Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 802/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 9
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 § 3 pkt 1, ppkt 1), 2) i 3)
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 4, art. 28 ust. 3 pkt 4b, art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 133 § 1, art. 144 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Elżbieta Kowalik - Grzanka Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 735/19 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 13 lutego 2020r., sygn. akt I SA/Sz 735/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. 2019r., poz.2325 dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę [...] (dalej też: "strona", "skarżący", "wnioskodawca") na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej też: "organ", "ZUS") z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy:

[...]pismem z [...] kwietnia 2019r. (wpływ do organu) wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek za lata 2005-2008.

Wskazał, że postanowieniem z [...] kwietnia 2009r. Sąd Rejonowy w Koszalinie VII Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych ogłosił upadłość wnioskodawcy obejmującą likwidację majątku, które uprawomocniło się [...] maja 2009r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014r. Sąd Rejonowy w Koszalinie zakończył postępowanie upadłościowe. Skarżący wskazał, że po sprzedaży całego majątku ruchomego i nieruchomego nie starczyło już na pokrycie wszystkich zobowiązań wobec wierzycieli, wnioskodawca został bez dachu nad głową, środków do życia, sprzętu do normalnego funkcjonowania, jak również bez żadnego pojazdu. Wnioskodawca nadmienił, że w tak trudnej sytuacji i nękania przez komorników jego żona wystąpiła do sądu o upadłość konsumencką. Podkreślił, że w celu poprawy sytuacji życiowej musiał założyć działalność gospodarczą [...], ponieważ tylko w taki sposób rodzina może uzyskać dodatkowe dochody, a żadna firma nie chce go zatrudnić ze względu na stan zdrowia i wiek.

Decyzją z dnia z dnia [...] lipca 2019r. (nr [...]) ZUS działając na podstawie: art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 300 ze zm.) odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie [...] zł. oraz art. 28 ust 3a i art. 32 u.s.u.s i § 3 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem MG PiPS z 31 lipca 2003r.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne w łącznej wysokości [...] zł.

Na podstawie przedłożonych dokumentów ZUS przedstawił sytuację majątkową i rodzinną skarżącego. Wskazał, że w okresie od [...] stycznia 1999r. do [...] kwietnia 2008r. skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie przetwarzania i konserwowania mięsa, z wyłączeniem mięsa z drobiu, natomiast obecnie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów. Organ stwierdził, że należności z tytułu składek za okres [...],[...],[...] są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Dalej wskazał, że na zawieszenie biegu terminu przedawnienia miało wpływ: ogłoszenie upadłości w dniu [...] kwietnia 2009r. do dnia zakończenia postępowania upadłościowego tj. [...] maja 2014r., doręczenie w dniu [...] maja 2019r. decyzji (z [...] maja 2019r.) określającej zadłużenie, prawomocnej z dniem [...] czerwca 2019r. Przytaczając przepisy art. 28 ust 2, ust. 3 pkt 1 do 6 u.s.u.s. wskazał, że nie zachodzi całkowita nieściągalność, gdyż aktualnie strona prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochody, pobiera także świadczenie emerytalne ZUS. Zdaniem organu rentowego w sprawie nie zaszły również przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W szczególności zdaniem organu w przypadku strony nie zachodzą okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, pomimo tego, że we wniosku skarżący powołał się na trudną sytuację zdrowotną swoją i małżonki. W ocenie organu pomimo trudności zdrowotnych zarówno strona jak i małżonka dysponują stałym źródłem dochodu w postaci pobieranych (niezależnie od stanu zdrowia) świadczeń emerytalnych. Ponadto jak wskazał z dniem [...] stycznia 2019r. wnioskodawca rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej, z której osiąga dochody. Zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia uniemożliwia uzyskiwanie dochodu pozwalającego na spłatę należności względem organu. Skarżący nie wykazał też przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, skoro nie udowodnił, aby poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić możliwości dalszego prowadzenia działalności. Ponadto, zdaniem organu trudna sytuacja materialna nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia należności, natomiast analiza zgromadzonego w sprawie materiału nie pozwala na stwierdzenie, że sytuacja materialno-bytowa strony całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności. Zdaniem organu, likwidacja zadłużenia, jeżeli nie obecnie to w przyszłości chociażby niewielkimi kwotami w formie spłaty np. w układzie ratalnym nie pozbawi strony możliwości zaspokajania potrzeb bytowych.

