Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 748/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1) i art. 235(2)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w wydziale IV na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A S.A. Oddział [...] na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zm. ), art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy, § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869) (rozporządzenia) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. poz. 662) jak również art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i po rozpatrzeniu odwołania J. B. (dalej: uczestnika postępowania) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego (poz. 17.5 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia) u uczestnika postępowania – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o stwierdzeniu choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego (poz. 17.5 tego wykazu).

Uczestnik postępowania, pracował w latach 1962-1996 w [...] w B. na następujących stanowiskach:

- [...]

- od 1 września 1996 r. przebywa na emeryturze.

W dniu 16 kwietnia 2003 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z., na skutek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, dokonanego przez uczestnika postępowania, wszczął postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego.

Uczestnik postepowania był badany w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. - Oddział w J. G., który w dniu [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...], stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi (poz. 17.5). W uzasadnieniu wskazano m.in., iż nie miał on bezpośredniej styczności z materiałami stosowanymi w pracach wulkanizacyjnych.

W trybie odwoławczym odwołujący się był konsultowany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który w dniu [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego uznając, iż praca uczestnika postępowania nie była związana z narażeniem na zespół czynników występujących na stanowiskach wulkanizacyjnych.

Na podstawie tych orzeczeń i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. w dniu [...] czerwca 2004 r. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego.

Od powyższej decyzji, w dniu 30 czerwca 2004 r., uczestnik postępowania wniósł odwołanie, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wydanym przez organ I instancji. Zarzucił, iż występująca u niego choroba wiąże się ze szkodliwymi warunkami pracy.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., w dniu [...] stycznia 2005 r., wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego.

Powyższą decyzję uczestnik postępowania zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 14 września 2006 r. (Sygn. akt III SA/Wr 157/05) uchylił ją oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. Sąd wskazał, iż organy administracyjne nie przeprowadziły rzetelnej analizy warunków pracy uczestnika postępowania i tym samym oceny narażenia zawodowego (...).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. przeprowadził dochodzenie epidemiologiczne w sprawie oraz zlecił przeprowadzenie badań stężenia aniliny i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (dalej: WWA) na stanowisku pracy sztygara zmianowego i wulkanizatora taśm przenośnikowych przez Pracownię Badań Środowiskowych Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W. Na podstawie wyników badań uznano warunki pracy za bezpieczne.

Ponadto uczestnik postępowania został skierowany na badania do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddział w J., który w dniu [...] października 2007 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano, że "(...) w ponownym orzeczeniu lekarskim nie znaleziono podstaw do uznania etiologii zawodowej rozpoznanego u badanego raka pęcherza moczowego."

W trybie odwoławczym uczestnik postępowania został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który w dniu [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego podając w uzasadnieniu, iż rozpoznany rak pęcherza moczowego nie powstał w wyniku działania czynników rakotwórczych występujących w środowisku pracy.

Na etapie wglądu do akt sprawy, przed wydaniem decyzji, uczestnik postępowania, pismem z dnia 3 stycznia 2008 r. wnioskował o przeprowadzenie dodatkowych dowodów w postaci przesłuchania świadków w celu ustalenia rzeczywistych warunków środowiska pracy. Organ I instancji przychylił się do wniosku. Dowody przeprowadzone potwierdziły okoliczności związane z przebiegiem i wykonywaniem przez niego pracy zawodowej. Z treścią protokołu przesłuchania świadków zapoznała się A S.A. w B., która pismem z dnia 12 lutego 2008 r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie oceniając zeznania świadków jako niewiarygodne.

W oparciu o to orzeczenie lekarskie oraz przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne w miejscu pracy odwołującego się Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z., dnia [...] marca 2008 r., wydał decyzję nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego.

Od powyższej decyzji uczestnik postępowania wniósł odwołanie, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Strona odwołująca się uważa, że dolegliwości zdrowotne występujące u niego są ściśle związane z wykonywaną w przeszłości pracą zawodową w [...].

Akta spawy zostały przekazane w dniu 8 kwietnia 2008 r. do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., który po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego, uznał, iż warunki pracy mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej u odwołującego się. W związku z powyższym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w dniu 12 maja 2008 r. skierował pismo do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddział J. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z prośbą o weryfikację orzeczeń lekarskich na podstawie uznanego narażenia zawodowego uczestnika postępowania. Ponadto organ II instancji zlecił Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Z. przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w sprawie choroby zawodowej u uczestnika postępowania oraz przeprowadził dowód z przesłuchania świadka - Głównego Inspektora ds. BHP i Zarządzania Bezpieczeństwem Pracy w A S.A. - na okoliczność przeprowadzanego dochodzenia epidemiologicznego dotyczącego narażenia zawodowego odwołującego.

