Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1004/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 117 ust. 4 w zw.  z art. 5,7 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 7 pkt 6
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia represji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r., Z. G. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wydanie decyzji potwierdzającej niewykonywanie pracy z przyczyn politycznych przed dniem 4 czerwca 1989 r., w okresie[...] . do [...] r. W uzasadnieniu wniosku Z. G. wskazał, że brał udział w "wydarzeniach [...] r.". Uczestniczył w organizacji strajku w [...] "[...] ".

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , wydaną na podstawie art. 117 ust. 4 w związku z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2012 r., poz. 400), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił potwierdzenia, że Z. G. przed dniem 4 czerwca 1989r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zainteresowany [...] r. brał udział w strajku w [...] "[...] ". W okresie od [...] r. był zatrudniony w Okręgowych Zakładach Gazownictwa. W połowie [...] r. wnioskodawca został usunięty z zajmowanego stanowiska, następnie podjął pracę w Ośrodku Naukowo Produkcyjnym Materiałów Półprzewodnikowych (ONPMP). W 1976 r. wyjechał do [...] do siostry, gdzie przebywał do [...] r. Po powrocie do kraju, zgodnie z oświadczeniem własnym i świadka L. S., utrzymywał się z udzielania korepetycji. W [...] r. wyjechał do[...] , a następnie do[..] , gdzie otrzymał status uchodźcy i przebywał do [...] r.

Organ stwierdził, że zebrane w sprawie dowody (a szczególnie relacja własna strony oraz nadesłane przez nią dokumenty z IPN) pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawca przed [...] r. postawał przez pewien czas bez stałej pracy (między pobytem w [...] a pobytem w [...] i[..] ), ale brak jest dowodów, że stan ten był wynikiem stosowanych względem niego represji politycznych, związanych z jego działalnością polityczną, społeczną lub zaangażowaniem religijnym.

Z. G. zakwestionował powyższą decyzję składając do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu środka zaskarżenia, Z. G. podał, że okres pozostawania bez pracy w kraju winien być liczony od września [...] r. (wyjazd do [...] ) do listopada [...] r. (powrót z [...] ), a wyniósł on [..] lat. Powodem tego była represja "policji politycznej" za organizację strajku generalnego w [...] "[...] ". Uważa, ze jego oczekiwania mieszczą się w możliwościach "Urzędu" i oczekuje, że zostanie mu doliczone 5 lat do istniejącego stażu pracy, co będzie podstawą do zwrotu niedopłaconych kwot od [...] r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy. Argumentował, że "wydarzenia grudniowe" to wydarzenia stricte polityczne, a represje z nimi związane to akty polityczne. Uzyskany w [...] azyl traktuje jako akt polityczny. Z. G. wskazał, że cała dokumentacja dostarczona z IPN dotyczy zdarzeń politycznych i dotyczy jego osoby. Jest zdania, że za akt odwagi i determinacji poniósł karę, a konsekwencje tego ponosi do dnia dzisiejszego. Docenia, że uzyskał status osoby represjonowanej i z tego tytułu korzysta ze stosownych uprawnień, jednak nadal jego konto stażu emerytalnego "zastygło" na poziomie 29,5 lat i jest wynikiem represji politycznej, tj. utraty pracy w 1973 r. Meritum sprawy jest, w ocenie wnioskodawcy, fakt wyrzucenia go z pracy. Wywiódł, że nie można oczekiwać, że służba bezpieczeństwa napisze "został usunięty za organizację strajku w [...] "[...] " i nawoływanie do wygaszenia wielkich pieców". Uważa, że decyzja uzasadnia odmowę w sposób lakoniczny, minimalizujący dowody, pomija kluczowe dowody oraz pomija logikę wydarzeń. Stwierdził, że zrelacjonował wydarzenia chronologicznie, wiążąc je ze sobą logicznie, co stanowi uwiarygodnienie, a nie uprawdopodobnienie okoliczności objętych art. 7 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stwierdził, że organ nie zauważa dokumentów z IPN, które stanowią kluczowy, o wysokiej wartości materiał dowodowy. Organ nie widzi logicznego związku pomiędzy [...] "[...] " i Zakładem Gazowniczym [...] . Zauważa że zatrudnienie w ONPMP było chwilowe i już od [..] r. przestało istnieć. Organ minimalizuje i dewaluuje epizod życiowy i uzyskanie azylu politycznego w [...] . Zeznanie poprzedzające uzyskanie azylu politycznego, dotyczyło przede wszystkim "wydarzeń grudniowych". Uzyskanie azylu politycznego to kluczowy dowód działalności politycznej strony. Świadczy niezbicie, że spotkała wnioskodawcę krzywda polityczna i zmuszony był opuścić kraj. Dodał, że przebywając na emigracji, spowodowanej utratą pracy, był zdezorientowany w realiach, które zaszły w kraju od [...] r. w [..] r. wystąpił do ZUS o emeryturę. Tak więc mając już [..] lat, przez [...] lat nie pobierał należnej mu emerytury. Do odwołania Z. G. dołączył oświadczenie A. S., oświadczenie A. M., kopię pism archiwizowanych w zbiorach IPN z dnia [...] r., z dnia [..] r., z dnia [..] r., kopie świadectwa pracy z dnia z [..] r.