Oddalając skargę na powyższą decyzję powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że należności z tytułu składek za okresy [...],[...],[...] są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Na bieg terminu przedawnienia wpływa fakt prowadzenia postępowania upadłościowego - w dniach od [...] kwietnia 2009r. do [...] maja 2014r. - powodującego przerwę biegu terminu przedawnienia z mocy art. 24 ust. 5c u.s.u.s. (a nie zawieszenie jak błędnie wskazał organ). Decyzja określająca zadłużenie wydana [...] maja 2019r., doręczona w dniu [...] maja 2019r., stała się prawomocna z dniem [...] czerwca 2019r., natomiast wniosek o zastosowanie ulgi wpłynął do organu [...] kwietnia 2019r. WSA zaznaczył, że stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. W ocenie WSA prawidłowo ustalił organ, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności. Zakończenie postępowania upadłościowego w 2014r. i umorzenie dotychczasowego zadłużenia z innych tytułów niż składkowe nie oznacza, że przesłanka całkowitej nieściągalności, czy nadzwyczajnych okoliczności została trwale przesądzona przez sąd gospodarczy w przypadku skarżącego i dotyczyć powinna również należności wobec organu, skoro upłynął już jakiś czas, a skarżący obecnie uzyskuje dochód z podjętej działalności gospodarczej oraz ze świadczenia emerytalnego. WSA stwierdził, że z uwagi na umorzenie innych zaległości, podjęcie decyzji o wznowieniu działalności gospodarczej i uzyskiwanie dochodów wskazuje, że sytuacja skarżącego polepszyła się. Zdaniem Sądu I instancji zasadnie też uznał organ, że wpływu na ocenę możliwości płatniczych skarżącego nie mają posiadane przez niego zobowiązania z tytułu pożyczek, ponieważ obowiązek spłaty należności cywilnoprawnych nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej spłatę zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Według Sądu I instancji, przeprowadzone ustalenia i ich ocena dały podstawę, by twierdzić, że interes indywidualny i interes publiczny były przez organ należycie rozumiane i należycie wyważone, natomiast sytuacja skarżącego nie musi mieć charakteru trwałego i może ulec zmianie. Skarżący dalej aktywnie prowadzi działalność gospodarczą, co rokuje uzyskiwaniem dochodów i ewentualną możliwością spłaty zadłużenia względem organu chociażby w systemie ratalnym. Końcowo Sąd I instancji stwierdził, w razie pogorszenia sytuacji skarżącego i zaistnienia nowych okoliczności ma on prawo do ponownego złożenia wniosku o umorzenie.

Skarżący złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi co do istoty sprawy, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. Naruszenie prawa materialnego w szczególności przepisu art. 28 ust.3, pkt 4b) u.s.u.s.;

- zgodnie z w/w przepisem prawa "całkowita nieściągalność zachodzi, gdy nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym";

- a z taką sytuacją - wbrew argumentacji Sądu Wojewódzkiego mamy do czynienia w niniejszym przypadku: Sąd Rejonowy w Koszalinie VII Wydział Gospodarczy kończąc postępowanie upadłościowe postanowieniem z dnia [...] maja 2014r. (sygn. akt [...]) umorzył w całości zobowiązania skarżącego, nie umarzając jedynie należności wobec ZUS, ponieważ umorzenie tego typu należności według przepisów prawa następuje w innym trybie (w toczącym się obecnie w niniejszej sprawie);

2. Naruszenie prawa materialnego przez Sąd I instancji, w szczególności przepisu art. 28 ust.4 u.s.u.s.;

- biorąc pod uwagę argumenty, że organ niezasadnie odmówił umorzenia składek, niezasadnie również nastąpiła odmowa umorzenia odsetek;

