Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 144/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust 3
journal: Dz.U. 2020 poz 875
law: Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2
article: art. 107 par 1, art. 116 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 134 par 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 11, art. 21
journal: Dz.U. 2019 poz 498
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - t.j.
article: art. 202 par 5, art. 369 par 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1526
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia ... nr ... w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2017 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. decyzją z (...) nr (...) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w K. z (...), znak: (...) w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej A. C. jako Prezesa Zarządu A. sp. z o.o. wraz ze Spółką oraz Wiceprezesem Zarządu Spółki L. C. za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za: czerwiec 2017 r. w łącznej kwocie 95.907 zł, lipiec 2017 r. w kwocie 27.395 zł, sierpień 2017 r. w łącznej kwocie 39.319 zł i wrzesień 2017 r. w łącznej kwocie 24.193 zł oraz za odsetki od tej zaległości, liczone od terminu płatności zobowiązania podatkowego do dnia wydania decyzji w wysokości 22.367 zł oraz kosztów postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 14.539,35 zł.

Dyrektor wskazał na podstawy prawne rozstrzygnięcia, tj. art. 107 § 2, art. 116 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), dalej "Ordynacja podatkowa". Regulacje te dotyczą odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatnika, w tym odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Organ odwoławczy ustalił, że A. C. w czasie gdy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, będących przedmiotem skarżonej decyzji, piastował funkcję Prezesa Zarządu A. sp. z o.o., Sąd Rejonowy w K., X Wydział G. KRS 5 maja 2017 r. dokonał wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem KRS (...) Spółki A. Sp. z o.o. Spółka powołana została na podstawie umowy z dnia 10 kwietnia 2017 r., zaś w skład Zarządu Spółki powołano A. C., pełniącego funkcję Prezesa Zarządu do chwili obecnej oraz L. C. pełniąca funkcję Wiceprezesa Zarządu do chwili obecnej.

Nadto podał, że Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego 30 sierpnia 2019 r. wydał decyzję znak (...) przez określającej Spółce kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec - wrzesień 2017 r. oraz ustalającej spółce dodatkowe zobowiązanie podatkowe za miesiące czerwiec, sierpień i wrzesień 2017 r. w łącznej kwocie 186.814 zł.

Następnie ustalono, że wobec Spółki Naczelnik Pierwszego Urzędu S. w K. decyzją z (...) znak: (...) orzekł o zabezpieczeniu na majątku spółki przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2017 r. Wobec wydania decyzji zabezpieczającej (...) organ podatkowy wystawił zarządzenia zabezpieczenia o nr (...) i (...) na podstawie których, prowadzone było postępowanie zabezpieczające na majątku Spółki. Przeprowadzone czynności doprowadziły do wyjawienia, że jedynym majątkiem Spółki są samochody wskazane w ewidencji środków trwałych oraz widniejące w bazie CEPiK. Dokonano skutecznego zabezpieczenia na dwóch pojazdach, tj.: R. P., oraz R. M.. Wobec przestępnego pochodzenia ww. pojazdów nie mogły one stanowić przedmiotu zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Zastosowane środki egzekucyjne w trakcie prowadzonego postępowania nie doprowadziły do wyegzekwowania dochodzonych należności, a zajęcie rachunków bankowych pozostało bez realizacji, ze względu na brak na nich środków. Organ odwoławczy podał, że 10 grudnia 2019 r. spisano protokół o stanie majątkowym spółki, do którego pełnomocnik W. C. oświadczył, iż cały majątek, posiadany przez Spółkę został zabezpieczony w postępowaniu karnym przez Prokuratora, zaś innego majątku Spółka nie posiada. Zgodnie z protokołem część samochodów zabezpieczonych przez Prokuratora pozostała w dyspozycji firmy. Natomiast 14 grudnia 2019 r. dokonano zajęcia pojazdów: samochodu osobowego ..., r. prod. ..., nr rej. ... samochodu ciężarowego ...., r. prod. ..., nr rej. ..., naczepy ciężarowej ...., r. prod. ..., nr rej. ..., samochodu ciężarowego ..., r. prod. ..., nr rej. ...., ciągnika siodłowego ...., r. prod. ..., nr rej. ..., samochodu ciężarowego ..., r. prod. ..., nr rej. T... Dyrektor wyjaśnił, że pomimo zajęcia ww. pojazdów egzekucja z tego majątku mogła okazać się bezskuteczna, z przyczyn określonych przez Prokuraturę Rejonową K. – W. oraz z uwagi na trwające postępowanie karne sygn. akt (...). Pismem z 20 grudnia 2019 r. sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w K. (...) poinformował, że pojazdy, przekazane do Sądu, tj. ..., nr rej. ..., ..., nr rej. ..., stanowią dowody rzeczowe i mogą podlegać przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa. Natomiast pismem z 21 lutego 2020 r. sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w K. (...), poinformował, że pojazdy: samochód ciężarowy marki .... o nr rej. ..., samochód marki .... o nr rej. ..., samochód marki ... nr rej. ..., samochód marki ... nr rej. ... oraz samochód marki ... nr rej. ... zostały zabezpieczone jako dowody rzeczowe do sprawy (...). Podał, że Prokurator nie dokonał zabezpieczenia pojazdu marki ... o nr rej. ... Wartość pojazdu ustalona na podstawie systemu INFOTAX na dzień 16 grudnia 2019 r. wynosiła 22.150 zł. Zdaniem organu potencjalne środki uzyskane z jego sprzedaży nie pokryłyby nawet powstałych w postępowaniu egzekucyjnym kosztów egzekucyjnych.

