Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1504/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3,  art. 52 par. 1,  art. 134 par. 1,  art. 170,  art. 171,  art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 61,  art. 61a,  art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.), Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2018 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej: "k.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2003 r. nr [...] oraz - wydanej w następstwie odwołania od ww. rozkazu personalnego - decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...], w sprawie zwolnienia R. J. ze służby stałej w Straży Granicznej.

W uzasadnieniu ww. postanowienia Minister wskazał, iż Komendant Główny SG rozkazem personalnym z dnia [...] września 2003 r. nr [...] zwolnił R. J. ze służby w Straży Granicznej na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1399 ze zm.).

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] uchylił zaskarżony przez R. J. rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby i ustalił nowy termin zwolnienia ze służby na dzień [...] listopada 2003 r., zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Decyzja ta podlegała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 13 lipca 2004 r. sygn. akt II SA 4784/03 oddalił skargę R. J.

Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r., sprecyzowanym na wezwanie organu w dniu [...] sierpnia 2017 r., R. J. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2003 r. oraz rozkazu personalnego Komendanta Głównego SG z dnia [...] września 2003 r. w sprawie zwolnienia ze służby.

W motywach rozstrzygnięcia organ nadzorczy podniósł, iż zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prawomocny wyrok sądu ma zatem powagę rzeczy osądzonej (res iudicata) w przedmiocie rozstrzygnięcia (art. 171 p.p.s.a.) co oznacza, że nie można skutecznie wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami.

Z treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Zatem prawomocne oddalenie przez sąd administracyjny skargi zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu.

Wobec tego, że sąd administracyjny dokonał już oceny prawidłowości decyzji o zwolnieniu ze służby R. J., orzekając, że odpowiada ona prawu, to organ administracji nie mógł w tej sytuacji ponownie poddawać tej decyzji kontroli pod względem jej zgodności z prawem. Stanowiłoby to niedopuszczalną ingerencję w prawomocne orzeczenie sądu.

Organ nadzorczy podkreślił, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a. Stąd też ustalenie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie, czy jest ona dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Oznacza to, że organ orzekając w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji, nie jest natomiast związany zarzutami zawartymi we wniosku, bądź też w informacji sygnalizującej nieprawidłowości. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jest - w sytuacji wydania jej z rażącym naruszeniem prawa - wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony.

Następnie organ nadzorczy wskazał, iż na wstępnym etapie badania dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzorczego, prowadzonego w trybie przewidzianym przez art. 156 § 1 k.p.a., niezbędne jest każdorazowo ustalenie dopuszczalności jego wszczęcia na podstawie art. 61 k.p.a. W sytuacji gdy organ uzna zasadność zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., kwestie merytoryczne nie mogą być przedmiotem oceny organu i w postanowieniu wydanym w tym trybie organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym.

Organ wskazał, że stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną w sprawie lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może mieć charakter podmiotowy i przedmiotowy. Żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy organ jest związany oceną prawną dokonaną już uprzednio przez sąd administracyjny, mieści się w kategoriach przesłanki o charakterze przedmiotowym. Żądanie wydania decyzji, w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją, która pozostaje w obrocie prawnym, czyli w okolicznościach określonych w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania nieważnościowego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Pismem z dnia [...] września 2017 r. R. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r. wnosząc o:

- wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Komendanta Głównego SG z dnia [...] września 2003 r. nr [...] oraz decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w sprawie zwolnienia ze służby stałej z powodu rażącego naruszenia art. 47 pkt 1 i art. 45 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 2 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że orzeczenie komisji lekarskiej dyskwalifikowało skarżącego do pełnienia służy w Straży Granicznej, podczas gdy posiadane przez skarżącego kwalifikacje zawodowe i doświadczenie życiowe nie dyskwalifikowały go do pełnienia służby w tej formacji,

- uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2004 r. sygn. akt II SA 4784/03, bowiem Sąd stwierdził, iż skarżący nie zgłosił się na badania zlecone przez Okręgową Komisję Lekarską przy MSW. Zdaniem skarżącego, Komendant Główny SG zwolnił go ze służby stałej przed upływem 30- letniego stażu w tej służbie. Wobec tego organ rażąco naruszył prawo - art. 45 pkt 2 ust. 4 ustawy o Straży Granicznej (mówiący o nabyciu prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30-letniego stażu służby), zaś Sąd nie dostrzegł rażącej wadliwości rozkazu personalnego w przedmiocie zwolnienia ze służby i skargę oddalił pomimo zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 k.p.a.

