Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 57/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 pkt 1, art. 13 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 404
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania dokonania czynności prowadzących do usunięcia zagrożeń na stanowisku pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 57/15

UZASADNIENIE

W dniu [...] września 2014 r. Inspektor Pracy Państwowej Powiatowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. nakazał R. O. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "M." w Ł., aby na placu budowy przy stacji paliw pędnych w B. P. róg ulic [...] i [...]:

1. oznakował w sposób ostrzegawczy o zwiększonej widzialności (z podaniem wysokości podwieszenia) przewód elektryczny 400V nad bramą wjazdową (art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 404 z późn. zm.), dalej jako ustawa, art. 207 § 2 i art. 304 § 1 Kodeksu pracy, §19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. Nr 47, poz. 401), dalej jako rozporządzenie z 2003 r.);

2. zapewnił stabilny i przytwierdzony do podłoża stół warsztatowy z osprzętem do cięcia i gięcia stali zbrojeniowej w pomieszczeniu lub pod wiatą (art. 11 pkt 3 ustawy, art. 207 § 2, art. 304 § 1 Kodeksu pracy oraz § 196 rozporządzenia 2003 r.);

3. zapewnił instrukcję organizacji montażu konstrukcji stropowych wznoszonych budynków (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207 § 2, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 41 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm.), dalej jako rozporządzenie z 1997 r. oraz

§ 214 rozporządzenia z 2003 r.);

4. zapewnił higieniczne warunki w pomieszczeniu higieniczno – sanitarnym tj. (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207 § 2, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 2 załącznika nr 3 w związku z § 111 rozporządzenia z 1997 r. oraz § 30 i § 38 rozporządzenia z 2003 r.);

5. zapewnił bezpieczne dojście na stanowisko pracy o szerokości nie mniejszej niż 0,75 m na terenie wznoszonego budynku (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207 § 2 , art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 16 rozporządzenia z 2003 r.);

6. zapewnił bezpieczne dojście na stanowisko pracy, o szerokości nie mniejszej niż 0,75 m na teren kontenera kierownictwa budowy (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207 § 2, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 16 rozporządzenia z 2003 r.);

7. opracował instrukcję bezpiecznego wykonywania robót budowlanych związaną ze wznoszeniem stacji paliw (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207 § 2, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 2 rozporządzenia z 2003 r.);

8. zapewnił do stałego korzystania pracowników na terenie budowy instrukcję obsługi maszyny budowlanej tj. koparkoładowarki [...] (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207

§ 2 , art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 41 rozporządzenia z 2003 r.).

Wszystkim powyższym obowiązkom nadał organ rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 1 k.p.a.) wskazując, że jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie czynności kontrolnych w dniu [...] września 2014 r. na placu budowy stacji paliw, dokonanych w obecności R. O. i jego pełnomocnika – radcy prawnego, stwierdzono braki w zakresie wypełnienia obowiązków związanych z zapewnieniem bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w związku z czym wydano nakaz w tym przedmiocie, doręczony stronie w dniu kontroli.

Odwołanie od nakazu złożył R. O. zarzucając naruszenie:

I. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 12 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w następstwie pominięciu istotnych okoliczności stanu faktycznego, w tym tego, że:

a). przewód elektryczny, którego dotyczy punkt 1 nakazu jest podwieszony w skrajni pasa drogowego drogi krajowej (ul. [...]) na wysokości około 5,5 m od poziomu terenu, a więc powyżej maksymalnej wysokości przewidzianej przepisami prawa oraz nie znajduje się w strefie prowadzenia robót budowlanych, a sposób jego podwieszenia spełnia wymagania ustawy o drogach publicznych;

b). przy realizacji inwestycji budowlanej, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie, nie są zatrudnione osoby na podstawie stosunku pracy, co świadczy o niezasadności i niedopuszczalności prowadzenia kontroli przez organ;

c). kontrolowany nie jest wykonawcą robót budowlanych w ramach inwestycji, której dotyczy niniejsza sprawa, co oznacza, że nie ciąży na nim obowiązek przygotowania instrukcji bezpiecznego ich wykonywania ani tym bardziej zaznajomienia z nią pracowników w zakresie wykonywanych przez nich robót (którą jednak dobrowolnie zapewnił);

