Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 357/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78h ust. 1, art. 78h ust. 9, art. 78h ust. 12.
journal: Dz.U. 2015 poz 615
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2015 r. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie egzaminu adwokackiego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 11-13 marca 2015 r (zwana dalej Komisją Egzaminacyjną II Stopnia/organem) Uchwałą z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy M. Ś. (zwana dalej stroną/skarżącą) utrzymała w mocy Uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr 5 (zwanej dalej Komisją I stopnia/organem I instancji) z siedzibą w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2015 r., na mocy której M. Ś. uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Ustalono, że Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2015 r. organ stwierdził, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. Wskazano, że skarżąca uzyskała z zadania z zakresu prawa karnego - ocenę niedostateczną, a z zadań innych oceny pozytywne. Powołując się na przepis art. 78 f ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (j.t. Dz.U. z 2015 ze zm. poz.615 zwana dalej p.a.), Komisja I stopnia stwierdziła, że uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Strona zakwestionowała zasadność ustalenia przez Komisję I stopnia oceny niedostatecznej z pierwszej części egzaminu adwokackiego - zadania z zakresu prawa karnego, co z kolei skutkowało uznaniem, że egzamin adwokacki złożyła z wynikiem negatywnym. Zarzuciła obrazę: przepisów prawa materialnego, a mianowicie art 78d ust. 1, 5, 10 p.a. w zw. z art. 78e p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie przez Egzaminatorów błędnej - tj. z pominięciem skali stopniowalności - oceny pracy z zakresu prawa karnego, napisanej przez Skarżącą w ramach pierwszej części egzaminu adwokackiego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady proporcjonalności, wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz niewłaściwego przyjęcia, iż złożony przez Skarżącą egzamin adwokacki nie świadczy o przygotowaniu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Podniosła naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 78d ust. 1 p.a. w związku z art. 78e i w związku z art. 78f ust. 1 p.a., poprzez błędną ich wykładnię poprzez przyjęcie iż opis istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa karnego (pierwsza część egzaminu adwokackiego) zawiera sztywny "klucz" prawidłowych odpowiedzi, podczas gdy stanowi on jedynie propozycję rozwiązania zadania, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego przyznania Skarżącej oceny niedostatecznej z części pierwszej egzaminu i wystawienia negatywnej oceny z całości egzaminu adwokackiego. Naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm:, zwana dalej: KPA) w zw. z art. 77 KPA oraz art. 107 § 3 KPA poprzez przeprowadzenie przez Komisję I stopnia postępowania wyjaśniającego i dowodowego w sposób tendencyjny, pozbawiony obiektywizmu, nakierowany na udowodnienie tezy, iż Skarżąca nie posiada przygotowania prawniczego aby samodzielnie i należycie wykonywać zawód adwokata, przy jednoczesnym braku należytego uzasadnienia w decyzji tej tezy. Naruszenie przepisów prawa proceduralnego, a mianowicie art. 8 KPA poprzez rozpatrzenie sprzeczności w uzasadnieniu ocen cząstkowych Egzaminatorów na niekorzyść Skarżącej, podczas gdy w wyrażonej w tym przepisie zasady budzenia zaufania organów administracji publicznej do obywatela wynika dla organu obowiązek rozstrzygania wszelkich wątpliwości powstałych na gruncie sprawy administracyjnej na korzyść strony postępowania. Naruszenie przepisów prawa proceduralnego, a mianowicie art. 107 § 1 KPA poprzez niewłaściwe oznaczenie organu, tj. niewskazanie adresu Organu oraz nieprawidłowe wskazanie podstawy prawnej, na której Organ oparł swoje rozstrzygnięcie, co w konsekwencji istotnie utrudnia możliwość wniesienia odwołania oraz stanowi podstawę do uchylenia tej Decyzji.

Naruszenie przepisów prawa proceduralnego, a mianowicie spoczywającego na Organach obowiązku respektowania postanowień zasady równości z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zakazu dyskryminacji z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, zasady ochrony macierzyństwa z art. 18 Konstytucji RP w zw. z art. 19 i art. 153 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, polegające na nie uwzględnianiu przez Organ okoliczności, iż Skarżąca jest karmiącą matką i nie przedłużenie - o czas poświęcony na karmienie syna - czasu na napisanie egzaminu adwokackiego, a w konsekwencji niezagwarantowanie Skarżącej równych szans na pozytywne zdanie egzaminu.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania przez Komisję II stopnia szczegółowo opisanego w uchwale. Powołując się na orzecznictwo NSA Komisja II stopnia stwierdziła, że winna rozpoznawać sprawę tylko w części zakwestionowanej w odwołaniu i tylko w zakresie określonej zarzutami tego odwołania. Wskazała, że przedmiotem zadania było wywiedzenie apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w Gnieźnie, który obejmował skazania za trzy przestępstwa, tj. z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. (czyn ujęty w pkt I), z art. 288 § 1 k.k. (czyn w pkt II ) oraz z art. 178a § 4 k.k. Opis istotnych zagadnień do zadania z prawa karnego, przygotowany przez zespół opracowujący przedmiotowe zadanie, wskazuje na cztery kwestie (uchybienia), które winny być brane pod uwagę przez egzaminatorów, a które wymagały dostrzeżenia przez osobę zdającą i wyartykułowania w treści pracy, pod postacią trafnie podniesionych zarzutów odwoławczych (wspartych należytą argumentacją) i odpowiadających im wniosków, przy czym jedna z nich dotyczyła uchybienia, które mogło zostać usunięte w toku dalszego procedowania.

