Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 361/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 34
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nieuznania zgłoszonych zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego I. uchyla: a. zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]; b. postanowienie "A" SA z dnia [...] września 2016 r. znak [...] oraz poprzedzające je postanowienie tegoż organu z dnia [...] stycznia 2016 r. znak [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (dalej też: organ egzekucyjny) wszczął wobec zobowiązanego A. K. (dalej również: skarżący, strona) postępowanie egzekucyjne na podstawie wymienionych w zaskarżonym postanowieniu tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2013 r. wystawionych przez Pocztę Polską S.A, obejmujących zaległości z tytuł u abonamentu RTV za okres od stycznia 2008 do marca 2013 r. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu [...] czerwca 2014 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu nadpłaty w podatku dochodowym, wynikającej z deklaracji PIT-37 za 2013 r. W dniu [...] października 2014 r. doręczono mu odpisy pozostałych tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem z dnia [...] września 2014 o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.

W dniu [...] czerwca 2014 r. zobowiązany wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne podnosząc, że roszczenia o zapłatę zaległego abonamentu RTV są nieuzasadnione, jako że od 1 września 2003 r. zobowiązany nie posiada telewizora. W tym dniu został bowiem emerytem i zmienił adres zamieszkania, zaś płatnikiem abonamentu w nowym miejscu zamieszkania była inna osoba, zamieszkująca z nim na podstawie decyzji Sądu Rejonowego w S. o ustanowieniu służebności mieszkania. Organ egzekucyjny przekazał pismo zawierające zarzuty zobowiązanego wierzycielowi celem zajęcia stanowiska.

W dniu [...] stycznia 2016 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. wydał na podstawie art. 34 u.p.e.a. postanowienie, w którym uznał zarzut za bezzasadny. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, ze obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłaty abonamentowej mają swoje źródło w przepisach ustawy 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1204), która nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązek rejestrowania tych odbiorników oraz uiszczania opłaty abonamentowej począwszy od dnia następującego po miesiącu w którym dokonano rejestracji odbiornika, do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania – które może nastąpić w momencie zaprzestania korzystania z urządzeń RTV lub do miesiąca w którym dopełniono formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa na podstawie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że rejestracja odbiorników RTV używanych pod adresem: ul. [...] w G., została zgłoszona na imię i nazwisko skarżącego , któremu wydano książeczkę opłat RTV o nr [...] ( a w późniejszych okresach kolejne książeczki) i któremu nadano obecnie numer identyfikacyjny abonenta [...]. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego o zmianie adresu zamieszkania braku odbiornika telewizyjnego, wierzyciel wyjaśnił, że w przypadku zmiany miejsca zamieszkania użytkownik urządzeń RTV obowiązany jest zgłosić ten fakt i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe lub dopełnić formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od tych opłat albo wyrejestrowaniem odbiorników. Wierzyciel nie stwierdził natomiast dopełnienia przez zobowiązanego ww. formalności, jak również nie stwierdzono innej rejestracji odbiorników pod nowym adresem skarżącego (G. [...], [...] S. – adres ustalono przez Biuro Ewidencji Ludności w dniu [...] listopada 2009 r.). Następnie wierzyciel stwierdził, że zgodnie z ustawą o opłatach abonamentowych uprawnionymi do zwolnienia z opłat są m.in. osoby które ukończyły 60 lat oraz mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłoszonego przez Prezesa GUS. Nowelizacja wprowadzająca zwolnienie dla ww. osób weszła w życie po upływie 30 dni tj. z dniem 1 marca 2010 r. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych zwolnienia określone w ust. 1 pkt 1 i 3 -8 przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 29 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. , poz. 1529 ze zm.) oświadczenie o spełnieniu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Na dzień wydania postanowienia Poczta Polska S.A. nie dysponowała dokumentem świadczącym o dopełnieniu przez skarżącego formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat z tytułu abonamentu RTV. Wierzyciel podkreślił ponadto, że zobowiązany został poinformowany o zaległościach narastających na jego koncie upomnieniem doręczonym mu dnia [...] sierpnia 2012 r., jednak nie dokonał wyznaczonym terminie płatności. Tym samym prowadzenie postępowania egzekucyjnego należało uznać za uzasadnione.

Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie do Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., które nie zostało uwzględnione.

W postanowieniu wydanym w wyniku rozpatrzenia za zażalenia wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko. Odnosząc się do przedłożonej przez zobowiązanego wraz z zażaleniem kserokopii zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego dotyczącego K. P., wierzyciel wskazał, że fakt rejestracji odbiorników przez ww. abonentkę czy też przysługujące jej zwolnienie z dokonywania opłat abonamentowych pozostaje bez wpływu na niniejszą sprawę. Co prawda w myśl obowiązujących przepisów użytkownik odbiorników TV mógłby skorzystać ze zwolnienia z opłat abonamentowych przysługującego innemu użytkownikowi, pod warunkiem prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, jednak ze względu na śmierć K. P., fakt prowadzenia wspólnie ze zobowiązanym gospodarstwa domowego nie jest obecnie możliwy do zweryfikowania.

Jako niedopuszczalne na tym etapie ocenił wierzyciel podniesione w zażaleniu zarzuty: nieotrzymania przez zobowiązanego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz niepodpisania przez niego żadnej umowy o usługi z Telewizją Polską S.A. oraz Pocztą Polską S.A., argumentując, że zostały one złożone z uchybieniem ustawowego terminu do ich wniesienia. Jednocześnie z ostrożności procesowej wskazał, że zobowiązany został powiadomiony o nadaniu mu indywidualnego numeru abonenta pismem przesłanym do Niego w dniu [...] września 2008 r., zaś przesyłka nie została zwrócona nadawcy, wobec czego należało przyjąć, że została doręczona. Ponadto wierzyciel powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 października 2013 r., w którym stwierdzono, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora wyznaczonego zwrotnym potwierdzeniem odbioru zawiadomienia, ale wystarczające jest przesłanie tegoż zawiadomienia. Ponadto obowiązek uiszczania opłat z tytułu abonamentu RTV wynika wprost z przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, wobec czego nawet nieotrzymanie pisma o nadaniu indywidualnego numeru abonenta nie zwalnia użytkownika urządzeń TV z obowiązku wnoszenia opłat ustalonych tą ustawą.

Wierzyciel ponadto wskazał, że wbrew tezie skarżącego do zaistnienia obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych nie ma potrzeby zawierania umowy cywilnoprawnej – na poparcie czego odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08.

Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela Naczelnik US w S. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. uznał zarzuty zobowiązanego na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 , a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 §1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpoznaje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 §1 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Powołując się na ww. postanowienie ostateczne wierzyciela i zawarte w nim stanowisko organ egzekucyjny, będąc związany tym stanowiskiem, uznał zatem, że nie zarzut nieistnienia obowiązku uiszczania przez skarżącego opłat z tytułu RTV za okresy wskazane w tytułach egzekucyjnych był niezasadny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący ponowił argumentację o nieposiadaniu telewizora od 2003 r. tj. od momentu przeprowadzki, o czym informował, a także o nieotrzymaniu numeru abonenta, niezawarciu umowy z TVP S.A. o świadczenie usług. Poinformował, ze pomimo prośby opartej na art. 73 Kpa nie otrzymał z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów, na podstawie których Poczta Polska S.A. wysuwała wobec niego roszczenia, zwłaszcza dokumentu potwierdzającego odbiór numeru abonenta.

Skarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Podkreślił, że ocena zasadności zgłoszonych przez stronę zarzutów pozostawała – ze względu na treść przywołanego art. 34 § 1 u.p.e.a., poza kontrolą organu nadzoru, który jest w tym zakresie związany stanowiskiem wierzyciela.

Organ zwrócił ponadto w uzasadnieniu uwagę, że w zaskarżonym postanowieniu rozpatrzono zarzuty tylko co do tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2013 r. o numerach od [...] i [...], wobec czego organ egzekucyjny powinien wydać kolejne postanowienie, odnoszące się do tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2013 r. o nr [...].