d). instrukcja organizacji montażu stropu z płyt kanałowych (elementów wielkowymiarowych), jak i instrukcja bezpiecznego wykonywania robót budowlanych znajdują się w miejscu prowadzenia działalności przez kontrolowanego, nadto pozostają do dyspozycji wykonawców, którym znana jest ich treść;

e). na terenie realizacji inwestycji, której dotyczy niniejsza kontrola, nie są wykonywane roboty zbrojarskie (w zakresie gięcia zbrojeń), nie istnieje więc potrzeba i obowiązek stosowania stołu warsztatowego;

f). na potrzeby działań na placu budowy kontrolowany, jako inwestor, zorganizował zaplecze socjalne z dostępem do ciepłej i zimnej wody, kanalizacji, zaś kabina sanitarna, której dotyczy punkt 4 nakazu nie jest eksploatowana (o czym kontrolujący został poinformowany przez kontrolowanego);

g). deska długości około 120 cm niwelowała uskok o wysokości 12 cm (co dawało pochyłość około 10%) a nie 40 cm, jak to wynika z treści zaskarżonego nakazu;

II. art. 11 pkt 1, 2, 3, 6, 6a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z §2, 16, 19, 30, 38, 196, 214 (nie wskazano w odwołaniu aktu prawnego) przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, że doszło do naruszenia przepisów prawa pracy, w tym dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, jak również że doszło do zagrożenia zdrowia lub życia mimo braku okoliczności uzasadniających tego rodzaju zarzuty.

Zdaniem odwołującego się rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne jest wadliwe, nie znajduje uzasadnienia ani w stanie faktycznym sprawy, ani w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Państwowa Inspekcja Pracy nie jest uprawniona do wydawania na podstawie art. 11 ustawy rozstrzygnięć, które dotyczą innych stosunków prawnych niż stosunki pracy, a zatem nie była uprawniona do wydania skarżonej decyzji, zwłaszcza że nie ustalono podstaw zatrudnienia osób pracujących przy realizacji inwestycji. Odnośnie poszczególnych obowiązków odwołujący się wskazał, że organ nie dokonał wymaganych ustaleń i nie wziął pod uwagę następujących okoliczności:

ad. 1 w ustawie o drogach publicznych minimalna wysokość przewodu nad bramą wjazdową to 4,5 lub 4,70 m od poziomu terenu. Sporny przewód elektryczny nie znajduje się w strefie prowadzenia robót budowlanych, a sposób jego podwieszenia spełnia wymogi ustawy o drogach publicznych, co wynika ze zdjęć wykonanych przez Inspektora;

ad. 2 na terenie budowy nie są wykonywane elementy zbrojarskie, do których wykonania niezbędny byłby stół warsztatowy z narzędziami do cięcia i gięcia stali zbrojeniowej. Elementy zbrojenia konstrukcji żelbetowych są przywożone na teren budowy gotowe, na dowód czego kontrolowany posiada faktury. Element, któremu Inspektor zrobił zdjęcie na terenie budowy, stanowił dostarczony gotowy element zbrojenia czekający na wbudowanie;

ad. 3 instrukcja organizacji montażu stropu z płyt kanałowych (elementów wielkowymiarowych) w oryginale znajduje się w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez kontrolowanego, nadto pozostaje do dyspozycji wykonawców, którym znana jest jej treść;

ad. 4 zgodnie z BIOZ pomieszczenia socjalno-higieniczne, z dostępem do kanalizacji, zimnej i ciepłej wody, znajdują się w budynku przy ul. [...] obok placu budowy. Poinformowano o tym Inspektora w trakcie kontroli;

ad. 5 wykonawca położył deskę długości około 120cm co dawało pochyłość 10 % niwelującą uskok o wysokości 12 cm, nie zaś 40 cm jak to wynika ze skarżonego nakazu. Ułożoną deskę kontrolujący zlikwidował;

