Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 444/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 29 par. 2,  art. 5 par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 41  ust. 3 i ust. 4,  art. 42 ust. 5 i  ust. 5a
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U.z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.) i art. 17, art. 18, art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: ustawa egzekucyjna lub u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia A w W. (dalej w skrócie A) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] nr [...] o zwrocie tytułu wykonawczego z dnia [...]sierpnia 2011 r. nr [...] A, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. uznał, że w otrzymanym do realizacji w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej ww. tytule wykonawczym, obejmującym opłatę za pobyt M. K. w A, błędnie wskazano A jako wierzyciela wymienionych w nim należności. Wobec tego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] zwrócił nadawcy ww. tytuł wykonawczy.

2. Na powyższe postanowienie Dyrektor A złożył zażalenie, zarzucając wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa i niewłaściwe zastosowanie art. 27 § 1 pkt 1 i art. 29 § 2 u.p.e.a. oraz art. 20 K.p.a. i art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. Strona wniosła o uchylenie postanowienia w całości.

Uzasadniając zażalenie strona zwróciła uwagę, że na mocy uchwały Rady Miasta [...] W. nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r.

w sprawie zmiany nazwy i Statutu, zmieniono nazwę A1 w m. [...] W. na A. Strona podniosła, że art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowi podstawę prawną do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z faktu niewpłacenia kwot stanowiących należności pieniężne A1 w m. [...] W.. Wyjaśniła, że stosownie do tego przepisu, A jest wierzycielem bowiem jest bezpośrednio zainteresowany w spełnieniu świadczenia. Strona wskazała, że pogląd taki został wyrażony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 320/11 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1020/11.

W ocenie Dyrektora A, skoro jest on podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, to jest wierzycielem w rozumieniu przepisu art. 1a pkt 13 u.p.e.a.

Ponadto strona podkreśliła, że pełnomocnictwo z dnia 3 lutego 2010 r. uprawnia Dyrektora do reprezentowania miasta [...] W. we wszystkich postępowaniach sądowych, administracyjnych i egzekucyjnych związanych z działalnością A, a więc także we wszystkich czynnościach wierzycielskich. Na poparcie swego twierdzenia strona przywołała wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawach o sygn. akt I SA/Rz 485/11 i I SA/Rz 490/11.

Dyrektor A dodał także, że jest czynnym podatnikiem VAT, zobligowanym ustawowo do wystawiania faktur za pobyt w A1.

3. Rozpoznając zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej w K. w pierwszej kolejności przywołał regulacje zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz art. 11a pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej: u.s.g.), a także w art. 1 pkt 1 i art. 39 ustawy z dnia

26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 ze zm.).

Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że art. 11a pkt 2 u.s.g. nie wymienia jednostki organizacyjnej gminy, nieposiadającej osobowości prawnej, jako organu administracyjnego. Dlatego, jak zaznaczył, jej kierownik działać może wyłącznie jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), o czym mowa w art. 47 ostatnio przywołanej ustawy.

Z powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w K. wywiódł, że jedynie organ właściwy, którym jest wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest wierzycielem upoważnionym do wystawiania tytułu wykonawczego na nieuiszczoną opłatę za pobyt zobowiązanego w A1.

Następnie organ nadzoru wskazał, że zgodnie z przywołaną wyżej uchwałą Rady Miasta [...] W. z dnia [...] listopada 2009 r., A jest jednostką organizacyjną Miasta [...] W. nieposiadającą osobowości prawnej. Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że ponieważ A nie jest organem gminy, to nie może być wierzycielem. Nie posiada więc też uprawnienia do wystawiania tytułu wykonawczego we własnym imieniu w zakresie dochodzenia opłat za pobyt w A1. W konsekwencji organ nadzoru uznał sporny tytuł wykonawczy za wadliwy, co uzasadniało odmowę prowadzenia postępowania egzekucyjnego na jego podstawie.

W świetle powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w K. za zasadny uznał zwrot tytułu wykonawczego jako niespełniającego wymogów art. 27 § 1 u.p.e.a.

