Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 886/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: par. 7
journal: Dz.U. 2009 nr 107 poz 895
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej.
article: art. 7,  art. 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Joanna Kube, Olga Żurawska – Matusiak (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską oraz na aplikację prokuratorską 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z [...] grudnia 2010 r. 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...] z [...] lutego 2011 r., wydaną na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) w zw. z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania G.B. (dalej jako skarżący), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. (dalej jako Dyrektor KSSiP) z [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z [...] grudnia 2010 r. nr [...] Dyrektor KSSiP w K. na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, odmówił przyjęcia G.B. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że o przyjęciu na aplikację sędziowską lub prokuratorską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, przy uwzględnieniu limitów miejsc na tych aplikacjach wyznaczanych przez Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości zarządzeniem z 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 10) oraz zarządzeniem z tej samej daty w sprawie zarządzenia naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 11) wyznaczył limity po 75 miejsc na każdej aplikacji. Dyrektor KSSiP ustalił miejsce G.B. na liście klasyfikacyjnej na pozycji [...]. Wobec wyczerpania miejsc na aplikacji sędziowskiej oraz prokuratorskiej, Dyrektor KSSiP odmówił przyjęcia skarżącego na aplikacje specjalistyczne.

Skarżący od powyższej decyzji wniósł odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

W odwołaniu zarzucił rażąco sprzeczny z obowiązującymi przepisami sposób liczenia punktów z praktyk, których liczba decyduje o miejscu odwołującego na liście klasyfikacyjnej aplikantów; wystawienie średniej arytmetycznej ocen uzyskanych ze wszystkich praktyk przez patrona koordynatora, który jest sprzeczny z art. 25 ust. 5 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury; ustalenie, że aplikant, który nie zaliczył sprawdzianu, może przystąpić ponownie do sprawdzianu tylko raz, w terminie wyznaczonym przez Dyrektora KSSiP, przy czym ocena uzyskana w tym terminie stanowi jedyną ocenę ze sprawdzianu, co stanowi naruszenie art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, który nakazuje uwzględnić oceny uzyskane przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów; nieuwzględnienie przez Dyrektora KSSiP poprawionej na korzyść odwołującego oceny z pierwszego sprawdzianu, przy opracowywaniu listy klasyfikacyjnej, pomimo dopuszczalności składania odwołań od ocen uzyskanych ze sprawdzianów; naruszenie, przez brak jednoznacznego wykazania przez organ I instancji, że pozycja odwołującego na liście klasyfikacyjnej aplikantów uniemożliwia przyjęcie odwołującego na aplikacje specjalistyczne; błędny sposób ustalenia ilości punktów na liście klasyfikacyjnej, naruszający przepis art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, a polegający na przyjęciu do sumy punktów, ocen ze sprawdzianów i średniej arytmetycznej ocen z praktyk, zamiast sumy tych ocen; błąd dotyczący oceny sprawdzianu przeprowadzonego [...] marca 2010 r., polegający na niezasadnym przyjęciu przez komisję sprawdzającą, że postawiony przez odwołującego zarzut apelacyjny jest zbędny; uprzywilejowanie osób, które nie uzyskały minimalnej ilości punktów na pierwszym terminie sprawdzianu, poprzez uwzględnienie tylko oceny poprawkowej ze sprawdzianu pisanego przez te osoby i uniemożliwienie pisania sprawdzianu poprawkowego przez osoby, które uzyskały stosunkowo niski, choć pozytywny wynik pierwszego sprawdzianu; nieprawidłowe ustalenie wysokości punktów uzyskanych przez odwołującego ze sprawdzianu przeprowadzonego [...] sierpnia 2010 r., przez obniżenie o 0,5 punktu na 3 możliwe z puli punktów za aspekt merytoryczny oraz obniżenie oceny za aspekt językowy pomimo braku podstaw; naruszenie art. 25 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury przez błędne określenie zakresu tematyki sprawdzianu przeprowadzonego [...] lipca 2010 r., polegające na przyjęciu zadania nieprzystającego do zakresu określonego w programie aplikacji, przekazanego aplikantom przed sprawdzianem; brak uzasadnienia ocen ze sprawdzianów przeprowadzonych [...] października 2010 r. i [...] listopada 2010 r., co uniemożliwia merytoryczne odniesienie się do wystawionych ocen.

Podnosząc powyższe zarzuty, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez przyjęcie go na aplikacje, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Minister Sprawiedliwości, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania wydał wskazaną na wstępie decyzję i stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe i odpowiada wymogom prawa.

W uzasadnieniu decyzji, przytaczając treść przepisów ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 czerwca 2009 r., organ odwoławczy podniósł, iż w przedmiotowej sprawie przyczyną wydania decyzji o odmowie przyjęcia skarżącego na aplikację sędziowską i prokuratorską był brak spełnienia przesłanki związanej z umieszczeniem na liście klasyfikacyjnej na pozycji w granicach limitu określonego zarządzeniami Ministra Sprawiedliwości.

Podkreślił przy tym, że sporządzenie listy klasyfikacyjnej stanowi czynność materialno – techniczną, niewywołującą bezpośrednio skutków prawnych. Skoro jednak miejsce na liście w sposób pośredni skutki takie wywołuje, przy ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy przez organ II instancji konieczne było zbadanie, czy czynność ta dokonana została zgodnie z prawem, a w wypadku stwierdzenia ewentualnych naruszeń przepisów proceduralnych, stwierdzenie, czy mogło to mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Badając w tym zakresie postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że miejsce skarżącego na liście klasyfikacyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, zostało ustalone prawidłowo, w konsekwencji czego brak było podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Bezsporne w sprawie jest, że odwołujący został umieszczony na liście klasyfikacyjnej na miejscu [...], znajdującym się poza wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości limitem miejsc na aplikację sędziowską (75) i aplikację prokuratorską (75). Ostatni z aplikantów przyjętych na aplikację sędziowską zajmował na liście klasyfikacyjnej [...] pozycję, natomiast ostatnia z osób przyjętych na aplikację prokuratorską plasowała się na [...] pozycji.