ad. 6 dojście do kontenera kierownika jest wyłożone rytami drogowymi i sam kontener jest ustawiony na żelbetowych płytach drogowych. Podłoże jest w pełni stabilne, a schody wejścia miały szerokość 60cm i korzystał z nich jako właściciel-kierownik budowy. Przedmiotowe dojście zostało poszerzone zgodnie z uwagą Inspektora do 90cm;

ad. 7 instrukcja bezpiecznego wykonywania robót budowlanych istnieje, nie jest więc wymagane przygotowywanie jej. Instrukcja ta znajduje się w miejscu prowadzenia działalności przez kontrolowanego, nadto pozostaje do dyspozycji wykonawców, którym znana jest jej treść.

W odwołaniu podkreślono, że kontrolowany nie jest wykonawcą robót budowlanych w ramach inwestycji, której dotyczy niniejsza sprawa, co oznacza, że nie ciąży na nim obowiązek przygotowania instrukcji bezpiecznego wykonywania ani tym bardziej zaznajomienia z nią pracowników w zakresie wykonywanych przez nich robót (§ 2 rozporządzenia z 2003 r.);

ad. 8 instrukcja jest powierzona zatrudnionemu operatorowi koparki [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. znak [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w B. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje nr [...] oraz uchylił zaskarżone decyzje nr [...] i [...] z nakazu z dnia [...] września 2014 r. i umorzył postępowanie w tym ostatnio wskazanym zakresie.

Odnośnie zarzutu braku właściwości inspektora pracy w zakresie dokonywania kontroli i wydawania nakazów co do bezpieczeństwa i higieny pracy osób zatrudnionych na podstawie innych stosunków prawnych niż stosunki pracy – organ odwoławczy wskazał, że pracodawca jest zobowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy nie tylko zatrudnionym na podstawie prawa pracy, ale też na podstawie umów cywilnoprawnych, co wynika z art. 304 § 1 i art. 207 Kodeksu pracy. Nadto inspektor pracy ma prawo stosować środki prawne wymienione w art. 11 ustawy, co wynika z art. 10 ust. 2 pkt 1 oraz art. 13 pkt 1 tej ustawy i określonych tam obowiązków w zakresie nadzoru i kontroli. Także w przepisie art. 11 ustawy nie chodzi o zagrożenie stwarzane wyłącznie pracownikom, ale zagrożenie stwarzane ludziom. Przepis ten dotyczy ochrony życia ludzkiego a nie tylko pracowniczego. W ocenie organu, stan faktyczny prowadzący do wydania nakazu został udokumentowany co do decyzji z punktów 2 i 5. Stół warsztatowy oraz dojścia na stanowiska pracy nie zapewniały bezpieczeństwa. Dokumentacja fotograficzna wykonana przez Inspektora Pracy wskazuje jednoznacznie, że wymagania z § 16 i § 196 rozporządzenia z 2003 r. nie zostały spełnione. Natomiast wskazano, że w dniu kontroli na terenie budowy stacji paliw nie były wykonywane żadne roboty i nie były obecne osoby, z którymi zawarto umowy cywilnoprawne do wykonywania tych prac. Ustalenie o braku wymaganych instrukcji poczyniono wyłącznie na terenie budowy nie uwzględniając możliwości przechowywania dokumentów w siedzibie przedsiębiorcy. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, wydanie decyzji nr 3, 7 i 8 dotyczących odpowiednio zapewnienia (nr 3 i 8) oraz opracowania instrukcji (nr 7) nastąpiło w oparciu o niepełne ustalenia stanu faktycznego. Dlatego nakaz w tym zakresie został uchylony.

