Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 679/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: ART. 46, ART. 46A UST. 7 PKT 4, ART. 56, art. 52 ust. 1 pkt 9,
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
article: art. 138 par. 1 pkt 3, art. 77, art. 134, 28,29,30,31,10 par. 1, art. 127 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1,2,
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2010 r. sprawy ze skargi R. B., D. O., K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących R. B., D. O., K. P. kwotę po [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] A. Spółka z o.o. z siedzibą w [...], na podstawie art. 46 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.), wystąpiła do Wójta Gminy [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie bioelektrowni do produkcji energii i biogazów zlokalizowanego na działce nr [...], w miejscowości [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania Wójt Gminy [...], decyzją z dnia [...], na podstawie art. 46a ust. 7 pkt 4 i art. 56 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) w związku z art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199 poz. 1227), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej "K.p.a."), jak też w oparciu o postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...] postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...]oraz raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzony w [...], ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia "Budowa bioelektrowni do produkcji energii i bionawozów zlokalizowanej na dz. nr [...]".

W decyzji tej organ określił: 1) rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, 2) warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, 3) wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym oraz 4) obowiązek przedłożenia analizy porealizacyjnej.

Od powyższej decyzji w dniu [...] r. odwołanie złożył T.S. – Sołtys Sołectwa [...]. W uzasadnieniu odwołania wskazał on, że Wójt Gminy [...] wydając zaskarżoną decyzję nie wziął pod uwagę nierzetelności raportu oddziaływania na środowisko, w którym błędnie określono odległość od terenów zamieszkałych i nie w pełni uwzględniono znaczną uciążliwość bioelektrowni dla ludzi i środowiska naturalnego.

W tej samej dacie odwołanie złożyli także D.O, R.B. oraz K.P., określający się w piśmie jako właściciele sąsiadujących z przedsięwzięciem nieruchomości i jako pełnomocnicy mieszkańców – Społeczny Komitet Mieszkańców. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), poprzez nie spełnienie przesłanek warunkujących wydanie zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia i wydanie kwestionowanego aktu pomimo istniejących wątpliwości, co do możliwości negatywnego oddziaływania na formę ochrony przyrody "Natura 2000" oraz Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków "Wybrzeże [...]". Ponadto, podnieśli zarzut naruszenia art. 77 K.p.a., poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionych odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 134 K.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, ponieważ ani Komitet Społeczny, ani Sołtys nie są stronami postępowania. Kolegium zaznaczyło, że w przypadku decyzji o wydanie środowiskowych uwarunkowań prawem, które będzie stanowić podstawę do wyznaczenia stron, mogą być np. przepisy ustalające poszczególne standardy jakości środowiska. W postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko stronami tego postępowania bezsprzecznie będą właściciele działek położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, jak też właściciele działek objętych przewidywanym obszarem ograniczonego oddziaływania, jeżeli oddziaływanie planowanej inwestycji będzie wykraczać poza teren, do którego inwestor posiada tytuł prawny (będzie przekraczać ustalone prawem standardy). Organ podkreślił, że obowiązek wyznaczenia (utworzenia) obszaru ograniczonego oddziaływania dla określonej inwestycji powinien wynikać, zgodnie z art. 52 ust.1 pkt 9 ustawy Prawo ochrony środowiska, z raportu o oddziaływaniu na środowisko. Naruszenie zatem prawnie chronionego interesu musi być udowodnione np. wykazane w raporcie. W przedmiotowej sprawie z raportu wynika natomiast, że oddziaływanie planowanej inwestycji mieści się w granicach terenu, do którego inwestor posiada tytuł prawny. W związku z powyższym, w ocenie Kolegium, nie jest możliwe uznanie za stronę, czy też wskazanie jako strony grupy osób takich jak np. Mieszkańców Osiedla [...], Komitetu Społecznego, czy też Sołtysa. Zasadniczym elementem postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko są konsultacje społeczne poprzez zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu w przypadku, gdy jest sporządzany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Do udziału w konsultacjach społecznych ma prawo każdy, bez względu na jego status prawny. Prawo to jednak ogranicza się jedynie do możliwości składania uwag i wniosków co do realizacji przedsięwzięcia i nie jest równoznaczne z uzyskaniem uprawnień strony w postępowaniu. Właśnie w takim charakterze, w ocenie organu drugiej instancji, w przedmiotowej sprawie mogą występować i wystąpili mieszkańcy osiedla, nazywający siebie Komitetem Społecznym, czy też mieszkańcy innych miejscowości. Jak wskazało Kolegium, Komitet Społeczny Osiedla, niezależnie od nazwy, tj. czy będzie to np. ,,Komitet na rzecz ochrony środowiska" czy też "na rzecz budowy", albo "przeciwko budowie" nie może być uznany za stronę postępowania, ani też za organizację społeczną, o której mowa w art. 31 K.p.a.

