Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 671/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 114 ust. 1,  art. 136
journal: Dz.U. 2002 nr 74 poz 676
law: Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi R. B. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. II SA/Wa 997/04 uchylił decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2002 r. oraz decyzję tego organu z [...] czerwca 2002 r. wypowiadającą R. B. stosunek służbowy funkcjonariusza ABW. Podstawą uchylenia decyzji było uznanie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją art. 230 ust. 1 punkt 2, ust. 4, 7 i 8 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm., dalej jako ustawa o ABW oraz AW), stanowiący podstawę wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego (wyrok TK z 20 kwietnia 2004 r.). Przekształcenie dawnego Urzędu Ochrony Państwa i utworzenie w jego miejsce dwóch Agencji (ABW i AW), w ocenie Trybunału, było zmianą organizacyjną i nie uzasadniało wyłączenia wobec zwalnianych funkcjonariuszy art. 60 ust. 4 ustawy. Wyrok WSA uprawomocnił się w dniu 4 listopada 2004 r. R. B. został przywrócony do służby decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., poczynając od dnia [...] grudnia 2004 r. i aktualnie pracuje w ABW- Delegaturze w R., Wydziale Zamiejscowym w K..

W dniu [...] września 2007 r. skarżący wystąpił do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z wnioskiem o wypłatę uposażenia za okres od [...] lipca 2002 r. do [...] listopada 2004 r. Rozkazem personalnym z dnia [...] października 2007 r. oraz rozkazem z [...] grudnia 2007 r., utrzymującym w mocy w/w rozkaz, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego odmówił R. B. wypłaty uposażenia i pozostałych świadczeń pieniężnych za w/w okres. Na powyższe rozstrzygnięcie organu R. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 320/08 uchylił zaskarżone rozkazy personalne podnosząc, iż wadliwe zwolnienie funkcjonariusza ze służby wywołało taki skutek, że co do zasady było ono skuteczne, ale funkcjonariusz zachował prawo do okresu "ochronnego", określonego w art. 60 ust. 4 ustawy o ABW oraz AW, tj. jego stosunek służbowy trwał jeszcze przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy; ustał więc w dniu [...] grudnia 2002 r., a nie – jak twierdził organ – w dniu [...] lipca 2002 r. Sąd nie podzielił także stanowiska organu dotyczącego daty reaktywacji stosunku służbowego w związku z ustaleniem przysługującego skarżącemu uposażenia. Organ uznał bowiem, że dla tego celu przyjąć należy, iż dopiero faktyczne przywrócenie do służby i jej podjęcie w dniu [...] grudnia 2004 r. wyznacza czasową, początkową granicę okresu służby. W ocenie zaś Sądu ta data jest jednak z tego punktu widzenia nieistotna, gdyż w wyroku z 27 lipca 2004 r. Sąd wstrzymał wykonanie rozkazu z [...] lipca 2002 r., co nie może być zignorowane, ponieważ oznacza ono, że rozkaz ten już od dnia wydania wyroku z 27 lipca 2004 r. nie podlegał wykonaniu. Od tej więc daty, na potrzeby ustalenia przysługującego skarżącemu uposażenia, skarżący pozostawał w służbie. Sąd w dalszym postępowaniu nakazał organowi uwzględnić powyższe stanowisko i ustalić, jaki wpływ na prawo skarżącego do uposażenia miało pozostawanie w służbie w okresie [...] lipca 2002 r. – [...] grudnia 2002 r. oraz [...] lipca 2004 r. – [...] grudnia 2004 r., przy uwzględnieniu wszystkich przepisów ustawy o ABW oraz AW, zwłaszcza art. 136 tej ustawy.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego kolejnym rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] odmówił wypłaty uposażenia R. B. za okres od [...] lipca 2002 do [...] października 2004 roku wraz z odsetkami. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że roszczenie funkcjonariusza za okresy: od [...] sierpnia 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. oraz [...] lipca 2004 r. do [...] września 2004 r. uległo przedawnieniu, za okres od [...] stycznia 2003 r. do [...] lipca 2004 r. R. B. nie przysługuje uposażenie, bo jak wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie II SA/Wa 320/2008 stosunek służbowy funkcjonariusza ustał z dniem [...] grudnia 2002 i nie istniał do czasu jego reaktywacji w dniu [...] lipca 2004 r. Co do pozostałego wnioskowanego okresu, tj. od [...] września 2004 r. do [...] listopada 2004 r. organ stwierdził, że formalne pozostawanie w stosunku służbowym samo przez się nie rodzi prawa do uposażenia i musi być dopełnione podjęciem tej służby faktycznie, bądź przynajmniej zgłoszeniem gotowości do jej podjęcia. Gotowość do podjęcia służby R. B. zgłosił dopiero w dniu [...] listopada 2004 r., deklarując możliwość podjęcia obowiązków służbowych w dniu [...] grudnia 2004 r.

Pismem z dnia [...] września 2008 r. R. B. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Podniósł, że skoro rozkaz zwalniający go ze służby był bezprawny, nie wywołał on żadnych skutków prawnych, tym samym przysługuje mu prawo do uposażenia za cały okres gotowości do służby, tj. od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2004 r. Z ostrożności procesowej w swoim wniosku wskazał, że należne jest mu uposażenie co najmniej za okres od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. oraz od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2004 r. Potwierdzają to - jego zdaniem - poglądy zawarte w wyrokach WSA w Warszawie o sygnaturach akt: II SA/Wa 319/08, II SA/Wa 320/08, II SA/Wa 1967/07, II SA/Wa 789/04 oraz NSA I OSK 96/06, które to nie mogą być pomijane w jego sprawie.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] uchylił zaskarżony rozkaz personalny w całości i odmówił R. B. wypłaty uposażenia za okres od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2004 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że konieczność uchylenia zaskarżonego rozkazu personalnego i wydania nowego rozstrzygnięcia w sprawie jest spowodowana faktem, że zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie nie obejmuje całości wnioskowanego okresu. W raporcie z dnia [...] września 2007 r. funkcjonariusz wnosił o wypłatę uposażenia za okres od [...] lipca 2002 do [...] grudnia 2004 r. Sentencja rozkazu personalnego wydanego w I instancji wskazuje zaś, że organ wziął pod uwagę węższy przedział czasowy, tj. okres od [...] lipca 2002 r. do [...] października 2004 r. Organ wskazał, że bezprzedmiotowym w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 320/08 wydanym w sprawie R. B. jest rozpatrywanie wniosku w odniesieniu do całości przedziału czasowego, tj. od [...] lipca 2002 do [...] grudnia 2004 r. Sąd w w/w wyroku stwierdził bowiem, że rozkaz o zwolnieniu ze służby z 2002 r., choć wadliwy, co do zasady był skuteczny, z tym zastrzeżeniem, że skutek w postaci rozwiązania stosunku służbowego wywołał dopiero w dniu [...] grudnia 2002 r. Z tego powodu, organ ograniczył uzasadnienie rozstrzygnięcia do okresów od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. oraz od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2004 r. Co do pierwszego z tych okresów Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zauważył, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2008 r. przesądził kwestię istnienia w owym czasie stosunku służbowego pozostawiając organowi zbadanie czy i jakie znaczenie okoliczność ta ma dla ustalenia prawa funkcjonariusza do uposażenia. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Uznając istnienie stosunku służbowego w tym okresie i jednocześnie - jego zdaniem – stosując się do wskazań Sądu uznał, że roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od [...] sierpnia 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. uległo już przedawnieniu. Organ uznał dzień [...] lipca 2004 r. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchylający rozkazy wypowiadające funkcjonariuszowi stosunek służbowy) jako początek biegu 3 letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 122 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW. Termin ten upłynął więc, w ocenie organu, [...] lipca 2007 r., z dniem następnym roszczenie stało się niewymagalne, od zaspokojenia którego wierzyciel może się uchylić. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie znalazł też wyjątkowych okoliczności, o których mowa w art. 122 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW. Zdaniem Szefa ABW, z tych samych co wyżej względów, roszczenie funkcjonariusza za okres od [...] lipca 2004 r. do [...] września 2004 r. również uległo przedawnieniu. Co do pozostałego okresu, tj. od [...] września 2004 r. do [...] listopada 2004 r. organ powtórzył argumentację zawartą w uchylonym rozkazie personalnym stwierdzając, że samo formalne pozostawanie w stosunku służbowym nie rodzi prawa do uposażenia i musi być dopełnione podjęciem tej służby faktycznie, bądź przynajmniej zgłoszeniem gotowości do jej podjęcia.

Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. R. B. złożył na powyższy rozkaz personalny skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozkazu i przyznanie mu prawa do uposażenia za okres od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2004 r. wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wymagalności poszczególnych rat uposażenia do dnia zapłaty. W uzasadnieniu skargi podniósł, że niezgodnym z prawem jest ustalenie, iż roszczenie o wypłatę uposażenia za okres do [...] września 2004 r. uległo przedawnieniu. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczął się bowiem z chwilą wydania wyroku przywracającego R. B. do służby, czyli z dniem [...] lipca 2004 r., a z chwilą uprawomocnienia się tego wyroku, tj. z dniem [...] listopada 2004 r. W konsekwencji raport złożony w dniu [...] września 2007 r. – obejmujący wniosek wypłaty uposażenia za sporny okres – wpłynął przed upływem 3 letniego terminu przedawnienia, powodując przerwanie jego biegu na zasadzie art. 122 ust. 3 pkt. 1 ustawy o ABW oraz AW. Dodatkowo podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał już kontroli decyzji w przedmiocie prawa do uposażenia R. B. za sporny okres i nie dostrzegł, by roszczenie to uległo przedawnieniu. W wyroku z 23 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił, że skarżący pozostawał w służbie w okresie od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. oraz od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2004 r. i nakazał dokonanie oceny prawa do uposażenia z uwzględnieniem art. 136 ustawy o ABW oraz AW – regulującym wysokość uposażenia w okresie choroby, urlopu lub zwolnienia od zajęć służbowych. Natomiast w wyroku II SA/Wa 319/08 (sprawa ze skargi R. B. o zaliczenie określonego okresu do okresu służby) z [...] kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nakazał zaliczenie okresów od dnia [...] lipca 2002 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. oraz od dnia [...] lipca 2004 r. do dnia [...] grudnia 2004 r. – do okresu służby skarżącego i ustalenie jego odpowiedniej wysługi lat.

Wyrokiem z dnia 22 lipca 2009 r. w sprawie VIII SA/Wa 130/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił rozkaz personalny Szefa ABW wydany w dniu [...] grudnia 2008 r. podnosząc, że bieg terminu przedawnienia rozpoczął się nie w dacie wydania wyroku przywracającego R. B. do służby, ale z chwilą uprawomocnienia się tego wyroku, tj. z dniem [...] listopada 2004 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd nakazał organowi ustalić, jaki wpływ na prawo skarżącego do uposażenia miało pozostawanie w służbie w okresie od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. oraz od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2004 r. przy uwzględnieniu wszystkich przepisów ustawy o ABW i AW, zwłaszcza jej art. 136. Organ nie rozważył nadto, czy w związku z wyrokiem WSA w Warszawie w sprawie II SA/Wa 997/04 z dnia 27 lipca 2004 r., uchylającym rozkaz utrzymujący w mocy poprzedzający go rozkaz o zwolnieniu ze służby oraz wstrzymującym jego wykonanie, skarżący już od tego dnia nie pozostawał w dyspozycji szefa, a został zwolniony od zajęć służbowych. Wyrokiem z dnia 13 maja 2010 r. NSA w sprawie I OSK 1503/09 oddalił skargę kasacyjną R. B. wniesioną od w/w wyroku WSA w Warszawie.