Nadto z uzyskanych danych z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych wynika, że Spółka nie posiada nieruchomości. Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie dokonywała transakcji bieżących, które mogłyby stanowić podstawę skutecznych zajęć egzekucyjnych, zaś ostatnie transakcje dokonywane przez Spółkę miały miejsce w lutym 2018 r. Nadto Spółka nie posiada jakichkolwiek powiązań z innymi osobami prawnymi. Podjęte liczne czynności egzekucyjne nie przyniosły rezultatu w postaci odzyskania należności pieniężnej.

Powołując się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08 organ odwoławczy podkreślił, że warunkiem uznania bezskuteczności egzekucji jest jej formalne przeprowadzenie, a także stwierdzenie bezskuteczności egzekucji na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. W niniejszej sprawie jednoznacznie wykazano bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku Spółki.

Zdaniem organu w sprawie zachodzą obie pozytywne przesłanki warunkujące możliwość przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osoby trzecie,

tj. bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec Spółki oraz fakt pełnienia przez A. C. funkcji prezesa zarządu tej Spółki w czasie upływu terminu płatności jej zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec-wrzesień 2017 r. w łącznej wysokości 186.814 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę od tej zaległości w łącznej kwocie 22.367 zł oraz kosztów postępowania egzekucyjnego.

Rozpatrując pierwszą przesłankę wyłączenia odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej organ podniósł, że istotną okolicznością powodującą odstąpienie od orzeczenia odpowiedzialności za zaległości spółki, jest sam fakt zgłoszenia wniosku

o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Wyjaśnił, że w czasie pełnienia przez stronę obowiązków prezesa spółki sytuacja wskazywała na wystąpienie przesłanek upadłości, jego obowiązkiem wynikającym z art. 21 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (p.u.n.), było zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Strona obowiązku takiego nie dopełniła. Nie zostało również otwarte postępowanie restrukturyzacyjne ani nie zatwierdzono układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie Prawo restrukturyzacyjne. Ustalono, że należności podatkowe nie były regulowane przez spółkę w prawidłowej wysokości począwszy od miesiąca lipca 2017 r. (pierwsza zaległość za miesiąc czerwiec 2017 r. z terminem płatności 25 lipca 2017 r. ) i systematycznie rosły w kolejnych miesiącach. Opóźnienie w spłacie zobowiązania przekroczyło trzy miesiące, czyli od dnia 25 października 2017 r. dłużnik stał się niewypłacalny i wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. W świetle art. 21 ust. 1 p.u.n., wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać zgłoszony w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, czyli do dnia 24 listopada 2017 r.

Organ podniósł, że A. C. nigdy nie zgłosił wniosku o upadłość Spółki, czego potwierdzeniem jest pismo z 19 listopada 2019 r., w którym Sąd Rejonowy w K., Wydział ...., Sekcja ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych poinformował, że spółka nie występowała z wnioskiem o ogłoszenie upadłości ani o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Zaniechanie złożenia tego wniosku pozbawiło Prezesa Zarządu możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki. A. C. pełni funkcję Prezesa Zarządu nieprzerwanie od 10 kwietnia 2017 r., zatem termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości upłynął w czasie pełnienia tej funkcji.

Następnie podał, że Spółka zaprzestała wykonywania swoich zobowiązań publicznoprawnych, albowiem zalega wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Nie dokonała w ustawowym terminie płatności tytułem składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc lipiec 2017 r. z terminem płatności – 16 sierpnia 2017 r., za miesiąc sierpień 2017 r. z terminem płatności — 15.09.2017 r. oraz za miesiąc luty 2018 r. z terminem płatności – 15 marca 2018 r., w łącznej kwocie należności głównej 2.431,72 zł, kosztów upomnienia w łącznej kwocie 34,80 zł oraz kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 154,10 zł. Ponadto, niewypłacalność Spółki pogłębiły ujawnione na podstawie decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okresy listopad, grudzień - 2017 r. i styczeń 2018 r., w łącznej wysokości należności głównej wynoszącej 76.413 zł.

