Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1344/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 - 32
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: DZ. U. nr 9, poz. 26
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Asesor WSA - Danuta Dopierała (spr.), Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] lutego 2007 r. (data wpływu do organu) wniesionej przez pana Z.J. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2007 r. o nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2006 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z [...] maja 2006 r. pan Z.J. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W motywach uzasadnienia wskazał na bardzo ciężką sytuację materialną swojej rodziny. Podniósł, że w październiku 1992 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w formie sklepu spożywczego (handel artykułami ogólno-spożywczymi) w miejscowości K., który stanowił jedyne źródło utrzymania rodziny. Żona, pozostając bez pracy zarobkowej, zajmowała się prowadzeniem domu i opieką nad [...] dzieci. Wskazał, iż kłopoty finansowe rozpoczęły się wraz z przemianami gospodarczymi w Polsce i pojawieniem się konkurencji, zwłaszcza w postaci dużych sklepów handlowych (supermarketów). Zaznaczył, iż ponosił bardzo wysokie koszty związane z prowadzeniem działalności (zakup samochodu na kredyt, zakup nowej kasy fiskalnej), jednak dochody z prowadzenia sklepu nie pokrywały nawet czynionych nakładów finansowych. W czerwcu 2002 r. zawiesił działalność gospodarczą i do października 2002 r. cała rodzina pozostawała bez środków do życia. W październiku 2002 r. żona podjęła pracę uzyskując dochód w wysokości ok. [...] zł na [...] osoby. Mając kłopoty finansowe Wnioskodawca nie był w stanie opłacać czynszu za mieszkanie w B., skutkiem czego otrzymał "nakaz opuszczenia mieszkania z groźbą eksmisji za pięć tysięcy złotych na bruk". Podkreślił, iż w okresie od czerwca 2002 r. do lutego 2006 r. pozostawał bez pracy zarobkowej mimo usilnych prób znalezienia zatrudnienia. Dopiero od lutego 2006 r. podjął pracę, jednak otrzymywane wynagrodzenie w wysokości ok. [...] zł miesięcznie wystarczy jedynie na skromne życie i uniemożliwia uregulowanie zadłużenia wobec ZUS. Wskazał nadto, iż mieszka wraz z rodziną w domu po zmarłej teściowej będąc zameldowanym na pobyt czasowy z uwagi na brak środków finansowych, które umożliwiłyby przeprowadzenie postępowania spadkowego. Powołując treść art. 65, art. 67 i art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej podkreślił, iż wniosek jest całkowicie uzasadniony.

Do wniosku załączono m.in. kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w S. z [...] czerwca 2004 r. oraz z [...] sierpnia 2005 r., decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] maja 2004 r. o umorzeniu zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług, zaświadczenie o dochodzie za 2002 i 2004 r., zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na wezwanie organu z 16 maja 2006 r., Wnioskodawca złożył do akt sprawy dokumenty mające potwierdzać wysokość bieżących kosztów utrzymania (opłaty za energię elektryczną, wodę, telefon), wydany przez Sąd Rejonowy w B. Wydział I Cywilny, nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z 9 stycznia 2003 r. nakaz sądowy w postępowaniu upominawczym z 25 lutego 2003 r. wydany przez Sąd Rejonowy w B. Wydział VII Grodzki, decyzję Burmistrza Z. z [...] czerwca 2006 r. o umorzeniu zaległości podatkowej, zeznanie podatkowe (PIT-36) za lata 2000, 2001 i 2005.

W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał treść art. 28 ust. 2 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdzając, iż postępowanie wyjaśniające nie wykazało, że w przedmiotowej sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności. Trudna sytuacja zobowiązanego oraz okoliczności, jakie wystąpiły w ostatnim czasie, które spowodowały brak dochodów, nie są wystarczającą przesłanką do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości na podstawie ww. przepisu. Podkreślił, iż względem zobowiązanego jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Urząd Skarbowy w S., na odstawie tytułów wykonawczych skierowanych 1 kwietnia 2005 r. obejmujących zaległości od listopada 2000 r. do lutego 2002 r.

Ponadto wskazał, iż okoliczności sprawy niniejszej nie dają podstaw do umorzenia przedmiotowych należności na podstawie art. 28 ust. 3a i 3b w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zaznaczył, iż zobowiązany prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i [...] dzieci. Zarówno wnioskodawca jak i jego żona pracują i z tego tytułu otrzymują wynagrodzenie w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Posiadają zaległości z tytułu kredytu bankowego w wysokości [...] zł i zaległości z tytułu czynszu w wysokości [...] zł. Zobowiązany według oświadczenia nie posiada żadnych wartościowych ruchomości ani nieruchomości. Zauważył ponadto, iż zobowiązany nie przedstawił żadnego zaświadczenia lekarskiego, stwierdzającego problemy zdrowotne. Nie posiada orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Dotyczy to również członków rodziny, gdyż faktu tego nie potwierdzają stosowne dokumenty.

