Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 22/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c , art. 200, art. 250 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 212 ust. 1, art. 122, art. 187 par. 1 i art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 67 ust. 1, art. 80, art. 81 ust. 2 i ust. 7-9, art. 93 ust. 1, 94
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 2 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych oraz określenia podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżącego A. K. kwotę 1548 (tysiąc pięćset czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 2 września 2010 r. A. K. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. [...] A. K. za pośrednictwem przedstawiciela – Agencji Celnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu towar stanowiący folię z tworzywa sztucznego – PE, samoprzylepną o szerokości powyżej 20 cm, sprowadzoną z Arabii Saudyjskiej. W zgłoszeniu wskazano stawkę celną w wysokości 6,5 % oraz stawkę podatku VAT w wysokości 22 %. Stosowne zgłoszenie zostało zarejestrowane pod numerem [...] a towar zwolniono do deklarowanej procedury bez weryfikacji.

W dniu 13 października 2010 r. do Urzędu Celnego wpłynął wniosek A. K. w przedmiocie korekty w/w zgłoszenia celnego oraz zwrotu uiszczonych należności celnych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że importer otrzymał oryginały świadectw pochodzenia FORM A, co uzasadnia zastosowanie preferencyjnej stawki celnej.

Naczelnik Urzędu Celnego, po przeprowadzeniu postępowania celnego w sprawie towaru objętego procedurą dopuszczenia od obrotu, decyzją z dnia 28 kwietnia 2011 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), art. 20 ust. 3 lit. c), art. 78 ust. 1, art. 236 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L. 302 z 1992 r. ze zm.), art. 67, art. 78, art. 80 lit. a), art. 81 ust. 1, art. 93 oraz art. 890 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z dnia 11 października 1993 r. ze zm.), rozporządzenia Rady (WE) Nr 732/2008 z dnia 22 lipca 2008 r. wprowadzającego plan ogólnych preferencji taryfowych (Dz. Urz. We L. 211 z dnia 6 sierpnia 2008 r.), art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13, art. 33 ust. 3, art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) odmówił zastosowania stawki celnej preferencyjnej dla towaru objętego w/w procedurą na podstawie zgłoszenia [...], zwrotu należności celnych oraz ponownego określenia podatku od towarów i usług.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że Wspólnota Europejska przyjęła jednostronne zasady stosowania preferencji taryfowych dla towarów pochodzących z niektórych krajów w ramach Generalnego Systemu Preferencji. W przypadku ubiegania się o zastosowanie wobec towarów preferencji celnych określonych w art. 20 ust. 3 lit. e) Wspólnotowego Kodeksu Celnego (mając na uwadze postanowienia rozporządzenia Rady (WE) nr 732/2008) należy łącznie spełnić następujące warunki: dla danej pozycji towarowej winna być określona w Taryfie celnej stawka preferencyjna; pochodzenie towaru musi zostać udokumentowane świadectwem pochodzenia sporządzonym na formularzu A, wystawionym przez organy celne lub inne właściwe organy rządowe kraju korzystającego, które przekazały Komisji informację wymaganą dyspozycją art. 93 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93; nastąpił bezpośredni przywóz towaru do Wspólnoty z kraju korzystającego, w którym wystawiono dowód pochodzenia lub w przypadku tranzytu przez inne terytorium pod warunkiem, że podczas tranzytu towary znajdowały się pod dozorem celnym.

Z kolei zgodnie z art. 80 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 produkty pochodzące z kraju korzystającego korzystają z preferencji taryfowych określonych w art. 67 po przedłożeniu świadectwa pochodzenia na formularzu A (normatywnie określonego), którego wszystkie pola powinny być wypełnione zgodnie z ich opisem oraz ustalonymi, podanymi na odwrocie świadectwa regułami. Nadto w myśl postanowień art. 81 ust. 1 oraz art. 93 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 kraje korzystające podają Komisji nazwy i adresy mieszczących się na ich terytoriach organów rządowych upoważnionych do wystawiania świadectw pochodzenia na formularzu A, przekazują wzory odcisków pieczęci stosowanych przez te organy, jak również nazwy i adresy organów rządowych odpowiedzialnych za kontrolę świadectw pochodzenia i deklaracji na fakturze. Co istotne, pieczęcie te są ważne od dnia otrzymania wzorów pieczęci przez Komisję, która przekazuje stosowne informacje organom celnym państw członkowskich. Jeżeli powiadomienia te są uaktualnieniem wcześniej przekazanych informacji, Komisja podaje dzień, z którym nowe pieczęcie stają się ważne, zgodnie z informacjami dostarczonymi przez właściwe organy rządowe krajów korzystających.

