...]. Wobec powyższego stwierdzenie o braku uprawnień do działania skarżącego jest stanowiskiem błędnym albowiem orzeczenie prokuratury winno wiązać organ administracji.

Według skarżącego, WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2006 r. uchylił tylko decyzję z dnia [...] lutego 2006 r., natomiast nadal obowiązywała decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r., powołująca skarżącego na notariusza.

Z treści wyroku WSA w Warszawie sygn. akt VI SA/Wa 660/06 wynika, iż Minister Sprawiedliwości winien bezwzględnie przeprowadzić dowód z akt osobowych skarżącego albowiem na podstawie tych akt możliwa jest ocena podstawy skarżącego w kontekście art. 11 pkt 2 prawa o notariacie. Taki dowód przy ponownym rozpoznawaniu sprawy nie został przeprowadzony. Stanowi to naruszenie elementarnych zasad postępowania dowodowego, albowiem nie spełnione zostały zalecenia Sądu.

Skarżący zarzucił też zaskarżonej decyzji brak odniesienia do dowodów potwierdzających spełnianie przez niego warunków wynikających z treści art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie, związanych z udokumentowanym i pozytywnie ocenianym pełnieniem przez skarżącego szeregu funkcji w ramach samorządu adwokackiego, a poza tym szeregu innych funkcji społecznych i politycznych.

Za znamienne dla rozpatrywanej sprawy skarżący uznał zmianę stanowiska RIN w [...], która od zarzutów braku kompetencji u skarżącego, przez wskazanie, że w [...] jest nadmiar notariuszy, przeszła do zarzutów związanych z art. 11 ust. 2 ustawy – Prawo o notariacie, dotyczącym rękojmi. Świadczy to, zdaniem skarżącego, o bezwzględnym dążeniu do hermetyzacji tego środowiska, bez oglądania się na skutki takiego postępowania.

Według skarżącego, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r. znajduje oparcie w treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem w przedmiotowej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wskazał w tym miejscu na pozbawienie możliwości wykonywania zawodu oraz wysoki koszty prowadzenia biura kancelarii notarialnej, które nadal musi ponosić.

Skarżący zarzucił też RIN w [...] zwłokę z podjęciem jakichkolwiek działań związanych z jego statusem prawie do połowy października 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy Minister uznał, że zarzuty podniesione w skardze nie są trafne, gdyż nie doszło do naruszenia powołanych w skardze przepisów.

Zaskarżona decyzja została podjęta po wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i na podstawie przepisów prawa, a zwłaszcza art. 7 k.p.a. Ocena dowodów została oparta na przekonujących podstawach, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Swobodna ocena dowodów została dokonana zgodnie z normami prawa procesowego, a także z zachowaniem reguł tej oceny.

Nadto Minister Sprawiedliwości podkreślił swój obowiązek dokonania szczególnej staranności przy ocenie kandydata ubiegającego się o powołanie na stanowisko notariusza - osoby zaufania publicznego, na której ciążą szczególne obowiązki. Nadzór Ministra Sprawiedliwości nad procesem powoływania osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza musi być staranny i wnikliwy albowiem osobom tym powierza się zadania o szczególnej wadze.

Obowiązkiem Ministra Sprawiedliwości, wynikającym również z dbałości o interes społeczny (art. 7 k.p.a.) jest czuwanie, by działalność notariuszy była zgodna z prawem i gwarantowała pewność obrotu prawnego.

Postępowanie kandydata - lekceważącego obowiązki wobec samorządu adwokackiego - nie daje w ocenie Ministra Sprawiedliwości gwarancji co do tego, że obowiązki notariusza wypełniałby rzetelnie.

Minister Sprawiedliwości podejmując decyzję co do osoby kandydata, działał w ramach uznania administracyjnego ważąc jednocześnie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uznanie interesu za słuszny powinno wynikać z obiektywnej oceny sytuacji, a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy i nierówności, (tak NSA w wyroku z 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1744/96, niepubl.) przy czym nie można uznać interesu strony za słuszny, jeżeli godzi on w interes społeczny (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 1995r. SA/WR 2744, niepubl.).

Przyczyną odmowy powołania skarżącego na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...] było uznanie, że w przypadku kandydata wymóg rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza nie został spełniony.

