Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 428/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze
Powołane przepisy: article: art 91 ust. 1, art 91 ust.3
journal: Dz.U. 2019 poz 506
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art 148
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Joanna Zdrzałka Protokolant referent Patrycja Bar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi Gminy Zaleszany na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego z dnia 10 lutego 2020 r. nr P-II.4131.2.36.2020 w przedmiocie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do tutejszego Sądu przez Gminę Zaleszany (dalej: "gmina", "strona skarżąca") jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "organ nadzoru") z dnia 10 lutego 2020 r. stwierdzające nieważność uchwały Rady Gminy w Zaleszanach Nr XVI/18 8/2019 z dnia 30 grudnia 2019r. w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierana odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Z uzasadnienia rozstrzygnięcia nadzorczego wynika, że Wojewoda Podkarpacki stwierdził nieważność uchwały z powodu niezgodności z art. 85, 86 i 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019r. poz. 506 ze zm.; dalej: "u.s.g."), art. 6r ust. 2d, ust. 3, ust. 3b ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019r. poz. 2010 ze zm.; dalej: "ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach" ).

W pierwszej kolejności Wojewoda zwrócił uwagę na to, że organ stanowiący gminy, podejmując uchwałę w sprawie określenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów po dniu 6 września 2019r. winien dostosować jej treść do nowych przepisów wprowadzonych na mocy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 579 ), zgodnie z brzmieniem art. 9 ust. 1 tej ustawy.

Dokonując analizy przepisów wskazał, że na podstawie art. 6r ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach rada gminy otrzymała uprawnienia do określenia w drodze uchwały, sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

I tak: zgodnie z tym przepisem w okresie od kwietnia do października częstotliwość odbierania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych oraz bioodpadów stanowiących odpady komunalne nie może być rzadsza niż raz na tydzień z budynków wielolokalowych i nie rzadsza niż raz na dwa tygodnie z budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Uchwała powinna zatem zawierać postanowienia określające sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych obejmujących: niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i bioodpady stanowiące odpady komunalne, których częstotliwość odbierania w okresie od kwietnia do października nie może być rzadsza niż raz na tydzień z budynków wielolokalowych i nie rzadsza niż raz na dwa tygodnie z budynków mieszkalnych jednorodzinnych.

Tymczasem zapisy uchwały nie uwzględniają tych wymogów. W § 4 zawarto m.in. postanowienia, według których minimalne częstotliwości odbioru odpadów komunalnych z terenu nieruchomości zamieszkałych: dla selektywnie zbieranych odpadów komunalnych segregowanych, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1-3 (papier, szkło, metale, tworzywa sztuczne, odpady opakowaniowe wielomateriałowe) - określono 1 raz na miesiąc, zaś dla zmieszanych odpadów komunalnych - 1 raz w miesiącu.

Dalej organ wskazał, że jednym z elementów uchwały podejmowanej w oparciu o art. 6r ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest określenie sposobu świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności tworzą punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych (określane w uchwale jako PSZOK) w sposób umożliwiający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, które zapewniają przyjmowanie co najmniej odpadów komunalnych: wymienionych w pkt 5 (tj. papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady), odpadów niebezpiecznych, przeterminowanych leków i chemikaliów, odpadów niekwalifikujących się do odpadów medycznych powstałych w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, zużytych opon, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz odpadów tekstyliów i odzieży.

W § 2 ust. 1 uchwały organ stanowiący wyliczył enumeratywnie rodzaje odpadów komunalnych, które będą odbierane z terenu nieruchomości zamieszkałych, pomijając przy tym frakcję bioodpadów, a w § 3 ust. 6 uchwały - ustalił, że: "Odpady ulegające biodegradacji oraz popiół będą odbierane na terenie PSZOK. Mieszkańcy nieruchomości zamieszkałych mogą we własnym zakresie dostarczyć w/w odpady do pojemników zlokalizowanych na terenie PSZOK; odpady ulegające biodegradacji, ze szczególnym uwzględnieniem bioodpadów, które są zbierane w pojemnikach koloru brązowego oznaczonego napisem "BIO" ustawionych na terenie PSZOK (§ 2 ust. 2 uchwały).

