Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1831/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-13 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżąca J. B., wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie wszczętej złożoną przez nią skargą na postanowienie Ministra Skarbu Państwa w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, oświadczyła, że trudna sytuacja materialna, w jakiej się znajduje, uniemożliwia jej poniesienie we własnym zakresie kosztów sądowych oraz kosztów działania w sprawie radcy prawnego lub adwokata ustanowionego z wyboru. Wnioskodawczyni podała, że jej miesięczny dochód z emerytury i dodatku pielęgnacyjnego wynosi [..] zł netto wskazując jednocześnie, że kwota ta w całości przeznaczana jest na wydatki konieczne, obejmujące: spłatę kredytu mieszkaniowego –[...] zł, opłaty za czynsz –[...] zł, gaz – [...] zł, prąd –[...] zł, żywność, lekarstwa i środki czystości –[...] zł). W zakresie oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego strona podała, że posiada mieszkanie o pow. [...] m2 i nie ma innego majątku. Do wniosku skarżąca dołączyła szpitalną kartę informacyjną na okoliczność przebytego w 2003 r. ataku częstokurczu serca.

Powzięte wątpliwości, odnoszące się do przedstawionej we wniosku sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, skutkowały wezwaniem strony w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) do uzupełnienia złożonego wniosku w wyznaczonym terminie, poprzez przedstawienie dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedstawiła: 1) harmonogram spłat kredytu zaciągniętego w [...], ujawniający stan zadłużenia strony na dzień 26 października 2015 r. –[...] CHF; 2) potwierdzenia wpłat rat kredytu zaciągniętego w [...] za listopad 2015 r. - w wysokości [...] PLN (k. 36), październik 2015 r. - w wysokości [...] PLN (k. 38) oraz wrzesień 2015 r. – [...] PLN; 3) wyciąg z rachunku bankowego w [...] za okres 03.09.2015-02.12.2015 r., 4) dowody wpłaty należności za: energię elektryczną (wrzesień 2015 r. – [...] zł), gaz (wrzesień 2015 r. – [...] zł), multimedia ([...] zł płatne w sierpniu 2015 r. oraz [...] zł płatne w listopadzie 2015 r.) oraz czynsz ([...] zł za lipiec 2015 r., [...] zł za wrzesień 2015 r. oraz [...] zł za październik 2015 r., 5) informację o zmianie od dnia 1 października 2015 r. stóp procentowych wraz z nowym harmonogramem spłaty kredytu zaciągniętego w [...]

(waluta: CHF) przez skarżącą oraz M. C. (wysokość miesięcznej raty kapitałowej wraz z odsetkami wg przedstawionego harmonogramu –[...] CHF, ), 6) potwierdzenia wpłat rat kredytu zaciągniętego w [...] za listopad 2015 r. w wysokości [...] PLN (k. 55) oraz za październik 2015 r. w wysokości [...] PLN (k. 58).

Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:

Rozpoznawany wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uzależnienie możliwości przyznania prawa pomocy od wykazania przez osobę wnioskującą o przyznanie takiej pomocy, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sprawia, że do uwzględnienia wniosku może dojść jedynie w tych przypadkach, w których zostanie przez wnioskodawcę dowiedzione, że dysponuje on wyłącznie środkami na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych, a zdobycie dodatkowych środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.

W świetle oświadczeń złożonych przez skarżącą na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF), wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe emeryckie gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest dochód z emerytury oraz dodatku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł netto. Deklarując ponoszenie wydatków na utrzymanie konieczne w wysokości odpowiadającej miesięcznym wpływom do budżetu domowego, co uniemożliwia stronie zaoszczędzenie kwoty niezbędnej do pokrycia kosztów postępowania, na wezwanie sądowe skarżąca udokumentowała ponoszenie kosztów utrzymania w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, na które składają się: spłata rat kredytów ([...]– listopad 2015 r., [...] zł – październik 2015 r.), czynsz ([...] zł miesięcznie) oraz opłaty za energię elektryczną ([...] zł), gaz ([...] zł) oraz multimedia ([...] zł). Pomimo deklaracji o złym stanie zdrowia i wiążącymi się z tym wydatkami na leczenie, dokumentów wskazujących na ponoszenie tego rodzaju wydatków skarżąca nie przedstawiła. Zważywszy, że znaczące obciążenie budżetu domowego skarżącej stanowią zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów (średnio ok. [...] zł miesięcznie) należało ocenić, czy skarżąca wykazała, że spłata tych kredytów stanowi wydatek na jej utrzymanie konieczne. Analiza dokumentów przedstawionych przez stronę do wniosku takiego nie prowadzi, co wynika także z tego, iż ujawnione przez wnioskodawczynię dane dotyczące spłacanych przez nią kredytów są niepełne. Skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniu sądowemu w zakresie, w jakim dotyczyło ono wezwania do przedstawienia umowy kredytowej (ew. umowy pożyczki), co nie pozwala przyjąć prawidłowych, niebudzących wątpliwości ustaleń odnoszących się do przedmiotu zaciągniętych zobowiązań bankowych oraz ocenić ich charakteru w kontekście wymogu uwzględniania w toku procedury rozpoznania wniosku o prawo pomocy wydatków na utrzymanie konieczne, jako stanowiącego prawne kryterium ekonomiczne oceny istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy.