Bezspornym jest, że kandydat w czasie wykonywania zawodu adwokata nie uiszczał przez okres ośmiu miesięcy składek korporacyjnych godząc tym samym w podstawowy obowiązek korporacyjny i ustalone zasady etyki adwokata oraz został ukarany trzykrotnie przez Dziekana ORA w [...] karą upomnienia.

Decyzje oparte na przepisie o rękojmi mają charakter uznaniowy.

Minister Sprawiedliwości w ramach uznania administracyjnego uwzględnił wszystkie okoliczności sprawy oceniając: opinie o kandydacie, jego walory osobowościowe i cechy charakterologiczne.

Wbrew twierdzeniu skarżącego, wraz z zapadnięciem w dniu 3 sierpnia 2006 r. wyroku WSA w Warszawie utracił on prawo do dokonywania czynności notarialnych. Skarżący nie zastosował się do treści orzeczenia administracyjnego pozbawiającego go prawa wykonywania tego zawodu. Powinien wiedzieć, że po [...] sierpnia 2006 r. w jego kancelarii notarialnej nie mogły być zawierane żadne akty notarialne, ani dokonywane inne czynności notarialne.

Wykonując nadal, w przedstawionych okolicznościach, zawód notariusza skarżący przejawił lekceważący stosunek do korporacji notarialnej, a także do obowiązujących przepisów prawa. Zatem wątpliwość co do prawidłowego wypełniania przez niego w przyszłości obowiązków notariusza jest uzasadniona.

Powołanie takiego kandydata na stanowisko notariusza może rodzić niebezpieczeństwo sporządzania w przyszłości nieważnych aktów notarialnych. Nie można przyjąć tym samym, że spełnia on ustawowy wymóg wymieniony w art. 11 § 2 ustawy - Prawo o notariacie.

Minister Sprawiedliwości podtrzymał również swoje stanowisko i przedstawioną argumentację, że niepłacenie przez adwokata składek korporacyjnych stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z przynależności do samorządu, a fakt ten jest również zaniechaniem zobowiązania cywilnoprawnego (por. uchwała SN z 20 listopada 1987r. - III PZP 42/87).

Zaniechanie to, uprzednia karalność dyscyplinarna kandydata oraz ignorowanie obowiązujących przepisów prawa dały Ministrowi Sprawiedliwości prawo do uznania, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, co z kolei uzasadnia odmowę jego powołania na stanowisko notariusza, zgodnie z art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie.

Oceny organu wydającego decyzje nie może zmienić argumentacja, iż zaległe składki korporacyjne zostały opłacone, a orzeczone kary dyscyplinarne uległy zatarciu.

Od osoby ubiegającej się o powołanie na stanowisko notariusza - czyli profesji zaufania publicznego interes społeczny oraz interes wymiaru sprawiedliwości jako wartości nadrzędne wymagają daleko idącej rozwagi w postępowaniu we wszystkich sferach.

To, co uchodzi przeciętnemu prawnikowi, nie uchodzi osobie, która zamierza wykonywać zawód zaufania publicznego, wobec której standardy prawne i etyczne muszą być szczególnie wysokie i rygorystycznie egzekwowane.

Tak więc z uwagi na wydanie zaskarżonej decyzji zgodnie z prawem bez cech dowolności i bez przekroczenia granic uznania administracyjnego Minister wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r., uchylającą decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2006 r., którą powołano skarżącego na stanowisko notariusza i wyznaczono siedzibę kancelarii notarialnej w [...]; zaskarżoną decyzją oraz odmówiono powołania kandydata na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...].

Zgodnie z art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie notariuszem może być powołany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej (art. 10 § 1 ustawy). Zgodnie z § 3 powołanego przepisu Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek.

Z zestawienia powołanych wyżej przepisów wynika, że Minister Sprawiedliwości ma prawo kontrolowania czy kandydat na notariusza spełnia wymogi określone w ustawie, warunkujące powołanie na stanowisko notariusza, w tym również wymóg nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Kompetencja Ministra Sprawiedliwości w tym zakresie nie budzi zatem wątpliwości.