- w/w przepis prawa, stanowi bowiem, że umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty;

3. Naruszenie prawa materialnego przez Sąd I instancji, w szczególności przepisu art.28 § 3 pkt 1, ppkt 1), 2) i 3) rozporządzenia MG PiPS:

- zgodnie z w/w przepisem: Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności;

- wbrew wywodom Sądu pierwszej Instancji i wbrew wywodom organu, w przypadku skarżącego zastosowanie mają wszystkie w/w okoliczności: uregulowanie przedmiotowych składek jest nierealne, poza tym z pewnością próba ich wyegzekwowania pozbawi skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (w tym zakupu żywności i leków);

- Sąd Gospodarczy ogłaszając jego upadłość potwierdził jednoznacznie w w/w postanowieniu, że "niewypłacalność [...] była następstwem wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności";

- ZUS natomiast w uzasadnieniu skarżonej decyzji sam potwierdza, że u skarżącego oraz u jego żony występują przewlekłe choroby; a wbrew argumentom organu rentowego w/w przewlekłe schorzenia uniemożliwiają mu osiąganie wysokich dochodów niezbędnych do uregulowania przedmiotowych należności wobec ZUS;

4. Sąd pierwszej instancji podobnie jak organ wbrew wymogom prawa (art. 133 § 1 p.p.s.a. w żaden sposób nie wyjaśnił ani nawet nie podjął próby wyjaśnienia bardzo istotnej kwestii dotyczącej znaczącej rozbieżności pomiędzy przypisywaną skarżącemu kwotą zaległych składek a kwotą składek wyegzekwowaną od niego wcześniej z w/w tytułu:

- już bowiem pismem z dnia [...].04.2009r. skarżący zwracał się do organu rentowego z prośbą o wyjaśnienie następujących rozbieżności:

- ze złożonych deklaracji składkowych w okresie od czerwca 2005r. do kwietnia 2008r. wynika, że należność z tytułu składek wynosiła [...]zł;

- w rzeczywistości na konto ZUS Koszalin od [...].04.2005r. do [...].07.2008r. została przekazana przez Urząd Skarbowy wyegzekwowana od skarżącego kwota [...]zł;

- ZUS do dnia dzisiejszego nie wyjaśnił, w jaki sposób i na poczet jakich rzekomych należności została rozliczona powstała w/w oczywista nadpłata?

- w/w okoliczność może świadczyć o tym, iż w rzeczywistości skarżący nie ma już żadnych zaległych zobowiązań wobec organu a nawet, że powstała na jego korzyść nadpłata z tytułu składek;

- najpierw organ a teraz Sąd pierwszej instancji unikają wyjaśnienia tej bardzo istotnej kwestii;

- pomimo, iż w/w zarzut został wyraźnie i jednoznacznie wyartykułowany w skardze do WSA, Sąd pierwszej instancji w/w kwestii nie wyjaśnił co oznacza, że wydał wyrok w oparciu nie o całość akt sprawy, tylko wybiórczo w oparciu o część tych akt; w/w przepis stanowi bowiem, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy - co jest równoznaczne z tym, że Sąd nie może części akt pominąć, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku;

5. Rażące naruszenie art.141 § 4 p.p.s.a., w myśl którego uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie;

- Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ustosunkował się do bardzo istotnego zarzutu zawartego w pkt 8 skargi skarżącego na decyzję ZUS;

- Sąd pierwszej instancji stwierdził jedynie, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu;

- w rzeczywistości skarżący w skardze na decyzję organu nie kwestionował wysokości naliczonych składek, lecz zarzucił podwójne ich wyegzekwowanie przez organ rentowy, co stanowi zasadniczą różnicę, której w demokratycznym państwie prawa w myśl art. 2 Konstytucji RP żadnemu organowi państwa nie wolno bagatelizować ani obejmować nieuzasadnioną ochroną;

- podwójne wyegzekwowanie tych samych należności od zobowiązanego jak najbardziej stanowi uzasadnioną podstawę umorzenia zobowiązania, a wbrew błędnym argumentom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego umorzenie składek ZUS następuje w niniejszym trybie, a nie w postępowaniu przed Sądem powszechnym;