Od ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego , R.B., D.O. oraz K.P. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie art. 28 K.p.a., polegające na stwierdzeniu, że R.B., D.O. i K.P. nie są stronami postępowania oraz na umorzeniu postępowania, podczas gdy osoby te mają tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia (rozumianego szeroko) i są narażone na jego oddziaływanie,

2) naruszenie art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a., polegające na tym, że wydając decyzję o umorzeniu postępowania organ pozbawił R.B., D.O. i K.P. możliwości brania czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań (art. 10 § 1 K.p.a.),

3) naruszenie art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, poprzez nie rozpatrzenie istniejących wątpliwości co do możliwego, negatywnego oddziaływania na obszar "Natura 2000" oraz obszar specjalnej ochrony ptaków "Wybrzeże [...]".

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że w złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołaniu od decyzji Wójta Gminy z dnia [...]przedstawili obszerną argumentację oraz wskazali na fakty, świadczące o szkodliwości oddziaływania przedsięwzięcia polegającego na budowie bioelektrowni do produkcji energii i biogazów na obszar "Natura 2000" oraz środowisko zamieszkiwanego przez nich osiedla, które jest przeznaczone do stałego pobytu ludzi i którego mieszkańcy w większości utrzymują się z turystyki (prowadzenie wynajmu pokoi i sezonowych stołówek). Zaznaczyli, że powyższe zarzuty nadal podtrzymują, jednakże w związku z decyzją Kolegium z dnia [...]r., w chwili obecnej nie mogą dochodzić słusznie przysługujących im praw wynikających z posiadania przymiotu strony. Zdaniem skarżących, zarówno Wójt Gminy [...], jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], bez pogłębionej analizy stwierdzili, że osoby wnoszące odwołanie nie posiadają statusu strony postępowania oraz nie dopełnili wymogu zbadania istnienia po stronie wnoszących odwołanie ich legitymacji. Podnieśli przy tym okoliczność, iż zamieszkują około [...] m od planowanego obiektu i jako społeczni reprezentanci mieszkańców osiedli położonych w bezpośrednim sąsiedztwie niniejszej inwestycji podejmują obywatelskie działania w celu pełnego ujawnienia faktów i wyjaśnienia okoliczności związanych ze szkodliwym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na ludzi i przyrodę, o czym wzmiankowali w odwołaniu złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego .

W dalszej kolejności skarżący wyjaśnili, że pozbawienie przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu prowadzi do odebrania im możliwości kontroli powstawania inwestycji, która w sposób bardzo istotny może wpłynąć na ich życie i życie ich dzieci, a która to inwestycja nie otrzymała społecznej aprobaty, budząc wiele uzasadnionych obaw. Zaznaczyli, że zasięg przedmiotowej inwestycji służącej do produkcji prądu i nawozów powstałych w wyniku osuszania bardzo odorogennego wsadu biogazowni (w którego skład wchodzą zgniłe resztki organiczne, zepsute ryby, wnętrzności zwierząt, itp.) będzie ogromny, co niewątpliwie będzie miało wpływ na jakość powietrza w strefie uzdrowiskowej. Ponadto, skarżący wskazali, że nie bez przyczyny tego typu obiekty zakwalifikowano w przepisach, jako zawsze znacząco negatywnie oddziałujące na środowisko, co w danym przypadku odnosi się z pewnością nie tylko do granic przedmiotowego przedsięwzięcia, jak zostało to opisane w analizie środowiskowej tego obiektu. Skarżący zarzucili również, że tego typu analizę może w zasadzie napisać każdy, byle była ona zgodna z ustawą. Nie ma listy polskich ekspertów od analiz środowiskowych i biogazowni oraz ich instalacji, jest również brak specjalistów mogących poradzić sobie z nadzorem takich instalacji.

