Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1090/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania Pana J. K. od decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia [...] stycznia 2013 roku, nr [...], którą odmówiono nakazania Panu J. K., Pani B. K., Panu A. K. i Pani A. K., właścicielom działek nr ew. [...], w obr. [...], położonych przy ul. [...] w M., przywrócenia stanu poprzedniego tych nieruchomości lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, że stosownie do art 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (Dz. U. z 2005 roku, Nr 239, poz. 2019 ze zm.), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Zdaniem organu analiza akt sprawy, w tym zaskarżonej decyzji, wskazuje na prawidłowe zastosowanie przez organ I instancji przepisów prawa procesowego, w tym w szczególności art. 7 i 77 kpa, i materialnego - art. 29 ustawy Prawo wodne. Organ I instancji podjął w przedmiotowej sprawie wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.

W oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy organ mógł wydać i wydał prawidłową decyzję, którą słusznie odmówił nakazania Panu J. K., Pani B. K., Panu A. K. i Pani A. K., właścicielom działek nr ew. [...], w obr. [...], położonych przy u!. [...] w M., przywrócenia stanu poprzedniego tych nieruchomości lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W ocenie organu zarówno przeprowadzone w sprawie oględziny, jak i opinia biegłego dowiodły, że wprawdzie przedmiotowy teren podwyższono, niemniej nie spowodowało to zmiany kierunku spływu wód opadowych i przepływu wód gruntowych. Nasyp nie powoduje piętrzenia wód gruntowych, ani kierowania wód opadowych z działek nr [...] na powierzchnię działki nr [...]. Pierwotny kierunek dopływu wód opadowych i gruntowych na analizowanym obszarze nie uległ zmianie w wyniku nadbudowania jego powierzchni nasypami. Głównym natomiast powodem utrudnień w spływie wód gruntowych z obszaru działki skarżącego jest jej zagospodarowanie: zabudowa działki, która blokuje spływ powierzchniowy i zmniejszenie retencji gruntowej, jak również istniejące w niezabudowanej części działki warzywniki które blokują odpływ poprzez przegrodzenie strumienia wód powierzchniowych i przypowierzchniowych oraz okresowe wytwarzanie się na gruncie tworzącym nasyp warzywników lokalnego działu wodnego (vide opinia k. 131-133).

Organ odwoławczy uznał, że opinia biegłych stanowiąca dowód w rozpatrywanej sprawie jest rzetelna, spójna i wiarygodna, a przedstawione w niej wiadomości nie budzą wątpliwości. Jej autorzy mają odpowiednie przygotowanie zawodowe i doświadczenie umożliwiające sporządzenie prawidłowej i przekonywającej opinii w analizowanym zakresie. Zdaniem organu odwoławczego ustalenia dokonane przez biegłych nie budzą wątpliwości i są wystarczające dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. A ponieważ wszystkie sporne kwestie zostały w ocenie Kolegium wyjaśnione, nie ma potrzeby przeprowadzania dodatkowych dowodów - w tym z opinii innego biegłego. W sytuacji zebrania materiału dowodowego w zakresie niezbędnym do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a tak jest w rozpatrywanej sprawie, nie ma bowiem potrzeby mnożenia dowodów, co prowadziłoby wyłącznie do wydłużenia postępowania i w nieuzasadniony sposób generowałoby jego koszty.

Zarzuty skarżącego pod adresem ww. opinii organ uznał więc za niezasadne. W ocenie organu nie znajdują one uzasadnienia w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów. Sam zaś skarżący, poza przedstawieniem swojego subiektywnego stanowiska w sprawie, w żaden sposób nie wykazał, aby jego stanowisko - jakoby stosunki wodne na jego działce uległy "diametralnie niekorzystnie pogorszeniu z chwilą nawożenia olbrzymiej ilości ziemi, głównie gliny z wykopów na działkę sąsiednią nr [...] w roku 2006 i częściowo w 2007", było prawdziwe. Kolegium nie dopatrzyło się także wrogiego i tendencyjnego nastawienia pracowników Urzędu przy rozpatrywaniu sprawy. Podobnie, nie znajduje uzasadnienia przekonanie skarżącego

o tendencyjności opinii sporządzonej w sprawie przez biegłego. W braku podstaw do wyłączenia pracownika, organ I instancji zasadnie poinformował o tym skarżącego. Wbrew zarzutom skarżącego, organ I instancji umożliwił także skarżącemu czynny udział w każdym etapie postępowania, stosownie do przepisu art. 10§1 kpa.

