Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 46/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 169, art. 170, art. 189 ust. 2 pkt 1, art. 197 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: § 12
journal: Dz.U. 2007 nr 1 poz 3
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez  jednostki organizacyjne uczelni

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Stażysta Aleksandra Frączkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 marca 2012 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w L. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2009/2010 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2010 r. Rektor Uniwersytetu [...] w L. odmówił przyznania P. T. stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2009/2010.

Na skutek wniosku P. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Rektor Uniwersytetu [...] w L. uchylił swoją decyzję z [...] października 2010 r. i umorzył postępowanie I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Rektor stwierdził, że skarżący decyzją Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu [...] w L. został z dniem 1 października 2009 r. zakwalifikowany na I rok studiów doktoranckich prowadzonych na I Wydziale [...] z Oddziałem [...] Uniwersytetu [...] w L. w Katedrze [...]. Prorektor ds. Współpracy z Zagranicą i Szkolenia Podyplomowego Uniwersytetu [...] w L. wyznaczył na dzień 7 października 2009 r. spotkanie doktorantów I roku stacjonarnych i niestacjonarnych, na którym odbyła się immatrykulacja. Termin immatrykulacji był podany do powszechnej wiadomości na stronie internetowej Uniwersytetu [...] w L. oraz tablicy ogłoszeń umieszczonej na parterze budynku Uniwersytetu [...] w L. przy Al. R. [...]. Skarżący nie zgłosił się w dniu 7 października 2009 r. na immatrykulację, nie złożył ślubowania i nie odebrał decyzji o zakwalifikowaniu na studia doktoranckie. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie zgłosił też gotowości złożenia ślubowania również w terminie późniejszym. Rejestr wydanych legitymacji potwierdza, że skarżący po immatrykulacji nie zgłosił się po odbiór legitymacji doktoranckiej i karty zajęć. W dniu 25 listopada 2009 r. Kierownik Studiów Doktoranckich I Wydziału [...] z Oddziałem [...] Uniwersytetu [...] w L. wydał decyzję o skreśleniu skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich z uwagi na fakt, iż skarżący nie wywiązywał się z podstawowych obowiązków, które spoczywają na uczestniku studiów doktoranckich prowadzonych w Uniwersytecie [...] w L., a w szczególności nie uczestniczył nie mniej niż 6 godzin dziennie w zajęciach przygotowujących do samodzielnej działalności badawczej i twórczej prowadzącej do uzyskania stopnia naukowego doktora oraz nie realizował zajęć ze studentami w ramach praktyki dydaktyczno-wychowawczej. Na skutek wniesionego odwołania Rektor Uniwersytetu [...] w L. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., utrzymał w mocy decyzję o skreśleniu skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich. Obie decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 126/10, z powodu naruszenia przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W pismach z dnia 24 czerwca 2009 r. oraz 16 czerwca 2010 r. skarżący zwrócił się do Rektora Uniwersytetu [...] w L. o przyznanie i wypłatę stypendium doktoranckiego za rok akademicki 2009/2010.

Uzasadniając odmowę przyznania stypendium organ, powołując się na przepisy ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, wyjaśnił, że przyznanie stypendium doktoranckiego możliwe jest jedynie w odniesieniu do doktoranta, a osoba, która została zakwalifikowana na studia doktoranckie, a nie przeszła immatrykulacji i nie złożyła ślubowania, nie jest doktorantem. W odniesieniu do takiej osoby nie można wydać decyzji w oparciu o art. 200 ust. 1 ustawy, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania uzasadnia zaś umorzenie postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek strony.

W wyniku skargi P. T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt: III SA/Lu 49/11, uchylił decyzję Rektora z [...] grudnia 2010 r.