Skarżący zwrócili uwagę na to, że w ww. analizie znaleźli wiele błędów merytorycznych, a wiele szczegółów istotnych dla środowiska naturalnego zostało w niej pominiętych lub celowo utajonych. Podkreślili, że analizy tego rodzaju sporządzane są pod konkretnego inwestora i na jego zlecenie, co miało miejsce także w rozpatrywanej sprawie. Całość dokumentacji natomiast oparta została na hipotetycznych i mało precyzyjnych założeniach, co przejawia się choćby w używanych w dokumentacji stwierdzeniach, iż inwestycja "nie powinna mieć negatywnego wpływu na pogorszenie stanu sanitarnego" oraz że "będą przechowywane na terenie przedsiębiorstwa niezbędne ilości do bieżącej produkcji ".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze potrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Pismem z dnia [...] R.B., D.O. oraz K.P. uzupełnili treść złożonej przez siebie skargi, kwestionując tryb przeprowadzenia przez Wójta Gminy [...] konsultacji społecznych w przedmiocie inwestycji polegającej na budowie bioelektrowni. W ich przekonaniu, raport oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko został wykonany niezgodnie z wymogami prawa, oraz że tego rodzaju przedsięwzięcie powinno uzyskać oddzielny dokument w postaci przeprowadzonej szczegółowej oceny habitatowej.

W dniu [...] pismo procesowe w sprawie złożył także uczestnik postępowania – A Spółka z o.o., wnosząc o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu pisma uczestnik wskazał, iż w Jego ocenie, skarga nie jest uzasadniona już z tej przyczyny, że z samej jej treści wynika, że skarżący nie kwalifikują się do przyznania im statusu strony, tak z uwagi na swój status organizacyjny jak i wskazywaną w skardze okoliczność faktyczną zamieszkiwania w odległości ok. [...] m od planowanego obiektu.

Zdaniem uczestnika, bezzasadne są także zarzuty skargi wskazujące na okoliczność naruszenia przepisów postępowania poprzez to, że organy w rozpatrywanej sprawie nie dokonały pogłębionej analizy w zakresie istnienia po stronie wnoszących odwołanie ich legitymacji. Uczestnik stanął na stanowisku, że w każdej sprawie to zainteresowany ma obowiązek wykazania interesu prawnego. Nie posiada natomiast takiego obowiązku organ administracji. W konsekwencji, skoro skarżący nie wykazali istnienia interesu prawnego, to należało odmówić im statusu strony, ponieważ rzeczywistym obowiązkiem organów jest każdorazowo badanie, czy ten interes prawny - nie faktyczny - został przez zainteresowanego w sposób należyty wykazany. Zdaniem uczestnika, same wątpliwości, na które skarżący powołują się w skardze nie są wystarczające do zmiany, czy uchylenia jakiejkolwiek decyzji. Dla skuteczności odwołania czy skargi należy bowiem wnieść zarzuty, które trzeba następnie udowodnić. Organy lub sąd natomiast obowiązane są rozpatrzyć, czy zarzuty te znajdują uzasadnienie.

A. Spółka z o.o. podważyła także prawdziwość zawartego w skardze twierdzenia, iż skarżący wskutek odmowy przyznania im statusu strony zostali pozbawieni możliwości ochrony swoich praw lub społecznej kontroli nad planowaną inwestycją.

