Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1548/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
article: art. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 96 poz 591
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym.

SENTENCJA

Dnia 19 maja 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 396/20 w sprawie ze skargi W.M. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości oraz prawa użytkowania wieczystego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] S.A. z siedzibą w [...] na rzecz W. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 października 2020 r. (sygn. akt I SA/Wa 396/20), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") i po rozpoznaniu skargi W. M. – uchylił decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] o potwierdzeniu:

I. nabycia przez Skarb Państwa - z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu położonego w [...] w Dzielnicy [...], o powierzchni [...] ha, oznaczonego jako działka nr [...] z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] - jako zajętego pod część linii kolejowej nr [...] oraz

II. nabycia przez [...] S.A. - z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. - prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności urządzeń znajdujących się na nim.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, [...] SA w [...] zarzuciły Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: (cyt.): "art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a". - polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku kontroli decyzji organów obu Instancji - nie zaaprobował ustalenia, że dz. nr [...] obr. [...] w dniu 28 lutego 2003 r. wchodziła w skład linii kolejowej, pomimo istnienia podstaw do dokonania takiego ustalenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uznaniem, że nie zostało wykazane, że przedmiotowa nieruchomość spełniała przesłanki art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. (Dz.U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948), co doprowadziło do uznania, że decyzje organu II instancji i organu I instancji nie są zgodne z prawem i w konsekwencji ich uchyleniem;

II. prawa materialnego - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacją przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948) w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 96 poz. 591 z późn. zm.) - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności, a przez "[...]" S.A. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...], Dzielnica [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie nr [...] a także prawa własności urządzeń znajdujących się na nieruchomości - nie uwzględnił zastosowania powyższego przepisu do gruntu wchodzącego w dniu 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, strona skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania, oświadczając jednocześnie, że nie wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Ponadto skarżąca wnosiła również o dopuszczenie – na zasadzie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. - dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci decyzji nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2000 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych i załącznika "Wykaz działek ewidencyjnych, przez które przebiegają linie kolejowe uznany jako tereny zamknięte", w granicach województwa mazowieckiego opisane w Tomie VII, poz. 2042 - na okoliczność potwierdzenia usytuowania linii kolejowej na działce na [...] (wydzielonej z działki nr [...]) z obrębu [...][...], gdyż – zdaniem skarżącej - przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z tego dokumentu jest niezbędne do wyjaśnienia podnoszonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania – W. M. wnosił o jej oddalenie, podkreślając jednocześnie, że decyzja nr [...] Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2020 r. oraz decyzja nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2000 r. nie dotyczyły stanu z dnia 28 lutego 2003 r. ale stanu wcześniejszego – z 20000 r. Ponadto decyzja nr [...] obejmowała dawną działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], której powierzchnia wynosiła [...] m kw a która została podzielona na 80 działek. Wspomniana zaś decyzja dotyczyła działki nr [...] jako całości a nie działki będącej przedmiotem oceny w tej sprawie.

Ponadto uczestnik postępowania wnosił o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowił:

oddalić wniosek [...] SA o dopuszczenie dowodu dokumentu, w postaci decyzji nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2000 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych i załącznika "Wykaz działek ewidencyjnych, przez które przebiegają linie kolejowe uznany jako tereny zamknięte", w granicach województwa [...] opisane w Tomie VII, poz. 2042.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze.

Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na: obrazie prawa materialnego, w postaci błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacją przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948) w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 96 poz. 591 z późn. zm.) oraz na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, takich jak (cyt.): " art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a". i okazały się nieuzasadnione.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych wyjaśnić należy, że zaskrzonym wyrokiem, Sąd Wojewódzki uchylił opisaną na wstępie decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...]czerwca 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w zw. z art. 4 pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1594), gdyż stwierdził, że organy obu instancji nie wyjaśniły w tym przypadku w sposób dokładny i wszechstronny faktycznego stanu urządzenia terenu obecnej działki nr [...] z obrębu [...], położonej w [...], a w szczególności nie ustaliły jednoznacznie, czy obszar ten był w dniu 28 lutego 2003 r. zajęty pod linię kolejową czy bocznicę. W trybie art. 37a ust. 2 w/w ustawy, [...] S.A. nie miałaby bowiem możliwości nabycia bocznicy kolejowej na własność, gdyż przepis ten odnosi się jedynie do urządzeń wchodzących w skład linii kolejowych. W konsekwencji zatem Sąd I instancji uznał, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a owo naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak wynika z treści zaskarżonego wyroku, w analizowanej sprawie zasadniczą rolę odgrywała kwestia, czy grunt będący obecnie działką nr [...] (wydzieloną z danej działki nr [...]) był w dniu 28 lutego 2003 r. zajęty pod linię kolejową (jak utrzymywała [...] SA) czy - bocznicę kolejową (jak twierdzili uczestnicy postępowania, w osobach: W. M., D.S. i A. S.). Zdaniem organów, uzasadnione było stanowisko zajmowane przez skarżącą kasacyjnie Spółkę. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, powyższa kwestia nie została jednak – jak wyżej wspomniano – w pełni wyjaśniona. Sąd pierwszej instancji zwracał bowiem uwagę na fakt, iż z jednej strony, wniosek [...] SA z dnia 14 lutego 2001 r. o nabycie przedmiotowego mienia i oświadczenie przedstawicieli [...] S.A. nie zawierały komentarza, z którego wynikałoby na podstawie jakich okoliczności wnioskodawczyni wyciągnęła wniosek, że sporna działka stanowiła w dniu 28 lutego 2003 r. linię kolejową, z drugiej zaś strony - jak wywodził Sąd - stanowisko Prezydenta [...], zawarte w pismach z 2010 r. i 2011 r. dotyczących działek (z tego samego obrębu ewidencyjnego), mapa geodety J. B. z 2015 r., pismo [...][...] S.A. z 2012 r. (dotyczące działek z tego samego obrębu ewidencyjnego) również nie wskazywały, na jakiej podstawie – autorzy tych pism - przyjmowali, że w dniu 28 lutego 2003 r. działka nr [...] stanowiła bocznicę kolejową.

Ponadto, jak podkreślił Sąd Wojewódzki, materiał zdjęciowy znajdujący się w aktach sprawy pochodził z lat 2012-2013 a zatem również nie był miarodajny do ustalenia, jak wyglądał w dniu 28 lutego 2003 r. stan faktycznego zajęcia terenu obecnej działki nr [...] (pod tory, budowle, czy urządzenia). Powyższe dotyczyło również Wykazu Inwentarzowego w zakresie działki nr [...], gdyż wskazywał on tylko na to, że na jej terenie położone były: tory główne zasadnicze linii kolejowej nr [...], rok budowy/remontu – 2009, tory główne dodatkowe linii kolejowej nr [...] (brak wskazania roku budowy), urządzenia sieci trakcyjnej 3kV DC stacji [...], rok budowy/remontu – 1955, urządzenia "srk" CBP-83 "WOC", "WOB", "WOA", "WOA2" (górka rozrządowa) stacji [...] do prowadzenia ruchu kolejowego, rok budowy/remontu – 1990, urządzenia terenu stacji [...] takie jak: oświetlenie międzytorza "WGT", "WOA" słupy, oprawy, szafy sterownicze, "WOA2", "WOC", "PSKP", rok budowy/remontu – 1989/2014, sieć kanalizacyjna stacji [...], rok budowy/remontu – 1939. Ponadto – jak wyjaśnił Sąd Wojewódzki – główny element definicji, tak linii kolejowej, jak i bocznicy kolejowej, odnosi się do drogi szynowej, w tym drugim przypadku drogi szynowej bocznej. Droga szynowa składa się bowiem m.in. z budowli - toru do ruchu pojazdów kolejowych (§ 3 pkt 2 rozp. MTiGM z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie). W przypadku drogi szynowej normalnotorowej stacyjny układ torowy obejmuje zaś m.in. tor główny zasadniczy i co najmniej jeden tor główny dodatkowy (§ 12 ust. 3 rozp. MTiGM z dnia 10 września 1998 r.). Po torach głównych odbywają się jazdy pociągowe (§ 4 ust. 7 rozp. MTiGM z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych) tym niemniej stacyjny układ torowy może też obejmować tory boczne (§ 24 ust. 2 pkt 7, § 32 ust. 1 pkt 7, § 42 ust. 5 pkt 2 rozp. z dnia 10 września 1998 r.) lub tory specjalnego przeznaczenia (§ 4 ust. 7 rozp. z dnia 11 lutego 2000 r.). Przy czym urządzeniami technicznego wyposażenia stacji mogą być m.in. bocznice (§ 41 ust. 1 pkt 2 rozp. z dnia 10 września 1998 r.). Istotne jest również to, że na stacjach obsługujących bocznice mogą znajdować się także tory bocznicowe, czy tory zdawczo-odbiorcze (§ 32 ust. 2 pkt 5 i § 109 ust. 2 rozp. z dnia 10 września 1998 r.) stanowiące połączenie torów stacyjnych z bocznicą.

