Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 197/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzez zezwolenie na założenia i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej oddala skargę


UZASADNIENIE

P. S.A. z siedzibą w K.(dalej jako Spółka) wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. wystąpiła do Starosty S. o wydanie dwóch decyzji:

- ograniczającej sposób korzystania przez R. Z. z nieruchomości stanowiących działki nr [...], [...] i [...] położone w gminie B. obręb S. poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na tych działkach napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV E. – Granica RP o pasie technologicznym linii szerokości 2x35m, podwieszeniu napowietrznych przewodów linii na wysokości nie mniejszej niż 13,4 m oraz na odcinku o długości dla poszczególnych działek: nr [...] – około 61 m, nr [...] – około 149 m, [...] – około 387 m, a także na funkcjonowanie linii po jej wybudowaniu na części wymienionych działek, w tym na korzystanie z pasa technologicznego linii o szerokości 70 m i powierzchni dla działek: nr [...] – około 2349 m2 i nr [...] – około 6985 m2; nr [...] – 24460 m, nadto na postawieniu słupa na działce nr [...],

- zezwalającej na niezwłoczne zajęcie działek nr [...], [...], i [...] na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm.), dalej jako u.g.n. wraz z nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W dniu [...] listopada 2014 r. została przez Starostę S. wydana decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości objętych wnioskiem, zaś decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Starosta S. z powołaniem się na przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. zezwolił Spółce na niezwłoczne zajęcie nieruchomości R. Z. poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie przez nie dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej zgodnie z decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wyjaśnił przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n., w szczególności ocenił interes strony oraz interes gospodarczy. Podkreślił, że sporne przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją o znaczeniu międzynarodowym. Ma zwiększać pewność i jakość zasilania w energię eklektyczną północno – wschodniego obszaru kraju. W kosztach tej inwestycji partycypuje Unia Europejska, projekt jest współfinansowany z jej funduszy i ma być zrealizowany w określonym czasie. Niezrealizowanie spowoduje utratę wielomilionowych środków unijnych. Wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dla wykonania robót pozostaje, zdaniem organu, uzasadnione.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego tj. art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez wydanie zezwolenia mimo braku ku temu przesłanek tj. braku wskazania konkretnego interesu lub dobra prawem chronionego, jak również poprzez przyjęcie pośredniego związku z hipotetycznym zagrożeniem, w sytuacji gdy wydanie zaskarżonej decyzji możliwe jest jedynie w przypadku ryzyka realnie i bezpośrednio związanego z wykonalnością wydanej decyzji,

- przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie:

1. art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. tj. nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie i nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności,

2. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji polegające na: niewyjaśnieniu jaki interes lub dobro jest chronione poprzez zezwolenie na natychmiastowe zajęcie nieruchomości; niewskazaniu na czym polega realność zagrożenia brakiem dostaw energii i na podstawie jakich danych organ doszedł do takiego wniosku; niewskazaniu, jakie straty może spowodować niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji i dlaczego ich rozmiar organ uznał za dotkliwy; niewskazanie, w jaki sposób inwestycja dotyka rozwoju regionu i w jaki sposób opóźnienie jej realizacji do czasu uzyskania ostatecznej decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. może wpłynąć na zahamowanie tego rozwoju; niewskazanie realności zagrożenia poprzez nieprzeprowadzenie analizy stopnia zaawansowania procesu inwestycyjnego co uniemożliwia stwierdzenie, czy faktycznie uzyskanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma jakikolwiek wpływ na dotrzymanie terminu realizacji inwestycji; brak prawidłowego wskazania podstaw prawnych wydanej decyzji poprzez niewskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej art. 106 k.p.a., jak również ograniczenie się do wskazania art. 124 ust. 1 u.g.n. jako podstawy prawnej z pominięciem wyjaśnienia zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie.

Wnosił o wstrzymanie wykonania decyzji pierwszoinstancyjnej oraz jej uchylenie i wydanie decyzji odmownej.

Wojewoda P. po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej podkreślone zostało, że przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. dodany został do ustawy mocą ustawy zmieniającej z dnia [...] listopada 2009 r. na skutek zgłaszanych przez organy i podmioty realizujące cele publiczne potrzeb ukierunkowanych na przyspieszenie rozpoczynania inwestycji celu publicznego, zwłaszcza liniowych. Ustawodawca przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w przypadkach, gdy wywłaszczenie polega na czasowym ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Rozszerzył też katalog przesłanek uprawniających do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości o przypadki uzasadnione ważnym interesem gospodarczym. Organ II instancji nawiązując do orzecznictwa sądów administracyjnych zaakcentował, że istnieje obowiązek wydania decyzji zezwalającej inwestorowi realizującemu cel publiczny na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Podkreślił też, że warunkiem formalnym wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest istnienie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości dla realizacji konkretnego celu publicznego. Ten warunek w sprawie niniejszej, zdaniem Wojewody, został spełniony, ponieważ w dniu [...] listopada 2014 r. została wydana decyzja w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego poprzez zezwolenie na przeprowadzenie na niej odcinka dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej z określeniem obszaru pasa technologicznego oraz posadowienia słupa na działce nr [...]. Wojewoda P. podzielił ocenę organu I instancji co do zaistnienia warunku formalnego i uzasadnienia merytorycznego dla wydania decyzji udzielającej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącego na potrzeby realizacji inwestycji objętej decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Nawiązał do zapisów ustawy Prawo energetyczne odnoszących się do obowiązku przedsiębiorstwa energetycznego odpowiedzialności i dbałości o sprawny, ciągły i bezpieczny przesył energii. Stwierdził uzasadnienie wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącego interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym.

