Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 423/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 220 ust. 1, ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka - Szpringer Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 13 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "W." H. S. D. K. B. S. S. j. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 grudnia 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 499/08 w sprawie ze skargi "W." H. S. D. K. B. S. S. j. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania; 2) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 grudnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 499/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi "W." H. S., D. K., B. S. Spółka Jawna w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty należności celnych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku. Ponadto Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki kwotę 9637 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji uwzględnił następujący stan sprawy. W dniu [...] września 2005 r., na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci świeżego czosnku. W zgłoszeniu zadeklarowano tajlandzkie pochodzenie czosnku. Jako dowód potwierdzający pochodzenie przedmiotowego towaru z Tajlandii załączono do zgłoszenia świadectwo pochodzenia. Towar dopuszczono do swobodnego obrotu z zastosowaniem stawki celnej 9,6 %.

Postępowanie celne w niniejszej sprawie zainicjowane zostało w związku z informacjami przekazanymi krajowym organom przez Europejskie Biuro Zwalczania Oszustw (OLAF) o wstępnych wynikach misji przeprowadzonej w Tajlandii w okresie 22-29 listopada 2005 r., dotyczącej kontroli eksportu czosnku z Tajlandii do UE. Podczas misji przedstawiciele OLAF ustalili, iż w latach 2004-2005 odprawione transporty czosnku w całości obejmowały czosnek sprowadzony z Chin. Transporty te były przedmiotem procedur importowo-reeksportowych w porcie L. C. (Bangkok), dokąd przybyły z Chin z przeznaczeniem do dalszego transportu do Europy (w tym również Polski).

W dniu [...] grudnia 2005 r., na podstawie art. 78 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L z dnia 19 października 1992 r., nr 302, s. 1 ze zm., dalej: WKC), przeprowadzona została kontrola w spółce. W ramach tej kontroli przekazano świadectwa pochodzenia, w tym świadectwo nr [...], do weryfikacji tajlandzkim władzom celnym. Jednocześnie do Urzędu Celnego wpłynął raport OLAF-u z końcowymi wynikami misji w Tajlandii, z którego wynikało, że eksporterem czosnku do Polski była firma S. Firma ta sprzedawała czosnek pochodzący z Chin do Wspólnoty.

Pismem z dnia [...] października 2006 r. Tajlandzka Izba Handlowa potwierdziła autentyczność świadectw pochodzenia. Nie wypowiedziano się jednak, co do kraju pochodzenia czosnku.

Naczelnik Urzędu Celnego w R. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. określił skarżącej spółce prawnie należną kwotę należności celnych przywozowych, wynikających z długu celnego w kwocie 243.644,90 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do Wspólnej Taryfy Celnej czosnek objęty był stawką celną konwencyjną w wysokości 9,6% + 120 EUR za 100 kg netto. Na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1034/2005 z dnia 1 lipca 2005 r. otwierającego i ustanawiającego zarządzanie autonomicznym kontyngentem taryfowym w odniesieniu do czosnku od dnia 1 lipca 2005 r. (Dz. Urz. UE L z dnia 2 lipca 2005 r., nr 171, s. 11, dalej: rozporządzenie nr 1034/2005) został otworzony autonomiczny kontyngent taryfowy w wysokości 4400 ton w odniesieniu do przywozów wspólnotowych świeżego lub zamrożonego czosnku. W ramach tego kontyngentu stosowana była stawka celna ad valorem w wysokości 9,6 %. W oparciu o wspomniany kontyngent skarżąca spółka uzyskała pozwolenie na przywóz czosnku pochodzenia tajlandzkiego w ilości 700 000 kg. W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego w R., czosnek zgłoszony do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu w niniejszej sprawie był czosnkiem pochodzenia chińskiego i w związku z tym powinna być zadeklarowana w zgłoszeniu stawka celna konwencyjna w wysokości 9,6 % + 120 EUR za 100 kg netto.