Na rozprawie, która odbyła się w dniu 17 listopada 2010 r. skarżący – K.P. oświadczył, że interes prawny, zarówno własny jak i grupy mieszkańców, w imieniu których występował w postępowaniu administracyjnym, wywodzi z faktu oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości, zarówno sąsiednie, jak i dalsze, w tym na Jego własną. Skarżąca – D.O., wskazała natomiast, że z uwagi na kumulację negatywnego oddziaływania na środowisko, w szczególności odorów i substancji drażniących zakładów już istniejących oraz planowanej inwestycji, dla wszystkich tych przedsięwzięć powinno zostać wydane jedno pozwolenie zintegrowane, ponieważ następuje nakładanie się na siebie tych uciążliwości, co prowadzi do przekroczenia wskazywanych w raportach granic przekroczenia. Z kolei pełnomocnik uczestnika postępowania oświadczył, że planowana inwestycja, jeżeli będzie oddziaływała na środowisko poza obszar nieruchomości, to tylko w dopuszczalnym zakresie i wyłącznie w związku z dowożonymi substratami stanowiącymi wsad do instalacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod kątem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.

W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], umorzyło postępowanie odwoławcze wskazując w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, że odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, ponieważ zarówno Komitet Społeczny, jak i Sołtys nie są stronami tego postępowania.

W świetle takiego stwierdzenia zasadniczą kwestią wymagającą przesądzenia przez Sąd stała się prawidłowość dokonanej przez organ drugiej instancji oceny braku legitymacji procesowej po stronie podmiotów, które złożyły odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...]

W zakresie rozwiązań normatywnych, stanowiących podstawę dla ustalenia tego rodzaju legitymacji procesowej, w pierwszej kolejności odwołać należy się do art. 127 § 1 K.p.a. W myśl tego przepisu, od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z treści powołanej regulacji wynika, że legitymację do wniesienia odwołania posiada wyłącznie strona, tj. podmiot, który spełnia przesłanki określone w art. 28-30 K.p.a., natomiast tryb postępowania odwoławczego w pełnym zakresie oparty został przez ustawodawcę na zasadzie skargowości.

W kontekście tej ostatniej okoliczności wskazać należy, że wyłączenie trybu wszczęcia postępowania z urzędu na rzecz trybu skargowego oznacza przyjęcie przez ustawodawcę rozwiązań zgodnych z subiektywną koncepcją legitymacji procesowej strony. W konsekwencji twierdzenie określonego podmiotu, że zaskarżona przez niego decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, stanowi wystarczającą podstawę do wszczęcia postępowania odwoławczego. Jeżeli jednak twierdzenie to nie będzie znajdowało oparcia w przepisach prawa materialnego, wówczas okoliczność ta stanowić będzie podstawę do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009 r., s. 461-462) Pojęcie interesu prawnego ustawodawca, stosownie do unormowań art. 28 K.p.a., uczynił podstawowym elementem konstrukcyjnym instytucji legitymacji procesowej strony, przy czym interes ten musi istnieć obiektywnie dla możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Strona postępowania administracyjnego - którą w myśl art. 29 K.p.a. mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, oraz nie posiadające osobowości prawnej państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – do skutecznego podejmowania czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym posiadać musi zdolność do czynności prawnych w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W przypadku osób fizycznych brak zdolności do czynności prawnych wyłącza samodzielne działania tej strony w postępowaniu. W postępowaniu działa za nią wówczas przedstawiciel ustawowy. Za strony nie będące osobami fizycznymi działa ich przedstawiciel ustawowy lub statutowy. Strona, jak i jej przedstawiciel mogą przy tym działać w sprawie zarówno samodzielnie, bądź też poprzez ustanowionego pełnomocnika.

Organ drugiej instancji w toku prowadzonego postępowania odwoławczego obowiązany jest zatem w fazie wstępnej tego postępowania ustalić, w jakim charakterze występuje w sprawie podmiot inicjujący to postępowanie. W razie twierdzenia podmiotu, że korzysta on z przymiotu strony postępowania, organ powinien w toku postępowania właściwego zbadać, czy posiada on legitymację do złożenia tego rodzaju środka prawnego, znajdującą oparcie w normach prawa materialnego. Jeżeli natomiast twierdzi on, że działa w imieniu strony, w pierwszej kolejności, badanie interesu prawnego strony poprzedzać powinno, na etapie wstępnej weryfikacji podania, ustalenie legitymacji osoby, która wnosi odwołanie, do działania w imieniu podmiotu będącego stroną postępowania lub przeświadczonego, że korzysta z przymiotu strony.

