Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 66/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant sekretarz sądowy Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2019 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2018 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

O. Z. wystąpiła o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez K. N. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Następnie J. P. oraz K. K., odpowiednio wnioskami z [...] i [...] grudnia 2008 r., zwróciły się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez K. N. i A. N. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2018 r. Wojewoda [...] orzekł w pkt 1), że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez spadkobierców K. N. w miejscowości [...], powiat [...], woj. [...] przysługuje: G. L., J. P., K. K., J. K. i Z. K. Z kolei w pkt 2) organ stwierdził, że wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez spadkobierców K. N. w miejscowości [...], powiat [...], woj. [...] ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego wynosi [...] zł, a po zwaloryzowaniu wynosi [...] zł, w związku z czym w pkt 3) ustalił, że wysokość rekompensaty, stanowiąca 20% wartości pozostawionej nieruchomości, wynosi [...]zł, z czego:

- G. L. przypada kwota [...] zł - udział 1/3 części spadku po K. N.,

- J. P. przypada kwota [...]zł - udział 1/3 części spadku po spadku po K. N.,

- K. K.przypada kwota [...]zł - udział 1/9 części spadku po spadku po K. N.,

- J. K. przypada kwota [...] zł - udział 1/9 części spadku po spadku po K. N.,

- Z. K. przypada kwota [...] zł - udział 1/9 części spadku po spadku po K. N.,

W pkt 4 orzeczenia wyjaśnił, że realizacja prawa do rekompensaty nastąpi w formie świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego przez Bank Gospodarstwa Krajowego.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w toku postępowania ustalono, że spadkobiercy K. N. w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...] pozostawili nieruchomość o powierzchni [...] ha [...] m2 ziemi podleśnej (składającą się z dwóch parceli nr [...] i [...]).

Powyższe potwierdza dołączony do wniosków poświadczony urzędowo wyciąg z wykazu hipotecznego księgi wieczystej parceli gruntowej [...] i [...] w obrębie [...], z dóbr ziemskich [...], położonej w powiecie [...], oznaczonej hipotecznym [...], w dziale drugim wskazującym jako właściciela B. N. i określający stan własności na 1929 r. łącznie o powierzchni [...] ha [...] m2 ziemi podleśnej, składającej się z dwóch parceli nr [...] i [...] o powierzchni odpowiednio [...] ha i [...] ha, z zastrzeżeniem, iż przedmiotem niniejszej decyzji jest 1/2 wartości ww. nieruchomości, co wynika z przedłożonych postanowień spadkowych oraz aktów poświadczenia dziedziczenia. Przy czym spadkobiercy właściciela pozostawionego mienia, z wyjątkiem P. N., przybyli na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. w 1945 r. i 1946 r., a okoliczności opuszczenia przez te osoby dotychczasowego miejsca zamieszkania wypełniają przesłankę art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097).

Ponadto organ opisał, kto z następców prawnych i na czyją rzecz złożył oświadczenia o przekazaniu swoich uprawnień do uzyskania ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami Rzeczpospolitej Polskie.

Dalej Wojewoda podniósł, że wskazana w decyzji wartość nieruchomości opuszczonej została ustalona w oparciu o wycenę rzeczoznawcy majątkowego, określającą wartość rynkową nieruchomości według stanu na dzień jej pozostawienia, tj. na dzień [...] września 1945 r. oraz według cen na dzień sporządzenia wyceny, tj. na dzień [...] stycznia 2016 r. W związku z czym dokonano waloryzacji tej kwoty. Powołując się na art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. organ stwierdził, że zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wysokości równej 20% stanowi kwotę [...] zł.

W odniesieniu do żądania ustalenia wartości nieruchomości określonej w oświadczeniu O. Z., potwierdzonego przez świadków W. J. i J. B., Wojewoda wskazał, że w piśmie z [...] lutego 2015 r. wyjaśniono, że dołączony do wniosków potwierdzony urzędowo odpis notarialny wypisu aktu notarialnego testamentu B. N. Rep. nr [...] nie jest samoistnym dowodem, który potwierdza prawo własności. Stanowi on bowiem rozporządzenie majątkiem testatora, przy czym przedłożone postanowienie spadkowe nie określa co wchodziło w skład masy spadkowej po B. N.