6. Rażące naruszenie art.141 § 4 p.p.s.a. ponieważ Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu nie przytoczył zarzutu skarżącego zawartego w jego skardze na decyzję organu, iż absolutną nieprawdą jest twierdzenie organu rentowego, że skarżący jest posiadaczem 9 samochodów;

- skarżący wyjaśnił w swojej skardze, że od zakończenia postępowania upadłościowego nie dysponuje żadnym pojazdem, za żaden pojazd nikt też nie wymaga od niego obowiązkowych składek OC;

- Sąd pierwszej instancji kwestię tę jednak przemilczał, przytaczając natomiast nieprawdziwe twierdzenia organu dot. w/w kwestii;

7. Niezgodne ze stanem faktycznym i nie znajdujące poparcia w aktach sprawy twierdzenie, iż w postępowaniu przed organem rzekomo nie naruszył przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wskazanych przez skarżącego w jego skardze do WSA, w rzeczywistości bowiem ZUS wobec skarżącego rażąco naruszył następujące zasady i przepisy prawa:

- zasadę prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

- zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony wyrażoną w art. 7a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ;

- zasadę pogłębiania zaufania obywateli wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

- zasadę informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielaj ą im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek;

- wobec skarżącego żadnej z w/w zasad organ nie zastosował, naruszając tym samym art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym "organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa".

Skarżący złożył oświadczenie, że zrzeka się rozprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy a pozostałe strony - w tym przypadku organ - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał jej przeprowadzenia Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza, zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał, zatem fakultatywne uprawnienie do przedstawienia wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez Sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej konieczne jest podkreślenie, że ze względu na to, że konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009r., II FSK 1688/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej, czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014r., I OSK 1420/14). Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a., wskazaną wyżej zasadę, stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Pewnym złagodzeniem rygorów wynikających z art. 176 w związku z art. 178 p.p.s.a. jest przewidziana w art. 183 § 1 tej ustawy możliwość przytoczenia przez stronę nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Należy przy tym wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 września 2006r., SK 63/05 orzekając o zgodności art. 174, art. 183 § 1 i art. 184 p.p.s.a. z wymienionymi w nim przepisami Konstytucji RP nie zakwestionował konstytucyjności przyjętego modelu skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Ważne jest też zwrócenie uwagi, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009r., I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015r., II GSK 2140/13) chyba, że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012r., I FSK 1679/11). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia wskazanej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007r., I FSK 1448/06). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z 19 marca 2014r., II GSK 16/13 i 17 lutego 2015r., II OSK 1695/13). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

Poczynienie powyższych uwag jest o tyle niezbędne, że w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została skonstruowana w sposób nieuwzględniający wszystkich wskazanych wyżej wymogów.

Skarga kasacyjna rozpoznana w tak zakreślonych granicach nie zasługuje na uwzględnienie.

Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, rozpatrzeniu w pierwszej kolejności, co do zasady, podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania. Jednakże zakres postępowania dowodowego wynika z przesłanek ukształtowanych przez prawo materialne. Dlatego też obydwa zarzuty kasacyjne w niniejszej sprawie pozostają ze sobą w związku.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania art. 7 k.p.a., art. 7a § 1 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a. wskazać należy przede wszystkim, że nieprawidłowe jest zarzucanie Sądowi I instancji naruszenia przepisów k.p.a. bez powiązania tego zarzutu z naruszeniem przepisów p.p.s.a. Sąd administracyjny orzeka bowiem, na podstawie przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne i wprost nie stosuje przepisów k.p.a. Sąd oceniając działanie organów administracji publicznej odnosi się do stosowanych przez nie przepisów postępowania administracyjnego, badając czy i w jakim zakresie zostały naruszone. Należy też wskazać, że art. 8 k.p.a. nie dzieli się na paragrafy. Mając jednak na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009r. sygn. akt I OPS 10/09, należy przyjąć, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, zostały naruszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.

Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i odnosząc się do najdalej idącego zarzutu - naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 5 petitum skargi kasacyjnej), przypomnieć należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Należy zaznaczyć, że polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem poprzez zarzut naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014r., sygn. akt II OSK 1131/13). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia wskazanego powyżej przepisu, tym samy należało uznać zarzut za niezasadny. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności nie rozstrzyga kwestii związanych z ich wysokością, lecz przesądza o braku podstaw do umorzenia kwoty wynikającej z zaległości. Słusznie Sąd I instancji podniósł, że dla ustalenia wysokości należności składkowych został zastrzeżony odrębny tryb postępowania, a zapadłe w tym zakresie decyzje podlegają kontroli sądów powszechnych, nie zaś sądu administracyjnego. Następnie przypomniał, że wysokość zadłużenia skarżącego wynika między innymi z informacji o stanie należności z tytułu składek od [...] który to dokument załączony został do akt administracyjnych sprawy. Z akt sprawy wynika także, że wysokość i okresy zadłużenia zostały zawarte w odrębnej decyzji organu z [...] maja 2019r. Decyzja ta stała się prawomocna z dniem [...] czerwca 2019r. Powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wskazuje, że skarżący nie kwestionował stanu faktycznego wskazanego przez organ, co Sąd I instancji bezsprzecznie wziął pod uwagę, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie. Zasadnie wskazał za niedopuszczalne kwestionowanie istnienia czy wysokości należności składkowych w postępowaniu wszczętym skargą od decyzji o odmowie umorzenia tych należności. Skarżący nie kwestionował wysokości należności składkowych, a w momencie wydania decyzji z [...] maja 2019r. mógł się od niej odwołać. Decyzja stała się prawomocna, zatem na obecnym etapie zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że w postępowaniu dotyczącym odmowy umorzenia odsetek nie sposób kwestionować prawidłowej wysokości należności. Następnie należy zauważyć, że Sąd I instancji odniósł się do twierdzeń skarżącego i wyjaśnił kwestię posiadania 9 pojazdów. Nie ma racji skarżący, twierdząc, że Sąd I instancji pominął tę kwestię. Wskazał, że analizując sytuację finansową organ nie uzasadniał możliwości uiszczenia należności faktem związanym z wpisem do Centralnej Ewidencji Pojazdów. Podkreślił, że ta okoliczność została przywołana w opisie dokonanych czynności organu, podjętych celem wyjaśnienia sprawy, natomiast pomimo tych zapisów organ wskazał, że postępowanie upadłościowe zakończyło się zlikwidowaniem majątku skarżącego. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowo administracyjnym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną zasadniczo w dwóch przypadkach, a mianowicie: jeżeli uzasadnienie orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. wyrok NSA z 18 kwietnia 2018r., sygn. akt I OSK 1363/17) oraz jeżeli uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010r. II FPS 8/09). Należy jednak podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można natomiast podważać dokonanej przez Sąd I instancji wykładni bądź zastosowania przepisów, ani też oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Tymczasem analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku dowodzi, że zawiera ono wszystkie niezbędne elementy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a.

Dalsze zarzuty oparte na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 7 petitum skargi kasacyjnej) sprowadzają się do tego, że postępowanie w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek nie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami k.p.a.

Za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z art. 7a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Z kolei zgodnie z art. 8 § 1 organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. I zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek

Podnieść należy, że Sąd I instancji w swoim rozstrzygnięciu w prawidłowy sposób wykazał, że organ ustalił stan faktyczny oraz zebrał materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości. Skarżący wskazał wprawdzie, że cierpi na różne schorzenia, ale pomimo trudności zdrowotnych podjął się prowadzenia działalności gospodarczej i rodzina posiada stałe źródła dochodów. Zasadnie zatem oceniono, że liczne choroby skarżącego, mimo, że mogą charakteryzować się przewlekłością to nie pozbawiają do możliwości uzyskania dochodów. Nie sposób uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. z uwagi na brak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości co do treści normy prawnej, na podstawie której odmówiono skarżącemu umorzenia należności. Jak już słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, organ w uzasadnieniu decyzji powołał prawidłową podstawę prawną dla uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia oraz w sposób szczegółowy wyjaśnił, dlaczego w jego ocenie nie wystąpiły przesłanki pozwalające na umorzenie należności. Niezasadne są także zarzuty naruszenia przez organ art. 8 § 1 oraz 9 k.p.a. Zarzuty podniesione przez skarżącego w sposób skuteczny nie podważyły prawidłowości prowadzonego postępowania z sposób zgodny z tymi przepisami. W tej sytuacji nie sposób było uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia 133 § 1 p.p.s.a. wskazany w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej.

Zgodnie z powołanym przepisem Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji, że wydał zaskarżony wyrok z pominięciem części akt sprawy. Należy podkreślić, że do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi np. wówczas, gdy Sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2019r., sygn. akt I OSK 386/17). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja w niniejszej sprawie nie nastąpiła. Sąd I instancji w treści uzasadnienia wyjaśnił, że przedmiotem postępowania była decyzja o odmowie umorzenia należności, nie zaś decyzja określająca wysokość należności. Jak już wspomniano na wcześniejszym etapie rozważań, w odniesieniu się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., skarżący na etapie postępowania przed organem miał możliwość odwołania się od decyzji określającej wysokość należności składkowych. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślił, że z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] maja 2019r. została określona wysokość i okresy zadłużenia, których to skarżący nie kwestionował. Wskazana decyzja stała się prawomocna z dniem [...] czerwca 2019r. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym za niedopuszczalne uznać należało kwestionowanie istnienia czy wysokości należności w postępowaniu wszczętym od decyzji o odmowie umorzenia należności. Należy podnieść, że z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika tylko nakaz wyprowadzania oceny prawnej z faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy. Przepis ten nie może natomiast służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2018r., sygn. akt I GSK 1095/18). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Nie sposób twierdzić, że Sąd I instancji pominął jakąkolwiek część akt sprawy. W sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny i wskazał na kwestię wysokości należności ustaloną odrębną decyzją, której to skarżący nie kwestionował. Słusznie Sąd I instancji podniósł, że dla ustalenia wysokości należności składkowych został zastrzeżony odrębny tryb postępowania, a zapadłe w tym zakresie decyzje podlegają kontroli sądów powszechnych, nie zaś sądu administracyjnego.

Odnosząc się do wskazanych naruszeń prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty te również są bezzasadne.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 4b (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej), należy wskazać, że zgodnie z powołanym przepisem należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez organ, z uwzględnieniem ust. 2-4.Skarżący zarzuca, że pomimo zakończonego postępowania upadłościowego organ uznał, że nie zachodzi względem niego całkowita nieściągalność. W tym zakresie należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który wskazał, że zakończenie postępowania upadłościowego w 2014r. i umorzenie dotychczasowego zadłużenia z innych tytułów niż składkowe nie oznacza, że przesłanka całkowitej nieściągalności, czy nadzwyczajnych okoliczności została trwale przesądzona przez sąd gospodarczy w przypadku skarżącego i dotyczyć powinna również należności wobec organu. Od zakończenia postępowania upłynął okres czasu, a skarżący prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje dochód. Zatem analiza materiału dowodowego nie pozwalała na stwierdzenie, że sytuacja materialno – bytowa skarżącego całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę należności. Sytuacja skarżącego uległa poprawie i w związku z tym organ odmówił umorzenia należności, co Sąd I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyraźnie zaznaczył. Nawet gdyby przyjąć, że w związku z zakończeniem postępowania upadłościowego, prowadzonego względem skarżącego, nastąpiła przesłanka do umorzenia należności składkowych, to nadmienić należy, że decyzja o odmowie umorzenia należności składkowych jest decyzją o charakterze uznaniowym. Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt II GSK 1694/17).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 28 ust. 4 u.s.u.s (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zgodnie z jego treścią umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Tak więc, aby była możliwość umorzenia odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty, warunkiem koniecznym jest wystąpienie przesłanek, które pozwoliłby organowi na podjęcie decyzji o odmowie umorzenia należności. Dopiero decyzja o umorzeniu należności znalazłaby podstawę do zastosowania wyżej wskazanego przepisu i pozwoliłaby na umorzenie wszystkich dodatkowych i pobocznych kosztów. Jak przyjęto w przedmiotowej sprawie, niekwestionowany stan faktyczny oraz zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wykazały, że względem skarżącego nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności składkowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji wyjaśnił w sposób prawidłowy zasadność decyzji organu, który wskazał, że względem skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Skarżący bowiem prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochody. Pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto ([...]netto), z którego nie są dokonywane potrącenia. Wskazano także, że prowadzone w sprawie postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z mocy prawa, natomiast Sąd ogłosił upadłość strony obejmującą likwidację majątku, w trakcie którego cały majątek strony został zlikwidowany. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że względem skarżącego nie wystąpiły przesłanki, które pozwalały by na wydanie decyzji umarzającej sporną należność, a zatem nie mogło dojść do naruszenia art. 28 ust. 4 u.s.u.s.