Odnośnie pozostałych rozstrzygnięć nakazu organ odwoławczy wskazał, że:

- co prawda § 19 rozporządzenia z 2003 r. wyznacza konieczność określonego oznakowania wyznaczającego dopuszczalne gabaryty przejeżdżających pojazdów w terenie wykonywania robót budowlanych przed skrzyżowaniem dróg z napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi, w odległości nie mniejszej niż 15 m, to jednak wobec braku wykonania stosownych pomiarów jednoznacznie określających wysokość podwieszenia przewodu 400V nad bramą wjazdową na teren budowy - decyzja nr 1 nie mogła się ostać;

- według wskazań strony pomieszczenia higieniczno - sanitarne zostały zapewnione w sąsiedztwie budowy, zatem wobec niesprawdzenia tej okoliczności decyzja nr 4 podlegała uchyleniu;

- nakaz zapewnienia bezpiecznego dojścia na stanowiska pracy o szerokości nie mniejszej niż 0,75 m na teren kontenera kierownictwa budowy nie jest skierowany na zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy osobom wykonującym pracę, a przedsiębiorcy, zatem również i decyzja nr 6 podlegała uchyleniu.

Stąd też, jak wskazał organ, w zakresie obejmującym uchylenie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego należało uznać sprawę za bezprzedmiotową i postępowanie umorzyć.

Skargę od powyższej decyzji (w zakresie jej punktu 1 dotyczącego utrzymania w mocy decyzji nr 2 i 5 nakazu pierwszoinstancyjnego) złożył do sądu administracyjnego R. O. zarzucając naruszenie:

1. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 12 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zaniechaniu wyjaśnienia stanu faktycznego, a w następstwie:

a). bezzasadne i niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym uznanie, że na terenie inwestycji są wykonywane roboty zbrojarskie (w zakresie gięcia zbrojeń), a więc istnieje potrzeba i obowiązek stosowania stołu warsztatowego;

b). zaniechanie uznania, że przy realizacji inwestycji budowlanej zatrudnione są osoby na podstawie stosunku pracy,

co łącznie prowadziło do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia;

2. naruszenie art. 11 pkt 1 – 3, pkt 6 i 6a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, że doszło w stanie faktycznym sprawy do naruszenia przepisów prawa pracy, w tym dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, mimo że:

a). na terenie inwestycji nie są wykonywane roboty zbrojarskie (w zakresie gięcia zbrojeń), a więc istnieje potrzeba i obowiązek stosowania stołu warsztatowego;

b). deska, długości około 120 cm niwelowała uskok o wysokości 12 cm (co dawało pochyłość około 10%), a nie większej wysokości, jak zarzuca organ;

c). na placu budowy nie wykonują robót osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy, zatem do wykonywanych czynności nie znajdują zastosowania przepisy prawa pracy.

Uzasadniając zarzuty strona wskazała, że Inspekcja Pracy jest zobowiązana kontrolować przestrzeganie prawa pracy, w tym w zakresie regulacji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Zatem przed wydaniem zaskarżonego nakazu powinna była w pierwszej kolejności zbadać, czy pracownicy zatrudnieni na budowie są zatrudnieni na podstawie prawa pracy, gdyż tylko w tym wypadku można było wydać przedmiotowy nakaz. Tego zaniechano, co spowodowało wydanie nakazu, pomimo braku właściwości Inspekcji. Zdaniem skarżącego, organ nie przyłożył należytej uwagi do faktu, że – jak sam przyznał – w dacie kontroli na terenie budowy nie były wykonywane roboty budowlane, co czyni bezzasadnym wydany nakaz.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Podczas rozprawy w dniu 26 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował zarzuty skargi w ten sposób, że do punktu II skargi dodał zarzut naruszenia wskazanych w nim przepisów w związku z art. 304 § 1 i 3 i art. 207 Kodeksu pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w tym przepisów wskazanych w zarzutach skargi.