W końcowej części postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. odniósł się do wskazanych przez stronę orzeczeń. W tym zakresie odnotował, że dotyczyły one innych stanów faktycznych. Nadto podkreślił, że pogląd wyrażony w orzeczeniach wydanych w sprawach I SA/Rz 485/11 i I SA/Rz 490/11, został zmieniony przez sąd wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 713/11.

4. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Dyrektor A wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: art. 29 § 2 u.p.e.a., art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w zw. z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy, § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1955 r. w sprawie tablic i pieczęci urzędowych (Dz. U. z 1955 r. nr 47, poz. 316 ze zm.), art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., art. 27b u.p.e.a. w zw. z art. 2a pkt 13 i art. 16c ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych, art. 19 § 1 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 1a pkt 14 tej ustawy oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia

1996 r. o gospodarce komunalnej w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w toku postępowania. Przede wszystkim zaakcentowała, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt II GSK 1020/11, że status A jako wierzyciela wynika z art. 5 § 1 i art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Następnie odwołując się do regulacji zawartych w art. 41 ust. 3 i ust. 4. ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...) oraz § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzenia, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. nr 20, poz. 192 ze zm., dalej: rozporządzenie z dnia 4 lutego 2004 r."), stwierdziła, że w ich świetle skarżący A jest wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazała, że pogląd taki został wyrażony także w artykule Krzysztofa Sobieralskiego "Wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień i organ wyższego stopnia nad tym wierzycielem" (artykuł NZS.2009.1.4).

Zdaniem strony za słusznością jej stanowiska przemawia również okoliczność, że skarżąca jest czynnym podatnikiem VAT. Przyjęcie z kolei stanowiska organów prowadziłoby do wniosku, iż skarżący, mimo że wystawia faktury VAT, jest jednocześnie pozbawiany przez organy prawa do dochodzenia zapłaty należności objętych fakturami.

Powyższe okoliczności dowodzą, jak podniosła strona skarżąca, że A jest instytucją bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku (lub też powołaną do czuwania nad wykonaniem tego obowiązku) - co wyczerpuje definicję wierzyciela przyjętą w art. 5 § 1 pkt 2 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Skarżący jest zatem podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym i posiada w szczególności uprawnienie do wystawiania tytułów egzekucyjnych odnośnie opłaty za pobyt w A1.

Niezależnie od powyższych wywodów, strona zauważyła, że organy nie wzięły pod uwagę, iż z treści pełnomocnictwa z dnia 3 lutego 2010 r. wynika, że jest ono źródłem uprawnienia Dyrektora do kierowania statio municipii m. [...] W., jakim jest A, w tym do reprezentowania kierowanej jednostki organizacyjnej we wszelkich sprawach związanych z jej działalnością w postępowaniach administracyjnych, sądowych i egzekucyjnych.

Ponadto strona skarżąca przedstawiła pogląd zawarty w postanowieniu Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 1993 r., sygn. akt I Acz 200/93 (publ. OSA 1993/11/76), zgodnie z którym stationes municipii działają w obrocie prawnym w zastępstwie gminy. Oznacza to, że jeśli dochodzone roszczenie jest związane z działalnością wyodrębnionej jednostki organizacyjnej gminy, można także obok gminy wskazać tę jednostkę, jako statio municipii. Takie wskazanie jest zasadne również z uwagi na art. 47 u.s.g. Strona skonstatowała, że wobec tego zbędne jest działanie Prezydenta m.st. Warszawa oraz przywołała poglądy zwarte w doktrynie i orzecznictwie potwierdzające jej stanowisko.

W ocenie strony skarżącej, skoro kierownik jednostki organizacyjnej gminy może występować w jej imieniu w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa, a skarżący działa w obrocie prawnym jako statio municipii Miasta [...] W. i posiada w związku z tym prawo występowania w obrocie prawnym pod własną nazwą, to nie można przyjąć, że poprzez oznaczenie tytułu wykonawczego nazwą A dochodzi do wyłączenia udziału Prezydenta m. [...] W. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Strona odwołała się przy tym do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, że wymaganie przez organy egzekucyjne wskazania w tytule wykonawczym Prezydenta m. [...] W. jest przejawem przesadnego formalizmu (wyroki w sprawach o sygn. akt I SA/Rz 485/11 i I SA/Rz 490/11).