W związku z tym – jak kontynuował Sąd Wojewódzki – w niniejszej sprawie wymagało wyjaśnienia, czy tory, znajdujące się na spornej działce były w dniu 28 lutego 2003 r. drogami szynowymi linii kolejowej, czy drogami szynowymi bocznymi, tj. torami bocznicowymi stanowiącymi połączenie z linią kolejową lub stanowiącymi tory bocznicy, o których mowa w (§ 32 ust. 1 pkt 5 i 6 rozp. z dnia 10 września 1998 r.). Ustalenie bowiem, że nie były to tego typu tory (tory bocznicowe, tory bocznicy) świadczyłoby o tym, że sporne działki nie zostały zajęte pod bocznicę kolejową a służyły do prowadzenia ruchu kolejowego, gdyż do prowadzenia ruchu kolejowego służą wszystkie drogi szynowe na liniach i stacjach kolejowych, za wyjątkiem bocznic kolejowych (§ 1 pkt 2 lit. a rozp. MTiGM z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego). Bocznica jest bowiem traktowana jako tor odgałęziający się od torów stacyjnych lub szlakowych, niebędący własnością kolei (§ 3 ust. 11 pkt 3 (§ 1 pkt 2 lit. a rozp. MTiGM z dnia 22 maja 2001 r.). Taki obiekt (bocznica stacyjna) w przepisach techniczno-budowlanych traktowana jest jako urządzenie techniczne (§ 41 ust. 1 pkt 2 rozp. z dnia 10 września 1998 r.).

W rezultacie więc Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że ustalenie, czy sporny obszar kolejowy stanowił w dniu 28 lutego 2003 r. linię kolejową, czy bocznicę kolejową, wymagało odwołania się do kryteriów techniczno-budowlanych i funkcjonalnych. Ustaleniu podlegało zaś, czy obszar kolejowy, obejmujący sporną działkę, był wówczas faktycznie wykorzystywany jako linia kolejowa (drogi szynowe służące do prowadzenia ruchu kolejowego, tj. przewozu osób i rzeczy), czy jako bocznica kolejowa (drogi szynowe boczne służące do prowadzenia ruchu, tj. w szczególności czynności załadunkowych i wyładunkowych).

