Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 225/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 101  ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: par. 4  ust. 1  pkt 5
journal: Dz.U. 2001 nr 152 poz 1732
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego.
article: art. 1  ust. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 6  pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.) Sędziowie WSA Jacek Fronczyk Ewa Grochowska - Jung Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w W. nr [...] z dnia [...] września 2012 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Komendanta [...] Policji na rzecz K. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r., wydanym na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "K.p.a.", utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w W. nr [...] z dnia [...] września 2012 r., ustalający K. G. procentową wysokość wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] lipca 2012 r. na poziomie 17%.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. K. G. zwrócił się o zaliczenie do wysługi lat w Policji dla celów uposażeniowych okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] stycznia 1996 r. Do wniosku załączył:

- oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] czerwca 2012 r. w sprawie braku dokumentów, w którym wymieniony stwierdził, że we wskazanym wyżej okresie wykonywał prace w gospodarstwie rolnym rodziców;

- zeznania dwóch świadków: J. K. i S. L., potwierdzające, że wnioskodawca we wskazanym okresie wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców M. i W. G. o powierzchni [...] ha, położonym w miejscowości L., pracował w charakterze rolnika, praca miała charakter stały i wykonywana była w pełnym wymiarze czasu; oświadczenia te zostały uzupełnione szczegółowymi wyjaśnieniami świadków, odpowiedno z dnia [...] i [...] sierpnia 2012 r.;

- poświadczenie o adresach i okresach zameldowania K. G. w okresie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców;

- potwierdzenie zameldowania na pobyt stały ww. świadków;

- zaświadczenie Starostwa Powiatowego w W., potwierdzające, że M. G. był posiadaczem gospodarstwa, położonego we wsi L., gm. L., od 1971 roku o powierzchni [...] ha, do chwili obecnej o powierzchni [...] ha;

- zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w L. o braku dokumentów uzasadniających wydanie zaświadczenia dotyczącego pracy K. G. w indywidualnym gospodarstwie rolnym, położonym w L.;

- oświadczenie wnioskodawcy, informujące, iż od września 1991 r. do maja 1995 r. uczęszczał do Liceum Zawodowego w Zespole Szkół [...] w W., do szkoły dojeżdżał pociągiem, w którym przygotowywał się do lekcji, dojazd do szkoły zajmował mu 60 minut, w szkole przebywał w godzinach 8.00 - 12.30, po powrocie ze szkoły pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, prowadząc działalność gospodarczą, polegającą na produkcji roślinnej i zwierzęcej, ponadto wskazał, iż praca była stała, wykonywana w pełnym wymiarze czasu, również w soboty, niedziele i dni świąteczne, w okresie czerwiec - sierpień nawet po 16 godzin dziennie, w okresie zimy po 4 - 5 godzin dziennie, praca w gospodarstwie stanowiła jego jedyne źródło utrzymania, a część gospodarstwa przejął jako następca;

- kopię wypisu aktu notarialnego [...], potwierdzającego otrzymanie w dniu [...] września 2000 r. przez K. G. od rodziców darowizny, obejmującej niezabudowane działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, położone w miejscowości L.;

- kopię wypisu aktu notarialnego [...], potwierdzającego otrzymanie w dniu [...] marca 2007 r. przez ww. od rodziców darowizny, obejmującej działkę nr [...] o powierzchni [...], położoną w miejscowości L.

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Komendant Powiatowy Policji w W. ustalił K. G. procentową wysokość wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] lipca 2012 r. na poziomie 17%. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 101 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz § 3, § 4 ust. 1 pkt 1 i 5 oraz § 5 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152, poz. 1732 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zaliczył wnioskodawcy okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika jedynie w wymiarze [...] miesięcy i [...] dni, gdyż wymieniony w trakcie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców uczęszczał - od dnia [...] września 1991 r. do dnia [...] maja 1995 r. - do Liceum Zawodowego w W. Jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy, w szkole przebywał w godz. 8.00 - 12.30 a czas dojazdu do szkoły zajmował mu 60 minut. Zatem pomimo tego, że ww. spełniał niektóre warunki definicji domownika, ustalonej w art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 ze zm.), to nie mógł być uznany za domownika w rozumieniu przepisów powyższej ustawy, ponieważ nie był w stanie stale pracować w gospodarstwie rolnym rodziców w wymiarze pozwalającym na jej zaliczenie do staży pracy. Przesłanka stałej pracy w gospodarstwie rolnym nie będzie spełniona, jeśli dana osoba będzie pracować gospodarstwie rolnym jedynie dorywczo. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r., sygn. akt II UKN 353/99, organ zauważył, iż stałą pracą w gospodarstwie rolnym nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika oraz praca w czasie ferii lub wakacji.

