Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 511/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 15 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w dniu 15 września 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 lutego 2022 r. G. J. (zwana dalej "wnioskodawczynią" lub "Skarżącą") złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (zwanego dalej "GOPS") wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności tj. W. K. (ur. w 1948 r.) – jej ojcem. Do wniosku dołączono kopię orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności W. K. wystawione przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K.. W tym orzeczeniu wskazuje się, że jest ono wystawione na stałe. Dołączono także pełnomocnictwo dla radców prawnych.

Pełnomocnik wnioskodawczyni – r. pr. M. J. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jej mandantce. Jak stwierdziła, spełnia ona warunki przyznania tego świadczenia. Odgórnie podkreślono niekonstytucyjność zakresową przepisu art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615, zwanej dalej "u.ś.r.") orzeczoną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13. Podkreślono także, że W. K. jest wdowcem.

W toku postępowania ustalono, że wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 lipca 1991 r., gdyż jest żoną rolnika. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego poświadczyła, że wnioskodawczyni nie pobiera żadnego świadczenia ubezpieczeniowego. Powiatowy Urząd Pracy w S. potwierdził, że wnioskodawczyni nigdy nie była i nie jest zarejestrowana w tut. placówce jako osoba bezrobotna. Również Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie posiada żadnych danych o wnioskodawczyni.

Dnia 1 marca 2022 r. pracownik GOPS udał się pod wskazany adres, pod którym zamieszkuje W. K.. Okazało się, że wnioskodawczyni źle wskazała miejsce zamieszkania ojca. Okazuje się, że W. K. mieszka na terenie miasta S., a nie gminy S..

W toku postępowania ustalono także, że wnioskodawczyni nie pobiera zasiłku stałego, a nadto figuruje jako podatnik gruntów rolnych.

Dnia 30 marca 2022 r. pracownik GOPS skontaktował się z pracownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. celem sprawdzenia, czy został przeprowadzony wywiad środowiskowy z W. K.. Pracownik ośrodka miejskiego powiadomił pracownika GOPS, że podjęto pierwszą próbę, jednak nikogo nie zastano w domu. Kolejną próbę zaplanowano na dzień 31 marca 2022 r.

Dnia 4 kwietnia 2022 r. odbył się wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że W. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury, mieszka w bloku. W marcu 2022 r. przebywał w sanatorium w K. , dlatego nie można było przeprowadzić z nim wywiadu. W. K. zmaga się z chorobami serca. Jak oświadczył, jego córka – wnioskodawczyni – pomaga jemu w codziennym funkcjonowaniu. Przyjeżdża co drugi dzień, a jak jest taka potrzeba – codziennie. Wnioskodawczyni gotuje ojcu, sprząta, robi zakupy, towarzyszy podczas wizyt lekarskich i umawia te wizyty. Wnioskodawczyni posiada prawo jazdy i przyjeżdża do ojca. Sam W. K. prowadzi jeszcze samochód, ponieważ piesza podróż to dla niego za duży wysiłek. Są dni, że ma problem dojść z mieszkania do samochodu. W. K. oświadczył, że może wykonywać czynności samoobsługi.

We wnioskach końcowych pracownik socjalny stwierdził, że sprawowana opieka nie wymaga rezygnacji z pracy.

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2022 r., nr [...] Wójt Gminy S. (zwany dalej "Wójtem" lub "organem I instancji") odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Wójt rozpoczął uzasadnienie decyzji od wyłożenia przepisów, które znalazły zastosowanie w sprawie. Podkreślił także konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Następnie zrelacjonowano stan faktyczny sprawy.

Wójt wskazał, że miejsce zamieszkania wnioskodawczyni i miejsce zamieszkania jej ojca dzieli 14 km. Z powołaniem na orzecznictwo sądowe, Wójt wskazał, że chociaż przepisy u.ś.r. nie definiują czym jest pomoc, to należy ją traktować jako stałą i długoterminową opiekę. Opieka ta nie może być sporadyczna. Związek między rezygnacją z pracy a opieką musi być ścisły i bezpośredni.