Wskazał, że najistotniejszą wadliwością wyroku Sądu Rejonowego było skazanie oskarżonego za przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 1 k.k. (czyn z pkt I), w sytuacji, gdy z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych bezspornie wynika, że Zenon Lisiecki dobrowolnie odstąpił od dokonania rozboju na osobie pokrzywdzonej ("Prosiła Zenona Lisieckiego, aby nie zabierał dorobku jej życia. Oskarżonemu zrobiło się żal Małgorzaty Kwiatkowskiej. Zrezygnował z zaboru pieniędzy i oddalił się z miejsca zdarzenia". Jej zdaniem tak zrekonstruowane fakty obligowały do zastosowania normy art. 15 § 1 k.k., która stanowi, że nie podlega karze za usiłowanie, kto dobrowolnie odstąpił od dokonania lub zapobiegł skutkowi stanowiącemu znamię czynu zabronionego. W tych warunkach zdaniem organu postępowanie karne o ten czyn winno zostać umorzone w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 15 § 1 k.k. Z uwagi na to, iż sąd I instancji przepisu art. 15 § 1 k.k. nie zastosował, w apelacji należało to uchybienie uczynić podstawą zarzutu. W ocenie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, nie było jakichkolwiek podstaw do odwoływania się do obrazy przepisów postępowania, czy błędu w ustaleniach faktycznych, gdyż te były trafne. Uznała, że prawidłowo ujęte uchybienie winno mieć postać zarzutu obrazy prawa materialnego, to jest art. 15 § 1 k.k., zaś odpowiadający mu wniosek to postulat o uchylenie wyroku w tej części i umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 15 § 1 k.k. i w zw. z art. 414 § 1 k.p.k.

W zakresie skazania za czyn z art. 288 § 1 k.k. (czyn z pkt II) zdaniem organu uchybienia sądu lokowały się na płaszczyźnie procesowej i dotykały obrazy art. 199 i 391 § 2 k.p.k. Pierwszy z tych przepisów ma charakter zakazu dowodowego i stanowi, że złożone wobec lekarza udzielającego pomocy medycznej oświadczenia oskarżonego, dotyczące zarzucanego mu czynu, nie mogą stanowić dowodu. Organ wskazał, że sąd I instancji, wbrew dyspozycji art. 199 k.p.k., ów fragment zeznań świadka wykorzystał, czyniąc na jego podstawie niekorzystne dla oskarżonego ustalenia. Podniesienie tego uchybienia dawało zatem podstawę do wykluczenia z grupy dowodów wspierających tezę aktu oskarżenia zeznań lekarza udzielającego pomocy medycznej oskarżonemu, który to dowód zadecydował w istocie rzeczy o skazaniu oskarżonego za omawiany występek Natomiast obraza przepisu art. 391 § 2 k.p.k. sprowadzała się do zaniechania, w sytuacji skorzystania przez świadka Jakuba Szymczaka z uprawnienia przewidzianego w art. 182 § 3 k.p.k. (jego sprawę o współudział w tym przestępstwie wyłączono do odrębnego rozpoznania), odczytania złożonych przez niego uprzednio wyjaśnień w charakterze oskarżonego. Sąd I instancji tego nie uczynił, błędnie przyjmując, że jest to "niedopuszczalne", w sytuacji gdy taką możliwość przewiduje przepis art. 391 § 2 k.p.k., pozbawiło to dowodu z zeznań bezpośredniego świadka, wspierającego linię obrony oskarżonego. Zdaniem organu uchybienia te miały kluczowe znaczenie, albowiem procedowanie sądu I instancji przy respektowaniu treści obu wskazanych przepisów postępowania doprowadziłoby do zgoła odmiennej podstawy dowodowej w sprawie - istotny dowód niekorzystny dla oskarżonego zostałby z niej procesowo wyeliminowany, zaś w to miejsce pozyskany równie istotny, lecz o korzystnej dla niego wymowie. Organ wskazał, że uchwycenie tych obu naruszeń prawa procesowego stwarzało bardzo mocną podstawę odwoławczą, która winna prowadzić do uchylenia wyroku w tym zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (a wniosek o uniewinnienie jawi się, jako przedwczesny, wobec nieprzeprowadzenia dowodu z odczytania wyjaśnień J. Szymczaka). Uchybienia te dawały z kolei podstawę do zakwestionowania ustaleń faktycznych, jako pochodną naruszenia przepisów procesowych w zakresie gromadzenia dowodów i ich wprowadzenia do procesu.

W ocenie organu w zakresie ustalenia uprzedniej karalności oskarżonego za występek z art. 178a § 1 k.k. skazania za czyn z pkt III, z art. 178a § 4 k.k., wadliwość rozstrzygnięcia sądu I instancji dotykała tego, że w dacie wyrokowania doszło już do zatarcia skazania za ten czyn. Stosownie do treści art. 76 § 1 k.k., w przypadku orzeczenia kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. W przypadku oskarżonego nastąpiło to w dniu 28 lutego 2015 r., a zatem przed dniem 3 marca 2015 r., to jest datą wyrokowania w sprawie. W tych warunkach błędem było przyjęcie kwalifikacji z art. 178a § 4 k.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2012 r. V KK 59/12, OSNKW 2013, z.1, poz. 3), zwłaszcza że w dacie omawianego czynu, to jest w dniu 10 listopada 2014 r., kiedy to oskarżony prowadził auto będąc w stanie nietrzeźwości, upłynął już orzeczony wobec niego w sprawie II K 433/12 zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Właściwą była więc kwalifikacja z art. 178a § 1 k.k. i o przyjęcie takowej należało postulować podnosząc w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 76 § 1 i 2 k.k. - poprzez jego niezastosowanie, bądź art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 76 § 1 i 2 k.k. - poprzez jego zastosowanie i jednocześnie domagać się znacznego złagodzenia kary i orzeczonego środka karnego.

Zdaniem organu przedstawione zadanie dawało możliwość postawienia zarzutu obrazy art. 63 § 1 k.k., wobec nie zaliczenia oskarżonemu na poczet wymierzonej mu kary pozbawienia wolności okresu zatrzymania. Uchybienie to mogło zostać naprawione w trybie art. 420 k.p.k., ale w sytuacji sporządzenia apelacji zarzut obrazy art. 63 § 1 k.k. był tu też jak najbardziej pożądany.

