Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 938/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 27 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1691/09 w sprawie ze skargi K. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [..] czerwca 2009 r. nr bez numeru w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1691/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [..] czerwca 2009 r. nr bez numeru w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich.

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Zaskarżoną uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2009 r. odwołania apl. adw. K. P. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w S. z [..] kwietnia 2009 r. nr [..] w przedmiocie skreślenia K. P. z listy aplikantów adwokackich, prowadzonej w [..] Izbie Adwokackiej, wobec stwierdzenia jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata, zaskarżoną uchwałę utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że uchwałą ORA w S. z dnia [..] lipca 2007 r. pan K. P. został wpisany na listę aplikantów adwokackich. W dniu [..] listopada 2008 r. przystąpił do kolokwium rocznego po I roku aplikacji, otrzymując z niego ocenę niedostateczną (trzy cząstkowe oceny niedostateczne na dziewięć przedmiotów). Nie stawił się na kolokwium poprawkowe wyznaczone na dzień [..] stycznia 2009 r., usprawiedliwiając nieobecność zwolnieniem lekarskim. Do kolokwium poprawkowego przystąpił ostatecznie w dniu [..] lutego 2009 r., otrzymując również ocenę niedostateczną (dwie cząstkowe oceny niedostateczne na dziewięć przedmiotów). Organ ustalił, że w aktach osobowych aplikanta zostały zgromadzone opinie z dotychczasowego przebiegu aplikacji, w tym dwie negatywne z okresu praktyk sądowych. Za pozytywną nie uznało opinii Kierownika Szkolenia. Ponadto wzięło pod uwagę, że aplikant został już ukarany upomnieniem dziekańskim z powodu naruszenia zasad etyki adwokackiej. Powyższe ustalenia stały się podstawą podjęcia przez ORA w S. w dniu [..] kwietnia 2009 r. uchwały skreślającej z listy aplikantów adwokackich wobec stwierdzenia jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uznało, że z uwagi na rangę kolokwium rocznego, które stanowi najpełniejszą weryfikację wiedzy zdobywanej przez aplikanta w toku szkolenia, jego negatywny wynik samoistnie przesądza o stwierdzeniu nieprzydatności do zawodu adwokata i skreśleniu z listy aplikantów. Zbadało prawidłowość uchwały ORA i ustaliło, czy istotnie aplikant nie osiągnął wymaganego minimum punktów z któregokolwiek z przedmiotów objętych kolokwium, tj. czy zasadnie otrzymał ocenę niedostateczną.

W ocenie organu dokumentacja obydwu kolokwiów zawarta jest w treści protokołów Komisji Egzaminacyjnej i wynika z niej, z jakich przedmiotów odwołujący otrzymał oceny niedostateczne. Organ przyznał rację odwołującemu, co do braku odniesienia się przez Komisję Egzaminacyjną lub ORA do treści jego pisma z dnia 19 marca 2009 r., kwestionującego prawidłowość wystawionych ocen. Mając na uwadze powtórzenie tych zarzutów w odwołaniu, Prezydium NRA rozpoznało je. Odnosząc się do zakwestionowanych pytań z procedury karnej organ stwierdził, że: pyt. nr 1 - było to pytanie o zasadę dopuszczenia dowodu, a prawidłowa odpowiedź wynika wprost z treści art. 168 k.p.k.; odpowiedź zaznaczona przez aplikanta wskazuje na ograniczenia niewynikające z ustawy; pyt. nr 8 - prawidłowa odpowiedź znajduje podstawę w treści art. 193 § 1 k.p.k. (argumentum a contrario) i wynika z interpretacji tego przepisu, zaś z przywołanego przez aplikanta orzeczenia - jedynie posiłkowo; ponadto zarzut skarżącego bazuje na wadliwym przekonaniu, że edukacja z danego przedmiotu kończy się wraz z zakończeniem rocznego szkolenia, podczas gdy aplikant powinien na bieżąco uzupełniać swą wiedzę; pyt. nr 10 - odpowiedź prawidłowa jest niemal dosłownym powtórzeniem przepisu art. 399 § 1 k.p.k.; jest również oczywiste, że pytania kolokwium dotyczą zasad procedury, a nie teoretycznych możliwości działania przez sąd z pogwałceniem prawa;

- w zakresie pytań nr 10, 11, 12, 13, 14, 15, 19 skarżący, nie kwestionując prawidłowości przyznanej mu punktacji, podniósł jedynie, że test przewidywał wybór spomiędzy czterech, a nie trzech możliwych odpowiedzi, co zwiększyło stopień trudności kolokwium. Prezydium NRA wskazało, że warunki przeprowadzenia kolokwium nie zawierają ograniczeń, narzucających określoną ilość odpowiedzi do wyboru, ponadto zaś zagadnienia wynikające z przytoczonych pytań mają charakter podstawowy i nawiązują wprost do treści przepisów k.p.k.