Przede wszystkim w skardze wyraźnie wskazano, że kwestionowane jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego tylko w zakresie, w jakim utrzymuje ono w mocy decyzje nr [...] nakazu wydanego w pierwszej instancji. W pozostałym bowiem zakresie organ odwoławczy uchylił nakaz pierwszoinstancyjny i umorzył postępowanie. Co prawda zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd jest związany wyłącznie granicami sprawy, a nie jest związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza że może wyjść poza granice skargi (nie poza granice sprawy), jednakże w sprawie niniejszej brak było ku temu podstaw. Zaskarżona decyzja w zakresie kasacyjnym i umarzającym jest korzystna dla skarżącego. Tymczasem zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Takiego uchybienia skład orzekający w sprawie niniejszej nie stwierdził, bowiem ustalenia prowadzące do umorzenia postępowania są uzasadnione i przekonujące, co wykluczało konieczność ingerencji poza granicami skargi. Również sąd nie dostrzega naruszenia prawa w zaskarżonej części decyzji – odnoszącej się do nakazów z punktów 2 i 5.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Inspektora Pracy nakazująca wykonanie określonych czynności zapewniających bezpieczeństwo i higienę wykonywania prac budowlanych. Zarzuty skargi dotyczą w zasadzie dwóch głównych zagadnień: właściwości Inspekcji Pracy do wydania zaskarżonego nakazu oraz niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego (wyprowadzenia na podstawie stwierdzonego podczas kontroli stanu faktycznego, że inwestor powinien zapewnić stabilny i bezpieczny stół warsztatowy oraz bezpieczne dojście do stanowisk pracy). Zdaniem sądu, zarzuty są nietrafne.

Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 404 z późn. zm.), dalej jako ustawa. Z analizy ustawy wynika, że wymieniona instytucja posiada stosunkowo szerokie kompetencje obejmujące nie tylko upoważnienie do prowadzenia kontroli przestrzegania przez pracodawców przepisów prawa pracy, ale także do stosowania środków nadzorczych, których wykonanie obwarowane jest przymusem państwowym. Uprawnienia Inspekcji Pracy mają swoje uzasadnienie w konstytucyjnych zasadach ustrojowych tj. przede wszystkim w art. 24 Konstytucji RP, zgodnie z którym praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej i który na państwo nakłada obowiązek sprawowania nadzoru nad warunkami wykonywania pracy, jak również w art. 66 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Wynikiem opisanego powyżej, konstytucyjnego umocowania źródeł uprawnień Inspekcji Pracy jest objęcie uprawnieniami kontrolnymi tej instytucji – w tym w zakresie przestrzegania bezpieczeństwa i higieny pracy - nie tylko pracodawców, ale również innych podmiotów, na rzecz których świadczona jest praca. Zgodnie bowiem z art. 13 pkt 1 ustawy kontroli Państwowej Inspekcji Pracy podlegają pracodawcy - a w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli legalności zatrudnienia - także niebędący pracodawcami przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne, na rzecz których jest świadczona praca przez osoby fizyczne, w tym przez osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą, bez względu na podstawę świadczenia tej pracy. Na tę okoliczność zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 8 lipca 2011 r. w sprawie I OSK 289/11, który - powołując się na stanowisko przedstawicieli literatury - określił uprawnienia organów inspekcji pracy w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy jako mające charakter powszechny, niezależne od posiadania przez kontrolowanego przymiotu pracodawcy (wyrok NSA dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA oraz vide A. Jasińska-Cichoń, Komentarz do ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, Oficyna 2008).

W kontekście powyższego całkowicie bezzasadny pozostaje zarzut skargi, jakoby Inspektor Pracy nie posiadał w sprawie niniejszej uprawnień do wydania nakazu (art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy) z uwagi na to, że na budowie zatrudnione są osoby nie na podstawie stosunku pracy, ale na podstawie umów cywilnoprawnych. Trafnie w tym względzie wskazał organ odwoławczy, że skoro w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy Inspektor Pracy jest uprawniony kontrolować nie tylko warunki pracy pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy, ale również warunki pracy osób zatrudnionych na innych niż stosunek pracy podstawach (w tym cywilnoprawnych), to miał również prawo wydać nakazy jak w sprawie niniejszej. Prawidłowo skierował także organ te nakazy do skarżącego jako inwestora, bowiem to na jego rzecz praca jest świadczona tak na podstawie stosunków pracy, jak i w oparciu o umowy cywilnoprawne. Dodać trzeba, że przedsiębiorstwo skarżącego było także wykonawcą robót, co jednoznacznie wynika z treści tablicy informacyjnej uwidocznionej w dokumentacji fotograficznej.