W kolejnym orzeczeniu D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W.- Oddział J., uznano, że: "(...) nie został stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem warunek, by choroba orzekanego została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Brak potwierdzenia, że charakterystyka wykonywanych czynności i zakres obowiązków na stanowisku sztygara zmianowego są inne niż organizowanie pracy na stanowiskach wulkanizatorów taśm przenośnikowych i na wszystkich stanowiskach, których obsada należy do sztygara zmianowego, kontrola jakości wykonywanych prac. Prowadzenie prac wulkanizacyjnych ograniczało się do zlecania pracownikom poszczególnych prac i nadzoru nad ich wykonaniem. W oparciu o całość obrazu należy stwierdzić, że podstawowym argumentem nieuznania związku nowotworu pęcherza moczowego za następstwo narażenia na czynniki rakotwórcze są dane na temat zakresu obowiązków uczestnika postępowania i brak potwierdzenia jego uczestnictwa w procesach wulkanizacji (...)."

Również Instytut Medycyny Pracy w Ł. w dniu [...] maja 2009 r. przesłał do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. pismo, w którym podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie. Stwierdzono w nim, że "W rozpatrywanej sprawie podstawowym argumentem nieuznania związku nowotworu pęcherza moczowego za następstwo narażenia na czynniki rakotwórcze są dane na temat zakresu obowiązków uczestnika postępowania, brak potwierdzenia jego uczestnictwa w procesach wulkanizacji, a zatem brak narażenia na dymy wulkanizacyjne i inne substancje powstające w toku tego procesu. (...) Biorąc pod uwagę powyższe podtrzymujemy stanowisko o braku podstaw do uznania, że rozpoznany u uczestnika postępowania rak pęcherza moczowego powstał w następstwie działania czynników rakotwórczych występujących w środowisku pracy. Zatem stanowisko zawarte w Orzeczeniu lekarskim IMP nr [...] z dn. Ż...ś uważamy za aktualne i nie znajdujemy podstaw do wydania innego orzeczenia w tej sprawie (...)."

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w dniu[...] czerwca 2009 r. wydał decyzję nr [...], utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego u uczestnika postępowania.

Decyzję tę uczestnik postępowania zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wr 470/09)

uchylił zaskarżoną oraz poprzedzająca ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z.. Podstawą uchylenia decyzji był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. stwierdzający niekonstytucyjność rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję. Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny tego postępowania.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. pismem z dnia 17 lutego 2010 r. przekazał Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Z. całość akt sprawy celem ponownego rozpatrzenia zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Sądu. (na podstawie Statutu Wojewódzkiej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej we W., stanowiącego załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 1 Wojewody D. z dnia 4 stycznia 2010 r. w sprawie nadania Statutów Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W. oraz powiatowym stacjom sanitarno- epidemiologicznym położonym na obszarze województwa d., z dniem 1 stycznia 2010 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nosi nazwę D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W.).

W ponownie prowadzonym postępowaniu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. skierował uczestnika postępowania na ponowne badania do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddział w J., który dnia [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego u uczestnika postępowania. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano, że "(...) Mimo rozpoznanego schorzenia brak jest podstaw do rozpoznania w tym przypadku choroby zawodowej, gdyż w przypadku schorzenia występującego u uczestnika postępowania, po ocenie warunków pracy nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, a tym samym nie jest spełniona, zgodnie z art. 235¹ Kodeksu Pracy definicja choroby zawodowej."

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z., w oparciu o to orzeczenie lekarskie wydał decyzję nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego.

Od powyższej decyzji, w dniu 23 czerwca 2010 r., uczestnik postępowania wniósł odwołanie, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Uważał, że dolegliwości zdrowotne występujące u niego są ściśle związane z wykonywaną w przeszłości pracą zawodową w [...].

Organ odwoławczy po przeanalizowaniu całości dokumentacji, w dniu 13 lipca 2010 r., skierował pismo do uczestnika postępowania, o wyrażenie zgody na badania w wybranym Instytucie Medycyny Pracy. W odpowiedzi z dnia 10 sierpnia 2010 r. oświadczył on, iż wyraża zgodę na badanie w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w dniu 2 września 2012 r. skierował odwołującego się na badania do tego Instytutu celem wydania ostatecznego orzeczenia lekarskiego.

W dniu 14 maja 2012 r. (po dwukrotnych pismach - Monitach z dnia 4 lipca 2012 r. oraz z dnia 30 marca 2012 r.) do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W. wpłynęło z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego u uczestnika postępowania. W uzasadnieniu podano, iż: "Ocena została wykonana zaocznie ze względu na udokumentowane rozpoznanie kliniczne choroby. Po zapoznaniu się z dostarczoną dokumentacją tj. charakterystyka narażenia zawodowego i pismami Sanepidu uzupełniającymi nie znaleziono bezspornych podstaw do powiązania powstałego schorzenia ze schorzeniami pracy, pomimo występowania w nim cynku rakotwórczego powodującego to schorzenie. Wymieniony nie wykonywał pracy bezpośrednio, lecz tylko organizował prace i okresowo nadzorował ją. (...)."