Wójt doszedł do przekonania, że wnioskodawczyni nie sprawuje stałej opieki, a przez to nie wyklucza się podejmowania pracy. W niniejszej sprawie można mówić o nadzorze nad stanem ojca, ale nie jest to opieka, ponieważ wnioskodawczyni nie wykonuje czynności opiekuńczych. Zdaniem Wójta, nie jest tak, że wnioskodawczyni nie może podjąć pracy. Czynności jakie wykonuje nie różnią się od czynności związanych ze zwykłym prowadzeniem domu.

Pełnomocnik wnioskodawczyni wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji kwestionując ją w całości. Podniesiono zarzut naruszenia:

1) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez wnioskodawczynię nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu tego przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego;

2) art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tj. faktycznego zakresu opieki wnioskodawczyni nad ojcem, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że czynności jakie wykonuje wnioskodawczyni wyczerpują pojęcie opieki. Zapewnia funkcjonowanie swojemu ojcu. Sprawowana opieka jest więc stała i długotrwała.

Decyzją z dnia 6 czerwca 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w K.", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W obszernym uzasadnieniu organ II instancji kilkukrotnie powtórzył ustalenia Wójta. Stwierdzono, że opieka musi być wykonywana stale i długoterminowo. Musi ona odpowiadać wymaganiom wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności. Istnienie związku przyczynowo-skutkowego jest więc obligatoryjne. Rezygnacja z pracy ewentualnie intencjonalne niepodejmowanie jej musi być związane z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.

Jak wskazało SKO w K., W. K. samodzielnie porusza się, dba o sprawy higieny osobistej, potrafi wykonywać czynności dnia codziennego. Co więcej porusza się samochodem.

Pełnomocnik Skarżącej wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwestionując decyzję Kolegium w całości. Podniesiono tożsame zarzuty jak w odwołaniu. Dodatkowo powołano zarzut naruszenia art. 17 ust. 1a u.ś.r. polegające na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji przyjęciu, ze przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne córki nielegitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów córki te nie sprawują opieki nad ojcem.

Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, związanie stanowiskiem sądu, zwrot kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Uzasadnienie skargi jest tożsame z uzasadnieniem odwołania. Co do trzeciego zarzutu, Skarżąca podniosła, że niedopuszczalna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy jej ojciec posiada jeszcze dwie córki. Powołując szereg uzasadnień z różnych wyroków sądów administracyjnych, Skarżąca uznała, że pozostałe córki jej ojca nie mogą obiektywnie podjąć się opieki nad nim, przez co ona powinna otrzymać wnioskowane świadczenie.