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. zobowiązany wniósł o zmianę postanowienia "na jego korzyść". Podniósł, że postanowienie to krzywdzi go jako obywatela, podczas gdy państwo polskie, zgodnie zasadą wyrażoną w art. 42 Konstytucji RP, winno gwarantować ochronę przed łamaniem praworządności. O takiej stronie nie można mówić, gdy "sprawa jest celebrowana na podstawie ustawy z czerwca 1960 r., uchwalonej przez organy nieistniejącego państwa. Ponownie stwierdził, że telewizora nie posiada od 2003 r., w tym bowiem roku został emerytem i przeprowadził się, zaś książeczkę opłat RTV zdał w starym miejscu na poczcie. W nowym miejscu zamieszkania sprzęt RTV był zarejestrowany na K. P., która była pod opieką skarżącego i jego zony i z którą wspólnie zamieszkiwali – wobec czego nie było potrzeby ponownej rejestracji sprzętu RTV. Skarżący stwierdził, po otrzymaniu pisma o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, wyjaśnił sytuację i uznał, że sprawa jest jasna , bowiem Poczta Polska posiadała dokumenty potwierdzające, że zamieszkiwał z K. P., która od 2008 r. miała nadany nowy numer abonenta i była zwolniona z opłat z tytułu wieku (kopię pisma o nadaniu jej numeru przesłano w załączeniu do skargi).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl z kolei art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 20126r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z powołanym art. 3 §2 pkt 3 p.p.s.a., kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takich zaś zalicza się właśnie zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Wskazać w tym miejscu należy, że w związku ze zmianą brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. od 15 sierpnia 2015 r., postanowienia wydane przez wierzyciela w powyższym trybie nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest jednak uprawnienie do kontroli tego rodzaju aktu przez sąd administracyjny w ramach postępowania zainicjowanego skargą na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Rozstrzygając w tym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. Postępowanie egzekucyjne w administracji (Dz.U. z 2016r. poz.599 z późn. zm.) dalej u.p.e.a.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 ww. ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

W myśl art.34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Zgodnie z treścią art.34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W świetle powyższych regulacji, pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii podniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zarzutów, jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku oparcia zarzutów na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest przy tym wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, jak wskazano trafnie w zaskarżonym postanowieniu, zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. Nr 54, poz. 307), dodaną do niej, z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst. jedn. Dz. U. z 2011 r., nr 43, poz. 226), uchylone przez obowiązującą obecnie ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 z późn. zm.).

Przechodząc do oceny kwestii wpływu zmiany przez skarżącego miejsca zamieszkania i zaprzestania w związku z tym zdarzeniem od 2003 r używania radioodbiorników, zdaniem Sądu rację ma wierzyciel, że zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku nie posiadania odbiorników RTV, użytkownik odbiorników RTV jest zobowiązany dokonać ich wyrejestrowania. Wynika to z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. ( Dz. U. 2013 nr 0 poz. 1676 ) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik odbiorników RTV, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej, formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Co ważne, w obowiązek zawiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej o zaprzestaniu użytkowania odbiorników RTV ciążył na użytkowniku także w okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie powołanego rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2013 r. (§ 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - Dz. U. Nr 187, poz. 1342). Również w myśl wcześniej obowiązującego § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

W świetle powyższego, należy przyjąć, że zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z dnia 21.04.2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym. Powyższe stanowisko było wyrażane już w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16 , WSA w Gliwicach dnia 9.12.2013 r. sygn. akt I SA/GI 376/13).

Powołane regulacje, w tym ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych, wprowadzały także system zwolnień od opłaty abonamentu RTV (na co wskazano w postanowieniu wierzyciela), określając przesłanki ich zastosowania. Jedną z przesłanek jest osiągnięcie wieku 60 lat i posiadanie ustalonego prawa do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez prezesa GUS. Powyższe zwolnienie weszło jednak wżycie na mocy ustawy nowelizującej ustawę o opłatach abonamentowych z dniem 1 marca 2010 r. i, jak słusznie wskazuje wierzyciel, dopiero od kwietnia 2010 r. można było na tej podstawie uzyskać uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych. Rację ma wierzyciel również co do tego, że osobom posiadającym uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentu RTV, zgodnie z art. 4 ust 3 ustawy o opłatach abonamentowych, zwolnienie z opłat abonamentu RTV przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w urzędzie pocztowym oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienia do zwolnienia. Zgodnie z twierdzeniem wierzyciela, zawartym w postanowieniu wydanym w wyniku rozpoznania zażalenia, skarżący nie zgłosił nigdy w urzędzie pocztowym uzyskania uprawnień do zwolnienia z tego tytułu. Na taką okoliczność nie powoływał się również sam skarżący w toku postepowania ani w skardze, stąd brak jest, zdaniem Sądu, podstaw do kwestionowania stanowiska wierzyciela w tym zakresie.