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dokonał oceny tej opinii, która zdaniem organu była lakoniczna i budziła wątpliwości. W związku z powyższym organ II instancji, pismem z dnia 6 czerwca 2012 r., ponownie zwrócił się z prośbą o uzupełnienie tego orzeczenia w szczególności o wyjaśnienie przyczyn braku podstaw do zawodowej etiologii schorzenia, na które bezspornie cierpi uczestnik postępowania. Uznał narażenie zawodowe wymienionego na występowanie czynników rakotwórczych w środowisku pracy. Nadto uwypuklił, iż nie do zaakceptowania jest w tym kontekście stanowisko placówki orzeczniczej II stopnia, że: "...nie znaleziono bezspornych podstaw do powiązania powstałego schorzenia ze schorzeniami pracy, pomimo występowania w nim cynku rakotwórczego powodującego to schorzenie." Jednostka orzecznicza II stopnia wprowadziła pozaustawowe kryterium dotyczące okresu narażenia: "...nie wykonywał pracy bezpośrednio, lecz tylko organizował pracę i okresowo ją nadzorował". Organ odwoławczy wskazał, iż ustawodawca nie wprowadza takiego kryterium w ocenie narażenia na czynniki rakotwórcze (vide § 6 ust 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych), zatem z tych względów wydane orzeczenie nie spełnia kryterium opinii biegłego w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z ustaleń organu II instancji wynika, że uczestnik postępowania nie tylko organizował pracę, ale nadzorując ją przebywał w miejscu jej wykonywania przez innych pracowników, tym samym przebywał w środowisku, w którym znajdowały się rakotwórcze substancje. Nie można narażenia zawodowego utożsamiać tylko z zajmowanym stanowiskiem pracy, należy uwzględniać faktycznie wykonywane na polecenie pracodawcy czynności i w tym kontekście dokonywać oceny narażenia zawodowego.

W odpowiedzi z dnia 27 maja 2013 r. (po dwukrotnych pismach - Monitach z dnia 7 stycznia 2013 r. oraz z dnia 23 kwietnia 2013 r.) Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. przesłał zweryfikowane orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego u uczestnika postępowania. Instytut stwierdził, iż: "(...) największym problemem w przedmiotowej sprawie jest ustalenie charakterystyki pracy wykonywanej przez uczestnika postępowania, w tym ustalenie opisu wykonywanych czynności z ich chronometrażem i dokładnym oznaczeniem miejsca przebywania badanego w trakcie wykonywania poszczególnych czynności. Po kolejnej, szczegółowej analizie dostępnej dokumentacji narażenia zawodowego (...) za najlepiej udokumentowane uznaliśmy stanowisko D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., który konsekwentnie w oparciu o posiadaną dokumentację, stwierdza, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej potwierdziły narażenie zawodowe uczestnika postępowania na czynniki rakotwórcze w środowisku pracy. (...) Zgodnie z wynikami badań epidemiologicznych praca przy procesach wulkanizacyjnych, zatrudnienie w przemyśle gumowym wiąże się u osób narażonych na WWA i związki chemiczne stosowane przy wyrobie gumy, wykazujące działanie rakotwórcze, ze zwiększonym ryzykiem występowania raka pęcherza moczowego, płuca, krtani oraz układu krwiotwórczego (białaczki), w stosunku do populacji ogólnej. Powyższe stanowisko przedstawiła Międzynarodowa Organizacja Badań nad rakiem IARC po analizie szerokiej dokumentacji badań epidemiologicznych.(...)"

Na podstawie całości materiałów sprawy choroby zawodowej uczestnika postępowania D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. więc zważył, co następuje:

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, trzy warunki:

- choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

- choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

- wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do tego rozporządzenia.

W przypadku uczestnika postępowania wydano dwa sprzeczne orzeczenia lekarskie: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w J., nie rozpoznał u uczestnika choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego wskazując brak związku przyczynowego miedzy rozpoznanym nowotworem pęcherza moczowego a narażeniem zawodowym. Powyższa placówka orzecznicza nie uznała narażenia zawodowego, tym samym uznała brak podstaw do rozpoznania nowotworu pęcherza moczowego o etiologii zawodowej u uczestnika postępowania. Odmienne stanowisko zaprezentował natomiast Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który zweryfikował swoje wcześniejsze stanowisko orzecznicze i wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u uczestnika postępowania choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego.

