Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1048/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 77, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 11
journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
article: art. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011r. sprawy ze skargi Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wystąpienia o usunięcie naruszeń przepisów prawa pracy I uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymuje w mocy decyzje numer 1, 2 i 3 zawarte w nakazie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w S. z dnia [...]r. Nr [...], w pozostałej części skargę oddala, II zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w S. na rzecz Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Nakazem z dnia [...] numer [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] , po przeprowadzeniu kontroli, nakazał Samodzielnemu Publicznemu Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...] wykonanie usunięcia [...] stwierdzonych nieprawidłowości podając podstawę prawną stwierdzenia tych nieprawidłowości oraz wskazując sposób i termin ich usunięcia.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Okręgowego Inspektora Pracy w [...] obejmując jego zakresem punkty 1, 2, 3 i 17 nakazu, w pozostałym zakresie przystępując do wykonania nałożonych obowiązków.

Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "Kpa", i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r., Nr 89, poz. 589 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji nr 1, nr 2, nr 3, nr 17, zawartych w nakazie w sprawie obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, Okręgowy Inspektor Pracy w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy ustalił, iż w dniach [...] inspektorzy pracy działający w ramach właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] przeprowadzili kontrolę w Samodzielnym Publicznym Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...]. Kontrolą objęto zagadnienia z zakresu przestrzegania przepisów dotyczących wynagrodzeń i innych świadczeń ze stosunku pracy oraz przestrzegania przepisów o czasie pracy w zakładach opieki zdrowotnej w roku [...] w stosunku do pracowników medycznych oraz czas pracy i wynagrodzenia pracowników pralni szpitalnej za okres [...], a także wybrane zagadnienia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Ponadto skontrolowano legalność zatrudnienia obcokrajowców.

W wyniku ustaleń poczynionych w trakcie kontroli w dniu [...] wydany został nakaz nr rej. [...] zawierający dwadzieścia decyzji administracyjnych z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pracodawca wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji wnioskując o uchylenie decyzji nr 1, nr 2, nr 3, nr 17 zawartych w nakazie. Wnosząc o uchylenie decyzji nr 1, nr 2 wskazał, że urządzenie prasa karuzelowa ASTRA, typ: KP-521, nr seryjny: 4665 posiada europejski certyfikat dopuszczenia do eksploatacji.

Przedsiębiorca zwrócił się także o uchylenie decyzji nr 3 argumentując, że urządzenia prasownice walcowe: typ UD20F098GP2, nr seryjny: 34892 oraz typ UD20F075GP2, nr seryjny: 33555 posiadają europejski certyfikat dopuszczenia do eksploatacji.

Ponadto przedsiębiorca wniósł o uchylenie decyzji nr 17 wskazując, że strefa znajdująca się za urządzeniem nie jest przeznaczona do jego obsługi.

Okręgowy Inspektor Pracy poddał szczegółowej ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy i ustalił, że przedsiębiorca nie wniósł zastrzeżeń do protokołu kontroli.

W ocenie Okręgowego Inspektora Pracy odwołanie od decyzji nr 1, nr 2, nr 3 i nr 17, zawartych w nakazie z dnia [...] nr rej. [...], nie zasługuje na uwzględnienie.

Decyzją nr 1 inspektor pracy nakazał usytuować panel sterowania prasą karuzelową ASTRA, typ: KP-521, nr seryjny: 4665 poza strefami zagrożenia w taki sposób, aby ich obsługa nie powodowała dodatkowych zagrożeń. Podstawę prawną wydania decyzji stanowiły przepisy:

- art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.),

- art. 216 § 1 w związku z art. 215 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.),

- § 15 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r.

w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 259, poz. 2170),

- w związku z § 51 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia

26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy

(Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.),

- § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. Nr 191, poz. 1596 z późn. zm.).

Decyzja została wydana, gdyż panel maszyny został zlokalizowany w strefie zagrożenia (zagrożenie uderzeniem pracownika sterującego pracą maszyny przez obracającą się dolną płytę prasy), co jest sprzeczne z § 15 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa. Instrukcja obsługi w pkt 4.3.2 instrukcji obsługi maszyny mówi, że jedynym środkiem ograniczającym ryzyko wynikające z powyższego zagrożenia jest ostrożność jej obsługi.