Zdaniem skarżącego, mając na względzie art. 275 p.p.s.a., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2004 r. sygn. akt II SA 4784/03 powinien zostać uchylony, bowiem Sąd błędnie zinterpretował przepisy i bezzasadnie oddalił skargę. Naruszył przy tym art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o Straży Granicznej.

Skarżący stwierdził, iż zaskarżone postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2004 r. sygn. akt II SA 4784/03 powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, bowiem rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby w SG jest dotknięty wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W sprawie tej przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż skarżący miał 25 lat służby w Straży Granicznej, a nie 30 lat służby, a orzeczenia komisji lekarskich nie miały wpływu na posiadane przez niego kwalifikacje zawodowe. Zatem orzeczenia lekarskie nie wiązały w żaden sposób Komendanta Głównego SG i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wdrożenia procedury zwolnienia ze służby stałej.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2017 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Dodatkowo wniósł o: "zabezpieczenie teczek personalnych oficerów w wydziale Biura Kadr i Szkolenia KGSG i MSW (...)" oraz o "przeprowadzenie kontroli przestrzegania przepisów prawa w ww. komórkach organizacyjnych (...)" podkreślając, że jego obowiązkiem była stała, nieprzerwana ochrona granicy państwowej, która jest nadal aktualna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniem przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (§ 3).

W niniejszej sprawie strona skarżąca skorzystała z uprawnienia określonego w art. 52 § 3 p.p.s.a. i wniosła do Sądu skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym do eliminacji z obrotu prawnego.

W podstawie prawnej kontrolowanego postanowienia organ powołał art. 61a §1 k.p.a., który stanowi, iż w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 k.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie, a także gdy wystąpiono z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, która podlegała kontroli sądowej stwierdzającej jej zgodność z prawem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918).

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednomyślnie prezentowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. Pogląd taki zaprezentował m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1771/12 (publ. LEX nr 1321646), stwierdził, iż zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Zaznaczyć również należy, iż na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14, publ. LEX nr 1989306).

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że złożony w niniejszej sprawie wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2017 r. jest kolejnym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2003 r. oraz rozkazu personalnego Komendanta Głównego SG z dnia [...] września 2003 r. w sprawie zwolnienia ze służby. Uprzednio skarżący domagał się wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do ww. aktów pismami z dnia: [...] listopada 2011 r., [...] lutego 2016 r. oraz [...] czerwca 2016 r. We wszystkich tych przypadkach organ nadzoru wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji (sprawa znana Sądowi z urzędu - sygn. akt II SA/Wa 1497/16).

W niniejszej sprawie wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na zasadzie art. 61a § 1 k.p.a. organ nadzorczy powołał się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2004 r. sygn. akt II SA 4784/03 oddalający skargę R. J. na decyzję Ministra spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Straży Granicznej.

Powyższy wyrok wywołuje skutki, o których mowa w treści art. 170 p.p.s.a. W myśl tego przepisu prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98, niepubl.). Przepis ten statuuje związanie stron postępowania administracyjnego, sądu administracyjnego, innych sądów oraz pozostałych organów państwa i innych podmiotów stanem prawnym utworzonym prawomocnym orzeczeniem. Wynikająca z unormowania art. 170 p.p.s.a. prawomocność materialna, co do zasady, zamyka organom administracji publicznej oraz podmiotom posiadającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania przed tymi organami możliwość stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.

Brak związania zarzutami i granicami skargi, o którym mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza z kolei, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 4784/03 miał nie tylko prawo, ale i obowiązek badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Jeżeli zatem Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, obowiązany był z urzędu wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, gdyż nie był związany granicami skargi, należy przyjąć, iż Sąd ten dokonał kontroli decyzji również pod kątem istnienia wad kwalifikowanych. Skoro zatem skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2003 r., utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Głównego SG z dnia [...] września 2003 r. (za wyjątkiem terminu zwolnienia ze służby), została oddalona, to uprawnione jest twierdzenie, że zaskarżona decyzja była wolna od wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego.

Powyższy wyrok WSA w Warszawie wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym został wydany, a zasięgiem jego oddziaływania objęte zostało również przyszłe postępowanie administracyjne. W konsekwencji, skoro wyrok ten nie został skutecznie zakwestionowany skargą kasacyjną i stał się prawomocny, to organy administracji publicznej są nim związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.

