Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 197/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 38 ust. 1 pkt 2, § 38 ust. 2, § 39 ust.2 a, § 39a
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 35 ust 2-ust. 4
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Asesor WSA Jacek Boratyn, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi M.Ł. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania M Ł utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ I instancji) z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy wynika, że w dniu [...] maja 2013 r. do organu I instancji wpłynął wniosek M Ł (dalej: Beneficjent/Wnioskodawca/Skarżący) o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. w którym zadeklarował do płatności realizację Pakietu 4 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 oraz Pakietu 5 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 i w ich ramach realizację wariantu 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 26,87 ha oraz wariantu 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 2,90 ha.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] przyznał Wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie: 34.501,00 zł w tym: 27.528,00 zł i 2.694,31 zł w ramach kosztów transakcyjnych dla wariantu 4.1 do powierzchni 22,94 ha oraz 3.973,00 zł i 305,69 zł w ramach kosztów transakcyjnych dla wariantu 5.1 do powierzchni 2,90 ha.

Zgodnie z oświadczeniem zawartym w części IX wniosku, Skarżący zobowiązał się do realizacji 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym).

Po rozpatrzeniu kolejnych wniosków kontynuacyjnych decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] przyznano Beneficjentowi płatność rolnośrodowiskową na 2014 r. w łącznej kwocie 34.645,00 zł w tym: 30.672,00 dla wariantu 4.1 za pow. 25,56 ha i 3973,00 dla wariantu 5.1 za pow. 2,90 ha zaś decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] przyznano płatność rolnośrodowiskową na 2015 r. w łącznej wysokości 34.453,00 zł w tym 30.480,00 dla wariantu 4.1 do powierzchni 25,40 ha oraz 3.973,00 dla wariantu 5.1 do powierzchni 2,90 ha

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] maja 2016 r. i przyznał Beneficjentowi płatność rolnośrodowiskową za 2015 rok w łącznej wysokości 34.513,00 zł, w tym: 30.540,00 zł dla wariantu 4.1 do powierzchni 25,45 ha oraz 3.973,00 zł dla wariantu 5.1 do powierzchni 2,90 ha.

Beneficjent, kontynuując program rolnośrodowiskowy, w dniu [...] maja 2017 r złożył kolejny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r. Zadeklarował do płatności realizację Pakietu 4 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 oraz Pakietu 5 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 i w ich ramach realizację wariantu 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 25,56 ha oraz wariantu 5.1- ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 2,90 ha.

W dniach [...] - [...] października 2017 r. w gospodarstwie Beneficjenta została przeprowadzona kontrola na miejscu, w wyniku której ustalono rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej a faktycznie stwierdzoną. Dodatkowo stwierdzono, że Beneficjent nie przestrzegał wymogów do poszczególnych pakietów i ich wariantów.

Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności na działkach A1, C1, D1, E1 i F1 zgłoszonych do płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, wariant 4.1 uprawa TUZ wyniosła 2,70 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych w ramach wariantu: 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wyniosła 11,87%.

Dodatkowo inspektorzy terenowi w czasie przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzili brak przestrzegania następujących wymogów :

P017 - pozostawienie mniejszej niż 5% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki mniejszej niż 30% nieskoszonej powierzchni działki rolnej,

P020 (2013) - pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym,

P018 - pozostawienie większej niż 10%, lecz mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki większej niż 50%, lecz mniejszej niż 80% nieskoszonej powierzchni działki rolnej.

W trakcie prowadzonego postępowania ustalono również, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 wynosiła 2,90 ha zaś powierzchnia stwierdzona wyniosła 2, 83 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli wyniosła 2,47%.

Inspektorzy terenowi stwierdzili także brak przestrzegania na działce G1 wymogu N018 - pozostawienie większej niż 10%, lecz mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki większej niż 50%, lecz mniejszej niż 80% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, zaś na działce rolnej E1 zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności jako łąka trwała z użytkowaniem kośnym inspektorzy terenowi stwierdzili nieprawidłowość 06 - niezachowanie powierzchni trwałych użytków zielonych.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. przyznał Wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2017 w łącznej wysokości 17 602,24 zł, w tym: 14 599,20 zł dla wariantu 4.1 do powierzchni 22,75 ha oraz 3 003,04 zł dla wariantu 5.1 do powierzchni 2,83 ha.

Mając na uwadze powyższe Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] października 2019 r., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przyznanych Beneficjentowi, na mocy decyzji: nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013, decyzji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014, decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej oraz przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2015, decyzji nr [...] z dnia [...] października 2016 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2016.

W następstwie przeprowadzonego postępowania organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. ustalił Beneficjentowi kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2013, 2014, 2015, 2016 w łącznej wysokości 40.291,55 zł.

Beneficjent nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji i złożył odwołanie od ww. decyzji, po rozpatrzeniu którego Dyrektor ARiMR, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji o zasadności ustalenia beneficjentowi kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Wskazał, że podstawy prawne ubiegania się przez organy Agencji o zwrot nienależnie pobranych płatności stanowią w szczególności przepisy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 1936 ze zm. - dalej: ustawa o ARiMR), art. 28 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2018r., poz. 1936 - dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) oraz § 39 i § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organ II instancji wyjaśnił, że obowiązującymi dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach realizowanego Programu Rolnośrodowiskowego za rok 2013 i 2014 są przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm. – dalej: rozporządzenie nr 65/2011), a za lata 2015 i 2016 - przepisy rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48 ze zm. - dalej: rozporządzenie nr 640/2014).

Organ II instancji podkreślił, że pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe Skarżącego zostało określone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] listopada 2013 r . Beneficjent składając w dniu [...] maja 2013 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji tj. od dnia [...] marca 2013 r. a przystępując do programu znał swoje obowiązki w zakresie realizacji jego wymogów.

Organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do płatności przyznanych za lata 2013, 2014, 2015, 2016 w wariancie 4.1 i 5.1 nastąpiło zmniejszenie powierzchni użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz wystąpiły uchybienia w przestrzeganiu przez Beneficjenta wymogów podjętego programu. Powołując się na § 39 a w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2013 r., organ podkreślił, że w razie stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu wymogów, płatność rolnośrodowiskowa w danym roku przysługuje w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada to procentowemu stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi, w ramach realizowanego pakietu.

Organ II instancji stwierdził także, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do odstąpienia od ustalania kwoty nienależnie pobranych przez skarżącą płatności. Kwota tych należności przekracza bowiem równowartość 100 EUR.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu, dotyczących wyników kontroli na miejscu, przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącego, organ II instancji stwierdził, że wyniki tej kontroli nie są przedmiotem niniejszego postępowania.

W kwestii podnoszonego w odwołaniu braku podstaw w przepisach rozporządzenia z 2013 r., w stanie obowiązującym w roku 2017, kiedy to w ocenie Skarżącego, żaden przepis nie określał zwrotu z tytułu nieprzestrzegania wymogów dla pakietów i wariantów, organ stwierdził, że nieprawidłowa realizacja zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności, lecz skutkuje również obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres wieloletniego zobowiązania.

Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania w przedmiotowej sprawie jest ustalenie należnych płatności wstecz za lata 2013-2016, a zatem załączniki 3 i 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, powołane w odwołaniu, nie mają żadnego zastosowania. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zmniejszenia płatności dokonano nie na podstawie ww. załączników, a na podstawie § 39a i § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia rolnośrodowiskowego (zmniejszenie obszaru, uchybienia w nieprzestrzeganiu wymogów).

W ocenie organu ujawnione w toku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego uchybienia w przestrzeganiu przez Stronę wymogów dla poszczególnych wariantów powodują konieczność zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, stosownie do art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w związku z § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie powtarzalność nie występuje, naruszone zostały natomiast dotkliwość, zasięg i trwałość uchybienia i dlatego zastosowano zmniejszenia.

Odnosząc się do zarzutu, że organ zastosował przepis prawny, który wszedł w życie po zakończeniu zobowiązania, organ wyjaśnił, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1261) do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi po dniu 14 marca 2018 r. stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem.

Organ podkreślił, że bezsprzecznym pozostaje fakt, że postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych zostało wszczęte w dniu [...] października 2019 r., zatem po dniu 14 marca 2018 r. i wobec tego koniecznym jest zastosowanie rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Program rolnośrodowiskowy objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013".

Dyrektor [.] Oddziału ARMiR podkreślił, że dokonał kompleksowej analizy zarówno poprawności, jak i zasadności rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji i nie znalazł przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dodał też, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie prawa do ustalenia nienależnie pobranych przez Skarżącego płatności.

W skardze na decyzję z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych Beneficjent zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego związane z błędnym określeniem kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący zarzucił, że w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał § 38 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. który dotyczy pakietu "rolnictwo zrównoważone", a Skarżący tego pakietu nie realizował.

Ponadto Beneficjent zarzucił, że organ swoje rozstrzygnięcie oparł na § 39a tego rozporządzenia mimo, że przepis ten został opublikowany w dniu 28 czerwca 2018 r. a więc już po zakończeniu terminu realizacji zobowiązania, który upłynął z dniem 15 marca 2018 r.

Skarżący podniósł, że w protokole z czynności kontrolnych w gospodarstwie nie określono dotkliwości, zasięgu, trwałości i powtarzalności niezgodności, tak jak to określają przepisy art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia 640/20. Podkreślił, że na dzień kontroli w gospodarstwie przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie określały konieczności zwrotu płatności z tytułu niespełnienia wymogów z załącznika nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [.] Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej: P.p.s.a.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art.57a.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga jest niezasadna.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja ustalająca Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności za lata 2013, 2014, 2015, 2016 z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Na podstawie art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej (...) a właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Uprawnienie do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub środków krajowych przeznaczonych m.in. współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, wynika z art. 29 ustawy o ARiMR, zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych następuje w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w myśl art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, czyli kierownik biura powiatowego ARiMR.

Powyższe uregulowania wskazują, że wydanie decyzji ustalającej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych wymaga jednoznacznego ustalenia przez organy Agencji, że wypłacone beneficjentowi środki pieniężne były środkami nienależnymi lub nadmiernie pobranymi.

Skarżący realizował wieloletnie zobowiązanie w ramach programu rolnośrodowiskowego. Zobowiązanie to podjął w 2013 r., akceptując wszystkie jego warunki, w tym także te związane z konsekwencjami niedochowania jego wymogów. Rozpoczęcie realizacji zobowiązania miało miejsce 15 marca 2013 r., a zakończenie 15 marca 2018 r.

Podkreślić należy, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organy nie czyniły ustaleń w przedmiocie sposobu realizacji przez Skarżącego podjętego przez niego w 2013 r. wieloletniego zobowiązania. W tym zakresie opierały się bowiem na wydanych rozstrzygnięciach w przedmiocie przyznania płatności za kolejne lata realizacji zobowiązania, poczynając od 2013 r., a kończąc na 2017 r. Zatem zaskarżona decyzja, ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności, jest wynikiem i bezpośrednim następstwem ustaleń poczynionych w tamtych sprawach i zapadłych na ich tle ostatecznych rozstrzygnięć. Wśród nich szczególnie istotna jest decyzja w przedmiocie płatności za rok 2017 r., albowiem to w postępowaniu dotyczącym tego właśnie roku - piątego i zarazem ostatniego roku realizacji zobowiązania wieloletniego, stwierdzone zostały nieprawidłowości w realizacji programu, co znalazło odzwierciedlenie w kwotach przyznanych płatności.

Pierwszym z wytkniętych Skarżącemu uchybień, w zakresie realizacji przez niego zobowiązania rolnośrodowiskowego, było zmniejszenie powierzchni gruntów, na których zobowiązanie to było i miało być realizowane. Sam fakt zmniejszenia powierzchni wynikający z decyzji, w przedmiocie przyznania Skarżącemu płatności za poszczególne lata realizacji zobowiązania, nie budzi na gruncie niniejszej sprawy wątpliwości i nie jest przez niego kwestionowany. Kolejne stwierdzone uchybienia odnoszą się do nieprzestrzegania tzw. wymogów pakietowych. Powyższe nieprawidłowości skutkowały pomniejszeniem płatności przyznanej w 2017r., a decyzji w tym przedmiocie Beneficjent nie kwestionował, zatem stała się ona ostateczna.

W takiej sytuacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR miał podstawy do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za poprzednie lata, w których realizowane było zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Podstawą prawną do wydania takiej decyzji są przepisy wspólnotowe, w tym m.in. art.35 ust.2 -4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, zgodnie z którym odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa je w całości lub w części, jeżeli nie spełniono zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich lub, w stosownych przypadkach, innych obowiązków dotyczących operacji ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich, przy czym w stosunku do zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację. W myśl art. 35 ust 3 rozporządzenia 640/2014 przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2. Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Trwałość zależy w szczególności od czasu trwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub - w przypadku okresu programowania 2007-2013 - podobnego środka.

Z zacytowanych przepisów wynika podstawa do dochodzenia od rolnika kwot pobranych płatności, w sytuacji niespełnienia przez niego warunków realizacji zobowiązania wieloletniego. Prawodawca unijny przesądził te kwestię w sposób jednoznaczny, pozostawił jedynie poszczególnym państwom członkowskim określenie sposobu wyliczenia kwot nienależnie pobranej płatności z tego tytułu, określając jednak kryteria, w oparciu o które kwota ta winna być skalkulowana, przy czym dochodzenie zwrotu płatności nie jest uzależnione od spełnienia wszystkich wymienionych kryteriów.

W krajowym porządku prawnym omawiana kwestia została uregulowana m.in. przepisami § 39 ust.2 a i § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r., przy czym drugi z tych przepisów jednoznacznie odwołuje się do art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, stanowiąc wyraźnie realizację zawartej w nim delegacji.

Przepis ten, co słusznie zauważył Skarżący, został wprowadzony do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. w roku 2018, a więc po dacie zakończenia realizacji przez Beneficjenta zobowiązania wieloletniego, niemniej jednak z uwagi na charakter i treść tego przepisu nie można zgodzić się ze Skarżącym, że stosując go organy naruszyły zakaz działania prawa wstecz. Do problematyki związanej ze stosowaniem sankcji, w związku z niedotrzymaniem warunków realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, należy odnieść się w sposób kompleksowy, tj. mając na względzie istotę przedmiotowego zobowiązania, uregulowania prawa unijnego w tym zakresie, a także przepisy krajowe, których jednak nie można rozpatrywać w sposób oderwany od wskazanych poprzednio regulacji unijnych.

Skarżący podjął się realizacji zobowiązania wieloletniego, które z uwagi na jego charakter należy traktować kompleksowo, przez co spełnienia jego warunków nie można odnosić odrębnie do poszczególnych lat jego realizacji. Uchybienia w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego były niewątpliwe, a fakt braku na dzień ich stwierdzenia (dzień kontroli) przepisów krajowych zobowiązujących do zwrotu płatności pobranych w poprzednich latach, nie oznacza, że organy działały bez podstawy prawnej. Jak to już bowiem wyżej stwierdzono, przepis art. 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. nie stanowił samoistnej podstawy prawnej do stwierdzenia nienależnie pobranych płatności, w związku z niedopełnieniem wymogów realizacji zobowiązania, ale konkretyzację podstawy wynikającej z art. 35 ust 2-ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014. W momencie wydawania zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przepis § 39a funkcjonował w porządku prawnym i nie będąc sprzecznym z przepisami rozporządzenia nr 640/2014, mógł być podstawą wydania decyzji.

Przepis § 39 a rozporządzenia z 2013 r. w zakresie sposobu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, w związku z niezrealizowaniem wymogów zobowiązania wieloletniego, odwołuje się do § 38 ust. 1 pkt 2 tego aktu, a w konsekwencji do § 38 ust. 2. Zatem organy orzekające w niniejszej sprawie dokonując wyliczenia w oparciu o te właśnie przepisy nie naruszyły prawa. Wskazały okoliczności, w oparciu o które podjęły swoje rozstrzygnięcia, jak również podstawy prawne ich wydania. Przedstawiły także sposób, w jaki dokonały wyliczeń wysokości kwot przypadających do zwrotu z tytułu poszczególnych uchybień.

Zasadne jest także stanowisko organów, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały podstawy do odstąpienia od ustalania wysokości nienależnie pobranych przez Skarżącego płatności, gdyż kwoty tego rodzaju płatności przewyższały kwoty o których mowa w art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 ze zm.).

Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego, bowiem jak wyżej wskazano, wydane rozstrzygnięcie znajduje oparcie w przepisach prawa, zarówno tych zawartych w regulacjach prawa krajowego, jak i unijnego. Brak jest więc podstaw do wyeliminowania jej z porządku prawnego.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że są one bezpodstawne.

Kwestionując legalność zaskarżonej decyzji Skarżący podniósł zarzut, że w protokole z czynności kontrolnych, które odbyły się w jego gospodarstwie nie określono w żaden sposób dotkliwości, zasięgu, trwałości i powtarzalności niezgodności dotyczących spełnienia wymogów z załącznika nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż, jak to słusznie zauważył organ odwoławczy, wyniki kontroli w gospodarstwie Skarżącego nie są przedmiotem niniejszego postępowania. Wszelkie kwestie związane z protokołem kontroli, która odbyła się w 2017 r., mogły być przedmiotem badania jedynie na gruncie sprawy dotyczącej przyznania Skarżącemu płatności za 2017 r. Skoro zaś Skarżący nie podważał ustaleń, ani nie zgłaszał zastrzeżeń do protokołu kontroli na gruncie tamtej sprawy, a decyzja dotycząca płatności za 2017 r. stała się ostateczna, to w niniejszej sprawie organy obu instancji były nią związane.

W odniesieniu do zarzutu nietrafnego powołania w podstawie prawnej rozstrzygnięcia § 38 ust. 1 pkt 2, dotyczącego pakietu "rolnictwo zrównoważone", którego Beneficjent nie realizował, trzeba przyznać, że faktycznie przepis ten został powołany niepotrzebnie, gdyż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie znajduje zastosowania. Jednakże przepis ten został powołany przez organ II instancji wraz z adekwatnymi przepisami, a z uzasadnienia decyzji jasno wynika, jakie były podstawy prawne orzeczenia o zwrocie płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Wobec powyższego uznać należy, że nie jest to uchybienie, które może mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.