Pojęcie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, o której stanowi art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie nie jest zdefiniowane w tej ustawie (podobnie jak w ustawie - prawo o adwokaturze, czy ustawie o radcach prawnych). Wskazany przepis (podobnie jak m.in. przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych) jest normą prawną zawierającą kryteria ocenne, jest normą zawierającą zwroty niedookreślone, takie jak "nieskazitelny charakter" czy "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu". Wskazując na normatywne, ocenne przesłanki, ustawodawca pozostawił pewien margines swobody organom orzekającym w tego rodzaju sprawach w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikającej tej oceny, ale nie może to w żadnej mierze oznaczać dowolności w zakresie takiej oceny.(tak wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 354/07).

Pojęcia "nieskazitelnego charakteru" i "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", o której stanowi art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie, zostały wypracowane (dookreślane) w praktyce organów prawniczych samorządów zawodowych oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W orzecznictwie tych sądów przyjęto, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca zweryfikowaną w przewidzianym prawem trybie wiedzę, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie dotyczące tak sfery zawodowej, jak też prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. O nieskazitelności charakteru świadczy ocena postawy moralno - etycznej kandydata na notariusza.

Powyższe stanowisko zostało wyrażone w wyroku WSA w Warszawie ( z dnia 23 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 570/06), podtrzymanym przez NSA w orzeczeniu z dnia 14 lutego 2007 r. (sygn. akt II GSK 294/06), a także w szeregu innych wydanych ostatnio wyroków WSA w Warszawie (m.in.: z dnia 26 lutego 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2193/06; z dnia 9 października 2007, sygn. akt VI SA/Wa 1405/07; z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt 1903/07). Z powyższymi wyrokami koresponduje stanowisko zawarte w powołanym już wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 354/07, w którym, w nawiązaniu do poglądów wyrażonych piśmiennictwie m.in. określono "zawód zaufania publicznego"; jest to "...zawód polegający na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążących się z przyjmowaniem informacji dotyczących także życia osobistego i zorganizowany w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesantów jednostki wykorzystaniu tych informacji przez świadczących usługi. Wykonywanie zawodu zaufania publicznego określane jest dodatkowo normami etyki zawodowej, szczególną treścią ślubowania, tradycją korporacji zawodowej czy szczególnym charakterem wykształcenia wyższego i uzyskanej specjalizacji (aplikacji)".

Niewątpliwie takim zawodem, tzn. zawodem zaufania publicznego, jest zawód notariusza.

Jak już wskazano, decyzje związane z oceną spełnienia wymagań warunkujących możliwość wykonywania zawodu notariusza mają charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter decyzji nie oznacza jej dowolności. Przeciwnie, podkreśla się , że decyzje uznaniowe wymagają starannego uzasadnienia, opartego na wszystkich okolicznościach faktycznych sprawy. W powołanym wyżej wyroku NSA z dnia 7 lutego 2008 r. wskazano, że im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia określonej decyzji, tym bardziej szczegółowe, przekonywujące i pełne musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ takiego rozumienia danego pojęcia.

W powołanych wyżej wyrokach sądów administracyjnych wskazuje się, że:

- ocena, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza powinna się opierać na rozważeniu całokształtu cech danej osoby i jej postępowania w życiu zawodowym i osobistym pod kątem prognozy należytego wykonywania obowiązków notariusza jako zawodu zaufania publicznego;

- oceny osoby zainteresowanej pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania przez nią zawodu notariusza można dokonać wyłącznie przy uwzględnieniu wszystkich dowodów zgromadzonych w danej sprawie, a ocena ta stanowić ma wypadkową znanych organowi na podstawie akt sprawy administracyjnej zachowań tej osoby, dających jej obraz jako osoby wykonującej zawód zaufania publicznego;

- ocena osoby zainteresowanej nie może się ograniczać do jednostkowych wydarzeń, nawet nagannych, ale nie mających rozstrzygającego znaczenia, które zdarzyły wiele lat przed wydaniem decyzji w sprawie powołania kandydata na stanowisko notariusza, z pominięciem jej postępowania w późniejszym okresie, z uwzględnieniem argumentów przemawiających za ta kandydaturą;