Decyzją nr 2 inspektor pracy nakazał zastosować osłony i/lub urządzenia bezpieczeństwa chroniące strefę niebezpieczną tworzoną przy zamykaniu płyt i strefę niebezpieczną tworzoną przez przemieszczanie płyty dolnej prasy karuzelowej ASTRA, typ: KP-521, nr seryjny: 4665, dobrane zgodnie z pkt 5.1.2 PN-EN ISO 10472-1:2002 Wymagania bezpieczeństwa dotyczące przemysłowych maszyn pralniczych. Część 1: Wymagania ogólne. oraz zgodnie z przywołanymi w tym punkcie normami typu B. Podstawę prawną wydania decyzji stanowią:

- art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm. oraz z 2009 r. Nr 20, poz. 106),

- art. 216 § 1 w związku z art. 215 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.),

- § 29 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 259,

poz. 2170),

- w związku z § 51 ust. 1, 55 ust. 1, § 56 ust. 1. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.),

-§ 15 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r.

w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy

w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. Nr 191, poz. 1596 z późn. zm.).

Decyzja została wydana, gdyż nie zastosowano koniecznych środków ochronnych w odniesieniu do ryzyka zmiażdżenia, poparzenia kończyny górnej lub ręki pomiędzy dolną a górną płytą prasującą, co jest niezgodne z § 29 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa. Instrukcja obsługi maszyny w pkt 4.3.3, jako jedyny środek bezpieczeństwa ograniczający ryzyko wynikające z powyższego zagrożenia, zaleca ostrożność przy jej użytkowaniu.

Decyzją nr 3 inspektor pracy nakazał usytuować listwę bezpieczeństwa ograniczającą dostęp do strefy niebezpiecznej tworzonej pomiędzy wałem dociskowym a wałem ogrzewanym prasownic walcowych: typ UD20F098GP2, nr seryjny: 34892 oraz typ UD20F075GP2, nr seryjny: 33555 z zachowaniem odległości bezpieczeństwa zgodnie z postanowieniami PN-EN 294:1994 Bezpieczeństwo maszyn. Odległości bezpieczeństwa uniemożliwiające sięganie kończynami górnymi do stref niebezpiecznych. Podstawę prawną wydania decyzji stanowiły przepisy:

- art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U Nr 89, poz. 589 z późn. zm.),

- art. 216 § 1 w związku z art. 215 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.),

- § 29 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 259,

poz. 2170),

- w związku z § 51 ust. 1, 55 ust. 1, § 56 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.),

- § 15 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r.

w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy

w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. Nr 191, poz. 1596 z późn. zm.).

Decyzja została wydana ponieważ szczelina pod listwą bezpieczeństwa posiada wysokość 20 ± 2 mm przy odległości od strefy niebezpiecznej (strefy zagrożenia zmiażdżeniem i jednocześnie poparzeniem pomiędzy wałem dociskowym a wałem ogrzewanym) wynoszącej 100 ± 5 mm, co jest niezgodne z postanowieniami PN-EN 294: 1994 Bezpieczeństwo maszyn. Odległości bezpieczeństwa uniemożliwiające sięganie kończynami górnymi do stref niebezpiecznych, na które producent powołuje się w instrukcji obsługi, która nie jest wydana w polskiej wersji językowej. Tym samym listwa bezpieczeństwa nie zabezpiecza w pełni przed zmiażdżeniem i poparzeniem palców osoby obsługującej urządzenie. Ponadto ostrzeżenia zawarte na korpusie maszyny nie są sporządzone w języku polskim.

W odniesieniu do decyzji nr 1, nr 2 i nr 3 zgodnie z art. 215 § 1 Kodeksu pracy pracodawca jest zobowiązany zapewnić, aby stosowane maszyny zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności zabezpieczały pracownika przed urazami. Natomiast kiedy warunki wynikające z powyższego artykułu nie są spełnione, to zgodnie z art. 216 § 1 Kodeksu pracy na pracodawcy ciąży obowiązek wyposażenia ich w odpowiednie zabezpieczenia. Przedmiotowe maszyny nie spełniały wymagań zasadniczych, wpływających na bezpieczeństwo ich obsługi, co szczegółowo opisano w protokole kontroli.