W ocenie organu osoba przystępująca do egzaminu adwokackiego mogła postawić w apelacji wszystkie, wskazane wyżej, zarzuty, bądź też tylko niektóre z nich. Przy ocenie wykonanego zadania istotne znaczenie ma ranga oraz procesowe konsekwencje poszczególnych, popełnionych przez sąd l instancji uchybień, jako że determinują one zakres możliwej poprawy sytuacji oskarżonego. Jego zdaniem w realiach wykonywanego zadania, dla uzyskania oceny dostatecznej niezbędne było, co zaakcentowano wyżej, skuteczne zakwestionowanie niezasadnego skazania za czyn z pkt l (obraza art. 15 § 1 k.k.) oraz prawidłowe podniesienie chociażby jednego z uchybień odnoszących się do czynów z pkt ll (z art. 288 § 1 k.k.) badź HI (z art. 178a § 4 k.k.).

Organ wskazał, że minimalne wymogi pracy egzaminacyjnej dla uzyskania oceny dostatecznej, które nie naruszają ustawowej skali ocen egzaminu adwokackiego, wynikają z rangi popełnionych przez sąd I instancji uchybień i konsekwencji ich dostrzeżenia dla interesu oskarżonego. W przypadku czynu z pkt I prawidłowe zdekodowanie uchybienia prowadziłoby bowiem do uchylenia wyroku w tym zakresie i umorzenia postępowania, a zatem nie ostałaby się kara 2 lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności orzeczona za ten czyn, najbardziej dolegliwa dla oskarżonego. Już zatem uchylenie w tej części wyroku dawało teoretyczne podstawy do żądania warunkowego zawieszenia kary łącznej, co do dwóch pozostałych przestępstw.

W ocenie organu uchybienie w zakresie tego rozstrzygnięcia było też łatwo dostrzegalne, dotyczyło przepisu z części ogólnej Kodeksu karnego, o kluczowym znaczeniu, bo znoszącym karalność usiłowanej postaci przestępstwa.

Zdaniem organu podniesienie jedynie zarzutu obrazy art. 15 k.k. co do czynu z pkt I było niewystarczające do pozytywnej oceny takiej pracy. Jego zdaniem przypadku pozostałych czynów ranga popełnionych przez sąd I instancji uchybień jest również istotna. W odniesieniu do czynu z art. 288 § 1 k.k. uchybienia procesowe o poważnym charakterze i łatwe do dostrzeżenia, dyskwalifikowały zapadłe tu rozstrzygniecie i otwierały drogę do wydania co do tego przestępstwa orzeczenia uniewinniającego (w postępowaniu odwoławczym, o ile doszłoby do przeprowadzenia dowodu z zeznań J. Szymczaka, lub przy ponownym rozpoznaniu sprawy). W przypadku czynu z art. 178a § 4 k.k. wychwycenie popełnionego tu uchybienia normie zawartej w art. 76 § 1 k.k., dawało oskarżonemu status osoby niekaranej i uprawniało do zakwalifikowania zarzucanego mu w pkt III występku z łagodniejszego przepisu i złagodzenia kary orzeczonej za ten czyn. Z powyższego wynika, że dostrzeżenie pozostałych uchybień popełnionych przez sąd I instancji istotnie rzutowało na poprawę sytuacji oskarżonego.

Komisja II stopnia podzielając stanowisko egzaminatorów wskazała, że przedmiotowa praca egzaminacyjna została oceniona przez egzaminatorów na ocenę niedostateczną a w ocenach w zasadzie nie zgłoszono uwag do warunków formalnych apelacji. Uznano, że skarżąca nie wykazała znajomości oraz umiejętności interpretacji przepisów prawa, niezbędnych do prawidłowego rozwiązania zadania.

Stwierdziła, że uzasadnienie pracy nie pozwala przyjąć, iż zdający rozumie istotę problematyki kazusu egzaminacyjnego. Zdający nie zaproponował prawidłowego, korzystnego dla oskarżonego rozwiązania kazusu. Nie postawił trzech istotnych zarzutów apelacyjnych. Wskazała także na niewłaściwość wniosków apelacyjnych. Uznała, że błędy zdającego w zakresie zaproponowanego rozwiązania mają charakter rażący i uzasadniając ocenę, że zdający jako obrońca zaniedbał należytą realizację interesu oskarżonego.

Organ podzielił stanowisko egzaminatorów, że w istocie zdająca postawiła jeden prawidłowy zarzut, mianowicie ten dotyczący czynu z pkt 1 wyroku - obrazy art. 15 § 1 k.k. Zdaniem organu wbrew twierdzeniom Skarżącej oceny cząstkowe jej pracy z zakresu prawa karnego znajdują oparcie w normach ustawy - Prawo o adwokaturze. Wskazał, że egzaminatorzy nie pominęli skali stopniowalności ocen, ale zasadnie wskazali na braki pracy, które uzasadniały ocenę niedostateczną. Organ podzielił rację Skarżącej, wskazującej, że Opis istotnych zagadnień nie zawiera sztywnego klucza odpowiedzi, że jest propozycją rozwiązania zadania i w tym sensie nie jest wiążący. Zdaniem organu nie chodzi o to by w zadaniu wyrokowi postawić jakiekolwiek zarzuty, czy te nie wskazane w Opisie, ale by podniesione zarzuty w istocie były zasadnymi w realiach sprawy. Jego zdaniem apelacja Skarżącej wskazuje tylko na jeden taki zarzut, pomijając inne istotne uchybienia. Uznał, że nie jest zasadna teza o braku obiektywizmu egzaminatorów. Wskazał, że dostrzegli oni pozytywy pracy, ale zwrócili również uwagę na jej zasadnicze mankamenty. W tym stanie rzeczy zdaniem organu nie można się zgodzić ze Skarżącą, by sprzeczności w ocenach rozstrzygano na jej niekorzyść.

