Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1593/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 16, art. 5 ust. 20
journal: Dz.U. 2020 poz 1398
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w tej sprawie do Sądu ww. decyzją z [...] marca 2021 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ, organ), działając na podstawie przepisów art. 109 ust. 1, 3, 4 i 6 w zw. z art. 66 ust.1 pkt 16 i art. 5 pkt 20 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm., dalej ustawa o świadczeniach) stwierdził, że J. K. (dalej skarżąca, strona) podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia rodzinnego w postaci renty wdowiej wypłacanej ze Stanów Zjednoczonych Ameryki od dnia 1 lipca 2017 r. do nadal.

Organ podał, że we wniosku dotyczącym ustalenia podlegania ww. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego skarżąca wskazała, że po śmierci męża wystąpiła do [...] (w Stanach Zjednoczonych Ameryki, dalej też USA) z wnioskiem o przyznanie świadczenia wdowiego; decyzją z [...] czerwca 2017 r. świadczenie to zostało jej przyznane i jest wypłacane na rachunek bankowy założony w Banku [...]., przy czym bank ten nalicza oraz odprowadza składkę zdrowotną z tytułu otrzymywania przez skarżącą renty zagranicznej (świadczenia wdowiego). Skarżąca otrzymuje też w Polsce rentę z KRUS oraz rentę z ZUS, z których to tytułów podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżąca ma w tej sytuacji wątpliwości, czy otrzymując świadczenie rodzinne z USA, a nie rentę zagraniczną, oraz posiadając tytuł prawny do ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce powinna podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu tego świadczenia na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach, a w konsekwencji czy bank jako płatnik powinien obliczać i pobierać składkę z tego tytułu. Skarżąca przedłożyła organowi ww. decyzję z [...] czerwca 2017 r. o przyznaniu świadczenia oraz interpretację indywidualną z Krajowej Informacji Skarbowej z 03 czerwca 2020 r. dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia z opodatkowania renty wdowiej wypłacanej ze Stanów Zjednoczonych Ameryki (USA), jak również uwierzytelnione z języka angielskiego tłumaczenie korespondencji kierowanej do skarżącej przez Social Security Administration (zakład ubezpieczeń społecznych USA), w tym ww. decyzję z [...]czerwca 2017 r., z której wynika, że świadczenie wdowie zostało przyznane skarżącej od lipca 2017 r. i około 09 sierpnia 2017 r. otrzyma kwotę 685,00 USD tytułem należności za lipiec 2017 r. W wyniku rozpoznania tak zakreślonej sprawy organ - przytaczając treść przepisu art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające emeryturę lub rentę, oraz przepisu art. 5 pkt 20 tej ustawy, zgodnie z którym za osobę pobierającą emeryturę lub rentę uważa się osobę objętą zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym, pobierającą rentę socjalną albo rentę strukturalną na podstawie ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. z 2018 r. poz. 872) lub ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1867), oraz osobę otrzymującą emeryturę lub rentę z zagranicy - wskazał, że w tym drugim przepisie ustawodawca nie wymienił szczegółowo wszystkich aktów prawnych regulujących kwestię objęcia zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym, a jedynie dwa spośród wielu aktów regulujących powyższą kwestię oraz w sposób wyraźny wskazał, iż za osobę pobierającą emeryturę lub rentę uważa się osobę "objętą zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym". Skarżąca otrzymuje zaś świadczenie z Social Security Administration, czyli z amerykańskiego ubezpieczenia społecznego, a więc jest objęta zaopatrzeniem rentowym. Definicja osób pobierających emeryturę lub rentę, w części dotyczącej osób objętych zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym, odnosi się do wszystkich osób objętych takim zaopatrzeniem na podstawie przepisów ustawodawstwa właściwego ze względu na nabyte prawa do objęcia systemem zabezpieczenia społecznego, tym bardziej iż ustawodawca wprost wskazał, że za osobę pobierającą emeryturę lub rentę uważa się osobę "otrzymującą emeryturę lub rentę z zagranicy". W polskim systemie ubezpieczeń społecznych na gruncie ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 291 ze zm.) wyróżnia się zasadniczo trzy grupy osób otrzymujących świadczenia z ubezpieczenia społecznego - są to osoby, którym przysługuje emerytura, osoby, którym przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy i osoby, którym przysługuje renta rodzinna. Jednak system zabezpieczenia społecznego w każdym kraju jest autonomiczny i odrębny. O charakterze prawnym otrzymywanego świadczenia pieniężnego z zagranicy nie stanowi nazwa świadczenia, ale ryzyko ubezpieczeniowe chronione przez przepisy prawne, przewidujące w razie jego zajścia wypłacenie określonego świadczenia. Świadczenie wdowie wypłacane ze Stanów Zjednoczonych Ameryki jest świadczeniem rentowym wypłacanym z zagranicy, a zatem rodzi obowiązek objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym; ze względu na charakter wypłacanego skarżącej świadczenia (świadczenie rentowe) skarżąca na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach winna podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu od 01 lipca 2017 r.

Organ zwrócił też uwagę na podpisaną dnia 2 kwietnia 2008 r. umowę o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki (Dz. U. z 2009r. Nr 46, poz. 374) podnosząc, że skoro przepisy tej umowy obejmują swoim działaniem w odniesieniu do Stanów Zjednoczonych Ameryki tzw. świadczenia wdowie (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a) umowy), a w odniesieniu do Rzeczypospolitej Polskiej renty rodzinne (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) umowy), a umowa działa na zasadzie wzajemności "należy przychylić się do twierdzenia, że świadczenie wdowie jest świadczeniem o charakterze emerytalno-rentowym otrzymywanym z zagranicy, a zatem w świetle art. 66 pkt 16 w zw. z art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach rodzi obowiązek objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym". Według organu, charakter otrzymywanego przez skarżącą świadczenia wdowiego odpowiada przedmiotowo rencie rodzinnej z polskiego systemu zabezpieczenia społecznego.

Informacja skarżącej o otrzymywaniu w Polsce renty z KRUS oraz z ZUS nie stanowi przesłanki do uznania niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania renty wdowiej wypłacanej ze Stanów Zjednoczonych Ameryki, gdyż zgodnie z art. 82 ust. 2 ustawy o świadczeniach - w przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie.

Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją. W skardze do Sądu zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa) poprzez wydanie aktu bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa , tj. prawa materialnego w zakresie:

- art.66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach w wyniku nieprawidłowej interpretacji i uznania, że świadczenie wdowie otrzymywane poprzez skarżącą podlega obowiązkowi opłacania od niego składki zdrowotnej,

- art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach poprzez dokonanie nieprawidłowej interpretacji poprzez uznanie, że skarżąca z tytułu pobierania świadczenia wdowiego ze Stanów Zjednoczonych Ameryki winna być traktowana jako osoba objęta zaopatrzeniem emerytalnym łub rentowym, pobierająca rentę socjalną albo rentę strukturalną oraz osoba otrzymującą emeryturę lub rentę z zagranicy,

- art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach przez zastosowanie tej normy prawa, chociaż nie wystąpiły wszystkie okoliczności wskazane w tym przepisie, i nie ma podstaw do uznania "świadczenia dla wdowy" za świadczenie mieszczące się w zakresie świadczeń enumeratywnie wymienionych w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach,