Sąd zakwestionował stanowisko organu o konieczności umorzenia postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego. Sąd wywiódł, iż stosunek prawny pomiędzy doktorantem a szkołą wyższą ma charakter złożony i powstaje w trybie kilku zdarzeń i aktów prawnych. Z chwilą doręczenia doktorantowi decyzji o przyjęciu na studia tworzy się już stosunek prawny pomiędzy studentem/doktorantem a szkołą wyższą, co nie oznacza jeszcze, że doktorant może korzystać z pełni praw i że obowiązują w stosunku do niego wszystkie obowiązki. Konieczne jest jeszcze dokonania aktu immatrykulacji i złożenia ślubowania. Osoba, której doręczono decyzję o przyjęciu na studia ma zatem już status prawny doktoranta, co nie oznacza jednak możliwości korzystania z pełni uprawnień, gdyż ta możliwość obwarowana jest jeszcze kolejnymi przesłankami, do których należy m.in. immatrykulacja i złożenie ślubowania. W konsekwencji nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie uprawnień osoby, która jest doktorantem, ponieważ została w stosunku do niej wydana decyzja o przyjęciu na studia doktoranckie, a nie wydano decyzji o skreśleniu. Sytuacja, w której istnieje relacja prawna pomiędzy żądającym wypłaty stypendium jako doktorantem, a szkołą wyższą, jednakże przyznanie stypendium jest niemożliwe, gdyż nie są spełnione przesłanki nabycia takiego prawa nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania, lecz bezzasadność (bezpodstawność) żądań strony. Jest to podstawą do wydania decyzji merytorycznej – odmownej, a nie do umarzania postępowania jako bezprzedmiotowego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na skutek powyższego wyroku, Rektor Uniwersytetu [...] w L. decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2010 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie Rektor przytoczył postanowienia Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w L. oraz sięgnął do argumentacji zawartej w uzasadnieniu wspomnianego wyroku WSA w Lublinie. Zdaniem organu przyznanie stypendium jest niemożliwe, gdyż nie są spełnione przesłanki nabycia takiego prawa z uwagi na niedopełnienie czynności, które w świetle art. 170 i art. 196a Prawa o szkolnictwie wyższym warunkują korzystanie z uprawnień doktoranta. Z uwagi na to, że P. T. nie zgłosił się na immatrykulację i nie złożył ślubowania, nie nabył tym samym prawa do stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2009/2010.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję z [...] listopada 2011 r. P. T. stwierdził, iż decyzja jest bezprawna. Skarży podniósł, że zwracał się pisemnie o umożliwienie złożenia ślubowania doktoranckiego, jednak władze Uniwersytetu uniemożliwiały mu dokonanie tej czynności.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które uzasadniałyby konieczność jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

Z uwagi na to, że rozstrzygnięcia Rektora Uniwersytetu [...] w sprawie przyznania P. T. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2009/2010 były już przedmiotem kontroli sądu, należy na wstępie przypomnieć o treści art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W związku z tym w badanej sprawie dla Rektora Uniwersytetu [...], który zobligowany był do wydania nowego rozstrzygnięcia w sprawie oraz dla sądu oceniającego zgodność z prawem tego rozstrzygnięcia wiążące są ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w przytoczonym wyżej wyroku WSA w Lublinie z 30 czerwca 2011 r.

Oceniając zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. przez pryzmat art. 153 p.p.s.a. należy stwierdzić, że organ zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku z 30 czerwca 2011 r. Organ prawidłowo wydał w sprawie decyzję merytoryczną, w miejsce poprzedniego, wadliwego – formalnego zakończenia postępowania poprzez jego umorzenie.

W ocenie składu orzekającego prawidłowe jest również stanowisko Rektora Uniwersytetu [...], iż skarżący nie nabył prawa do stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2009/2010.

Jak już szeroko wyjaśniano w uzasadnieniu wyroku WSA w Lublinie z 30 czerwca 2011 r. stosunek prawny pomiędzy doktorantem a szkołą wyższą ma charakter złożony i powstaje w trybie kilku zdarzeń i aktów prawnych. Z treści art. 169 i 170 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.; dalej jako: P.s.w.) wynika, iż do tych zdarzeń prawnych i aktów należy zaliczyć: pozytywne przejście procedury rekrutacyjnej, której warunki, w granicach określonych ustawą określa uchwała senatu uczelni (art. 169 ust. 1 i 2), decyzja o przyjęciu na studia (art. 169 ust. 7 i 8) oraz immatrykulacja i złożenie ślubowania (art. 170). Zgodnie z art. 170 ustawy osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania, którego treść określa statut uczelni. Oznacza to, że także i te elementy są konieczne, aby doszło do ukształtowania pełnej relacji prawnej pomiędzy studentem, a uczelnią, obejmującą zarówno wspomniane wyżej relacje zewnętrzne, jak i wewnętrzne.

W konsekwencji należy przyjąć, że z chwilą doręczenia doktorantowi decyzji o przyjęciu na studia tworzy się już stosunek prawny pomiędzy studentem/doktorantem a szkołą wyższą, co nie oznacza jeszcze, że doktorant może korzystać z pełni praw i że obowiązują w stosunku do niego wszystkie obowiązki. Konieczne jest jeszcze dokonanie aktu immatrykulacji i złożenia ślubowania. Osoba, której doręczono decyzję o przyjęciu na studia ma zatem już status prawny doktoranta, co nie oznacza jednak możliwości korzystania z pełni uprawnień, gdyż ta możliwość obwarowana jest jeszcze kolejnymi przesłankami, do których należy m.in. immatrykulacja i złożenie ślubowania.

W badanej sprawie faktem bezspornym jest, że skarżący nie odbył immatrykulacji i nie złożył ślubowania. Podstawowym argumentem skarżącego jest zarzut, iż został on bezprawnie pozbawiony możliwości dokonania tych czynności. Z zarzutem tym nie można się zgodzić. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wydrukach ze stron internetowych uczelni wynika, że termin immatrykulacji, wyznaczony na dzień 7 października 2009 r. był podany do powszechnej wiadomości doktorantów Uniwersytetu [...]. Żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie nakłada na organy uczelni obowiązku doręczania indywidualnych zawiadomień o terminie immatrykulacji. Z racji liczby studentów i doktorantów taki wymóg byłby zresztą trudny do zrealizowania. Komunikowanie się ze studentami (doktorantami) poprzez ogłoszenia na tablicy ogłoszeń w budynkach uniwersytetu oraz informacje w Internecie, na stronach uczelni, są powszechnie stosowaną praktyką. Taki sposób informowania o ważnych dla studentów/doktorantów wydarzeniach na uczelni jest wystarczający dla dotarcia informacji do osób zainteresowanych. W badanej sprawie świadczy o tym fakt, że skarżący był jedyną osobą, która w tym dniu nie stawiła się na immatrykulacje, co potwierdza lista obecności na tym wydarzeniu doktorantów I Wydziału [...]. Oczywiście istnieją sytuacje życiowe, które uniemożliwiają stawienie się na immatrykulacji i złożenie ślubowania w wyznaczonym dla wszystkich terminie, jednakże sytuacje takie powinny być niezwłocznie wyjaśnione przez zainteresowanego. Tymczasem jak zasadnie zwraca uwagę Rektor w uzasadnieniu swojej decyzji gotowość złożenia ślubowania i odbycia immatrykulacji skarżący zgłosił dopiero w styczniu 2011 r., po wszczęciu sporu prawnego z uczelnią w sprawie wypłaty stypendium.

W tej kwestii należy również zwrócić uwagę na art. 189 ust. 2 pkt 1 P.s.w., który wśród obowiązków studenta wymienia m.in. uczestniczenie w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów. Zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 197 ust. 1 zd. 2 P.s.w. przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do doktorantów.

W konkluzji należy stwierdzić, że skarżący nie może skutecznie zarzucać bezprawnego niedopuszczenia go do immatrykulacji i złożenia ślubowania, jeżeli nie wykazał, iż nie stawił się w wyznaczonym terminie z przyczyn niezależnych od siebie i niezwłocznie nie usprawiedliwił swojej nieobecności.

Należy przy tym wskazać, że skarga P. T. na domniemaną bezczynność organów Uniwersytetu [...] w zakresie umożliwienia złożenia ślubowania doktoranckiego została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 21 września 2011 r. (sygn. akt: III SAB/Lu 31/11).

W konsekwencji, w oparciu o treść art. 170 P.s.w. należy stwierdzić, że skoro skarżący nie odbył immatrykulacji i nie złożył ślubowania, nie nabył uprawnień doktoranta wynikających z wewnętrznych uregulowań uczelni, w tym prawa do stypendium, zasadnie zatem rektor Uniwersytetu [...] odmówił przyznania mu tego świadczenia.

Oceniając roszczenia skarżącego o prawo do stypendium doktoranckiego należy zwrócić również uwagę na treść rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z 2007 r., Nr 1, poz. 3, ze zm.), wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 201 P.s.w. Rozporządzenie to, choć już uchylone, obowiązywało w dacie przyjmowania skarżącego na studia doktoranckie, jest więc miarodajne dla oceny stanu prawnego sprawy. Zgodnie z § 12 rozporządzenia stypendium doktoranckie może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni.

Postanowienia rozporządzenia znajdują odzwierciedlenie w Regulaminie studiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w L. (załącznik do Uchwały Nr CCIV/2008 Senatu Uniwersytetu [...] w L. z dnia 30 kwietnia 2008 r.). W § 14 ust. 1 Regulaminu wyraźnie wskazano, iż do podstawowych obowiązków doktorantów należy realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu.

W uzasadnieniu decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2010 r., utrzymanej ostatecznie w mocy zaskarżoną do sądu decyzją tego samego organu z [...] listopada 2011 r., zwrócono uwagę, że skarżący od dnia przyjęcia na studia nie wywiązywał się z podstawowych obowiązków, które spoczywają na uczestniku studiów doktoranckich prowadzonych na Uniwersytecie Medycznym w L. Skarżący nie kwestionował tego faktu, podważając w ogóle wymogi stawiane uczestnikom studiów doktoranckich na Uniwersytecie [...], wynikające z Regulaminu studiów.

Przyznanie skarżącemu stypendium doktoranckiego w sytuacji, gdy nie podjął on nawet realizacji programu studiów doktoranckich pozostawałoby w sprzeczności z treścią § 12 wspomnianego wyżej rozporządzenia, stanowiącego akt prawa powszechnie obowiązującego.

W kontekście oceny zgodności z prawem zaskarżonej do sądu decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z [...] listopada 2011 r. należy stwierdzić, że choć organ powołał się na treść § 14 Regulaminu studiów, brak jest rozważań odnośnie oceny roszczeń skarżącego w kontekście przepisów rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich.

Uchybienie to nie może jednak z pewnością być uznane za mające wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., kluczową bowiem kwestią w sprawie był brak immatrykulacji skarżącego i złożenia przezeń ślubowania, co uniemożliwiło mu skuteczne nabycie uprawnień doktoranta. Ta kwestia została w sposób wyczerpujący wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.