Podniesiono, że Skarżąca w dacie egzaminu była matką karmiącą ale nie podzielono jej argumentów, że egzamin powinien być przedłużony o czas poświęcony na karmienie dziecka. Organ zauważył, że dopiero zmieniającym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 października 2015 r. sprawie przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, dodano do § 9 pkt 5, w którym przewidziano uprawnienie dla matki karmiącej do dwóch półgodzinnych przerw w czasie każdego dnia egzaminu (Dz. U. z 2015 poz.1722). W jego ocenie w dacie egzaminu adwokackiego w 2015 r. brak był normy prawnej pozwalającej na doliczenie czasu karmienia do regulaminowego czasu egzaminu.

Zdaniem organu praca Skarżącej została oceniona przez obu egzaminatorów właściwie, adekwatnie do jej poziomu, zakresu zaskarżenia i wychwyconego błędu w procedowaniu sądu I instancji. Skarżąca dostrzegła jedynie uchybienie co do o czynu z art. 280 § 1 k.k., sformułowała w tym zakresie zarzutu, ale wniosek apelacyjny był wadliwy. W zakresie rozstrzygnięcia co do czynów z art. 288 § 1 k.k. oraz z art. 178a § 4k.k. nie zdekodowała istoty uchybienia sądu, nie postawiła w tym zakresie żadnych zasadnych zarzutów. Sporządzona przez nią apelacja w nienależytym stopniu uwzględnia interes oskarżonego. W ocenie organu skarżąca nie ma jeszcze dostatecznej wiedzy z zakresu prawa karnego, aby w sposób samodzielny, kompetentny i należyty wykonywać zawód adwokata w sprawach karnych i dawać gwarancję właściwej reprezentacji strony. Z tych wszystkich powodów Komisja II stopnia uznała, że odwołanie nie mogło zostać uwzględnione.

Skargę na powyższą uchwałę wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj. normy z art. 107 KPA - poprzez ich błędne zastosowanie przez Organ i doręczenie Skarżącej dokumentu, w którym brakuje jednego z elementów koniecznych konstytuujących byt decyzji administracyjnych, jakim jest oznaczenie strony postępowania. Naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj. normy z art. 7 w związku z art. 77 KPA. - poprzez oparcie przez Organ rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (Decyzji) na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. Naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj. normy z art. 8 KPA - poprzez interpretowanie przez Organ wszelkich wątpliwości na niekorzyść Skarżącej. Naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj. normy z art. 12 KPA - poprzez przewlekłe prowadzenie przez Organ postępowania w sprawie. Naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj. normy z art. 10 KPA - poprzez niezapewnienie Skarżącej przez Ministra czynnego udziału w postępowaniu, w tym poprzez niezapewnienie możliwości wyrażenia tzw. ostatniego słowa w sprawie. Naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez naruszenie przez Organ niejako w ślad za organem pierwszego stopnia, normy z art. 78d ust. 1, 5, 10 p.a. w zw. z art. 78e p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie błędnej - tj. z pominięciem skali stopniowalności - oceny pracy z zakresu prawa karnego, napisanej przez Skarżącą w ramach pierwszej części egzaminu adwokackiego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady proporcjonalności, wyrażonej w art 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz niewłaściwego przyjęcia, iż złożony przez Skarżącą egzamin adwokacki nie świadczy o przygotowaniu Skarżącej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Naruszenie przepisów prawa proceduralnego, a mianowicie spoczywającego na Organie obowiązku respektowania postanowień zasady równości z art. 32 ust 1 Konstytucji RP, zakazu dyskryminacji z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, zasady ochrony macierzyństwa z art. 18 Konstytucji RP w zw. z art. 19 i art. 153 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, polegające na nie uwzględnieniu przez Organ okoliczności, iż w trakcie egzaminu Skarżąca był matką karmiącą. Naruszenie przepisów prawa proceduralnego i materialnego, poprzez naruszenie norm z art. 6-7 KPA w związku z art. 7 Konstytucji RP - poprzez dopuszczenie się przez Organ licznych naruszeń przepisów prawa.

Jej zdaniem zaskarżona Decyzja nie spełnia wymogów prawa stawianych wobec decyzji administracyjnych. W świetle postanowień z art. 107 § 1 KPA jednym z obligatoryjnych elementów decyzji administracyjnej jest oznaczenie strony lub stron. Oznaczenie strony powinno być podane w decyzji w taki sposób i w takim zakresie, aby umożliwiło jej jednoznaczną identyfikację. Wiąże się to z podwójną konkretnością aktu administracyjnego, w ramach której konieczne jest zindywidualizowanie podmiotowego elementu aktu administracyjnego.

Wskazała, że dokument, który został doręczony Skarżącej w dniu 18 grudnia 2015 r. nie spełnia wymogów stawianych przez normę z art. 107 KPA wobec decyzji administracyjnej, a tym samym nie jest to decyzja administracyjna. Z tego powodu daleko idąca przezorność procesowa nakazuje jej sformułować w odniesieniu do tego dokumentu zarzuty opisane w skardze wskazując, że postępowanie było prowadzone naruszeniem zasady ogólnej prawdy obiektywnej z art. 7 KPA. Naruszenie to ogniskowało się w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia w sprawie na stanie faktycznym, który był niezgodny z obiektywnie występującą i sprawdzalną rzeczywistością. Jej zdaniem z dokumentu o sygnaturze: DZP-ll-604-71/15 wynika między innymi to, iż Organ błędnie przyjął, iż egzamin Skarżącej trwał 6 godzin i 17 minut, a zatem przekroczył o 17 minut regulaminowy limit. Wskazuje, że egzamin rozpoczął się z opóźnieniem równym 17 minut i trwał 6 godzin, z których to 6 godzin Skarżącej odpadło 21 minut na karmienie wówczas 7-tygodniowego dziecka Skarżącej. Jej zdaniem rozstrzygnięcie sprawy zostało oparte na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Uznała, że Organ był - w świetle postanowień z art. 7 w związku z art. 77 i w związku z art. 136 KPA - zobligowany do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z rozpatrywaną sprawą administracyjną aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Wskazał, że Organ nie poddał analizie w ogólności dowodów, których rozpatrzenie mogłoby prowadzić do wydania pozytywnej decyzji w sprawie wyniku z egzaminu adwokackiego. Nastąpiło to pomimo zgłoszenia przez Skarżącą w treści odwołania od decyzji organu pierwszego stopnia licznych wniosków dowodowych, które to wnioski nie zostały w ogólności uwzględnione.