Skargę na powyższą decyzję, domagając się uchylenia decyzji obu instancji ewentualnie zaskarżonej decyzji, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K., zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art.29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.), zwanej dalej " ustawą Prawo wodne", polegające na przyjęciu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w niniejszej sprawie cyt: "wprawdzie przedmiotowy teren podwyższono niemniej nie spowodowało to zmiany kierunku spływu wód opadowych

i przepływu wód gruntowych", podczas gdy nie przeprowadzono żadnych badań na działce 262 z wyjątkiem odwiertów 7 i 8 oraz nie uwzględniono kierunku spadku i wysokości lustra wody odwiertu 1 i odwiertu 8.

2) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 kpa tj. zasady uwzględnienia z urzędu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, w tym przypadku skarżącego polegające na niedopuszczeniu skarżącego do udziału w badaniu w dniu 14 grudnia 2007 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że podtrzymuje w całości wnioski i argumentację, zawartą odwołaniu. Dołączył do skargi zdjęcia na okoliczność zobrazowania szkód i stosunków wodnych, panujących na działce sąsiedniej, będącej własnością J. K., B. K., A. K. i A. K., i działce Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli Sądu, była decyzja z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. z dnia [...] stycznia 2013 roku, którą odmówiono nakazania Panu J. K., Pani B. K., Panu A. K. i Pani A. K., właścicielom działek nr ew. [...] i [...], w obr. [...], położonych przy ul. [...] w M., przywrócenia stanu poprzedniego tych nieruchomości lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Decyzja ta została wydana na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne(Dz U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem niniejszego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Przez stan wody na gruncie, o jakim mowa w art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, należy więc rozumieć zarówno naturalny stan wody na gruncie jak i stan wody na gruncie, który powstał w wyniku legalnego zagospodarowania terenu - np. w wyniku budowy określonych obiektów budowlanych. Jeśli natomiast stan wody na gruncie powstanie w wyniku zagospodarowania terenu nielegalnie, to stan wody na gruncie osiągnięty w wyniku takiego działania nie będzie podlegać ochronie z art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne. Ochronie przewidzianej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne podlega więc stan wody na gruncie istniejący legalnie. Ochronie z art. 29 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne podlegają zatem tylko takie zmiany naturalnego stanu wody na gruncie, powstałe w wyniku zagospodarowania terenu, które zaistniały na skutek legalnych działań. Przepisy art. 29 Prawa wodnego odnoszą się do stanu wody na gruncie rozumianego, jako pewien stan faktyczny, niekoniecznie związany z prawnie uregulowanymi sposobami korzystania z wód i istniejący w oderwaniu od faktu jego ujawnienia w rejestrach urzędowych. Konkludując, mówiąc o zmianie stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne należy mieć na uwadze zarówno naturalny stan wody jak i stan wykształcony na skutek legalnego działania.

Jednocześnie pamiętać należy, iż przepis art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne wiąże odpowiedzialność za zmianę stanu wody na gruncie ze szkodliwym oddziaływaniem takiej zmiany na grunty sąsiednie. Jak stanowi art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1); odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2).

Z mocy art. 29 ust. 2 tej ustawy na właścicielach gruntu spoczywa obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działaniu osób trzecich ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2 ustawy). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielom gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 ustawy).

Celem art. 29 ustawy - Prawo wodne jest zapewnienie niepogorszonego stanu stosunków wodnych na gruntach, zakaz ingerencji w faktyczny stan wód na gruntach, jeśli może to szkodliwie oddziaływać na grunty sąsiednie. Z brzmienia przytoczonych powyżej przepisów jednoznacznie wynika, że aby art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne mógł znaleźć zastosowanie w danej sprawie zmiana stanu wody na gruncie musi zawsze wiązać się ze szkodliwym oddziaływaniem na grunty sąsiednie. Jeżeli nie ma szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie, to w takim przypadku zmiana stanu wody na gruncie nie rodzi odpowiedzialności przewidzianej w art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne i obowiązku organów do wydawania określonych nakazów.

Przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa art. 29 ust. 3 ustawy są bowiem: zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. A zatem, aby wydać decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne konieczne jest ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.

Zastosowanie przepisu art. 29 Prawa wodnego jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty, sąsiednie). Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy. Z woli ustawodawcy nie każda zmiana stanu wody na gruncie pozwala na wydanie jednego z nakazów określonych w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, a jedynie taka, która powoduje szkody na sąsiednich nieruchomościach.