Zdaniem Wojewody wprowadzając tego rodzaju zapisy Rada Gminy ograniczyła w sposób nieuprawniony odbieranie bioodpadów z terenu nieruchomości. Przepis art. 6r ust. 3a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przewiduje ograniczenia wyłącznie w odniesieniu do ilości zużytych opon, odpadów wielkogabarytowych oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych, stanowiących odpady komunalne, odbieranych lub przyjmowanych przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Ponadto w art. 6r ust. 2d, wprowadzono zasadę, że w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina zapewnia właścicielom nieruchomości pozbywanie się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych, przy czym rozumie się przez to odbieranie odpadów z terenu nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 i 2, przyjmowanie odpadów przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz zapewnianie przyjmowania tych odpadów przez gminę w inny sposób.

Jeśli gmina nie wywiązuje się z tego obowiązku właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanemu do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 - art. 6s ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Przepis art. 6r ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie daje zdaniem Wojewody gminie prawa do nakładania obowiązków na właścicieli nieruchomości dostarczających odpady komunalne, te wynikają bowiem bezpośrednio z przepisów ustawy, jak też regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, podejmowanego na podstawie art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Wojewoda wskazał również, że art. 6r ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, adresowany jest do podmiotów odbierających odpady, w tym do punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych i jedynie wobec nich daje możliwość stanowienia określonych obowiązków, tymczasem niektóre postanowienia przedmiotowej uchwały normują obowiązki właścicieli nieruchomości, dotyczy to w szczególności obowiązków: posegregowania oraz właściwego zabezpieczenia odpadów przyjmowanych przez PSZOK, niemieszania i zanieczyszczania odpadów innymi odpadami (§ 5 ust. 1 uchwały), kwestii związanych z transportem odpadów do PSZOK (§ 5 ust. 3 uchwały).

Organ nadzoru stwierdził również, że nie mieści się w zakresie upoważnienia wynikającego z dyspozycji art. 6r ust. 3 u.c.p.g. regulowanie uprawnień dla odbierającego odpady w punkcie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych do odmowy przyjęcia odpadów w przypadku, gdy dostarczone odpady zostały zmieszane lub zanieczyszczone innymi odpadami (§ 5 ust. 2 uchwały). Przedmiotowy obowiązek w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych został określony w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w myśl którego właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku m.in. przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1. Z kolei kwestie niedopełnienia tego obowiązku uregulowano w art. 6ka ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w następujący sposób: "w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto w art. 9e ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przewidziano obowiązki odbierającego odpady komunalne w zakresie zakazu mieszania ze sobą selektywnie zebranych odpadów komunalnych ze zmieszanymi odpadami komunalnymi odbieranymi od właścicieli nieruchomości oraz selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów. W art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakazuje gminom stworzenie warunków do zapewnienia możliwości pozbywania się przez właścicieli nieruchomości wszystkich rodzajów odpadów komunalnych spełniających warunki z art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy bez konieczności spełniania przez te odpady dodatkowych wymogów.

Za wykraczający poza zakres delegacji określonej w art. 6r ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach uznał również regulację § 6 uchwały odnoszącą się do kwestii dalszego postępowania z odebranymi od właścicieli nieruchomości odpadami komunalnymi, tj. przekazywania tych odpadów uprawnionym podmiotom w celu poddania ich procesom unieszkodliwiania, przygotowania do ponownego użycia i odzysku zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Zgodnie z art. 1a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w sprawach dotyczących postępowania z odpadami komunalnymi w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2019r. poz. 701 ze zm.). Z kolei w art. 9ea ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach określono obowiązki podmiotu prowadzącego punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych do przekazywania, bezpośrednio lub za pośrednictwem innego zbierającego odpady, selektywnie zebranych odpadów komunalnych do instalacji odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, zgodnie z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, o której mowa w art. 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach.