- umowy polsko-amerykańskiej z dnia 1 marca 2009r. o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Wobec tych zarzutów skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, a w razie nie uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności, o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi rozwinęła argumentację na temat tych zarzutów, przedstawiając własną interpretację stosowania wymienionych w skardze przepisów w związku z ww. decyzją Social Security Administration z [...] czerwca 2017 r. o przyznaniu świadczenia wdowiego od lipca 2017 r. M.in. wskazała na tłumaczenie tej decyzji, zgodnie z którą jest uprawniona do miesięcznego świadczenia dla wdowy, a przed osiągnięciem pełnego wieku emerytalnego 66 lat i 6 miesięcy powinna się skontaktować z Social Security Administration i dowiedzieć się, czy nie jest uprawniona do otrzymywania wyższych świadczeń. Zatem świadczenie dla wdowy nie jest świadczeniem o charakterze emerytalno-rentowym, zaś wyższe świadczenia, po ukończeniu 66 lat i 6 miesięcy, są świadczeniami o charakterze emerytalnym lub rentowym. Zgodnie z art.66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach podmioty pobierające wyższe świadczenia pod warunkiem j/w podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi; podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Według organu działał w granicach swoich kompetencji, a decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące normy prawa materialnego, tj. art. 109 ust. 1, 3, 4 i 6 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 16 i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach. Kwestie podatkowe nie są przedmiotem tego postępowania. Organ zwracał się do Ambasady Stanów Zjednoczonych Ameryki, przy rozpatrywaniu innych spraw, z prośbą o wskazanie przepisów ustawodawstwa Stanów Zjednoczonych Ameryki regulujących uzyskanie świadczenia wdowiego, oraz przepisów regulujących jego transfer z terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki na terytorium Polski, a także o wskazanie ogólnych przesłanek przyznania takiego świadczenia i wskazanie kręgu osób uprawnionych do jego otrzymania. Ambasada pismem z 19 czerwca .2017 r. poinformowała, iż zgodnie z sekcjami 202(e), 202(f), 202(q), 216(c), 216(d), 216(g), 216(h), 216(k) oraz 225 amerykańskiej ustawy o zabezpieczeniu społecznym (Social Security Act), świadczenie wdowie przyznawane jest współmałżonkowi zmarłej osoby ubezpieczonej społecznie w USA. Uprawnionymi do otrzymania świadczenia wdowiego są współmałżonek w wieku powyżej 60 lat; współmałżonek w wieku od 50 do 60 lat, który jest osobą trwale i całkowicie niezdolną do pracy zarobkowej z powodów zdrowotnych; były (rozwiedziony) współmałżonek w wieku powyżej 60 lat; były (rozwiedziony) współmałżonek w wieku od 50 do 60 lat, który jest osobą trwale i całkowicie niezdolną do pracy zarobkowej z powodów zdrowotnych. Według Ambasady może jedynie podać ww. informacje dotyczące uprawnień i nie jest władna interpretować przepisów obowiązujących w Rzeczpospolitej Polskiej, ani ustalić jakiemu typowi polskich świadczeń odpowiadają konkretne świadczenia amerykańskie. Zdaniem organu natomiast, analiza przepisów 202(e), 202(f), 202(q), 216(c), 216(d), 216(g), 216(h), 216(k) oraz 225 amerykańskiej ustawy o zabezpieczeniu społecznym w stosunku do zapisów art. 64 - 74 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prowadzi do wniosku, że są to świadczenia, które mają podobny zakres podmiotowy (krąg osób uprawnionych do ich otrzymania), chronią przed tym samym ryzykiem (utratą żywiciela) i są finansowane z tego samego źródła (system ubezpieczeń społecznych), a więc uznać należy, że świadczenie wdowie z uwagi na to samo ryzyko ubezpieczeniowe co polska renta rodzinna, rodzi ten sam obowiązek - tj. obowiązek objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Skoro skarżąca otrzymuje świadczenie z Social Security Administration, czyli z amerykańskiego ubezpieczenia społecznego, jest objęta zaopatrzeniem rentowym. Świadczenie wdowie wypłacane ze Stanów Zjednoczonych Ameryki jest świadczeniem rentowym wypłacanym z zagranicy, a zatem rodzi obowiązek objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Otrzymywanie świadczenia wdowiego odpowiada przedmiotowo rencie rodzinnej z polskiego systemu zabezpieczenia społecznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja nie ustala i nie wyjaśnia wszystkich istotnych dla oceny podjętego przez organ rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Problem w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy "świadczenie wdowie" otrzymywane przez skarżącą z zagranicy jest w świetle unormowań/prawa Stanów Zjednoczonych Ameryki (USA) równoważne rencie lub emeryturze, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 16 i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach. Zatem w sprawie w oparciu o prawo USA należało ustalić istotę świadczenia otrzymywanego przez skarżącą na podstawie ww. decyzji Social Security Administration z [...] czerwca 2017 r. o przyznaniu świadczenia wdowiego od lipca 2017 r., a następnie ocenić czy świadczenie to ma charakter renty lub emerytury na gruncie prawa polskiego. Organ nie wywiązał się w pełni z tego obowiązku, gdyż ustalenie organu, że ww. świadczenie wypłacane skarżącej przez Social Security Administration w USA stanowi świadczenie rentowe, jest odpowiednikiem polskiej renty rodzinnej, i z tego tytułu skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, nie znajduje dostatecznego potwierdzenia w ustalonym przez organ stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W myśl art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające emeryturę lub rentę, osoby w stanie spoczynku pobierające uposażenie lub uposażenie rodzinne oraz osoby pobierające uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze. Oznacza to, że ustawodawca nałożył obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wyłącznie na kategorie osób wymienione w tym przepisie, przy czym wyrażenie "świadczenie pieniężne o takim samym charakterze" odnieść należy tylko do ostatniej z wymienionych kategorii, tj. osób pobierających uposażenie po zwolnieniu ze służby. Przepis ten, jako element prawa daninowego, nakładającego na obywatela określone obowiązki finansowe, nie może podlegać wykładni rozszerzającej, a w konsekwencji zasadność jego zastosowania wynikać winna z jednoznacznego wykazania, że stan faktyczny, z którego zaistnieniem wiąże się powstanie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, odpowiada stanowi prawnemu wynikającemu z przytoczonej normy.