Dokonanie zmiany stanu wody na gruncie, która nie oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, tj. wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Brak wystąpienia skutku w postaci szkodliwego oddziaływania dokonanej zmiany stanu wody na danym gruncie na grunty sąsiednie uniemożliwia wydanie przez organ decyzji nakazującej właścicielom tegoż gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne.

Wydanie decyzji, o której mowa w art. 29 ust 3 ustawy - Prawo wodne, wymaga zatem precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego. Jedynie poprawne ustalenie stanu faktycznego sprawy i stwierdzenie - w oparciu o należycie zebrany materiał dowodowy - iż doszło do zmiany stanu wód na gruncie szkodliwie wpływającej na sąsiednie grunty umożliwia nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W ocenie Sądu wbrew zarzutom podniesionym przez skarżącego orzekające w sprawie organy, dokonały właściwych ustaleń, w toku postępowania przeprowadzono z udziałem stron oględziny -protokoły z dnia [...] września 2007r., [...] kwietnia 2008r. oraz [...] listopada 2012r, pomiary geodezyjne w dniu [...] grudnia 2007r. - o terminie przeprowadzenia których skarżący wbrew zarzutom skargi został powiadomiony- zawiadomienie k-40 akt administracyjnych sprawy) oraz zlecono sporządzenie opinii podmiotom posiadającym uprawnienia z zakresu hydrologii i geologiczno- inżynierskie, celem której było ustalenie, czy podwyższenie poziomu terenu działek nr ewid. [...] przy ul. [...] w M. spowodowało zmianę stanu wody na gruncie, zwłaszcza zmianę kierunku odpływu wody opadowej a jeśli tak to czy wpływa ona szkodliwie na działkę nr [...], w szczególności na zalewanie tej posesji, budynku mieszkalnego i wolnostojącej piwnicy. Analiza akt sprawy, w tym ustalenia poczynione przez biegłych w ocenie Sądu pozwoliły zaś orzekającym w sprawie organom na przyjęcie, iż podwyższenie terenu w/w działek nie spowodowało zmiany kierunku spływu wód opadowych i przepływu wód gruntowych. Zdaniem biegłych nasyp nie powoduje piętrzenia wód gruntowych, ani kierowania wód opadowych z działek nr [...] na powierzchnię działki nr [...]. Z ustaleń poczynionych przez biegłych w oparciu o analizę rysunku warstwicowego map topograficznych oraz wizji lokalnej wynika, że pierwotny kierunek dopływu wód opadowych i gruntowych na analizowanym obszarze nie uległ zmianie w wyniku nadbudowania jego powierzchni nasypami. Wody opadowe z połaci dachowe budynku zlokalizowanego na działce nr [...] odprowadzane są na teren własny do gruntu. Za główny natomiast powód utrudnień w spływie wód gruntowych z obszaru działki skarżącego biegli uznali jej zagospodarowanie: zabudowa działki, która blokuje spływ powierzchniowy i zmniejszenie retencji gruntowej, jak również istniejące w niezabudowanej części działki warzywniki które blokują odpływ poprzez przegrodzenie strumienia wód powierzchniowych i przypowierzchniowych oraz okresowe wytwarzanie się na gruncie tworzącym nasyp warzywników lokalnego działu wodnego (vide opinia k. 131- 133). Dodatkowo wskazano, że na działce należącej do skarżącego zwierciadło wód gruntowych w okresie bezopadowym występowało na głębokości ok 1 m, tj. prawie głębokości posadowienia fundamentów budynku, co oznacza, że w okresie występowania opadów atmosferycznych poziom wód podnosi się powyżej fundamentów budynków.

Podkreślić przy tym należy, iż wbrew zarzutom skargi orzekające w sprawie organy rozważyły zarzuty podniesione przez skarżącego w odniesieniu do sporządzonej w sprawie opinii, uznając, iż nie zasługują one na uwzględnienie. W ocenie organów opinia sporządzona została rzetelnie, zaś skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które mogły by te ustalenia podważyć.

W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługują zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Wskazać tutaj należy, iż postępowanie przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., w sposób wyczerpujący a strona wbrew podnoszonym zarzutom miała możliwość brania udziału w postępowaniu, zaś . Organ dokonał oceny powoływanych twierdzeń na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. Podkreślić także należy, iż wbrew twierdzeniu strony Skarżącej organ administracyjny w ocenie Sądu wyjaśnił i rozpatrzył wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżona decyzja została uzasadniona zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Reasumując w ocenie Sądu nie doszło w sprawie do naruszenia prawa materialnego ani do naruszenia przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, dlatego też z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku.