Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 521/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 140aa ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2018 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego A. W. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2018 r. [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na A. W. (dalej jako "Skarżący") karę pieniężną w kwocie 15 000 zł. w związku wykonywaniem przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia w kategorii VII, w pozostałych przypadkach. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia w dniu [...] lipca 2018r. na drodze o dopuszczalnym nacisku 10 ton, na pojedynczej osi napędowej dwuosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...]. W wyniku pomiarów stwierdzono naruszenie, dopuszczalnej normy nacisku na pojedynczej osi napędowej 12,2 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) stwierdzając przekroczenie o 2,2 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 22 %). Skarżący wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem kostki brukowej umieszczonej na paletach (ładunek podzielny).

Strona złożyła od powyższej decyzji odwołanie, wskazując m.in., że kontrolowany pojazd nie był przeładowany, a naruszenie powstało w wyniku nieprawidłowego rozmieszczenia ładunku. Pojazd wyposażony jest we wskaźnik przeciążenia, który podczas załadunku nie informował o przekroczeniu dopuszczalnego nacisku. Ujawnione naruszenie zostało popełnione nieświadomie. Wskazał na trudną sytuację finansową, jak również na kwestię dyrektywy Unii Europejskiej.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Ponowił dokonane ustalenia faktyczne i nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania. Wskazał m.in., że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] czerwca 2018 r., a wagi, za pomocą których pojazd został zważony legitymowały się deklaracją zgodności CE zgodną z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych (Dz. Urz. UE L 96 z 29.03.2014, str. 107) - wdrożonej do polskiego porządku prawnego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz. U. poz. 802). Zgodność przedmiotowej wagi nieautomatycznej z wymaganiami ww. dyrektywy i rozporządzenia została ustalona poprzez wykonanie badań zgodnie z zapisami pkt 8.3 normy PN-EN 45501:2015 Zagadnienia metrologiczne wag nieautomatycznych. Jednostka notyfikowana [...] nr [...] przeprowadziła procedurę zatwierdzania typu i w dniu [...] lutego 2017 r. wystawiła certyfikat zatwierdzania typu WE. Jednostka notyfikowana nr [...] przy OWM w P. przeprowadziła procedurę zgodności i wydała certyfikaty zgodności nr [...],[...] i [...] i [...] - zgodnie z załączoną do akt sprawy deklaracją zgodności CE wystawioną w dniu [...] stycznia 2018 r.

Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje, że dopuszczalna wartość nacisku na pojedynczej osi napędowej została przekroczona o 22 % (2.2 t), którą to wartość ustalono - w celu wyeliminowania jakiegokolwiek błędu w ważeniu - po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,11. w górę

Zaskarżając w całości powyższą decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wnosił o jej uchylenie i umorzenie nałożonej kary. Wskazywał na okoliczność, że jest to jego pierwszy samochód ciężarowy - jeździ od czerwca, żeby dopracować do emerytury. Mam [...] lata, jest jedynym żywicielem rodziny, opiekuje się ojcem po dwóch udarach, a umowa z C. jest na max.6 palet, żeby nie przeładowywać. Wskazywał, że GDDK A umową nr. [...] zleciła sprawozdanie Instytutowi Badawczemu Dróg i Mostów, Zakład Diagnostyki Nawierzchni o aktualizacji wartości współczynników przeliczeniowych na osie 100 kN i 115 kN na podstawie analizy aktualnej wielkości i struktury ruchu drogowego. Paragraf 9.4 przewiduje, że koła bliźniacze powodują rozproszenie nacisków na nawierzchnię(nacisk na oś) i należy zastosować przelicznik fb=0,74.A więc 12,2T x 0,74 =9028 kg. Oznacza to, że jest to jego mój faktyczny nacisk na oś. Inspektorzy podkładając wagę pod jedną oponę z dwóch bliźniaczych nie widzą drugiej, i pomijają tak ważną rzecz w ważeniu samochodu na kołach bliźniaczych. Mój samochód posiada koła bliźniacze i poduszki pneumatyczne, które w\g badań mają lepszy współczynnik od zawieszenia klasycznego(resory piórowe) i o 15% mniejsze zużycie nawierzchni.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnośnie zarzutu dotyczącego brak zastosowania współczynnika ,.fb=0.74" przy samochodzie posiadającym koła bliźniacze wskazał, że teza Skarżącego nie znajduje pokrycia w prawie powszechnie obowiązującym. Obowiązek zastosowania współczynnika, na który powołuje się skarżący nie wynika z żadnej normy prawnej, a rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. poz. 878) także wskazuje na dopuszczalny nacisk pojedynczej osi, bez wymogu, czy nawet możliwości zastosowania jakiegokolwiek dodatkowego przelicznika. Skarżący powołał się jedynie na przedmiotowe pismo, nie załączając go, ale niezależnie - przedmiotowe pismo nie stanowi prawa powszechnie obowiązującego i nie stanowi podstawy obowiązku stosowania dodatkowych, nieprzewidzianych prawem współczynników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stan faktyczny niniejszej sprawy zrelacjonowany przez organy w wydanych w kontrolowanym postępowaniu decyzjach nie budzi wątpliwości. Prawidłowo zgromadzono materiał dowodowy i dokonano jego rzetelnej oceny. Nie ustrzegły się jednak organy uchybienia w zakresie prawa materialnego.