W związku z ustaleniem, że A. C. nie zgłosił wniosku o upadłość Spółki w jakimkolwiek czasie, to do analizy występowania przesłanek uwalniających stronę od odpowiedzialności podatkowej, pozostała druga przesłanka wynikająca

z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, tj. wykazanie braku winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki (lub wszczęcie postępowania zapobiegającego jej ogłoszeniu). Zdaniem Dyrektora A. C. nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku

o ogłoszenie upadłości Spółki. Obejmując funkcję członka zarządu Spółki, zgodził się na przyjęcie obowiązku starannego prowadzenia spraw spółki i związaną z tym odpowiedzialność wobec spółki, wspólników, podmiotów trzecich, a także Skarbu Państwa. Do strony należało takie zorganizowanie działalności Spółki, aby dysponowała aktualną informacją o bieżącym stanie jej finansów i ewentualnym zagrożeniu niewypłacalnością czy utratą płynności finansowej, tak aby wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie dla ochrony wierzycieli spółki. Z punktu widzenia odpowiedzialności przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej nie jest istotne, jaki był wewnętrzny podział obowiązków pomiędzy członkami zarządu. Dla odpowiedzialności członka zarządu nie ma znaczenia, czy zaległości podatkowe powstały z przyczyn od niego zawinionych, czy też niezawinionych. Niewątpliwie też nie wyłącza odpowiedzialności członka zarządu nieznajomość stanu finansów spółki, czy też subiektywna ocena sytuacji majątkowej spółki, a w szczególności nadzieja na przyszłe wpływy i zyski.

Ostatnią egzoneracyjną przesłanką uwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jest wskazanie jej mienia,

z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki

w znacznej części (z art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Organ odwoławczy wyjaśnił, że A.C. w toku prowadzonego postępowania podatkowego przed organem pierwszej instancji nie wskazał mienia spółki, wskazanie którego mogłoby ewentualne uwolnić od odpowiedzialności za długi Spółki. Nadto wskazał, że nie wypełnia tej przesłanki złożone przez pełnomocnika, pismami z 4 lutego 2020 r. oraz 14 lutego 2020 r. wyjaśnienia, w których podał przyczyny nieregulowania zaległości podatkowych. Tym samym nie zachodzi przesłanka egzoneracyjna, przewidziana w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Odnośnie zarzutów odwołania organ odwoławczy podniósł, że w istocie sprowadzają się one do kwestii dotyczącej nie wzięcia przez organ podatkowy pod uwagę braku dostępu do dokumentacji spółki przez członków zarządu, w okresie od 2 marca 2018 r. do 25 lutego 2019 r. tj. w czasie zastosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania.

Na powyższą decyzję A. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Organ, że A. C. był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, gdy istnienie jednego wierzyciela w postaci Skarbu Państwa stanowi przeszkodę w zastosowaniu tego przepisu;

b) art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez błędne przyjęcie, że po stronie A. C. powstał obowiązek podatkowy obejmujący zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego funkcji Prezesa Zarządu, gdy w toku postępowania karnego dowiedziono, że za sprawy księgowe Spółki odpowiadał W. C., zaś A. C. był jedynie figurantem, a do zdarzeń podatkowych w ogóle nie doszło;

c) naruszenie art. 122, art.187 § 1 i art.191 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału poprzez zwrócenie się do Sądu Okręgowego w K. o akta sprawy o sygn. .... i ustalenia tam poczynione, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając ww. zarzuty skarżący wskazał, że istnienie jednego wierzyciela w postaci Skarbu Państwa stanowi przeszkodę w zastosowaniu art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, ponieważ konstrukcja tego przepisu odwołuje się do przepisów ustawy Prawo upadłościowe. Skarżący powołując tezę z uchwały NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09 wskazał, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji, uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe). Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie. W każdym przypadku należy zatem ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony. Powołany wyżej pogląd jest aktualny także na gruncie niniejszej sprawy.