W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji w pełni podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy". W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a SKO w K. nie zażądało przeprowadzenia rozprawy. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2022 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień 15 września 2022 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem skargi jest decyzja SKO w K. utrzymująca w mocy decyzję Wójta w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w związku ze sprawowaną opieką nad jej ojcem – W. K. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W wyniku rozpoznania skargi, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy u.ś.r. Skarżąca wystąpiła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w związku z tym, że sprawuje opiekę nad swoim ojcem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji publicznej rozstrzygające niniejszą sprawę (rozpoznawczy i odwoławczy) zgodnie stwierdziły, że Skarżąca nie sprawuje opieki nad swoim ojcem. Jest to raczej "nadzór nad stanem jego zdrowia". Organy stwierdziły, że "opieka" nad ojcem nie jest ani stała, ani długotrwała. Skarżąca konsekwentnie nie zgadza się z tym twierdzeniem. Sąd w składzie orzekającym przychylił się do tez stawianych przez organ II instancji. Aby wyjaśnić to stanowisko, należy dokonać analizy instytucji prawnej, jaką jest świadczenie pielęgnacyjne.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r.: "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Ustawodawca wiąże prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a więc substytutu wynagrodzenia za pracę, jeżeli wnioskodawca rezygnuje albo intencjonalnie nie podejmuje pracy lub innej pracy zarobkowej, ponieważ sprawuje opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności o wskazanym zakresie. Da się wyznaczyć podstawowe warunki przyznania tego świadczenia – istnienie stanu niepełnosprawności podopiecznego, którego z opiekunem łączy jedna z relacji wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., rezygnacja albo niepodejmowanie pracy oraz sprawowanie opieki. Tylko łączne spełnienie tych przesłanek pozwala na ocenę, czy wnioskodawca może nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd intencjonalnie pomija kwestie wskazane w art. 17 ust. 5 u.ś.r., ponieważ to nie jest przedmiotem niniejszej sprawy.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do tego, czy Skarżąca sprawuje opiekę nad swoim ojcem. Zdaniem organów, a także Sądu nie ma mowy o opiece, natomiast Skarżąca uważa, że jest przeciwnie. Aby dowieść tego, że twierdzenia Skarżącej są błędne, należy wyjaśnić czym jest opieka. Ponieważ ustawodawca nie zdefiniował opieki w ramach regulacji u.ś.r., należy dokonać rekonstrukcji tego znaczenia w oparciu o znaczenie słownikowe. I tak, "opieka" jest to "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 608). Ustawodawca w swojej racjonalności stanowi prawo przede wszystkim używając znaczeń słów przyjętych w języku polskim, gdyż język ten jest narzędziem komunikacji ustawodawcy z adresatami norm prawnych. Oznacza to, że ustawodawca przyjmuje takie znaczenie słownictwa stosowanego w tekstach aktów normatywnych, jakie jest ich znaczenie w języku polskim. Słownikowe znaczenie słowa "opieka" obejmuje szerokie spektrum czynności zmierzających do zachowania dobrostanu osoby, nad którą sprawuje się ją.

Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wyraźnie wskazują na to, że Skarżąca nie sprawuje opieki nad swoim ojcem w rozumieniu ustawowym, z której wystąpieniem, a także wystąpieniem innych przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca wiąże prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Należy zauważyć, że W. K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ale samodzielną. Pomimo swojego stanu zdrowia potrafi wykonać wszystkie czynności dnia codziennego tj. higiena osobista, ubieranie się, poruszanie się po domu (mimo, iż miewa z tym problemy), samodzielnie prowadzi samochód, samodzielnie prowadzi swoje jednoosobowe gospodarstwo domowe. Co więcej, W. K. potrafi o siebie zadbać również podczas pobytów w sanatorium, nie potrzebuje pomocy opiekuna.

Zgodnie z oświadczeniem W. K., jego córka tj. Skarżąca odwiedza go co drugi dzień, czasami zdarza się, że codziennie. Skarżąca sprząta, gotuje, robi zakupy, umawia wizyty u lekarza oraz towarzyszy ojcu podczas tych wizyt. Sąd zaznacza w tym miejscu, że prowadzenie gospodarstwa domowego mogłoby być uznane za sprawowanie opieki stałej i długotrwałej, gdyby Skarżąca wykonywała te czynności zamieszkując z ojcem albo w bezpośrednim sąsiedztwie i pozostawała całodobowo do jego wyłącznej dyspozycji w związku ze stanem jego zdrowia. Tymczasem, Skarżąca mieszka w odległości 14 km od miejsca zamieszkania jej ojca. Odwiedza go co drugi dzień. Zasadnie powstaje wątpliwość, czy opieka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. ma miejsce. Wizyty u ojca co drugi dzień sprawiają, że po pierwsze – Skarżąca sprawując "opiekę" może normalnie podejmować zatrudnienie lub inną pracę zarobkową w dni, w które nie odwiedza ojca, a po drugie – "opieka", jaką sprawuje Skarżąca jest raczej pomocą w funkcjonowaniu samodzielnie funkcjonującemu ojcu. W. K. urodzony w 1948 r., który cierpi na choroby serca nie może podejmować prac domowych, takich jak sprzątanie, samodzielne podróże piesze, co jest oczywiste. W tych czynnościach pomaga jemu jego córka, jednakże tej pomocy nie można zakwalifikować jako opieka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przypominając definicję słownikową opieki, należy wskazać, że W. K. sam się o siebie troszczy i sam zaspokaja swoje potrzeby. Posiada emeryturę, dlatego może samodzielnie opłacać rachunki, samodzielnie podróżuje samochodem, samodzielnie wykonuje czynności samoobsługi (higiena, ubieranie się, spożywanie posiłków), co podkreśla jego niezależność.