Decyzją z [...] lipca 2008 r., po rozpatrzeniu odwołania "W." Spółki jawnej z siedzibą w R., Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż skarżąca spółka bezpodstawnie wnioskowała o zastosowanie niższej stawki celnej w ramach kontyngentu na przywóz czosnku z Tajlandii. Zdaniem organu, na podstawie ustaleń OLAF można było wnioskować, iż strona skarżąca miała wiedzę na temat rzeczywistego pochodzenia czosnku z Chin. Dyrektor Izby Celnej w W. zauważył, że materiał dowodowy zgromadzony przez OLAF i przekazany do wykorzystania polskim organom celnym oraz materiał dowodowy zgromadzony przez polską administrację celną podważał wiarygodność zadeklarowanego przez skarżącą spółkę tajlandzkiego pochodzenia czosnku. Organ odwoławczy uznał za niewystarczające informacje przekazane przez władze tajlandzkie przy piśmie weryfikacyjnym z dnia [...] października 2006 r. w sprawie pochodzenia czosnku. Stwierdził, iż potwierdzają one jedynie autentyczność dowodu pochodzenia, a nie wiarygodność zawartych w nim informacji o pochodzeniu czosnku z Tajlandii, która została zakwestionowana na podstawie raportu OLAF i załączonych do raportu tajlandzkich dokumentów celnych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, z przedmiotowych dokumentów jednoznacznie wynikało powiązanie między towarem zaimportowanym z Chin przez S., a towarem wyeksportowanym przez wskazaną firmę do Polski dla skarżącej spółki. Na tajlandzkich dokumentach importowych były odniesienia do dokumentów reeksportowych do Polski. Tajlandzkie dokumenty reeksportowe oprócz odniesień do dokumentów, za którymi sprowadzano czosnek z Chin do Tajlandii, zawierały również informacje dotyczące m.in. dokumentów handlowych wystawionych przez S. dla firmy W., nazwy statków, którymi przetransportowano czosnek do Polski i daty tych transportów.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W., na chińskie pochodzenie sprowadzonego czosnku wykazały również wyniki badań próbki przeprowadzone przez Laboratorium ds. Ceł i Ochrony granic USA na prośbę OLAF. Przeprowadzone badania wykazały z ponad 95% prawdopodobieństwem, że czosnek jest pochodzenia chińskiego.

Strona skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. domagając się uchylenia jej w całości oraz decyzji ją poprzedzającej. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) oraz prawa materialnego, tj. art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm., dalej: Prawo celne).

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie.

W szeregu pism procesowych przesłanych do Sądu I instancji przed rozprawą strona skarżąca zarzuciła również bezpodstawne kwestionowanie autentyczności dowodu pochodzenia towaru, bezkrytyczne przyjęcie za dowód raportu OLAF z misji w Tajlandii, a także niespójności dat widniejących na tajskich dokumentach celnych z datami wskazanymi w aneksie do raportu OLAF. Strona złożyła ponadto wnioski o przeprowadzenie dowodów z szeregu dokumentów.

Odpowiadając na powyższe zarzuty, Dyrektor Izby Celnej w W. uznał je za bezzasadne.

W związku ze złożonymi przez skarżącą spółkę wnioskami dowodowymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., na rozprawie [...] grudnia 2008 r., dopuścił dowód z postanowienia Prokuratury Rejonowej w R. z dnia [...] września 2008 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie [...] oraz dowód z pisma dotyczącego tłumaczenia przysięgłego z języka angielskiego wywiadu celnego służby dochodzeniowej wydziału dochodzeń i odpowiedzialności karnej z dnia 10 października 2008 r.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że narusza ona przepisy postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za trafne Sąd I instancji uznał stanowisko organu, że raport OLAF ma charakter dokumentu urzędowego, o jakim mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Podniesiono, iż raport OLAF rozumiany jako całość dokumentacji przekazanej przez ten urząd polskiej administracji celnej jako dokument urzędowy korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą.