W rozpatrywanej sprawie od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...]. ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia "Budowa bioelektrowni do produkcji energii i bionawozów zlokalizowanej na dz. nr [...] obręb ewidencyjny [...]" zostały złożone do Samorządowego Kolegium Odwoławczego dwa odwołania. Pierwsze z odwołań złożyły osoby skarżące do Sądu decyzję Kolegium, tj. D.O. i, R.B. oraz K.P.. Osoby te w nagłówku zostały oznaczone, jako: "pełnomocnicy mieszkańców" oraz "Społeczny Komitet Mieszkańców". Ponadto, w odniesieniu do każdego z nich z osobna, obok adresu zamieszkania znalazło się jeszcze określenie "Właściciel nieruchomości sąsiadującej z inwestycją Biogazownia". Drugie odwołanie złożył Sołtys m. [...] – T.S., który m.in. napisał, że Wójt Gminy [...] wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił olbrzymiej uciążliwości dla ludzi i środowiska naturalnego, a substancje odorogenne "zatrują" życie mieszkańcom i turystom wypoczywającym w [...]. Podał również, że "konsultacje społeczne zostały przeprowadzone w sposób ograniczony i gdyby nie nasze zainteresowanie to mieszkańcy [...] byliby pominięci zupełnie w postępowaniu administracyjnym".

Jak zostało już wcześniej wskazane, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium podniosło, że odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, ponieważ ani Komitet Społeczny, ani Sołtys nie są stronami przedmiotowego postępowania. Kolegium wyjaśniło, że w przypadku decyzji o wydanie środowiskowych uwarunkowań prawem, które będzie stanowić podstawę do wyznaczenia stron, mogą być np. przepisy ustalające poszczególne standardy jakości środowiska. Organ stwierdził, że w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko stronami tego postępowania bezsprzecznie będą właściciele działek położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, jak też właściciele działek objętych przewidywanym obszarem ograniczonego oddziaływania, jeżeli oddziaływanie planowanej inwestycji będzie wykraczać poza teren, do którego inwestor posiada tytuł prawny i będzie przekraczać ustalone prawem standardy. Organ podkreślił, że obowiązek wyznaczenia lub utworzenia obszaru ograniczonego oddziaływania dla określonej inwestycji powinien wynikać, zgodnie z art. 52 ust.1 pkt 9 ustawy Prawo ochrony środowiska, z raportu o oddziaływaniu na środowisko, a zatem naruszenie prawnie chronionego interesu musi zostać wykazane, np. w takim raporcie. Organ zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie z raportu wynika, że oddziaływanie przedmiotowej inwestycji mieści się w granicach terenu, do którego inwestor posiada tytuł prawny. W związku z powyższym, w ocenie Kolegium, nie jest możliwe uznanie za stronę, czy też wskazanie jako strony grupy osób takich jak np. Mieszkańców Osiedla [...], Komitetu Społecznego, czy też Sołtysa.