W skardze do Sądu gmina wyjaśniła, że ze względu na wzrost kosztów obsługi systemu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Zaleszany, wynikający ze znaczącego wzrostu cen za zagospodarowanie i odbiór odpadów komunalnych, zaistniała konieczność zmiany stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przyjęta uchwałą Rady Gminy w Zaleszanach Nr II/8/2018 stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 7,50 zł miesięcznie na jednego mieszkańca, nie zbilansuje kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi prognozowanych na rok 2020.

Wobec powyższego zaistniała konieczność natychmiastowego dostosowania stawki opłaty do prognozowanych na 2020 rok kosztów funkcjonowania systemu.

Konsekwencją tego stanu rzeczy było podjęcie uchwały Nr XIV/166/2019 z dnia 29 listopada 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłat za zagospodarowanie odpadami komunalnymi z terenu nieruchomości zamieszkałych oraz ustalenia stawki tej opłaty.

Podjęcie Uchwały Nr XIV/166/2019 spowodowało konieczność wprowadzenia zmian w uchwałach tj. w:

Uchwale Rady Gminy w Zaleszanach Nr XVI/188/2019 z dnia 30 grudnia 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, i uchwale Rady Gminy w Zaleszanach Nr XVI/187/2019 z dnia 30 grudnia 2019 r zmieniającej uchwałę Nr XXXIX/469/2018 Rady Gminy w Zaleszanach z dnia 7 lutego 2018 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Zaleszany.

Zmiany w Uchwale Rady Gminy w Zaleszanach Nr XVI/188/2019 dotyczyły wyłączenia terenów niezamieszkałych z systemu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz sprecyzowania zasad zbierania i odbierania odpadów komunalnych zgodnie z art. 4 ust 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Regulamin określa wymagania w zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych obejmującego co najmniej papier, metale, tworzywa sztuczne szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady. Z uwagi na konieczność dostosowania aktów prawa miejscowego do zapisów znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach do dnia 06.09.2020 r., przyjęcie uchwał w proponowanym kształcie pozwoli Gminie Zaleszany przygotować się do stosownych zmian, dotyczących funkcjonowania systemu gospodarki odpadami.

W celu zminimalizowania kosztów odbioru odpadów komunalnych segregowanych w 2020 r. zrezygnowano z odbioru popiołu od właścicieli nieruchomości zamieszkałych z możliwością jego odbioru w PSZOK, oraz innych posegregowanych odpadów.

Podkreśliła, iż z treści art. 6 r, ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie wynika nakaz odbierania wszystkie odpadów z terenu nieruchomości zamieszkałej. Bioodpady i popiół są odbierane przez gminę w ramach uiszczonej przez mieszkańców opłaty.

Ponadto zastosowana przez Gminę Zaleszany częstotliwość odbioru odpadów w okresie przejściowym pozwoli znacznie ograniczyć koszty funkcjonowania systemu i ma wpływ na wysokość opłaty wnoszonej przez mieszkańców.