W związku z tym Sąd Wojewódzki stwierdził, że kwestie dotyczące budynków, budowli, urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego normowało wówczas rozp. MTiGM z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego. W tym zakresie znaczenie miały także przepisy rozp. MTiGM z dnia 10 września 1998 r., w szczególności normujące standardy konstrukcyjne i parametry eksploatacyjne linii kolejowych. Z kolei, jeżeli chodzi o bocznicę kolejową, należało w tym przypadku zwrócić uwagę na elementy charakterystyczne dla tego typu obiektów kolejowych, np. warunki techniczne i konstrukcyjne, istnienie oznakowania początku bocznicy (§ 109 ust. 3 i 4 rozp. MTiGM z dnia 10 września 1998 r.), istnienie posterunku ruchu - bocznicowego lub pomocniczego (§ 3 ust. 8, § 23 ust. 5 pkt 1. lit. e rozporządzenia MTiGM z dnia 11 lutego 2000 r.), istnienie stosownych regulaminów i planów normujących zasady funkcjonowania bocznic (§ 25 ust. 2 i 3 pkt 3, § 27 ust. 1 i 7 rozporządzenia MTiGM z dnia 11 lutego 2000 r.).

Ostatecznie, biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Wojewódzki uznał, że przedmiotowa materia dotyczyła dziedziny obejmującej wiedzę specjalistyczną z zakresu transportu lądowego, kolejowego (kolejnictwa) a zatem organ prowadzący postępowanie w sprawie z art. 37a ustawy był zobligowany do precyzyjnego ustalenia rodzaju obiektów, usytuowanych w obszarze kolejowym obejmującym teren wnioskowany do nabycia przez [...] S.A. a w rezultacie ustalenia, czy obiekty te w dniu 28 lutego 2003 r. wchodziły, w sensie techniczno-budowlanym, w skład linii kolejowej, czy bocznicy kolejowej i jaki na tychże obiektach był prowadzony ruch. W tym zakresie organ musiał zatem rozważyć, jaka dokumentacja kolejowa winna mieć znaczenie dla sprawy, czy konieczne było dodatkowo przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków (w szczególności pracowników obsługujących tenże teren kolejowy, a mających wiedzę o stanie na spornym gruncie w dniu 28 lutego 2003 r.), czy też – jeżeli w/w dowody nie dałyby precyzyjnego obrazu sprawy - konieczna byłaby jeszcze opinia biegłego, a w konsekwencji, czy niezbędne byłyby oględziny miejsca położenia spornej działki gruntu z udziałem stron oraz świadków i biegłego.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd Wojewódzki wytknął więc w szczególności organowi odwoławczemu, iż przyznał walor wiarygodności oświadczeniu przedstawicieli [...] S.A. z dnia 2 października 2014 r. oraz wykazowi inwentarzowemu budowli i urządzeń [...] S.A., traktując je jako dowody jednoznacznie przesądzające stan faktycznego zajęcia terenu obejmującego obecną działkę nr [...] pod linię kolejową. Tymczasem, jak wspomniano wyżej, nie było wiadome, na jakich materiałach źródłowych informacje, zawarte w tych dokumentach, były oparte a ponadto w/w wykaz inwentarzowy miał charakter zbyt ogólnikowy. Nie zawierał bowiem żadnych informacji na temat usytuowania na spornym gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. określonej kategorii torów.

Poza tym, jak akcentował Sąd Wojewódzki, Minister pominął również to, że urządzenia "srk" mogą być elementem linii kolejowej, jak i bocznicy (§ 1 pkt 3 lit. a rozp. MTiGM z dnia 22 maja 2001 r., § 27 ust. 7 rozp. MTiGM z dnia 11 lutego 2000 r.) i nie ustalił, czy urządzenia sieci trakcyjnej i urządzenia oświetleniowe były tego rodzaju, że służyły obsłudze linii kolejowej, czy obsłudze bocznicy. Powoływany natomiast przez Ministra wypis z rejestru gruntów z 2014 r. (jako dowód na funkcjonowanie na spornym gruncie linii kolejowej) był nieprzydatny do oceny charakteru tego obszaru kolejowego. Oznaczenie geodezyjne Tk – teren kolejowy było bowiem zbyt ogólnikowe.