Ponowne rozpoznanie sprawy przez Szefa ABW o wypłatę R. B. uposażenia za okres od [...] lipca 2002 r. do [...] listopada 2004 r. wraz z odsetkami ustawowymi skutkowało wydaniem w dniu [...] lutego 2011 r. rozkazu personalnego numer [...], w którym został uwzględniony okres od [...] sierpnia 2002 r. do [...] grudnia 2002 r., mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie skarżącego o sygnaturze II SA/Wa 320/08, iż datą jego zwolnienia ze służby jest [...] grudnia 2002 r. W pozostałym zakresie Szef ABW odmówił wypłaty uposażenia, ponieważ za okres od [...] lipca do [...] lipca 2002 r. skarżący już je otrzymał przy uposażeniu za miesiąc lipiec 2002 r. (art. 120 i art. 121 ustęp 3 ustawy o ABW i AW), w okresie od [...] grudnia 2002 r. do [...] lipca 2004 r. stosunek służbowy funkcjonariusza nie istniał, a więc nie istniało również prawo do uposażenia, natomiast w okresie od [...] lipca 2004 r. (data wydania wyroku w sprawie II SA/Wa 997/04 wraz ze wstrzymaniem wykonania zaskarżonego rozkazu) do [...] listopada 2004 r. w ocenie organu funkcjonariusz pozostawał jedynie formalnie w stosunku służbowym, co samo przez się nie zrodziło prawa do uposażenia, ponieważ musi być dopełnione podjęciem tej służby faktycznie, bądź przynajmniej zgłoszeniem gotowości do jej podjęcia. Badając okoliczność ewentualnego pozostawania skarżącego w dyspozycji Szefa ABW w w/w okresie organ stwierdził, iż pomimo wyroku z dnia [...] lipca 2004 r., funkcjonariusz zadeklarował możliwość podjęcia obowiązków służbowych dopiero w dniu [...] grudnia 2004 r., natomiast w okresie od [...] kwietnia 2003 r. do [...] listopada 2004 r. pozostawał w stosunku zatrudnienia, ostatnio na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem organu ta okoliczność wykluczała możliwość uznania, że skarżący pozostawał w dyspozycji Szefa ABW w okresie od [...] lipca 2004 r. do [...] listopada 2004 r., co wiązałoby się z koniecznością ewentualnego natychmiastowego podjęcia czynności służbowych. W zakresie roszczenia skarżącego o uwzględnienie wypłaty uposażenia wraz z odsetkami ustawowymi organ umorzył postępowanie administracyjne, mając na uwadze cywilny charakter tego rozstrzygnięcia, które nie może być umieszczane w treści decyzji administracyjnej. Jedyną skuteczną drogą ich dochodzenia jest postępowanie przed sądem powszechnym.

We wniosku z dnia [...] marca 2011 r. o ponowne rozpoznanie sprawy R. B. podniósł, że skoro rozkaz zwalniający go ze służby nie miał podstawy prawnej, a on pozostawał w gotowości do służby, to ten rozkaz nie wywarł wobec niego żadnych skutków prawnych i przysługuje mu prawo do uposażenia za cały okres gotowości do służby. Poza tym zaskarżony rozkaz pomija interpretację sądów wyrażoną w wyrokach WSA w Warszawie w sprawach: II SA/Wa 319/08 i II SA/Wa 320/08.

Rozkazem personalnym numer [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Szef ABW utrzymał w całości w mocy rozkaz personalny numer [...] z dnia [...] lutego 2011 r. oraz jego argumentację prawną. W uzasadnieniu decyzji powołał się na wyroki WSA w Warszawie w sprawach:

- II SA/Wa 320/08, gdzie Sąd uznał, że rozkazy zwalniające skarżącego ze służby choć wadliwe, to jednak są skuteczne w postaci rozwiązania stosunku służbowego w dacie [...] grudnia 2002 r.,

- II SA/Wa 997/04, gdzie Sąd uznał, że stosunek służbowy skarżącego ustał w dacie [...] grudnia 2002 r. i nie istniał do czasu jego reaktywacji, tj. z dniem [...] lipca 2004 r. Nadto nakazał organowi w dalszym postępowaniu ustalenie, jaki wpływ na prawo skarżącego do uposażenia miało pozostawanie funkcjonariusza w służbie w okresie od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. oraz od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2004 r., z czego wynika, że w okresie od [...] grudnia 2002 r. do [...] lipca 2004 r. stosunek służbowy funkcjonariusza nie istniał,

- II SA/Wa 130/09, gdzie Sąd nakazał zbadanie kwestii pozostawania skarżącego w okresie od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2004 r. w dyspozycji Szefa ABW i ewentualnego jego zwolnienia z zajęć służbowych.

Szef ABW jeszcze raz podkreślił, że w okresie od [...] lipca do [...] grudnia 2004 r. skarżący pozostawał w stosunku zatrudnienia, co wykluczało możliwość realnego podjęcia przez niego obowiązków służbowych w ABW, a tym samym roszczenie o wypłatę uposażenia w tym zakresie jest bezzasadne. Fakt podejmowania kroków przez skarżącego, mających na celu wzruszenie rozkazu personalnego zwalniającego go ze służby nie świadczy, zdaniem organu, o realnej gotowości do jej pełnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rozkaz numer [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. R. B., nie podważając prawidłowości korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia w zakresie przyznania wypłaty uposażenia za okres od [...] sierpnia 2002 r. do [...] grudnia 2009 r., żądał uwzględnienia roszczeń w pozostałym zakresie. W konsekwencji wnosił o uchylenie zaskarżonego rozkazu i poprzedzającego go rozkazu Szefa ABW nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. w części odmawiającej mu przyznania wypłaty uposażenia oraz umorzenia postępowania w zakresie odsetek ustawowych.

