Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 183/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Andrzej Siwek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 200 zł (dwieście złotych) za naruszenie w postaci nieokazania wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli drogowej; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. stwierdza, że uchylona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie podlega wykonaniu w zakresie, o którym mowa w punkcie 1


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Pana W. L. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z dnia [...] marca 2003 r., Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2.500,- złotych – uchylił decyzję organu I instancji w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości 2.200,- złotych.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] marca 2003 r., na ul. P. w G., na drodze krajowej nr [...], zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...], należący do skarżącego W. L., którym kierował p. J. Z. Pojazdem tym kierowca przewoził produkty mięsne wyprodukowane w należących do skarżącego Z w N. W trakcie przeprowadzonej kontroli pojazdu funkcjonariusze [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w K. stwierdzili wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, o którym mowa w przepisie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 ze zm.). Ponadto pracownicy WITD stwierdzili, iż kierowca nie okazał wykresówki (z soboty [...] .03.2003 r.) z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy oraz postoju za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd przy wykonywaniu przewozu na potrzeby własne (vide: Protokół kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2003 r.)

W konsekwencji ustaleń dokonanych w toku powyższej kontroli organ I instancji stwierdził, iż skarżący dopuścił się uchybień dotyczących wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia o wykonywaniu przewozu drogowego na potrzeby własne, jak również uznał, iż kierowca nie okazał jednej wykresówki z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd. W związku z tym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. wydał decyzję z dnia [...] marca 2003 r., na podstawie której – działając w oparciu o przepis art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz na podstawie 92 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy – nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2.500,- złotych (w tym karę 2.000,- złotych za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz karę 500,- złotych za nieokazanie jednej wykresówki).

Skarżący W. L. w piśmie z dnia [...] marca 2003 r. odwołał się od w/w decyzji organu I instancji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Strona skarżąca podniosła w uzasadnieniu, iż kierowca J. Z. nie okazał wykresówki tachografu za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, ponieważ w tym okresie jeździł samochodem [...] nr rej. [...], przy którym takie urządzenie nie jest wymagane i nie jest zainstalowane, zaś w dniu [...] marca 2003 r. miał wolne. Ponadto skarżący podniósł, iż kierowca, który na stałe jeździ skontrolowanym pojazdem [...] nr rej. [...], od dnia [...].03.2003 r. udał się na urlop. Strona dodała ponadto, że wykresówki tego samochodu znajdowały w kabinie tego pojazdu. Odnośnie drugiego zarzutu skarżący podniósł, iż brak stosownego zaświadczenia wynika z faktu, iż nie był on zorientowany, że istnieje wymóg posiadania zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne. Skarżacy podkreślił, iż brak ten został obecnie uzupełniony. W ocenie strony skarżącej nałożona kara pieniężna jest ponadto zbyt surowa i niewspółmierna do zarzucanego czynu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości 2.200,- złotych. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż kontrolowany w dniu [...] marca 2003 r. pojazd służył skarżącemu do wykonywania przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Powołując się na przepisy art. 33 ust. 1, art. 87 ust. 2 oraz art. 92 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 6 września 2001 r. oraz na treść Lp. 1.1.7 załącznika do w/w ustawy, Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że organ I instancji w konsekwencji stwierdzonego naruszenia w/w przepisów prawidłowo wymierzył stronie skarżącej karę pieniężną w wysokości 2000,- zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. W ocenie organu odwoławczego fakt uzyskania po kontroli zaświadczenia nie ma w przypadku ninijeszej sprawy uzasadnienia, ponieważ istotny jest jego brak w chwili kontroli. Ponadto organ odwoławczy uznał, iż bezspornym jest, że kierowca – J. Z. w dniu kontroli nie okazał inspektorom [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w K. wykresówki za ostatni dzień tygodnia, w którym prowadził pojazd. W konsekwencji organ przyjął – powołując się na przepisy art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2001 r. Nr 123, poz. 1354 ze zm.) oraz na art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym i Lp. 1.11.11 ust. 1 lit. b) Załącznika do tej ustawy, iż należy zastosować karę w wysokości 200 zł za każdą nieokazałą wykresówkę lub też nieokazanie dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli drogowej. Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiotowym stanie faktycznym w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowców przy wykonywaniu transportu drogowego. Ponieważ zdaniem organu kierowca nie okazał w chwili kontroli jednej wykresówki, ani nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, organ I instancji prawidłowo nałożył na stronę karę pieniężną. W ocenie organu oczywistym jest, iż nie każdy dzień będzie udokumentowany poprzez okazanie wykresówek, gdyż pracownikowi mogły zostać powierzone inne obowiązki. Pracodawca może udokumentować czas pracy kierowcy poprzez wystawienie zaświadczenia wskazującego przyczyny braku wykresówek (np. urlop). Jednakże organ podniósł, iż biorąc pod uwagę ewentualne możliwości, jakie daje późniejsze, od chwili kontroli, dostarczenie zaświadczenia przez pracodawcę o nieprowadzeniu pojazdu, należy uznać, że tylko zaświadczenie dostarczone w chwili kontroli daje organowi pewność co do faktu nieprowadzenia pojazdu w okresie wykazanym w zaświadczeniu. W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego dopuszczenie odmiennej praktyki mogłoby doprowadzić w efekcie do sytuacji, w której każdy brakujący dzień na wykresówce uzupełniony byłby w razie konieczności odpowiednim zaświadczeniem. Organ podniósł także, że kontrolowany kierowca nie wniósł uwag do protokołu kontroli, a więc argumenty strony skarżącej zawarte w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia środka zaskarżenia. Jednakże z uwagi na treść przepisu art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2003 r. Nr 149, poz. 1452), należało - w ocenie organu odwoławczego – uchylić decyzję organu I instancji i nałożyć karę pieniężną w niższej wysokości 2.200,- zł (200,- zł za brak wykresówki, zamiast 500,- złotych) stosując przepisy obowiązujące w chwili orzekania przez organ II instancji.