Minister Sprawiedliwości wskazał, że sprawuje ogólny nadzór merytoryczny nad aplikacją ogólną. W tej sytuacji przyjął, że w toku postępowania odwoławczego mogą być poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu oraz ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. Minister Sprawiedliwości kontroluje także błędy w decyzji Dyrektora KSSiP, np. w kwestii wadliwego ustalenia, że kandydat nie został przyjęty na aplikację sędziowską lub prokuratorską, mimo wysokiej pozycji na liście klasyfikacyjnej.

Ze względu na przyjęty w ustawie sposób uregulowania trybu odwoławczego, należy zatem uznać, że do kompetencji Dyrektora KSSiP należy dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Ustalenie liczby punktów uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk pozostaje zaś w sferze ustaleń faktycznych organu podejmującego decyzję o przyjęciu na aplikację specjalistyczną. Z tej przyczyny organ I instancji ma obowiązek odniesienia się do liczby punktów uzyskanych ze sprawdzianów i praktyk, zaś organ odwoławczy winien ustalić, czy liczba ta została ustalona prawidłowo.

Minister Sprawiedliwości, badając niniejszą sprawę nie stwierdził, aby przy wyliczaniu punktów Dyrektor KSSiP popełnił błędy rachunkowe, natomiast oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu. Z tych też przyczyn odwołanie skarżącego nie mogło zostać uwzględnione.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, co do sposobu przeprowadzenia sprawdzianów przez komisje egzaminacyjne oraz ocen wystawionych przez te komisje, organ wskazał, że sprawdziany, zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia, przeprowadza trzyosobowa komisja powołana przez Dyrektora KSSiP spośród jej wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów. Komisja ta, na podstawie § 7 ust. 3 rozporządzenia, opracowuje zarazem szczegółowy zakres tematyczny, a także metody i formy przeprowadzenia oraz oceny każdego sprawdzianu. Podkreślił, że komisja jest niezależna, co oznacza, że Minister Sprawiedliwości, podobnie jak Dyrektor KSSiP, nie może merytorycznie oceniać sposobu dokonywania ocen poszczególnych sprawdzianów. Podobnie Minister Sprawiedliwości nie ma kompetencji do weryfikacji ocen z przebiegu praktyk wystawianych przez patronów i patrona koordynatora. Tryb odwoławczy od decyzji Dyrektora KSSiP przyjmującej albo odmawiającej przyjęcia na aplikację sędziowską bądź prokuratorską, przewidziany w ustawie różni się w istotny sposób od regulacji dotyczących przeprowadzania naboru na aplikację radcowską, adwokacką i notarialną. Stosownie bowiem do przepisów regulujących przeprowadzanie wyżej wskazanych naborów, odwołanie do Ministra Sprawiedliwości przysługuje kandydatowi od uchwały komisji kwalifikacyjnej ustalającej wynik egzaminu wstępnego, czyli podmiotu przeprowadzającego egzamin. A zatem istotą odwołania jest kwestionowanie wyniku egzaminu. Tymczasem w postępowaniu związanym z naborem na aplikację sędziowską albo prokuratorską możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie od decyzji Dyrektora KSSiP, który nie przeprowadza i nie ustala ocen ze sprawdzianów i praktyk. Do kompetencji Dyrektora KSSiP należy wyłącznie dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej, na podstawie liczby punktów uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk. Organ I instancji ma obowiązek odniesienia się wyłącznie do liczby punktów uzyskanych ze sprawdzianów i praktyk, zaś organ odwoławczy winien ustalić, czy liczba ta została ustalona prawidłowo. Ani ustawa, ani rozporządzenie nie zawierają uregulowań dotyczących trybu zażaleniowego i odwoławczego od ocen wystawianych przez komisje, o których mowa w rozporządzeniu, czy od ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że okoliczności będące przedmiotem tej części zarzutów leżą poza zakresem kontroli w niniejszym postępowaniu, a co za tym idzie nie mogą w skuteczny sposób podważyć zaskarżonej decyzji Dyrektora KSSiP.

Z wymienionych względów, Minister Sprawiedliwości, za bezzasadny uznał zarzut dotyczący braku uzasadnienia ocen ze sprawdzianów przeprowadzonych [...] października 2010 r. i [...] listopada 2010 r. Żaden przepis ustawy lub rozporządzenia nie nakłada na komisję obowiązku sporządzania pisemnych uwag do oceny ze sprawdzianu. Zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia, szczegółowy zakres tematyczny, a także metody i formy przeprowadzenia oraz oceny każdego sprawdzianu, opracowuje 3-osobowa komisja powołana przez Dyrektora KSSiP. Kwestia sposobu (metody i formy) oceny sprawdzianu, w tym sporządzania lub braku pisemnych uwag, została zastrzeżona do wyłącznej kompetencji komisji. W związku z tym niesporządzenie takich uwag do wskazanych przez odwołującego sprawdzianów nie stanowi naruszenia określonych przepisami prawa procedur przeprowadzania sprawdzianów.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy, gdyż należy go interpretować z uwzględnieniem treści przepisu art. 25 ust. 5 ustawy, który to stanowi, że w oparciu o opinie i oceny patrona każdej z praktyk, patron koordynator sporządza końcową ocenę wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. W ocenie Ministra Sprawiedliwości przepis art. 26 ust. 3 ustawy, zgodnie z jego literalną wykładnią, winien być rozumiany w ten sposób, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów (tyle ocen ile sprawdzianów) i praktyk (jedna ocena końcowa). Zdaniem organu II instancji wykładnia językowa (gramatyczna) jest pierwszoplanową metodą wykładni przepisów prawa. Rozbiór gramatyczny zwrotu zawartego w art. 26 ust. 3 ustawy: "suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk" bezspornie wskazuje, że należy dokonać zsumowania punktów uzyskanych ze wszystkich sprawdzianów. W przepisie nie został wyrażony jednak wyraźny nakaz zliczenia punktów ze wszystkich praktyk.