Decyzją z dnia [...] r., Nr [..] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 117 ust. 4 w związku z art. 7 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [..] r.

W ocenie organu, zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał przyjąć, że Z. G. przed dniem [..] r. pozostawał bez pracy z powodów politycznych. Do [..] r. wnioskodawca zatrudniony był w Ośrodku [...] , a następnie wyemigrował do [...] w celach zarobkowych, gdzie przebywał do [...] r. Z oświadczeń strony oraz świadka L. S. wynika, że strona po powrocie do kraju z [...] utrzymywała się z korepetycji oraz pieniędzy zarobionych w [...] . Natomiast w [...] r. strona udała się do K., a następnie do [...] , gdzie otrzymała status uchodźcy i pracowała do [...] r., kiedy to na stałe wróciła do Polski.

Na podstawie powyższego, organ stwierdził, że realny okres pozostawania wnioskodawcy bez pracy miał miejsce między [..] r. (powrót z [...] ) a [..] r. (wyjazd do K.). Brak było natomiast jakichkolwiek dowodów pozwalających na przyjęcie, iż stan ten był wynikiem stosowanych względem strony represji związanych z działalnością polityczną, społeczną lub zaangażowaniem religijnym. Na marginesie rozważań organ wskazał, że ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie przewiduje zaliczenia okresu pozostawania bez pracy po dniu [..] r.

Z. G. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [..] r.

Kwestionując stanowisko wyrażone przez organ w obu decyzjach wydanych w sprawie, skarżący wskazał na wynikający ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego logiczny związek przyczynowo – skutkowy. Stwierdził, że dowody stosowanych wobec niego represji politycznych, wynikają ze wszystkich odtajnionych dokumentów nadesłanych z IPN. Potwierdzają one udział skarżącego w "[..] " 1970 r., poprzez organizację strajku generalnego w [...] "[...] ", łącznie z wejściem w skład Komitetu Strajkowego. Od tego momentu rozpoczęło się działanie służby bezpieczeństwa, wokół osoby skarżącego, oznaczone różnymi kryptonimami. Wskazał, że w [...] r. został nagle bez wypowiedzenia zwolniony ustnie za nadużywanie alkoholu, choć z alkoholem nie miał nic wspólnego. Służba Bezpieczeństwa nie mogła podać innych przyczyn np. zawodowych, był bowiem fachowcem i święcił tryumf razem z władzami miasta, wobec rozwiązania problemu niedoboru gazu. Uważa, że wszystko co nastąpiło po wyjeździe ze [...] a do[..] , było następstwem "wydarzeń grudniowych" i stosowaniem wobec niego represji politycznych. Zalicza się do tego utrata pracy, ingerencja służby bezpieczeństwa polegająca na zdegradowaniu skarżącego z pozycji [...] Działu w Zakładzie Gazowniczym [...] , utrudnianie wyjazdu do [...] , przesłuchanie po przyjeździe z [...] , poddanie operacyjnej kontroli w ramach sprawy obiektowej "[..] ", ustalanie przez służby bezpieczeństwa kontaktów ludzkich skarżącego po powrocie z [...] , podsłuchiwanie rozmów telefonicznych skarżącego, całokształt inwigilacji i upokarzania, zmuszający do emigracji i zwrócenie się w [...] o przyznanie azylu politycznego, a także represja polegająca na niszczeniu dokumentów archiwalnych dotyczących strony, a świadczących o represyjnej działalności służby bezpieczeństwa. Zauważył, że pozostawanie bez pracy w okresie [...] r. było faktem akceptowanym również przez organ.

Zdaniem Z. G., w świetle okoliczności przedstawionych w skardze, za fakt należy uznać represjonowanie jego osoby od [..] r. to jest od bezprawnego i cynicznego wyrzucenia z pracy do chwili wyjazdu do K. i [...] . Niezrozumiałe i krzywdzące jest dla skarżącego nie uznanie przez organ działań służby bezpieczeństwa jako represji politycznych. Niniejszym skarżący wniósł o uznanie przedstawionych w skardze wydarzeń jako represyjnych i politycznych. Skarżący oczekuje powiększenia "konta emerytalnego" o 5 lat co umożliwia ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co będzie podstawą do zwrotu niedopłaconych mu kwot od [...] r. W załączeniu do skargi, oprócz dokumentów wcześniej składanych w postępowaniu administracyjny, Z. G. dołączył m.in. oświadczenie K. G..