W konsekwencji nie miało znaczenia dla oceny legalności wydanego nakazu to, na jakiej podstawie (pracowniczej czy cywilnej) świadczona jest praca przy budowie stacji paliw.

O trafności powyższych wniosków świadczy również treść przepisów Kodeksu pracy, bowiem: zgodnie z art. 207 § 2 Kodeksu pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, zaś zgodnie z art. 304 § 1 Kodeksu pracy warunki te jest zobowiązany zapewnić także osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub miejscu wyznaczonym przez pracodawcę. Także stosownie do treści art. 304 § 4 Kodeksu pracy pracodawca jest zobowiązany zapewnić ochronę życia i zdrowia osobom niebiorącym udziału w procesie pracy, jeśli mogą mieć dostęp do miejsca prowadzenia pracy. Przepisy te zostały w sprawie zastosowane – zdaniem sądu - bez ich naruszenia, co bezskutecznie zarzuca skarżący.

Nie mogą również odnieść zamierzonego skutku zarzuty błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy w zakresie wykonywania na terenie budowy robót zbrojarskich czy niezapewnienia prawidłowego dostępu do stanowiska pracy. Wskazać trzeba, że na załączonej do protokołu kontroli dokumentacji fotograficznej utrwalono prowizoryczne stanowisko zbrojarskie do scalenia elementów widocznego uzbrojenia. Jak wskazał Inspektor Pracy w odniesieniu do zarzutów skarżącego dostarczania na teren budowy wyłącznie gotowych elementów zbrojenia, nie jest to możliwe według ogólnej technologii prac zbrojarskich – z uwagi na skomplikowane kształty i gabaryty. Przy podawanej przez skarżącego wersji wykorzystywania elementów niewymagających gięcia – bezcelowe i zbędne byłoby zainstalowanie na placu budowy spornego stołu warsztatowego.

Również w zakresie zapewnienia dostępu do stanowiska pracy – za pomocą położonej deski długości 40 cm z kątem nachylenia powyżej 15 %, okoliczność tę udokumentowano fotograficznie i brak jest podstaw aby uznać za prawdziwe twierdzenia skarżącego o innej długości i kącie nachylenia deski, nawet mimo niewskazania przez organ przyjętej metody i dokładnego miejsca pomiaru. Dodać należy, że w trakcie kontroli w dniu [...] września 2014 r. był obecny skarżący wraz ze swoim pełnomocnikiem, zatem mogli oni na miejscu i w czasie kontroli zakwestionować przyjęte przez Inspektora wielkości oraz przyjętą metodę ustaleń, zwłaszcza że są one wymierne i podlegają fizycznemu sprawdzeniu. Tego jednak, jak wynika z protokołu kontroli, nie zażądano.

Trafnie zatem, zdaniem sądu, organ ustalił, że na terenie budowy nie spełniono wymagań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (decyzje nr [...] nakazu), co uzasadniało zastosowanie art. 11 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym Inspektor Pracy jest uprawniony nakazać usunięcie stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Jak wynika bowiem z przepisów właściwych rozporządzeń:

- stoły warsztatowe i maszyny zbrojarskie powinny być ustawione w pomieszczeniach lub pod wiatami; stanowiska pracy zbrojarzy, znajdujące się po obu stronach stołu, należy oddzielić umieszczoną nad stołem siatką o wysokości 1 m i o oczkach nie większych niż 20 mm; stoły warsztatowe do przygotowania zbrojenia powinny mieć stabilną konstrukcję i być przytwierdzone do podłoża; miejsca pracy przy stołach zbrojarskich i stanowiskach obsługi maszyn powinny być wyposażone w pomosty drewniane lub wykonane z innych materiałów o właściwościach termoizolacyjnych (§ 196 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. nr 47, poz. 401 z późn. zm.).