Zaskarżonemu rozkazowi zarzucił naruszenie art.170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 i zm.) poprzez wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wypłaty uposażenia za okres od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2004 r. w sposób sprzeczny z prawomocnymi rozstrzygnięciami zawartymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawach: II SA/Wa 320/08 i II SA/Wa 319/08, które wiążą nie tylko strony i sąd, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, gwarantującymi prawo do uposażenia funkcjonariuszowi pozostającemu w gotowości do służby. Skarżący podniósł, że w oparciu o cytowane wyżej wyroki sądowe na obecnym etapie poza sporem powinno pozostać jego prawo do uposażenia w okresach: od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. oraz od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2004 r. Przedmiotem analizy winna być jedynie jego wysokość oraz należne odsetki ustawowe. Jednocześnie skarżący wskazał, że okoliczność świadczenia przez niego pracy w spornym okresie nie może podważyć jego pozostawania w gotowości do służby, ponieważ w każdej chwili był gotowy rozwiązać z pracodawcą stosunek pracy, a w skrajnym przypadku nawet porzucić pracę. Ponadto, zdaniem skarżącego, nieuprawnionym jest nierozpoznanie przez Szefa ABW jego roszczeń o odsetki, jako należności ubocznych, kiedy organ ten rozstrzyga zasadność żądania należności głównej.

Na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. pełnomocnik skarżącego popierając skargę, wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto złożył do akt sprawy rozkaz personalny Szefa ABW numer [...] z dnia [...] marca 2010 r., w którym po rozpoznaniu wniosku R. B. z dnia [...] września 2007 r. zaliczono w/w do wysługi lat dla celów uposażeniowych i nagrody jubileuszowej okresy: od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. oraz od [...] lipca 2004 r. do [...] lipca 2004 r. jako okresy służby w ABW. Jednocześnie odmówiono funkcjonariuszowi zaliczenia do wysługi lat okresu od dnia [...] grudnia 2002 r. do [...] lipca 2004 r. jako okresu służby w ABW. Dokument ten Sąd zaliczył w poczet materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie na okoliczność przysługiwania skarżącemu prawa do uposażenia za w/w okresy (k. [...]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana według wymienionych wyżej kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie jest zasadny zarzut, że zaskarżony rozkaz personalny został wydany sprzecznie z wytycznymi WSA w Warszawie w sprawach: II SA/Wa 319/08 i II SA/Wa 320/08.

Artykuł 153 p.p.s.a. stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z uzasadnień obu wskazanych w skardze wyroków, uchylających zaskarżone rozkazy personalne wynika, że stosunek służbowy skarżącego ustał w dniu [...] grudnia 2002 r., natomiast na skutek wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie II SA/Wa 997/04 został reaktywowany, w konsekwencji czego należy uznać, iż w okresie od [...] lipca 2004 r. do [...] listopada 2004 r. skarżący pozostawał w służbie. W wyroku z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie II SA/Wa 319/08 w przedmiocie odmowy przyznania wzrostu uposażenia, WSA w Warszawie wprost nakazał organowi zaliczyć okresy: od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. oraz od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2004 r. do okresu służby i ustalić skarżącemu w oparciu o nie odpowiednią wysługę lat. Szef ABW zastosował się do wytycznych Sądu w rozkazie personalnym numer [...] z dnia [...] marca 2010 r., złożonym przez skarżącego do akt sprawy (k. [...]-[...]).