Wskazać należy, że placówka II stopnia podkreśliła, iż po kolejnej szczegółowej analizie dostępnej dokumentacji narażenia zawodowego uczestnika postępowania za najlepiej udokumentowane uznała stanowisko D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., który konsekwentnie w oparciu o posiadaną dokumentację, potwierdzał narażenie zawodowe uczestnika postępowania na czynniki rakotwórcze w środowisku pracy. Jednocześnie wiodąca placówka orzecznicza w dziedzinie medycyny pracy, zgodnie ze stanowiskiem Międzynarodowej Organizacji Badań nad Rakiem IARC wskazała, że praca przy procesach wulkanizacyjnych, zatrudnienie w przemyśle gumowym wiąże się z narażeniem na WWA i związki chemiczne stosowane przy wyrobie gumy, które wykazują działanie rakotwórcze, ze zwiększonym ryzykiem występowania raka pęcherza moczowego, płuca, krtani oraz układu krwiotwórczego (białaczki), w stosunku do populacji ogólnej.

W ocenie D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. narażenie zawodowe uczestnika postępowania oraz charakter wykonywanej pracy zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego stwarzały ryzyko wystąpienia rozpoznanej choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego u chorego. Należy podkreślić, że narażenie zawodowe uczestnika postępowania potwierdzają jednoznacznie dokumenty zgromadzone w toku postępowania administracyjnego, a złożone przez jego pracodawcę - A S.A. tj. pisma wewnętrzne znak: [...] z dnia 26 maja 2003 r., [...] z dnia 17 czerwca 2003 r., [...] z dnia 4 lutego 2008 r. oraz Karty stanowiska pracy - zakresy czynności z dnia 1 lutego 1983 r., 25 lutego 1987 r., 1 maja 1991 r. oraz protokół przesłuchania świadka - Głównego Inspektora ds. BHP i Zarządzania Bezpieczeństwem Pracy w A S.A. Dokumentacja ta wskazuje w sposób bezsporny, że w Karcie stanowiska pracy - zakres czynności uczestnika postępowania, stwierdza się: "Bieżące wykonywanie robót przygotowawczych i wulkanizacyjnych na Odkrywce [...] I" (z dnia 1 lutego 1983 r., 25 lutego 1987 r., 1 maja 1991 r.), w Karcie Oceny Narażenia Zawodowego z dnia 13 maja 2004 r. w pkt. 12. Charakterystyka wykonywanej pracy stwierdza się: "Prowadzenie robót wulkanizacyjnych i przygotowawczych na maszynach podstawowych, kierowanie, koordynowanie, nadzorowanie i kontrolowanie pracy podległych pracowników" - co zostało potwierdzone pieczęcią i podpisem przedstawiciela zakładu pracy uczestnika postępowania - Prezesa Zarządu A S.A - Dyrektora Generalnego. Z pisma z dnia 17 czerwca 2003 r. znak: [...] wynika, iż jako sztygar zmianowy codziennie w godz. 7.30-12.30 przebywał on na stanowiskach pracy "w podległych rejonach", czyli na stanowiskach wulkanizacyjnych na Odkrywce. Powyższe potwierdza również protokół przesłuchania świadka z dnia 10 września 2008 r. - Głównego Inspektora ds. BHP i Zarządzania Bezpieczeństwem Pracy w A S.A., a ponadto pracodawca przyznaje również (pismo A S.A. z dnia 4 lutego 2008 r.), że w przypadku awarii osoba dozoru (sztygar zmianowy, z-ca sztygara zmianowego, z-ca sztygara oddziałowego) przebywała bezpośrednio na stanowisku wulkanizacyjnym do 6 godz. na zmianę. Ustalenia wskazują jednoznacznie na bezpośredni udział uczestnika postępowania w procesie wulkanizacji na Odkrywce w A S.A.

Zgodnie z orzecznictwem Sądu, skoro ocena narażenia zawodowego - sporządzona w sposób określony przepisami - jest jednym z istotnych elementów, na podstawie których wydawane jest orzeczenie lekarskie, to nie można przyjąć za prawidłowe stanowisko lekarza orzecznika, który kwestionuje ustalenia poczynione w karcie oceny narażenia zawodowego. Ocena narażenia zawodowego służy określeniu przez podmiot uprawniony, m.in. warunków pracy, mogących spowodować chorobę zawodową. Karta oceny narażenia zawodowego stanowi więc jeden z podstawowych dowodów, wiążących zarówno lekarza orzecznika przy wydawaniu orzeczenia, jak i właściwy organ inspekcji sanitarnej przy wydawaniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. (§ 6 ust. 1, §. 8 ust. 1 rozporządzenia) [wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 października 2010 r., w innej sprawie, sygn. akt IV SA/Wr 208/10],

Organ II instancji pokreślił, że organ inspekcji sanitarnej wydaje decyzje kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Orzeczenie powinno zatem być wszechstronnie uzasadnione i winno wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833). W świetle powyższych ustaleń organ zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego, w tym orzeczeń lekarskich. W opinii D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. stanowisko będące opinią biegłego, wydane w przedmiotowym postępowaniu przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. spełnia powyższe wymagania. Rozpoznana choroba pod postacią nowotworu pęcherza moczowego, uznana przez jednostkę badawczo- rozwojową w dziedzinie medycyny pracy za chorobę zawodową figuruje pod poz. 17.5 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

W świetle orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 21 maja 2013 r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. powyższe stanowisko jest miarodajne i rzetelne, a uzasadnienie przekonujące i wiarygodne. Natomiast, w świetle powyższych rozważań, trzeba odmówić mocy dowodowej treści orzeczenia lekarskiego, wydanego przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w J. Opinia ta w sposób enigmatyczny odnosi się do stanu faktycznego, nie uzasadnia postawionych rozpoznań, kwestionuje narażenie zawodowe, dlatego w opinii organu odwoławczego nie może być przyjęta za wiążącą w sprawie.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy organ II instancji stwierdził, iż orzeczenia lekarskie nr [...] z dnia [...] wiodącej placówki II stopnia w dziedzinie medycyny pracy w sposób przekonujący uzasadnia rozpoznanie choroby zawodowej u uczestnika postępowania, a jak podnosi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu: "Niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową" (wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1505/03). Przy tym "Jeżeli opinia spełnia wymogi proceduralne, jest jasna, pełna i nie zawiera sprzeczności, wyjaśnia w sposób zrozumiały dla organów i stron poczynione rozpoznanie i przedstawia metodologię tego rozpoznania oraz prowadzonych badań i nie jest lakoniczna, znajduje potwierdzenie w innych dowodach, na podstawie których ją wydano, to organ obowiązany będzie wydać decyzję o rozpoznaniu choroby zawodowej zgodnie z jej treścią i rozpoznaniem." (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 981/10)

Mając powyższe na uwadze, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. i orzekł o stwierdzeniu choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego u uczestnika postępowania.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył zakład pracy A S.A. Odział [...] (dalej: skarżący) reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie w całości.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił organom naruszenie:

I. przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego wyjaśnienia sprawy, co miało istotny wpływ na wynika sprawy poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i w konsekwencji błędne ustalenia stanu faktycznego oraz

II. naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Pełnomocnik podkreślił, że w dotychczasowym postępowaniu wielokrotnie wykazywano, iż praca wykonywana przez uczestnika postępowania w [...] na stanowiskach przez niego zajmowanych w latach przed przejściem na emeryturę nie odbywała się w bezpośredniej styczności z materiałami stosowanymi w pracach wulkanizacyjnych, praca nie była związana z narażeniem na zespół czynników występujących na stanowiskach wulkanizacyjnych. W trakcie postępowania wskutek wskazań poszczególnych organów, w tym przez PPIS w Z., była przeprowadzona rzetelna analiza warunków pracy uczestnika postępowania i tym samym ocena narażenia zawodowego. Przeprowadzono dochodzenie epidemiologiczne w sprawie oraz przeprowadzone badania nadzorowe stężeń aniliny i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych na stanowisku pracy sztygara zmianowego i wulkanizatora taśm przenośnikowych przez Pracownię Badań Środowiskowych Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W. Na podstawie wyników badań uznano warunki pracy za bezpieczne. W postępowaniu wielokrotnie było wykazane, że dolegliwości zdrowotne występujące u uczestnika postępowania nie pozostawały w ścisłym związku z wykonywaną w przeszłości pracą zawodową w Kopalni [...] co do momentu wydania skarżonej decyzji nie budziło jak się wydaje zasadniczych wątpliwości. Ocena stanu faktycznego sprawy uległa zmianie ewidentnie na ostatnim etapie postępowania. Organ orzekający, DWIS we W., w sposób budzący wątpliwość. dokonał oceny orzeczenia lekarskiego IMPiZŚ w S., sugerując a nawet wywierając presję by zostało to orzeczenie uzupełnione, a w konsekwencji zmienione w ten sposób, aby mogło stać się podstawą wydania skarżonej decyzji. Zaznaczyć należy, że orzeczenia lekarskie IMPiZŚ w S. z [...] oraz zweryfikowane pod wpływem organu II Instancji z dnia [...] były orzeczeniami zaocznymi w oparciu o udokumentowane rozpoznanie kliniczne choroby. Oznacza to, iż ten stan faktyczny został w dwojaki, różny sposób oceniony i w oparciu o ten sam zgromadzony materiał dowodowy można było odmiennie od dotychczasowej linii orzeczniczej w tym postępowaniu dokonać tak dalece innej oceny. Uzasadnienie przez IMPiZŚ swego orzeczenia lekarskiego z powołaniem się jednocześnie na ogólne wyniki badań przedstawione przez Międzynarodową Organizację Badań nad Rakiem IARC dotyczące pracy przy procesach wulkanizacyjnych w przemyśle gumowym w ocenie skarżącego jest zbyt daleko idącym i powodującym nieuzasadnione negatywne skutki dla skarżącego. Dotychczas zebrany materiał dowodowy w zakresie wykonywania pracy na stanowisku pracy przez uczestnika postępowania nie pokrywa się z ustaleniami i wnioskami poczynionymi przez organ orzekający. Co niewątpliwie może świadczyć, że te okoliczności nie zostały należycie udowodnione oraz należycie ocenione.

W sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej zasadniczym dowodem jest orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą. Zważywszy na to, że jest to dowód wymagający wiedzy specjalistycznej, winien on być sporządzony i uzasadniony w sposób zrozumiały i nie pozostawiający żadnych wątpliwości. W sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się kilka orzeczeń lekarskich, z których tylko jedno zawiera całkowicie sprzeczne ustalenia w stosunku do pozostałych, taki brak spójności w materiale dowodowym, czyni nieuzasadnionymi i sprzecznymi z podstawowymi zasadami procedury administracyjnej ustalenia poczynione w oparciu o ten materiał, (tak Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2011 r. sygn. akt. VII SA/Wa 1778/2011).

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie z tych samych powodów, jakie zawarł w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała wspomniane wyżej rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych. Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej.

Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

U uczestnika postępowania rozpoznano schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych pod poz. 17. 5, tj. nowotwór pęcherza moczowego.

Kwestią sporną pozostawało ustalenie związku przyczynowego między warunkami w jakich wykonywał on pracę (szeroko ujętymi), a zdiagnozowanym schorzeniem. Orzeczenie lekarskie, a za nimi organ odwoławczy twierdził, że taki związek istnieje, z kolei skarżący, że takiego związku nie ma.

Podstawowe argumenty skargi sprowadzały się do zarzutu: 1) stwierdzenia choroby zawodowej wyłącznie na postawie badania lekarskiego placówki diagnostycznej drugiego stopnia, które pozostawało w sprzeczności z innymi orzeczeniami, jakie zostały wydane w trakcie przeprowadzonego postępowania, 2) błędnego przyjęcia istnienia związku przyczynowego między chorobą a stanowiskiem, na którym uczestnik postępowania był zatrudniony.

Odnosząc się do powyższych zarzutów stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. I tak zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia).

Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z treścią § 8 ust. 2 rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, to inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów poprzez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną, w tym zwłaszcza konsultacji jednostki orzeczniczej II stopnia.

W świetle wyżej wskazanych przepisów, wydając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych i musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie, organy sanitarne w sposób należyty wyjaśniły stan faktyczny sprawy, czyniąc zadość wymaganiom zawartym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Poprawnie i jednoznacznie ustalono, że wykonywana u skarżącego przez uczestnika praca była pracą, która spowodowała powstanie u niego dolegliwości, skutkujących stwierdzeniem choroby zawodowej.

W wydanym w dniu [...] nr [...] orzeczeniu, lekarz orzecznik Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdził, że pomimo braku wyników badań czynników chemicznych, w tym uznanych za rakotwórcze u ludzi, z okresu zatrudnienia uczestnika postępowania w oddziałach wulkanizacyjnych (g-4, i w o), po kolejnej, szczegółowej analizie dostępnej dokumentacji narażenia zawodowego uczestnika postępowania za najlepiej udokumentowane uznane zostało stanowisko D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., który konsekwentnie w oparciu o posiadaną dokumentację, twierdził, że organy państwowej inspekcji sanitarnej ustaliły narażenie zawodowe uczestnika postępowania na czynniki rakotwórcze w środowisku pracy.

