Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2445/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 23 ust. 1, art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] nakazującą zwrot A. K. nienależnie pobranej części świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 146,09 zł wypłaconej na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] oraz odsetek od tej kwoty, które na dzień wydania decyzji wyniosły 38,93 zł oraz nienależnie pobranej części świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 12,62 zł wypłaconej na podstawie decyzji z dnia [...] września 2010 r. nr [...] oraz odsetek od tej kwoty, które na dzień wydania decyzji wyniosły 2,48 zł.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Wójt Gminy w [...] przyznał A.K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na uprawnione dzieci: A. K. w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 2010-05-01 do 2010-09-30 oraz na J. K. w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 2010-05-01 do 2010-09-30.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Wójt Gminy w [...] orzekł o zwrocie części świadczenia - świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia - z decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], tj. należności w kwocie 146,09 zł wraz z odsetkami od tej kwoty w wysokości 38,93 zł naliczonymi na dzień wydania decyzji, oraz orzekł o zwrocie części świadczenia - świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia - z decyzji z dnia [...] września 2010 r. nr [...], tj. należności w kwocie 12,62 zł wraz z odsetkami od tej kwoty 2,48 zł naliczonymi na dzień wydania decyzji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w 2010 r. A. K. otrzymała także alimenty za pośrednictwem komornika sądowego w miesiącach: czerwiec -169,57 zł, lipiec - 200 zł, sierpień - 346,09 zł, wrzesień - 200 zł. Kwoty otrzymane od komornika w miesiącach czerwiec - wrzesień 2010 r. do wysokości 200 zł miesięcznie zostały zaliczone na poczet różnicy między zasądzonymi alimentami wypłacanymi świadczeniami z funduszu alimentacyjnego. W wyniku rozliczenia w sierpniu 2010 r. powstała nadpłata w wysokości 146,09 zł.

Podobna sytuacja wystąpiła w 2011 roku, w którym w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego A. K. za pośrednictwem komornika sądowego otrzymała w styczniu - 200 zł, w lutym - 200 zł, w marcu 1424,38 zł oraz w kwietniu 200 zł. Kwoty otrzymane w ww. miesiącach zostały zaliczone na poczet różnicy między zasądzonymi alimentami a wypłacanymi świadczeniami z funduszu alimentacyjnego. W wyniku rozliczenia w marcu 2011 r. powstała nadpłata w wysokości 12,62 zł.

Wobec powyższego zawiadomieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresach świadczeniowych 2009/2010 oraz 2010/2011 na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] oraz decyzji z dnia [...] września 2010 r. nr [...]. W wyniku tego postępowania wydana została przedmiotowa decyzja ustalająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz należnych odsetek.

Niezgadzając się z powyższą decyzją A. K. wniosła odwołanie, w którym podniosła, że odbiera działania organu jako swoistą formę stalkingu. Poinformowała, że OPS wszczynał już w tej sprawie postępowanie w 2011 r. i zmienił decyzję nr [...], która w wyniku odwołania, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] została uchylona, a postępowanie umorzone. Kierownik OPS w [...] we wrześniu 2012r. ponownie wszczął postępowanie i uznając, że jest to kwota nienależnie pobrana razem z odsetkami zażądał zwrotu łącznie 200,12 zł. Jednocześnie skarżąca podniosła, że wprawdzie otrzymuje z OPS świadczenia z funduszu alimentacyjnego, świadczenia rodzinne, świadczenie pielęgnacyjne i opiekuńcze, ale jak twierdzi traktowana jest jako swoisty natręt. Zarówno poprzednią decyzję, która została uchylona przez Kolegium jak i obecną uważa za okazywanie przez organ administracji swojej siły i przejaw nierówności stron. Podkreśliła, że nigdy nie ukrywała swojego statusu, ani jakichkolwiek informacji. Jednak uważa, że nie powinna ponosić konsekwencji wynikających z nieścisłości i niespójności ustaw. Okres zasiłkowy trwa od 1.11 do 31.10, a świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 1.09 do 31.08, natomiast Komornik może wydać zaświadczenie dopiero po zakończeniu roku kalendarzowego. Uważa ona, że OPS upomina się zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za 2010 rok, a nowy okres rozpoczął się 01.09.2012 r., co w jej ocenie jest nieprawidłowe.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w [...] z dnia [...] października 2012 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. przyznano A. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na uprawnione dzieci: córkę A. - w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 2010-05-1 do 2010-09-30; oraz na syna J. - w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 2010-05-1 do 2010-09-30. Podniósł, że z informacji otrzymanej od komornika sądowego z dnia [...] października 2011 r. wynika, że A.K. z wpłat dłużnika od czerwca 2010 r. przekazywano różnicę w wysokości 200 zł do pełnej wysokości zasądzonych alimentów tj. 169,57 zł w czerwcu 2010 r., w lipcu 200 zł, we wrześniu za sierpień 346,09 zł i za wrzesień 200 zł.

Wobec powyższego z rozliczenia w sierpniu 2010 r. powstała nadpłata w wysokości 146,09 zł.

Ponadto decyzją z dnia [...] września 2010 r. przyznano A. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na uprawnione dzieci: córkę A. - w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 2010-10-1 do 2011-09-30; oraz na syna J. – w kwocie 500 zl miesięcznie na okres od 2010-10-1 do 2011-09-30.

Organ podniósł, że z zaświadczenia o dokonanych wpłatach wystawionego przez komornika sądowego z dnia [...] listopada 2011 r. wynika natomiast, że A. K. za pośrednictwem komornika sądowego otrzymała w styczniu - 200 zł, w lutym - 200 zł, w marcu - 1424,38 zł oraz w kwietniu - 200 zł. W wyniku rozliczenia w marcu 2011 r. powstała nadpłata w wysokości 12,62 zł.

