Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2984/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154 par 1,2,6,7
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...]wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 566/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej M. C. sumę pieniężną w kwocie 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...]na rzecz skarżącej M. C. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. C. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 grudnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 566/14, mocą którego Sąd uwzględnił jej skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] maja 2014 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...]", w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku i wymierzenia już czterokrotnie organowi grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny; przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, określonej w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); orzeczenie przez Sąd, na podstawie art. 154 § 2 ww. ustawy, istnienia uprawnienia skarżącej do odszkodowania należnego na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - z pozostawieniem organowi administracji ustalenia i rozstrzygnięcia, co do wysokości należnego odszkodowania; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że przyznana suma będzie stanowić dla niej zadośćuczynienie za przewlekłe prowadzenie postępowania oraz nierespektowanie przez organ już pięciu wyroków sądu. Zasądzone dotychczas sumy pieniężne okazały się bowiem niewystarczające, a ponadto przyznawanie są w dużych odstępach czasu oraz w wysokości nieadekwatnej do wartości nieruchomości. Zdaniem skarżącej, dopiero wymierzenie sumy pieniężnej oscylującej w górnych granicach przewidzianych przez prawo, może skutkować intensyfikacją działań faktycznie nakierowanych na wydanie decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że akta administracyjne wraz z ostatnim prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1695/19, zostały zwrócone dopiero w dniu [...] marca 2021 r. Pismem z [...] grudnia 2021 r. Biuro Spraw Dekretowych Urzędu [...] wezwało natomiast pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia, w terminie 14 dni, akt sprawy poprzez przedłożenie oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem dokumentów potwierdzających następstwo prawne po Z. C. synu małżonków M. i A. C. (postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia) oraz wskazanie osób będących następcami prawnymi zmarłych oraz podanie ich adresów zamieszkania. Organ podkreślił, że obowiązkiem wnioskodawcy, tym bardziej reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest tylko aktywność procesowa dotycząca ilości składanych skarg, ale również udokumentowanie następstwa prawnego po dawnym właścicielu, jak i pomoc w gromadzeniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 9 grudnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 566/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 9 grudnia 2014 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] kwietnia 2015 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu [...] sierpnia 2015 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do [...] marca 2022 r., organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.

Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajdują się bowiem pisma skarżącej z [...] lipca 2021 r. i 9 września 2021 r., którymi wezwała Prezydenta do wykonania wyroku z 9 grudnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 566/14. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny.

Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 9 grudnia 2014 r., okoliczność, że jest to już piąta skarga na niewykonanie ww. wyroku (wyrokiem z 2 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1936/15 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 500 zł; wyrokiem z 30 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1311/17 wymierzono grzywnę w wysokości 2000 zł oraz przyznano skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1000 zł; wyrokiem z 19 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1526/18 wymierzono grzywnę w wysokości 3000 zł oraz przyznano skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2000 zł; wyrokiem z 13 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1695/19 wymierzono grzywnę w wysokości 5000 zł oraz przyznano skarżącej sumę pieniężną w wysokości 3000 zł, zaś wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 2290/20, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od ww. wyroku, uchylono wyrok z 13 lutego 2020 r. w zakresie pkt 3 i przyznano skarżącej sumę pieniężną w wysokości 5000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 10 000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Ustalając wysokość grzywny Sąd miał na względzie, że mimo wymierzenia poprzednich grzywien, organ nadal nie zakończył postępowania, jak również nie podejmował wystarczających czynności w sprawie zmierzających do wydania decyzji.

Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ od otrzymania w dniu [...] kwietnia 2015 r. odpisu prawomocnego wyroku z 9 grudnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 566/14, podjął zaledwie kilka czynności w sprawie i to czasem w odstępie kilkuletnim, tj. dwie czynności w 2015 r., jedną w 2018 r., cztery w 2019 r., zaś w 2021 r., po wydaniu ostatniego z wyroków (tj. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 2290/20 – akta zwrócono do organu w dniu 10 marca 2021 r.), podjęto zaledwie jedną czynność, kiedy to pismem z [...] grudnia 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącej przedłożenie oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem dokumentów potwierdzających następstwo prawne po Z. C. synu małżonków M. i A. C. (postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia) oraz wskazanie osób będących następcami prawnymi zmarłych oraz podanie ich adresów zamieszkania. W konsekwencji nie sposób przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ, mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji i wymierzenia już czterokrotnie grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] maja 2014 r., a przede wszystkim nie czynił niemal żadnych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia.

Zdaniem Sądu, brak jest natomiast podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej dotyczącego stwierdzenia istnienia po jej stronie uprawnienia do uzyskania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Tego rodzaju rozstrzygnięcie wykracza poza przyznane sądowi administracyjnemu przez ustawodawcę kompetencje. Co do zasady bowiem, w świetle przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne nie mogą przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego rozpatrzenia. Stanowiący zaś odstępstwo od tej zasady, art. 154 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. takich, które dotyczą spraw kończących się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącego praw lub obowiązków (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 275/16, Lex nr 2137243., czy z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2237/19, LEX nr 3022363). Do takich zaś sprawa o ustalenie odszkodowania za nieruchomość warszawską nie należy;.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.