Sąd I instancji zwrócił jednak uwagę, iż w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających nie tajskie pochodzenie czosnku, brak jest deklaracji importowych i eksportowych składanych przed Tajlandzkim Urzędem Celnym przez firmę S. oraz dołączanych do nich faktur, mogących stanowić dowód na powiązanie czosnku importowanego z Chin przez firmę S. z czosnkiem eksportowanym do Polski, w związku ze stawianymi tezami przez autorów raportu OLAF. Podniesiono, iż organy w sposób ogólny odwoływały się do ustaleń raportu OLAF w tym zakresie, bez odniesienia się do konkretnych dokumentów, które w sposób jednoznaczny obalałyby twierdzenia wynikające ze zgłoszonych dokumentów przez stronę skarżącą, a wskazujących na Tajlandię jako kraj pochodzenia czosnku. Natomiast przywołany przez organ dowód z przeprowadzonego badania próbki czosnku, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., może odnosić się tylko do konkretnej partii z której został pobrany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podniósł, iż skoro organy dysponowały materiałem dowodowym, którego ocena uzasadniała tezę, iż czosnek został zebrany w Chinach, to weryfikując dane wykazane przez stronę skarżącą w zgłoszeniu celnym organy obowiązane były do szczegółowego przedstawienia drogi, jaką odbył czosnek, zanim trafił do Polski.

Zdaniem Sądu I instancji, niewystarczające w realiach rozpoznawanej sprawy dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia było przedstawienie mechanizmu działania podmiotów zajmujących się eksportem (reeksportem) i importem czosnku. Swoje wnioski organy celne wyciągały z oceny dowodów obcojęzycznych, odstępując przy tym od obowiązku ich przetłumaczenia na język polski. Opierając się na informacjach i raporcie OLAF-u, organy dostrzegły, że dowód ten zawiera szereg wad i nieścisłości, wymagających wyjaśnienia. Świadczy o tym, zdaniem Sądu I instancji, treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. WSA w W. uznał, że organy, mimo podjęcia wysiłku usunięcia nieścisłości wynikających z raportu OLAF, nie wyjaśniły wszystkich okoliczności niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zobowiązał organ do wyjaśnienia, z jakich względów traktował świadectwo pochodzenia wystawione przez władze Tajlandii jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, wystarczający do skorzystania z preferencji celnych, skoro jednocześnie zajął stanowisko, że wskazane świadectwo nie ma istotnego znaczenia dla sprawy, gdyż nie potwierdza, że czosnek rzeczywiście został zebrany w Tajlandii.

Sąd I instancji nie uwzględnił zarzutu skarżącej spółki dotyczącego kwestionowania przez organy celne świadectwa pochodzenia towaru załączonego do zgłoszenia celnego, potwierdzającego tajlandzkie pochodzenie czosnku. Podkreślono, iż świadectwo pochodzenia jako dokument urzędowy korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą. Zdaniem Sądu, w świetle zebranego materiału dowodowego, organy celne miały podstawy do zakwestionowania prawdziwości zawartych w nim danych. Wiarygodność dowodu pochodzenia towaru została zakwestionowana w drodze dochodzenia prowadzonego przez OLAF. W piśmie weryfikującym świadectwo potwierdzające tajlandzkie pochodzenie czosnku, władze wystawiające te dowody pochodzenia w ogóle nie odniosły się do kraju pochodzenia towaru, mimo wyraźnego zapytania wystosowanego przez polskie organy celne.

Za bezprzedmiotowe Sąd I instancji uznał zarzuty skarżącej dotyczące określenia odsetek za zwłokę od należności celnych. Podniesiono, iż decyzje organów celnych nie zawierają rozstrzygnięcia w tej kwestii. Ponadto, zdaniem Sądu I instancji, z treści postanowienia Prokuratury Rejonowej w R. z dnia [...] września 2008 r. o umorzeniu śledztwa wynikało, że organy nie wykazały dostatecznie, iż wystąpiły przesłanki naliczania odsetek za zwłokę na podstawie art. 65 ust. 5 Prawa celnego w związku z art. 53 Ordynacji podatkowej.