Skarżący W. L. wniósł w dniu [...] grudnia 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż zaskarżoną decyzją niesłusznie organ nie uwzględnił jego argumentów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Strona podniosła, że brak zaświadczenia był przewinieniem formalnym, które nie wynikało ze złej woli skarżącego. W związku z powyższym skarżący uznał, iż wymirzona kara jest zbyt surowa do wagi przewinienia, tym bardziej, że brak przedmiotowego zaświadczenia został uzupełniony. Odnośnie drugiego przewinienia skarżący podniósł, że kierowca nie okazał wykresówek z uwagi na to, że w poprzednim tygodniu jeździł samochodem przy którym takie urządzenie nie jest wymagane ani zaistalowane, a w dniu [...].03.2003 miał wolne. Skarżący uznał ponadto, iż brak uwag kierowcy w protokole kontroli nie powinien mieć wpływu na sposób odniesienia się przez organ do argumentacji strony przeciwnej, a tym bardziej nie uzasadnia nie wzięcia jej w ogóle pod uwagę. Ponadto skarżący podniósł, że kierowca nie był pouczony o prawie wniesienia uwag do protokołu kontroli.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wniósł o skierowanie sprawy na drogę postępowania mediacyjnego celem ustalenia, czy skarżący gotów jest zmienić skargę w ten sposób, że uzna zasadność nałożonej kary pieniężnej w wysokości 2.000,- zł za wykonywanie przewozów na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, w zamian czego organ – działając w trybie autokontroli – uznałby skargę i uchylił zaskarżoną decyzję w części w jakiej orzeczono karę w wysokości 200,- zł za brak wykresówki lub zaświadczenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie kary za wykonywanie przewozów na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Ustosunkowując się do drugiego przewinienia organ uznał, że podniesione przez stronę skarżącą przyczyny nieposiadania przez kierowcę wykresówki za ostatniu dzień poprzedniego tygodnia, uzasadniać mogą brak możliwości przedstawienia przez kierowcę stosownej wykresówki. W ocenie organu brak jest przeciwdowodów co do twierdzeń strony skarżącej, że pojazd nie był prowadzony oraz to, że nie miał tachografu. W konsekwencji organ uznał, że przyczyny te mogły uniemożliwiać wykonanie przez kierowcę dyspozycji przepisu art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców. Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego uzasadniać to może uchylenie decyzji w części, w jakiej orzeczono karę w wysokości 200,- złotych.