Odnosząc się do oświadczenia świadków J. B. oraz W. J. z podpisami poświadczonymi notarialnie z [...] listopada 1992 r. dotyczącymi nieruchomości pozostawionych przez K. N. i A. N. w miejscowości [...], Wojewoda uznał, że nie spełniają one wymogu art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż z dołączonych do wniosku oświadczeń świadków nie wynika, czy są osobami bliskimi właścicieli lub spadkobierców oraz czy mieszkali w miejscowości, w której znajdowała się pozostawiona nieruchomość lub w miejscowości sąsiedniej. Ponadto nie jest możliwe dokonanie konwalidacji ww. oświadczeń, z uwagi na śmierć tych osób. Z tych przyczyn organ wystąpił do wszystkich wojewodów z zapytaniem, czy w prowadzonych postępowaniach w sprawach dotyczących rekompensaty występują osoby, które zamieszkały w miejscowości [...]. W odpowiedzi Wojewoda [...] wskazał żądaną osobę, a następnie Starosty [...] przesłał Wojewodzie protokół z jej przesłuchania, w którym wskazała ona, iż nie zna K. N., ani jego spadkobierców. Wojewoda zwrócił się też do Archiwum Państwowego w [...] o udzielenie informacji, czy w zasobach archiwum znajdują się dokumenty potwierdzające pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez K. N., A. N. i spadkobierców K. N. Poszukiwania te przyniosły wynik negatywny.

Z powyższych powodów organ I instancji uznał, że jedynym dokumentem potwierdzającym pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], spełniającym wymogi ustawy z 8 lipca 2005 r., jest urzędowo potwierdzony wyciąg z wykazu hipotecznego księgi wieczystej parceli gruntowej [...] i [...] w obrębie [...], z dóbr ziemskich [...], położonego w powiecie [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła G. L.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...].

Organ odwoławczy podniósł, że zarzut odwołania, iż wartość pozostawionej nieruchomości nie uwzględnia domu mieszkalnego oraz zabudowań gospodarczych wskazanych we wniosku O. z 1992 r., mimo że w toku postępowania zostały przedłożone oświadczenia świadków J. B. i W. J. z [...] listopada 1992 r. nie jest zasadny. Dokumenty te nie spełniają wymogów powołanej ustawy z 8 lipca 2005 r. Nie wynika z nich bowiem, czy świadkowie są osobami bliskimi właścicieli lub spadkobierców oraz czy mieszkali w miejscowości, w której znajdowała się nieruchomość pozostawiona lub w miejscowości sąsiedniej. Oświadczenia te nie zostały poza tym złożone przed notariuszem, a ten ostatni potwierdził jedynie własnoręczność podpisów. Przy czym nie jest także możliwe dokonanie konwalidacji przedmiotowych oświadczeń, gdyż wskazani świadkowie zmarli.

Z kolei znajdujące się w aktach sprawy kserokopie oświadczeń N. B. i A. B. nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej. Oświadczenia te nie zawierają klauzuli, że świadkowie nie są osobami bliskimi właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Jednocześnie zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądowo - administracyjnym analiza kserokopii, jako dowodów w sprawie, może być dokonana po przedłożeniu oryginału lub uwierzytelnionej kopii. Same kserokopie do czasu uwierzytelnienia przez notariusza lub urzędnika nie mogą stanowić dowodu w sprawie (por. wyrok NSA sygn. akt III SA 110/03).

Odnosząc się z kolei do uwierzytelnionej kopii wypisu aktu notarialnego z [...] czerwca 1939 r., tj. testamentu B. N., zgodnie z którym wyżej wymieniony w miejscowości [...], oprócz gruntów, posiadał również dom mieszkalny wraz zabudowaniami gospodarczymi, organ odwoławczy uznał, iż dokument ten nie potwierdza prawa własności, a stanowi rozporządzenie majątkiem testatora. W tych okolicznościach, gdy prowadzone przez strony i organ poszukiwania nie przyniosły pozytywnego rezultatu, jedynym wiarygodnym dowodem, świadczącym o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP, jest uwierzytelniona kopia wyciągu z wykazu hipotecznego księgi wieczystej parceli gruntowej [...] i [...] w obrębie [...], zgodnie z którym B. N. był właścicielem ziemi podleśnej, składającej się z dwóch parceli nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha [...] m2.

W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, iż to na stronie spoczywa obowiązek wykazania faktu pozostawienia mienia, a strony postępowania nie potwierdziły okoliczności faktycznych, na które się powołują.