Dokonując analizy podjętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienia w aspekcie treści złożonych odwołań oraz treści "Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko" wskazać należy, że organ drugiej instancji w zbyt wąskim zakresie odniósł się do kwestii charakteru, w jakim podmioty składające odwołania mogły wystąpić w tym postępowaniu. Kolegium, w zakresie statusu tych podmiotów, w sposób ogólny odniósł się do kwestii ich interesu prawnego w postępowaniu, wykluczając jego istnienie. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy całkowicie pominął zawarte w odwołaniu złożonym przez D.O., R.B. oraz K.P. określenie się przez osoby je podpisujące jako "pełnomocnicy mieszkańców". Skoro D.O., R.B. oraz K.P. zaznaczyli, że są pełnomocnikami innych osób, bez ich wskazania, obowiązkiem organu było ustalić w czyim imieniu te osoby działały i czy posiadały umocowanie do działania na rzecz tych osób. Czynności w tym zakresie powinny zostać przez organ podjęte w fazie wstępnej badania dopuszczalności odwołania i w razie nie usunięcia tych braków, wobec ewentualnego braku okoliczności działania także w imieniu własnym, organ powinien orzec o niedopuszczalności odwołania. Zaniechanie wyjaśnienia tej kwestii skutkować mogło błędnym określeniem podmiotów postępowania odwoławczego, co zakwalifikować należy, jako istotne uchybienie przepisom postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podobnie, w przypadku odwołania złożonego przez T.S. – Sołtysa [...], organ wobec zawartych w nim określeń, jak np. "mieszkańcy", "nasze działanie", powinien ustalić w jakim charakterze Sołtys wystąpił z odwołaniem – jako strona, czy też pełnomocnik mieszkańców ? Organ wykluczył udział Sołtysa T.S. w postępowaniu nie precyzując w ogóle swojego stanowiska w tej kwestii. Nie można wykluczyć natomiast, że T.S., niezależnie od powołania pełnionej przez siebie funkcji, mógł występować w sprawie, jako osoba fizyczna, opierająca swoje żądanie na przekonaniu o posiadaniu interesu prawnego w sprawie.

W zakresie wspomnianej wyżej okoliczności nie uwzględnienia interesu prawnego skarżących w postępowaniu przed organem drugiej instancji, zauważyć także należy, iż z treści odwołania D.O., R.B. oraz K.P. wynika, że skarżący upatrywali swój interes prawny w sprawie w związku z tym, że są właścicielami działek sąsiadujących z planowanym przedsięwzięciem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczyło natomiast kwestię badania ich interesu prawnego do jej zestawienia z konkluzją "Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko", wskazując, że zakres oddziaływania planowanej inwestycji mieści się w granicach terenu, do którego inwestor posiada tytuł prawny. W ocenie Sądu, nie jest uprawniony pogląd wyrażony przez Kolegium, że w kontekście treści art. 52 ust.1 pkt 9 ustawy Prawo ochrony środowiska, naruszenie prawnie chronionego interesu musi być udowodnione w raporcie, a skoro z raportu wynika, że oddziaływanie planowanej inwestycji mieści się w granicach terenu, do którego inwestor posiada tytuł prawny, to tak jest w istocie. Raport przedkłada organowi podmiot występujący z wnioskiem o wydanie decyzji o ustalenie środowiskowych uwarunkowań danego przedsięwzięcia. Treść tego Raportu podlega zatem ocenie organu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze dostrzegło potrzebę oceny Raportu. Jednak w ocenie Sądu, z treści tegoż Raportu (str. 31, 29, 50) jednoznacznie nie wynika, aby oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia, w ramach prowadzonej działalności, w pełnym zakresie zawsze mieściło się w granicach terenu, do którego inwestor posiada tytuł prawny. Przedwczesne zatem, w aktualnym stanie sprawy, byłoby wykluczenie możliwości wykraczania oddziaływania inwestycji poza jej teren, także na teren działek sąsiednich. Wobec braku tej jednoznaczności, należałoby ustalić ewentualny, możliwy zakres tego oddziaływania i w świetle powyższych okoliczności ustalić strony postępowania ze szczególnym uwzględnieniem właścicieli działek sąsiednich. Powyższe ustalenia mogą mieć istotne znaczenie dla określenia przymiotu strony podmiotów, które złożyły w sprawie odwołanie. Na fakt potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia poza obszar nieruchomości na której ma zostać zrealizowana inwestycja, wskazał również przedstawiciel inwestora na rozprawie oświadczając, że może to być ewentualnie związane z dowożonymi substratami stanowiącymi wsad do instalacji.

Reasumując stwierdzić należy, że organ drugiej instancji orzekł z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego przy ponownym jej rozstrzyganiu rzeczą organu orzekającego powinno być uwzględnienie przedstawionych zapatrywań prawnych sądu, co do oceny legitymacji procesowej podmiotów, które wniosły w sprawie odwołanie i konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji.

Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku (pkt II) oparte zostało na art. 152 powołanej ustawy, zaś w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt III), Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.