W konkluzji organ orzekający stwierdził, iż analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala uznać, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności. Sam zobowiązany nie podjął żadnych działań mających na celu spłatę zadłużenia; brak jest zatem podstaw do umorzenia należności. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych istnieje możliwość spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego gdyż sytuacja, w jakiej obecnie znajduje się zobowiązany jest przejściowa i może ulec poprawie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pan Z.J. podniósł, że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dla Niego niezrozumiała i mało przekonywająca. Organ nie dokonał dogłębnej analizy argumentów podniesionych przez Wnioskodawcę i nie dał żadnej szansy wyjścia z ciężkiej sytuacji finansowo-bytowej.

Zobowiązany podkreślił ponownie, iż w okresie czerwiec 2002 - luty 2006, nie mogąc znaleźć zatrudnienia, pozostawał bez żadnej pracy zarobkowej i nie uzyskiwał żadnego dochodu. W tym okresie całą [...]-osobową rodzinę utrzymywała żona. Podniósł również, iż 11 stycznia 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego ([...]) w związku z ciężką sytuacją materialno-finansową. Dotyczyło to zaległości za okres od 1 stycznia 2001 r. do 11 stycznia 2005 r. Zdaniem Wnioskodawcy ZUS celowo przedłuża postępowanie i naliczając odsetki naraża rodzinę na powiększenie zadłużenia.

Zaznaczył ponownie, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, z których mógłby spłacić zadłużenie wobec ZUS. Rodzina zamieszkuje w domu zmarłej teściowej nie mając stałego miejsca zameldowania. Żona otrzymuje wynagrodzenie w wysokości ok. [...] zł miesięczne. Zainteresowany od lutego 2006 r. otrzymuje wynagrodzenie netto w kwocie [...] zł w zależności od wypracowanych godzin. Dzieci w wieku [...] lata pozostają na utrzymaniu rodziców (córka studiuje). Na jednego członka rodziny przypada ok. [...] zł miesięcznie, jednak - biorąc pod uwagę wysokość stałych opłat eksploatacyjnych, koszty wyżywienia i ubrania - kwota ta nie wystarcza na zaspokojenie bieżących potrzeb. Zaznaczył nadto, że wydając zaskarżoną decyzję ZUS dokonał błędnej oceny sytuacji materialnej Wnioskodawcy, ponieważ uwzględnił otrzymywane dochody brutto a nie netto.

W piśmie procesowym z [...] listopada 2006 r. (data wpływu do organu) ponownie podkreślił, iż Jego sytuacja materialna uniemożliwia mu spłatę zadłużenia wobec ZUS. Zwrócił uwagę na rosnące koszty utrzymania oraz kształcenia dzieci. Podkreślił, iż obecna sytuacja doprowadziła Go do [...], jednak nie może się leczyć, ponieważ nie posiada środków na zakup lekarstw. Podkreślił, iż jest gotowy spłacić zaległości za pracownika w ratach, jednak całkowita spłata zaległości spowodowałaby zagrożenie życia i zdrowia rodziny.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] stycznia 2007 r. nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentujący Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 9, poz. 26 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z [...] sierpnia 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ dłużnik osiąga wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia (od 1 lutego 2006 r. jest zatrudniony w firmie [...] Sp. z o.o. na stanowisku obsługi stacji paliw i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł netto miesięcznie). W przedmiotowej sprawie ZUS nie wykorzystał wszelkich dostępnych środków zmierzających do skutecznego egzekwowania należności, co przesądza o niedopuszczalności umorzenia należności na podstawie ww. przepisów prawa. Ponadto organ podniósł, iż każda sprawa o umorzenie należności jest wnikliwie analizowana, przy czym analiza ta nie ogranicza się tylko i wyłącznie do ustalania obecnego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, lecz pod uwagę brany jest zarówno okres, w którym prowadzono działalność gospodarczą i osiągane w tym okresie dochody, jak i możliwość ściągnięcia należności w drodze egzekucji lub spłaty zadłużenia w ramach ulgi, jaką jest układ ratalny.

W ocenie organu brak jest również postaw do uznania, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 28 ust. 3a cyt. ustawy oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W szczególności nie występuje sytuacja, w której opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dłużnik nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Nie występuje również sytuacja, w której przewlekła choroba zobowiązanego lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwiłaby uzyskiwanie dochodu pozwalającego na opłacenie należności.