Systemowa zaś wykładnia przepisów art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy, prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk, wyliczonej zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy. Patron koordynator nie wystawia oceny subiektywnie, jego rola polega w tym wypadku na podsumowaniu ocen ze wszystkich praktyk odbytych przez aplikanta w czasie trwania aplikacji. Łączna ocena z praktyk jest, stosownie do brzmienia art. 25 ust. 5 ustawy, oceną wystawioną przez patrona koordynatora ze wszystkich praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej. Za takim sposobem obliczania sumy punktów przemawia także treść § 9 ust. 2 rozporządzenia, który statuuje, że punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk (a zatem jednej łącznej oceny) są sumowane z punktami ze sprawdzianów.

Taki sposób rozumienia powyższych przepisów, w ocenie organu, znajduje potwierdzenie także według metody ich wykładni celowościowej. W myśl art. 52 pkt 2 ustawy, Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. sposób ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, mając na względzie zakres wiedzy teoretycznej i praktycznej niezbędnej do zajmowania stanowiska (...) oraz konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów (...). Przywołany przepis w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że intencją ustawodawcy było, aby ocena wiedzy i kwalifikacji aplikantów była jednolita i obiektywna. Obiektywizm i jednolitość kryteriów oceny aplikanta realizowane są w pełnej formie w toku sprawdzianów przeprowadzanych dla wszystkich aplikantów przez te same zespoły egzaminacyjne, stosujące te same, jednolite kryteria oceny. Tylko zatem taka ocena będzie spełniała jednocześnie wszystkie kryteria wymienione w wytycznych upoważnienia ustawowego zawartego w art. 52 pkt 2 ustawy. Organ zauważył przy tym, że sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy kandydata, obejmującą zarówno wiedzę uzyskaną przez niego podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte przez aplikanta w trakcie poprzedzających sprawdzian praktyk. Dodatkowymi argumentami przemawiającymi za prawidłowością wykładni dokonanej przez organ I instancji, którą Minister Sprawiedliwości w pełni podzielił, jest wskazanie, że przyjęcie wykładni zaprezentowanej przez odwołującego oznaczałoby, iż o dostępie do aplikacji sędziowskiej czy prokuratorskiej decydują przede wszystkim oceny z praktyk, a nie ze sprawdzianów. Tymczasem to na sprawdzianach weryfikowano, w precyzyjnie określonych warunkach (trzyosobowa komisja, takie same warunki dla wszystkich aplikantów, kodowane prace), umiejętności aplikantów nabyte w trakcie trwania poprzedniego zjazdu i pogłębione na praktyce lub praktykach. W toku aplikacji ogólnej aplikant otrzymuje punkty z 9 sprawdzianów oraz z 15 praktyk. Przyjęcie reguł ustalania miejsca na liście klasyfikacyjnej wskazanych w odwołaniu, stałoby w jaskrawej sprzeczności z postulowanymi przez ustawodawcę zasadami jednolitości i obiektywizmu, gdyby o miejscu na liście klasyfikacyjnej decydowały punkty z praktyk przyznawane przez patrona.

Treść analizowanych przepisów pozwala zatem – w ocenie organu – stwierdzić, że łączna ocena, o której mowa w art. 26 ust. 3 ustawy, powinna obejmować sumę punktów uzyskanych ze sprawdzianów oraz łączną ocenę z przebiegu wszystkich praktyk wystawioną przez patrona koordynatora. Ocena wystawiona przez patrona koordynatora powinna być średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk.

Zgodnie ze znajdującym się w dołączonych aktach przebiegu aplikacji ogólnej G.B. arkuszem "Oceny łącznej z przebiegu wszystkich praktyk", wystawionej przez patrona koordynatora, ocena ta w przypadku odwołującego wyniosła 5. Organ wskazał również, że sposób obliczania sumy punktów warunkującej miejsce na liście klasyfikacyjnej jest jednakowy w stosunku do każdego aplikanta, stąd też w sprawie skarżącego, jako determinanta faktyczna zaskarżonej decyzji, nie wpłynął na wynik sprawy.

Minister Sprawiedliwości uznał również za niezasadny zarzut uwzględnienia tylko oceny poprawkowej ze sprawdzianu przy ustalaniu sumy ocen ze wszystkich sprawdzianów. Zdaniem organu ocena uzyskana przez aplikanta ze sprawdzianu przeprowadzanego w terminie poprawkowym stanowi jedyną ocenę z tego sprawdzianu, na co wskazuje treść § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895). Zgodnie z tym przepisem do sprawdzianu poprawkowego stosuje się odpowiednio taki sam system oceniania, jak do sprawdzianu zdawanego przez aplikanta po raz pierwszy. Nie ulega zatem wątpliwości, że ocena ze sprawdzianu poprawkowego jest jedyną oceną relewantną dla określenia liczby punktów uzyskanych z tego sprawdzianu.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez Dyrektora KSSiP poprawionej na korzyść odwołującego oceny z pierwszego sprawdzianu, Minister Sprawiedliwości w pełni zaakceptował postępowanie organu I instancji. Dyrektor KSSiP prawidłowo uwzględnił przy konstruowaniu listy klasyfikacyjnej aplikantów pierwotną ocenę skarżącego z tego sprawdzianu. W ustawie i wydanych na jej podstawie rozporządzeniach, nie przewidziano kompetencji komisji, powołanej do przeprowadzenia sprawdzianu, do poprawiania wystawionych przez siebie ocen. W świetle obowiązujących przepisów Dyrektor KSSiP był zobowiązany do uwzględnienia pierwotnej oceny wystawianej przez komisję.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości niezasadny jest zarzut, polegający na uniemożliwieniu pisania sprawdzianu poprawkowego przez osoby, które uzyskały pozytywny wynik pierwszego sprawdzianu. Wydane na podstawie ustawy rozporządzenie w § 8 ust. 2 przewiduje dwa przypadki uprawniające aplikanta do jednorazowego, ponownego przystąpienia do sprawdzianu w terminie wyznaczonym przez Dyrektora KSSiP. Dotyczą one aplikanta, który nie zaliczył sprawdzianu i aplikanta, któremu choroba, wypadek losowy lub inna wskazana i udokumentowana przez aplikanta przyczyna, uniemożliwiła przystąpienie do sprawdzianu w wyznaczonym terminie. W tym drugim przypadku konieczne jest zezwolenie Dyrektora KSSiP na przystąpienie do ponownego sprawdzianu. Biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy, skarżący, który zaliczył sprawdzian w pierwszym terminie, nie mógł przystąpić do sprawdzianu poprawkowego. Minister Sprawiedliwości nie podzielił również zarzutu dotyczącego niezgodności sprawdzianu przeprowadzonego [...] lipca 2010 r. z unormowaniem przewidzianym w § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej związanej z niewłaściwym zakresem tematycznym sprawdzianu. W myśl § 7 powołanego powyżej rozporządzenia, po każdym cyklu zajęć i praktyk, przeprowadza się sprawdzian wiedzy z zakresu tych zajęć i praktyk, odrębnie dla każdego aplikanta, przede wszystkim w zakresie umiejętności jej praktycznego wykorzystania. Sprawdzian odbywa się w krajowej szkole, w terminie określonym w programie aplikacji. Sprawdzian przeprowadza trzyosobowa komisja powołana przez Dyrektora KSSiP spośród jej wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów. Szczegółowy zakres tematyczny, a także metody i formy przeprowadzenia oraz oceny każdego sprawdzianu, opracowuje komisja egzaminacyjna. Oceny sprawdzianu są formułowane w systemie punktowym w skali od 0 do 5 punktów. Warunkiem zaliczenia sprawdzianu jest uzyskanie co najmniej 2 punktów.