Sąd w składzie orzekającym dostrzega to, że zakres nazwy "pomoc" oraz zakres nazwy "opieka" nie pokrywają się, co wyłącza możliwość uznania, że Skarżąca sprawuje opiekę nad ojcem. Opieka ma na celu zapewnienie dobrostanu podopiecznego odpowiadający godności człowieka, a pomoc ma na celu jedynie ulepszanie dobrostanu, który samodzielnie zapewnia sobie osoba obdarzona wsparciem. Zasadnicze jest bowiem to, że przy opiece, dobrostan jest zapewniany wyłącznie albo w znacznej większości przez opiekuna. W przypadku pomocy, dobrostan zapewnia sobie sam zainteresowany, a wszelkie ułatwiania wynikające z otrzymywanej pomocy od osób trzecich po prostu jeszcze bardziej utwierdzają tenże dobrostan. Ustawodawca skorelował prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie ze stanem, w którym opiekun sprawuje opiekę nad osobą schorowaną. Jeżeli nie ma mowy o opiece, nie może być mowy o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Przedstawione w poprzednim akapicie stanowisko Sądu znajduje poparcie w orzecznictwie. Tylko dla przykładu warto przywołać pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który stwierdził, że: "Czynności, takie jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności osoby opiekującej się niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Innymi słowy opieka, o której mowa w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. związana musi być wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego, to znaczy sprzątaniu, czy gotowaniu, bowiem prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze." (wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 117/22, zob. także wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 666/21, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Ten sam Sąd stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co stanowiłoby alternatywę wynagrodzenia za pracę, a przysługuje za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. "Opieka", jaką sprawuje Skarżąca pozwala jej na podjęcie pracy w wymiarze czasu, w jakim mogłaby pogodzić ją wraz z opieką nad ojcem. To całkowicie dyskwalifikuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca wprowadził tak wysokie wymagania przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (niepełnosprawność w stopniu znacznym, rezygnacja, zaniechanie pracy), aby tylko przypadki nie pozostawiające żadnych wątpliwości z uwagi na stan zdrowia mogły świadczyć, że skoro nie można inaczej sprawować opieki jak przez całkowitą rezygnację z pracy to należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne.