Natomiast w sprawie II SA/Wa 320/08 w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia, WSA w Warszawie zawarł wytyczne, aby organ ustalił, jaki wpływ na prawo skarżącego do uposażenia miało pozostawanie w służbie w okresach: od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. oraz od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2004 r., przy uwzględnieniu wszystkich przepisów ustawy pragmatycznej, zwłaszcza jej art. 136. Jednocześnie Sąd w uzasadnieniu podniósł, że przedwczesna byłaby ocena zasadności stanowiska skarżącego, zaprezentowanego wówczas w skardze, że należy mu się uposażenie za cały okres faktycznego pozostawania poza służbą. Na tamtym etapie postępowania organ nie poczynił ustaleń faktycznych w zakresie statusu skarżącego w w/w okresach.

Ostatnim wyrokiem WSA w Warszawie, rozpoznającym legalność decyzji wydanych w sprawie R. B. w zakresie jego wniosku o wypłatę uposażenia w okresie od [...] lipca 2002 r. do [...] grudnia 2004 r., był wyrok w sprawie VIII SA/Wa 130/09, w uzasadnieniu którego Sąd uznał, że organ nie wykonał wytycznych WSA w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie II SA/Wa 320/08, tzn. nie rozważył okoliczności, czy skarżący nie pozostawał od dnia [...] lipca 2004 r. w dyspozycji Szefa ABW, a został zwolniony od zajęć służbowych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ miał wziąć pod uwagę wskazania zawarte w w/cyt. wyroku, w szczególności rozważyć art. 136 ustawy o ABW i AW. Nie było więc odniesienia do wyroku II SA/Wa 319/08, którego treść uzasadnienia cytuje skarżący w uzasadnieniu przedmiotowej skargi.

Rozpoznając ponownie sprawę w zakresie żądania wypłaty uposażenia, organ podzielił sporny okres na 4 cząstkowe okresy i ustosunkował się oddzielnie do każdego z nich. Jednocześnie, zgodnie z wytycznymi WSA w Warszawie, zbadał status skarżącego w poszczególnych okresach. Poza zakresem zaskarżenia pozostał uwzględniony przez organ okres od [...] sierpnia 2002 r. do [...] grudnia 2002 r., za który skarżącemu należy się wypłata uposażenia na podstawie rozkazu personalnego z dnia [...] lutego 2011 r., utrzymanego w mocy rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2011 r. W tym zakresie organ uznał, zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie II SA/Wa 320/08, że datą zwolnienia skarżącego ze służby jest dzień [...] grudnia 2002 r.

Za okres od [...] lipca 2002 r. do [...] lipca 2002 r. organ odmówił wypłaty uposażenia uznając, iż skarżący otrzymał już je za te 2 dni, pobierając uposażenie za miesiąc lipiec 2002 r. Sąd podzielił ocenę organu, że na wypłatę R. B. uposażenia za lipiec 2002 r. nie miała wpływu data faktycznego zakończenia wykonywania czynności służbowych, bowiem z treści art. 120 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o ABW oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. 2010 r., Nr 29, poz. 154, ze zm.) w związku z § 2 ustęp 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie terminów płatności uposażenia i innych świadczeń pieniężnych funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz.U. 2003 r., Nr 52, poz. 454) wynika, że uposażenie funkcjonariuszowi wypłaca się w terminach miesięcznych z góry, w pierwszym dniu roboczym każdego miesiąca, za który uposażenie przysługuje, natomiast zgodnie z art. 121 ustęp 3 ustawy o ABW (..) prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby. W związku z rozwiązaniem stosunku służbowego z dniem [...] lipca 2002 r., skarżącemu wypłacono więc uposażenie za cały miesiąc lipiec do dnia [...] lipca 2002 r. Mając powyższe uregulowania na uwadze w kontekście przedmiotu sprawy "o wypłatę uposażenia" zasadne było, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie organu odnośnie okresu od [...] lipca 2002 r. do [...] lipca 2002 r., uznające roszczenie za ten czas za spełnione.

Odnośnie kolejnego okresu od [...] grudnia 2002 r. do [...] lipca 2004 r., to w świetle wyroków WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawach: II SA/Wa 319/08, II SA/Wa 320/08, VIII SA/Wa 130/09, bezsporne jest, że stosunek służbowy R. B. w tym czasie nie istniał. Nie przysługuje więc skarżącemu uposażenie za okres, kiedy nie pozostawał w stosunku służbowym. Wywody skarżącego odnośnie skutku ex tunc wyroku uchylającego rozkaz wypowiadający mu stosunek służbowy, w konsekwencji czego nieprzerwanie pozostawał w gotowości do pracy do [...] grudnia 2004 r., nie zasługują na aprobatę. Przypomnieć należy, że wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie II SA/Wa 997/04 działał ex nunc (od teraz), gdyż jedynie uchylał rozkaz, a nie stwierdzał jego nieważność, gdzie następuje uchylenie decyzji z mocą wsteczną, tzw. ex tunc (utrwalone stanowisko w orzecznictwie, np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2008 r., II WA/Sa 1986/07, wyroki NSA z dnia 22 sierpnia 2006 r., I OSK 96/06 oraz z dnia 27 kwietnia 2006 r., I OSK 179/06, z dnia 27 marca 2007 r., I OSK 895/06).