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę Z. G.wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty prezentowane w treści zaskarżonej decyzji.

Organ dodał, że wbrew stwierdzeniom skarżącego, w trakcie przeprowadzonego postępowania sprawdzającego w [...] r. (dane IPN), ówczesne władze ustaliły, że Z. G. nie prowadzi wrogiej działalności wobec panującego ustroju, a główną przyczyną wyjazdu za granicę była chęć podjęcia pracy zarobkowej. Powyższe ma potwierdzać dwukrotna zgoda na wyjazd zagraniczny.

W piśmie z dnia [...] r., skarżący ustosunkował się do odpowiedzi organu na skargę. Wskazał, że organ powołał się nim na pismo służby bezpieczeństwa z dnia [..] r. "[...] ". Stwierdził, iż organ ma rację, że nie prowadził wrogiej działalności ani w [..] r., ani też w okresie [...] r., jak podaje służba bezpieczeństwa w piśmie "Streszczenie". Wrogą działalność prowadził wobec ustroju w roku [..] r. – "[...] " [...] "[...] ", w której był w tym czasie jednym z przywódców. W pozostałym zakresie skarżący wniósł i wywiódł jak w skardze dołączając oświadczenie M. H. oraz kolejne kopie dokumentów mające wskazywać zasadność skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [..] r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia, że Z. G. przed dnie [..] r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych.

Matarialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy art. 117 ust. 4 w związku z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2012 r. poz. 400).

Zgodnie z art. 117 ust. 4, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwanej dalej jako "ustawa o emeryturach" , okresy świadczenia pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. oraz okresy niewykonywania pracy z przyczyn niezależnych od pracownika, to jest na skutek represji politycznych (które to okresy stanowią odpowiednio okresy składkowe i nieskładkowe uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i przy obliczaniu ich wysokości), mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wskazane przepisy zawarte są w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Według nich, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione orzekają, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby (art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach).

Wskazany wymóg wniosku o potwierdzenie świadczenia pracy na rzecz nielegalnych organizacji politycznych oraz o potwierdzenie niewykonywania pracy na skutek represji politycznych powoduje, że to osoba pragnąca uzyskać potwierdzenie tych okoliczności, ma obowiązek po pierwsze wskazać okoliczności faktyczne świadczące o jej pracy na rzecz nielegalnych organizacji politycznych, bądź o niewykonywaniu pracy na skutek represji politycznych, a po drugie okoliczności te udowodnić przy pomocy dokumentów lub zeznań świadków.

W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest ustalenie prawidłowej wykładni przepisów art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach, który stanowi, że okresem nieskładkowym jest okres niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, wydanie decyzji pozytywnej na podstawie powołanego wyżej przepisu uzależnione jest od łącznego wykazania następujących przesłanek: osoba zainteresowana przed 4 czerwca 1989 r. pozostawała bez pracy, że stan ten był powodem represji o charakterze politycznym oraz, że okres pozostawania bez pracy nie został zaliczony do stażu pracy, od którego zależy prawo do świadczeń emerytalno - rentowych na podstawie innych przepisów.

Organ zasadnie powołał się na ww. przepis, ale w rozpoznawanej sprawie brak jest dowodów na okoliczność niewykonywania pracy wskutek represji politycznych we wskazanym przez Z. G. okresie.

Z ustaleń dokonanych przez organ, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wynika, że Z. G. w [...] r. będąc zatrudniony w [...] [...] był jednym z organizatorów i osób, które brały udział w strajku oraz, że z tego tytułu był poddany represjom ze strony organów bezpieczeństwa. W kolejnych zakładach pracy, w których był zatrudniony, pozbawiano skarżącego możliwości awansu zawodowego Okręgowe Zakłady Gazownictwa, zatrudnienie od [..] ), bądź zatrudniano na stanowiskach nieadekwatnych do posiadanego wykształcenia i umiejętności zawodowych (Ośrodek Naukowo Produkcyjny Materiałów Półprzewodnikowych, zatrudnienie od [..] ). We wrześniu 1976 r. skarżący w ramach emigracji zarobkowej, jak podał w załączniku nr 3 (k.27 akt adm.), wyjechał do [...] , skąd wrócił w [..] r. W [..] r. wyjechał do K. a następnie do [...] , gdzie uzyskał azyl polityczny i skąd powrócił we [...] r. W okresie pomiędzy wyjazdami, tj. od marca 1979 r. do października 1985 r. mieszkając [...] nie pracował, utrzymywał się z udzielania korepetycji z [..] oraz pieniędzy otrzymywanych z [...] (zeznania świadka L. S.- k. 31 akt adm. ).