Z dokumentów nadesłanych przez stronę (k.36, k.37 i k. 38) oraz uczynionych przez stronę adnotacji na wyciągu z rachunku bankowego (k. 42 verte), wynika, że skarżąca zameldowana jest pod innym adresem niż wskazany przez nią we wniesionej skardze oraz wniosku o prawo pomocy, a ponadto, że kredyt hipoteczny w [...] skarżąca zaciągnęła wspólnie z M. Ch., tj. osobą niewskazaną przez stronę jako pozostająca z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Powyższe okoliczności uzasadniają powzięcie wątpliwości co do tego, czy zaciągnięcie zobowiązań bankowych wiązało się z potrzebą zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (mieszkaniowych) skarżącej i uzasadniało zaciągnięcie wieloletnich, znacząco obciążających budżet jednoosobowego emeryckiego gospodarstwa domowego strony, kredytów na zakup mieszkania o powierzchni [...] m2, nabytego dla potrzeb prowadzenia tego rodzaju, tj. jednoosobowego gospodarstwa domowego.

Należy zauważyć, że nawet gdyby okoliczności sprawy wskazywały na to, że zaciągnięcie przez skarżącą kredytów mogło być uznane za zaciągnięcie zobowiązań związanych z utrzymaniem koniecznym, okoliczność, że skarżąca nie jest samodzielnie odpowiedzialna za spłatę kredytu hipotecznego w [...] kazałaby przyjąć, że skarżąca, która posiada stałe źródło dochodu i na bieżąco reguluje swoje zobowiązania, nie znajduje się w tak trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwiałaby jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do kosztu wpisu od skargi w wysokości [...] zł, zaś w przyszłości każdorazowo kwoty tej nie przekroczą. Opłaty sądowe zaliczane są do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia (art. 84 Konstytucji RP) i dlatego nie ma podstaw do przerzucania ciężaru tych wydatków na budżet państwa (de facto: innych podatników) bez szczególnie ważkich powodów, których istnienia w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono.

Analiza wyciągu z rachunku bankowego skarżącej ujawnia ponadto, iż stan konta bankowego skarżącej nie jest wyłącznie zdeterminowany wpływami z ujawnionych we wniosku źródeł dochodów (emerytura i dodatek pielęgnacyjny). Przedstawiony przez stronę dokument bankowy uwidocznia również wpłaty dokonywane przez skarżącą ze środków pochodzących z nieujawnionych źródeł (tu: kwota [...] zł - data operacji 4 września 2015 r., k. 40; kwota [...] zł – data operacji 16 października 2015 r., k. 42), bądź pochodzących z pomocy finansowej rodziny (kwota [...] zł wpłacona przez skarżącą w dniu 30 listopada 2015 r. k.44), jak również wpłaty osób zidentyfikowanych przez stronę jako jej krewni (przelew z dnia 6 listopada 2015 r. na kwotę [...] zł oraz z dnia 10 listopada 2015 r. na kwotę [...] zł, k. 44 verte). W złożonym wniosku skarżąca nie wskazała na posiadanie zobowiązań finansowych względem podmiotów innych niż bank, w tym względem osób fizycznych, zatem środki pieniężne zasilające jej konto tytułem wpłat od krewnych uznać należy za stanowiące dodatkowe źródło dochodów strony. Niejednokrotność tych wpłat pozwala uznać, że z dochodów własnych skarżąca ma możliwość wygospodarowania również środków niezbędnych na pokrycie kosztów działania w sprawie radcy prawnego lub adwokata ustanowionego z wyboru, w sytuacji, gdy wyraża potrzebę bycia reprezentowaną w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika, pomimo tego, że aktualny stan sprawy nie wskazuje na to, że skuteczność podejmowania czynności procesowych zależy od ustanowienia takiego pełnomocnika.

Należy ponadto wskazać skarżącej, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie przesądzają automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 8 grudnia 2015 r., I OZ 1588/15; z 4 listopada 2015 r., I GZ 723/15). Wstępując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego strona powinna liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na koszty postępowania w zainicjowanej przez siebie sprawie i traktować je na równi z innymi należnościami wynikającymi z zaciągniętych zobowiązań. Za ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się pogląd, że zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych (por. np. postanowienie NSA z 26 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 130/11; postanowienia NSA z 18 lutego 2010 r., I FZ 447/09), w szczególności spłata rat kredytu nie ma pierwszeństwa przed kosztami sądowymi (zob. postanowienia NSA: z 4 marca 2014 r., I OZ 140/14; z 20 października 2011 r., I OZ 783/11).

Z powołanych względów, skoro informacje przedstawione w rozpoznawanym oraz wynikające z dokumentów przesłanych przez skarżącą nie wskazują na trudną sytuację materialną wnioskodawczyni, w szczególności nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że zaciągnięcie kredytów stanowiło wydatek konieczny, gdyż potrzeby mieszkaniowe skarżącej nie mogły być zrealizowane bez konieczności zaciągania takich zobowiązań, mając na uwadze treść art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie partycypować w jakimkolwiek zakresie w kosztach postępowania wywołanych wniesieniem skargi.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.