Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 1656/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie NSA Anna Apollo, Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 17 września 2004 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od Państwowego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. stwierdził u J.C. występowanie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu podniesiono, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w czasie pracy J,C. był narażony na czynnik szkodliwy – ponadnormatywny hałas, zaś wynik badań przeprowadzonych przez specjalistyczną placówkę diagnostyczną – Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. – pozwalają na rozpoznanie u w/wym. choroby narządu słuchu wywołanej hałasem.

Odwołanie od decyzji złożyła A S.A. B w R. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Wniesiono o ponowne przeprowadzenie badań lekarskich J.C. w Instytucie Medycyny Pracy w S..

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł uchylić decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] Nr [...] stwierdzającą istnienie choroby zawodowej narządu słuchu u J.C. i stwierdził, że u J.C. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu (wym. w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 z późniejszymi zmianami).

W uzasadnieniu wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest:

- orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych,

- wskazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznanie schorzenie.

Stwierdził, że w sprawie J.C. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że: w/w pracował w latach [...]-[...] i [...] – [...] w B jako robotnik niewykwalifikowany, mł. górnik i górnik pod ziemią, gdzie hałas w środowisku pracy był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu tzn. równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB, a więc pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Wskazano, iż J.C. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]), gdzie rozpoznano obustronne zawodowe uszkodzenie słuchu. W toku postępowania odwoławczego [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. skierował J.C. do Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w celu wykonania badań i wydania i wydania orzeczenia lekarskiego i w dniu [...] lekarze orzecznicy IMP i ZŚ w S. kompetentnej placówki diagnostycznej II szczebla powołanej do rozpoznawania i orzekania w sprawach spornych, stwierdzili u J.C. przesunięcie progu słuchu, którego z lekarskiego punktu widzenia nie można zakwalifikować jako choroby zawodowej. Organ odwoławczy podniósł, że badania audiometryczne wykazały obniżenie ostrości słuchu w uchu lewym (lepiej słyszącym) nie dające z lekarskiego punktu widzenia podstawy do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, a ponadto stwierdzona asymetria niedosłuchu nie jest charakterystyczna dla uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu, bowiem przewlekły uraz akustyczny przedstawia sobą obraz symetrycznego odbiorczego niedosłuchu, który nie ulega zmianie po zakończeniu ekspozycji zawodowej. Wyjaśniono, że przy rozpoznawaniu chorób zawodowych niezmiernie istotne jest narażenie zawodowe – to jednak brak istnienia określonych skutków zdrowotnych tego narażenia uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej. Zaakcentowano, że rozpoznanie u J.C. obniżenie czułości słuchu w uchu lewym (lepiej słyszącym) nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu i z lekarskiego punktu widzenia nie jest chorobą, lecz objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, gdyż nie wywołuje zaburzeń rozumienia mowy potocznej i w razie jego wykrycia u osoby narażonej na hałas ponadnormatywny wymaga podjęcia działań prewencyjnych (organizacyjno – technicznych) zapobiegających przekształceniu się niedosłuchu audiometrycznego w tzw. przewlekły uraz akustyczny.

Reasumując wskazano, że stwierdzony u J.C. obustronny niedosłuch odbiorczy ze znaczną asymetrią słyszenia (niecharakterystyczny dla uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu) oraz przesunięcie progu słuchu w uchu lewym nie skutkujące zaburzeniem czynność narządu słuchu z jego konsekwencjami zdrowotnymi i społecznymi – nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i zakwalifikowania do poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 z późniejszymi zmianami).

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.C. domagał się uchylenia decyzji jako sprzecznej z prawem i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu. Wskazywał, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały wszelkie przesłanki do rozpoznania u niego choroby zawodowej, albowiem bezspornie pracował w warunkach narażenia na ponadnormatywny hałas i stwierdzono u niego niedosłuch wywołany pracą w nadmiernym hałasie. Przytoczył także orzecznictwo sądowe.

W odpowiedzi na tę skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Niniejsza skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed dniem 01 stycznia 2004 r., Z tą datą uległ zmianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia przedmiotowej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269). Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postępowanie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia zawodowej wyznacza § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącego załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

Z materiałów dochodzenia epidemiologicznego wynika, że w okresie zatrudnienia J.C. narażony był w miejscu pracy na działanie ponadnormatywnego hałasu o poziomie przekraczającym 82 dB, a więc pracował w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy.