K. G. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] stycznia 1996 r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, iż fakt łączenia pracy w gospodarstwie rolnym z nauką w szkole nie może stanowić przeszkody do zaliczenia tego okresu do pracowniczego stażu pracy pod warunkiem, że praca ta była faktycznie wykonywana.

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Komendant [...] Policji utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w W. nr [...] z dnia [...] września 2012 r.

W uzasadnieniu wskazał, iż organ I instancji zaliczył funkcjonariuszowi do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. na [...] stycznia 1996 r., okres pracy w Policji – [...] dzień oraz okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców – [...] miesięcy i [...] dni. Nie zaliczono natomiast do wskazanej wysługi wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] maja 1995 r. z tego względu, że wymieniony nie spełnił w tym okresie przesłanki stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców z uwagi na fakt nauki w szkole ponadpodstawowej, do której dojeżdżał 60 minut w jedną stronę.

Następnie organ odwoławczy wskazał, iż istotnym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie pozostaje ustalenie normatywnej treści pojęcia domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy.

Organ I instancji, ustalając funkcjonariuszowi procentowy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, realizując jednocześnie zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 107 K.p.a., przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające i zgromadził obszerny materiał dowodowy w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W następstwie powyższego, na podstawie kompletu dokumentów wymaganych przepisami prawa, prawidłowo ustalił zainteresowanemu procentowy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] lipca 2012 r. na poziomie 17%, zaliczając do wysługi lat okres służby w Policji w wymiarze: [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni oraz część wnioskowanego przez policjanta okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] maja 1995 r. do dnia [...] stycznia 1996 r.

Zaskarżona decyzja, jak zauważył dalej organ odwoławczy, została wydana z uwzględnieniem jedynie części żądania strony. Rozstrzygnięcie zaskarżonego rozkazu personalnego dotyczy ustalenia procentowego wzrostu uposażenia z tytułu zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem tylko części wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] maja 1995 r. do dnia [...] stycznia 1996 r., nie uwzględnia natomiast okresu pracy w tymże gospodarstwie od dnia [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] maja 1995 r. Samo wskazanie przez organ przesłanek, uzasadniających odmowę zaliczenia tego okresu, w uzasadnieniu decyzji jest niewystarczające wobec braku rozstrzygnięcia w tym zakresie. Tym samym organ zawęził przedmiot postępowania, a wydane rozstrzygnięcie, obejmując swym zakresem żądanie strony jedynie w części, naraża się na zarzut niekompletności.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżona decyzja organu I instancji jest prawidłowa w części dotyczącej ustalenia procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] lipca 2012 r., natomiast w kwestii dotyczącej niezaliczenia do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika od dnia [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] maja 1995 r., organ powinien wydać odrębną decyzję.

K. G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył na powyższy rozkaz personalny skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie utrzymanego nim w mocy rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w W. nr [...] z dnia [...] września 2012 r.; uznanie w wyroku, że skarżącemu przysługuje prawo do zaliczenia stażu pracy (wysługi) pełnego okresu, od dnia [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] stycznia 1996 r., pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego; przeprowadzenie dowodów wskazanych w treści skargi na okoliczności w niej podniesione. Skarżący zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. nr 7, poz. 24 ze zm.) poprzez uznanie, iż skarżący w związku z pracą w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] maja 1995 r. spełnił jedynie niektóre warunki definicji "domownika", opisane w przywołanym przepisie, mimo tego, iż w powołanym okresie spełniał on wszystkie warunki tam wymienione,

b) art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. nr 54, poz. 310) poprzez niezaliczenie skarżącemu (pracownikowi) do stażu pracy (wysługi) okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] maja 1995 r. w charakterze "domownika" w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, mimo przesłanek nakazujących dokonanie takiego zaliczenia,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 6 i art. 8 K.p.a. poprzez działanie, polegające na wydaniu decyzji wbrew przepisom obowiązującego prawa, które to postępowanie doprowadziło do naruszenia zasady zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej,

b) art. 7 K.p.a. poprzez wydanie decyzji wbrew okolicznościom zachodzącym w ustalonym stanie faktycznym,

c) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej bez właściwego jej uzasadnienia, tj. bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W motywach skargi skarżący stwierdził, iż nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, że skarżący wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w sposób doraźny. Praca skarżącego, mimo istnienia konieczności godzenia jej z nauką w Liceum Zawodowym w W., miała charakter stały, gdyż była wykonywana codziennie przez okres 4 - 5 godzin, w soboty i niedziele oraz w okresie wakacyjnym nawet do 16 godzin dziennie. Trwała zatem bez przerwy i odbywała się regularnie oraz była związana z określonym punktem geograficznym, jakim przez cały okres jej wykonywania pozostawało gospodarstwo rolne rodziców skarżącego.

Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem organu, że skarżący wykonywał pracę jedynie w czasie ferii lub wakacji. Skarżący, pracując stale w gospodarstwie rolnym rodziców, jedynie zwiększał intensywność swojej pracy w tymże gospodarstwie.

Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący wskazał, iż odmowa zaliczenia do stażu pracy (wysługi) pełnego okresu, od dnia [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] stycznia 1996 r., pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców nastąpiła nie tylko wbrew przepisom prawa, ale również wbrew jednolitemu stanowisku judykatury.

Końcowo skarżący zaznaczył, iż nie kwestionuje rozkazu personalnego w przedmiocie rozstrzygnięcia, polegającego na ustaleniu procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat poprzez zaliczenie do stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] maja 1995 r. do dnia [...] stycznia 1996 r., bowiem orzeczony 17% -owy wzrost nastąpił niejako automatycznie w związku z zaliczeniem okresu bezspornego. Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie odnośnie niezaliczenia do stażu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w okresie od dnia [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] maja 1995 r.

W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny posiada wyłącznie uprawnienia kasacyjne, nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny, przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków.

Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Spór w sprawie niniejszej dotyczy niezaliczenia K. G. całego - wskazanego we wniosku z dnia [...] lipca 2012 r. - okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Policji.

Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152, poz. 1732 ze zm.), do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Tymi odrębnymi przepisami są przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310). W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Zgodnie z definicją, zawartą w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 ze zm.), przez domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy (art. 6 pkt 2).

To na funkcjonariuszu Policji, wnioskującym o zaliczenie danych okresów do wysługi lat, jak stanowi § ust. 1 ww. rozporządzenia, spoczywa obowiązek udokumentowania tych okresów. Sposoby tego udokumentowania określone zostały w art. 3 ustawy o zaliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, który stanowi, że na wniosek osoby zainteresowanej właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy (ust. 1). Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1 nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2). W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3).

Analiza powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, iż aby zaliczyć skarżącemu do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, wnioskowany przez niego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców należało ustalić, czy w podanym okresie wnioskodawca miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie tego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy.

Bezsporna jest okoliczność, iż w objętym wnioskiem okresie od dnia [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] maja 1995 r. skarżący miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym i był uczniem Liceum Zawodowego w W., do którego dojeżdżał codziennie z miejsca zamieszkania (L.), przy czym czas dojazdu wynosił ok. 60 minut.

Organ, badając zagadnienie łączenia przez skarżącego obowiązków ucznia szkoły ponadpodstawowej z pracą w gospodarstwie rolnym, wykluczył, by mogła to być praca stała w pełnym wymiarze czasu pracy z uwagi na obciążenie obowiązkami szkolnymi. W ocenie organu była to jedynie pomoc doraźna, świadczona tradycyjnie przez dzieci w gospodarstwie rolnym rodziców.

Zdaniem Sądu organ błędnie zinterpretował przepis art. 6 pkt 2 lit. c ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przyjmując, że sam fakt kształcenia się osoby, pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie domowym, w szkole ponadpodstawowej wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie.

Przepis ten był wielokrotnie przedmiotem wykładni, dokonywanej zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt I OSK 240/12 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wyrażono pogląd, iż z samego faktu, że skarżący był uczniem szkoły średniej nie można wnioskować o niemożności stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Wyjaśnienie tej kwestii wymaga szczegółowych ustaleń oraz ich wszechstronnej oceny. Dopiero wtedy możliwa stanie się ocena sądu co do tego, czy skarżący był, czy też nie był domownikiem w rozumieniu art. 6 pkt 2 lit. c ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 (publ. CBOSA), NSA podkreślił, że do zaakceptowania jest pogląd, że ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie wyjaśnia, jak należy rozumieć sformułowanie "stale pracuje w gospodarstwie rolnym" oraz to, że obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki stałej pracy i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości" pracy w gospodarstwie rolnym musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny generalnie podzielił to stanowisko, zastrzegając, iż z inną sytuacją mamy do czynienia, gdy chodzi o domownika, który ubiega się o zaliczenie tego okresu do okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu oraz domownika, który wnioskuje o zaliczenie okresów pracy w gospodarstwie do pracowniczego stażu czy służby. Powołana ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. w swoim tytule i treści jednoznacznie odnosi się do zaliczenia do stażu pracy okresów pracy w gospodarstwie. Ustawodawca w art. 6 ust. 2 lit. c ww. ustawy przy charakterystyce domownika kładzie akcent na pracę, która chociaż wykonywana poza stosunkiem pracy ma być stała. Oznacza to, że przy zaliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, od którego zależą konkretne, dodatkowe uprawnienia pracownicze, nie może być mowy jedynie o incydentalnych, drobnych świadczeniach domownika na rzecz rolnika, czyli pomocy, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się w ramach pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo, a nie wyłącznie wówczas, gdy pomoc taką deklaruje domownik. Ten element dyspozycyjności domownika potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Powyższy pogląd podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1557/12 (publ.: https://cbois.nsa.gov.pl).

Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno - gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych, związanych z prowadzoną produkcją (tu: roślinną) w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r. o sygn. akt II UKN 3/98 (niepubl.), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą. W tym duchu wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt II UK 305/10 (publ.: Lex nr 852557), stwierdzając, iż o stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników decyduje zachowanie - mimo prowadzenia działalności pozarolniczej - gotowości do świadczenia jej na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego jego funkcjonowania z uwzględnieniem, że wymiar tego czasu powinien sięgać co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy. Wartym powołania jest również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1998 r. o sygn. akt II UKN 299/98 (publ. OSNP 1999/24/799, OSNP - wkł. 1999/3/2), przedstawiający pogląd, iż dopuszczalność uwzględnienia pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze stałym należy co najmniej oceniać poprzez jej wykonywanie w wymiarze nie niższym niż połowa normalnie wymaganego czasu pracy w rolnictwie. "Wykonywanie niektórych czynności rolniczych w gospodarstwie rolnym, w okresie odbywania nauki w szkole średniej, wymagającej codziennych kilkusetkilometrowych dojazdów do niej, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu okresów składkowych jako okresów pracy w gospodarstwie rolnym (...)". Zauważyć należy, że SN nie zastrzegł w tym wyroku, iż pobieranie nauki w szkole średniej wyłącza możliwości uznania pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, lecz wyłącza takie uznanie tylko pobieranie nauki w miejscowości znacznie oddalonej od gospodarstwa rolnego, uniemożliwiające wykonywanie w nim pracy w wymiarze ponad połowy wymaganego czasu pracy w rolnictwie.

Przyjęcie powyższych poglądów sprzeciwia się zawężającej wykładni przepisu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zaprezentowanej w decyzji organu I instancji, utrzymanej następnie w mocy przez organ odwoławczy. Dokonana przez organ wykładnia sprowadza się do przyjęcia błędnego stanowiska, iż w każdym przypadku uczęszczania przez osobę, spełniającą pozostałe przesłanki definicji domownika, do szkoły ponadpodstawowej poza miejscem zamieszkania, należy z góry przyjmować, że obowiązki szkolne i związana z tym ilość czasu wyklucza możliwość uznania po stronie takiej osoby przesłanki "stałości pracy w gospodarstwie rolnym".

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, niezbędne jest ponowne przeprowadzenie przez organ postępowania w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z uwzględnieniem dokonanej powyżej wykładni art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dokonując oceny, czy praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców miała charakter stały, organ weźmie pod uwagę treść zeznań świadków, uzupełnionych ich obszernymi wyjaśnieniami, oświadczenia samego skarżącego oraz wszystkie pozostałe dowody zgromadzone w sprawie. Powyższa ocena powinna uwzględnić zarówno wielkość i charakter gospodarstwa, jak też zakres prac jakie wykonywał skarżący. Ustalenia faktyczne organu w powyższym zakresie, poczynione zgodnie z regułami postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.), będą stanowić podstawę rozstrzygnięcia o uprawnieniach skarżącego.

Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego odnośnie braku kompletności rozstrzygnięcia organu I instancji. Wniosek skarżącego, oparty na tej samej podstawie materialnoprawnej, został w całości rozpatrzony przez organ I instancji, który ustalając wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] lipca 2012 r. na poziomie 17% wyjaśnił w uzasadnieniu rozkazu personalnego, iż przyjęta procentowa wysokość wynika z uwzględnienia jedynie części wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Jednocześnie organ wskazał przyczyny, które - w jego ocenie - uniemożliwiły zaliczenie do wysługi lat pozostałego, wnioskowanego okresu pracy w tymże gospodarstwie, a w konsekwencji, ustalenie procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego w wyższej wysokości.

Sąd, uznając rozstrzygnięcie organu I instancji, utrzymane następnie w mocy przez organ odwoławczy, za co najmniej przedwczesne z powodów powyżej omówionych, zobligowany był do uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono jak w pkt 2 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w pkt 3 sentencji wyroku.