Zdaniem skarżącego nie ma wątpliwości, że ocena przesłanek orzeczenia odpowiedzialności powinna być dokonywana w świetle przepisów ustawy Prawo upadłościowe. Stosownie do treści art. 1 ust. pkt 1 p.u.n. ustawa reguluje zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami. Zwrot "wspólnego dochodzenia roszczeń" oznacza jednocześnie, że upadłość musi mieć charakter postępowania zbiorowego, w którym muszą być realizowane interesy przynajmniej dwóch wierzycieli. Reguła ta znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, co potwierdza uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1993 r., sygn. akt III CZP 61/93 zgodnie, z którą ogłoszenie upadłości może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje co najmniej dwóch wierzycieli podmiotu gospodarczego, którego dotyczy wniosek. Zatem użycie liczby mnogiej przemawia za istnieniem co najmniej kilku zobowiązań. Wielość zobowiązań należy utożsamiać z wielością wierzycieli. Niekwestionowanym celem postępowania upadłościowego jest równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli z całego majątku dłużnika. Skoro dłużnik ma tylko jeden dług, to nie ma obawy, że przez zaspokojenie roszczenia w drodze egzekucji inni wierzyciele poniosą straty. Z treści art. 2 ust. 1 p.u.n. wyraźnie wynika, że postępowanie uregulowane ustawą należy prowadzić tak, aby roszczenia wierzycieli mogły być zaspokojone w jak najwyższym stopniu, a jeśli racjonalne względy na to pozwolą dotychczasowe przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane. Co więcej w myśl art. 22 ust. 1 pkt 3 p.u.n. wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zawierać wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie, czyli niezbędne jest także wskazanie na istnienie wierzytelności co najmniej dwóch wierzycieli, postępowanie upadłościowe i naprawcze jest postępowaniem wspólnym, prowadzone jest bowiem na rzecz wielu wierzycieli. Takie stanowisko zostało potwierdzone w literaturze jak też w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Wr 768/19.

Następnie podniósł, że winę członka zarządu spółki prawa handlowego należy oceniać według kryteriów podwyższonej staranności uwzględniającej podwyższone ryzyko gospodarcze związane z prowadzeniem tej działalności. Należyta staranność jest określana przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej i uzasadnia zwiększone oczekiwania wobec skarżącego, co do jego umiejętności, wiedzy, skrupulatności, rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania w prowadzonych przez niego działaniach. Nie można tym samym wskazywać, że skarżący powinien był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości do dnia 24 listopada 2017 r., skoro z okoliczności faktycznych sprawy nie wynika, że był więcej niż jeden wierzyciel, zważywszy na treść art.1 ust.1 pkt 1 p.u.n. Wniosek generuje również określone koszty po stronie przedsiębiorcy, w postaci m.in. wpisu sądowego, zaliczki na wydatki, które pojawią się w toku postępowania upadłościowego.

Skarżący podniósł, że inna jest sytuacja prawna podmiotu w postępowaniu, gdy ma on jednego wierzyciela, a inna podmiotu mającego co najmniej dwóch wierzycieli. W pierwszej sytuacji - Prawo upadłościowe nie ma zastosowania, w drugiej ma zastosowanie, co wynika z powołanego przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 p.u.n. oraz ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, jak też orzecznictwa sądów powszechnych.

W odniesieniu do kryteriów podwyższonej staranności uwzględniającej podwyższone ryzyko gospodarcze związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w formie spółki kapitałowej, A. C., co wynika z akt sprawy ..., w której 28 stycznia 2020 r. zapadł wyrok, nie wzięty pod uwagę przez oba organy administracji skarbowej, z którego wynika, że nie miał żadnej wiedzy w prowadzeniu takiej działalności, można wręcz wskazać, że został wykorzystany przez własnego syna, by figurować w oficjalnych rejestrach Spółki, a de facto nie miał żadnej wiedzy o prowadzeniu kwestii finansowych, co do których prowadzenia w pełnym zakresie miał pełnomocnictwo W. C. Nadto wyjaśnił, że w/w wyroku wskazano brak jest udziału A. C. w wystawianiu nierzetelnych faktur VAT, a wręcz można wskazać, że w związku z prowadzoną przestępczą działalnością Spółki, faktury te jako "lewe" nie rodzą żadnych zobowiązań publiczno-prawnych.

W ocenie skarżącego, obowiązkiem organu było podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w toku niniejszego postępowania, jednak zarówno Naczelnik jak i Dyrektor w ogóle nie wzięli pod uwagę ustaleń wynikających z toczącej się sprawy karnej, skarżący przez prawie rok przebywał w areszcie ( 2 marca 2018 r. – 25 lutego 2019 r.), więc tym bardziej nie mógł podejmować jakichkolwiek decyzji związanych z prowadzeniem spraw spółki.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie

z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, z 5 maja 2021 r., wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.), zmienionej ustawą z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.875). Zgodnie ze wskazanym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu

i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. Dz.U.2019.2325), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak

i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu podatkowego orzekająca

o solidarnej odpowiedzialność podatkowej skarżącego, jako byłego członka zarządu Spółki, z tytułu zaległości podatkowych i odsetek od tych zaległości, a także kosztów postępowania egzekucyjnego.