Skarżący jako okres represji pierwotnie wskazał lata [...] ( 35 akt adm.), a następnie rozszerzył go do lat spędzonych na emigracji zarobkowej w [...] oraz [...] - 9 lat i 3 miesiące ( k. 25 akt adm.).

Organ słusznie zauważył, że w rozpoznawanej sprawie rozważyć należało okres, który skarżący podał we wniosku z dnia [...] r., albowiem w okresie tym Z. G. przebywał w Polsce i faktycznie nie był zatrudniony. Okres pobytu w [...] , [...] i [...] , zdaniem Sądu, nie podlega ocenie na podstawie art. 117 ust. 4 ustawy o emeryturach, bowiem jak stwierdził sam skarżący, emigracja ta miała charakter ekonomiczny, a z zebranego materiału dowodowego (dokumenty przekazane z IPN, zeznania świadków) nie wynika, że była wyłącznie konsekwencją stosowanych wobec skarżącego represji.

W przedłożonych organowi przez Z. G. dokumentach otrzymanych z IPN znajduje się pismo skarżącego z dnia [...] r. skierowane do Komitetu Wojewódzkiego PZPR [...] ( k.58-63 akt adm.), w którym skarżący przedstawił trudności w odzyskaniu pracy w zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed wyjazdem do [...] , a który został zlikwidowany oraz w uzyskaniu nowej pracy poprzez starania w urzędzie zatrudnienia. Z pisma skarżącego oraz innych dowodów, w tym zeznań świadków nie wynika jednak, żeby skarżący faktycznie czynił starania w celu podjęcia pracy. Żaden ze świadków składających zeznania w rozpoznawanej sprawie oprócz enigmatycznego stwierdzenia, że skarżący nie mógł znaleźć zatrudnienia, nie wskazuje na konkretne sytuacje, w których Z. G. pozbawiono możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy, czy to w ramach stosunku pracy, czy na podstawie umowy o innym charakterze. Sam skarżący oprócz ogólnych stwierdzeń zawartych w kierowanych do organu i Sądu pismach, nie wskazał na żadne konkretne próby znalezienia pracy czy odmowy zatrudnienia go.

Wspomnieć również należy, że od [...] r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1983 r. o Państwowym Funduszu Aktywizacji Zawodowej, która przewidywała pomoc dla osób pozostających czasowo bez pracy, w tym prawo do zasiłku dla osoby zdolnej do pracy i gotowej do jej podjęcia, zarejestrowanej we właściwym dla miejsca zamieszkania terenowym organie administracji państwowej wykonującym pośrednictwo pracy, po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania, jeżeli osoba ta pozostaje bez pracy i nie ma dla niej odpowiedniej propozycji pracy lub uczestniczy w przygotowaniu zawodowym ( art. 12 ustawy). Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na okoliczność, że nie mogąc znaleźć pracy korzystał z tej formy pomocy.

Reasumując podkreślić należy, że ani to organy orzekające w sprawie, ani też Sąd żadną miarą nie podważają udziału skarżącego w strajku w [...] "[...] " w [..] roku. Nie do podważenia, w świetle materiałów archiwalnych z Instytutu Pamięci Narodowej, są również dotkliwe represje organów bezpieczeństwa stosowane wobec Z. G. w zatrudniających go zakładach pracy przed wyjazdem do [...] we [...] r. Powyższe dowody pozostają jednak bez wpływu na ocenę sytuacji skarżącego w latach 1979-1985 w kontekście art. 117 ust. 4 ustawy o emeryturach, albowiem w istocie emigracja skarżącego- co sam przyznał- miała charakter ekonomiczny a nadto, brak jest dostatecznych dowodów potwierdzających pozostawanie skarżącego bez pracy ze względu na represje polityczne.

Zdaniem Sądu, do uzyskania potwierdzenia represji w rozumieniu art. 117 ust. 4 ustawy o emeryturach, nie jest wystarczające wyłącznie przekonanie strony o tym, że jego sytuacja na rynku pracy jest konsekwencją uprzedniej działalności opozycyjnej.

Dokumenty oraz zeznania świadków winny, w sposób realny i konkretny wskazywać na stosowanie represji, nie mogą opierać się na przypuszczeniach bądź historycznej i emocjonalnej ocenie zdarzeń.

Dowodów, które w konkretny sposób wskazywałyby na brak możliwości wykonywania przez skarżącego pracy na skutek represji politycznych w przedłożonym organowi przez Z. G. materiale dowodowym zabrakło.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.