W podsumowaniu skargi strona odnotowała, że organy naruszyły:

1) przepisy postępowania tj.: art. 1a pkt 13 u.p.e.a. i art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

2) przepisy prawa materialnego, tj.:

- art. 41 ust. 3 i 4 u.alk. i § 17 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r.

- art. 47 ust. 1 u.s.g

– poprzez przyjęcie, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do występowania w roli wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności, że skarżący nie posiada prawa do wystawiania tytułów wykonawczych oznaczanych A oraz przyjęcie, że skarżący nie może występować, jako statio municipii, w roli wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

5. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo odnosząc się do statusu stationis municipii wyjaśnił, że posiadanie tego statusu oznacza, że jednostka nie działa we własnym imieniu, ale wyłącznie w zastępstwie jednostki samorządu terytorialnego i na jej rzecz. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K. gmina musi być bezwzględnie wskazana.

6. Pełnomocnik organu, będący radcą prawnym, na rozprawie wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę. Zwrócił także uwagę, że orzecznictwo sądowe jest rozbieżne, o czym świadczy podzielenie stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przez Izbę Finansową Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 355/12. Natomiast w Izbie Gospodarczej tego Sądu w sprawie o sygn. akt II GSK 597/11 w czerwcu 2012 r. wydano orzeczenie o odmiennej treści. W tym ostatnim wyroku odniesiono się do dotychczasowych poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądowym w sposób zbieżny ze stanowiskiem organu w niniejszej sprawie. Podkreślił, że zdaniem organu egzekucyjnego uprawnienie Dyrektora A w W. jest wyłącznie pochodną uprawnień Prezydenta Miasta, zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

7. Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa.

7.1. Istota sporu w omawianej sprawie sprowadza się do oceny, czy A jest wierzycielem w rozumieniu ustawy egzekucyjnej i w związku z tym, czy jest uprawnionym do wystawienia tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K. wierzycielem upoważnionym do wystawienia tytułu wykonawczego jest właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego, czyli w omawianej sprawie Prezydent Miasta W.. Stanowisko to zakwestionowała w skardze strona skarżąca podnosząc, że wierzycielem jest A.

7.2. Odnosząc się do tak zarysowanego sporu, w pierwszej kolejności należy odnotować, że zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wszczyna egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Tytuł ten jest sporządzony według ustalonego wzoru, określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia. Nadto przepisy u.p.e.a. zastrzegają, że wzór tytułu wykonawczego zawiera treść określoną w art. 27 ustawy. Zgodnie zatem z § 1 pkt 1 i 7 tego artykułu tytuł wykonawczy zawiera m.in. oznaczenie wierzyciela oraz odcisk pieczęci urzędowej.

Wyjaśnić należy, że pod pojęciem "wierzyciela" rozumie się, stosownie do art. 1a pkt 13 u.p.e.a., podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Zgodnie z kolei z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.

7.3. Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy o wychowaniuw trzeźwości (...) z depozytów pieniężnych izby wytrzeźwień mogą potrącać swe należności z tytułu opłat związanych z pobytem w izbie. Na innych przedmiotach zatrzymanych w depozycie izbom wytrzeźwień służy ustawowe prawo zastawu celem zabezpieczenia tych należności (art. 41 ust. 4). W myśl z kolei art. 42 ust. 5 tej ustawy za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień lub jednostce Policji pobierane są opłaty.