Z pisma DPWIS we W. z dnia 6 czerwca 2012r. znak: [...] wynika, że narażenie zawodowe uczestnika postępowania potwierdzają jednoznacznie dokumenty zgromadzone w toku postępowania administracyjnego, w tym również złożone przez skarżącego: A S.A. tj. pisma wewnętrzne znak: [...] z dnia 26 maja 2003 r., [...] z dnia 17 czerwca 2003 r., [...] z dnia 4 lutego 2008 r. oraz Karty stanowiska pracy - zakresy czynności z dnia 1 lutego 1983r., 25 lutego 1987 r., 1 maja 1991r. oraz protokół przesłuchania świadka - Głównego Inspektora ds. BHP i Zarządzania Bezpieczeństwem Pracy w [...]. Powyższa dokumentacja, zdaniem Sądu, wskazuje w sposób bezsporny, zakres czynności uczestnika postępowania. Stwierdza się w niej, że uczestnik postępowania brał udział w bieżących robotach przygotowawczych i wulkanizacyjnych na Odkrywce [...]1 (z dnia 1 lutego 1983 r., 25 lutego 1987 r., 1 maja 1991r.), w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 13 maja 2004 r. w pkt. 12 charakterystyka wykonywanej pracy stwierdza się: prowadzenie robót wulkanizacyjnych i przygotowawczych na maszynach podstawowych, kierowanie, koordynowanie, nadzorowanie i kontrolowanie pracy podległych pracowników. Z pisma z dnia 17 czerwca 2003 r. znak: [...] wynika, iż uczestnik postępowania jako sztygar zmianowy codziennie w godz. 7.30 - 12.30. przebywał na stanowiskach pracy w podległych rejonach czyli na stanowiskach wulkanizacyjnych na Odkrywce. Powyższe ustalenia zostały potwierdzone, m. in. w protokole przesłuchania świadka z dnia 24 stycznia 2008 r., w którym świadek A. M. pracujący na Oddziale, w którym jego przełożonym (sztygarem) był uczestnik postępowania zeznał, że "(...) w przypadku gdy byli wszyscy pracownicy to sztygar przebywał w momencie najważniejszych robót, przebywał na jednym stanowisku około 3 godzin. Czasem bywało tak, że był telefon i musiał jechać na drugie stanowisko wulkanizacyjne. W czasie zmiany roboczej były 2 stanowiska. Były prace przy taśmach linkowych i tekstylnych. Należało taśmę podgrzać, podsuszyć , następnie ścinka gumy do linek stalowych przy pomocy specjalnych noży. 3-4 taśmy się ciągnęły i się je ścinało. Ścinanie z jednej i z drugiej strony do długości około 1.70 metra. Następnie rozcinano linki myło się benzyną linki, smarowało się klejem, przy którym wydobywały się opary. (...) sztygar też przebywał z pracownikami w momencie grzania. Przy grzaniu wydobywały się opary z kleju i z gumy i oleju z ściśniętych złącz guma się aż gotowała. Wulkanizacja odbywała się pod namiotem nieprzemakalnym. (...) Pracownicy nie używali ochron osobistych tzn. maski przeciwpyłowe. Sztygar też się wymieniał z pracownikami i szorstkował. Łączenie taśmy linkowej trwało czasami przez dwie zmiany natomiast łączenie taśmy tekstylnej przez jedną zmianę. Po obniżeniu temperatury do 70-80 stopni namiot był ściągany. Sztygar zmianowy nadzorował 2 stanowiska i pomagał w razie potrzeby."

Uczestnik był również diagnozowany i leczony operacyjnie w 2003 r. z powodu nowotworu pęcherza moczowego - carcinoma vesicae urinariae.

Lekarz orzekający przeanalizował całość posiadanej dokumentacji medycznej, wyniki badań, a także ocenę narażenia zawodowego stwierdzającą, że przeważającą liczbę zachorowań na raka pęcherza moczowego można przypisać paleniu tytoniu, co nie powoduje wykluczenia istnienia związku przyczynowo-skutkowego w wystąpieniu nowotworu pęcherza moczowego u uczestnika postępowania, pracującego w narażeniu na czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym na ludzi, przez okres co najmniej kilkunastu lat pracy zawodowej, a w związku z powyższym rozpoznał u niego chorobę zawodową - nowotwór złośliwy powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego.

Placówka II stopnia podkreśliła, iż po kolejnej szczegółowej analizie dostępnej dokumentacji narażenia zawodowego uczestnika postępowania za najlepiej udokumentowane uznała stanowisko D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., który konsekwentnie, w oparciu o posiadaną dokumentację, potwierdzał narażenie zawodowe uczestnika postępowania na czynniki rakotwórcze w środowisku pracy. Jednocześnie wiodąca placówka orzecznicza w dziedzinie medycyny pracy, zgodnie ze stanowiskiem Międzynarodowej Organizacji Badań nad Rakiem IARC, wskazała, że praca przy procesach wulkanizacyjnych, zatrudnienie w przemyśle gumowym wiąże się z narażeniem na WWA i związki chemiczne stosowane przy wyrobie gumy, które wykazują działanie rakotwórcze, ze zwiększonym ryzykiem występowania raka pęcherza moczowego, płuca, krtani oraz układu krwiotwórczego (białaczki), w stosunku do populacji ogólnej.

W ocenie Sądu organ II instancji zasadnie przyjął, że narażenie zawodowe uczestnika postępowania oraz charakter wykonywanej pracy, zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego, stwarzały ryzyko wystąpienia rozpoznanej choroby zawodowej – "nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór pęcherza moczowego (poz. 17.5)" u uczestnika postępowania.

Organ odwoławczy szczegółowo uzasadnił jakie dowody potwierdzają narażenie zawodowe uczestnika postępowania. Ustalenia na nich oparte wskazują jednoznacznie na bezpośredni udział uczestnika postępowania w procesie wulkanizacji na Odkrywce w A S.A. W związku z tym organ odwoławczy zasadnie uznał, że uczestnik postępowania nie tylko organizował pracę, ale nadzorując ją przebywał w miejscu jej wykonywania przez innych pracowników, tym samym przebywał w środowisku, w którym znajdowały się rakotwórcze substancje. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że nie można narażenia zawodowego utożsamiać tylko z zajmowanym stanowiskiem pracy, należy uwzględniać faktycznie wykonywane na polecenie pracodawcy czynności i w tym kontekście dokonywać oceny narażenia zawodowego.