Ponadto - jak wskazywał Sąd Wojewódzki - Wojewoda [...]w ogóle nie ocenił sprawy nabycia mienia - w trybie art. 37a powołanej wyżej ustawy - w oparciu definicję linii kolejowej, wynikającą z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym we właściwej wersji, gdyż treść decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. świadczyła o tym, że organ I instancji rozstrzygał sprawę w oparciu o wersję tej ustawy z 2003 r., obowiązującą do 30 marca 2014 r., a która zawierała inną definicję linii kolejowej i bocznicy. Minister natomiast nie odniósł się do wszystkich materiałów dołączonych do odwołania. Pominął przede wszystkim to, że sama [...] S.A. we wniosku z dnia 14 lutego 2001 r. podała, że działka nr [...] z obrębu [...] (z której wydzielono m.in. działkę nr [...]) była nieruchomością zabudowaną, niestanowiącą linii kolejowej.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, samo też odwołanie się przez [...] S.A. i [...][...] S.A. wyłącznie do dokumentacji inwentaryzacyjnej i informacji zawartych w oprogramowaniu SAP w zakresie dotyczącym daty wybudowania linii kolejowej nr [...] – toru głównego zasadniczego (1951 r.), daty wybudowania linii kolejowej nr [...] - toru głównego dodatkowego (1876 r.) nie było miarodajne do ustalenia przesłanek zastosowania w tym przypadku art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji (...). W niniejszej sprawie – jak wyjaśnił Sąd - nie chodziło bowiem o kontrolę prawidłowości danych ewidencjonowanych przez Spółki kolejowe, ale o ustalenie faktycznego zajęcia terenu działki nr [...] w dacie dużo późniejszej (28 lutego 2003 r.), niż daty wybudowania wyżej wskazanych linii kolejowych. Z dotychczas zgromadzonych natomiast dowodów wynikało, że obszar dawnej działki nr [...] zajmował duży teren kolejowy ([...]ha [...] m2) a zatem mógł mieć charakter bardzo zróżnicowany pod względem stanu zagospodarowania i stanu techniczno-użytkowego. Nie można więc było wykluczyć, że część tego terenu w dniu 28 lutego 2003 r. była zajęta pod bocznice. Tym bardziej, że jak nadmienił Sąd Wojewódzki, z obecnych, powszechnie dostępnych źródeł (strona internetowa: https://pl.wikipedia.org/wiki/[...]) wynikało, że dużą część [...] zajmują m.in. bocznice a stacja jest wykorzystywana głównie do transportu do [...] kruszyw i materiałów budowlanych. Ponadto, z załączników nr 1 i 7 do regulaminu dostępu do infrastruktury usługowej [...]S.A., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Zarządu [...][...] S.A. z dnia [...] listopada 2017 r. (strona internetowa: [...]cargo.com/regulamin dostępu do oiu) wynikało, że Punkt Utrzymania Taboru w [...] jest bocznicą zaplecza technicznego Spółki [...]S.A.

Podobnie, dane posiadane przez Urząd Transportu Kolejowego (strona internetowa: https://www.utk.gov.pl/rejestry/wykaz świadectw bezpieczeństwa) wskazywały, że od stacji [...] odgałęziają się bocznice (Lp. 234, 377, 429, 489, 591, 783 wykazu świadectw bezpieczeństwa), w tym bocznice na [...] (Lp. 238, 989 tego wykazu).

Z tym stanowiskiem nie zgadzała się skarżąca kasacyjnie [...] SA, która twierdziła, że w toku postępowania administracyjnego organy nie naruszyły w sposób istotny art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.pa. bo istniały podstawy do przyjęcia poglądu, że działka nr [...] z obrębu [...] wchodziła w dniu 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej. Na spornym gruncie znajdowały się bowiem tory stacyjne i urządzenia do obsługi ruchu kolejowego linii nr [...][...].