Decyzją nr 17 inspektor pracy nakazał zapewnić przejścia wokół prasownic walcowych: typ UD20F098GP2, nr seryjny: 34892 oraz typ UD20F075GP2, nr seryjny: 33555, a także wokół prasy karuzelowej ASTRA, typ: KP-521, nr seryjny: 4665 o szerokości co najmniej 750 mm. Podstawę prawną wydania decyzji stanowiły przepisy:

- art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

(Dz. U Nr 89, poz. 589 z późn. zm.),

- art. 207 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r.

Nr 21, poz. 94 z późn. zm.),

- § 47 ust. 1,3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.).

Decyzja została wydana ponieważ zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przejście wokół maszyny winno mieć minimalnie 75 cm. W przedmiotowym przypadku przestrzeń ta nie została zachowana. Szerokość przejścia pomiędzy ścianą a urządzeniami wynosi 45 cm. Zapewnienie wymaganej przepisami odległości jest niezbędne dla zapewnienia bezpiecznego wykonywania pracy przez osoby obsługujące maszyny znajdujące się w pomieszczeniu. Pojęcie obsługa maszyn, poza procesami sterowania pracy, obejmuje także inne czynności związane z obsługą urządzenia, do których zaliczają się przeglądy okresowe, nastawy, usunięcia usterek i naprawy awarii powstałych w trakcie jej użytkowania.

Zgodnie z § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia

26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przejścia miedzy maszynami a innymi urządzeniami lub ścianami przeznaczone tylko

do obsługi tych urządzeń powinny mieć szerokość co najmniej 0,75 m. Przy czym pojęcia "obsługa maszyn" nie można zawężać tylko do sterowania procesami pracy, lecz także do takich czynności obsługi maszyny jak okresowe przeglądy, nastawy, a także konieczność usunięcia usterek w procesach i naprawy maszyny.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...], zwany dalej "SPZZOZ", do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Zaskarżonej decyzji SPZZOZ zarzucił brak podstawy prawnej, bowiem przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia

20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 259, poz. 2170) nie obowiązywały w chwili wydawania tej decyzji.

Wskazując na powyższy zarzut SPZZOZ wniósł o:

1. uchylenie decyzji w zaskarżonej części,

2. wstrzymanie wykonania decyzji w zaskarżonej części,

3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

SPZZOZ stwierdził, iż prasa karuzelowa ASTRA, typ: KP-521, nr seryjny: 4665 została zakupiona w [...] w Przedsiębiorstwie Produkcji Urządzeń Pralniczych "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] jako urządzenie fabrycznie nowe.

Prasownica walcowa typ UD20F098GP2, nr seryjny: 34892 została zakupiona

w 2009 r., a typ UD20F075GP2, nr seryjny: 33555 została zakupiona w [...]. Obie Prasownice walcowe zostały zakupione w Fabryce Maszyn Pralniczych [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] jako urządzenia fabrycznie nowe.

Po otrzymaniu decyzji SPZZOZ wnosił o anulowanie nakazów zawartych w punktach 1,2 i 3 uzasadniając to faktem, iż urządzenia będące przedmiotem tych nakazów zostały zakupione jako fabrycznie nowe, bezpośrednio od dystrybutorów tych urządzeń uznawanych i działających od wielu lat na naszym rynku. Telefonicznie uzyskał oświadczenia, że urządzenia te posiadają stosowne certyfikaty z zakresu dopuszczenia do eksploatacji. Wystąpił zatem do dystrybutorów o zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów postawionych w nakazie co do prawidłowości zastosowanych rozwiązań technicznych. Przedsiębiorstwo Produkcji Urządzeń Pralniczych [...] w odpowiedzi poinformowała SPZZOZ w [...], że prasa karuzelowa ASTRA, typ: KP-521, nr seryjny: 4665 została wyprodukowana przez litewskie przedsiębiorstwo [...] które przeprowadziło badania i nadało znak CE oznaczający zgodność z przepisami obowiązującymi na terenie Unii Europejskiej. Jednocześnie przesłano nam instrukcję tej prasy z deklaracją zgodności. Fabryka Maszyn Pralniczych [...] Sp. z o.o. pomimo wystosowania dwóch pism oraz ponaglenia telefonicznego do chwili obecnej nie zajęła stanowiska w przedmiocie zarzutów postawionych przez Państwową Inspekcję Pracy dotyczącą prasownic walcowych typ UD20F098GP2, UD20F075GP2.