Odnosząc się do pytań z historii adwokatury, gdzie skarżący zakwestionował generalnie zbyt wysoki stopień ich szczegółowości, a także wykroczenie poza zakres przedmiotu, Prezydium NRA stwierdziło, że specyfika pracy adwokata częstokroć wymaga znajomości właśnie szczegółów i traktując zarzut jako bezpodstawny, zwłaszcza że odpowiedzi na pytania zawarte były w podręczniku zalecanym aplikantom. Organ wskazał, że pytania z zakresu ustaw ustrojowych dotyczących adwokatury w oczywisty sposób objęte są przedmiotem "historia adwokatury'', a znajomość tych aktów prawnych jest obowiązkiem aplikanta. Prezydium NRA uznało trafność zarzutu co do pytania nr 11, w którym omyłka w nazwisku obrońcy uniemożliwiła udzielenie prawidłowej odpowiedzi. Uwzględniając tę poprawkę oceniło, że nie wpływa na ogólny wynik kolokwium. Organ przyznał, że w uzasadnieniu uchwały ORA nie znalazła odzwierciedlenia treść pisma aplikantów z dnia [..] kwietnia 2009 r. (K-143). Oceniło jednak, że w istocie z pisma tego nie wynikają okoliczności wpływające na treść rozstrzygnięcia. Wyrazy sympatii i koleżeńskiej aprobaty nie mogą zdaniem organu uchylić znaczenia negatywnego wyniku kolokwium.

Prezydium NRA dokonało analizy opinii o aplikancie. Oceniło, że większość ma wydźwięk pozytywny, a zastrzeżenia wynikają z trzech opinii pochodzących od dwóch sędziów i kierownika szkolenia. Uznało, że opinie nawet pozytywne, są jedynie uzupełnieniem oceny aplikanta, a ponadto analizują inne umiejętności niż te, które sprawdzane są w toku kolokwium. Nie mogą więc samodzielnie przesądzić o przydatności do zawodu, w sytuacji gdy wiedza teoretyczna aplikanta nie została pozytywnie zweryfikowana. Jednocześnie organ wywiódł, że w kwestii tej przydatności nie sposób pominąć kategorycznych sformułowań z opinii sędziego M. Rabiegi, np. "na wszystkie umówione spotkania z patronem spóźniał się", "aplikant niesumienny i nieobowiązkowy", "brak umiejętności wysnuwania wniosków w oparciu o przepisy i dane zawarte w aktach sprawy", "posiada znaczne niedobory wiedzy w zakresie podstawowych przepisów" itp. Krytycznych uwag pod adresem aplikanta nie brakuje również w opinii sędziego A. W. oraz Kierownika Szkolenia.

Nadto odnośnie zarzutu nieterminowego doręczenia skarżącemu zawiadomienia o kolokwium, organ ocenił je jako bezzasadne w świetle uzyskanej reklamacji pocztowej i uznał, że taki zarzut wpływa na ocenę jego postawy etycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę K. P. wskazał, że w jego ocenie organ samorządu adwokackiego, wbrew twierdzeniom skargi, nie dopuścił się, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, obrazy przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1, 15, 77 § 1, 80, 81, 107 § i § 3, jak i art. 138 k.p.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zebrany w sprawie i oceniony materiał dowodowy wystarczał do uznania, że obie uchwały organów samorządu adwokackiego podjęte zostały zgodnie z przepisami prawa. Znajdujące się w aktach sprawy testy z zaznaczoną punktacją w powiązaniu z regulaminem kolokwium potwierdzają, że skarżący otrzymał dwukrotnie negatywne oceny z kolokwium: rocznego - przeprowadzonego w dniu [..] listopada 2008 r. oraz poprawkowego kolokwium rocznego - przeprowadzonego w dniu [.] lutego 2009 r. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze Okręgowa Rada Adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata. Rozstrzygnięcie wydane w oparciu o tę normę ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu, mające miejsce uchybienie procesowe: organu I instancji polegające na nie ustosunkowaniu się w uchwale do pisma skarżącego z dnia 19 marca 2009 r. – wbrew poglądowi strony – nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem do zarzutów tych ustosunkował się organ odwoławczy; organu II instancji w zakresie naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. – w okolicznościach niniejszej sprawy – należy ocenić jako niemające istotnego wpływu na wynik sprawy.