Zgodnie z orzecznictwem Sądu, skoro ocena narażenia zawodowego - sporządzona w sposób określony przepisami - jest jednym z istotnych elementów, na podstawie których wydawane jest orzeczenie lekarskie, to nie można przyjąć za prawidłowe stanowisko lekarza orzecznika, który kwestionuje ustalenia poczynione w karcie oceny narażenia zawodowego. Ocena narażenia zawodowego służy określeniu przez podmiot uprawniony, m.in. warunków pracy, mogących spowodować chorobę zawodową. Karta oceny narażenia zawodowego stanowi więc jeden z podstawowych dowodów, wiążących zarówno lekarza orzecznika przy wydawaniu orzeczenia, jak i właściwy organ inspekcji sanitarnej przy wydawaniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. (§ 6 ust. 1, §. 8 ust. 1 rozporządzenia) (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 października 2010 r., sygn.. akt IV SA/Wr 208/10).

Należy mieć na uwadze, iż organ orzekający wydaje decyzję kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie to natomiast jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno zatem być wszechstronnie uzasadnione i winno wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833). W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego, w tym orzeczeń lekarskich. W ocenie Sądu stanowisko będące opinią biegłego, wydane w tym postępowaniu przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. spełnia powyższe wymagania. Rozpoznana choroba pod postacią nowotworu pęcherza moczowego, uznana przez jednostkę badawczo-rozwojową w dziedzinie medycyny pracy za chorobę zawodową figuruje pod poz. 17.5 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

W świetle orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stanowisko to jest w ocenie Sądu przekonujące, a jego uzasadnienie odnosi się do dotąd wydanych opinii lekarskich odmiennie oceniających związek choroby uczestnika z warunkami pracy.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., przekonująco odmówił mocy dowodowej treści orzeczenia lekarskiego wydanego przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w J. Niewątpliwie opinia ta w sposób ogólny odnosi się do stanu faktycznego, nie uzasadnia postawionych rozpoznań, kwestionuje narażenie zawodowe, dlatego w opinii organu II instancji nie może być wiążącą w sprawie.

Skarżący zarzuca naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez "brak wszechstronnego i wnikliwego wyjaśnienia sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną ocenę materiału dowodowego", wskazując jednocześnie, iż w jego ocenie materiał dowodowy uzasadnia uchylenie decyzji ostatecznej.

Zgodzić się jednakże należy ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, iż fakt nieuwzględnienia wniosków strony skarżącej - niespełnienia oczekiwań strony nie jest tożsamy z brakiem ich rozpatrzenia. Również zarzut braku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w ocenie Sądu jest nietrafny, gdyż jak wskazano wyżej organ odwoławczy poczynił starania, aby istotne zastrzeżenia zostały należycie wyjaśnione.

Nietrafny, zdaniem Sądu, jest również zarzut skarżącego, że organ błędnie zastosował przepis art. 235¹ i art. 235² k.p., "poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy". Taki zarzut jest wręcz niezrozumiały, gdyż dowodem, który ustala bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych jest orzeczenie lekarskie. Zgodzić się należy z organem, że lekarz orzecznik dysponując wiedzą specjalistyczną uznał, że w przedmiotowej sprawie taka zależność zachodzi. Zatem organ dysponując dowodem, który potwierdza związek przyczynowo-skutkowy schorzenia z wykonywaną pracą prawidłowo zastosował art. 235 k.p.

Trzeba nadto zauważyć, iż art. 235¹ i art. 235² K.p. stanowi podstawę prawną regulacji chorób zawodowych, który określa, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanym "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy, co w tym postępowaniu jednoznacznie potwierdzono.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że organ inspekcji sanitarnej nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia stanu faktycznego, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd uznał, że organ sanitarny, opierając się na stanowisku zajętym przez uprawnionego lekarza, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę.

Orzeczenie lekarskie nie budzi wątpliwości, jest jednoznaczne, rzetelne i obiektywne. Wydane zostało na podstawie właściwie sporządzonej analizy narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej.

W sprawie szczegółowo wyjaśniono zakres narażenia zawodowego oraz warunki pracy uczestnika postępowania, które potwierdziły, że stanowią one przyczynę występującego u niego schorzenia.

W przekonaniu Sądu bezsprzecznie zatem wykazano związek przyczynowy pomiędzy rozpoznanym u badanego schorzeniem a narażeniem w środowisku pracy.

Nie są więc zasadne zarzuty skarżącego, iż wydane decyzje zapadły bez przeprowadzenia właściwego postępowania wyjaśniającego. Nie można także podzielić stanowiska strony, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie jest niepełny.

W świetle postępowania przeprowadzonego w sprawie przez organy sanitarne, jako nieuzasadnione przedstawiają się również pozostałe zarzuty skargi.

Reasumując należy przyjąć, że w szczególności organ odwoławczy w sposób wszechstronny oraz wnikliwy przeprowadził postępowanie dowodowe, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych decyzji, stosownie do art. 107 § 3 kpa.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.