Stosownie zaś do art. 42 ust. 5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...) egzekucja należności, o których mowa w ust. 5, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W świetle wskazanych przepisów obowiązek uiszczenia opłaty jest niewątpliwie następstwem doprowadzenia i pobytu w izbie wytrzeźwień. Izbom wytrzeźwień służy z tego tytułu prawo pobierania lub potrącania tych opłat, a także ustawowe prawo zastawu celem zabezpieczenia należności. Status wierzyciela w stosunku do opłat za pobyt w izbie wytrzeźwień należy ocenić, wobec art. 42 ust. 5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...), z uwzględnieniem przepisów ustawy egzekucyjnej, a więc wskazanego wyżej art. 1a pkt. 13 u.p.e.a.

7.4. Wskazane wyżej przepisy umożliwiają określenie podmiotów, na które został nałożony obowiązek ponoszenia opłat oraz podmiotów uprawnionych do ich pobierania, a zatem uprawnionych do żądania wykonania tego obowiązku. Obowiązanym do ponoszenia tych opłat jest pomiot korzystający z "doprowadzenia i pobytu" w izbie wytrzeźwień. Jest tak dlatego, ponieważ przedmiotem obowiązku w zakresie ponoszenia opłat jest, jak wyżej wskazano, skorzystanie z usług oferowanych przez izbę bądź skorzystanie z doprowadzenia. Z kolei izba wytrzeźwień jest podmiotem bezpośrednio zainteresowanym wykonaniem tego obowiązku, jak tego wymaga art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Kryterium podmiotowe i przedmiotowe obowiązku zostało więc określone wprost w ustawie. Źródło powstania obowiązku podlegającego egzekucji wynika bezpośrednio z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji.

7.5. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w § 16, § 17 i § 29 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r. Zgodnie z § 17 tego rozporządzenia osobom nieposiadającym w momencie zwalniania z izby, placówki lub jednostki Policji środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki Policji wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni. Regulacja ta nadaje uprawnienia wskazanym w nim podmiotom, a więc i dyrektorowi izby, do umożliwienia zobowiązanemu dobrowolnego uregulowania należności z tytułu pobytu w ośrodku, bez konieczności uruchamiania na podstawie art. 42 ust. 5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...) postępowania w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Czynność ta poprzedza postępowanie egzekucyjne. Zwrócić bowiem należy uwagę, że stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Skoro uprawnienie do przesłania upomnienia (wezwania) zostało przepisem prawa, tj. rozporządzeniem z dnia 4 lutego 2004 r., przyznane dyrektorowi izby, to stanowisko, że dyrektor ten, jako osoba uprawniona do reprezentacji A, nie była uprawniona do wystawienia tytułu wykonawczego, pozostaje w sprzeczności z wskazanymi wyżej przepisami prawa.

7.6. Ponadto należy zwrócić uwagę, że w świetle wskazanego wyżej art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania obowiązków wynikających z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana wykonaniem obowiązku. Przepis posługuje się, co należy podkreślić, alternatywą rozłączną. Oznacza to, że przymiot wierzyciela przysługuje nie tylko organowi, ale także instytucji, a więc jednostce organizacyjnej. Jedynym warunkiem jaki należy spełnić, to taki, aby instytucja była bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu obowiązku. Bezpośrednio zainteresowanym w wykonaniu obowiązku za pobyt w izbie wytrzeźwień, w ocenie Sądu, jest właśnie ta izba, a nie organ jakim jest prezydent miasta. Za przyjęciem tego stanowiska przemawia dodatkowo § 16 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r., który przyznaje izbom wytrzeźwień prawo potrącenia opłaty z depozytu pieniężnego oraz prawo zastawu na innych przedmiotach przejętych przez izbę do depozytu, a należących do zobowiązanego. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że "jeżeli chodzi o pojęcie instytucji bezpośrednio zainteresowanej wykonaniem obowiązku, należy łączyć je z faktem wskazania w odpowiednim przepisie prawa, określającym dany obowiązek, innej jednostki organizacyjnej niż organ państwa lub organ jednostki samorządu terytorialnego jako tej, która ma być co do zasady odbiorcą egzekwowanych w trybie administracyjnym świadczeń pieniężnych lub zachowań niemających charakteru pieniężnego, o jakich mowa w art. 2 § 1 pkt 10 i 11 u.p.e.a. Do takich jednostek organizacyjnych zaliczyć można w szczególności instytucje jak szkoły publiczne czy inne państwowe lub samorządowe zakłady administracyjne. Takim zakładem administracyjnym jest izba wytrzeźwień" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 99/12, publ. Lex nr 1137103). Natomiast tymi odpowiednimi przepisami prawa w omawianej sprawie są regulacje art. 41 i art. 42 ustawy o wychowaniu trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. oraz rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r. Ustawodawca wprost bowiem wskazał na obowiązek dochodzenia przez wybrane podmioty zaległych opłat i kompetencje w dochodzeniu tych należności.