Jej zdaniem w świetle art. 7 w związku z art. 77 KPA. w toku postępowania wyjaśniającego Organ miał obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w tym w szczególności uwzględnienia zgłoszonych wniosków dowodowych. Jak zostało to bowiem wskazane jest to warunek sine qua non dla prawidłowego, a więc zgodnego z istniejącym stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami prawa, rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Podniosła, że Organ naruszył normy z art. 8 KPA, które wyrażało się w interpretowaniu wszelkich wątpliwości na niekorzyść Skarżącej.

Wskazała, że \Organ nie wziął pod uwagę w ogólności tego, iż egzaminatorzy sprawdzający pracę Skarżącej mieli odmiennie zdanie odnośnie do zachowania przez Skarżącą wymogów formalnych a to naruszało normę z art. 8 KPA tj. jest zakaz obciążania działających w dobrej wierze obywateli negatywnymi konsekwencjami błędnych działań i zachowań podejmowanych przez organ administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego.

Podniosła przewlekłe prowadzenie postępowania i nie umożliwienie Skarżącej skorzystania z instytucji czynnego udziału strony w postępowania. W szczególności - co było już przedmiotem rozważań - Skarżąca została pozbawiona możliwości skutecznego skorzystania ze złożonych wniosków dowodowych, jak również nie została wezwana do wyrażenia tzw. ostatniego słowa w sprawie (art. 10 § 2 KPA).

Uznała, że doszło do naruszenia normy z art. 78d ust 1,5,10 p.a. w zw. z art. 78e p.a. W mysi postanowień z art. 78d ust 1 PA egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. W myśl zaś postanowień normy z art. 78d ust. 5 w zw. z art. 78d ust. 10 PA ocena pierwszej części egzaminu adwokackiego dokonywana jest przez Egzaminatorów - zgodnie z art. 78d ust. 10 p.a. przy zastosowaniu ocen pozytywnych (skala od 3 do 6) oraz oceny negatywnej (2). Podkreślić zatem należy, iż prawodawca w treści art. 78d ust. 10 PA przewidział wielostopniową skalę ocen poszczególnych części egzaminu adwokackiego. Zgodnie z normą z art. 78d ust, 10 p.a. Egzaminatorzy byli uprawnieni wystawić z każdej, a zatem w rezultacie i z pierwszej, części egzaminu adwokackiego ocenę cząstkową negatywną (2) albo też ocenę cząstkową pozytywną (pełne oceny w skali od 3 do 6). Prawodawca jako podmiot racjonalny wprowadził w treści art. 78d ust. 10 p.a. pewną skalę ocen pozytywnych po to, by czy to organ pierwszego stopnia, czy to Organ mógł - w myśl postulatów płynących z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - dopasować ocenę pozytywną do jakości pracy egzaminacyjnej.

Uznała, że do grupy naruszeń, których dopuścił się Organ zaliczyć należy nierespektowanie obowiązku postanowień zasady równości z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zakazu dyskryminacji z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, zasady ochrony macierzyństwa z art. 18 Konstytucji RP w zw. z art. 19 i art. 153 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Organ nie wziął pod uwagę co było podnoszone w treści odwołania - tego, iż Skarżąca w dniu 19 stycznia 2015 r. została mamą i w trakcie egzaminu adwokackiego (jego poszczególnych części) zmuszona była wielokrotnie przerywać pracę nad rozwiązaniem zadań egzaminacyjnych, by móc nakarmić syna. Czas, który Skarżąca poświęcała na karmienie syna nie został jej w jakikolwiek sposób zwrócony, co skutkowało tym, iż w każdym dniu Skarżąca miała go znacznie mniej niż pozostali zdający oraz zbyt mało, by w pełni właściwie rozwiązać każde z zadań egzaminacyjnych. Sytuacja ta w oczywisty sposób dała się najbardziej we znaki pierwszego dnia egzaminu adwokackiego (egzamin z prawa karnego), kiedy to Skarżąca nie miała jeszcze doświadczenia, w jaki sposób powinna rozplanować organizacyjnie podołanie obowiązkowi równoległego napisania pracy z prawa karnego oraz nakarmienia dziecka.

Jej zdaniem wskazane wyżej i zindywidualizowane naruszenia prawa, których dopuścił się Organ stanowią naruszenie spoczywającego na tym Organie obowiązku odnośnie do działania na podstawie i w granicach przepisów prawa i jako takie stanowią naruszenie norm z art.6-7 KPA w związku z art. 7 Konstytucji RP.

Wobec powyższego wnosi o uchylenie w całości Decyzji i przekazanie sprawy Organowi do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest uchwała organu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy uchwałę organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2015r. na mocy której skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Zgodnie z brzmieniem art. 78d ust. 1-10 p.a., egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. Pierwsza część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Druga część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego lub rodzinnego, polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Trzecia część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, polegającego na przygotowaniu umowy albo sporządzeniu pozwu, wniosku lub apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Czwarta część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa administracyjnego, polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Piąta część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki polegającego na przygotowaniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna – niedostateczna (2).

Stosownie do treści art. 78e ust. 2-6 ww. p.a., oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadań dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym:

1) oceny pozytywne to:

a) celująca – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 6,00,

b) bardzo dobra – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 5,00 lub 5,50,

c) dobra – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 4,00 lub 4,50,

d) dostateczna – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 3,00 lub 3,50;

2) ocena negatywna – niedostateczna – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50.