W związku z przedstawioną propozycją mediacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił się dwukrotnie do skarżącego z wnioskiem o ustosunkowanie się do stanowiska organu, lecz z uwagi na brak jakiejkolwiek odpowiedzi ze jego strony - skierował sprawę do rozpatrzenia na rozprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 30 grudnia 2003 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga Pana W. L. zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 200,- zł (dwieście złotych) za naruszenie w postaci nieokazania wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli drogowej, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, jedynie w zakresie nałożenia tej kary pieniężnej narusza przepisy prawa. W pozostałym zakresie, a więc w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2.000,- złotych za wykonywanie przewozów na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia - skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem – w ocenie Sądu - zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w części tej nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego wskazanych w ustawie o transporcie drogowym, jak również nie narusza w tym zakresie przepisów formalnoprawnych wskazanych w kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności przepisu art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jeśli chodzi o kwestię zarzutu naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców, należy na wstępie podnieść, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym stanowi w art. 92 ust. 1 pkt 2, iż kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców - podlega karze pieniężnej.

Zgodnie z przepisem art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli ([...] marca 2003 r.), kierowca na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli, przedstawia zapisy przyrządu kontrolnego za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd. Przepis ten uległ zmianie na podstawie art. 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw. Od dnia 28 września 2003 r., według znowelizowanego przepisu art. 15 cyt. ustawy, kierowca zobowiązany jest okazać za dzień, w którym pojazdu nie prowadził zaświadczenie potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu.

Z tej przyczyny należy uznać, że skoro obowiązek dokumentowania nieprowadzenia pojazdów w drodze stosownego zaświadczenia wprowadzono dopiero z dniem 28 września 2003 r., natomiast kontrola miała miejsce przed tą datą (w dniu [...] marca 2003 r.), to strona skarżąca do nieobowiązujących jeszcze regulacji prawnych zastosować się nie mogła, a więc nie można jej również czynić z tego powodu zarzutu. Skarżący podniósł w toku postępowania administracyjnego (w odwołaniu od decyzji organu I instancji), iż kierowca wykonujący skontrolowany transport drogowy nie okazał wykresówki tachografu za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, ponieważ w tym okresie jeździł innym samochodem, przy którym takie urządzenie nie jest wymagane i nie jest zainstalowane, zaś w dniu [...] marca 2003 r. miał wolne. Ponadto skarżący podniósł, iż kierowca, który na stałe jeździ skontrolowanym pojazdem od dnia [...].03.2003 r. udał się na urlop. Z faktu tego skarżący wywodzi jednoznaczny brak obowiązku wykazania się przez kierowcę stosownymi wykresówkami w dniu kontroli. Zdaniem Sądu argumentacja taka nie zasługiwałaby na uwzględnienie, gdyby organy obu instancji wykazały w toku postępowania administracyjnego, że w/w kierowca wykonywał transport w dniach poprzedzających kontrolę drogową. Niemniej organy obu instancji – ignorując jakąkolwiek potrzebę dowodzenia w tym kierunku celem wykazania bezzasadności twierdzeń strony skarżącej – poprzestały jedynie na wadliwym uznaniu, iż kierowca winien w dniu kontroli wykazać się zaświadczeniem potwierdzającym fakt nieprowadzenia pojazdu. Zdaniem Sądu działanie takie nosi znamiona poważnego uchybienia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez niewłaściwe wyjaśnienie sprawy i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej przyczyny Sąd uchylił w tej części zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w uchylonej części do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 152 p.p.s.a.

W pozostały zakresie Sąd uznał, iż skarga Pana W. L. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zasądzając karę pieniężną w wysokości 2000,- złotych organy inspekcji drogowej obu instancji prawidłowo uznały, że skontrolowanym pojazdem wykonywano przewóz drogowy na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych, załadowanego lub bez ładunku, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Stosownie do art. 33 ust. 1 cyt. ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności. W myśl przepisu art. 87 ust. 2 w/w ustawy przedsiębiorca wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty, w tym również wypis z zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie przewozu na potrzeby własne.

Z akt postępowania administracyjnego wynika bezspornie, iż w dniu kontroli przedsiębiorca wykonujący przewóz nie posiadał wymaganego zaświadczenia.

W świetle przepisu art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50,- zł do 15.000,- zł. Konsekwencją tego unormowania jest treść L.p. 1.1.7. Załącznika do w/w ustawy, który karą 2.000,- złotych sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Zdaniem Sądu należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż fakt uzyskania po kontroli stosownego zaświadczenia nie uzasadnia zmiany decyzji i uchylenia kary pieniężnej, albowiem istotny jest brak tego zaświadczenia w chwili kontroli.

Ze wskazanych wyżej względów stosownie do przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę w części dotyczącej kary pieniężnej w wysokości 2.000,- złotych nałożonej przez organ kontroli z tytułu wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez wymaganego prawem zaświadczenia.