Jednocześnie zgodnie z art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach za osobę pobierającą emeryturę lub rentę uważa się także osobę otrzymującą emeryturę lub rentę z zagranicy, co oznacza zrównanie krajowych i zagranicznych rent i emerytur. W konsekwencji zatem zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach w związku z art. 5 pkt 20 tej ustawy wymaga przeprowadzenia analizy, a następnie ustalenia, czy pobierane świadczenie zagraniczne jest równoważne rencie zagranicznej. W realiach niniejszej sprawy oznacza to konieczność przeprowadzenia wspomnianej analizy w odniesieniu do otrzymywanego przez skarżącą świadczenia wdowiego na podstawie prawa USA, w tym wykazania w świetle jakich konkretnie norm obowiązujących w USA oceniono charakter świadczenia wdowiego. W tym celu niezbędne było pozyskanie stosownych regulacji prawnych obowiązujących w tym zakresie w USA, w szczególności amerykańskiej ustawy o zabezpieczeniu społecznym (oraz wykonanie ich tłumaczenia) i dopiero po analizie tych regulacji ustalenie, czy wskazane świadczenie odpowiada któremukolwiek świadczeniu przyznawanemu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (RP) zgodnie z przepisami krajowymi.

Podkreślenia przy tym wszystkim wymaga, że z ww. przepisów art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach w związku z art. 5 pkt 20 tej ustawy wynika, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego dotyczy tylko rent i emerytur z zagranicy, nie zaś wszelkich wypłat dokonywanych w ramach zagranicznego zaopatrzenia emerytalnego i rentowego.

W ocenie organu o charakterze prawnym otrzymywanego świadczenia pieniężnego z zagranicy nie stanowi sama nazwa świadczenia, ale ryzyko ubezpieczeniowe chronione przez przepisy prawne, przewidujące w razie jego zajścia wypłacenie określonego świadczenia. Organ zwrócił uwagę, że osoba otrzymująca rentę rodzinną nie jest wprost wymieniona w definicji osób pobierających emeryturę lub rentę (art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach), co jednak w żaden sposób nie świadczy, że taka osoba nie spełnia warunku do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pobierania takiej renty (art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach). Z tego kręgu nie można więc również wyłączyć osób pobierających "świadczenie wdowie". Biorąc zatem pod uwagę różnice wynikające z tłumaczenia wypłacanego skarżącej świadczenia oraz jego charakter organ uznał, że jest to świadczenie rentowe, zatem skarżąca powinna na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.

W rezultacie tych uwag organ nie poczynił jednak jednoznacznych ustaleń, w świetle jakich konkretnie norm obowiązujących w USA oceniono charakter świadczenia otrzymywanego przez skarżącą. W konsekwencji z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, co stanowiło podstawę przyjęcia, że otrzymywane przez skarżącą świadczenie odpowiada rencie rodzinnej. Braku tego nie zastępuje ogólnikowe, bo bez dostatecznego przełożenia na okoliczności stanu faktycznego i prawnego tej sprawy, nawiązanie przez organ w decyzji do ww. podpisanej dnia 2 kwietnia 2008 r. umowy o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki. Organ nie wyjaśnił bowiem w sposób konkretny, jak w świetle przepisów prawa amerykańskiego (amerykańskiej ustawy o zabezpieczeniu społecznym) i prawa polskiego (ustawy o świadczeniach) rozumie zastosowanie tej umowy do zagadnienia świadczenia wdowiego/renty wdowiej wypłacanej skarżącej.

Jak już wskazano, organ winien ww. ustalenia poczynić w oparciu o pozyskane i przetłumaczone (przez tłumacza przysięgłego) przepisy prawa amerykańskiego, tak żeby możliwe było prześledzenie na ich tle toku rozumowania organu w procesie subsumpcji poczynionych w sprawie ustaleń pod zastosowane normy – tu prawa USA w związku z ww. przepisami prawa polskiego, tj. ustawy o świadczeniach. Brak jest też w aktach administracyjnych sprawy ww. pisma Ambasady USA z 19 czerwca 2017 r., na które organ wskazuje w odpowiedzi na skargę; przy czym wcześniej w decyzji na ten temat nic nie nadmienia.