Jednocześnie, już momencie przeprowadzki skarżącego z G. do G. (gdzie miał zamieszkiwać wspólnie z K. P.), w ustawie funkcjonował zapis uprawniający do zwolnienia osoby , które ukończyły 75 lat (art. 4 ust.1 pkt 2). Pierwotnie przewidziano w ustawie, że zwolnienie to, podobnie jak inne zwolnienia przewidziane w ust.1 ) nie przysługuje osobom, które pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z co najmniej dwiema osobami, które ukończyły 26. rok życia, niespełniającymi warunków do uzyskania tych zwolnień (ust.2). Przepis zawierający to zastrzeżenie został uchylony nowelizacją z dnia 13 czerwca 2008 r. (Dz.U. z 2010 Nr 13, poz.70), zaś od dnia 9 października 2015 r. dodano w ustawie ust. 3a, zdejmujący z osób korzystających z opłat abonamentowych z tytułu wieku obowiązek zgłaszania w urzędzie pocztowym faktu spełnienia warunków do korzystania zwolnienia, wprowadzając w to miejsce zasadę zwolnienia tych osób z mocy prawa od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba ukończyła 75 lat. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 2 ust. 4 opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, z zastrzeżeniem ust. 5, zgodnie z którym niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez (m.in.) ) osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub w samochodzie stanowiącym ich własność (pkt. 1) uiszcza się tylko jedną z opłat, o której mowa w art. 3 ust. 1.

W tym miejscu zwrócić jednak należy uwagę na konieczność oceny zaskarżonego postanowienia – oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego , jak również postanowień wierzycielskich – w kontekście dopełnienia ciążącego w tym postępowaniu na organach obowiązku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. O ile przy tym organ egzekucyjny jest w zakresie podniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku związany stanowiskiem wierzyciela i nie ma możliwości samodzielnej oceny merytorycznej zarzutu w tym zakresie, o tyle kwestia wyjaśnienia i oceny zasadności tego zarzutu przez wierzyciela powinna być oceniana w świetle realizacji zasady prawdy obiektywnej oraz dopełnienia wymogów procesowych, związanych z odpowiednim stosowaniem przepisów k.p.a. w postepowaniu egzekucyjnym – na mocy odesłania zawartego w art.19 u.p.e.a. Wierzyciel zatem – zajmując określone stanowisko w zakresie podniesionego zarzutu – winien to stanowisko uzasadnić odwołując się do ustalonych i znajdujących potwierdzenie w aktach sprawy okoliczności faktycznych.

W rozpoznawanej sprawie stopień wyjaśnienia okoliczności, na które powołuje się wierzyciel, budzi zastrzeżenia – zarówno w kontekście podnoszonych przez skarżącego twierdzeń, jak i materiałów znajdujących się w aktach sprawy.

Przede wszystkim wskazać należy, że stwierdzenie wierzyciela, iż skarżący nie dopełnił obowiązków związanych z wyrejestrowaniem odbiorników RTV opiera sprowadza się do stwierdzenia, że "nie stwierdzono dokumentu potwierdzającego dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników". W kontekście przytoczonych regulacji oraz podniesionego w skardze stwierdzenia, że skarżący "zdał książeczkę RTV w urzędzie pocztowym w G." w momencie wyprowadzki, niejasne pozostaje jednak, czy organ kwestionuje tę okoliczność, czy nie jest mu ona znana, czy też uznaje, że nie wiązała się ona z wyrejestrowaniem odbiorników. Akta administracyjne nie zawierają przy tym żadnych dokumentów, na podstawie których poczyniono ustalenia, na które powołuje się wierzyciel.