Sąd wskazał, że jeżeli strona podnosiła zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., to w jej interesie leżało wykazanie istotnego wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Nie nasuwało to zresztą skarżącej trudności, skoro twierdziła zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, że uniemożliwienie mu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji doprowadziło do wydania tego rodzaju wadliwej decyzji. Tym bardziej dłuższy okres, jaki upłynął między datą doręczenia mu decyzji a datą rozpoznania sprawy przez Sąd, umożliwiał mu przygotowanie wypowiedzi wykazującej wadliwość mającą istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, jeżeli natomiast przed Sądem skarżący nie przedstawił istotnych argumentów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego, to znaczy, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy (tak również wypowiedział się na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ uchwale składu 7 sędziów z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66). Sąd podniósł, że skarżący nie wskazuje, jaki istotny wpływ na wynik sprawy ma powyższe uchybienie. Także w skardze nie podnosi kwestii, które mógłby podnieść w ramach zajęcia stanowiska przed organem odwoławczym, a które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu, organ odwoławczy wnikliwie rozpatrzył zarzuty zarówno odwołania, jak i podniesione w piśmie z 19 marca 2009 r., co nie oznacza naruszenia zasady dwuinstancyjności. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy mógł tylko wówczas uchylić zaskarżoną uchwałę i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdyby rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Brak ustosunkowania się do argumentów wskazanych w piśmie z 19 marca 2009 r. nie stanowiło konieczności przeprowadzania postępowania ani w całości, ani w znacznej części, jako zarzut odwołania mogło i zostało rozpatrzone przez organ II instancji.

Z urzędu Sąd dopatrzył się uchybienia procesowego organu odwoławczego poprzez niewskazanie konkretnej normy stanowiącej podstawę prawną wydanej uchwały (art. 107 § 1 k.p.a.). Jednak zdaniem Sądu uchybienie to, wobec zawartego i opartego na ustaleniach faktycznych uzasadnienia prawnego, ocenił jako niemające istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Sąd zaakcentował, że podstawa prawna zawarta jest w uchwale ORA w Szczecinie i nie ulega wątpliwości, że oba uzasadnienia oparte są na art. 79 ust.2 Prawo o adwokaturze.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, nie można postawić organom samorządu adwokackiego zarzutu dowolności przy wydawaniu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak to zostało wyżej zaznaczone, materiał dowodowy w sprawie, w tym również co do przebiegu kolokwium, jak i co do jego wyników, został prawidłowo ustalony i oceniony w sprawie, tak samo jak opinie o aplikancie. W ocenie Sądu przyjęty ostatecznie przez organ odwoławczy stan faktyczny pozwalał na stwierdzenie, że zaistniały okoliczności uzasadniające skreślenie skarżącego z listy aplikantów adwokackich. Innymi słowy, organy samorządu adwokackiego, podejmując tak radykalną uchwałę o skreśleniu skarżącego – aplikanta z listy aplikantów, zebrały w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy do jego rozpatrzenia oraz wszechstronnie oceniły, czy ustalone dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stanowiące przesłankę materialnoprawną określoną w art. 79 ust.2 Prawo o adwokaturze zostały udowodnione. Sąd wywiódł, że wbrew zarzutom skarżącego, analizie organu poddane zostały wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach osobowych, opinie zarówno pozytywne, jak i negatywne, jednakże o stanowisku organów samorządu i o podjęciu zaskarżonej uchwały zadecydowały negatywne wyniki egzaminu, jak i powołane przez organ i obszernie uzasadnione negatywne opinie o aplikancie adwokackim: SSR w S. M. R. oraz Asesora Sądowego A. W., korespondujące z opinią, jak i decyzją Dziekana ORA z dnia [..].10.2008 r. o udzieleniu skarżącemu kary upomnienia za nieodpowiednie zachowanie się aplikanta na rozprawie w dniu [..].07.2008 r. wobec adwokata A. Z.. Podniesione argumenty odnośnie uzyskania pozytywnych opinii, także aplikantów adwokackich, jak słusznie oceniono - nie zmieniają faktu, iż skarżący dwukrotnie uzyskał z kolokwium rocznego ocenę negatywną. Choćby tylko ta okoliczność uzasadniała stwierdzenie nieprzydatności do zawodu, który wymaga posiadania wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa. W ocenie Sądu negatywne oceny z kolokwiów stanowią o poziomie tej wiedzy, stąd o zasadności rozstrzygnięcia przemawiał interes społeczny.