Organ prawidłowo powołał podstawę prawną rozstrzygnięcia. Z przepisu

art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli przepisy nie stanowią inaczej, osoby te mogą także odpowiadać m.in. za podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatnika, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych podatnika, niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek i koszty postępowania egzekucyjnego (art. 107 § 2 pkt 1, 2, 3 i 4 Ordynacji podatkowej). Stosownie zaś do art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, zasady odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu zaległości podatkowych kształtują się następująco: za zaległości podatkowe spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swym majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się w całości lub

w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że:

1. we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2. nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Określona wyżej odpowiedzialność członka zarządu spółki obejmuje przy tym zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał

w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu. Z przepisu tego wynika, że organ podatkowy zobowiązany jest wykazać fakt pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, gdy upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz że egzekucja

z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna (przesłanki pozytywne odpowiedzialności). Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek

z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (przesłanki negatywne odpowiedzialności).

Sąd stwierdził, że organ stosownie do wymogów art. 116 wykazał, że zaległości podatkowe (będące przedmiotem orzekania) powstały z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu. W toku postępowania ustalono, że A. C. w czasie gdy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, będących przedmiotem skarżonej decyzji, piastował funkcję Prezesa Zarządu A. sp. z o.o. Sąd Rejonowy w ., (...) KRS 5 maja 2017 r. dokonał wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem KRS (...) Spółki A. Sp. z o.o. Spółka powołana została na podstawie umowy z 10 kwietnia 2017 r., zaś w skład Zarządu Spółki powołani zostali – A. C., pełniący funkcję Prezesa Zarządu do chwili obecnej oraz L. C. pełniąca funkcję Wiceprezesa Zarządu do chwili obecnej. Zaległości, za które została orzeczona odpowiedzialność Pana A. C., powstały na skutek przeprowadzonej kontroli podatkowej, a następnie, w wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego - wydanej decyzji z (...) znak (...) przez Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w K. określającej spółce z o.o. A. kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec - wrzesień 2017 r. oraz ustalającej spółce dodatkowe zobowiązanie podatkowe za miesiące czerwiec, sierpień i wrzesień 2017 r. w łącznej kwocie 186.814 zł. Argumentacja zarzutu skargi skupiająca się wokół stosowania wobec skarżącego izolacyjnego środka zapobiegawczego w okresie od 2 marca 2018 r. do 25 lutego 2019 r., a także fakt zabezpieczenia dokumentacji księgowej, co miało uniemożliwiać złożenie wniosku o upadłość nie zasługują na aprobatę Sądu. Należy bowiem dostrzec, co skarżący zdaje się pomijać, że stan niewypłacalności spółki zaistniał już w 2017 r. Mając bowiem na uwadze treść art. 21 ust.1 p.u.n., wniosek o ogłoszenie upadłości spółki powinien zostać złożony najpóźniej do dnia 24 listopada 2017 r., bowiem w dniu 25 lipca 2017 r. upłynął termin płatności podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2017 r. (a więc pierwszego zobowiązania, od którego spółka pozostawała w zwłoce), a opóźnienie w spłacie tego zobowiązania przekroczyło trzy miesiące, czyli od dnia 25 października 2017 r. dłużnik stał się niewypłacalny i wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Wniosek zaś o ogłoszenie upadłości powinien zostać zgłoszony w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, czyli do dnia 24 listopada 2017 r., a skoro tak argumentacja strony dotycząca jej tymczasowego aresztowania i "niemożności" działania z tej przyczyny nie przystają do realiów niniejszej sprawy. Co do kwestii braku wglądu w dokumentację księgową spółki wobec jej zabezpieczenia przez organy ścigania, to zaznaczenia wymaga, że będąc stroną postępowania strona mogła uzyskać do niej wgląd czy sporządzić niezbędne jej kopie. Z drugiej zaś strony strona mogła ustanowić pełnomocnika, w czasie kiedy była pozbawiona wolności celem podjęcia stosownych działań, celem realizacji swoich uprawnień i obowiązków wynikających z pełnienia funkcji prezesa w spółce. W konsekwencji twierdzenia strony w tym zakresie budzą wątpliwości i na tym etapie postępowania nie mają wpływu na prawidłowość ustaleń organu w omawianej kwestii.