Powyższe stanowisko, które w pełni podziela Sąd w składzie orzekającym, zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1497/16 oddalającym skargę R. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2003 r. nr [...]. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 8 sierpnia 2017 r.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty podniesione w skardze (analogiczne do zarzutów podniesionych w skardze wniesionej w niniejszej sprawie), wskazując, iż skarżący próbuje dowieść, że okoliczności, na które powołuje się we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zwolnieniowej nie zostały rozważone przy rozpoznawaniu sprawy o sygn. akt II SA 4784/03 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Jest to - jak wskazał Sąd - pogląd błędny, bowiem skarżący zarzuca organom prowadzącym postępowanie o zwolnienie funkcjonariusza ze służby w SG rażące naruszenie przepisów ustawy pragmatycznej, a to właśnie sądowa kontrola interpretacji i zastosowania przepisów materialnoprawnych, będących podstawą wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w SG, legła u podstaw oddalenia skargi wyrokiem z dnia 13 lipca 2004 r. sygn. akt II SA 4784/03. Sąd ten w swym orzeczeniu m.in. stwierdził, iż "przesłanka z art. 45 § 1 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej została w niniejszej sprawie spełniona, co wynika z orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej przy L. Oddziale Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] maja 2003 r., która po rozpoznaniu u skarżącego [...] stwierdziła, że z uwagi na rozpoznane schorzenie jest on trwale niezdolny do służby w Straży Granicznej". Stanowisko to pozostaje aktualne w stosunku do zarzutów skargi podniesionych w niniejszej sprawie.

Jednocześnie Sąd w ww. wyroku z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1497/16 powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009r. sygn. akt I OPS 6/09 (publ. OSP 2010/9/91), w której wskazano, że nie zawsze wyrok oddalający skargę na kwestionowaną decyzję automatycznie stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Możliwa jest bowiem sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną, albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy Sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania. Jednakże w niniejszej sprawie - jak podkreślił Sąd - taka sytuacja nie zachodzi. Tym samym nie zaistniały okoliczności, które w świetle powołanej uchwały pozwalałaby na odstąpienie od zasady, że wyrok oddalający skargę na decyzję wydaną w trybie zwykłym stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności.

Konkludując Sąd stwierdził, że pozostawanie w obrocie prawnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2004 r. sygn. akt II SA 4784/03 uniemożliwia wszczęcie nowego postępowania zmierzającego do weryfikacji decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby na podstawie obligatoryjnej przesłanki z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej.

Powyższy prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1497/16 wiąże Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie, jak i organ administracji, na zasadzie ww. art. 170 p.p.s.a.

W myśl art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (res iudicata). Konsekwencją procesową, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej jest to, że nie można skutecznie wszcząć postępowania w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Przy czym tożsamość podmiotowa ma miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony, natomiast tożsamość w zakresie przedmiotu sprawy wyznacza tożsamość podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia oraz treść żądania strony.

Niniejsza sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego z dnia [...] czerwca 2017r. jest tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą zainicjowaną wnioskiem R. J. z dnia [...] czerwca 2016 r. (doprecyzowanym pismem z dnia [...] lipca 2016 r.), zakończoną wydaniem przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowienia z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], które stanowiło przedmiot kontroli Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1497/16. Zasadnie zatem w niniejszej sprawie organ nadzorczy zastosował art. 61a § 1 k.p.a. i odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2003 r. utrzymanego następnie w mocy (za wyjątkiem określenia daty zwolnienia ze służby) decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2003 r. W tej samej sprawie (sygn. akt II SA/Wa 1497/16) orzekał bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast okoliczność, iż organ nadzorczy nie powołał się na ww. wyrok i skutki prawne z niego płynące w uzasadnieniu zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Podjęte rozstrzygnięcie - odmawiające wszczęcia postępowania nadzorczego względem ww. orzeczeń w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Straży Granicznej w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. - jest bowiem prawidłowe.

Końcowo Sąd zaznacza, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie była wyłącznie kwestia prawnej poprawności postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r., nie zaś jakiekolwiek inne kwestie, zwłaszcza podniesione przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] października 2017 r. Wkraczają one bowiem poza przedmiot niniejszego postępowania.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.