Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 314/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia : WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Krystyna Kutzner ( spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2004r sprawy ze skargi R. W. - Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "[...]" na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 24 stycznia 2002r Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...]) złotych


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2001 r R. W. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "[...]" zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód marki [...], rok produkcji 1997 r , przywieziony z Austrii. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył m.in. umowę sprzedaży z dnia [...] 2001 r , zgodnie z którą wartość transakcyjna wyniosła [...] ATS oraz opinię techniczną nr [...] z dnia [...] 2001 r.

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] 2004 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] PLN. W jej uzasadnieniu organ celny stwierdził, że mimo iż z opinii technicznej wynika, że przedmiotowy pojazd jest w 40% uszkodzony, zadeklarowana wartość celna nie może być przyjęta za wartość celną tego samochodu. W świetle art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r -Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 ze zm.) wiarygodność umowy kupna została zakwestionowana , z uwagi na niską cenę przedmiotowego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Organ celny ustalił wartość celną spornego pojazdu na podstawie art.29 Kodeksu celnego w ten sposób , że za wartość rynkową przyjął kwotę [...] PLN wynikającą z oceny rzeczoznawcy , a następnie pomniejszył tę wartość o 10% z tytułu zwyczajowego zysku , o 22% z tytułu podatku od towarów i usług oraz o 40% z tytułu uszkodzeń i braków stwierdzonych w opinii rzeczoznawcy. Ustalona w ten sposób wartość celna przedmiotowego pojazdu wyniosła [...] PLN, co stanowi [...] ATS. Cło wymierzono według stawki celnej obniżonej 5% w wysokości [...] PLN.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając , iż organ celny nie wskazał żadnych przyczyn uzasadniających zakwestionowanie przedłożonej umowy kupna samochodu , co narusza art.121, 122 i 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 , poz.926) . Dowodem na okoliczność , jaka cena została zapłacona za w/w pojazd , powinna być opinia biegłego oraz wywiad w firmie , która dokonała jego sprzedaży. Sposób ustalenia wartości transakcyjnej przez organ celny skarżący uznał za "dowolną hipotetyczną i teoretyczną kombinacją rachunkowo-wartościową". Przyjęcie ceny rynkowej nie uszkodzonego pojazdu i odjęcie od niej procentowego stopnia spadku jego wartości z tytułu uszkodzeń i braków, w swym założeniu jest błędne i narusza zasady uczciwego obrotu.

Skarżący zarzucił, że organ celny nie dokonał sprawdzenia wiarygodności przedłożonej umowy u źródła , a przedłożona opinia biegłego jest tylko jednym z dowodów w sprawie . W/w zarzucił, że w toku postępowania nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie podjęto wszelkich czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 24 stycznia 2002 r uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej podstawy prawnej ( co nie jest przedmiotem skargi ) , a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w [...].

Organ odwoławczy stwierdził, że średnia cena przedmiotowego pojazdu wynosiła w okresie importu - według wydawnictwa INFO-EKSPERT, Informator Rynkowy II/2001 - [...] PLN .W związku z tym dokonując weryfikacji ceny wyjściowej dla w/w pojazdu organ odwoławczy stwierdził, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu została ona przyjęta prawidłowo i nie zachodzi konieczność dokonywania jej korekty. Dane zawarte w katalogu stanowią wypadkową wynikającą z porównania tysięcy notowań danego typu pojazdu, dlatego należy uznać, iż przyjęta wartość odpowiada wymogom określonym w art. 29 Kodeksu celnego.

W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł organ I instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności podanej w umowie kupna wartości towaru, zwłaszcza, gdy wyliczona w dalszym postępowaniu cena odbiegała o ponad 50% od ceny wykazanej w tej umowie. Zakwestionowanie wartości transakcyjnej przedmiotowego samochodu - zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł - nie naruszyło art. 23 § 7 Kodeksu celnego i jest zgodne z Wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej, stanowiącymi załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. (Dz.U. Nr 80 , poz. 908).

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucił "wewnętrzne nie usuwalne sprzeczności decyzji w argumentacji" oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art.120, art.121, art.122, art.180, art.187 i art.188 Ordynacji podatkowej, polegające na ograniczeniu postępowania dowodowego do jednego dowodu będącego podstawą rozstrzygnięć tj. opinii biegłego oraz art. 210 § 4 tej ustawy. Skarżący zarzucił, że dokonane ustalenia są "gołosłowne, blankietowe,...", a organ odwoławczy nie odniósł się do zgłoszonych zarzutów.

Zdaniem skarżącego decyzje obu instancji nie wyjaśniają, w oparciu o jakie kryteria przyjmuje się wartość transakcyjną. Fundamentalnym kryterium jest cena faktycznie zapłacona. Decyzja organu I instancji stwierdza, że wartość celną towarów ustala się na podstawie "danych dostępnych na polskim obszarze celnym". W innym miejscu organ ten stwierdza, że cenę przyjmuje się na podstawie katalogów i czasopism specjalistycznych podających "bieżące ceny na rynku kraju importu". Jest to wyraźna sprzeczność wewnętrzna.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutu "wewnętrznej sprzeczności" organ stwierdził, iż wskazany w uzasadnieniu decyzji katalog "INFO-EKSPERT" zawiera notowania dotyczące używanych pojazdów na polskim obszarze celnym, które są co miesiąc aktualizowane, dlatego można przyjąć, iż katalog ten podaje bieżące ceny na rynku kraju importu, czyli Polski.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się do przedmiotu sporu stwierdzić należy, że podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Zasada wyrażona w art. 23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikającego z art. 23 § 7, który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz: pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem, druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że art. 23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.

W rozpatrywanej sprawie organ celny I instancji nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionował jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w umowie w stosunku do rzeczywistej wartości. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi jednak zastrzeżenia. Organy celne obu instancji utożsamiają wartość celną przedmiotowego pojazdu z jego wartością rzeczywistą, która miałaby być "ceną rynkową w Polsce". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego umowie uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że cena ustalona w oparciu o katalog "INFO-EKSPERT" zawierający uśrednione ceny samochodów używanych w Polsce różniła się (po odpowiedniej korekcie) od ceny deklarowanej przez skarżącego.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy, a nie o ceny w Polsce .

Przyjęcie odmiennego poglądu nie znajduje żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach i jest sprzeczne z doświadczeniem życiowym. A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne z miejsca zawarcia transakcji. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r., sygn. akt I SA/Łd 14/00, ONSA 2002, Nr 2, poz. 76).

Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.

Niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego.

W związku z powyższym organ celny zobligowany jest do przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych, iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art. 29 Kodeksu celnego, ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną.

Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w pkt 17 stanowi, że wartość cena powinna być ustalona "w rozsądny sposób", a zalecane metody wyceny powinny być stosowane "z rozsądną elastycznością". Zgodnie z pkt 23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).

W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu.

Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.