Naruszenie to czyni skargę zasadną, bowiem miało ono wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). W sprawie doszło do wadliwego pominięcia zastosowania art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tej dyrektywy z pierwszeństwem przed przepisami prawa krajowego.

Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja.

Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, to jest art. 41 ust. 3 u. d. p. w związku z art. 140aa ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 1 p. r. d. pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tego aktu. Wskazanym przepisom dyrektywy przypisać należy cechy prawa samowykonalnego, bowiem ich stosowanie nie wymaga transpozycji do porządku krajowego: są precyzyjne, bezwarunkowe i jednoznacznie określają prawa i obowiązki uczestników ruchu drogowego na terenie Unii Europejskiej. Spełniają zatem kryteria dawno już ustanowione przez TSUE w wyroku z 5 lutego 1963 r. o sygn. akt 26/62 (www.curia.europa.eu). Jednostki zatem mogą powoływać się na te przepisy przed sądem krajowym, który ma obowiązek zapewnienia skuteczności prawa unijnego w jak najszerszym zakresie.

Powołane przepisy dyrektywy dopuszczają, by w transporcie międzynarodowym, pojazdy dwuosiowe i naczepy trzy-osiowe poruszały się z obciążeniem do 11,5 ton na jedną oś. W wyjątkowych przypadkach, w myśl art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE, na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych mogą być wprowadzane ograniczenia ciężaru bądź wymiaru pojazdów. Nie mogą mieć one jednak charakteru masowego, jak to uczyniono w art. 41 ust. 2 pkt 1 i 2 i ust. 3 u. d. p. Wbrew wskazanym postanowieniom dyrektywy, m.in. na drogach wojewódzkich ograniczono wartość obciążenia na jedną oś do 10 ton. Wskazane naruszenie przez ustawodawcę krajowego przywołanym przepisom dyrektywy zostało stwierdzone wyrokiem TSUE z 21 marca 2019 r., sygn. akt C-127/17.

W czasie kontroli skarżący wylegitymował się posiadaną licencją na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy o nr [...], przy czym wykonywanym przewoził kostkę brukową na paletach na terenie kraju, z C.. Brak było przekroczenia granic państw członkowskich Unii Europejskiej.

Niemniej jednak, istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ma fakt, że sprzeczne z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze oraz punktem 3.4.1 załącznika nr I dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków na osie pojazdów w transporcie międzynarodowym poniżej 11,5 tony.

Oznacza to, że przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 ton nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego sankcji administracyjnej. Bezpośrednio stosowane przepisy dyrektywy wyprzedzały bowiem przepis ustawy krajowej, tj. art. 42 ust. 2 i 3 u. d. p.

Skarżący, którego wynik ważenia pojazdu wykazał nacisk 12,2 ton - wprawdzie naruszył normę nacisków na oś wynikających z przywołanych przepisów dyrektywy, ale przekraczające 11,5 tony, czyli 0,7 tony.

W tych warunkach nałożenie na skarżącego sankcji administracyjnej winno ulec korekcie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ponad tę dopuszczaną wartość 11,5 tony, co ponownie ustali organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, bowiem wyniki ważenia nie były sporne. Zastosowanie przepisów krajowych z pominięciem wspomnianej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego. W sposób oczywisty uchybienie to wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organy stosowały prawo unijne, do nałożenia kary by doszło, ale byłaby to znacznie niższa kara.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w punkcie pierwszym sentencji uchylając decyzję zaskarżoną i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ dokona korekty ustalonych norm nacisku na obowiązującą regulację nacisku.

W sprawie niniejszej brak podstaw do nałożenia na stronę kary administracyjnej skutkuje obowiązkiem organu umorzenia postępowania administracyjnego. Dostrzegając taką podstawę, sąd obowiązany jest uczynić to we własnym zakresie, spełniając zarazem postulat efektywności orzekania sądowoadministracyjnego.

O zwrocie kosztów postępowania, na które złożył się wpis od skargi 450 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.