W konkluzji organ stwierdził, iż z uwagi na fakt, że nie stwierdzono całkowitej nieściągalności, a zebrany materiał dowodowy w sprawie nie wykazał jednoznacznie, iż opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, brak jest podstaw do wydania decyzji pozytywnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 lutego 2007 r. (data wpływu do organu) pan Z.J. wniósł o:

- uchylenie decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji,

- orzeczenie co do istoty sprawy o rozstrzygniętej decyzji z [...] sierpnia 2006 r.,

- uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Powołując ar 67 i 71 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Skarżący zarzucił, iż Prezes ZUS nie uwzględniwszy Jego ciężkiej sytuacji życiowej i materialnej, odrzucił prośbę o umorzenie należności, a zaskarżoną decyzję uzasadnił w sposób niezrozumiały i nieprzekonywający. Zdaniem Skarżącego organ nie dokonał należytej analizy Jego sytuacji materialnej od czerwca 2002 do lutego 2006, kiedy to Zobowiązany pozostawał bez pracy zarobkowej mimo usilnych starań, jakie czynił w poszukiwaniu zatrudnienia. Podniósł, iż zaległości z tytułu składek powstały w związku z systematycznym obniżaniem dochodów z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, co było spowodowane przemianami gospodarczymi w kraju, w zwłaszcza narastającą konkurencją dużych sklepów (supermarketów) i spadkiem siły nabywczej. W 1999 r. zmuszony był zaciągnąć kredyt na zakup samochodu i kasy fiskalnej. Jednocześnie rosły koszty utrzymania związane z koniecznością zaspokajania potrzeb edukacyjnych dzieci. W sytuacji zagrożenia egzystencji rodziny, Skarżący nie był w stanie opłacać składek na rzecz ZUS. Drastyczne pogorszenie sytuacji materialnej doprowadziło do zawieszenia działalności gospodarczej i konieczności opuszczenia mieszkania w B. pod groźbą eksmisji z powodu zaległości czynszowych. Skarżący zaznaczył, że obecna sytuacja finansowa rodziny nie pozwala na opłacenie należności dotyczących płatnika składek, jednak stwierdził, iż: "zaległość na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2001 r. do czerwca 2002 r. (...) spłaciłbym bezwzględnie w możliwych ratach, bo nie stać mnie było na zapłacenie jednorazowo kwoty [...] zł (...)".

Jednocześnie zaznaczył, iż biorąc pod uwagę postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lutego 2005 r., złożone do akt sprawy na etapie postępowania administracyjnego, spełnia przesłankę całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 i niezrozumiałe jest stanowisko ZUS nieuwzględniające zgromadzonego materiału dowodowego w odnośnym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd, dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie.

Badając prawidłowość decyzji administracyjnych wydanych w rozpatrywanej sprawie Sąd zwrócił uwagę na to, że zarówno zaskarżona decyzja z [...] stycznia 2007 r., jak i poprzedzająca ją decyzja wydana [...] sierpnia 2006 r., zostały podpisane w imieniu uprawnionego organu przez tę samą osobę - to jest Zastępcę Dyrektora Oddziału ZUS - G.H. Podkreślić przy tym należy, że Sąd - co do zasady - nie kwestionuje prawa określonego pracownika ZUS, w tym zastępcy Oddziału, posiadającego właściwe upoważnienie - do wydawania decyzji w imieniu Zakładu. Kwestię tę wyjaśnia w wielu swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny w tym m.in. w wyroku z 14 grudnia 2006 r., sygn. akt II GSK 264/06. W rozważaniach zawartych we wskazanym orzeczeniu jednoznacznie zaprezentowano pogląd, że kompetencje Prezesa Zakładu wynikają z treści art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) dalej: u.s.u.s., zaś Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako jednostka organizacyjna stanowiąca całość, jest organem administracji państwowej wykonującym swoje zadania za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych przy czym ustrój, zadania i kompetencje ZUS określają przepisy art. 66 - 79a u.s.u.s. W związku z treścią wspomnianych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że regulacja zawarta w art. 74 ust. 5 u.s.u.s. w zestawieniu z treścią § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, stanowi wystarczającą podstawę prawną do udzielania przez Prezesa ZUS upoważnień pracownikom ZUS, w tym Dyrektorom Oddziałów do reprezentowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu. Skoro zaś art. 75 ust. 5 u.s.u.s. stanowi, że kompetencje organów Zakładu określa statut, tym samym powoduje to, że upoważnienie Dyrektora do działania w imieniu ZUS jako organu, pozwala na przyjęcie, że także Dyrektor Oddziału poza Prezesem ZUS działając za organ, ma prawo upoważniać innych pracowników do takiego działania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że Sąd nie kwestionuje prawa posiadającego stosowne upoważnienie Zastępcy Dyrektora Oddziału ZUS do wydawania decyzji w imieniu Zakładu. Zaznaczyć jednak należy, że z treści art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Unormowanie takie zawiera także art. 180 § 1 wspomnianej ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. W art. 83 ust. 4 u.s.u.s. postanowiono, iż od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Należy wskazać, że w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydaje Zakład, zaś Prezes Zakładu w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jest jedynie adresatem tego wniosku i zarazem organem działającym za Zakład (por. wyrok NSA z 15 listopada 2006 r., sygn akt II GSK 224/06 oraz wyrok NSA z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 317/06). Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.s.u.s. m.in. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykonuje zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z treścią art. 66. ust. 1 u.s.u.s., Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. W skład ZUS wchodzi centrala i terenowe jednostki organizacyjne. Zgodnie z art. 72 u.s.u.s. organami ZUS są Prezes Zakładu, Zarząd, Rada Nadzorcza. Prezes ZUS a także Dyrektor Oddziału - co wyjaśniono powyżej - ma prawo do udzielania upoważnień do działania za Zakład. Tym niemniej, biorąc pod uwagę fakt, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie jest organem monokratycznym, brak jest podstaw, ażeby w wyniku ponownego rozpoznawania konkretnej sprawy, co polega na rozpoznaniu jej od początku na zasadach właściwych do rozpoznawania odwołań, decyzję wydawał i podpisywał ten sam pracownik organu. Stanowisko takie, jakkolwiek w odniesieniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów NSA z 22 lutego 2007 r., ONSA i WSA 2007/3/61. W uchwale tej stwierdzono, że w przypadku postępowania wszczętego na wniosek złożony w trybie art. 127 § 3 k.p.a., zastosowanie ma art. 24 § 1 pkt 5 ustawy k.p.a. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania jest wydanie decyzji ostatecznej przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a. Jak już wskazano powyżej sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Wobec tego, wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji ZUS, w imieniu którego - posiadając stosowne upoważnienie - działał określony pracownik ZUS.

Podkreślić należy, iż uchylenie decyzji nastąpiło wyłącznie z przyczyn proceduralnych i nie oznacza, że wniosek Skarżącego o umorzenie należności uznano za zasadny bądź niezasadny. Kwestia ta stanie się przedmiotem ponownej, kompleksowej oceny organu odwoławczego, który winien uwzględnić pogląd Sądu co do naruszenia omówionych powyżej przepisów formalnych.

Organ winien także wyjaśnić, czy stan faktyczny ustalony w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie uległ istotnej zmianie, tj. wyjaśnić czy w sprawie - już po wydaniu zaskarżonej decyzji - nie wystąpiły okoliczności przewidziane w art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) - dających podstawę do rozważenia możliwości umorzenia należności wnioskowanych przez pana Z.J.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż obowiązkiem organu jest prawidłowe umotywowanie podjętego rozstrzygnięcia, zgodne z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Tak więc uzasadnienie, jako jeden z elementów decyzji, winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązujących przepisów prawa. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania należności z tytułu składek, uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), podzielił ten pogląd wskazując, iż brak prawidłowego umotywowania decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, "(...) czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Uzasadnienie decyzji opartej na uznaniu administracyjnym winno więc być rzetelne, wnikliwe i logiczne, a nadto winno zawierać dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Brak uzasadnienia decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do jej uchylenia (v. wyrok NSA z 16 marca 1998 r., II SA 96/98 - LEX nr 41681). Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. (v. wyrok NSA II SA 742/84 ONSA 1984/2/67).

Podkreślić również należy, że obowiązkiem organu odwoławczego jest ustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich żądań, wniosków i zarzutów strony, zwłaszcza zawartych w odwołaniu (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Brak w motywach decyzji jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów odwołania, pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności postępowania, określone w art. 15 k.p.a. (v. wyrok NSA z 27 maja 1998 r., IV SA 1130/96 - LEX nr 43290).

Mając na względzie powyższe, organ winien poddać wnikliwej, rzetelnej analizie sytuację życiową i materialną Wnioskodawcy oraz Jego rodziny ze szczególnym uwzględnieniem dochodów i niezbędnych wydatków biorąc pod uwagę konieczność utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie niezagrażającym egzystencji. Organ winien również ustosunkować się do wszelkich zarzutów podniesionych przez Skarżącego w toku postępowania administracyjnego, w szczególności kwestii całkowitej nieosiągalności należności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., w kontekście załączonego do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] stycznia 2005 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero należyta analiza okoliczności faktycznych sprawy pozwoli na sformułowanie realnej i racjonalnej oceny obecnej i przyszłej sytuacji finansowej Skarżącego i Jego rodziny oraz ewentualnych perspektyw spłaty zadłużenia wobec ZUS, przy równoczesnym uwzględnieniu "zobowiązania" Skarżącego do "dobrowolnego wpłacania na konto ZUS co miesiąc kwoty [...] zł na powstałe zadłużenie", zawartego w piśmie z 21 lutego 2007 r. ( k. 139 akt admin.).

W konkluzji stwierdzić należy, że decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 17 stycznia 2007 r. wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.