Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1332/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr) Sędziowie: WSA Bogusław Wolas Asesor WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: Iwona Sadowska-Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2003r nr [...] w przedmiocie określenia straty za 1998r I.Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji ll.Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 235 zł 31 groszy ( dwieście trzydzieści pięć złotych trzydzieści jeden groszy).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2003 roku Nr [...] Pierwszy Urząd Skarbowy w K., działając na podstawie art. 207, art. 24 § 1, art. 193 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137 poz.926 ze zm./ oraz art. 1, art. 9 ust. 1, 2 i 3, art. 10 ust. 1 i 3, art. 14 ust. 1, art. 22 ust. 1 i ust. 8, art. 23 ust. 1 pkt 46 i 49, art. 24 ust. 2, art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz. U. Nr 176 z 200 roku poz. 176 ze zm./, a także § 1, § 3 ust. 1 i 4, § 10 ust. 1 i ust.2 pkt 1 i ust. 3, § 21 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 roku w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów /Dz. U. Nr 148 poz. 720 ze zm./, § 2 ust. 1 pkt 2 i 3, § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 roku w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych /Dz. U. Nr 6 poz. 35 ze zm./ określił

G. K. stratę z prowadzonej działalności gospodarczej za rok 1998 w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż G. K. w okresie od czerwca do [...] 1998 roku prowadziła działalność gospodarczą w zakresie handlu artykułami spożywczo-przemysłowymi, opodatkowaną na zasadach ogólnych. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie ewidencji kosztów uzyskania przychodów, na skutek czego koszty te zawyżono o łączną kwotę [...] zł. Nieprawidłowości te polegały na zaliczeniu w ciężar kosztów uzyskania przychodów:

1. odpisów amortyzacyjnych w kwocie [...] zł, w tym z tytułu amortyzacji:

komputera w kwocie [...] zł

samochodu ciężarowego w kwocie [...] zł

2. wydatki poniesione na zakup:

stolika komputerowego w kwocie [...] zł

krzesła obrotowego w kwocie [...] zł

benzyny bezołowiowej w kwocie [...] zł

etyliny 94 i 95 w kwocie [...] zł

dywaników samochodowych w kwocie [...] zł

W odwołaniu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów ustawy o podatku do dochodowym od osób fizycznych, w szczególności:

art. 22 ust. 1 poprzez bezpodstawne nie uznanie za koszt uzyskania przychodu wydatków poniesionych na zakup: stolika komputerowego, krzesła obrotowego, etyliny 94 i 95, dywaników samochodowych

art. 22 ust. 8 poprzez bezpodstawne nie uznanie za koszt uzyskania przychodu odpisów amortyzacyjnych z tytułu używania komputera,

Decyzją z dnia [...] 2003 roku Nr [...] Izba Skarbowa w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uchyliła w całości zaskarżoną decyzję i określiła G. K. za 1998 rok stratę w wysokości [...] zł. Określenie straty w tej wysokości nastąpiło w związku ze zwiększeniem ustalonych przez Urząd Skarbowy kosztów uzyskania przychodów o kwotę [...] zł., z uwagi na fakt, iż Urząd Skarbowy dwukrotnie pomniejszył koszty zeznane przez skarżącą o w/w kwotę dotyczącą zakupu benzyny bezołowiowej.

Ustosunkowując się do zarzutów pełnomocnika skarżącej Dyrektor stwierdził, iż bezpodstawny jest zarzut nie przeprowadzenia przez organy podatkowe oględzin komputera, a w konsekwencji naruszenia art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zasady prawdy obiektywnej.

Oględzin komputera dokonali pracownicy Pierwszego Urzędu Skarbowego w Kielcach w toku kontroli przeprowadzonej w miejscu zamieszkani skarżącej w dniu [...] 2002 roku. Protokół spisany na tą okoliczność podpisała skarżąca, a zatem fakt przeprowadzenia dowodu był stronie znany.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 22 ust. 1 i ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez nie uznanie za koszt uzyskania przychodu odpisów amortyzacyjnych z tytułu używania komputera, stolika komputerowego i krzesła obrotowego bowiem skarżąca nie spełniła przesłanek z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 roku w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawych, gdyż nie wykorzystywała przedmiotowych rzeczy na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] 2002 roku komputer znajdował się w pokoju syna skarżącej, a nie w miejscu wykonywania działalności gospodarczej. W komputerze tym pracownicy nie stwierdzili zainstalowanego programu Microsoft, ani jakiegokolwiek innego, którym można byłoby się posługiwać przy prowadzonej działalności, natomiast stwierdzono, że w komputerze były zainstalowane gry. Dodatkowo, żadne inne dowody zgromadzone w sprawie nie wskazują, aby G. K. wykorzystywała przedmiotowy komputer do prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodu na zakup oprogramowania Mandrake Linux ver. 8.1, pomimo, iż została do tego zobowiązana. Nadto organ stwierdził, iż nie jest prawdą, że gry komputerowe działają tylko w środowisku Microsoft. Podobnie nie mogły być uznane za wystarczające do uznania, że komputer służył osiąganiu przychodów z prowadzonej działalności twierdzenie skarżącej, że do sierpnia 2000 roku komputer znajdował się w sklepie, a dopiero później został przeniesiony do magazynu. W świetle powyższych ustaleń nie jest uzasadniony zarzut, że organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego na okoliczność wykorzystywania komputera przez skarżącą w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie pełnomocnik skarżącej domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, w części dotyczącej zakwestionowanych odpisów amortyzacyjnych z tytułu amortyzacji komputera oraz zakwestionowanych wydatków poniesionych na zakup stolika komputerowego i krzesła obrotowego, zarzucając:

1. naruszenie art. 22 ust. 1usatwy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez bezpodstawne nie uznanie za koszt uzyskania przychodu odpisów amortyzacyjnych z tytułu używania komputera oraz wydatków poniesionych na zakup: stolika komputerowego i krzesła obrotowego

2. naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżąca nie wykorzystywała komputera, stolika komputerowego i krzesła obrotowego w prowadzonej działalności gospodarczej, mimo nie przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie.

Pełnomocnik skarżącej podniósł, iż w toku prowadzonego postępowania podatkowego na okoliczność wykorzystywania komputera dla celów prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej nie zgromadzono żadnego materiału dowodowego, poza wyjaśnieniami samej skarżącej, którym organy odmówiły wartości dowodowej. W szczególności nie przeprowadzono oględzin z komputera zgodnie z art. 198 Ordynacji podatkowej, w skutek czego poczynione przez organy podatkowe ustalenia są gołosłowne i nie są zgodne ze stanem faktycznym. Tym bardziej, że zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, na organie spoczywa obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym organy naruszyły zasadę prawdy obiektywnej.

Co do kwestii zlokalizowania komputera w dniu [...] 2003 roku w pokoju syna podatniczki, pełnomocnik stwierdził, iż komputer wraz ze stolikiem i krzesłem obrotowym, do czasu prowadzenia działalności gospodarczej w wyodrębnionym lokalu budynku mieszkalnego stał w sklepie, a dopiero w sierpniu 2000 roku, z chwila przeniesienia sklepu do odrębnego budynku, przedmioty te znalazły się w magazynie sklepowym. Zima 2000 roku, z uwagi na panującą w tym pomieszczeniu niska temperaturę, stolik wraz z krzesłem obrotowym i komputerem został przeniesiony do domu. Pełnomocnik podkreślił również, że zarówno sklep, jak i budynek mieszkalny są faktycznie ujęte pod tym samym adresem, a więc nie są prawdziwe twierdzenia organów podatkowych, że komputer znajdował się poza siedzibą skarżącej. Nadto nieprawdziwy jest zarzut organów podatkowych, iż komputerze nie znajdowało się żadne oprogramowanie, które mogłoby być wykorzystane na cele prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem w komputerze zainstalowany był system Mandrake Linux ver. 8.1 (instalacja tego programu wolna jest od opłat), w skład którego wchodziły: edytor tekstu, programy kalkulacyjne i graficzne. Dodatkowo nieprawdziwe są twierdzenia organów podatkowych, że w komputerze zainstalowane były gry, bowiem powszechnie znanym jest, że gry komputerowe mogą funkcjonować w oparciu o system Windows firmy Microsoft, a organy podatkowe same przyznały, że w komputerze skarżącej nie stwierdzono oprogramowania tej firmy.

Zatem organy podatkowe w żaden sposób nie wykazały, że skarżąca nie wykorzystywała komputera dla celów prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, a w konsekwencji bezpodstawnie nie uznały na koszt uzyskania przychodu wydatków skarżącej poniesionych na zakup stolika komputerowego, krzesła obrotowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ww. ustawy wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie ulega wątpliwości, że w trakcie przedmiotowego postępowania organy podatkowe dopuściły się szeregu uchybień proceduralnych.

Art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Obowiązek ten istnieje od momentu wszczęcia postępowania. Czynny udział strony w postępowaniu wyraża się tym, że strona ma prawo nie tylko być obecna przy czynnościach dowodowych, ale również mieć wpływ na ustalenie stanu faktycznego sprawy, przez składanie nowych dowodów lub wniosków dowodowych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2001 roku sygn. akt III SA 1672/00, niepublikowany).

Postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie podatku dochodowego za 2000-2002 rok - wydane zostało w dnia [...] 2002 roku. Odpis postanowienia doręczono prawidłowo pełnomocnikowi skarżącej - radcy prawnemu i skarżącej. Następnie w dniu [...] 2002 roku organ podatkowy I instancji przeprowadził kontrolę w miejscu prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej w D. na podstawie upoważnienia do kontroli. Z treści sporządzonego protokołu wynika, że czynności kontrolne polegały między innymi na oględzinach miejsca prowadzenia działalności oraz oględzinach pokoju syna skarżącej. O czynnościach tych (oględzinach) nie został powiadomiony pełnomocnik skarżącej. Tymczasem zgodnie z art. 289 § 1 Ordynacji podatkowej strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin. W oględzinach uczestniczyła co prawda skarżąca, ale nie ma to znaczenia, w momencie nie zawiadomienia jej pełnomocnika. Pominięcie bowiem przez organ podatkowy pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w prowadzonym postępowaniu, ponieważ z momentem ustanowienia pełnomocnika, strona uzyskuje uprawnienia występowania przed organem podatkowym za jego pośrednictwem, bądź też łącznie z nim, zaś organ podatkowy ma obowiązek prowadzenia postępowania z udziałem pełnomocnika strony i bez znaczenia jest fakt osobistego udziału strony w przeprowadzonej czynności, jeżeli nie mogła ona korzystać z pomocy swego pełnomocnika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1987 roku sygn. akt SA/Wr 875/86).

Do przedmiotowego protokołu strona w następnym dniu złożyła "wyjaśnienia", w których kwestionowała ustalenia dokonane przez kontrolujących. W szczególności podniosła, iż komputer wykorzystywany był przez nią w prowadzonej działalności gospodarczej do pisania pism, ogłoszeń, cen, obliczeń, sprawdzania cen i promocji u dostawców przez Internet, odbierania i wysyłania poczty elektronicznej, a jedynie w związku z nieobecnością w dniu kontroli osoby obsługującej komputer, nie mogła udzielić pełnych informacji dotyczących danych technicznych komputera. Następnie w piśmie z dnia [...] 2002 roku pełnomocnik skarżącej ponownie zapewnił, iż przedmiotowy komputer wraz ze stolikiem i krzesłem obrotowym, był wykorzystywany przez skarżącą do prowadzenia działalności gospodarczej oraz wytłumaczył dlaczego przedmioty te znajdowały się w lokalu domu mieszkalnego a nie w sklepie skarżącej.

Tymczasem organ podatkowy wbrew twierdzeniom skarżącej i jej pełnomocnika, nie przeprowadzając dodatkowego postępowania dowodowego, opierając się jedynie na dokonanych w dniu [...] 2002 roku oględzinach, ustalił, że żadne dowody nie wskazują na to, aby G. K. wykorzystywała przedmiotowy komputer w prowadzonej działalności gospodarczej i dlatego nie uznał za koszt uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych dotyczących komputera oraz wydatków poniesionych na zakup stolika komputerowego i krzesła obrotowego.

Ustalenia te uznać należy za dowolne. Organy podatkowe formułując tezę o braku związku pomiędzy wydatkami, a osiągniętym przychodem, powinny udowodnić brak tego związku. Obowiązane są one przy tym wskazać na konkretne środki źródła dowodowe, które zawierały informacje przemawiające za takim stanowiskiem. Organy obowiązane były wreszcie wskazać, jakimi kierowały się kryteriami dokonując oceny dowodów, tak by można było skontrolować, czy ocena ta mieściła się w granicach oceny swobodnej, czy też granice te przekroczyła. Zapoznając się z argumentacja skarżącej i organów podatkowych, nie można oprzeć się wrażeniu, że mamy do czynienia z dwoma diametralnie różnymi twierdzeniami organu i skarżącej, przy czym organ podatkowy przyjął swoją wersję, która nie została poparta konkretnymi dowodami. Tymczasem zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Skoro więc skarżąca w swoim odwołaniu stwierdziła, iż zatrudniała osobę do obsługi komputera, to należało ustalić dane tej osoby i przesłuchać ją w charakterze świadka, na okoliczność sposobu wykorzystywania przez skarżącą komputera w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Podobnie, skoro były wątpliwości co do oprogramowania zainstalowanego w komputerze, można było powołać stosownego biegłego. Sam fakt usytuowania komputera w pokoju syna skarżącej w trakcie prowadzonych oględzin, w sytuacji gdy oględziny te dokonywane były w 2002 roku, a przedmiotowe postępowanie dotyczyło roku 1998, nie może być uznane za dowód tego, że w 1998 roku, skarżąca nie wykorzystywała z komputera w prowadzonej działalności gospodarczej.

Przeprowadzając ponownie postępowanie dowodowe organy podatkowe winny rozważyć zasadność ponownego przeprowadzenia oględzin komputera (po tak długim czasie), jak również rozważyć możliwość przeprowadzenia innych dowodów, w szczególności przesłuchania w charakterze świadka osoby, która obsługiwała w tym czasie komputer.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. / orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 - 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.