Mając na uwadze przedstawione rozważania, Minister Sprawiedliwości po ponownej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że Dyrektor KSSiP prawidłowo i zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy określił miejsce odwołującego na liście klasyfikacyjnej, a następnie stosując zasady wskazane w art. 29 ust. 2 ustawy, uwzględnił kolejność umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej aplikantów, w tym pozycję G.B., co w związku z wyczerpaniem limitu przyjęć na aplikacje specjalistyczne skutkowało zasadną odmową przyjęcia odwołującego na aplikację sędziowską i prokuratorską.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi G.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego, a to przepisu art. 25 ust. 5 oraz art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej, poprzez błędną ich wykładnię, a mianowicie przyjęcie, iż patron koordynator wystawia aplikantowi łączną ocenę na podstawie średniej arytmetycznej ocen uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich praktyk, podczas gdy ocena koordynatora winna stanowić sumę wszystkich ocen uzyskanych przez aplikanta podczas praktyk, co prowadzi do pozbawienia skarżącego prawa do uwzględnienia w ocenie koordynatora rzeczywistej ilości punktów uzyskanych w wyniku ocen z poszczególnych praktyk;

2. prawa materialnego, a to przepisu § 8 ust. 3 i § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o KSSiP oraz art. 60 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię, a mianowicie przyjęcie, iż ocena z egzaminu poprawkowego stanowi jedyną ocenę z danego egzaminu, co w konsekwencji prowadzi do tego, że tylko ona wlicza się do sumy punktów uzyskanych ze sprawdzianu przez aplikanta podczas aplikacji ogólnej i tym samym bezpodstawne uprzywilejowanie aplikantów, którzy nie zdali egzaminu w pierwszym terminie, podczas gdy wliczać winna się średnia ocen uzyskana przez aplikanta na skutek sprawdzianu poprawkowego oraz osiągnięta w pierwszym terminie, co prowadzi do pozbawienia skarżącego prawa do równego dostępu do wykonywania władzy publicznej;

3. prawa materialnego, a to § 7 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej w zw. z art. 15 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez przyjęcie, że dyrektor jest uprawniony do zmiany oceny ze sprawdzianu, podczas gdy jedynie komisja egzaminacyjna jest właściwa do wystawiania oraz ewentualnej zmiany ocen ze sprawdzianów, a w konsekwencji nieuzasadnione anulowanie skarżącemu oceny poprawionej przez komisję egzaminacyjną powołanej do oceny I sprawdzianu;

4. prawa materialnego, a to art. 2 Konstytucji RP, przez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy dyrektor zarządził anulowanie skarżącemu oceny z I sprawdzianu wbrew zasadzie lex retro non agit i zasadzie ochrony praw nabytych;

5. prawa materialnego, a to art. 32 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie, wobec anulowania przez Dyrektora KSSiP poprawionych ocen ze sprawdzianów i praktyk wystawionych przez uprawniony organ tylko wobec niektórych aplikantów oraz niecofnięcie takiej poprawy wobec innych aplikantów;

6. prawa procesowego, a to art. 8 kpa, poprzez podejmowanie decyzji przez Dyrektora KSSiP w kwestii anulowania uprzednio poprawionej przez komisję egzaminacyjną ocen już po zakończeniu aplikacji, w sposób zaskakujący i niczym nieuzasadniony;

7. prawa materialnego, a to art. 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej, poprzez zorganizowanie sprawdzianu z [...] lipca 2010 r. wbrew zasadom płynącym z zaskarżonego przepisu, w szczególności wykroczenia przedmiotu sprawdzianu poza zakres praktyk, co mogło mieć wpływ na uzyskanie niższej liczby punktów z tego sprawdzianu; a nadto pozbawienie argumentów i w konsekwencji niesłuszną ocenę sprawdzianów z [...] kwietnia 2010 r., [...] października 2010 r., [...] listopada 2010 r. i [...] listopada 2010 r., co wpłynęło na ilość uzyskanych przez skarżącego punktów;

8. prawa procesowego, a to art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 140 kpa, poprzez lakoniczne uzasadnienie przez organ swych wywodów i nieodniesienie się do zarzutów skarżącego.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy Dyrektorowi KSSiP do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przewidzianych.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że kwestionuje zgodność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim utrzymuje ona w mocy decyzję Dyrektora KSSiP opartą na ustalonej w sposób sprzeczny z ustawą o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej pozycji kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów. Zdaniem skarżącego brak było normatywnych podstaw do ustalenia tego miejsca, poprzez zsumowanie punktów uzyskanych przez skarżącego ze wszystkich sprawdzianów ze średnią arytmetyczną ocen uzyskanych w toku wszystkich praktyk. Podstawą taką nie mógł być w szczególności § 29 zarządzenia Dyrektora KSSiP z [...] listopada 2010 r. znak: [...].

Ponadto zarzucił nieprawidłową wykładnię art. 26 ust. 3 ustawy o KSSiP w zw. z § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej. W świetle tej wykładni aplikanci, którzy uzyskali ocenę negatywną ze sprawdzianu mają prawo przystąpić do egzaminu poprawkowego i tylko ta ocena z egzaminu poprawkowego będzie brana pod uwagę przy ustalaniu listy klasyfikacyjnej. W sposób oczywisty naruszało to prawo tych, którzy egzamin zaliczyli w pierwszym terminie, a do których też zalicza się skarżący. W dalszej kolejności skarżący podniósł, iż istotną kwestią jest anulowanie oceny poprawionej przez komisję egzaminacyjną, powołaną do oceny sprawdzianu z [...] stycznia 2010 r., z oceny 3,5 pkt na 4 pkt. Dyrektor KSSiP na mocy zarządzenia z [...] listopada 2010 r., a więc ostatniego dnia trwania aplikacji ogólnej, anulował poprawioną ocenę i nakazał przy sporządzaniu listy klasyfikacyjnej uwzględnić pierwotną ocenę. Takie postępowanie Dyrektora KSSiP w sposób nieuprawniony zaskoczyło skarżącego, który o zarządzeniu dowiedział się już po zakończeniu aplikacji, a w końcowym rozrachunku, właśnie odebrane 0,5 pkt pozbawiło skarżącego możliwości kontynuowania aplikacji specjalistycznej. Skarżący wskazał też, że postępowanie Dyrektora KSSiP, zatwierdzone przez organ II instancji jest sprzeczne z § 7 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej w zw. z art. 15 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, a nadto godzi w zasady wynikające z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącego brak jest podstaw do ograniczania zakresu kontroli zaskarżonej decyzji jedynie do jej poprawności rachunkowej. Na gruncie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury sporządzenie listy klasyfikacyjnej aplikantów jest jedynie etapem postępowania w przedmiocie przyjęcia na aplikację specjalistyczną, które zostaje zakończone wydaniem decyzji administracyjnej. W toku kontroli instancyjnej uruchomionej odwołaniem od tej decyzji, weryfikacji muszą być zatem poddane wszystkie czynności, jakie złożyły się na ostateczną konkretyzację stosunku administracyjnoprawnego. Decyzję o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską Dyrektor KSSiP wydaje według kolejności umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje. Miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej determinuje treść decyzji wydawanej przez Dyrektora KSSiP. Weryfikacja prawidłowości wydanej decyzji w administracyjnym toku instancji musi więc zakładać możliwość podjęcia polemiki ze wszystkimi ustaleniami podjętymi przez organ w granicach niniejszej sprawy administracyjnej.

W dalszej części skargi skarżący odnosił się do poszczególnych przepisów, którym – w ocenie skarżącego – uchybił w toku postępowania Minister Sprawiedliwości i Dyrektor KSSiP. Podniósł, że ani ustawa, ani rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej nie zawierają wzmianki o konieczności obliczania średniej arytmetycznej na którymkolwiek z etapów oceny aplikantów. Wskazał, że przepisy dotyczące sposobu oceny aplikantów są w istocie przepisami statuującymi przesłanki nabycia określonych w ustawie uprawnień. Dlatego uznać należy, że ustawa zawiera kompletną regulację w tym zakresie. Jest to kwestia zastrzeżona dla ustawy i niedopuszczalne jest modyfikowanie tych zasad w drodze aktów podustawowych. Z całą pewnością brak było podstaw, by kwestię tę modyfikować w drodze aktu o nienormatywnym charakterze, natomiast rozporządzenie nie zawiera wzmianki o konieczności obliczania przez patronów koordynatorów średniej arytmetycznej. Wbrew przekonaniu organów orzekających w sprawie, przyjęty sposób ustalania miejsca skarżącego na liście klasyfikacyjnej nie znajduje wsparcia także w wykładni gramatycznej przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej.

Skarżący podkreślił, że ustawodawca określił sposób oceny sprawdzianów i praktyk ustalając skalę ocen, w ramach których odbywać się miało ocenianie aplikantów. Takiego limitu brak przy regulacji dotyczącej "sporządzenia łącznej oceny" z przebiegu praktyk. Powyższe dowodzi, że interpretacja przyjęta przez skarżącego nie tylko nie prowadzi do uznania normy z art. 25 ust. 5 za normę pustą, ale godzi treść tego przepisu z brzmieniem art. 26 ust. 3 ustawy. Tymczasem wykładni przyjętej przez organy orzekające w sprawie zarzucić można, że prowadzi ona do rezultatów prowadzących do sprzeczności pomiędzy wskazanymi wyżej jednostkami tekstu prawnego i to w sytuacji, gdy możliwe jest wyłożenie art. 25 ust. 5 w zgodzie z art. 26 ust. 3 ustawy.

Skarżący podniósł, że Dyrektor KSSiP nie uznał poprawy oceny, którą otrzymał z pierwszego sprawdzianu z oceny 3,5 pkt na 4 pkt i przy opracowywaniu listy klasyfikacyjnej zarządził uwzględnić ocenę 3,5 pkt. Taka decyzja Dyrektora KSSiP nie ma podstawy prawnej. Decyzja Ministra Sprawiedliwości nie odnosi się do przywołanej w odwołaniu argumentacji, stąd uzasadnienie w tym zakresie jest niedostateczne. Wątpliwości skarżącego budzi termin w jakim Dyrektor dokonał anulowania oceny. Po 9 miesiącach od chwili otrzymania informacji, że komisja egzaminacyjna poprawiła ocenę, Dyrektor KSSiP wydał zarządzenie anulujące tę decyzję. Zarządzenie Dyrektora KSSiP o anulowaniu wyższej oceny zostało doręczone po zakończeniu aplikacji ogólnej, a więc w chwili, w której nie podlegał już władztwu Dyrektora KSSiP.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżący w piśmie procesowym z [...] lipca 2011 r. uzupełnił i skonkretyzował skargę z [...] marca 2011 r. w ten sposób, iż:

1) podniósł dodatkowo zarzut naruszenia prawa procesowego, mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 7 kpa, art. 15 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 § 3 kpa oraz art. 16 ust. 1 ustawy o KSSiP, poprzez przyjęcie, iż organ II instancji nie jest uprawniony do merytorycznego badania zarzutów skarżącego w przedmiocie ocen ze sprawdzianów przeprowadzonych w ramach aplikacji ogólnej i jest on uprawniony jedynie do weryfikacji zgodności formalnej wystawionych ocen oraz kontroli błędów rachunkowych przy zliczaniu sumy punktów ze wszystkich sprawdzianów, przy jednoczesnym przyjęciu reguły, że komisja egzaminacyjna powołana do oceny danego sprawdzianu nie może rozpatrywać odwołań od takich sprawdzianów i zmieniać merytorycznie ocen, podczas gdy powinna istnieć droga do weryfikacji wystawionych przez komisję egzaminacyjną ocen ze sprawdzianów czy to poprzez odwołania do komisji egzaminacyjnej, czy też w ramach postępowania administracyjnego, w tym kontroli merytorycznej decyzji Dyrektora KSSiP w przedmiocie przyjęcia na aplikacje specjalistyczne, albowiem Minister Sprawiedliwości sprawuje merytoryczny nadzór nad aplikacją ogólną, sądową i prokuratorską i wydając decyzję jest on zobowiązany do zbadania i rozważenia całego materiału dowodowego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu kandydata na aplikanta aplikacji specjalistycznej, dokonania wnikliwej analizy i oceny tego materiału oraz wyrażenia przyjętej oceny w uzasadnieniu decyzji, a zatem także i do merytorycznej kontroli zasadności ocen wystawionych przez komisje egzaminacyjne za poszczególne sprawdziany, czego organ II instancji nie uczynił, pozbawiając tym samym skarżącego prawa do postępowania dwuinstancyjnego;

2) podniósł dodatkowo zarzut naruszenia art. 15 kpa i art. 7 kpa, art. 77 kpa w zw. z art. 140 kpa, poprzez:

- całkowite pominięcie przez Ministra Sprawiedliwości przy wydawaniu zaskarżonej decyzji zarzutu zawartego w odwołaniu z [...] stycznia 2011 r., a dotyczącego nierównego traktowania aplikantów wyrażającego się w dyskrecjonalnym decydowaniu przez Dyrektora KSSiP o anulowaniu bądź utrzymaniu w mocy poprawionych przez komisję egzaminacyjną ocen ze sprawdzianów, a także ocen z praktyk poprawianych przez patronów praktyk,

- nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z akt administracyjnych aplikantów celem wyjaśnienia stawianych zarzutów, pomimo zasygnalizowania organowi zaistniałych uchybień, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpatrzenia sprawy i wydaniem decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy;

3) podniósł dodatkowo zarzut naruszenia art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 140 kpa, poprzez brak ustalenia przez Ministra Sprawiedliwości co było przedmiotem praktyk oraz zajęć teoretycznych poprzedzających sprawdzianem z [...]lipca 2010 r., a w konsekwencji dowolne i niepoparte materiałem dowodowym przyjęcie, że praktyki te i zajęcia obejmowały zagadnienia objęte przedmiotowym sprawdzianem;

4) sprecyzował zarzut nr 5 ze skargi z [...] marca 2011 r. w ten sposób, że zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o KSSiP, poprzez jego niezastosowanie, wobec anulowania przez Dyrektora KSSiP poprawionych ocen ze sprawdzianów i praktyk wystawionych przez uprawniony organ (komisję egzaminacyjną oraz patrona praktyk) tylko wobec niektórych aplikantów, w tym skarżącego oraz niecofnięcie takiej poprawy wobec innych aplikantów, w tym m.in. B.Z..

Powyższe zarzuty zostały szczegółowo uzasadnione w dalszej części pisma.

Nadto skarżący wniósł o zobowiązanie Dyrektora KSSiP do przedłożenia do akt niniejszej sprawy akt administracyjnych aplikantów aplikacji ogólnej rocznika 2009/2010 – B.Z.– a także innych aplikantów aplikacji ogólnej 2009/2010, w stosunku do których komisja egzaminacyjna poprawiała ocenę ze sprawdzianu, zaś Dyrektor KSSiP takiej oceny nie anulował – celem przeprowadzenia dowodu z dokumentów, które zostaną konkretnie wskazane po dołączeniu wnioskowanych akt administracyjnych do akt sprawy niniejszej, na okoliczność dyskrecjonalnego decydowania przez Dyrektora KSSiP o utrzymaniu w mocy bądź anulowaniu ocen poprawianych przez komisję egzaminacyjną powołaną do oceny danego sprawdzianu, a tym samym faktu nierównego traktowania aplikantów aplikacji ogólnej i przekroczenia swych uprawnień przez Dyrektora KSSiP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skargę ocenianą według powyższych kryteriów należało uznać za uzasadnioną, choć nie ze wszystkimi podniesionymi w niej zarzutami i argumentami można się zgodzić.

Jak wynika z § 7 rozporządzenia w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej po każdym cyklu zajęć i praktyk przeprowadza się sprawdzian wiedzy z zakresu tych zajęć i praktyk. Odbywa się on w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, w terminie określonym w programie aplikacji, a przeprowadza go 3-osobowa komisja powołana przez Dyrektora KSSiP spośród jej wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów. Komisja ta opracowuje szczegółowy zakres tematyczny, a także metody i formy przeprowadzania oraz oceny każdego sprawdzianu.

Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, że komisja jest podmiotem niezależnym od organu podejmującego decyzję w sprawie w zakresie metod, formy przeprowadzania, oceny i szczegółowego zakresu sprawdzianu. Dyrektor KSSiP nie jest uprawniony do ingerowania w prace komisji. Okoliczności tych Minister Sprawiedliwości nie kwestionuje, słusznie podkreślając, że niezależność komisji wzmocniona jest szczególnie starannym doborem kandydatów, którymi są – jak wynika z przepisu § 7 ust. 2 w zw. z § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia – wykładowcy zgłoszeni przez Radę Programową, a także wybrani przez Dyrektora KSSiP, w uzgodnieniu z Radą Programową, spośród kandydatów zgłoszonych przez prezesów sądów apelacyjnych i prokuratorów apelacyjnych oraz spośród innych specjalistów z dziedzin prawa i innych nauk objętych programem aplikacji.

Usytuowanie komisji, jako ciała niezależnego od czynnika administracyjnego, wynika niewątpliwie z potrzeby zapewnienia, aby egzamin był zorganizowany i przeprowadzony rzetelnie, a jego wyniki uwzględniały rzeczywisty stan wiedzy aplikantów. Wniosek ten można wyprowadzić z zasady państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również z art. 7 i 8 kpa.

Tylko i wyłącznie do kompetencji komisji należy ocena sprawdzianów wiedzy przeprowadzanych odrębnie dla każdego aplikanta. Chodzi o obiektywne sprawdzenie wiedzy aplikantów, według jednolitych zasad i kryteriów, w oparciu o zasadę równego dostępu do zawodu i odpowiadającą konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Nie do przyjęcia jest zatem sytuacja, w której – z uwagi na brak ustawowej regulacji tej kwestii – wadliwość dokonanej oceny byłaby nieusuwalna. Do korekty pierwotnej wystawionej oceny uprawniona jest oczywiście jedynie komisja, która oceniała daną pracę, w sytuacji gdy dostrzeże, że wystawiona przez nią nota nie odpowiada merytorycznej zawartości sprawdzanej pracy. Odebranie komisji takiego prawa, czyniłoby powyższą zasadę obiektywnego sprawdzania wiedzy aplikanta iluzoryczną. Istotne jest przy tym, aby komisja wskazała dlaczego zaistniała potrzeba weryfikacji pierwotnej oceny.

W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja zaistniała. Praca skarżącego została poddana ponownej ocenie komisji, przy pełnej akceptacji Dyrektora KSSiP, który zlecił dokonanie tej czynności. Komisja zdecydowała o podniesieniu oceny za sprawdzian przeprowadzony [...] stycznia 2010 r. o 0,5 pkt za aspekty językowe. Przeprowadzoną korektę uzasadniła w szczególności porównaniem poziomu pracy skarżącego z później ocenianymi pracami. Uznać należy, że w ten sposób została zrealizowana dyrektywa oceny wszystkich prac według jednolitych zasad i kryteriów. Zauważyć przy tym trzeba, że sprawdzian z [...] stycznia 2010 r. był pierwszym sprawdzianem przeprowadzanym w toku aplikacji, stąd zapewne i początkowa trudność wypracowania jednolitych kryteriów oceny prac aplikantów. W realiach rozpoznawanej sprawy istotne jest również i to, że organ zaakceptował podwyższenie oceny za sprawdzian dokonanej przez komisję, o czym świadczy jednoznacznie pismo z [...] kwietnia 2010 r. skierowane do skarżącego, informujące o decyzji komisji. W tych okolicznościach uznać należy, że skarżący ze sprawdzianu przeprowadzonego [...] stycznia 2010 r. uzyskał 4 pkt, które powinny być wzięte pod uwagę przy ustalaniu sumy punktów z dziewięciu sprawdzianów. Nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, aby dyrektor KSSiP swoją arbitralną decyzją przyjmował, że skarżący z tego sprawdzianu otrzymał 3,5 pkt. Jest to wkraczanie w wyłączne merytoryczne kompetencje komisji, do czego organ – jak to przyznaje Minister Sprawiedliwości – nie jest uprawniony. Nie można przy tym przyjąć – jak twierdzi organ – że Dyrektor KSSiP zweryfikował jedynie zgodność formalną ocen wystawionych przez komisję. Dyrektor KSSiP swoim działaniem de facto obniżył ocenę wystawioną przez komisję, nie posiadając takich uprawnień.

Ta nieprawidłowość w działaniu organu, stanowiąca naruszenie § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia, miała niewątpliwe wpływ na wynik sprawy. Organ przyjął bowiem, że skarżący z aplikacji ogólnej uzyskał [...] pkt, które usytuowały go na [...] miejscu listy klasyfikacyjnej aplikantów, którzy ukończyli aplikację ogólną 2009/2010. Tym samym skarżący znalazł się poza wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości limitem miejsc na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską. Jednocześnie zważyć jednak należy, że – jak podaje organ – ostatni z aplikantów przyjętych na aplikację sędziowską zajmował na liście klasyfikacyjnej [...] pozycję, natomiast ostatnia z osób przyjętych na aplikację prokuratorską plasowała się na [...] pozycji. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych listy klasyfikacyjnej wynika, że osoba umieszczona na [...] miejscu tej listy uzyskała [...] pkt. Skarżący, przy prawidłowym zliczeniu otrzymanych punktów wynoszącym [...] pkt, zostałby sklasyfikowany na pozycji wyższej, co oznaczałoby przyjęcie na aplikację prokuratorską.

W kontekście problematyki związanej z weryfikacją przez Dyrektora KSSiP ocen wystawionych przez komisję, zważyć również należy, że Minister Sprawiedliwości nie odniósł się do wszystkich zarzutów sformułowanych przez skarżącego w tym zakresie. Nie uczynił tego ani w zaskarżonej decyzji, ani też przy powtórzeniu tych zarzutów w skardze, w odpowiedzi na skargę.

Skarżący przedstawił mianowicie zarzut nierównego traktowania aplikantów, które miało przejawiać się tym, że Dyrektor KSSiP wobec niektórych aplikantów anulował poprawione oceny ze sprawdzianów i praktyk, wystawione przez uprawnione podmioty, a w stosunku do innych takie poprawione oceny przyjmował.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zarzut ten jest szczególnie istotny, albowiem niewątpliwie przy ustalaniu listy klasyfikacyjnej do wszystkich aplikantów powinny być stosowane te same kryteria wyliczenia punktów. Rozbieżne stosowanie tych samych norm wobec osób znajdujących się w takich samych okolicznościach faktycznych i takim samym stanie prawnym stanowi bowiem naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz prawa do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) w zakresie konstytucyjnej swobody wyboru i wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP).

Sąd, wobec braku jakichkolwiek ustaleń faktycznych w powyższym zakresie oraz wobec braku stanowiska organu w tej materii, nie ma możliwości odniesienia się do powyższego zarzutu.

W związku z tym zauważa, że organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 kpa, a uchybienie to może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wskazał NSA w wyroku z 11 lipca 2001 r. (IV SA 703/99, Lex nr 51234) nie można oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Dlatego też Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego zgłoszone w piśmie z [...] lipca 2011 r. i na rozprawie [...] lipca 2011 r., uznając nadto, że przeprowadzenie tych dowodów spowodowałoby nadmierne przedłużenie postępowania w sprawie.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd uznał, że zachodzi potrzeba uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej jako naruszających wskazane powyżej przepisy prawa.

Sąd natomiast nie podzielił pozostałych zarzutów sformułowanych przez skarżącego, w tym zarzutu dotyczącego sposobu ustalenia liczby punktów, jakie uzyskał aplikant po zakończeniu aplikacji ogólnej, determinującej określenie jego miejsca na liście klasyfikacyjnej.

Sąd uznał, że argumentacja Ministra Sprawiedliwości przedstawiona w tym zakresie zasługuje na aprobatę.

Przepis § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia mógłby sugerować, jak niezasadnie argumentuje skarżący, iż końcowa liczba punktów jest sumą ocen z wszystkich sprawdzianów i wszystkich praktyk. Również przepis art. 26 ust. 3 ustawy mówi o sumie punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej, w myśl jego literalnej wykładni. Jednakże, jak trafnie zauważa Minister Sprawiedliwości, nie można, dokonując wykładni art. 26 ust. 3 ustawy, pominąć treści art. 25 ust. 5 tej ustawy, który posługuje się pojęciem "łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant". Zatem w takiej sytuacji, kiedy wykładnia literalna nie pozwala ustalić jednoznacznego brzmienia normy prawnej, należy posłużyć się wykładnią systemową, według której treść przepisu analizuje się w kontekście regulacji prawnych zawartych w innych przepisach, a w pierwszej kolejności zawartych w tym samym akcie prawnym. Systemowa wykładnia art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy daje, zdaniem Sądu, podstawę do uznania, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk (łącznej oceny dokonanej przez koordynatora). W przeciwnym przypadku rola patrona koordynatora sprowadzałaby się jedynie do sporządzenia końcowej opinii oraz łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk polegającej na prostym zsumowaniu poszczególnych ocen z praktyk.

Zasadne jest również stanowisko organu, iż także wykładnia celowościowa przepisów ustawy przemawia za takim sposobem ustalania miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 52 pkt 2 ustawy, stanowiącym upoważnienie ustawowe dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m.in. sposobu ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, winien mieć on na względzie konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Taką jednolitość i obiektywizm zapewniają najpełniej sprawdziany przeprowadzone dla wszystkich aplikantów przez te same zespoły egzaminacyjne, stosujące te same jednolite kryteria oceny. Nie bez znaczenia jest ponadto okoliczność, iż sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy, obejmującą zarówno wiedzę uzyskaną podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte w toku praktyk, co wynika z treści § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Ponadto zgodnie z art. 26 ust. 3 zd. 2 ustawy, w przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów, co oznacza nadanie przez ustawodawcę prymatu ocenom ze sprawdzianów, a nie praktyk. Konsekwencją przyjęcia, iż o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów i łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, było określenie sposobu ustalenia owej "łącznej oceny". Zdaniem Sądu przyjęcie, iż "łączna ocena" jest średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk wydaje się być ze wszech miar zasadne, bowiem taka ocena jest najbardziej miarodajna, obiektywna i sprawiedliwa, a nadto mieści się w skali punktowej określonej w § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, to właśnie przepisy ustawowe, w tym w szczególności art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy, zgodnie z przedstawioną wyżej wykładnią, były podstawą określenia jego miejsca na liście klasyfikacyjnej, nie zaś § 29 zarządzenia Dyrektora KSSiP nr [...] z [...] listopada 2010 r.

Jako niezasadny Sąd uznał zarzut odnoszący się do wykroczenia przedmiotu sprawdzianu przeprowadzonego [...] lipca 2010 r. poza zakres praktyk. Niewątpliwie sporządzenie wyroku wraz z uzasadnieniem w sprawie o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa mieści się w kategorii spraw rozstrzyganych w postępowaniu cywilnym. Zagadnienia dotyczące postępowania w sprawach cywilnych były przedmiotem zarówno praktyk, jak i zajęć teoretycznych, w związku z czym zarzut naruszenia przepisu § 7 rozporządzenia nie zasługuje na uwzględnienie.

Chybiony jest także zarzut dotyczący ocen uzyskanych przez aplikanta ze sprawdzianu przeprowadzanego w terminie poprawkowym. Ocena uzyskana przez aplikanta ze sprawdzianu przeprowadzanego w terminie poprawkowym stanowi jedyną ocenę z tego sprawdzianu, na co wskazuje jednoznacznie treść § 8 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem do sprawdzianu poprawkowego stosuje się taki sam system oceniania, jak do sprawdzianu zdawanego przez aplikanta po raz pierwszy. Nie ulega zatem wątpliwości, że ocena ze sprawdzianu poprawkowego jest jedyną oceną relewantną dla określenia liczby punktów uzyskanych z tego sprawdzianu. Prawidłowe jest również stanowisko organu, zgodnie z którym do egzaminu w terminie poprawkowym można przystąpić jedynie w przypadku zaistnienia sytuacji wskazanej w przepisie § 8 ust. 2 rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie żadna z sytuacji unormowanych powyższym przepisem nie zaistniała, a zatem skarżący nie mógł przystąpić do egzaminu poprawkowego.

Z tych wszystkich względów Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności decyzji zostało wydane w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. Sąd nie zasądził zwrotu kosztów postępowania, albowiem sprawa korzystała z ustawowego zwolnienia z uiszczenia wpisu sądowego, a skarżący nie wykazał przed zamknięciem rozprawy poniesienia innych kosztów postępowania.