W zaskarżonej decyzji Szef ABW umorzył postępowanie w zakresie żądania odsetek ustawowych, uznając je za niedopuszczalne do rozpoznania na drodze administracyjnej, z uwagi na cywilny charakter tego roszczenia. Sąd w całości podziela tę argumentację organu, zwracając jednocześnie uwagę na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r., wydaną w sprawie W14/94 (OTK 1995/1/19), zgodnie z którą niewypłacenie uposażenia funkcjonariuszowi ABW stanowi opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 § 1 k.c. żądanie odsetek przed sądem powszechnym. W tym kierunku ukształtowało się również orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych (por. wyrok SN z dnia 2.07.2008 r., sygn. akt II PK 10/08, wyroki WSA w Warszawie z dnia 2.09.2005 r., II SA/Wa 908/05, z dnia 6.05.2011 r., II SA/Wa 71/11, wyrok NSA z dnia 29.04.1998 r., I SA 1713/97).

W ostatnim spornym okresie, tj. od dnia [...] lipca 2004 r. (data wydania wyroku przez WSA w Warszawie w sprawie II SA/Wa 997/04 wraz z orzeczeniem o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonego rozkazu) do [...] listopada 2004 r. organ odmówił przyznania wypłaty uposażenia uznając, iż formalne pozostawanie funkcjonariusza w stosunku służbowym samo przez się nie rodzi prawa do uposażenia, bowiem musi co najmniej wystąpić przesłanka zgłoszenia gotowości do świadczenia służby. Organ, wykonując wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku w sprawie VIII SA/Wa 130/09, sprawdził status skarżącego w poszczególnych okresach pozostawania poza służbą w związku z wypowiedzeniem stosunku służbowego oraz czy od dnia [...] lipca 2004 r. nie pozostawał w dyspozycji Szefa ABW, a został zwolniony od zajęć służbowych.

Organ ustalił, że w okresie od [...] sierpnia 2002 r. do [...] marca 2003 r. skarżący był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako bezrobotny z tym, że w okresie od [...] sierpnia 2002 r. do [...] marca 2003 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Następnie od [...] kwietnia 2003 r. do [...] listopada 2004 r. pozostawał w stosunkach zatrudnienia. Skarżący złożył do akt administracyjnych 2 świadectwa pracy: jedno wystawione przez [...] Grupę Finansową Spółkę z o.o. we W., gdzie był zatrudniony w charakterze specjalisty d/s. sprzedaży w okresie od [...] kwietnia 2003 r. do [...] września 2004 r., początkowo przez miesiąc na okres próby, następnie przez 10 miesięcy na czas określony, a ostatnio od [...] lutego 2004 r. na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy. Drugie świadectwo pracy wystawione przez P. T. F. S.A. z siedzibą we W., gdzie skarżący był zatrudniony w charakterze specjalisty d/s. sprzedaży kredytów samochodowych w okresie od [...] kwietnia 2004 r. do [...] listopada 2004 r. na czas nieokreślony w wymiarze 1/16 etatu do [...] września 2004 r. i w pełnym wymiarze czasu pracy w październiku i listopadzie 2004 r. Stosunki pracy w obu miejscach ustały w wyniku ich rozwiązania na podstawie porozumienia stron (art. 30 § 1 punkt 1 k.p.).

Zgodnie z art. 114 ustęp 1 ustawy o ABW (...), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Jednak treść tego przepisu nie może być rozumiana w ten sposób, że sam fakt mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe powoduje obowiązek wypłaty uposażenia w oderwaniu od wykonywania przez niego powierzonych mu obowiązków, czy zadań albo w oderwaniu od gotowości do podejmowania służby.

Samo podejmowanie służby należy rozumieć jako zespół różnorodnych czynności i działań wykonywanych przez funkcjonariusza związanych z jego zadaniami, jak również gotowość do podejmowania tych czynności i zadań. Fakt tej gotowości winien być ujawniony Agencji i jej znany. Bezspornym jest, że skarżący od daty jego zwolnienia, zaprzestał wykonywania na rzecz Agencji jakichkolwiek czynności i zadań. Z uwagi na zaangażowanie w pracę u dwóch pracodawców nie można również uznać, aby pozostawał w gotowości do ich wykonania. Wyraźna deklaracja skarżącego odnośnie objęcia obowiązków służbowych z dniem [...] grudnia 2004 r., nastąpiła dopiero w dniu [...] listopada 2004 r., kiedy oświadczył również, że jest gotowy zrezygnować z obecnego zatrudnienia.

Sąd podziela argumenty organu będące przyczyną odmowy wypłaty skarżącemu uposażenia za okres od [...] lipca 2004 r. do [...] listopada 2004 r., który został uznany za okres pozostawania przez niego w służbie i zaliczony rozkazem personalnym numer [...] z dnia [...] marca 2010 r. do wysługi lat dla celów uposażeniowych i nagrody jubileuszowej. Organ, zgodnie z wytycznymi Sądu w sprawie VIII SA/Wa 130/09 rozważył treść art. 136 ustawy o ABW (...) w związku z ewentualnym uznaniem, czy skarżący od dnia [...] lipca 2004 r. do dnia [...] listopada 2004 r. nie pozostawał w dyspozycji Szefa ABW, a został zwolniony od zajęć służbowych. Badając tę okoliczność organ wziął pod uwagę wyraźną deklarację skarżącego, że podejmie ponownie obowiązki dopiero z dniem [...] grudnia 2007 r., po rozwiązaniu stosunków pracy z pracodawcami. Ponadto umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy wykluczyły, zdaniem Szefa ABW, możliwość pozostawania skarżącego w dyspozycji, która wiąże się z koniecznością ewentualnego natychmiastowego podjęcia czynności służbowych i podporządkowania się przełożonemu.

W ocenie Sądu nie można w tym wypadku mówić, że skarżący w okresie od [...] lipca 2004 r. do [...] listopada 2004 r., będąc zatrudnionym w 2 miejscach pracy na czas nieokreślony, pozostawał jednocześnie w dyspozycji Szefa ABW, co zgodnie z art. 136 ustawy o ABW (...) dawałoby mu prawo do wypłaty uposażenia. Pozostawanie w stosunku służbowym nie jest tożsame z pełnieniem służby, czy też gotowością do jej podjęcia. Sąd nie podziela argumentacji skarżącego, że fakt świadczenia pracy w tym okresie nie może podważyć jego pozostawania w gotowości do służby, skoro w chwili umożliwienia mu podjęcia służby, rozwiązałby z pracodawcą stosunek pracy, a w skrajnym przypadku porzuciłby pracę, by podjąć służbę. W ocenie Sądu skarżący w ramach nawiązanego stosunku pracy zobligowany był wykonywać ją osobiście w warunkach podporządkowania pracodawcy co do miejsca, czasu oraz sposobu jej wykonywania, co w oczywisty sposób wykluczało faktyczną możliwość podjęcia przez niego służby w tym czasie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się ugruntowany pogląd, wskazujący na związek między prawem do otrzymywania uposażenia a wykonywaniem obowiązków służbowych. Prawo do uposażenia winno wiązać się z pozostawaniem w gotowości do podjęcia służby, rozumianej nie tylko jako subiektywny zamiar podjęcia służby, ale obiektywną możliwość do wykonywania czynności funkcjonariusza ABW. Tak więc pozostawanie funkcjonariusza w stosunku służbowym bez podejmowania służby, będąc związanym umową o pracę z innym pracodawcą, nie daje mu uprawnienia do otrzymywania uposażenia (tak m.in. wyroki NSA z dnia: 9.04.2001 r., II SA 94/01, z dnia 25.02.2009 r., I OSK 484/08, z dnia 15.01.2010 r., I OSK 925/09, wyroki WSA w Warszawie z dnia 23.03.2009 r., VIII SA/Wa 512/08, z dnia 10.05.2007 r., II SA/Wa 194/07).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.