Powyższe rozstrzygniecie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. L., w zakresie ustalenia faktycznych okoliczności, dotyczących pozostawionego mienia poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej, i zarzuciła:

1. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r., art. 6 ust. 5 o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, w ten sposób, że nie uwzględniono potwierdzonych notarialnie oświadczeń świadków, którzy potwierdzili, jaki zakres nieruchomości pozostawili małżonkowie A. i K. N. Na tę okoliczność organ I instancji, w sposób nieuprawniony ustalił świadka, który jak wynika z wydanej decyzji w chwili rozpoczęcia działań wojennych w 1939 r. miał 7 lat i urodził się miejscowości [...], a organ w wydanej decyzji nie wykazał, że świadek zamieszkiwał w miejscu zamieszkania A. i K. N., tj. w miejscowości [...]; co świadczy, że brak jest dowodu, iż świadek zamieszkiwała we wskazanej miejscowości, a organ dokonał własnego "urzędniczego" "stanu faktycznego"; naruszył w ten sposób w sposób rażący art. 79 kpa., a po uzyskaniu odpowiedzi (w nawiązaniu do pisma do Starosty [...]), naruszył art. 10 kpa., nie dając możliwości wypowiedzenia się stronie postępowania co do poczynionych ustaleń.

2. naruszenie przepisów postępowania w sposób, który wpłynął na treść wydanej decyzji, a mianowicie:

- art. 6 kpa., art. 7 kpa. i art. 12 kpa.,

- art. 77 i art. 81 kpa., na skutek nienależytego zebrania wszystkich możliwych dowodów niezbędnych do właściwego, tj. obiektywnego i prawdziwego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, a wskutek tego nierozpatrzenie wszystkich okoliczności i dowodów niezbędnych, lub wymaganych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy - do wydania prawidłowej i merytorycznej decyzji,

- art. 8 kpa., przez prowadzenie postępowania od ponad 25 lat (od 1990 r.),

- art. 9 kpa., poprzez niepoinformowanie stron postępowania od blisko 25 lat, iż wynik postępowania cywilnego, w zakresie ustalenia dziedziczenia i ustalenia spadkobierców po A. i K. N. ma istotny wpływ na wydanie decyzji, co stanowi rażące zaniechanie przez organ administracji, prowadzący postępowanie, a przeprowadzenia rozprawy w przedmiotowej sprawie mogłoby przyspieszyć i uprościć postępowanie - a przez to naruszenie przepisów art. 89 § 1 kpa.,

- naruszenie art. 35 kpa., o czym świadczy okoliczność, że po blisko 25 latach organ dopatrzył się, iż w dniu śmierci spadkodawcy K. N. obowiązywały odmienne do obecnych przepisy działu spadku, co w ocenie skarżącej, w nawiązaniu do sprostowania wydanego przez Sąd Rejonowy w [...], nie zmieniło dziedziczenia wynikającego z wniosku O. Z. w roku 1990 r.,

- naruszenie przez organy obu instancji, ale zwłaszcza przez organ II instancji wymogu zebrania wszystkich możliwych dowodów w sprawie - na skutek nie uwzględnienia wniosku stron postępowania w zakresie uwzględnienia oświadczeń świadków o stanie pozostawionej nieruchomości przez A. i K. N.,

-. naruszenie przepisów proceduralnych w zakresie sporządzania należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego, a także obrazę przepisów postępowania dowodowego w stopniu mającym wpływ na treść orzeczenia - mianowicie niewykazanie przez organ II instancji, jaki materiał dowodowy został poddany wnikliwej analizie, na czym polegała wnikliwa analiza i jakie przesłanki uznane przez Wojewodę [...] za mające decydujące znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy - zwłaszcza w kontekście dyspozycji świadków, którzy potwierdzili przed notariuszem stan pozostawionego mienia przez A. i K. N., co było zgodnie z przepisami ustawy.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji, w części ustaleń faktycznych i uznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia, w skład którego wchodzą zabudowania gospodarskie i dom mieszkalny, które zostały pozostawione przez A. i K. N., poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, co zostało potwierdzone przez dwóch świadków i spełnia wymóg wynikający z art. 6 ust. 5 ustawy.

2. utrzymania w mocy ustaleń organów l i II instancji, co do gruntu, który zastał pozostawiony przez A. i K. N., poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej.

3. zasądzenia na rzecz skarżącej i uczestników postępowania rażącej bezczynności organu I instancji w ustaleniu stanu faktycznego, jak i rażącej przewlekłości prowadzonego postępowania.

4. przeprowadzenie dowodu potwierdzającego zamieszkiwanie żyjącego świadka L. Z., który urodził się i zamieszkiwał w miejscowości [...],

6. przeprowadzenie dowodu na okoliczność ustalenia i potwierdzenia miejsca urodzenia świadków w miejscowości [...], gdyż organy z urzędu posiadają dostęp, do danych personalnych świadków, poprzez ewidencję ludności, jak i urzędy stanu cywilnego, a skarżący nie posiadają takich możliwości, tymczasem organy I i II instancji nie wydały stosowanego postanowienia na okoliczność możliwości podjęcia takiego działania.

Skarżąca podniosła, iż organ I instancji do dnia śmierci świadków nie wskazał wnioskodawczyni na konieczność konwalidacji oświadczeń świadków, co jednoznacznie wskazuje na rażącą bezczynność organu, a tym samym jednoznacznie na przewlekłość postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona. Sąd w całej rozciągłości podziela ustalenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zawarte w zaskarżonej decyzji oraz podaną w uzasadnieniu tej decyzji analizę prawną.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097ze zm. ), przywoływanej dalej jako "ustawa zabużańska".

Z przepisów art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 2 ww. ustawy wynika, że prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować będący obywatelem polskim właściciel tychże nieruchomości ( lub jego spadkobierca) tylko wówczas, jeżeli spełnił on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:

art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub

b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub

c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489) oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić. Zdaniem organu w niniejszej sprawie kwestia pozostawienia przez poprzedników prawnych skarżącego mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie została udowodniona w sposób dopuszczony w art. 6 ust. 4 ustawy (urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw) oraz w sposób określony w art. 6 ust. 5 ustawy (oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty). W ust. 4 art. 6 ustawa stanowi z kolei, iż dowodami mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia; 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw; 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że postępowanie w przedmiocie przyznania rekompensaty prowadzone jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyrok NSA z 22.03.2011 r., sygn. akt I OSK 742/10, publik. CBOSA). Już sam ustawodawca wskazał, że do wniosku należy dołączyć konkretne dowody, a w ich braku stosowne oświadczenia określonych podmiotowo świadków. Nie wystarczy więc uprawdopodobnienie pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej. Ponadto postępowanie dowodowe prowadzone w trybie ustawy zabużańskiej jest ściśle sformalizowane. Osoba występująca z wnioskiem, zgodnie z art. 6 powołanej ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. A więc także dowodów potwierdzających przynależne do nieruchomości prawo. Jak wyżej wskazano, w przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków. Jednakże aby oświadczenia te mogły stanowić dowód w sprawie, muszą zostać złożone w odpowiedniej formie, a sami świadkowie spełniać ustalone przez ustawodawcę wymagania.

W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy poza sporem pozostaje spełnienie przez spadkobierców K. N. przesłanek uprawniających do przyznania im prawa do rekompensaty (jego następcom prawnym przyznano odpowiednie udziały przysługujące im w prawie do rekompensaty za następujące mienie: nieruchomość o pow. [...] ha [...] m2 ziemi podleśnej składającej się z dwóch parceli nr [...] i [...]). Sporne natomiast jest to, czy organy prawidłowo odmówiły spadkobiercom byłego właściciela prawa do rekompensaty za dom mieszkalny oraz zabudowania gospodarcze wskazane we wniosku O. Z.

Zdaniem sądu rację należy przyznać Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, że w niniejszej sprawie wnioskujący o rekompensatę nie wykazali faktu pozostawienia mienia w postaci domu mieszkalnego i zabudowań gospodarczych poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej przez ich poprzednika prawnego. Dowody złożone przez stronę na tę okoliczność tj. potwierdzony urzędowo odpis notarialny wypisu aktu notarialnego rep. nr [...] z [...] czerwca 1939 r. testamentu B. N. (poprzednika prawnego K. N.) nie jest dokumentem wystarczającym do potwierdzenia faktu legitymowania się prawem własności przez B. N. do nieruchomości tam wskazanych, bowiem nie posiada charakteru dokumentu urzędowego wykazujących własność nieruchomości, takich jakimi są np. księgi wieczyste lub urzędowy opis mienia. Akt testamentu sporządzony przed notariuszem [...] czerwca 1939 r. stanowi jedynie dowód na to, że spadkodawca złożył oświadczenie woli dotyczące rozporządzenia majątkiem na wypadek śmierci.

Takim dowodem nie są również oświadczenia świadków z [...] listopada 1992 r.: W. J. i J. B. Powyższe oświadczenia nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie zawierają bowiem oświadczenia czy ww. świadkowie nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czy zamieszkiwali w miejscowości, w której znajdowała się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej. Tego wymogu nie mogą zastąpić czy tez uzupełnić dowody zawnioskowane w skardze w postaci wyciągów z różnych dokumentów. Fakt, że J. B., L. Z., W. J. urodzili się w [...] nie oznacza, że zostały spełnione wszystkie wymogi ustawowe dotyczące oświadczeń świadków. Tym samym te dowody nie mają istotnego znaczenia w sprawie.