W ocenie Kolegium bezspornym w przedmiotowej sprawie jest zatem fakt pobrania przez A. K. ww. nienależnie pobranych części świadczeń z funduszu alimentacyjnego za sierpień 2010 r. i za marzec 2011 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ stwierdził, że A. K. nie kwestionuje ustalonej kwoty nienależnie pobranych świadczeń, a jej zarzuty sprowadzają się jedynie do działań organu, który w jej ocenie żądając zwrotu po tak długim czasie chce pokazać swoją siłę. Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja Kolegium, na którą powołuje się skarżąca nie dotyczyła ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, a jedynie zmiany decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie przyznanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 maja do 30 września 2010 r.

Kolegium oceniając stan prawny i faktyczny niniejszej sprawy uznało, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia, a zatem nie znalazło podstaw do zmiany decyzji z dnia [...] października 2012 r. Jednocześnie poinformowało A. K., że zgodnie z art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. strona zawsze może wystąpić z odrębnym wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub części, o odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty, w którym to wniosku może przedstawić aktualną sytuację rodziny.

Na powyższą decyzję Samorzadowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. A. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca opisuje przebieg postępowania egzekucyjnego i podkreśla brak spójności obowiązujących przepisów. Twierdzi, że nie powinna ponosić z tego tytułu konsekwencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Należy wskazać, że bezspornym w przedmiotowej sprawie jest fakt pobrania przez A. K. nienależnie pobranych części świadczeń z funduszu alimentacyjnego za sierpień 2010 r. i za marzec 2011 r. Skarżąca nie kwestionowała ustalonej kwoty nienależnie pobranych świadczeń, a jej zarzuty dotyczyły działań organu.

Zgodnie z treścia art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr1, poz. 7 ze zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.

Zgodnie z art. 2 pkt 7a w/w ustawy za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodne z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy: W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia

- po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

W przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...].06.2010r. przyznano A. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na uprawnione dzieci: córkę A. - w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 01.05.2010r. do 30.09.2010r., syna J. - w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 01.05.2010r do 30.09.2010r.

Z informacji otrzymanej od komornika sądowego z dnia 25.10.2011 r. wynikało, że A. K. z wpłat dłużnika od czerwca 2010 r. przekazywano różnicę w wysokości 200 zł do pełnej wysokości zasądzonych alimentów tj. 169,57 zł w czerwcu 2010 r., w lipcu 200 zł, we wrześniu za sierpień 346,09 zł i za wrzesień 200 zł.

Wobec powyższego z rozliczenia w sierpniu 2010 r. powstała nadpłata w wysokości 146,09 zł.

Decyzją z dnia [...].09.2010r. przyznano A. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na uprawnione dzieci: córkę A. - w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 01.10.2010r. do 30.09.2011r., syna J. – w kwocie 500 zl miesięcznie na okres od 01.10.2010r. do 30.09.2011r. Z zaświadczenia o dokonanych wpłatach wystawionego przez komornika sądowego z dnia [...].11.2011 r. wynikało, że A. K. za pośrednictwem komornika sądowego otrzymała w styczniu - 200 zl, w lutym- 200 zł, w marcu 1424,38 zł oraz w kwietniu 200 zł. W wyniku rozliczenia w marcu 2011 r. powstała nadpłata w wysokości 12,62 zł.

Skarżąca podnosi, że organ działania w przedmiocie zwrotu świadczenia podejmuje po długim czasie oraz to, że nie miała wpływy na wypłaty dokonywane przez organ i komornika. Tak, więc nie jest jej winą, że powstała nadpłata.

Należy wskazać, że art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu. Nienależnie pobrane świadczenia wraz z odsetkami podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (art. 23 ust. 5,6,7 ustawy). Zarzut skarżącej zbyt późnego działania organu był, zatem całkowicie chybiony.

Kwestia wzajemnej korelacji wpłat przez Komornika i przez organ też nie jest przesłanką do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 27 ust. 8, 9 i 10 ustawy organ właściwy wierzyciela przekazuje komornikowi sądowemu prowadzącemu postępowanie egzekucyjne decyzję przyznającą osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Przekazanie, o którym mowa w ust. 9 ustawy, następuje na podstawie decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Komornik z uwagi na to, że wierzycielka z funduszu alimentacyjnego otrzymała niepełną kwotę zasądzonych alimentów z wpłat dłużnika przesyłał jej różnice, do pełnej wysokości zasądzonych alimentów. Egzekucja prowadzona była na podstawie złożonych tytułów wykonawczych. Powstaje, zatem pytanie czy potencjalna nieprawidłowość w działaniach komornika i organu (o ile taka wystąpiła) mogła mieć odzwierciedlenie w treści wydanych decyzji.

W ocenie Sądu nie, ponieważ w tym konkretnym postępowaniu organ bada czy nadpłata powstała, i jeżeli tak, w jakiej wysokości. Pomimo licznych zmian w brzmieniu ustawy z dnia 7 września 2007r., konstrukcja nienależnie pobranego świadczenia określona w art. 2 pkt 7d ustawy, w okresie objętym sporem sprowadzała się, do definicji: świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaconego, w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty (zmieniony od 01.01.2012r.). Po zmianie: wypłaconego w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

Niesporny stan faktyczny odpowiada dyspozycji art. 2 pkt 7d ustawy w obu brzmieniach. Skarżąca otrzymywała, bowiem alimenty (oczywiście w niepełnej wysokości) wypłacane przez komornika sądowego w związku z tym powstały nadpłaty, które prawidłowo zostały zakwalifikowane przez organ, jako nienależne świadczenie.

To zaś oznacza, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako bezzasadna podlega ona oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.