Uzupełniając Sąd wskazał, że sąd administracyjny nie ustala samodzielnie stanu faktycznego, jak wskazano na wstępie, bada jedynie legalność zaskarżonych aktów. Dlatego zarzuty dotyczące wadliwości ustaleń faktycznych skarżący powinien podnosić w postępowaniu administracyjnym, najpóźniej w odwołaniu. Wbrew zarzutowi podniesionemu dopiero w skardze, do którego organ odwoławczy nie mógł się odnieść - z treści obu protokołów Komisji egzaminacyjnej: kolokwium rocznego z [..].] listopada 2008 r. i kolokwium rocznego poprawkowego z [..] lutego 2009 r. wynika, że test oceniony był z każdego przedmiotu oddzielnie według zasady, że poniżej [..] poprawnych odpowiedzi uzyskana ocena jest niedostateczna. Ocena niedostateczna uzyskana choćby z jednego przedmiotu jest zgodnie z § 21 ust. 11 Regulaminu aplikacji adwokackiej równoznaczna z negatywnym wynikiem całego kolokwium. Zatem organy prawidłowo ustaliły, że skoro z kolokwium rocznego poprawkowego skarżący uzyskał dwie oceny niedostateczne, jest to równoznaczne z negatywnym wynikiem całego kolokwium. Innymi słowy, zdaniem Sądu polemika skarżącego odnośnie uznanego i wziętego pod uwagę przez organ odwoławczy pytania nr [..] nie ma wpływu i mieć nie może na negatywny wynik całego kolokwium. Nie ma także istotnego wpływu na rozstrzygnięcie okoliczność, że organ nie rozpoznał wniosku strony o sprostowanie oraz uzupełnienie protokołu z posiedzenia ORA w S. z [..] maja 2009 r. w części dotyczącej zajęcia przez niego stanowiska ustnego.

Konkludując, Sąd podzielił ocenę dokonaną przez organ samorządu adwokackiego, że zachodzi sytuacja przemawiająca za uznaniem nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. Brak rzetelnej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa, potwierdzony negatywnymi ocenami z kolokwium weryfikującego poziom tej wiedzy, a dodatkowo opinie patronów, z których trzy są de facto negatywne w swej wymowie uzasadniają prawidłowość tej oceny.

K. P. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1st. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1) art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zaskarżona uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej została wydana zgodnie z tym przepisem, a także poprzez uznanie przez Sąd w ślad za organami samorządu adwokackiego, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do skreślenia skarżącego z listy aplikantów adwokackich, a także poprzez przyjęcie, iż negatywny wynik kolokwium rocznego jest samoistną i obligatoryjną przesłanką do skreślenia aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich,

2) art. 7 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędną wykładnię i akceptację postępowania prowadzonego przez organy samorządu adwokackiego, w sposób niebudzący zaufania do organów administracji, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także braku wnikliwości przy wyjaśnianiu sprawy przez organ II instancji,

2nd. Naruszenie przepisów o postępowaniu, tj.:

1) art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na niedokładnym zbadaniu sprawy, niewyjaśnieniu wszelkich zarzutów skargi oraz braku odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skarżącego,

2) art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na niewłaściwym ustaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że test z dnia [..].11.2008 r. z historii adwokatury oraz test poprawkowy z tego przedmiotu z dnia [..].02.2009 r. ocenione były według zasady, że poniżej [..] poprawnych odpowiedzi uzyskiwana ocena jest niedostateczna,

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieuwzględnieniu skargi mimo naruszenia przez organy I i II instancji przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 7, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a.,

4) art. 145 ust, 1 pkt 1 lit. a/ i art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na oddaleniu skargi w następstwie nieuwzględnienia całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, którego uwzględnienie pozwoliłoby Sądowi I instancji na stwierdzenie, że organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego,