Wskazując na zarzut naruszenia prawa materialnego t.j. art. 28 § 3 ust. 1, pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej), Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że taki przepis we wskazanym rozporządzeniu nie występuje.

Należy wskazać, że Sąd kasacyjny nie ma nie tylko obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z 18 października 2017r., sygn. akt II OSK 2702/16). Ważne jest też zwrócenie uwagi, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009r., I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015r., II GSK 2140/13) chyba, że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012r., I FSK 1679/11). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia wskazanej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007r., I FSK 1448/06). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z 19 marca 2014r., II GSK 16/13 i 17 lutego 2015r., II OSK 1695/13). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji

Niezależnie od powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza że zgodnie z wykładnią art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia przyjąć należy, że umorzenie należności z tytułu składek na podstawie tych przepisów jest możliwe, o ile w toku postępowania administracyjnego zostanie wykazane, że stan majątkowy i sytuacja rodzinna wnioskodawcy sprawiają, że nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, uzyskując z niej dochody. Dodatkowo pobiera świadczenie emerytalne, które jest wolne od obciążeń. Bez znaczenia dla zobowiązań publicznoprawnych pozostaje kwestia zobowiązań cywilnoprawnych, ponieważ nie może to mieć wpływu na ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Skarżący skutecznie też nie wykazał istnienia przesłanek wynikających z § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Trafnie Sąd I instancji zaakcentował, że skarżący nie powołał argumentów nawiązujących do sytuacji poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz okoliczności wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej stronę jednocześnie możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący wprawdzie cierpi na różne schorzenia, ale pomimo trudności zdrowotnych, jak słusznie zauważył Sąd I instancji podjął się prowadzenia działalności gospodarczej i rodzina posiada stałe źródła dochodów. W tym miejscu zaznaczyć należy, że nie każda choroba zobowiązanego umożliwia umorzenie zaległych składek, lecz tylko taka, która pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2018r., sygn. akt II GSK 1513/18). Zasadnie, zatem uznał Sąd I instancji że skarżący nie wykazał, że uregulowanie należności ubezpieczeniowych doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Słusznie zauważył, że sytuacja skarżącego nie musi mieć charakteru trwałego i może ulec zmianie. Skarżący dalej aktywnie prowadzi działalność gospodarczą, co rokuje uzyskiwaniem dochodów i ewentualną możliwością spłaty zadłużenia względem organu chociażby w systemie ratalnym. Jak już stwierdzono w orzecznictwie sądowym, przepisy prawa nie tamują możliwości wystąpienia do organu z ponownym wnioskiem o umorzenie należności składkowych, jak i przewidują możliwość regulowania należności w systemie ratalnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2017r., sygn. akt II GSK 2161/17).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne. W ocenie tutejszego Sądu zarówno organ jak i Sąd I instancji zasadnie uznały, że w związku z sytuacją skarżącego nie wystąpiły przesłanki pozwalające na umorzenie spornych należności.

W związku z powyższym z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.