W dalszej kolejności wypada wskazać na powoływaną prze skarżącego kwestię prowadzenia wspólnego gospodarstwa z K. P., uprawnioną do korzystania ze zwolnienia z opłacania abonamentu RTV z powodu wieku oraz okoliczność kierowanej w związku z tym korespondencji do Poczty Polskiej. W tym zakresie wierzyciel stwierdziła bowiem najpierw, że pod wskazanym numerem nie stwierdzono zarejestrowanego abonenta, następnie zaś (po rozpoznaniu zażalenia), że bez wpływu na niniejszą sprawę pozostaje fakt rejestracji odbiorników przez w/w abonentkę czy przysługujące niniejszej abonentce zwolnienie z dokonywania opłat abonamentowych. Jak wskazano w postanowieniu "W myśl obowiązujących przepisów użytkownik odbiorników rtv, mógłby skorzystać ze zwolnienia z opłat abonamentowych, przysługującemu innemu użytkownikowi, pod warunkiem, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe. Zgodnie z art. 2 ust 5 i 6 ustawy z dnia 21. kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub w samochodzie stanowiącym ich własność uiszcza się jedną z opłat. Gospodarstwem domowym jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie. Jednocześnie wierzyciel wskazuje, że w związku ze śmiercią Pani K. P., fakt prowadzenia z Panem wspólnego gospodarstwa domowego, nie jest obecnie możliwy do zweryfikowania".

Ustalenia i dokonana na ich podstawie ocena możliwości skorzystania przez stronę ze zwolnienia budzą zastrzeżenia co do rzetelności wyjaśnienia stanu faktycznego, a to już ze względu na sprzeczność pierwotnego twierdzenia wierzyciela o niezarejestrowaniu abonenta pod wskazanym adresem w G. z dołączoną do skargi kopią informacji o nadaniu takiego numeru K. P. oraz twierdzeniami skarżącego o tym, że odbiorniki pod tym adresem zgłoszone zostały na innego abonenta. Po drugie, nie można zaakceptować stanowiska organu co do tego, że w związku z faktem, iż obecnie K. P. nie żyje nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia skarżącego o prowadzeniu z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Okoliczności istotne dla sprawy dotyczą okresu przeszłego, którego i tak nie można zweryfikować na podstawie zbadania aktualnych warunków prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego. Nie można zarazem przyjąć założenia, że śmierć jednej z osób wspólnie zamieszkujących uniemożliwia podjęcie próby ustalenia, jak wyglądało ich korzystanie ze tego samego mieszkania w przeszłości, w szczególności, że z pisma skarżącego można wywnioskować, że do G. przeprowadził się razem z żoną, zaś zamieszkiwanie z K. P. nastąpiło wskutek ustanowienia służebności mieszkania i wiązało się z obowiązkiem opieki nad nią oraz że o fakcie tym Poczta była powiadomiona. Organ dysponuje otwartym katalogiem środków dowodowych i obowiązany jest korzystać z nich w sposób uzasadniony celami postepowania, w tym w szczególności koniecznością wyjaśnienia stanu faktycznego. Z postanowienia wierzyciela nie wynika natomiast, by podjęto jakiekolwiek kroki zmierzające do wyjaśnienia jak przedstawiał się stan faktyczny w czasie wspólnego korzystania z mieszkania przez skarżącego oraz K. P. W tym kontekście twierdzenia wierzyciela, że okoliczność korzystania przez K. P. ze zwolnienia w okresie objętym tytułami wykonawczymi pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia obowiązku zapłaty po stronie skarżącego nie znajduje pokrycia w dowodach zebranych w aktach sprawy oraz przytoczonych w uzasadnieniu postanowienia argumentach.