W przypadku gdy przynajmniej dwie oceny cząstkowe z prac pisemnych zdającego dotyczących zadań z różnych części egzaminu adwokackiego są negatywne, a średnia arytmetyczna, o której mowa w ust. 4, wskazuje na pozytywną ostateczną ocenę tych prac, komisja egzaminacyjna:

1) odstępuje od wystawienia ostatecznych ocen z tych prac oraz

2) przekazuje Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, o której mowa w art. 78h, prace pisemne zdającego oraz ich oceny cząstkowe, wraz z uzasadnieniami, w celu ustalenia ostatecznych ocen tych prac.

W przypadku, o którym mowa w ust. 5, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości stosuje odpowiednio przepisy art. 78f ust. 1 i 2 oraz art. 78h ust. 11 p.a..

W świetle art. 78f ust. 1 p.a., pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną.

Wydane na podstawie art. 78h ust. 14 p.a. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1192 ze zm.) określa m.in. tryb i sposób działania tej Komisji jako organu odwoławczego. Zgodnie z § 5 ust. 1-4 tego rozporządzenia, prace komisji odwoławczej odbywają się na posiedzeniach. Przewodniczący Komisji odwoławczej wyznacza miejsce i terminy posiedzeń komisji oraz kieruje jej pracami, w szczególności:

1) rozdziela pracę pomiędzy siebie i członków Komisji odwoławczej, wskazując osobę odpowiedzialną za sporządzenie pisemnej opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania lub zakres pracy pisemnej z zadania z danej części egzaminu adwokackiego podlegającej ocenie w trybie art. 78e ust. 5 p.a., doświadczenia i wiedzy członków Komisji odwoławczej z zakresu prawa objętego odwołaniem, a także zapewnienie możliwie równego rozdziału prac;

2) wskazuje członka Komisji odwoławczej lub członków Komisji odwoławczej, którzy referują daną sprawę komisji odwoławczej;

3) wyznacza członka Komisji odwoławczej, który sporządza protokół każdego posiedzenia Komisji odwoławczej oraz protokół zbiorczy prac tej Komisji.

Przewodniczący lub członek Komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. Komisja odwoławcza w pierwszej kolejności głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej zawierającej rozwiązanie zadania z tej części egzaminu adwokackiego, której dotyczy odwołanie, a następnie głosuje w sprawie zaskarżonej uchwały.

Zatem postępowanie odwoławcze jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko te części egzaminu, które zostały zakwestionowane przez stronę. Nie jest to więc drugoinstancyjne postępowanie administracyjne, w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych.

Mając na względzie zakres zaskarżenia, jeżeli Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, rozpatrując odwołanie, dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, niepodnoszone przez egzaminatorów Komisji I Stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Organ odwoławczy, związany zakresem zaskarżenia, winien wziąć pod uwagę pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których odwołujący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu.

Obowiązek Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie polega na ponownej, ostatecznej ocenie propozycji rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakwestionowanej przez zdającego części egzaminu w kontekście zarzutów i argumentacji odwołania.

W niniejszej sprawie skarżąca kwestionuje dokonany przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia sposób oceny pracy z prawa karnego. Komisja bowiem, rozpoznając odwołanie, nie podzieliła argumentacji skarżącej co do zarzutów dotyczących oceny pracy z tej części egzaminu adwokackiego. W tym też zakresie skarżąca formułuje zarzuty w skardze do Sądu, jednakże nie można przyjąć, by były one trafne. Oceniając legalność podjętych w rozpoznawanej sprawie uchwał, zauważyć należy, że postępowanie w sprawie egzaminu zostało przeprowadzone z zachowaniem wymagań formalnych, określonych przepisami ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, zaś procedując na skutek odwołania, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia rozpoznała sprawę w odniesieniu do zakresu zaskarżenia, wskazanego przez skarżącą, i w pełni zasadnie uznała, że praca z kwestionowanej części egzaminu, czyli z prawa karnego, nie pozwala na uzyskanie pozytywnej oceny.