SPZZOZ podkreślił, że podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji w części dotyczącej trzech pierwszych punktów oraz wcześniejszej decyzji organu I instancji były wskazane tam odpowiednie przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia

20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz.U. Nr 259, poz. 2170). Akt ten utracił moc z dniem 29 grudnia 2009 r., bowiem został uchylony przepisem § 129 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz. U. Nr 199, poz. 1228). Ponieważ w dniu wydania skarżonych decyzji organów I i II instancji akt ten nie obowiązywał, nie mógł stanowić podstawy prawnej do wydanych rozstrzygnięć. Należy w tym miejscu podkreślić, że pozostałe przywołane przez organy Inspekcji Pracy przepisy mają charakter ogólny i odnoszą się do konieczności przestrzegania przepisów bhp, czy też wskazują na podstawy funkcjonowania inspekcji pracy.

SPZZOZ zauważył, że urządzenia:

- prasa karuzelowa ASTRA, typ: KP-521, nr seryjny: 4665,

- prasownica walcowa typ UD20F098GP2, nr seryjny: 34892,

- prasownica walcowa typ UD20F075GP2, nr seryjny: 33555,

zostały dopuszczone do obrotu handlowego na rynku wspólnoty Europejskiej i są oznaczone znakiem CE. Oznakowanie CE naniesione na wyrób jest potwierdzeniem jego zgodności z wymaganiami Wspólnoty Europejskiej nałożonymi na wytwórcę i oznacza, że:

• wyrób spełnia wszystkie mające zastosowanie wymagania dyrektywy nowego podejścia,

• odpowiednie procedury oceny zgodności zostały przeprowadzone z wynikiem pozytywnym.

Producenci wystawili również deklaracje zgodności WE zgodnie z wymaganiami dyrektyw nowego podejścia, w których zaświadczają, że wyroby są zgodne

z zasadniczymi wymaganiami.

Z dniem 1 maja 2004 r. zaczął w Polsce obowiązywać system oceny zgodności dostosowany do systemu UE - czyli wyroby podlegające dyrektywom nowego podejścia mogą być wprowadzone na rynek wyłącznie po przejściu procedury oceny zgodności. Wszystkie wyroby posiadające oznakowanie CE wydane zgodnie z zasadami UE i prawem polskim mogą być bez przeszkód importowane do Polski tak samo, jak do wszystkich innych krajów członkowskich UE. Dyrektywa jest aktem prawnym Unii Europejskiej skierowanym do państw członkowskich nakładającym obowiązek wydania własnych przepisów krajowych wprowadzających w życie ich treść. W przypadku dyrektyw nowego podejścia przepisy krajowe muszą być w pełni zgodne z ich postanowieniami.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji i dodatkowo podnosząc, że skoro maszyny zostały zakupione przez SPZZOZ w okresie

[...] to właśnie przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki

z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa zawierają regulacje odnoszące się do bezpieczeństwa wprowadzanego na rynek produktu, a więc organ nie zgadza się z zarzutem wydania decyzji bez podstawy prawnej. Nowe rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn, uchylające rozporządzenie z 2005 r. stawia nowe, w niektórych przypadkach wyższe, wymagania dla maszyn. W ocenie organu do maszyn nabytych przed wejściem w życie rozporządzenia z 2008 r. organy prawidłowo zastosowały przepisy rozporządzenia z 2005 r.

Organ odwoławczy dodał także, że należy rozróżnić postępowanie prowadzone wobec producenta od postępowania wobec użytkownika maszyn. Przywołanie

w zaskarżonej decyzji przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa "związane było wyłącznie z koniecznością precyzyjnego określenia technicznej natury problemu, w szczególności poprzez ich powiązanie z odpowiadającymi konkretnym nieprawidłowościom wymaganiom zawartym w normach zharmonizowanych z dyrektywą maszynową 98/37/WE."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).

Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga w części zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest powtórzeniem decyzji organu I instancji. Zgodnie z art.107 § 1 i 3 Kpa decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, a przez uzasadnienie faktyczne decyzji należy rozumieć wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś przez uzasadnienie prawne należy rozumieć wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w części w jakiej utrzymuje w mocy wydany nakaz w punkcie 1, 2 i 3, wymogów tych nie spełnia.