W dalszej kolejności zaznaczenia wymaga, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut strony dotyczący roli "figuranta" w spółce, gdyż jak wskazał skarżący za sprawy księgowe spółki odpowiadał W. C., co dowiedziono w toku postępowania karnego. W kontekście powyższego zaznaczenia wymaga, że pełnienie funkcji członka zarządu spółki z o.o. jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko, przy czym członek zarządu może w każdym czasie zrezygnować ze swojej funkcji ( art.202 § 5 ustawy Kodeks spółek handlowych i art.369 § 6 ustawy Kodeks spółek handlowych). Ponadto, charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki, nawet kierowanej jedynie formalnie. Jeśli pojawiają się przeszkody uniemożliwiające staranne wypełnianie obowiązków, członek zarządu powinien bezzwłocznie zrezygnować z pełnionej funkcji. Natomiast jak wynika z akt sprawy, A. C. takiej rezygnacji nie złożył. Z powyższych względów organ zasadnie uznał, że nie mogą odnieść skutku eksponowane w skardze zarzuty dotyczące wyłączenia odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu z uwagi na pełnienie jedynie roli figuranta w Spółce. Twierdzenia, że doszło do wykorzystania skarżącego przez jego syna – W. C., które jak twierdzi w skardze miało służyć nie figurowaniu przez tego ostatniego w rejestrach, czy nie posiadanie przez stronę wiedzy o prowadzeniu spraw finansowych Spółki, nie zasługują na aprobatę Sądu. Należało je uznać za polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów.

Argumentację organu należało podzielić. Sformułowanie art. 21 ustawy p.u.n., dotyczące "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku, jak również ocena przesłanek wymienionych w art. 11 ustawy p.u.n. ("nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych" oraz "gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku") oznacza, że czasem właściwym do podjęcia tych czynności jest czas,

w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli. Celem postępowania upadłościowego jest ochrona praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany przepisami. Termin 30 dni na złożenie przez dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości, liczony od dnia, w którym dłużnik zaprzestaje wykonywania wykonalnych zobowiązań pieniężnych lub którego majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w sposób odmienny, niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2334/19; CBOIS).

Wobec zaprzestania regulowania zobowiązań w prawidłowej wysokości począwszy od miesiąca lipca 2017 r. (pierwsza zaległość za miesiąc czerwiec 2017 r. z terminem płatności 25 lipca 2017 r. ) – zobowiązania spółki systematycznie rosły w kolejnych miesiącach. Podkreślenia wymaga fakt trwałego zaprzestania regulowania przez Spółkę zobowiązań, które przekształcały się w zaległości podatkowe jak również nie uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne.

Chybiony okazał się zarzut, kwestionujący zobowiązanie skarżącego do złożenia wniosku o upadłość, w sytuacji gdy istnienie jednego wierzyciela w postaci Skarbu państwa stanowi przeszkodę do zastosowania przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, Sąd stwierdza, że zarzut jest chybiony. Kwestia ogłoszenia upadłości przy istnieniu jednego wierzyciela jest nadal sporna w doktrynie i w orzecznictwie prawa upadłościowego. Nie zmienia to stanu, że w sytuacji braku możliwości skorzystania z przepisów prawa upadłościowego przesłanki egzoneracyjne w tym zakresie nie mogły być podnoszone jako argument uwalniający od odpowiedzialności za zaległości spółki. Podobny pogląd był już niejednokrotnie wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo, w wyroku z 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1329/10 (LEX nr 1107585) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "fakt, że Skarb Państwa był jedynym wierzycielem spółki nie może stanowić przeszkody w zastosowaniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej" (por. również wyroki WSA w Warszawie: z 23 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2140/11, LEX nr 1362173; czy z 18 stycznia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1856/09, LEX nr 601663). Uzasadnieniem tej tezy jest przede wszystkim to, że przesłanka wielości wierzycieli nie stanowi o dopuszczalności wniosku o ogłoszenie upadłości ("zgłoszenia"), musi być ona spełniona dopiero w momencie merytorycznego orzekania przez sąd w przedmiocie tego wniosku. Tymczasem, zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, odpowiedzialność podatnika rodzi sytuacja niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Ogłoszenie upadłości i zgłoszenie wniosku o upadłość to dwie różne kategorie prawne. W takiej interpretacji utwierdza także konieczność uwzględnienia w sprawie, jako okoliczności zwalniającej osobę trzecią z odpowiedzialności, wykazania przez nią starannego działania. Tak więc fakt, że nie jest spełniona przesłanka wielości wierzycieli, nie zwalnia członka zarządu od obowiązku zgłoszenia "we właściwym czasie" wniosku o ogłoszenie upadłości. Taki wniosek poddaje się merytorycznej ocenie, nie podlega zaś z ww. powodu zwrotowi na podstawie art. 28 ust. 1 p.u.n. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1624/15 oraz z 22 listopada 2017 r. I FSK 1138/16 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), którego stanowisko w pełni podziela także skład orzekający w rozpatrywanej sprawie, okoliczność istnienia tylko jednego wierzyciela nie ma znaczenia dla określenia istnienia przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu spółki kapitałowej. Okoliczność taka nie pozbawiła skarżącej możliwości samodzielnego złożenia takiego wniosku, natomiast ocena jego skuteczności stanowi odrębny problem badany w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem. Zgodnie z poglądami piśmiennictwa, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 p.u.n. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań (zob. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42, a także orzecznictwo, m.in. wyrok NSA z 6 października 2016 r., I FSK 2724/14).