7.7. Odnotować także należy, że źródło finansowania izb wytrzeźwień stanowią opłaty pobierane od osób zatrzymanych. Opłaty te są pobierane z wyłączeniem prezydenta. Wynika to zarówno z analizy przepisów u.alk., jak i rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r. Dochody z tytułu świadczonych usług ujmowane są w budżecie oraz sprawozdaniach finansowych, a także uwzględniane w procesie planowania gospodarki finansowej. Z tego względu kierownicy izb wytrzeźwień są zainteresowani w pełnej realizacji pobierania tych opłat, tj. także w ich egzekucji. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wykonywanie przez gminy zadań publicznych w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 u.s.g.) zmusza je do uwzględniana możliwości ich finansowania. Nie wyłącza to jednak, co należy podkreślić, samodzielnego finansowania przez izby działalności ze środków uzyskiwanych przez nie w sposób przewidziany ustawą. Zasada ta dotyczy również zadań wykonywanych na mocy ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...). Wskazać przy tym też należy, że wpłaty z tytułu opłat zasilają rachunek bankowy A, który będąc jednostką budżetową, rozlicza się z tych wpłat na podstawie sprawozdań. Przez wskazane w art. 41 ust. 3 i art. 42 ust. 5 powyższej ustawy oraz § 17 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r. pobieranie opłat za korzystanie z izb wytrzeźwień należy rozumieć także podjęcie działań w celu egzekwowania opłat. Wynika to z faktu, ze przychody z tych opłat przeznaczane są na finansowanie działalności izb. Możliwość uzyskania środków na działanie A1 z budżetu jednostki samorządu terytorialnego nie upoważnia A do zaniechania działań w celu uzyskania należnych mu z mocy prawa świadczeń i rezygnacji z przymiotu wierzyciela, ponieważ oznaczałoby to niezgodne z prawem scedowanie uprawnień finansowych w zakresie, których ustawodawca przyznał izbom samodzielność.

7.8. Reasumując ten wątek rozważań, powtórzyć należy pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 182/12 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że skoro przepis art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnia do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy, wynikających bezpośrednio z przepisów prawa m.in. instytucję bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego danego obowiązku, a ostatecznie podmiot, którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku, zaś opłaty związane z pobytem w izbie wytrzeźwień (art. 42 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi) są należnością tej izby (art. 41 ust. 3), których egzekucja następuje w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej (art. 42 ust. 5a), to tym samym, bez względu na inne dziedziny prawa regulujące działalność takich izb (A), jej zakresu, celów lub funkcjonowania, organizację czy finansowanie lub status prawny, wierzycielem tych należności jako własnych (przypadających izbie) może być wyłącznie izba (A) wytrzeźwień jako instytucja, której opłaty te się należą, a tym samym izba jest instytucją obowiązaną do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wypełnienia tego obowiązku (art. 6 § 1 ustawy egzekucyjnej).