Ponadto podnoszono również, iż Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę, że na skutek dokonanych podziałów geodezyjnych urządzenia do prowadzenia ruchu kolejowego i tory stacyjne, pierwotnie zlokalizowane na jednej działce (działce nr [...]), znalazły się obecnie na kilkunastu działkach ewidencyjnych.

Skarżąca wskazywała też, iż brak było dokumentów, które mogłyby jednoznacznie świadczyć o tym, że infrastruktura kolejowa znajdująca się na działce nr [...] wchodziła w skład bocznicy kolejowej oraz, iż działka ta nie była wykorzystywana do prowadzenia ruchu kolejowego.

Biorąc powyższe pod uwagę, skład orzekający uznał, że stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku przez Sąd Wojewódzki było w pełni zasadne a skarga kasacyjna go skutecznie nie podważyła.

Słusznie zauważa w odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania – W. M., że przepis art. 37 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji (...) ma charakter wywłaszczeniowy a zatem jego treść musi być wykładana ściśle. To zaś w konsekwencji oznacza, iż powyższe uregulowanie może być stosowane tylko do przypadków niewątpliwych. W kontekście natomiast stwierdzonych przez Sąd Wojewódzki (przedstawionych wyżej) szeregu niejednoznaczności i sprzeczności faktów, nie można zakwalifikować zaskarżonej decyzji jako decyzji odnoszącej się do przypadku, w którym z całą pewnością ziściły się przesłanki zawarte w art. 37 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji (...).

Trafne także okazało się spostrzeżenie Sądu Wojewódzkiego, że w niniejszej sprawie wystąpił duży stopień jej skomplikowania w sensie techniczno-kolejowym. Świadczy o tym bowiem chociażby mnogość definicji legalnych, dotyczących różnych elementów infrastruktury kolejowej, w tym zwłaszcza podział torów na: tory bocznicowe, tory bocznicy, tory boczne stacyjne, tory zdawczo-odbiorcze (§ 32 ust. 2 pkt 5-7 i § 109 ust. 2 rozp. MTiGM z dnia 10 września 1998 r.) a który to podział występuje jeszcze w kontekście innego podziału torów na tory: boczne i specjalnego przeznaczenia (§ 4 ust. 7 rozp. MTiGM z dnia 11 lutego 2000 r.) a z czym dodatkowo może wiązać się problem przyporządkowania tych torów do odpowiedniej kategorii dróg szynowych, o których wspomina art. 4 pkt 2 i 3 stawy o transporcie kolejowym. Wreszcie z podziałem tym może wiązać się także problem przyporządkowania określonych budowli i urządzeń do odpowiednich kategorii dróg szynowych. Z tych więc powodów w pełni uzasadnione wydaje się stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż dla wyjaśnienia niniejszej sprawy może okazać się niezbędne: wykorzystanie map kolejowych, powołanie biegłego z zakresu kolejnictwa, czy wreszcie przeprowadzenie na gruncie oględzin z udziałem biegłego, stron i świadków przy zachowaniu wymogów określonych w art. 58 ustawy o transporcie kolejowym z 2003 r.

Odnosząc się do podniesionej w skardze kasacyjnej kwestii podziałów dawnej działki nr [...], wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.), grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające 28 lutego 2003 r. we władaniu Polskich Kolei Państwowych S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub Polskich Kolei Państwowych S.A., stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 i przedmiotem użytkowania wieczystego Polskich Kolei Państwowych S.A., a budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach - własnością Polskich Kolei Państwowych S.A. Nabycie praw w tym trybie potwierdza wojewoda w drodze decyzji i nie może ono naruszać praw osób trzecich. Jak z powyższego zatem wynika, przepis ten posługuje się pojęciem "grunty" (a nie pojęciem "nieruchomości" czy "działki"). W przepisie tym zatem chodzi o taki obszar gruntu, który w dniu 23 lutego 2003 r. wchodził w skład linii kolejowej. Skonkretyzowanie zaś w/w obszaru gruntu na użytek niniejszej sprawy do działki nr [...] nastąpiło przez samą skarżącą we wniosku z dnia 2 października 2014 r. Sąd Wojewódzki nie kwestionował przy tym, iż przez dawną działkę nr [...] przebiegała linia kolejowa a twierdził jedynie, że nie zostało należycie wykazane by linia ta w dniu 23 lutego 2003 znajdowała się na tej jej części, która po podziale geodezyjnym stanowiła działkę nr [...].