W skardze kasacyjnej "W." H. S., D. K., B. S. Spółka Jawna w R. zaskarżyła powyższy wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji organu I i II instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, to jest naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 220 ust. 2 WKC.

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 220 ust. 1 WKC.

W uzasadnieniu strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w toku kontroli sądowoadministracyjnej nie dostrzegł, że organy celne zaniechały zbadania czy w sprawie zachodzą podstawy do wyłączenia retrospektywnego księgowania należności, o których mowa w art. 220 ust. 2 WKC. W ocenie strony skarżącej, Sąd I instancji uchybił tym samym obowiązkowi wynikającemu z art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarżąca spółka zarzuciła również brak w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji wytycznych dla organu w zakresie zbadania wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek z art. 220 ust. 2 lit. b) WKC.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych "W." H.S., D. K., B. S. Sp.j. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzut naruszenia art. 220 § 1 WKC.

W obu decyzjach organów celnych wydanych w tej sprawie powołano m. in. przepis art. 220 ust. 1 WKC jako prawną podstawę zaksięgowania kwoty należności wynikających z długu celnego. Z treści ust. 2 art. 220 WKC wynika jednakże, że ust. 1 tego artykułu może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy nie zachodzą okoliczności wymienione w ust. 2. Uzasadnienie zastosowania art. 220 ust. 1 powinno zatem zawierać odniesienie się do negatywnych przesłanek zaksięgowania kwoty należności określonych w ust. 2 tego przepisu. Organy obu instancji kwestie te całkowicie pominęły. Sąd badając zaskarżoną decyzję był zobowiązany, ze względu na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., ocenić sprawę również w aspekcie powołanego w podstawach decyzji art. 221 ust. 1 WKC. Trzeba dodać, że w postępowaniu przed sądem I instancji firma "W." podnosiła w dwóch pismach procesowych z [...] i [...] grudnia 2008 r. zarzuty dotyczące naruszenia przez organy celne art. 220 WKC. Sąd nie ustosunkował się do tych zarzutów w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi to naruszenie przepisów postępowania (art. 134 § 1 i art. 141 § 4), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedstawione przez Sąd okoliczności faktyczne wskazują bowiem na konieczność rozważenia, czy w sprawie nie zachodzą wspomniane negatywne przesłanki retrospektywnego zaksięgowania należności, w szczególności podnoszony w skardze kasacyjnej błąd organu celnego (art. 220 ust. 2 lit. b) WKC). Trzeba mieć jednakże na uwadze fakt, że retrospektywne zaksięgowanie długu celnego nie jest możliwe wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone w art. 220 ust. 2 lit. b) WKC.

Do zgłoszenia celnego nr [...] z [...] sierpnia 2005 r. załączono m. in. świadectwo pochodzenia towaru (czosnku), wydane przez Tajską Izbę Handlową, w którym jest zawarta klauzula informująca, że świadectwo zostało wydane na podstawie informacji dostarczonych przez konsygnanta (firma S. z Tajlandii) i że nie może być traktowane jako poręczenie przez Tajską Izbę Handlową zaistnienia (prawdziwości) faktów w nim podanych. Z treści tego świadectwa wynika, że Tajska Izba Handlowa w istocie sama nie udokumentowała pochodzenia towaru. Oznacza to, że przedstawione świadectwo pochodzenia, mimo że ma charakter dokumentu urzędowego, nie zawiera potwierdzenia przez powołany do tego organ władzy publicznej pochodzenia importowanego czosnku z Tajlandii. Polski organ celny potraktował jednakże ten dokument jako świadectwo pochodzenia czosnku z Tajlandii.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna wniesiona przez "W." spółka jawna H. S., D. K., B. S. jest uzasadniona.

Mając to wszystko na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. oraz art. 207 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.