7.9. W świetle powyższego uzasadniony jest pogląd, że przepisy ustawy egzekucyjnej, ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...) oraz rozporządzenie z dnia 4 lutego 2004 r., przydają izbie wytrzeźwień przymiot wierzyciela. Przemawia za tym w szczególności możliwość potrącenia z depozytów pieniężnych izby wytrzeźwień swych należności z tytułu opłat związanych z pobytem w izbie, przyznanie izbom wytrzeźwień ustawowego prawa zastawu celem zabezpieczenia należności, a także nałożony na dyrektora obowiązek wystawienia wezwania do zapłaty. W konsekwencji zwrot tytułu wykonawczego nie ma umocowania w przepisach prawa. Skład orzekający podziela tym samym argumentację zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 355/12. Sąd dostrzega przy tym, że stanowisko sądów administracyjnych jest w omawianej kwestii rozbieżne. W orzecznictwie wyrażono bowiem również pogląd przeciwny do prezentowanego w niniejszej sprawie. Pogląd przeciwny, zgodnie z którym A nie jest uprawniony do wystawienia tytułów wykonawczych, został zaprezentowany m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2012 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 597/11. Do tego orzeczenia nawiązał w trakcie rozprawy pełnomocnik organu, akcentując przy tym, że jest on zbieżny ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie zgadza się jednak z dokonaną tam wykładnią przepisów ustawy egzekucyjnej i ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...), prowadzącej do wniosku, że "uprawnieniem Dyrektora A jest jedynie pobranie opłaty za pobyt w A (może być w formie potrącenia z depozytu) lub wezwanie do pokrycia kosztów, które mogą być egzekwowane w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Opłaty pobierane są w imieniu i na rzecz organów samorządu terytorialnego, które na mocy wskazanego wyżej art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Nie jest to jednak jednoznaczne z uprawnieniem Dyrektora A do wystawiania tytułów wykonawczych jako wierzyciel. Zakres kompetencji i działania Dyrektora A określa pełnomocnictwo udzielone mu na podstawie art. 47 ust. 1 u.s.g.". Pogląd ten jest nie do zaakceptowania, bowiem, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, prowadziłoby to do ograniczenia uprawnień jakie ustawodawca przyznał izbom wytrzeźwień. Ponadto należy mieć na względzie fakt rozszerzania zakresu przedmiotowego obowiązków egzekwowanych w trybie u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, który skład orzekający popiera, tj. w sprawie II FSK 355/12, wskazał, że "coraz częściej są to obowiązki nawiązujące do stosunków cywilnoprawnych (podobnie Dariusz R. Kijowski, Komentarz do art.5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Dlatego konieczne jest miarkowanie podejścia do kwestii typu instytucji i organu, które mają występować w roli żądającego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, przydając główne znaczenie dla interesu w żądaniu wykonania obowiązku. Jeżeli chodzi o pojęcie instytucji bezpośrednio zainteresowanej wykonaniem obowiązku, należy łączyć je z faktem wskazania w odpowiednim przepisie prawa, określającym dany obowiązek, także innej jednostki organizacyjnej niż organ państwa lub organ jednostki samorządu terytorialnego (j.s.t.) jako tej, która ma być co do zasady odbiorcą egzekwowanych w trybie administracyjnym świadczeń pieniężnych lub zachowań niemających charakteru pieniężnego, o jakich mowa w art. 2 § 1 pkt 10 i 11 u.p.e.a. (Dariusz R. Kijowski, Komentarz do art.5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).".

10. Powtórzyć zatem należy, że A jest jednostką organizacyjną wykonującą uprawnienia prezydenta w sferze administracji publicznej związanej z zachowaniem trzeźwości na podstawie ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Jednostki samorządu terytorialnego mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień, natomiast dyrektor izby powinien pobierać opłaty i korzystać z nich dla realizacji przewidzianych w ustawie celów.

W świetle powyższego w ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. oraz art. 27 § 1 pkt 1 i 7 tej ustawy.

Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Izby Skarbowej w K., uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, organ nadzoru "zweryfikuje" stanowisko tego organu co do zasadności/zgodności z prawem zwrotu tytułu wykonawczego, wystawionego przez stronę skarżącą z tytułu nieprzysługującego jej statusu wierzyciela.

Z uwagi na naruszenia prawa wskazane powyżej, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 wyroku. Sąd zasądził także na rzecz strony skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowej w K. koszty postępowania sądowego, obejmujące uiszczony wpis sądowy od skargi i koszty zastępstwa procesowego, stosownie do art. 200 ustawy oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).