Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1333/84
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1984-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 616  Rolnictwo i leśnictwo, w tym gospodarowanie nieruchomościami rolnymi i leśnymi,  ochrona gruntów rolnych i leśnych, gosp
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 4
journal: Dz.U. 1982 nr 11 poz. 79
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Teza: 1. Budowa fermy krów, niezależnie od okresowej zmiany możliwości wykorzystania tej inwestycji do celów produkcji rolnej, nie zmieniła przeznaczenia gruntów, na jakich była wznoszona, na grunty nierolnicze /art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - Dz.U. nr 11 poz. 79/.

2. Wyłączenia gruntów rolnych z produkcji może dokonać nie tylko właściciel, lecz również posiadacz samoistny lub zależny, w tym najemca i dzierżawca /art. 4 pkt 8 w związku z art. 4 pkt 4 powyższej ustawy i z art. 336 Kc/.

TEZY

1. Budowa fermy krów, niezależnie od okresowej zmiany możliwości wykorzystania tej inwestycji do celów produkcji rolnej, nie zmieniła przeznaczenia gruntów, na jakich była wznoszona, na grunty nierolnicze /art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - Dz.U. nr 11 poz. 79/.

2. Wyłączenia gruntów rolnych z produkcji może dokonać nie tylko właściciel, lecz również posiadacz samoistny lub zależny, w tym najemca i dzierżawca /art. 4 pkt 8 w związku z art. 4 pkt 4 powyższej ustawy i z art. 336 Kc/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Przedsiębiorstwa Polonijno-Zagranicznego "T-P" na decyzję dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Łodzi z dnia 29 czerwca 1984 r. w przedmiocie ustalenia stałej opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 czerwca 1984 r. nr G. II. OT. 4412-9/83 Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Łodzi utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy A. Ł. z dnia 17 maja 1984 r. nr OT. 7013/11/83, ustalającą Przedsiębiorstwu Polonijno-Zagranicznemu "T-P" wysokość i sposób uiszczania stałej opłaty rocznej z tytułu czasowego wyłączenia z produkcji rolnej gruntów o powierzchni 2,67 ha, należących do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w B. W. W decyzji ostatecznej podkreślono, że obowiązek uiszczania od dnia 1 listopada 1982 r. rocznej opłaty w wysokości 1.028.160 zł wynika z przejęcia przez te Przedsiębiorstwo na cele przemysłowe budynków fermy krów spółdzielni łącznie z obszarem gruntów nieodzownym do korzystania z nich i znajduje uzasadnienie w art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 13 i art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe przedsiębiorstwo wniosło o uchylenie decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i art. 13 w związku z art. 4 pkt 4 i 8 oraz art. 15 cytowanej ustawy. Zdaniem skarżącego, grunty te były już wcześniej wyłączone z produkcji rolnej przez sam fakt realizacji inwestycji /niewłaściwie zlokalizowanej/ przez Spółdzielnię, natomiast skarżący, jako najemca, nie jest posiadaczem użytkującym te grunty, ponieważ najem rzeczy nie obejmuje pobierania pożytków. Ponadto zarzucono w skardze niedopuszczalność ustalenia początku realizacji omawianych zobowiązań za okres sprzed wydania decyzji. Wyłączenie gruntów z produkcji bez zezwolenia, to jest bez decyzji przewidzianej w art. 13 ust. 1 ustawy, powinno rodzić - zdaniem skarżącego - skutki o charakterze represyjnym, to jest wymierzenie dziesięciokrotnej należności stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy.

W odpowiedzi na skargę nie znaleziono podstaw do zmiany stanowiska zajętego w decyzji i poinformowano, że faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej dokonało skarżące Przedsiębiorstwo w dniu 1 listopada 1982 r. i od tej daty, a nie od dnia wydania decyzji, powstał obowiązek uiszczania opłat rocznych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Artykuł 2 ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy uznaje za grunty rolne również grunty pod budynkami i urządzeniami gospodarstw rolnych, przy czym żaden przepis tej ustawy nie przewiduje możliwości innej kwalifikacji gruntów w okresie realizacji inwestycji rolnych. Oznacza to, że nie tylko okres budowy, ale i efekty ekonomiczne inwestycji rolnych nie zmieniają dotychczasowego charakteru gruntów, a zatem nie można tu stosować przepisów dotyczących wyłączenia gruntów z produkcji w rozumieniu nie tylko art. 13, ale i art. 39 ustawy, mającego charakter sankcyjny. Oba te artykuły dotyczą działań faktycznych, nie powiązanych z prowadzeniem gospodarstw rolnych. W konsekwencji należy przyjąć, że budowa fermy krów rolniczej spółdzielni produkcyjnej, niezależnie od aktualnych możliwości wykorzystania tej inwestycji do celów produkcji rolnej, nie zmieniła przeznaczenia gruntów, na jakich była wznoszona, na grunty nierolnicze.