Zgodzić się zatem należy z organem, że wobec uchybień w zakresie braku spełniających powyższe wymagania stołów warsztatowych, przy niebudzącym wątpliwości sądu ustaleniu co do możliwego wykonywania robót zbrojarskich na kontrolowanej budowie – należało orzec jak w art. 11 pkt 1 ustawy;

- przejścia o pochyleniu większym niż 15% zaopatruje się w listwy umocowane poprzecznie, w odstępach nie mniejszych niż 0,4 m lub w schody o szerokości nie mniejszej niż 0,75 m, co najmniej z jednostronnym zabezpieczeniem, o którym mowa w § 15 ust. 2. (§ 16 rozporządzenia z dnia 6 lutego 2003 r.). Jak wykazano wyżej, organ udokumentował niespełnienie tych wymagań, co uzasadniało zastosowanie art. 11 pkt 1 ustawy.

Z uwagi na zarzuty podnoszone w trakcie postępowania administracyjnego zauważyć należy, że uprawnienia i zadania Inspekcji Pracy mają swoje oparcie nie tylko w polskich regulacjach ustawowych, ale również w normach międzynarodowych tj. w Konwencji nr 81 Międzynarodowej Organizacji Pracy w sprawie inspekcji pracy w przemyśle i handlu, którą Polska ratyfikowała w dniu 19 kwietnia 1995 r. Zgodnie z art. 12 Konwencji inspektorzy pracy, zaopatrzeni w odpowiednie pełnomocnictwa, są upoważnieni do swobodnego wstępu, bez uprzedniego zawiadomienia, o każdej porze dnia i nocy, do każdego zakładu pracy podlegającego inspekcji, wstępu w ciągu dnia do wszelkich pomieszczeń, jeżeli mogą oni mieć uzasadnioną podstawę do przypuszczenia, że pomieszczenia te podlegają inspekcji i prowadzenia wszelkich badań, kontroli lub dochodzeń, jakie mogą uznać za niezbędne dla upewnienia się, że przepisy prawne są ściśle przestrzegane. Inspektorzy mają też zawiadamiać o swojej obecności pracodawcę lub jego przedstawiciela, chyba że uznają, iż takie zawiadomienie może niekorzystnie wpłynąć na wykonywanie ich obowiązków.

Z kolei w przepisach rozdziału 5 (art. 77 – 84d) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), stanowiącej swoisty kodeks działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także regulującej zadania organów administracji publicznej w tym zakresie (art. 1) - uregulowano zasady oraz tryb przeprowadzania kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorców wyłączając jednak w art. 77 ust. 1 działanie tych uregulowań w przypadkach, kiedy zasady i tryb kontroli wynikają z bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo z ratyfikowanych umów międzynarodowych.

Powyższe wskazuje, że uprawnienie Państwowej Inspekcji Pracy do kontroli przedsiębiorcy ma swoje źródło nie tylko w regulacjach konstytucyjnych, ale również międzynarodowych, do których respektowania Polska zobowiązała się w art. 88-91 Konstytucji RP i dlatego nie podlegają podważeniu w zakresie, w jakim dotyczą przestrzegania przez przedsiębiorcę przepisów prawa pracy. Inaczej rzecz ujmując, kontrola sprawowana w tym zakresie przez Inspekcję Pracy wyłączona jest spod reżimu uregulowań dotyczących kontroli zawartych w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej tzn. w przypadkach, gdy zasady i tryb kontroli wynikają z bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo z ratyfikowanych umów międzynarodowych.

Reasumując wskazać należy, że stwierdzone podczas kontroli uchybienia, jako właściwie udokumentowane, stanowiły wystarczającą, bez konieczności uzupełniania materiału dowodowego o wskazane przez skarżącego zeznania świadków, podstawy do zastosowania nakazów kwestionowanych w niniejszej sprawie, zwłaszcza że miały one na celu zapewnienia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi. Stąd też jako zasadne należy ocenić nakazanie ich natychmiastowego wykonania na podstawie art. 108 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, wbrew zarzutom skargi, zawiera wyczerpującą treść i sporządzone zostało zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Nie mogły także odnieść zamierzonego skutku zarzuty naruszenia art. 11 pkt 2-3, 6-6a ustawy, bowiem nie zostały zastosowane w zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim jest ona kwestionowana przez skarżącego przed sądem.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.