Stan faktyczny wynika z treści zacytowanego rozstrzygnięcia organu I instancji,

na przykład; ze stwierdzenia zawartego w decyzji nr 1 " usytuować panel sterowania prasą karuzelową ASTRA, typ: KP-521, nr seryjny: 4665 poza strefami zagrożenia w taki sposób, aby ich obsługa nie powodowała dodatkowych zagrożeń" oraz ze stwierdzenia organu odwoławczego, iż występuje "zagrożenie uderzeniem pracownika sterującego pracą maszyny przez obracającą się dolną płytę prasy". Dodać należy, że również protokół kontroli nie stwierdza nic ponadto. Tak ustalony stan faktyczny stanowi nie tylko naruszenie art.107 § 3 Kpa, ale także art.7 i 77 Kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezbędne jest bowiem szczegółowe wykazanie sposobu zamontowania w maszynie panelu sterowania, a także wskazanie strefy zagrożenia, co z kolei pozwoli na wykazanie, że panel sterowania znajduje się w strefie zagrożenia. Identyczne uwagi dotyczą decyzji nr 2.

W uzasadnieniu decyzji nr 3 podano, iż "Decyzja została wydana ponieważ szczelina pod listwą bezpieczeństwa posiada wysokość 20 ± 2 mm przy odległości od strefy niebezpiecznej (strefy zagrożenia zmiażdżeniem i jednocześnie poparzeniem pomiędzy wałem dociskowym a wałem ogrzewanym) wynoszącej 100 ± 5 mm, co jest niezgodne z postanowieniami PN-EN 294: 1994 Bezpieczeństwo maszyn".

Należy wyjaśnić, że Polskie Normy nie są same przez się przepisami bhp (przepisami prawa pracy). Podkreślenia wymaga, że ustawa z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji (Dz. U. Nr 169, poz.1386 ze zm.) zawiera definicję normy rozumianą jako dokument przyjęty na zasadzie konsensusu i zatwierdzony przez upoważnioną jednostkę organizacyjną, ustalający - do powszechnego i wielokrotnego stosowania - zasady, wytyczne lub charakterystyki odnoszące się o różnych rodzajów działalności lub ich wyników i zmierzający do uzyskania optymalnego stopnia uporządkowania w określonym zakresie. Istotą zaś normalizacji w sensie uniwersalnym jest działanie zmierzające do uzyskania najlepszego, w danych okolicznościach, skutku we wskazanej sferze życia. Sposób zaś realizacji obowiązku zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy wskazuje m.in. art. 207 § 2 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki (pracodawca jest obowiązany m.in. organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy). Powyższe oznacza, że to właśnie pracodawca ma odpowiednio wykorzystywać osiągnięcia nauki i techniki w tym zakresie, stąd nie można skutecznie organom administracji postawić zarzutu naruszenia prawa przez odwołanie się do Polskiej Normy, która w sposób optymalny zapewnia realizację spoczywającego na pracodawcy obowiązku stworzenia pracownikom bezpiecznych

i higienicznych warunków pracy ( wyrok NSA z dnia 6.05.2008 r. sygn. akt I OSK 785/07 LEX ), o ile norma ta spełnia powyższe warunki, a stan zagrożenia zostanie wykazany ze wskazaniem konkretnych możliwości zagrożenia związanego z obsługą konkretnej maszyny.

Uzasadnienie prawne nie wyjaśnia podstawy prawnej i nie przytacza żadnych przepisów, a jedynie powołuje kilka aktów pranych, według organów stanowiących podstawę prawną wydanej decyzji. Zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że większość podanych przepisów stanowią normy o charakterze ogólnym, nie mające bezpośredniego przełożenia na treść nałożonego obowiązku. Do takich bowiem przepisów należą art.11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz.589 ze zm.), ustanawiający ogólną kompetencję do wydawania nakazów usunięcia stwierdzonych uchybień dotyczących naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, czy art.216 w związku z art.215 Kodeksu pracy, nakładający na pracodawcę obowiązek wyposażenia w odpowiednie zabezpieczenia maszyn i urządzeń technicznych nie spełniających bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, czy wreszcie przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.).

We wszystkich trzech rozstrzygnięciach, jako podstawa prawna nałożonego obowiązku zostały powołane także przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 259, poz.2170 ze zm.). Słusznie skarżący wskazuje w skardze, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy tego rozporządzenia już nie obowiązywały, bowiem z dniem 29 grudnia 2009 r. zostały one uchylone przez przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz. U. Nr 199, poz.1228). Ponadto w § 1 obu rozporządzeń stwierdza się, że określają one zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia dotyczące projektowania i wykonywania maszyn. Dodać także należy, że przepisy te są przepisami wykonawczymi do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz.935 ze zm.), a więc trudno je zaliczyć wprost do przepisów regulujących bezpieczeństwo i higienę pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy.

Skoro tak, to w ocenie sądu, przepisy obu tych rozporządzeń mogą być stosowane wobec projektantów, producentów i dystrybutorów maszyn nie zaś wobec podmiotów eksploatujących te maszyny.

Zarzutem skargi jest także zarzut, podnoszony wcześniej w odwołaniu od nakazu, iż zakwestionowane rozwiązania techniczne dotyczą maszyn posiadających oznaczenie znakiem CE, co, zdaniem skarżącego, jest potwierdzeniem zgodności produktu z wymaganiami Wspólnoty Europejskiej nałożonymi na wytwórcę i oznacza, że wyrób spełnia wszystkie, mające zastosowanie, wymagania dyrektyw nowego podejścia i odpowiednie procedury oceny zgodności zostały przeprowadzone z wynikiem pozytywnym.

Kwestia ta została w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego całkowicie pominięta.

Sąd pragnie zauważyć, że faktycznie oznaczenie CE umieszczone na wyrobie jest deklaracją producenta, że oznakowany produkt spełnia wymagania dyrektyw tzw. "nowego podejścia" Unii Europejskiej. W takiej sytuacji zachodzi domniemanie zgodności tego produktu ze wszystkimi wymaganiami zapisanymi w odnoszących się do produktu dyrektywach i normach zharmonizowanych z tymi dyrektywami. To domniemanie zgodności może być obalone, co jednak wymaga precyzyjnego ustalenia wymagań i jednoznacznego ustalenia odstępstwa danej maszyny od tych wymagań (art.12 ustawy o systemie oceny zgodności), a postępowanie toczy się z udziałem projektantów, producentów i dystrybutorów maszyn.

Reasumując, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art.7, 77 oraz art.107 § 3 Kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę w zakresie w jakim sąd uchylił zaskarżoną decyzję organ winien uwzględnić przedstawione powyżej uwagi sądu.

Przechodząc do pozostałej części zaskarżonej decyzji, tj. dotyczącej zawartej

w nakazie decyzji nr 17, stwierdzić należy, że została ona wydana ponieważ zgodnie

z treścią § 47 ust.3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz.1650 ze zm. ) przejście wokół maszyny winno mieć minimalnie 75 cm. W przedmiotowym przypadku przestrzeń ta nie została zachowana. Szerokość przejścia pomiędzy ścianą a urządzeniami wynosi 45 cm. Zapewnienie wymaganej przepisami odległości jest niezbędne dla zapewnienia bezpiecznego wykonywania pracy przez osoby obsługujące maszyny znajdujące się w pomieszczeniu. Pojęcie obsługa maszyn, poza procesami sterowania pracy, obejmuje także inne czynności związane z obsługą urządzenia, do których zaliczają się przeglądy okresowe, nastawy, usunięcia usterek

i naprawy awarii powstałych w trakcie jej użytkowania. W tym zakresie decyzje obu organów oprócz przepisów ogólnych powołały także przepis szczegółowo wskazujący na obowiązek zachowania stosownej odległości, prawidłowo został także ustalony stan faktyczny i prawidłowo organy zinterpretowały obowiązujący przepis wyjaśniając, że przez obsługę maszyny należy rozumieć także inne niż sterowanie maszyną czynności związane z jej eksploatacją. Mając na uwadze powyższe sąd nie dopatrzył się uchybień w zakresie zawartej w nakazie Inspektora Pracy decyzji nr 17 i dlatego też, skargę oddalił.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt I sentencji . Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie na podstawie art.200 w zw. z art.205 i 206 ww. ustawy.