W nawiązaniu do tak określonych gruntów rolnych wyłączenie gruntów z produkcji - stosownie do art. 4 pkt 8 ustawy - jest zaniechaniem dotychczasowego ich użytkowania w związku z przejęciem gruntów na cele nierolnicze. Może tego dokonać nie tylko właściciel, ale i posiadacz, przy czym - zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy - prawne konsekwencje takiego wyłączenia są identyczne w stosunku do właściciela i do posiadacza. Przepis ten nie precyzuje form władania gruntami, wskutek czego należy go odnieść do art. 336 kodeksu cywilnego i przyjąć, że chodzi tu nie tylko o posiadaczy samoistnych, ale i zależnych /również najemców i dzierżawców/.

Do okoliczności bezspornych w sprawie należy objęcie umową najmu z dnia 14 lipca 1982 r. budynków fermy krów wymienionej spółdzielni, o powierzchni 7.600 m2, łącznie z gruntami potrzebnymi do korzystania z tych budynków. Powierzchnię gruntów ostatecznie ustalono na 2,67 ha /dodatkowy protokół z dnia 9 kwietnia 1984 r./ i nie jest ona kwestionowana przez skarżącego. Bez względu więc na to, czy rozpatrywać sprawę w ramach prawnej instytucji umowy najmu /obejmującej także nieodzowny obszar gruntów/, czy przyjąć koncepcję dostrzegania w umowie najmu z dnia 14 lipca 1982 r. również elementów umowy dzierżawy gruntów, każde z tych rozwiązań mieści się w pojęciu posiadania /ściślej - posiadania zależnego/.

Eksponowane w skardze cechy umowy najmu, odmienne w stosunku do umowy dzierżawy, nie mają żadnego wpływu na uznanie skarżącego za osobę wyłączającą czasowo gruntu o powierzchni 2,67 ha z produkcji rolnej.

Ostatni zarzut skargi, powiązany z datą wymagalności uiszczenia opłaty rocznej, wymaga nawiązania do istoty decyzji wydawanych na podstawie art. 13 ustawy. wyłączenie gruntów z produkcji jest czynnością faktyczną, rodzącą określone skutki prawne i dokonywaną przez osobę, której działalność prowadzi do zaniechania rolniczego wykorzystania gruntów wobec ich wykorzystania na inne cele /art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2, art. 18 ust. 3 ustawy/. Naczelnik Gminy zatem nie wyłącza gruntów rolnych z produkcji, ale decyzją określa tylko warunki tego wyłączenia zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy i par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 20 poz. 149/. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji posłużył się wadliwym nazewnictwem /"wyłączam czasowo z produkcji rolnej", zamiast "określam warunki czasowego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej"/, jednak nie wpłynęło to na trafne wyliczenie stałej opłaty rocznej. W konsekwencji przyjęcia w omawianej ustawie zasady powstania obowiązku ponoszenia określonych świadczeń na Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych /art. 34/ z dniem zaniechania ich rolniczego użytkowania /art. 4 pkt 8/, za datę powstania obowiązku uiszczenia stałej opłaty rocznej przez skarżącego przyjęto w decyzji uzgodniony między stronami umowy najmu - z udziałem organów I i II instancji - dzień 1 listopada 1982 r. /protokół z dnia 9 kwietnia 1984 r./.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania jest ocena prawidłowości naliczenia skarżącemu stałej opłaty rocznej, stanowiącej 10" należności za wyłączenie gruntów z produkcji. Podniesiony w skardze zarzut, że w razie wyłączenia gruntów bez zezwolenia organ I instancji powinien wymierzyć dziesięciokrotną należność na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy /chodziłoby wówczas o 102.816.000 zł/, wykracza poza granice tej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł w zaskarżonej decyzji elementów naruszenia prawa wpływającego na wynik sprawy i na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzekł, jak w sentencji.