Wyrok NSA, sygn. akt OSK 718/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska Jerzy Sulimerski (spr.) Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjne [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 marca 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 343/2001 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 3 marca 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 343/2001 oddalił skargę [...] na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu podkreślono, że Kierownik Urzędu w wyniku przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego należycie ocenił, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że skarżący utracił na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) uprawnienia kombatanckie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że skarżący brał udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej, co stanowiło przesłankę przyznania mu w przeszłości uprawnień kombatanckich zgodnie z wówczas obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Obecnie jednak nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, które uzasadniałyby zachowanie dotychczasowych uprawnień w tym zakresie. Ponadto ustosunkowując się do podniesionej przez skarżącego okoliczności jego udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, Sąd uznał, iż skoro z informacji Centralnego Archiwum Wojskowego wynika, iż w okresie pełnienia przez skarżącego służby wojskowej na terenie białostocczyzny, gdzie wówczas stacjonował, oddziały UPA nie prowadziły działań, okoliczność ta nie może zostać przez Sąd uznana za wiążącą.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu został przez [...] zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej skarżący podniósł, iż w trakcie pełnienia służby w Wojsku Polskim od 29 września 1947 r. do 21 września 1949 r. brał udział w walkach z oddziałami Wehrwolfu, jak określił, pozostającymi na terenie białostocczyzny. Ma więc, w opinii skarżącego, zastosowanie art. 1 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy, który stanowi, iż za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Ponadto podkreślił, że materiały świadczące o tym, jakoby walczył z oddziałami Narodowych Sił Zbrojnych, a nie z Wehrwolfem, nie mogą być uznane za wiarygodne z tej racji, że ówczesne władze świadomie wprowadzały w błąd informując, że walki prowadzone były z oddziałami zbrojnego podziemia, a nie Wehrwolfu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona ze względu na to, iż wskazane w podstawie kasacyjnej naruszenie prawa materialnego – art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie znajduje uzasadnienia.

Podstawę prawną decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekającą o pozbawieniu [...] uprawnień kombatanckich stanowił art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...). Art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy wyraźnie wskazuje okoliczności, na podstawie których osoba posiadająca uprawnienia kombatanckie nabyte na podstawie wcześniejszych przepisów, zostaje ich pozbawiona. Przesłanką utraty uprawnień jest m in. pkt 2 ust. 2 stanowiący, iż do osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Z kolei, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745 ze zm.) przed podjęciem przez Kierownika Urzędu decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, Urząd przeprowadza postępowanie weryfikacyjne, wzywa, w trybie § 4 powołanego rozporządzenia osobę, której uprawnień dotyczy to postępowanie, do przedstawienia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów.

Istotna podkreślenia jest w tym miejscu okoliczność, że postępowanie weryfikacyjne dotyczy osób, które posiadają uprawnienia kombatanckie przyznane na podstawie decyzji administracyjnej, która w wyniku postępowania weryfikacyjnego może zostać obalona, co w tym konkretnym przypadku, związane jest z ingerencją w prawa nabyte. Nie mniej jednak ustawa dopuszcza taką ingerencję w sytuacji, gdy przesłanki na podstawie których osoba uzyskała uprawnienia kombatanckie, obecnie, w związku z obowiązywaniem nowych przepisów w tym zakresie, nie mogły stanowić podstawy prawnej do otrzymania uprawnień kombatanckich.

W takiej też sytuacji znalazł się skarżący, którego uprawnienia kombatanckie, jak ustalono, przyznane były wyłącznie za udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej Skarżący był więc zobowiązany, co podkreślił Sąd w zakwestionowanym wyroku, do przedstawienia dokumentacji czy też wyjaśnień, na podstawie których organ mógłby stwierdzić, iż nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Stwierdzenie takie byłoby równoznaczne z zachowaniem przez skarżącego uprawnień kombatanckich.

Skarżący nie przedstawił jednak żadnych dowodów, które wskazywałyby, iż w okresie uznanym za działalność kombatancką spełnia którąś z wymienionych w art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy przesłanek: uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Należy zgodzić się więc z Sądem, iż skarżący nie należy do żadnej z wymienionych grup.

Nie znajduje potwierdzenia również informacja skarżącego, jakoby brał udział w walkach z oddziałami Wehrwolfu. Powyższe rozważania uprawniają do przyjęcia wniosku, iż skarżący nie wykazał, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu z innych tytułów, wobec tego decyzja Kierownika Urzędu o pozbawieniu [...] uprawnień kombatanckich była zgodna z prawem.

Zgodny z prawem jest też zakwestionowany w skardze kasacyjnej wyrok.

Z wyżej przytoczonych powodów, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.