Odnośnie zarzutu unormowanie obowiązków właścicieli nieruchomości, w tym posegregowania i właściwego zabezpieczenia odpadów przyjmowanych przez PSZOK, nie mieszania i zanieczyszczenia innymi odpadami wskazała, że zapis ten ma na celu zaznajomienie mieszkańców gminy z zasadami segregowania i zabezpieczenia odpadów, co stanowi wyraz realizacji zasad pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wynikających z art. 8 k.p.a. Końcowo wskazała, że uchylenie uchwały spowoduje konieczność wprowadzenia zmian do systemu gospodarowania odpadami na terenie Gminy Zaleszany czego skutkiem będzie znaczny wzrost stawki opłaty za odbiór odpadów na jednego mieszkańca na miesiąc. W chwili obecnej odbiór odpadów komunalnych odbywa się na terenie Gminy Zaleszany za kwotę 300,00 zł brutto/1Mg odpadów. Konieczność zwiększenia częstotliwości odbioru odpadów i odbieranie z terenu nieruchomości zamieszkałych bioodpadów i popiołu spowoduje wzrost ceny za usługę odbioru odpadów z terenu nieruchomości zamieszkałych do około 600,00 zł brutto/1Mg odpadów, co będzie miało wpływ na wzrost opłaty wnoszonej przez mieszkańców gminy z 18 zł/osobę/miesiąc do około 25 zł/osobę/miesiąc. Biorąc pod uwagę stale rosnące ceny za zagospodarowanie odpadów komunalnych istnieje obawa że wysokość stawki opłaty za gospodarowanie odpadami wnoszona przez mieszkańców pomimo osiągnięcia wartości maksymalnej stawki opłaty, o której mowa w art. 6k ust. 2a pkt 1 ustawy u.c.p.g., nie pozwoli zbilansować kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie Gminy Zaleszany.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację rozstrzygnięcia nadzorczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej P.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

W postępowaniu sądowoadministracyjnym merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. W związku z tym należy wskazać, iż stosownie do treści art. 98 ust. 1 i 3 u.s.g., rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich podjęcia. Do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone, podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze (art. 98 ust. 3). W przedmiotowej sprawie warunki te zostały zachowane.

Zgodnie z art. 148 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt, a w przypadku nieuwzględnienia skargi – na zasadzie ogólnej wynikającej z art. 151 cyt. ustawy – Sąd skargę oddala. Art. 148 P.p.s.a., jak również ustawy samorządowe, nie określają podstaw uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonego aktu nadzoru. W literaturze przyjmuje się, że podstawą do uchylenia tego aktu powinno być każde naruszenie prawa, bez względu na jego materialnoprawny lub procesowy charakter (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 466).

Przystępując do kontroli zaskarżonego aktu Sąd stwierdził, iż skarga jest zasadna, chociaż z innych powodów niż te, które zostały w niej podniesione.

Sąd zbadał na wstępie czy zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane w terminie 30 – dniowym wynikającym z art. 91 ust. 1 u.s.g.

W sprawie niesporne było, że przedmiotowa uchwała Rady Gminy w Zaleszanach z dnia 30 grudnia 2019 r. została doręczona Wojewodzie Podkarpackiemu 9 stycznia 2020 r. (prezentata Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego na uchwale). Termin 30 – dniowy upłynął więc w sobotę 8 lutego 2020 r. Rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane 10 lutego 2020 r. w poniedziałek.

W orzecznictwie sądów pojawiła się rozbieżność poglądów dotycząca obliczania 30 – dniowego terminu, w jakim organ nadzoru orzeka o nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy, zawartego w art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W szczególności czy do obliczania powyższego terminu mają zastosowanie przepisy k.p.a.

Według poglądu pierwszego do obliczania terminu z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przykładowo:

- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 31 sierpnia 2015 r., II SA/Bd 713/15, LEX nr 1852219: "Stosowanie odpowiednio przepisów k.p.a. należy rozumieć jako unormowanie pomocnicze wszędzie tam, gdzie u.s.g. nie normuje czy dzień doręczenia zarządzenia Wojewodzie należy wliczać do 30 – dniowego terminu. Tę kwestię reguluje art. 57 § 1 k.p.a. stanowiący, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Odpowiednie zastosowanie tego przepisu nie pozostaje w sprzeczności z charakterem terminu z art. 91 ust. 1 u.s.g., a ponadto, skoro w tym przepisie jest mowa o 30 dniach na wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego, wliczanie do tego terminu dnia doręczenia zarządzenia nie pozwalałoby na zagwarantowanie organowi pełnego okresu (pełnych 30 dni) na wydanie aktu nadzorczego".

- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r., I OSK 2012/11, LEX nr 1107472: "Przy liczeniu biegu trzydziestodniowego terminu z art. 91 ust. 1 u.s.g. ma zastosowanie przepis art. 57 § 4 k.p.a. przewidujący, że do terminu nie wlicza się (dnia) ustawowo wolnego od pracy, jeżeli wypada on w ostatnim dniu terminu".

- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 czerwca 2006 r., II SA/Ol 181/06, LEX nr 934180:

"1. Ponieważ ustawa o samorządzie gminnym nie zawiera własnej regulacji dotyczącej biegu terminów, w tym zakresie należy stosować zasady zapisane w Kodeksie postępowania administracyjnego.

2. Jeżeli dzień wolny od pracy w pięciodniowym tygodniu pracy przypada w sobotę nieobjętą ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy to dzień ten należy uznać za równorzędny z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a.".

- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2017 r., I OSK 2727/16, LEX nr 2328572: "Przy liczeniu biegu trzydziestodniowego terminu z art. 91 ust. 1 u.s.g. ma zastosowanie przepis art. 57 § 4 k.p.a. przewidujący, że do terminu nie wlicza się dnia ustawowo wolnego od pracy, jeżeli wypada on w ostatnim dniu terminu".

- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2016 r., II OSK 911/16, LEX nr 2102294: "Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. do rozstrzygnięcia nadzorczego należy rozumieć jako unormowanie pomocnicze wszędzie tam, gdzie ustawa o samorządzie terytorialnym nie normuje cech rozstrzygnięcia nadzorczego oraz zasad i trybu postępowania nadzorczego. Brak jest podstaw do odpowiedniego stosowania art. 57 § 5 k.p.a., gdyż norma art. 91ust. 1 u.s.g. w sposób samodzielny i kompleksowy reguluje kwestię orzekania przez organ nadzoru z zachowaniem terminu 30 dni. Orzekanie należy rozumieć w taki sam sposób jak wydanie przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej, bowiem poprzez akt nadzoru kształtowana jest sytuacja prawna adresata tego aktu i podlega on sądowej weryfikacji pod względem zgodności z prawem, analogicznie jak decyzja administracyjna".

Zgodnie z poglądem drugim do obliczania terminu z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przykładowo:

- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2016r., II OSK 911/16, LEX nr 2102294: "Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. do rozstrzygnięcia nadzorczego należy rozumieć jako unormowanie pomocnicze wszędzie tam, gdzie ustawa o samorządzie terytorialnym nie normuje cech rozstrzygnięcia nadzorczego oraz zasad i trybu postępowania nadzorczego. Brak jest podstaw do odpowiedniego stosowania art. 57 § 5 k.p.a., gdyż norma art. 91 ust. 1 u.s.g. w sposób samodzielny i kompleksowy reguluje kwestię orzekania przez organ nadzoru z zachowaniem terminu 30 dni. Orzekanie należy rozumieć w taki sam sposób, jak wydanie przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej, bowiem poprzez akt nadzoru kształtowana jest sytuacja prawna adresata tego aktu i podlega on sądowej weryfikacji pod względem zgodności z prawem, analogicznie jak decyzja administracyjna".

- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2011 r., I OSK 684/11, LEX nr 1082800: "Wyznaczenie w art. 91 ust. 1 w związku z art. 93 ust. 1 u.s.g. terminu ustawowego do podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego: w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, po upływie którego kompetencja nadzorcza wygasa, powoduje, że termin ten nie może zostać przedłużony".

- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2010 r., I OSK 201/10, LEX nr 5985310: "Do obliczania trzydziestodniowego terminu z art. 91 ust. 1 u.s.g. nie mają zastosowania przepisy k.p.a., a zwłaszcza jego art. 57, który reguluje wyłącznie sposób obliczania i warunki zachowania terminu procesowego przez stronę postępowania".

- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2009 r., II SA/Gd 113/09, LEX r 552990:

"1. Po upływie terminu, zawartego w art. 91 ust. 1 u.s.g. organ nadzoru traci kompetencje do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy i w myśl art. 93 u.s.g. chcąc doprowadzić do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, może zaskarżyć ją do sądu administracyjnego.

2. Termin z art. 91 ust. 1 u.s.g. to termin o charakterze ustawowym, który nie może być wydłużony przez organ administracji publicznej. Jest terminem prekluzyjnym. Nie podlega on przywróceniu, nie może zostać zmieniony ani przerwany przez czynności organu nadzoru albo czynności organu gminy".

- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2008 r., II OSK 1216/08, LEX nr 533146: "Wyznaczenie w art. 91 ust. 1 w związku z art. 93 ust. 1 powołanej ustawy terminu ustawowego do podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego: w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, po upływie którego kompetencja nadzorcza wygasa, powoduje, że termin ten nie może zostać przedłużony. Nie ma podstaw do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Artykuł 57 kodeksu postępowania administracyjnego reguluje sposób obliczania i warunki zachowania terminu procesowego przez stronę postępowania. Nie można stosować go do realizacji kompetencji nadzorczej, która po upływie ustawowego terminu wygasa. Oświadczenie woli organu nadzoru zastosowania sankcji nieważności musi zostać uzewnętrznione przez doręczenie rozstrzygnięcia nadzorczego gminie, w dniu w którym upływa ustawowy termin kompetencji nadzorczej".

- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2018 r., II OSK 658/18, LEX nr 2592417: "Wyznaczenie w art. 91 ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1 u.s.g. terminu do podjęcia rozstrzygnięcia powoduje, że jest to termin ustawowy, a po jego upływie kompetencja nadzorcza wygasa, termin ten nie może zostać przedłużony. A zatem akt nadzoru stwierdzający nieważność, wydany po terminie jest rozstrzygnięciem zapadłym z naruszeniem przepisów o właściwości".

- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2016 r., II OSK 287/16, LEX nr 2037490: "Przepis art. 57 § 4 k.p.a. dotyczy stron postępowania, a więc nie organu i nie dotyczy terminów materialnych, do których zalicza się termin do wniesienia rozstrzygnięcia nadzorczego".

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychyla się do wskazanego wyżej drugiego poglądu. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. nie pozwala na zastosowanie regulacji art. 57 ust. 4 k.p.a., stworzonej dla strony postępowania, która ma dokonać jakiejś czynności, do biegu terminu wyznaczającego czasowe kompetencje organu do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego.

Teza, że regulacja u.s.g. nie jest kompletna i w tym zakresie można odpowiednio stosować art. 57 ust. 4 k.p.a. jest chybiona także z tego powodu, iż to u.s.g. przewiduje, że z upływem terminu z art. 91 ust. 1 organ nadzoru tworząc kompetencję do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego może zaskarżyć zarządzenie czy uchwałę organu samorządowego do WSA (art. 93 ust. 1 u.s.g.). Nie ma podstaw do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Artykuł 57 k.p.a. reguluje sposób obliczania i warunki zachowania terminu procesowego przez stronę postępowania. Nie można stosować go do terminu realizacji kompetencji nadzorczej, która po upływie ustawowego terminu wygasa. Oświadczenie woli organu nadzoru zastosowania sankcji nieważności musi zostać uzewnętrznione w dniu, w którym upływa ustawowy termin kompetencji nadzorczej.

W kontrolowanej sprawie rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane po terminie, z naruszeniem art. 91 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 3 u.s.g., co skutkowało wygaśnięciem kompetencji Wojewody do jego wydania.

Dlatego też Sąd na podstawie art. 148 P.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Odnoszenie się do meritum skargi w tej sytuacji byłoby oczywiście niezasadne.