W wywiedzionej do sądu administracyjnego skardze na powyższą decyzję pełnomocnik R. Z. podtrzymał zarzuty sprecyzowane w odwołaniu podważające co do zasady potrzebę udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Zarzucił niewyjaśnienie przesłanek z art. 124 ust. 1a u.g.n., takich jak dobra chronione zezwoleniem na natychmiastowe zajęcie nieruchomości, niewskazanie realności zagrożenia przy braku zezwolenia na zajęcie. Podkreślił dolegliwość płynącą z decyzji, która uzasadniała szczególną potrzebę wnikliwego rozpoznania sprawy i rzetelnego procedowania. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności oceniono jako powodujące obiektywną niesprawiedliwość polegającą "na ograniczeniu praw jeszcze przed rozstrzygnięciem prawidłowości wydania przedmiotowej decyzji".

Wojewoda P. wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Z treści art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm.), dalej jako u.g.n., wynika, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela - po wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji liniowej celu publicznego, opisanej art. 124 ust. 1 u.g.n. – w drodze decyzji zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 k.p.a. lub w przypadku uzasadnionym ważnym interesem gospodarczym.

Nawiązanie w treści przepisu do decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. wskazuje na subsydiarny charakter decyzji opartej na przepisie art. 124 ust. 1a tej ustawy wobec decyzji opartej o przepis art. 124 ust. 1. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest podporządkowana decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości i daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a świadczy o tym wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n. zastrzeżenie, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości (vide postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2015 r., I OZ 8/15, z dnia 12 czerwca 2014 r., II SA/Bk 526/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Niewątpliwym jest, że wydanie zaskarżonej w sprawie niniejszej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzedziła decyzja Starosty S. z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania przez skarżącego z nieruchomości położonych w obrębie S. gmina B., oznaczonych nr [...], [...], [...] - poprzez założenie i przeprowadzenie przez te działki odcinka dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej. Postępowanie w sprawie niniejszej stanowi niejako kontynuację postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, bowiem wniosek o natychmiastowe zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania został przez Spółkę złożony i wnioskodawca wykazywał spełnienie warunków do uzyskania zezwolenia.

Jak zasadnie podkreśliły organy orzekające w sprawie niniejszej, decyzję o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadniać powinny szczególne okoliczności wskazujące na potrzebę niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych realizujących cel publiczny, dla którego ograniczony został właścicielom nieruchomości sposób korzystania z niej. Te szczególne okoliczności wymieniono w art. 108 k.p.a. obejmującym przyczyny dla których decyzja administracyjna opatrzona być może rygorem natychmiastowej wykonalności, a nadto wymienia je art. 124 ust. 1a pod postacią okoliczności "uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym" . Rygor natychmiastowej wykonalności – jak wynika z art. 108 § 1 k.p.a. może być decyzji nadany, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy organy obu instancji uznały, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącego podyktowane jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Trafność tej oceny należy podzielić. Realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie polegające na budowie odcinka sieci elektroenergetycznej m.in. w gminie B., w tym w obrębie położenia nieruchomości skarżącego, jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów u.g.n. Budowa linii 400 kV E. – granica Państwa jest inwestycją o znaczeniu międzynarodowym, zwiększa pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno – wschodniego obszaru kraju. Projekt budowy mostu energetycznego Polska - Litwa jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego rynku energii poprzez zamknięcie tzw. pierścienia bałtyckiego. Projektowi temu Unia Europejska nadała status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Realizacja opisanego projektu jest ograniczona barierami czasowymi. Niezrealizowanie w terminie inwestycji spowoduje utratę wielomilionowych funduszy unijnych, a pozyskane środki należą do środków publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. Nie ulega wątpliwości, że pokrycie ze środków UE kosztów realizacji tak ogromnej inwestycji leży w interesie społecznym oraz stanowi ważny interes gospodarczy. Uzasadnia to wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.

Zarzuty skargi skutecznie nie podważają prawidłowości ustaleń i oceny organu. Zajęcie nieruchomości docelowo służyć ma ograniczeniu korzystania z nieruchomości do minimum zakreślonego granicami koniecznego pasa technologicznego wokół linii kablowej. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a w konsekwencji i zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, jest następstwem zlokalizowania inwestycji celu publicznego na nieruchomości skarżącego.

Na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlegała oddaleniu.