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej mając na uwadze, że przy takiej złożoności zagadnienia, jakie w rozpoznawanej sprawie wystąpiło, nie było możliwe przesądzenie o tym, czy na wspomnianej wyżej działce nr [...] istniała w dniu 23 lutego 2003 r. linia kolejowa czy bocznica kolejowa, tylko w oparciu o dołączoną do skargi kasacyjnej dokumentację. Z tego więc powodu przeprowadzenie wnioskowanego dowodu przez Sąd Kasacyjny traciło jakikolwiek sens. Ponadto na powyższe stanowisko wpływał również fakt, iż dołączona do skargi kasacyjnej dokumentacja nie była kompletna. Zawierała bowiem zestaw tabeli, ale nieposiadających oznaczenia, czego dotyczyły poszczególne, występujące w nich rubryki.

Z uwagi zaś na okoliczność, iż dokumentacja ta została przedłożona dopiero na etapie postępowania kasacyjnego, zarzuty związane z tą dokumentacją, zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej a skierowane w stosunku do Sądu Wojewódzkiego, nie były uzasadnione.

Nie mogło również okazać się skuteczne, przywoływanie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej fragmentów uzasadnień wyroków, wydanych przez inne składy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawach dotyczących decyzji wydawanych w oparciu o art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji (...), gdyż Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku nie przesądził o merytorycznym wyniku niniejszej sprawy a ocena wiarygodności poszczególnych dowodów jest kwestią indywidualną w każdej sprawie.

Wyjaśnić też trzeba, iż wprawdzie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżąca podnosiła również, że prawomocnym wyrokiem z dnia 22 lutego 2018 r. (sygn. akt I SA/Wa 1644/17), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił poprzednią decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa (decyzję z dnia [...] września 2017 r.), kwestionując podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. gdyż - zdaniem ówcześnie orzekającego Sądu Wojewódzkiego - sporne kwestie mogły być wyjaśnione poprzez ewentualne uzupełnienie materiału dowodowego w trybie art. 136 k.p.a., okoliczność ta nie mogła wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Wprawdzie bowiem z argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wydaje się wynikać, iż w ocenie skarżącej zaskarżony obecnie wyrok nie był zgodny z treścią wyroku z dnia 22 lutego 2018 r. (sygn. akt I SA/Wa 1644/17), ale skoro skarga kasacyjna nie zawierała zarzutu opartego na art. 153 p.p.s.a., skład orzekający nie miał formalnych podstaw prawnych do odnoszenia się do powyższej kwestii.

Przechodząc do oceny zarzutów materialnoprawnych, wyjaśnić trzeba, że nie mogły one odnieść spodziewanego przez skarżącą rezultatu. Sąd Wojewódzki, jak wyżej wspomniano, uchylił bowiem zaskarżoną (korzystną dla skarżącej) decyzję ze względu na istotne naruszenie przez organ przepisów postępowania. Sąd Wojewódzki nie dokonywał więc odmiennej, od przyjętej przez organ, wykładni art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacją przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948) w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 96 poz. 591 z późn. zm.) a niezastosowanie przez Sąd I instancji tych przepisów w rozpoznawanej sprawie było spowodowane tym, że braki w zakresie postępowania dowodowego uniemożliwiały ocenę, czy zastosowanie w/w regulacji prawnej przez Ministra Rozwoju było w tym przypadku prawidłowe.

Uznając zatem, że skarga kasacyjna nie była usprawiedliwiona, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 204 pkt 2 p.p.s.a.