W realiach sprawy ustalono, że w dniu zgłoszenia wnioskodawca dysponował świadectwem pochodzenia FORM A nr [...] z dnia 26 lipca 2010 r., które nie stanowiło podstawy dla zastosowania stawek preferencyjnych gdyż pieczęć, którą zalegalizowano świadectwo nie została zgłoszona do systemu unijnego SMS. Nadto retrospektywnie wystawione świadectwo pochodzenia, które dołączono do wniosku, tj. świadectwo FORM A nr [...] z dnia 5 października 2011 r. również opatrzone zostało pieczęcią nie zgłoszoną do systemu SMS.

Dalej organ podniósł, że wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał zasadności swoich twierdzeń koncentrujących się wokół uznania za prawidłową w/w pieczęci znajdującej się na świadectwie z dnia 5 października 2010 r. Strona nie przedłożyła bowiem jakichkolwiek dokumentów mających wpływ na rozstrzygniecie przedmiotowej sprawy. Również dokumenty dołączone do pisma strony, które wpłynęło do urzędu w dniu 11 marca 2011 r., tj. świadectwa zwrócone przez władze Arabii Saudyjskiej (której to władze nie uznały wnioskodawcy za stronę postępowania dotyczącego potwierdzenia prawidłowości dowodu pochodzenia) oraz fotokopia pisma skierowanego do organizacji Unctad wraz z kartą zawierającą wzory podpisów i wzór pieczęci z miejscowości J. nie stanowią potwierdzenia spełnienia przez władze Arabii Saudyjskiej warunku określonego w art. 93 rozporządzenia nr 2454/93. Wzór pieczęci załączony do w/w pisma został bowiem mylnie przesłany do organizacji Unctad z siedzibą w Genewie zamiast do Komisji Europejskiej – Dyrekcji Generalnej Taxud z siedzibą w Brukseli, sprawującej nadzór nad systemem SMS.

W konkluzji organ wskazał, że brak na świadectwie prawidłowego odcisku pieczęci – zgodnego z wzorem przekazanym przez odpowiednie władze administracyjne państwa korzystającego do systemu SMS nie stanowi podstawy do weryfikacji dowodu pochodzenia. Brak prawidłowej pieczęci stanowi bowiem brak formalny dokumentu i nie podlega weryfikacji.

W odwołaniu od w/w decyzji A. K. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zakwestionowanego rozstrzygnięcia w całości i merytoryczne orzeczenie zgodnie ze złożonym wnioskiem, względnie o uchylenie wydanej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Wydanemu rozstrzygnięciu odwołujący zarzucił:

- błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą odmowy zastosowania stawki preferencyjnej, odmowy zwrotu należności celnych i ponownego określenia podatku VAT, przez przyjęcie, że ciężar dowodzenia spoczywa wyłącznie na zgłaszającym towar do procedury dopuszczenia do obrotu za pośrednictwem agencji celnej, co stanowi naruszenie art. 187 ustawy – Ordynacja podatkowa;

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 210 § 1 pkt 4 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez niepodanie w komparycji decyzji jak i w jej uzasadnieniu podstawy prawnej odmowy zastosowania stawki celnej preferencyjnej, a w konsekwencji zwrotu należności i ponownego określenia podatku od towarów i usług;

- naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wyrażonej w art. 121 ustawy – Ordynacja podatkowa;

- naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa, która nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu odwołania wskazano m.in., że strona z uwagi na stanowisko przedstawione prze władze Arabii Saudyjskiej nie jest w stanie uzyskać potwierdzenia przekazania spornej pieczęci do Dyrekcji Generalnej Taxud. W zaistniałej sytuacji organ pierwszej instancji w sposób nieuprawniony przerzucił zaś ciężar wykazania w/w faktu na odwołującego się pomimo istnienia w zasobach archiwalnych Służby Celnej wzoru pieczęci będącej przedmiotem postępowania.

W ocenie odwołującego się brak na świadectwie prawidłowego odcisku pieczęci winien być podstawą do weryfikacji przedłożonego świadectwa pochodzenia. Oznacza to, że to organ celny zobligowany był w przepisanym trybie zwrócić się o weryfikację dowodu pochodzenia z uwagi na brak legitymacji czynnej w procedurze weryfikacji po stronie odwołującego się.

Po rozpatrzeniu w/w odwołania Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia 2 listopada 2011 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa oraz art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo celne utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy nawiązując do dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, że w stanie sprawy kwestią sporną jest rozstrzygnięcie, czy spełniony został warunek do zastosowania preferencyjnej stawki celnej dla towaru zadeklarowanego przez odwołującego się. Pochodzenie towaru określonego w art. 67 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 winno być bowiem dokumentowane świadectwem FORM A lub deklaracją o pochodzeniu sporządzoną na dokumencie handlowym.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż po sprawdzeniu bazy SMS (z ang. Specimen Management System), tj. systemu zarządzania elektronicznymi wzorami pieczęci nie ujawniono w nim wzoru pieczęci umieszczonej na przedstawionym przez stronę świadectwie pochodzenia. Tym samym w rozpatrywanej sprawie nie było podstaw do zastosowania wobec importowanego towaru preferencyjnej stawki celnej.

Nadto w opozycji do zarzutów zawartych w odwołaniu należało wskazać, że organy nie miały podstaw aby przeprowadzać postępowanie weryfikacyjne mające za przedmiot sporne świadectwo pochodzenia. Świadectwo to nie spełniało bowiem wymogów formalnych. Tym samym przeprowadzenie dowodu w postaci weryfikacji dokumentu było czynnością zbędną. Świadectwo już na etapie oceny formalnej, która poprzedza badanie statusu pochodzenia w drodze weryfikacji, zostało przez organ celny odrzucone. Nie bez znaczenia w w/w materii pozostaje również fakt, że to dyrektor izby celnej a nie naczelnik urzędu celnego jest organem upoważnionym do składania wniosków o weryfikację w kraju eksportera.

Organ pierwszej instancji rozważył zaś zasadność weryfikacji w/w dokumentu finalnie uznając, że w realiach sprawy należy od postępowania weryfikacyjnego odstąpić. Z kolei strona nie przedstawiła w toku postępowania prawidłowego dowodu pochodzenia umożliwiającego zastosowanie preferencyjnej stawki celnej.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że polskie organy celne nie mają obowiązku, a zarazem nie są upoważnione do ustalania przyczyn nieprzekazania bądź niezamieszczenia w bazie danych aktualnych wzorów pieczęci, używanych do potwierdzenia świadectw pochodzenia. Wszelkie zmiany w systemie SMS są bowiem dokonywane przez Komisję Europejską. To Komisja określa również datę wprowadzenia do użytku nowych pieczęci oraz datę archiwizacji pieczęci używanych wcześniej, zgodnie z instrukcjami właściwych organów rządowych krajów korzystających.

Dyrektor Izby Celnej nie dopatrzył się również naruszenia zasad postępowania podatkowego określonych w art. 121 i art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa. W toku prowadzonego postępowania podjęto bowiem wszelkie niezbędne działania celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

W reasumpcji organ odwoławczy uznał, że decyzją podjęta przez organ pierwszej instancji była rozstrzygnięciem w pełni prawidłowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. K. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o zmianę w/w decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz decyzji organu pierwszej instancji poprzez zastosowanie preferencyjnej stawki celnej i ponowne naliczenie podatku VAT, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi celnemu.

We wniesionej skardze sformułowano zarzuty:

- błędu w ustaleniach faktycznych będących podstawą wydania decyzji przez organy obydwu instancji;

- naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez zaniechanie ustalenia okoliczności mających znaczenie w sprawie;

- braku odniesienia się do całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, zwłaszcza do pism składanych przez stronę w postępowaniu celnym i podatkowym;

- naruszenia art. 127 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez ograniczenie się organu odwoławczego do kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji;

- naruszenia przepisów Konstytucji RP, tj. art. 2, art. 32, art. 92 i art. 217 poprzez opodatkowanie nabytego przez stronę towaru mimo braku podstaw prawnych;

- naruszenia szeregu elementarnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasady pogłębiania zaufania do organów państwa, zasady pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli oraz zasady przekonywania.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że już na etapie postępowania pierwszo – instancyjnego (m.in. pismo z dnia 8 marca 2011 r.) skarżący przekazał organowi celnemu wszelkie dostępne mu informacje, w tym te uzyskane bezpośrednio z Arabii Saudyjskiej, ambasady tego kraju, Urzędu Celnego w W. jak i Ministerstwa Finansów.

Z pisma przedłożonego przez skarżącego wynika bowiem, że Ministerstwo Finansów dostarczyło dokument, który potwierdza zgodność pieczęci, nazwy miasta portu oraz podpisu urzędnika Królestwa Arabii Saudyjskiej widniejącego na kwestionowanym dokumencie. Tym samym to organy winny wykazać się inicjatywą dowodową, w tym zweryfikować dokument przekazany przez stronę a otrzymany z Ministerstwa Finansów. W ocenie skarżącego kwestionowana w postępowaniu pieczęć jest bowiem ujęta w wykazie SMS wbrew temu co twierdzą organy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

Na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił przeprowadzić dowód z akt administracyjnych znajdujących się w aktach sprawy III SA/Gd 18/12 prowadzonej pomiędzy tymi sami stronami co sprawa rozpatrywana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o w/w kryterium prowadzi do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Dyrektor Izby Celnej dopuścił się bowiem naruszeń prawa procesowego uzasadniających wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanej w dniu 2 listopada 2011 r.

Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy celne zasadnie uznały, iż skarżący z uwagi na brak formalny świadectwa pochodzenia nie miał prawa do skorzystania z preferencyjnej stawki celnej w stosunku do importowanego towaru - samoprzylepnej folii z polietylenu na rolkach, pochodzącego z Arabii Saudyjskiej.

W niniejszej sprawie zgłoszenia celnego dokonano w dniu 2 września 2010 r.

co oznacza, że w sprawie podstawowe znaczenie miały regulacje zawarte w rozporządzeniu Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającym przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r. ze zm.), zwane dalej RWKC, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r.

W myśl art. 67 ust. 1 RWKC, do celów przepisów dotyczących ogólnych preferencji taryfowych udzielonych przez Wspólnotę produktom pochodzącym z krajów rozwijających się (zwanych "krajami korzystającymi") za produkty pochodzące z kraju korzystającego uważa się:

a) produkty całkowicie uzyskane w tym kraju w rozumieniu art. 68;

b) produkty uzyskane w tym kraju, przy wytworzeniu których użyto produktów innych niż określone w lit. a), pod warunkiem że produkty te poddano wystarczającej obróbce lub przetworzeniu w rozumieniu art. 69.

Zgodnie z art. 80 RWKC, produkty pochodzące z kraju korzystającego, korzystają z preferencji taryfowych określonych w art. 67 po przedłożeniu świadectwa pochodzenia na formularzu A, którego wzór znajduje się w załączniku 17.

Produkty pochodzące w rozumieniu niniejszej sekcji kwalifikują się, w przywozie do Wspólnoty, do zastosowania preferencji taryfowych określonych w art. 67, pod warunkiem że były przewożone bezpośrednio w rozumieniu art. 78, po przedstawieniu świadectwa pochodzenia na formularzu A, wystawionego przez organy celne lub przez inne właściwe organy rządowe kraju korzystającego, pod warunkiem że kraj ten:

– przekazał Komisji informację wymaganą zgodnie z art. 93, oraz

– pomaga Wspólnocie, pozwalając organom celnym Państw Członkowskich na ustalenie autentyczności dokumentu lub prawdziwości informacji dotyczących rzeczywistego pochodzenia danych produktów (art. 81 ust.1 RWKC).

Świadectwo pochodzenia na formularzu A wystawiane jest jedynie w przypadku, gdy może ono stanowić dokumentację dowodową wymaganą do celów preferencji taryfowych określonych w art. 67 (art. 81 ust. 2 RWKC). Co istotne, podpis, który ma być wpisany w polu 11 świadectwa, przeznaczonym dla właściwych organów rządowych wydających świadectwo, jest podpisem odręcznym (art. 81 ust. 7 - 9 RWKC).

Nadto, w myśl art. 93 ust. 1 RWKC, kraje korzystające przesyłają Komisji nazwy i adresy mieszczących się na ich terytorium organów rządowych upoważnionych do wydawania świadectw pochodzenia na formularzu A, wzory odcisków pieczęci używanych przez te organy, jak również nazwy i adresy odpowiednich organów rządowych odpowiedzialnych za weryfikację świadectw pochodzenia na formularzu A i deklaracji na fakturze. Pieczęcie te są ważne od dnia otrzymania przez Komisję wzorów tych pieczęci. Komisja przesyła te informacje organom celnym Państw Członkowskich. Jeżeli powiadomienia te są dokonywane w ramach zmian wcześniejszych powiadomień, Komisja podaje dzień wprowadzenia do użytku tych nowych pieczęci zgodnie z informacjami dostarczonymi przez właściwe organy rządowe krajów korzystających. Informacje te są do użytku służbowego; jednakże jeżeli towary są dopuszczane do swobodnego obrotu, dane organy celne mogą zezwolić importerom lub ich należycie upoważnionym przedstawicielom na zaznajomienie się z wzorami odcisków pieczęci, określonymi w niniejszym ustępie.

Warto mieć również na uwadze, że czym innym jest kwestia autentyczności pieczęci figurującej na określonym świadectwie pochodzenia od stwierdzenia, iż pieczęć, którą posłużono się przy wystawieniu świadectwa pochodzenia nie figuruje w bazie danych systemu zarządzenia elektronicznymi wzorami pieczęci.

Jednym z warunków niezbędnych do zastosowania preferencji taryfowych określonych w art. 67 RWKC jest przecież przedstawienie świadectwa pochodzenia na formularzu A wydanego przez właściwy organ rządowy kraju korzystającego, lecz przy zachowaniu wymogów z art. 93 RWKC. Dodać jednakże należy, iż odpowiedzialność za zapewnienie, że świadectwa i wnioski są należycie wypełnione ponoszą właściwe organy rządowe kraju korzystającego (vide: art. 81 ust. 7 RWKC w wersji obowiązującej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego).

W ocenie Sądu, przepis art. 94 RWKC, przewidujący możliwość późniejszej weryfikacji świadectwa pochodzenia na formularzu A nie nakłada na organy celne Państw Członkowskich obowiązku weryfikowania dowodu pochodzenia w każdym przypadku zakwestionowania jego wiarygodności. Skoro władze celne dysponują adresami i wzorami pieczęci zagranicznych organów upoważnionych do wydawania świadectw pochodzenia na Formularzu A, są zobowiązane do samodzielnej oceny prawidłowości tych świadectw pod względem formalnym. Oczywiście ocena ta nie może być dowolna.

W rozpatrywanej sprawie organ celny pierwszej instancji, po zbadaniu bazy systemu SMS (z ang. - Specimen Management System - system zarządzenia elektronicznymi wzorami pieczęci) zawierającego wzory pieczęci używanych do potwierdzenia świadectw FORM A oraz po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, że pieczęć użyta na świadectwie pochodzenia FORM A nr [...] nie figuruje w bazie danych zarządzanej przez Dyrekcję Generalną Taxud Komisji Europejskiej. Zasadność przedmiotowego rozstrzygnięcia oraz sposób argumentacji Naczelnika Urzędu Celnego znalazły w dalszej kolejności uznanie w ocenie dokonanej przez Dyrektora Izby Celnej w toku postępowania odwoławczego.

W ocenie Sądu argumentacja organów administracji celnej stanowiąca następstwo postępowania dowodowego nie jest jednakże argumentacją w pełni przekonywującą w realiach rozpatrywanej sprawy.

Zadaniem organów celnych jest takie ustalenie stanu faktycznego sprawy, aby odpowiadał on rzeczywistości. Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy podatkowej (celnej), wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, uzależnione jest bowiem od uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego oraz jego rozpatrzenia i swobodnej oceny, w myśl reguł określonych w przepisach art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej.

Postępowanie organu celnego w zakresie gromadzenia materiału dowodowego nie musi pozostawać w zgodzie z oczekiwaniami strony co do wyboru środków dowodowych. Wystarczające jest jeśli działania podjęte przez organ podatkowy mają charakter działań niezbędnych, tj. służących ustaleniu stanu faktycznego.