- organ, dokonując oceny o której mowa wyżej, winien w szczególności zwrócić uwagę na to, jak osoba wnioskująca o powołanie na stanowisko notariusza na podstawie art. 10 § 1 w związku z art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie, wykonywała dotychczasowy zawód adwokata. Jak stwierdził NSA w powołanym wyroku z dnia 14 lutego 2007 r. (sygn. akt II GSK 294/06) należy przyjąć, że w stosunku do osoby, która przez czas określony w art. 12 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie nienagannie wykonywała inny zawód prawniczy istnieje domniemanie, że osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Na tle przedstawionych ustaleń wyraźnie rysuje się rola sądów administracyjnych w ocenie decyzji podejmowanych w związku z art. 11 pkt 2 ustawy o notariacie. Mianowicie, kontrolując legalność takich decyzji sąd powinien przede wszystkim badać, czy dokonana przez organ ocena nie jest podjęta w sposób dowolny, tzn. czy wynika z faktów udowodnionych, czy jest spójna nie zawiera błędów oraz czy odnosi się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów i stanowi wypadkową całego ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd administracyjny ocenia więc czy w tego rodzaju sprawach nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego wynikającego głównie z przestrzegania przez organy orzekające przepisów postępowania.

Niewątpliwie specyfika rozpatrywanej sprawy, w której zapadła tylko jedna decyzja odmowna, sprzyjała częściowemu przesunięciu argumentacji do skargi i odpowiedzi na skargę. Tym niemniej przedmiotem oceny Sądu jest wspomniana decyzja administracyjna – jej ocena w świetle zarzutów podniesionych w skardze, przy uwzględnieniu przedstawionych wyżej przesłanek wynikających z orzecznictwa sądów administracyjnych.

Z tego punktu widzenia decyzja Ministra Sprawiedliwości w rozpatrywanej sprawie jest, w ocenie Sądu, prawidłowa i zasługuje na pozostawienie w obrocie prawnym.

Minister miał obowiązek uwzględnienia informacji ORA w [...] o naruszeniach przez skarżącego Kodeksu Etyki Adwokackiej poprzez uporczywe uchylanie się od udzielania władzom adwokatury żądanych wyjaśnień w zakreślonym terminie oraz nieusprawiedliwienie nieobecności na rozprawie przed sądem kasacyjnym w W. Minister powziął wiadomość o tych naruszeniach nie z akt skarżącego lecz z informacji organu adwokatury, który uznał za stosowne tę informację przekazać. Informacja ta dotyczyła w istocie nie samych postępowań i wymierzonych po ich przeprowadzeniu kar, lecz postawy skarżącego – poszanowania przez niego organów korporacyjnych i zasad postępowania przed tymi organami, a także solidności wykonywania przez skarżącego zawodu adwokata. W ocenie Ministra, którą Sąd podziela, informacja ta ma istotny wpływ na ocenę wymaganej przez art. 11 pkt 2 ustawy – Prawo o notariacie przesłanki rękojmiowej. Takie działania skarżącego jako adwokata nie dają gwarancji co do tego, że obowiązki notariusza wypełniałby rzetelnie, co z kolei uzasadnia odmowę jego powołania na stanowisko notariusza, zgodnie z art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie.

Sąd ma świadomość, że relacje adwokata z klientem nie zawsze układają się wzorcowo, lecz w przypadku skarżącego spiętrzenie konfliktów, które legły u podstaw postępowań przeprowadzonych przed organami samorządu zawodowego, nie stanowi dobrej podstawy dla prognozy należytego wykonywania przez skarżącego obowiązków notariusza jako zawodu zaufania publicznego.

W ocenie Sądu nie można mówić w takiej sytuacji o naruszeniu art. 95ł ustawy – Prawo o notariacie. Jak przypomniał skarżący, zgodnie z ust. 4 pkt 1 tego przepisu usunięcie wzmianki o ukaraniu dyscyplinarnym następuje z urzędu po upływie trzech lat od daty uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego orzekającego karę upomnienia, karę nagany lub karę pieniężną. Skarżący sam uznał, że wzmianki o ukaraniu usunięto z jego akt. Nie znaczy to jednak, że dokonane naruszenia zostały zapomniane i organy samorządu adwokackiego nie mogą udzielać o nich informacji charakteryzujących postawę skarżącego wobec korporacji. Zatarciu nie uległy – jak twierdzi skarżący – przesłanki ukarania, lecz sam fakt ukarania.