Tych wymogów (określonych w art. 6 ust. 5 ustawy) nie spełnia również wspólne oświadczenie N. B. i A. B., złożone przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego. Ponadto – jak zaznaczył organ- zostały złożone jedynie ich kserokopie a nie oryginały lub poświadczone kserokopie.

Mając na uwadze przytoczone okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dowodzi, że K. N., oprócz parcel za które przyznana była rekompensata, był właścicielem jeszcze innych nieruchomości.

Sąd zauważa także, że w postępowaniu administracyjnym organ- zgodnie z wymogami zawartymi w art. 7 oraz 77 § 1 kpa- podejmował z urzędu czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Zwrócił się do wszystkich wojewodów z zapytaniem o adresy osób, które zamieszkiwały w miejscowości [...], gm. [...], powiat [...], województwo [...] lub w miejscowościach sąsiednich. W odpowiedzi tylko Wojewoda [...] wskazał taką osobę- A. C. Przesłuchana w charakterze świadka A. C. nie miała żadnej wiedzy na temat mienia stanowiącego własność K. N., nie znała również takiej osoby. Ponadto organ wystąpił do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie dokumentów dotyczących pozostawienia przez K. N. lub jego spadkobierców mienia w miejscowości [...]. Pomimo podjętych w tym zakresie działań przez organy administracji, nie udało się odnaleźć dokumentów potwierdzających tę okoliczność.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy zgodzić się z dokonaną przez organ oceną materiału dowodowego, w szczególności dotyczy to oceny oświadczeń świadków. Uwzględniając powyższe Sąd przyjął, iż Minister nie naruszył prawa przy rozpoznawaniu kontrolowanej sprawy. Trzeba w szczególności zwrócić uwagę, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera rzetelną i rzeczową ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, z wyszczególnieniem każdego dowodu i odniesieniem się do każdego z nich w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Analiza tak przedstawionej argumentacji organu prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nastąpiła bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów.

W związku z zarzutem skargi dotyczącym przewlekłego prowadzenia postępowania, wskazać należy, że zarzut ten nie może podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu. Przewlekłość postępowania mogła być przedmiotem odrębnej skargi, bowiem instrumentem ochrony przed przewlekłym postępowaniem jest skarga na przewlekłość organu administracji. Za niezasadne należy uznać również, te zarzuty skargi, który sprowadzają się do wykazania, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ doprowadziło do braku możliwości "konwalidowania" oświadczeń świadków z 1992 r., gdyż świadkowie ci już nie żyją. Nawet złożenie oświadczeń przez świadków z zachowaniem wymogów ustawowych nie powoduje, że organ ma obowiązek automatycznie przyznać prawo do rekompensaty. Stanowisko judykatury w zakresie mocy dowodowej zeznań świadków w postępowaniu dotyczącym potwierdzenia prawa do rekompensaty jest jednoznaczne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 września 2014 r., I OSK 371/13 publik. CBOSiA, orzekł: "Oświadczenia świadków z podpisami notarialnie poświadczonymi co do zasady mogą stanowić dowód w sprawie, ale nie jako jedyny dowód na okoliczność pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej." Również w wyroku z dnia 3 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3066/15 publik. CBOSiA Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "Oświadczenia świadków mogą zastępować tylko wskazane w art. 6 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy środki dowodowe w postaci urzędowego opisu mienia i orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, które mogłyby świadczyć o pozostawieniu nieruchomości poza granicami RP, w tym jej rodzaju i powierzchni. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. w art. 6 ust. 4 pkt 3 stanowi ponadto jednak, że dowodami potwierdzającymi te okoliczności mogą być w szczególności dokumenty urzędowe, sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państw obcych. Powyższe prowadzi do wniosku, że w świetle przepisów ustawy jedynymi dowodami wskazującymi na fakt pozostawienia nieruchomości, a tym samym wyłączną podstawą do realizacji prawa do rekompensaty, nie mogą być tylko oświadczenia świadków, nawet przy zachowaniu odpowiedniej ich formy. Niezbędne jest potwierdzenie tych okoliczności przez inne rodzaje środków dowodowych, jakimi są dokumenty urzędowe, sądowe lub archiwalne."

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).