Niewątpliwie odpowiedz na skargę rozwija w tej sprawie stanowisko i argumentację organu w kwestii uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia o objęciu skarżącej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z racji pobierania przez nią renty wdowiej wypłacanej ze Stanów Zjednoczonych Ameryki. Nawiązuje bowiem - aczkolwiek ogólnikowo i w sposób niewyczerpujący dla pełnego wyjaśnienia istoty spornego w sprawie zagadnienia renty wdowiej - do przepisów USA. Jednak odpowiedz na skargę nie zastępuje zaskarżonej decyzji, która jest przedmiotem kontroli Sądu.

W postępowaniu administracyjnym organ obowiązany jest zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, wyjaśniając następnie stan faktyczny sprawy przez przedstawienie prawnej oceny poczynionych ustaleń. Ustalenia te i ich prawna ocena winny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji, tak żeby z uzasadnienia decyzji wynikał związek pomiędzy tą oceną a treścią podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Sąd kontroluje zaskarżoną decyzję, a nie odpowiedz na skargę, która nie jest decyzją, a tym samym przedmiotem zaskarżenia. Odpowiedz na skargę nie może zatem zastępować decyzji, ani jej uzupełniać w sensie ustaleń i ocen, które zgodnie z art. 107 § 3 kpa składają się na uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, stanowiąc obligatoryjne jej składniki. Stosownie do tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie faktyczne i prawne jest zatem istotnym elementem decyzji administracyjnej; treść uzasadnienia decyzji, obrazując szczegółowy tok działań organu, które doprowadziły do wydania rozstrzygnięcia, winna wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne i prawne, jakimi kierował się organ podejmując to rozstrzygnięcie. Zaniechanie przez organ wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji wszystkich przesłanek faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W aktach administracyjnych - jak już wyżej zauważono - brak jest też wszystkich materiałów źródłowych, które – jak wynika z odpowiedzi na skargę – posłużyły organowi do sformułowania stanowiska leżącego u podstaw podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, w szczególności ww. amerykańskiej ustawy o zabezpieczeniu społecznym oraz pisma Ambasady USA z 19 czerwca 2017 r., które winny zostać w kompleksowy sposób ujęte w analizie problemu renty wdowiej w związku z pozostałymi materiałami i przepisami, do których organ nawiązał w zaskarżonej decyzji, a to celem wykazania podstawy prawnej świadczenia otrzymywanego przez skarżącą. Dopiero pozyskanie stosownych regulacji prawnych obowiązujących w tym zakresie w USA i ich analiza (w kontekście przepisów prawa polskiego – ustawy o świadczeniach) pozwoli organowi ustalić, czy wskazane świadczenie odpowiada któremukolwiek świadczeniu przyznawanemu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z przepisami krajowymi.

Postępowanie administracyjne w powyższym zakresie winno być przeprowadzone zgodnie z zasadami określonymi w art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, przy czym rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni, że przy ocenie charakteru prawnego świadczenia transferowanego z zagranicy nie jest istotne, jak oznaczane jest to świadczenie i jakie jest jego tłumaczenie na język polski. Rzecz w tym, że na mocy art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, zatem nakładanie obowiązku na stronę skarżącą, w postaci objęcia jej w okolicznościach faktycznych sprawy obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, musi wynikać wprost z ustawy, a nie z domniemań w zakresie różnych systemów zabezpieczenia społecznego i różnic językowych.

Reasumując, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ, po uzupełnieniu materiału dowodowego w zakresie obowiązującego prawa amerykańskiego, poczyni ustalenia faktyczne i prawne na okoliczności wskazane wyżej. Wyjaśni w szczególności, jaki charakter prawny ma ww. świadczenie otrzymywane przez skarżącą w świetle przepisów obowiązujących w USA i czy jest ono tożsame z uposażeniem jakim jest emerytura lub renta, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 16 i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach, w szczególności czy stanowi rentę zagraniczną w rozumieniu art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach. Bez wyczerpującego (w myśl podanych wyżej zasad) wyjaśnienia/analizy podstawy prawnej - przyjęcie, że otrzymywane przez skarżącą świadczenie stanowi tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, jest przedwczesne.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa), orzekł jak w sentencji wyroku. Kosztów postępowania Sąd nie zasądził, gdyż ostatecznie strona skarżąca nie była reprezentowana przez pełnomocnika, a wpisu sądowego od skargi nie uiszczała z uwagi na zwolnienie ustawowe przewidziane w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) ppsa, zgodnie z którym strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie natomiast do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2016 r. II GPS 2/15 przez sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych należy rozumieć także sprawę z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych.

Wyrok w sprawie niniejszej Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), gdyż mimo zmiany przepisów, należało mieć na uwadze konieczność rozpoznania sprawy, wynikającą z art. 7 ppsa i § 26 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. poz. 1177), przy jednoczesnym braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.