Skarżąca mieszka w odległości 14 km od miejsca zamieszkania ojca. Odwiedza go co do zasady co drugi dzień. Skarżąca nie pozostaje do pełnej dyspozycji ojca w razie nagłego rozstroju niedomagającego zdrowia. Czas, jaki musi poświęcić na podróż, a także obecność co drugi dzień sprawia, że W. K. jest zdany sam na siebie w nagłych sytuacjach. Skarżąca mając czas na podjęcie pracy nie może uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca jest przecież żoną rolnika. Rolnik przy właściwej organizacji pracy może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1622/21, dostępny w CBOSA). Ponieważ w przypadku Skarżącej zachodzi taki właśnie stan rzeczy, organy zasadnie odmówiły jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skargi, należało stwierdzić ich niezasadność. Sąd nie miał co do tego żadnych wątpliwości. Nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Stan zdrowia osoby niepełnosprawnej musi być na tyle wymagający, aby Skarżąca nie miała obiektywnej możliwości podjęcia pracy. Tak jak wskazano powyżej, gdyby Skarżąca wykonywała te same czynności, ale pozostawała do pełnej dyspozycji ojca, który mógłby przez większą część dnia liczyć na natychmiastową pomoc z jej strony, wówczas można by rozważyć przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W. K. radzi sobie z czynnościami dnia codziennego, jest zupełnie samodzielny, co uniemożliwia przyjęcie w świetle zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego, że Skarżąca sprawuje opiekę w myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Skarżąca ma rację, że całodobowa opieka nie jest wymagana. Opieka nie musi polegać na pielęgnowaniu podopiecznego bez przerwy. Istotne jest pozostawanie do dyspozycji w razie problemu ze zdrowiem, wyręczanie w czynnościach dnia codziennego, pomoc w dokonywaniu takich czynności jak mycie, ubieranie się, ale także pilnowanie terminowego zażywania lekarstw. Nie da się nie zauważyć, że opisane w poprzednim zdaniu przykładowe czynności uniemożliwiają podjęcie pracy. Podopieczny nie może być pozostawiony sam sobie i liczyć na swoje siły w razie pogorszenia stanu zdrowia.

Tymczasem W. K. jest zdolny do zatroszczenia się o siebie i zapewnienie sobie dobrostanu. Pomoc, jaką świadczy mu córka przyczynia się do tego dobrostanu, ale to nie ona mu go zapewnia. Zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest niezasadny.

Nie naruszono przepisów art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. Wbrew twierdzeniom Skarżącej wyjaśniono dostatecznie stan faktyczny w sprawie. Wyjaśniono na czym polega zakres czynności opiekuńczych, jakie Skarżąca świadczy względem swojego ojca. Co istotne, wywiad środowiskowy pozwolił na bezsporne ustalenie stanu faktycznego. Wywiad środowiskowy został zwieńczony zgodnym oświadczeniem Skarżącej oraz W. K.: "Oświadczam, że podane wyżej informacje są zgodne z prawdą". Nie było podstaw, aby nie wierzyć Skarżącej, czy też jej ojcu. W myśl art. 75 § 1 k.p.a. dowodem może być wszystko co prowadzi do wyjaśnienia sprawy, a nie zostało uzyskane za pośrednictwem przestępstwa. Dowodem może być zatem oświadczenie strony postępowania. Sąd zwraca uwagę, że nie ma podstaw nie wierzyć tym ustaleniom, ponieważ Skarżąca nie miała celu w składaniu fałszywych oświadczeń chcąc uzyskać świadczenie pielęgnacyjne. Zrozumiałe jest kwestionowanie ustaleń faktycznych wobec decyzji odmownej, ale zgodne oświadczenia ojca i córki pozwalają na uchwycenie tego, jak jest naprawdę.

Ostatni zarzut również był niezasadny. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. W. K. i jego córki, w tym Skarżąca, są z nimi spokrewnione w linii prostej w stopniu pierwszym. Wskazany przepis dotyczy dalszych pokrewieństw, a to nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Ponadto to, że pozostałe dzieci W. K. nie mogą sprawować opieki nad nim, a przez to ciężar ten spada na Skarżącą nie stanowi jeszcze podstawy przyjęcia, że przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tylko osoba wskazana w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., która rzeczywiście opiekuje się podopiecznym może domagać się ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mimo, że w tym samym stopniu pokrewieństwa mogą być jeszcze inne osoby teoretycznie uprawnione. Przepisy prawnorodzinne wyznaczają krąg osób posiadających obowiązek alimentacyjny, z którym skorelowane jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jeżeli kilka osób jest zobowiązanych, to tylko ta, która opiekuje się bliskim może liczyć na to, że otrzyma świadczenie.

Fakt, iż inne córki niż Skarżąca nie mogą sprawować opieki nad W. K. nie ma żadnego znaczenia dla oceny tego, że Skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym już art. 134 § 1 p.p.s.a. nie znaleziono żadnych innych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.