Ponownie rozpoznając sprawę wierzyciel powinien wyjaśnić w swoim postanowieniu precyzyjnie powyższe okoliczności związane zarówno z dopełnieniem obowiązku wyrejestrowania odbiorników przez skarżącego w momencie zdania książeczki RTV w urzędzie pocztowym w G., jak i z ewentualnym korzystaniem przez niego ze zwolnienia od opłat RTV przysługującego K. P., wskazując na konkretne dowody i dołączając te dowody do akt sprawy. Podkreślić bowiem należy, ze zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, wobec czego brak w aktach administracyjnych materiału dowodowego, do którego odwołują się kontrolowane postanowienia przy jednoczesnym deklarowaniu przez skarżącego okoliczności odmiennych i przedstawianiu takiż dowodów, nie pozwala na zaakceptowanie stanowiska wyrażonego przez wierzyciela w swoich postanowieniach.

Jako niezasadne należało natomiast ocenić zarzuty dotyczące niedoręczenia skarżącemu informacji o nadaniu mu indywidualnego numeru abonenta, niezawarciu umowy z Pocztą Polską S.A. o świadczenie usług oraz o bezpodstawności obowiązku abonamentowego.

Jak wskazał słusznie organ egzekucyjny (za wierzycielem), powyższe zastrzeżenia podniesione zostały przez skarżącego po raz pierwszy przed organem drugiej instancji, na etapie zażalenia na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, zaś zarzuty są środkiem zaskarżenia, którego skuteczne wniesienie zostało przez ustawodawcę ograniczone terminem - 7 dni od wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty wniesione po raz pierwszy po tym terminie, a także ich rozszerzenie na etapie postępowania zażaleniowego, każe je uznać za spóźnione i niepodlegające merytorycznemu rozpoznaniu. Jednakże w rozpoznawanej sprawie skarżący na etapie postępowania zażaleniowego nie rozszerzył podstaw terminowo wniesionych zarzutów – wciąż bowiem powołuje się on na podstawę z art. 33 § 1 pk1 u.p.e.a., ale rozszerzył argumentację wskazując na nowe przesłanki mające świadczyć o braku po jego stronie obowiązku wnoszenia opłat z tytułu abonamentu RTV. Wierzyciel tym niemniej odniósł się merytorycznie do powyższej argumentacji, przytaczając argumenty świadczące o jej bezpodstawności, co - w przekonaniu Sądu – zasługuje na akceptację.

Jak wyjaśniał w zaskarżonym postanowieniu wierzyciel, skarżący został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, w dniu [...].09.2008 r., zawiadomieniem przesłanym na jego adres, zaś przesyłka nie została Poczcie zwrócona, co wskazuje (choć nie stanowi dowodu) na jej odbiór. Należy tym niemniej zgodzić się, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora wyznaczonego, zwrotnym potwierdzeniem odbioru zawiadomienia. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażane w orzecznictwie (por. wyroki NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14, z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16, dostępne na stronie internetowej CBONSA), a przytoczone przez wierzyciela, że prawodawca nakazał operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie zawiadomienia. Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bowiem bezpośrednio z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 z późn. zm.), tak więc nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku wnoszenia opłat, nałożonych ustawą abonamentową.

Sąd podziela również zdanie wierzyciela co do tego, że fakt, iż skarżący nie zawierał żadnej umowy z Telewizją Polską S.A. ani z Pocztą Polską S.A. nie znaczenia dla oceny istnienia po jego stronie obowiązku wnoszenia opłat. Abonament radiowo-telewizyjny, zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu powołanego przez wierzyciela wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 roku, sygn. akt K 24/08, jest powszechnym, przymusowym, bezzwrotnym, ustalanym jednostronnie na rzecz podmiotu prawa publicznego, w celu realizacji zadań publicznych, świadczeniem publicznoprawnym, rodzajem daniny publicznej, którą od pozostałych danin odróżnia jedynie celowy charakter. Przedmiotowy obowiązek został przez ustawodawcę nałożony na wszystkie podmioty, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli. Do zaistnienia obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych nie ma zatem potrzeby zawierania umowy cywilnoprawnej.

Mając na uwadze stwierdzone wyżej uchybienia – dotyczące postanowień wierzyciela, stanowiących podstawę wydania postanowienia przez organ egzekucyjny oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W., Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienia: Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. oraz postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., uwzględniając kwotę wpisu wniesionego przez skarżącego.