Podkreślenia wymaga, że nawet w przypadku braku możliwości formalnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, z uwagi na to, że jedynym wierzycielem jest Skarb Państwa nie można przyjąć, kierując się ogólnymi zasadami wynikającymi z norm Konstytucji RP, w tym w szczególności zasady równości wobec prawa, że byli członkowie spółek, w których występuje jeden wierzyciel byliby w uprzywilejowanej sytuacji mogąc wykazywać, że w stosunku do nich dochodzi do zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, skoro zasadniczą podstawę upadłości stanowi trwałe zaprzestanie płacenia długów. Sytuacja taka będzie więc miała miejsce także wówczas, gdy dłużnik nie zaspakaja jednego tylko wierzyciela (por. też wyrok Sądu Najwyższego z 19 marca 2010 r., II UK 258/09, LEX nr 599776).

Sąd uznał ponadto prawidłowość ustaleń w sprawie w zakresie przesłanki bezskuteczności egzekucji. Pojęcie bezskuteczności egzekucji nie zostało zdefiniowane ani w Ordynacji podatkowej, ani w przepisach regulujących postępowanie egzekucyjne w administracji. Przyjmuje się, że bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu

(zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II FPS 6/08; CBOIS), przy czym

o bezskuteczności egzekucji nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie, w jego konsekwencji, postanowienia

w sprawie umorzenia tego postępowania. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona

z jakiejkolwiek części majątku spółki (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II FSK 1358/07; CBOIS). W niniejszej sprawie w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki nie ustalono majątku, z którego egzekucja byłaby skuteczna. Zatem nie ulega żadnej wątpliwości, że zaistniała również druga pozytywna przesłanka warunkująca orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej skarżącego.

W rezultacie, w świetle powyższych wyjaśnień, należało stwierdzić, że

w zaskarżonej decyzji prawidłowo wykazano zaistnienie obu pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w okresie,

w którym upłynął termin płatności zobowiązań, za które ponosi odpowiedzialność na mocy zaskarżonej decyzji oraz egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna.

Odnosząc się do przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu wskazać należało, że problematyka przesłanek egzoneracyjnych wprowadzonych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z 10 sierpnia 2009 sygn. akt II FPS 3/09 stwierdził, że decyzja o odpowiedzialności członka zarządu może zostać wydana, gdy w postępowaniu zostanie wykazane, że wystąpiły okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości i z winy członka zarządu taki wniosek nie został złożony. Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe). Jakkolwiek uchwała została podjęta w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., to zachowuje aktualność i sąd w składzie orzekającym w pełni ją podziela. Organy uznały, że skarżący nie wykazał, że brak było podstaw do podjęcia działań w celu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. W ocenie organu wniosek o ogłoszenie upadłości, (jak już wyżej wskazano) winien zostać złożony najpóźniej do 24 listopada 2017 r., bowiem w dniu 25 lipca 2017 r. upłynął termin płatności podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2017 r. ( a więc pierwszego zobowiązania, od którego spółka pozostawała w zwłoce ), a opóźnienie w spłacie tego zobowiązania przekroczyło trzy miesiące, czyli od dnia 25 października 2017 r. dłużnik stał się niewypłacalny i wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.

Przechodząc do oceny ustaleń w zakresie braku winy skarżącego w niezłożenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego należało wskazać, że termin "braku winy", o jakim mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej dotyczy zarówno winy umyślnej, jak i nieumyślnej, a tej ostatniej zarówno w postaci lekkomyślności, jak i niedbalstwa. O przesłance "braku winy", w sytuacji niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Dla wykazania tej przesłanki egzoneracyjnej nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych. Jednym z obowiązków członka zarządu jest monitorowanie zadłużenia spółki pozwalające na zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, co z kolei uwalnia go od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe. Zatem w zakresie obowiązków strony skarżącego, jako członka zarządu spółki, była kontrola terminowości regulowanych przez nią zobowiązań (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2019 r., II FSK 1493/17 wraz z orzeczeniami w nim przywołanymi; CBOIS). Zatem przesłanki uwolnienia się przez byłych członków zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania sprowadzają się do wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego. Rozważając kryterium braku winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości kierowanej przez niego spółki, organy podatkowe powinny kierować się obiektywnym miernikiem staranności, jakiego można wymagać od osoby należycie dbającej

o swoje interesy. Stąd to były członek zarządu powinien wykazać organom prowadzącym postępowanie, że uchybienie w zakresie wykonania danego obowiązku, w tym wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, nastąpiło

z przyczyn przez niego niezawinionych.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że nie ma racji skarżący twierdząc, że do niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w rozumieniu ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze doszło bez jego winy. Skarżący braku swojej winy upatrywał w okoliczności, że nie miał więcej niż jednego wierzyciela, a także wykorzystania przez syna, a sam nie miał wiedzy w prowadzeniu działalności w formie spółki kapitałowej. Taki stan rzeczy jak wynika z treści zarzutów i ich uzasadnienia wynikał również z pozbawienia go wolności na skutek zastosowania tymczasowego aresztowania. W związku z powyższym wymaga wyjaśnienia, że charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności stricte zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki, nawet kierowanej jedynie formalnie. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podnosił, że odpowiedzialność osób trzecich, wynikająca z przepisów Rozdziału 15, Działu III Ordynacji podatkowej, jako niezwiązana z obowiązkiem podatkowym i podatkowoprawnym stanem faktycznym, ma charakter odpowiedzialności wyjątkowej, gdyż jest to odpowiedzialność gwarancyjna i zabezpieczająca należności publicznoprawne przed unikaniem odpowiedzialności przez podatników, płatników, inkasentów. Odpowiedzialność o tym charakterze osób trzecich, niewątpliwie służy zabezpieczeniu interesów finansowych Skarbu Państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego (por. ww. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08). Podkreślić zatem trzeba, że w orzecznictwie dominuje stanowisko, że art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi jedynie o pełnieniu funkcji członka zarządu, a nie o faktycznym, czy też o rzeczywistym prowadzeniu spraw spółki. Odpowiedzialność solidarna członka zarządu spółki, o której mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej, dotyczy co do zasady, osób pełniących funkcję członka zarządu danej osoby prawnej bez względu na zakres obowiązków, jakie zostały im powierzone oraz jakie faktycznie czynności podejmowali, czy nadzorowali. Przepis art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odwołuje się do przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumianej formalnie, tj. posiadania formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego, czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami podmiotu, w którym był członkiem zarządu (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2260/18; dostępny na CBOIS). Przepis art. 116 Ordynacji podatkowej konstruuje odpowiedzialność członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, a podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu (formalnie). Członek zarządu jest zatem zobowiązany oraz uprawniony do reprezentowania spółki i prowadzenia jej spraw z należytą starannością. Staranność ta wymaga takiego zorganizowania pracy w ramach zarządu, aby w sposób stały i skuteczny zapewnić sobie wpływ na spółkę. Profesjonalizm wymagany od członków zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność pozwala na przyjęcie, że każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Jeśli natomiast pojawiają się przeszkody uniemożliwiające staranne wypełnianie obowiązków, to członek zarządu powinien bezzwłocznie zrezygnować z pełnionej funkcji. Ze względu na taki charakter funkcji członka zarządu nie ma podstaw, aby art. 116 Ordynacji podatkowej interpretować wąsko, przyjmując odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki jedynie tylko w takich przypadkach, gdy członek zarządu faktycznie kierował spółką (por. wyrok NSA z 14 września 2017 r. sygn. akt I FSK 1161/16, z 7 sierpnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2060/16; CBOIS).

Biorąc pod uwagę powyższe bez znaczenia pozostaje podniesiona przez skarżącego okoliczność, że nie posiadał wiedzy w zakresie prowadzenia działalności w formie spółki kapitałowej, czy posiadania więcej aniżeli jednego wierzyciela. Skarżący nie wskazał ponadto majątku, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, co stanowi przesłankę egzoneracyjną przewidzianą w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Podsumowując, zdaniem Sądu organy wykazały, że została spełniona przesłanka pozytywna zaś skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność. Podczas rozpatrywania niniejszej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazywanych w skardze przepisów postępowania tj .art. 122, 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Organ zgromadził materiał dowodowy, pozwalający na prawidłowe i dokładne ustalenie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy w postępowaniu podatkowym, który wszechstronnie rozpatrzył nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego brak było podstaw do zwrócenia się do Sądu Okręgowego w K. o akta sprawy sygn. akt (...), albowiem materiał dowodowy w sprawy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i nie było potrzeby jego dalszego uzupełniania. To zaś, że organy te dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżący, nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. W kontekście całej sprawy nie budzi również wątpliwości Sądu, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego oraz właściwie je zastosował.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł ja w sentencji wyroku.