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Według Sądu nie sposób mówić w takiej sytuacji o sprzeczności z prawem. Jednocześnie trzeba przypomnieć, że była to tylko jedna z kilku przesłanek leżących u podstaw zaskarżonej decyzji Ministra.

Kolejna z tych przesłanek wiązała się z nie opłacaniem przez skarżącego przez okres 8-miu miesięcy składki korporacyjnej. Wbrew twierdzeniu skarżącego, fakt późniejszego, jednorazowego opłacenia tych składek nie sanuje tego naruszenia; obowiązek regularnego, w ustalonych okresach opłacania składki związanej z przynależnością do zawodowej korporacji prawniczej stanowi jeden z podstawowych obowiązków członka tej korporacji. Nie zwalnia z tego obowiązku trudna sytuacja majątkowa zainteresowanego, który ma w takiej sytuacji różne możliwości załatwienia sprawy, od wzięcia na ten cel kredytu poczynając. Ma więc rację Minister stwierdzając, że w istocie świadczy to przede wszystkim o lekceważeniu obowiązków skarżącego wobec korporacji. Jak stwierdził WSA w warszawie w wyroku z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 854/05, LEX nr 255853, okoliczność niepłacenia składek korporacyjnych świadczy o braku staranności kandydata na notariusza oraz dowodzi niesumiennego podejścia do obowiązków zawodowych oraz przepisów prawa.

Sąd podzielił również stanowisko Ministra, że wraz z zapadnięciem w dniu 3 sierpnia 2006 r. wyroku WSA w Warszawie skarżący utracił prawo do dokonywania czynności notarialnych. Wraz z uchyleniem przez tut. Sąd decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. wydana w I instancji decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2006 r. o powołaniu skarżącego na funkcję notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w [...] straciła przymiot ostateczności, a zatem nie mogła stanowić podstawy dla wykonywania zawodu notariusza. Dokonywanie w tej sytuacji kolejnych czynności notarialnych (mimo wezwania przez RIN w [...] do ich zaprzestania) stanowiło oczywiste przekroczenie przez skarżącego swoich uprawnień i potwierdza lekceważenie kolejnej już korporacji prawniczej.

Oceny sytuacji kandydata, którą charakteryzuje zaniechanie płacenia składek w korporacji adwokackiej, uprzednia karalność dyscyplinarna oraz ignorowanie obowiązujących przepisów prawa, nie może w istotny sposób poprawić jego aktywność w organach samorządu zawodowego, działania prospołeczne w dziedzinie sportu oraz działalność polityczna. Dokonana w tym kontekście ocena wieloletniej działalności skarżącego, bazująca m.in. na materiałach z akt skarżącego, jest w istocie równoznaczna z przeprowadzeniem dowodu z tych akt.

W konsekwencji Minister Sprawiedliwości miał, w ocenie Sądu, wystarczające przesłanki (prawo) do uznania, że kandydat nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, co uzasadnia odmowę jego powołania na to stanowisko, zgodnie z art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie.

Natomiast trzeba się zgodzić ze skarżącym, iż podnoszony wcześniej przez RIN w [...] zarzut niecelowości ustanowienia w tym mieście kolejnej kancelarii notarialnej – wobec ich wystarczającej ilości, nie ma podstaw prawnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie bowiem podkreślano, iż przepisy ustawy – Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości oraz zapewnienia rentowności tego rodzaju instytucji (por. wyroki NSA: z dnia 21 stycznia 1999 r., sygn. akt II SA 1675/98, LEX nr 46704; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 1200/00, LEX nr 54115).

Już na marginesie trzeba wskazać, że Sąd nie może zająć stanowiska co do zgłoszonej przez skarżącego opinii o "hermetyzacji" korporacji notarialnej, gdyż jest to ocena generalna (uogólniająca), nie mająca charakteru zarzutu wobec zaskarżonej decyzji Ministra, a więc aktu o charakterze indywidualnym; tego rodzaju opinie, wskazujące (w ocenie podmiotów je zgłaszających) na ogólniejsze tendencje, mające wyjaśnić intencję podmiotów działających w sprawie, w sposób oczywisty wykraczają poza kognicję Sądu.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.