5) art. 134 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezbadanie w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonej uchwały organu II instancji oraz poprzez pominięcie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator wskazał, że Sąd I instancji, popełnił błąd polegający na całkowitym oddaleniu zarzutu skarżącego odnośnie zmiany kryteriów oceny testu z przedmiotu historia adwokatury. Skarżący wskazał, że w jego ocenie Sąd I instancji dokonał w toku postępowania ustalenia stanu faktycznego, przy czym jego zdaniem ustalenie to nastąpiło wadliwie. Skarżący wywiódł, że Sąd I instancji uznał bowiem - wbrew istniejącym w aktach sprawy dokumentom - iż test z dnia [..] 11.2008 r. z historii adwokatury oraz test poprawkowy z tego przedmiotu z dnia [..] lutego 2009 r. oceniane były według zasady, że poniżej [..] poprawnych odpowiedzi uzyskiwana ocena jest niedostateczna. Natomiast z dokumentów znajdujących się w aktach, tj. z treści protokołu Komisji Egzaminacyjnej z dnia [..].11.2008 r. wynika zaś, że pułap uzyskania pozytywnej oceny z pierwszego testu z przedmiotu historia adwokatury Komisja obniżyła do [..] poprawnych odpowiedzi "z uwagi na wysoki stopień trudności". Skarżący zaakcentował, że podnosił w skardze, iż ma to o tyle istotne znaczenie, albowiem jego zdaniem doszło do zaostrzenia kryterium zaliczenia egzaminu poprawkowego w porównaniu do pierwszego terminu kolokwium. Skarżący zarzucił, iż nie można zgodzić się z oceną Sądu, że organ II instancji nie mógł odnieść się do powyższego zarzutu. W dalszej kolejności skarżący zaznaczył, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w ogóle nie odniósł się do zarzutu skarżącego co do nieodniesienia się organów samorządu adwokackiego do zarzutu zmiany w zakresie sposobu przeprowadzania kolokwium i ustalaniu ilości możliwych do wyboru odpowiedzi w teście "postępowanie karne I instancja". Skarżący podał, że w skardze podtrzymał wprost i wyraźnie zarzut zawarty w piśmie z dnia [..].03.2009 r. znajdującym się w aktach sprawy, iż z uwagi na zwiększenie w teście poprawkowym "postępowanie karne I instancja" ilości możliwych odpowiedzi do wyboru bez wcześniejszego uprzedzenia zdających o tym fakcie, doszło jego zdaniem do zwiększenia poziomu trudności na teście poprawkowym o [..] w porównaniu z pierwszym testem. Skarżący zaakcentował, że niewyjaśnienie ww. zarzutów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uniemożliwia polemikę w tym zakresie ze stanowiskiem Sądu odnośnie tychże zarzutów.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 79 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze skarżący wskazuje, iż ustawodawca nie precyzuje na czym polega nieprzydatność do zawodu adwokata. Regulamin aplikacji adwokackiej co prawda stanowi, iż podstawą do stwierdzenia nieprzydatności do zawodu adwokata może być niezaliczenie kolokwium rocznego, jednakże zdaniem skarżącego nie można interpretować tego przepisu, uznając, iż okoliczność ta stanowi samodzielną i obligatoryjną przesłankę do stwierdzenia przez organ samorządu nieprzydatności do zawodu adwokata. Skarżący zakwestionował stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uznające, że sam negatywny wynik kolokwium może być podstawą do skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich oraz uznanie, że w interesie społecznym leży skreślenie skarżącego z wymienionej listy. Nadto skarżący zarzucił Sądowi brak odniesienia się do treści pisma skarżącego z dnia [..] lutego 2010 r., które stanowiło rozszerzenie zarzutów skargi oraz do argumentów przytoczonych przez pełnomocnika skarżącego w toku rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Zasadniczy problem występujący w niniejszej sprawie sprowadza się do przyjęcia, czy negatywny wynik kolokwium rocznego jest wystarczającą, samoistną i obligatoryjną przesłanką do skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich w ramach podstawy prawnej z art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze.

Zgodnie z treścią przepisu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze, okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata.

Przepis ten daje podstawę do rozważenia możliwości skreślenia aplikanta z listy, w sytuacji gdy ziści się stan faktyczny odpowiadający nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata.

Zatem zasadnicze znaczenie dla zastosowania omawianego przepisu prawa materialnego ma rozumienie pojęcia nieprzydatności aplikanta do zawodu oraz kryteria oceny nieprzydatności wprawdzie nie wymienione w ustawie ale wynikające pomocniczo z przepisów wykonawczych do ustawy Prawo o adwokaturze.

W art. 58 pkt 12 lit. b/ Prawa o adwokaturze ustawodawca upoważnił Naczelną Radę Adwokacką do uchwalenia regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji adwokackiej.

W myśl art. 19 uchwalonego na tej podstawie regulaminu, podstawą do stwierdzenia przez okręgową radę adwokacją nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu stanowią: negatywny wynik kolokwium rocznego, negatywna opinia patrona lub negatywna opinia kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej.