W niniejszej sprawie zwraca uwagę brak odniesienia się przez organy orzekające do złożonej przez skarżącego dokumentacji.

W aktach administracyjnych dołączonych do sprawy III SA/Gd 18/12 znajduje się datowane na dzień 8 marca 2011 r. pismo skarżącego (k. 33 – 39), w którym skarżący opisał swe działania zmierzające do wykazania, że pieczęć, którą opatrzone zostało retrospektywne świadectwo pochodzenia była prawidłowa oraz zgłoszona do systemu SMS.

Karta 39 zawiera odcisk pieczęci odpowiadający jak się wydaje pieczęci widniejącej na świadectwie pochodzenia. Na odwrocie tej karty znajduje się zaś następująca adnotacja: "Karty SA [...] [...] marzec 2005 r. [...]. Wykaz upoważnionych urzędników Ministerstwa Handlu i Przemysłu Arabii Saudyjskiej oraz wzory ich podpisów i stosowanych pieczęci do potwierdzania świadectw pochodzenia. Fotokopie pisma i załączników uzyskano w grudniu 2004 r. w Brukseli na spotkaniu ekspertów reguł pochodzenia. Wzory pieczęci wprowadzono do "unijnego elektronicznego zbioru pieczęci (SMS – Specimen Management System) 08.11.2004 r. [...]".

Analizując uzasadnienia decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Celnego oraz decyzji Dyrektora Izby Celnej należy wskazać, że przedmiotowy dokument, a w szczególności adnotacja na karcie 39v nie została przez organy orzekające w sprawie oceniona. Tymczasem z treści w/w adnotacji wynika, że znajdujący się na karcie SA [...] (taki numer widnieje na karcie 39) wykaz urzędników Ministerstwa Handlu i Przemysłu Arabii Saudyjskiej upoważnionych do potwierdzania świadectw pochodzenia oraz wzór pieczęci wprowadzono do systemu SMS.

Istotną okolicznością pozostaje również wskazanie przez skarżącego, że informację o zamieszczeniu wzorów pieczęci stosowanych przez administrację celną Arabii Saudyjskiej w bazie systemu SMS w listopadzie 2004 r. potwierdził urzędnik Ministerstwa Finansów RP.

W ocenie Sądu brak odniesienia się do tych kwestii nie daje pewności co do faktu, że sporne świadectwo pochodzenia zostało opatrzone niewłaściwą pieczęcią, zwłaszcza, że organy ocenę co do nieprawidłowość pieczęci opierają wyłącznie na odniesieniu się do bazy systemu SMS, do której ani skarżący ani Sąd z oczywistych przyczyn nie mają wglądu.

Z uwagi na powyższe braki Sąd miał oczywistą trudność w zaaprobowaniu lub w wyrażeniu dezaprobaty do stanowiska organów. W istocie bowiem Sąd zobligowany został do niejako "mechanicznego" uznania, czy stanowisko organów jest zasadne lub nie, przy braku argumentacji stanowiącej podstawę do dokonania tej oceny.

Nie sposób zaakceptować stanowiska, że brak możliwości przedłożenia przez skarżącego określonej dokumentacji zwalnia organ od podjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do ustalenia okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy.

W rozpatrywanej sprawie importer nie miał możliwości zweryfikowania świadectwa pochodzenia w drodze postępowania weryfikacyjnego prowadzonego przez organy administracji Arabii Saudyjskiej z uwagi na brak legitymacji do złożenia wniosku.

W ocenie Sądu można zatem organowi odwoławczemu postawić zarzut naruszenia art. 121 ust. 1, art. 122 i art. 187 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo celne w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje z kolei swoją podstawę w dyspozycji art. 200 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1648 ze zm.).

Na zasadzoną na rzecz skarżącego kwotę składają się: kwota wpisu od skargi wynosząca 331 zł, opłata za czynności adwokackie w wysokości 1.200 zł oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Dyrektor Izby Celnej rozpoznając odwołanie skarżącego od decyzji z dnia 18 kwietnia 2011 r. dokona oceny znaczenia dokumentu znajdującego na karcie 39 i 39v akt administracyjnych dołączonych do sprawy III SA/Gd 18/12 tutejszego Sądu i, w miarę potrzeby, dokona ustaleń niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.