Jednostki diagnostyczne w każdorazowym badaniu rozpoznały u skarżącego obustronne odbiorcze uszkodzenie narządu słuchu (orzeczenie z dnia [...] UP – 34 dB, UL – 31 dB, orzeczenie z dnia [...] UP – 31 dB, Ul – 23 dB). Organ II instancji w swoim uzasadnieniu zaakcentował, że rozpoznane u J.C. obniżenie czułości słuchu w uchu lewym (lepiej słyszącym) nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu i z lekarskiego punktu widzenia nie jest chorobą, lecz objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, gdyż nie wywołuje zaburzeń rozumienia mowy potocznej. Nadto wskazał, iż stwierdzona asymetria niedosłuchu nie jest charakterystyczna dla uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem.

W przekonaniu Sądu odejście od normy prawidłowości fizjologicznej danego narządu jest jego uszkodzeniem, stąd każdy przypadek odchylenia od wzorca jest cechą patologiczną. Norma zdrowotna jest bowiem oznaką sprawności danego narządu, zaś stan odmienny jest jej obniżeniem. Błędne jest więc twierdzenie, że ubytki słuchu poniżej określonej wielkości nie powodują skutków zdrowotnych, bo są one w istocie odznaką obniżenia sprawności narządu słuchu.

O chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Przeto stwierdzenie niedosłuchu odbiorczego, który zawsze jest wywołany czynnikiem zewnętrznym, i zatrudnienie w hałasie, przy braku innych okoliczności i domniemaniu związku przyczynowego, uzasadnia uznanie schorzenia za chorobę zawodową. Żadne inne reguły w tej materii nie obowiązują.

Przede wszystkim należy jednak podkreślić, że z prawnego punktu widzenia pojęcie "choroby zawodowej" nie jest związane z rozmiarem doznanego uszczerbku na zdrowiu, oznacza natomiast kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w Wykazie chorób zawodowych, w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy.

W sytuacji, w której upoważnione placówki lekarskie rozpoznały u skarżącego niedosłuch odbiorczy w obu uszach, spełniona jest także przesłanka rozpoznania choroby zawodowej, bo wielkość niedosłuchu, ani jego asymetria nie ma dla bytu tego pojęcia znaczenia.

Inaczej rzecz ujmując w sytuacji, skoro u skarżącego stwierdzono ubytek słuchu (uszczerbek na zdrowiu) i stwierdzono ponadnormatywne natężenie hałasu na stanowiskach pracy, którą wykonywał, to ten ubytek słuchu, zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w pkt 15 Wykazu chorób zawodowych, należy zakwalifikować jako chorobę zawodową. Skarżący wykonywał bowiem pracę w warunkach ponadnormatywnego hałasu, co stanowi dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą przez niego słuchu, a tymi warunkami (pracą).

Stanowisko to znajduje oparcie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak też i Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r., sygn. akt III RN 202/99 (Wokanda 2000/9/33) wskazał, że świetle obowiązujących przepisów prawnych (§ 1 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w związku z pkt 15 załącznika do tego rozporządzenia – "wykazu chorób zawodowych") brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu jedynie ze względu na stopień stwierdzonego uszkodzenia, jeżeli wykazano, że uszkodzenie to zostało spowodowane na skutek hałasu w miejscu pracy.

Odmienne rozstrzygnięcie – w ocenie Sądu – mogłoby zapaść tylko wówczas, gdyby wykazano inną przyczynę niedosłuchu. Takiej innej przyczyny niedosłuchu- w toku niniejszego postępowania – zaś nie wykazano.

Konkludując przyszło dojść do wniosku, iż w przypadku skarżącego zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające na uznanie występującego u niego schorzenia narządu słuchu za chorobę zawodową.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię prawnego pojęcia choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu i w konsekwencji przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 cyt. wyżej ustawy.

Na zakończenie godzi się podkreślić, że w dniu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie obowiązywało już nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

W tej mierze wskazać trzeba, że w dalszym ciągu w sprawie będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Z brzmienia § 10 tegoż rozporządzenia wynika, iż postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (3 września 2002 r.), czyli postępowanie będące w toku, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Skoro więc nie zawężono granic owego postępowania, zwłaszcza do granic ostatecznie zakończonego postępowania administracyjnego, kiedy to po uchyleniu decyzji przez Sąd należałoby stosować nowe przepisy, przyjąć wypadnie, iż chodzi o postępowanie w jego całokształcie, a zatem obejmujące również postępowanie w zakresie kontroli legalności decyzji administracyjnych, czyli postępowanie przed sądem administracyjnym. Sformułowanie cytowanego przepisu prowadzi do konkluzji, iż postępowanie jest rozpoczęte ( w domyśle niezakończone) wówczas, gdy sprawa nie została w ogóle rozstrzygnięta, bądź gdy decyzja wydana w sprawie nie nosi znamion ostateczności i prawomocności. Toteż nowe przepisy należy stosować wyłącznie do spraw wszczętych po wskazanej powyżej dacie wejścia w życie przywołanego rozporządzenia.