Dokonując wykładni tego aktu kierownictwa wewnętrznego o charakterze generalnym należy stwierdzić, że § 19 regulaminu nie pozwala na przyjęcie, że organ samorządu adwokackiego wkroczył w materię regulowaną ustawowo w art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze.

Zatem ziszczenie się jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie, w niniejszej sprawie negatywny wynik kolokwium rocznego, może być podstawą do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu w rozumieniu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze, co nie oznacza, że Sąd I instancji przyjął, że negatywny wynik kolokwium rocznego jest obligatoryjną przesłanką do skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich.

Należy stwierdzić, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze, podkreślając przede wszystkim jego uznaniowy charakter, a więc nie może być mowy o związaniu organu samorządu negatywnym wynikiem kolokwium w ten sposób, że ten wynik kolokwium automatycznie powoduje skutek w postaci skreślenia z listy aplikantów adwokackich.

Prawidłowo odczytano w zaskarżonym wyroku ww. przepisy Prawa o adwokaturze i regulaminu, że występowanie przesłanki lub przesłanek wymienionych w § 19 regulaminu odbywania aplikacji może stanowić przyczynę skreślenia z listy aplikantów pod warunkiem dokonania oceny przydatności aplikanta do zawodu adwokata w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji.

Dlatego też zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego – przepisu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię nie jest trafny.

Sąd I instancji akceptując ustalony przez organy samorządu obu instancji stan faktyczny na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego (wyników kolokwium i wszystkich opinii cząstkowych z odbytych praktyk) stanowiący podstawę oceny nieprzydatności aplikanta do zawodu adwokata, nie naruszył przepisów postępowania, wyszczególnionych w petitum skargi kasacyjnej (art. 141 § 4, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.).

Organy samorządu oceniając nieprzydatność skarżącego do zawodu na podstawie art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze, przeprowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z wymogami art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 k.p.a. i wyjaśniły w sposób wnikliwy i wyczerpujący czy zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu prawa materialnego (art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze).

Należy zaznaczyć, że zakres niezbędnych w sprawie ustaleń jest rezultatem wykładni przepisów prawa materialnego.

Przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia przepisu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze nakazywała ocenę całokształtu okoliczności towarzyszących przebiegowi aplikacji, a w szczególności w tym przypadku opinii cząstkowych dotyczących odbywania praktyk, kary dyscyplinarnej. Nie poprzestano bowiem w tym postępowaniu tylko na negatywnym wyniku kolokwium, odniesiono się zarówno do opinii negatywnych, jak również do opinii pozytywnych.

W tych warunkach Sąd I instancji miał podstawy do zaakceptowania ustaleń faktycznych obejmujących przesłanki oceny nieprzydatności, w tym również negatywny wynik kolokwium rocznego i dokonanie subsumpcji tak ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisu prawa materialnego art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze.

Nie ma zatem uzasadnienia zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze.

Wszystkie wskazane przez skarżącego uchybienia procesowe zostały przeanalizowane przez Sąd I instancji, szczególnie pod względem ich wpływu na wynik rozstrzygnięcia i wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd ten odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich argumentów podniesionych w skardze i w toku postępowania przed Sądem (art. 141 § 4 p.p.s.a.).

Brak jest również przesłanek do przyjęcia trafności zarzutu naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż sprawa została rozstrzygnięta wszechstronnie niezależnie od zakresu zarzutów.

Przede wszystkim jednak zupełnie gołosłownym okazał się zarzut skarżącego dowolności organów przy ocenie przesłanek nieprzydatności do zawodu adwokackiego w ramach art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze i przekroczenie granic uznania administracyjnego.

Jak już podkreślono wyżej, ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego w ramach przysługujących organowi i Sądowi I instancji uprawnień (art. 80 k.p.a.), stanowił niewątpliwie wyczerpanie dyspozycji z art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze.

Sąd I instancji zauważył, że znajdują się w aktach osobowych opinie cząstkowe o aplikancie zarówno negatywne, jak i pozytywne, ale przyłożył większą wagę do opinii negatywnych, obszernie uzasadnionych i dokonał oceny tych wszystkich opinii pod względem przesłanki nieprzydatności do zawodu w rozumieniu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze.

Reasumując powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wpływ na ocenę nieprzydatności skarżącego do zawodu adwokata poza wynikiem negatywnym kolokwium rocznego miały inne okoliczności świadczące o tej przesłance, jakimi niewątpliwie są negatywne opinie cząstkowe oraz kara upomnienia.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a.