Sąd podziela stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, że zarzuty apelacji wskazane przez skarżącą nie mogą być zaakceptowane. Skoro skarżąca przygotowała apelację to winna dążyć do uzyskania co najmniej minimalnych wymogów pracy egzaminacyjnej dla uzyskania oceny dostatecznej. Dopiero podniesienie wszystkich zarzutów właściwych w danym stanie faktycznym daje podstawę egzaminatorom do zastosowania ustawowej skali ocen egzaminu adwokackiego. Skarżąca nie podniosła zarzutów, które sposób właściwy wykazywałby, że najistotniejszą wadliwością wyroku Sądu Rejonowego było skazanie oskarżonego za przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 1 k.k. (czyn z pkt I), w sytuacji, gdy z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych bezspornie wynika, że Zenon Lisiecki dobrowolnie odstąpił od dokonania rozboju na osobie pokrzywdzonej ("Prosiła Zenona Lisieckiego, aby nie zabierał dorobku jej życia. Oskarżonemu zrobiło się żal Małgorzaty Kwiatkowskiej. Zrezygnował z zaboru pieniędzy i oddalił się z miejsca zdarzenia". Tak zrekonstruowane fakty obligowały do zastosowania normy art. 15 § 1 k.k., która stanowi, że nie podlega karze za usiłowanie, kto dobrowolnie odstąpił od dokonania lub zapobiegł skutkowi stanowiącemu znamię czynu zabronionego. W tych warunkach postępowanie karne o ten czyn winno zostać umorzone w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 15 § 1 k.k. Z uwagi na to, iż sąd I instancji przepisu art. 15 § 1 k.k. nie zastosował, w apelacji należało to uchybienie uczynić podstawą zarzutu. W tym stanie rzeczy organ słusznie wskazał, że, nie było jakichkolwiek podstaw do odwoływania się do obrazy przepisów postępowania, czy błędu w ustaleniach faktycznych, gdyż te były trafne. Trafnie uznano, że prawidłowo ujęte uchybienie winno mieć postać zarzutu obrazy prawa materialnego, to jest art. 15 § 1 k.k., zaś odpowiadający mu wniosek to postulat o uchylenie wyroku w tej części i umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 15 § 1 k.k. i w zw. z art. 414 § 1 k.p.k. W zakresie skazania za czyn z art. 288 § 1 k.k. (czyn z pkt II) zasadne są argumenty organu wskazującego, że uchybienia sądu lokowały się na płaszczyźnie procesowej i dotykały obrazy art. 199 i 391 § 2 k.p.k. Pierwszy z tych przepisów ma charakter zakazu dowodowego i stanowi, że złożone wobec lekarza udzielającego pomocy medycznej oświadczenia oskarżonego, dotyczące zarzucanego mu czynu, nie mogą stanowić dowodu. Organ zasadnie wskazał, że sąd I instancji, wbrew dyspozycji art. 199 k.p.k., ów fragment zeznań świadka wykorzystał, czyniąc na jego podstawie niekorzystne dla oskarżonego ustalenia. Podniesienie tego uchybienia dawało zatem podstawę do wykluczenia z grupy dowodów wspierających tezę aktu oskarżenia zeznań lekarza udzielającego pomocy medycznej oskarżonemu, który to dowód zadecydował w istocie rzeczy o skazaniu oskarżonego za omawiany występek. Organy słusznie twierdzą, że obraza przepisu art. 391 § 2 k.p.k. sprowadzała się do zaniechania, w sytuacji skorzystania przez świadka Jakuba Szymczaka z uprawnienia przewidzianego w art. 182 § 3 k.p.k. (jego sprawę o współudział w tym przestępstwie wyłączono do odrębnego rozpoznania), odczytania złożonych przez niego uprzednio wyjaśnień w charakterze oskarżonego. Sąd I instancji tego nie uczynił, błędnie przyjmując, że jest to "niedopuszczalne", w sytuacji gdy taką możliwość przewiduje przepis art. 391 § 2 k.p.k., czym pozbawił się dowodu z zeznań bezpośredniego świadka, co istotne, wspierającego linię obrony oskarżonego. Uchybienia te miały kluczowe znaczenie, albowiem procedowanie sądu I instancji przy respektowaniu treści obu wskazanych przepisów postępowania doprowadziłoby do zgoła odmiennej podstawy dowodowej w sprawie - istotny dowód niekorzystny dla oskarżonego zostałby z niej procesowo wyeliminowany, zaś w to miejsce pozyskany równie istotny, lecz o korzystnej dla niego. Wychwycenie tych obu naruszeń prawa procesowego stwarzało bardzo mocną podstawę odwoławczą, która winna prowadzić do uchylenia wyroku w tym zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (a wniosek o uniewinnienie jawi się, jako przedwczesny, wobec nieprzeprowadzenia dowodu z odczytania wyjaśnień J. Szymczaka). Uchybienia te dawały z kolei podstawę do zakwestionowania ustaleń faktycznych, jako pochodną naruszenia przepisów procesowych w zakresie gromadzenia dowodów i ich wprowadzenia do procesu. Wychwycenie i wskazanie rangi popełnionych przez sąd I instancji uchybień i konsekwencji ich dostrzeżenia ich w celu zabezpieczenia interesu oskarżonego. W przypadku czynu z pkt I prawidłowe przedstawienia uchybienia prowadziłoby do uchylenia wyroku w tym zakresie i umorzenia postępowania, a zatem nie ostałaby się kara 2 lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności orzeczona za ten czyn, najbardziej dolegliwa dla oskarżonego. Już zatem uchylenie w tej części wyroku dawało teoretyczne podstawy do żądania warunkowego zawieszenia kary łącznej, co do dwóch pozostałych przestępstw.

Ponadto skarżąca jak słusznie twierdzi organ nie podniosła zarzutu w zakresie ustalenia uprzedniej karalności oskarżonego za występek z art. 178a § 1 k.k. skazania za czyn z pkt III, z art. 178a § 4 k.k., wadliwość rozstrzygnięcia sądu I instancji dotykała tego, że w dacie wyrokowania doszło już do zatarcia skazania za ten czyn. Stosownie do treści art. 76 § 1 k.k., w przypadku orzeczenia kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. W przypadku oskarżonego nastąpiło to w dniu 28 lutego 2015 r., a zatem przed dniem 3 marca 2015 r., to jest datą wyrokowania w sprawie. W tych warunkach błędem było przyjęcie kwalifikacji z art. 178a § 4 k.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2012 r. V KK 59/12, OSNKW 2013, z.1, poz. 3), zwłaszcza że w dacie omawianego czynu, to jest w dniu 10 listopada 2014 r., kiedy to oskarżony prowadził auto będąc w stanie nietrzeźwości, upłynął już orzeczony wobec niego w sprawie II K 433/12 zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Właściwą była więc kwalifikacja z art. 178a § 1 k.k. i o przyjęcie takowej należało postulować podnosząc w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 76 § 1 i 2 k.k. - poprzez jego niezastosowanie, bądź art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 76 § 1 i 2 k.k. - poprzez jego zastosowanie i jednocześnie domagać się znacznego złagodzenia kary i orzeczonego środka karnego.

Skarżąca podnosi, że w dacie egzaminu była matką karmiącą i z tego tytułu winna mieć egzamin przedłużony o czas poświęcony na karmienie dziecka. Należy zauważyć, że dopiero rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 października 2015 r. sprawie przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, dodano do § 9 pkt 5, w którym przewidziano uprawnienie dla matki karmiącej do dwóch półgodzinnych przerw w czasie każdego dnia egzaminu /Dz. U. z 2015 poz.1722/. Zatem w dacie egzaminu adwokackiego w 2015 r. brak był normy prawnej pozwalającej na doliczenie czasu karmienia do regulaminowego czasu egzaminu. Wobec tego zarzut skarżącej w tym zakresie jest bezzasadny.

W ocenie Sądu, ocena egzaminatorów sprawdzających pracę z zakresu prawa karnego jest zasadna. Egzaminatorzy w sposób obszerny i precyzyjny wskazali, jakie błędy zadecydowały o wystawieniu oceny niedostatecznej. Na wymienione uchybienia trafnie zwraca uwagę organ odwoławczy. Uchybienia popełnione przez skarżącą świadczą o nieznajomości i nieumiejętności stosowania prawa materialnego, jak i procesowego. Subiektywna ocena skarżącej, że zaproponowane przez nią rozwiązanie zadania z prawa karnego jest poprawne z uwagi na podnoszone zarzuty, jest niewystarczające dla uznania, że zadanie z prawa karnego zostało sporządzone prawidłowo. Osoba zdająca ma w sposób profesjonalny, a więc taki, który pozwoli uznać jej pracę za wykonaną ze starannością zawodowego pełnomocnika, mierzoną w kategoriach szczególnej dbałości o interes reprezentowanej strony, wykazać przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Uchybienia wskazane przez egzaminatorów, a następnie potwierdzone przez Komisję II Stopnia, świadczą o nieprawidłowym zabezpieczeniu interesów reprezentowanej strony. Wady występujące w zadaniu z prawa karnego mają charakter merytoryczny i podstawowy, wszak nie chodzi tu o jakiekolwiek rozwiązanie zadania, ale o takie, które wykaże, że zdający dostrzega istniejący w zadaniu egzaminacyjnym problem i jednocześnie potrafi ów problem opisać w celu właściwego i prawidłowego zabezpieczenia interesu mocodawcy. Wymienione wyżej błędy, jakie zaistniały w pracy skarżącej w rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego, spowodowały konieczność wystawienia oceny negatywnej z tej części egzaminu. Zdająca ma wykazać, że jest w stanie samodzielnie poprowadzić sprawę swego mocodawcy ze skutkiem dla niego pozytywnym, skarżąca zaś tego nie wykazała, co - zdaniem Sądu - oznacza, że praca skarżącego z prawa karnego została oceniona prawidłowo.

Należy podkreślić, że istotą i celem egzaminu adwokackiego jest sprawdzenie znajomości i umiejętności zastosowania przez zdającego przepisów prawa w danej sprawie, umiejętności ich interpretacji, wyrażającej się w sposobie formułowania zarzutów i wniosków, a także sposobie uzasadnienia przyjętego stanowiska poprzez logiczny wywód prawny. Proponowany przez zdającego sposób rozwiązania zadania ma jednocześnie należycie uwzględniać interes reprezentowanej strony.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2014 r. o sygn. akt II GSK 1929/12 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zaznaczono, że w zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu, wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej). Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że błędy merytoryczne w pracy skarżącego z prawa gospodarczego nie pozwalają na przejście do skali ocen pozytywnych.

Podsumowując, stwierdzić należy, że zawarte w zaskarżonej uchwale Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia uzasadnienie oceny pracy egzaminacyjnej skarżącej jest wyczerpujące i szczegółowe. Jak dokładnie przedstawiono w motywach zaskarżonego aktu, wady w zaproponowanej przez skarżącą niej apelacji są na tyle istotne, że uzasadniają przyznanie oceny negatywnej. Jednocześnie Komisja II Stopnia szczegółowo i kompleksowo wyjaśniła, dlaczego praca skarżącego nie zasługuje na ocenę pozytywną.

Jak już zostało wyżej zaznaczone, postępowanie odwoławcze prowadzone przed Komisją Egzaminacyjną II Stopnia jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu, podając zarzuty dotyczące oceny wyniku z egzaminu adwokackiego. Rozstrzygnięcie wydawane w sprawie wywołuje szczególny skutek przez to, że decyduje o zaliczeniu, bądź odmowie zaliczenia, osoby w poczet adwokatów, ustawowo zobligowanych do ochrony interesów prawnych podmiotów, które reprezentują. Celem zatem przedmiotowego egzaminu jest zbadanie wiedzy prawniczej kandydatów oraz umiejętności posługiwania się nią w praktyce. Przekłada się to na rolę uzasadnienia decyzji (uchwały) w tego typu sprawach.

W rozpoznawanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uczyniła zadość obowiązkowi przedstawienia wyczerpującego, realnego, przekonującego uzasadnienia uchwały, realizując tym samym dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa w związku z art. 140 kpa w związku z art. 78h ust. 12 ww. ustawy - Prawo o adwokaturze. Z uzasadnienia zaskarżonej do Sądu uchwały w pełni wynika, dlaczego z zadania z prawa gospodarczego skarżący otrzymał ocenę niedostateczną. Zaskarżona uchwała zawiera dokładne wskazania błędów, jakie zostały popełnione przez skarżącego. Orzekający w sprawie organ zastosował się zatem w pełni do konieczności dogłębnego przeanalizowania pracy skarżącego z tej części egzaminu oraz wyczerpująco uzasadnił wystawioną ocenę negatywną, wypełniając tym samym nakaz zawarty w art. 77 § 1 kpa.

Porównanie obu podjętych w sprawie uchwał wskazuje, że wydając uchwałę na skutek odwołania, organ dokonał ponownej całościowej analizy zakwestionowanej przez skarżącą oceny jej pracy z egzaminu z prawa karnego, co świadczy o tym, że w postępowaniu tym zachowana została zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ, działając zgodnie z art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 w związku z

art. 80 i art. 107 § 3 kpa, wypełnił obowiązek ponownego przeanalizowania sprawy na skutek wniesionego odwołania i nie można przyjąć, że naruszył reguły postępowania. Z kolei sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających Komisji, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

W takim stanie rzeczy, uchwały w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego skarżącą należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku