Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 195/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 109 ust. 3 i 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c.
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 8 pkt 1 lit. c.
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c.
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2012 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat J. L. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zastępstwa procesowego oraz 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej jako "Prezes NFZ), po rozpatrzeniu odwołania E. K. od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2011 r. nr [...] stwierdzającej, że E. K. w okresie od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] stycznia 2010 r. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, natomiast w okresie od [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2001 r. nie był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania działalności gospodarczej na podstawie wpisu nr [...] do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy N.- uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził, że E. K. w okresie od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] grudnia 2010 r. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, natomiast w okresie od [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2001 r. nie został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania działalności gospodarczej na podstawie powołanego wpisu.

Decyzja ta wydana została na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm. dalej jako "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. Prezes NFZ z urzędu sprostował oczywisty błąd pisarski w decyzji NR [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w ten sposób, że na str. 1 niewłaściwie użytą datę w sentencji "uchylam zaskarżoną decyzją w całości i stwierdzam, że Pan E. K. w okresie od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] grudnia 2010 r. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, natomiast w okresie od [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2001 r. nie został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania działalności gospodarczej na podstawie wpisu nr [...] do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy N." zastępuje się słowami: "uchylam zaskarżoną decyzją w całości i stwierdzam, że Pan E. K. w okresie od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, natomiast w okresie od [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2001 r. nie został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania działalności gospodarczej na podstawie wpisu nr [...] do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy N.", na stronie 8 niewłaściwie użyte słowa "datę końcową - [...] grudnia 2010" zastępuje się słowami "datę końcową - [...] grudnia 2009 r." oraz na stronie 7 uzasadnienia decyzji niewłaściwie użyte słowa "dnia [...] stycznia 2001 r." zastępuje się słowami "dnia [...] stycznia 2010 r. "

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że E.K. w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. zwrócił się do Dyrektora [...] OW NFZ z wnioskiem o ustalenie, że w okresie od [...] stycznia 1999 r. do grudnia 2009 r. nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. [...] OW NFZ poinformował E. K. o wszczęciu, na jego wniosek postępowania w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz o prawie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Dyrektor [...] OW NFZ stwierdził, że E. K. w okresie od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] stycznia 2010 r. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, natomiast w okresie od [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2001 r. nie został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania działalności gospodarczej na podstawie wpisu nr [...] do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy N.

Rozpatrując na skutek odwołania od decyzji organu I instancji sprawę ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności gospodarczej, Prezes NFZ na wstępie powołał treść art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., a także art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.).

Stwierdził następnie, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, a według art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w okresie tym obowiązywały również kolejno trzy ustawy zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) oraz w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) - dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

Podniósł również, że od [...] września 2008 r. faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej - nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tę działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego.

Organ wskazał także skutki prawne zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego wywodząc, że w okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach.

Następnie organ II instancji podał, że z akt sprawy wynika, że E. K. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...] dokonany w dniu [...] listopada 1994 r., który w dniu [...] stycznia 2010 r. został wykreślony - wobec złożenia przez niego wniosku [...] zawiadamiającego o zaprzestaniu działalności gospodarczej.

Dodał także, że do wniosku o wszczęcie postępowania E.K. załączył kserokopię wyroku Sądu Apelacyjnego w K., z którego wynika, że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2010 r. wskazuje wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne E.K. za okres od stycznia 1999 r. do grudnia 2009 r., a nie dotyczy kwestii podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wnioskodawcy z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Ponadto Prezes NFZ wyjaśnił, że uprawnienie do świadczenia emerytalnego, które E. K. otrzymuje od [...] listopada 1997 r. nie wyłącza podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, co wprost wynika, w ocenie organu, z brzmienia art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 22 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ.

Jednocześnie organ podkreślił, że zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ - składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - najniższego wynagrodzenia), od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta: 1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub 2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Stwierdził także, że z pisma naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] sierpnia 2011 r. wynika, że E. K. figurował w ewidencji działalności gospodarczej w okresie od [...] stycznia 1995 r. do [...] stycznia 2010 r.

Za lata 2000-2001 wymieniony złożył zeznania podatkowe PIT-28 o wysokości osiągniętego przychodu dla osób opodatkowanych w formie ryczałtu, w których nie wykazał przychodów z pozarolniczej dzielności gospodarczej. Za lata 2002-2009 złożył zeznania podatkowe PIT-28 o wysokości osiągniętego przychodu dla osób opodatkowanych w formie ryczałtu, w których wykazał przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2007 r.,

I UK 300/06, LEX nr 338807 zauważył, że działalność gospodarcza jest związana z koniecznością ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Dlatego przedsiębiorca powinien liczyć się z tym ryzykiem, obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też z powodu choroby przedsiębiorcy, braku zleceń, itp.

Wywodził, że skoro dana osoba figurowała w ewidencji działalności gospodarczej - to oznacza, że w tym czasie była przedsiębiorcą, a w sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej - fakt ten winna była zgłosić przede wszystkim organowi prowadzącemu wspomnianą ewidencję.

Dodał także, że E. K. jako przedsiębiorca miał obowiązek zaznajomienia się z przepisami prawnymi regulującymi jego obowiązki w sferze jego uprawnień i obowiązków z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, a brak wiedzy w tym nie upoważnia do zwolnienia z ich wypełnienia.

Wskazując na treść art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach organ podkreślił także, że sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

W konkluzji podniósł, że odwołujący wniósł o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2009 r. - co oznacza, w ocenie organu II instancji, że Dyrektor [...] OW NFZ w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2011 r. niesłusznie wykroczył poza wniosek E.K. rozstrzygając kwestię podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] stycznia 2010 r. tj. do dnia wyrejestrowania działalności z ewidencji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] listopada 2011 r. E.K. zwany dalej "skarżącym" zarzucił zaskarżonej decyzji:

• rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach, art. 24 ust. 5 i art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu NFZ poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie do stanu faktycznego w niniejszej sprawie, bowiem mając na uwadze jego sytuację prawną (pobierane świadczenia emerytalno-rentowego) oraz wielkość osiąganych dochodów, które nie przekraczają kwoty minimalnego wynagrodzenia powinien być zwolniony ze składki na ubezpieczenie zdrowotne, a nadto z uwagi na to, że w okresach objętych decyzją miał faktycznie zawieszone wykonywanie działalności gospodarczej, które powoduje ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego;

• naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na treść rozstrzygnięcia, a w szczególności art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 2 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w całym postępowaniu, niedopuszczenie jako dowodu wszystkiego co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności nieprzesłuchanie skarżącego na okoliczności związane z przyczyną zaniechania uiszczania składki zdrowotnej, wprowadzenie go w błąd przez pracownika z ZUS oraz stanu wiedzy jaką posiadał ZUS w okresie objętym decyzją.

Wskazując na powyższe wniósł o:

• uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;

• zasądzenie od strony przeciwnej na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Rozwijając w uzasadnieniu zarzuty skargi skarżący podał, że wnosząc o wszczęcie postępowania, które poprzedziło wydanie zaskarżonych decyzji, wskazał szczegółowo okoliczności jakie doprowadziły do zaniechania płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, wyjaśnił swoją sytuację prawną, zakres prowadzonej działalności gospodarczej, przerwy w jej prowadzeniu oraz wielkość osiąganego dochodu.

Jego zdaniem wszystkie wskazane przez niego kwestie winny były być objęte postępowaniem dowodowym, w którym należało mu zapewnić czynny udział. Organy, jak dalej skarżący wywodził, nie sprostały temu zadaniu, a on nawet nie został przesłuchany w charakterze strony, w tym w szczególności na okoliczność wprowadzenia jego osoby w błąd przez pracownika ZUS w O. co do istnienia obowiązku płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Nie został również przeprowadzony dowód z dokumentów ZUS za okres od [...] stycznia 2002 r. do [...] grudnia 2009 r. na okoliczność wiedzy tego organu, co do istniejącego obowiązku w powołanym przez skarżącego zakresie.

W ocenie skarżącego powstała sytuacja nie jest zawiniona przez niego, a przez działanie organu administracji, co jednak nie zostało wzięte pod uwagę w toku postępowania przed organami NFZ.

Skarżący wywodził także, że powołane organy ustalając po jego stronie obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego nie wzięły pod uwagę pozostawanie przez niego w pewnym okresie na świadczeniu emerytalnym, rentowym oraz otrzymywaniem dochodów nie przekraczającej miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia. Ponadto w historii jego działalności gospodarczej, jak skarżący podkreślił, występowały długie przerwy, które jego zdaniem powinny być traktowane jako okres zawieszenia działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości dotychczasową argumentację.

W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2012 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik procesowy skarżącego sprecyzował, że skarga dotyczy decyzji w tej części, w której stwierdza, że skarżący w okresie od [...] stycznia 2002 r. do [...] grudnia 2009 r. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.

Przyłączając się do zarzutów skarżącego zawartych w osobiście sporządzonej przez niego skardze, zaskarżonej decyzji dodatkowo zarzucił:

• naruszenie art. 7 i 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieuzasadnione materiałem dowodowym przyjęcie, że skarżący w okresie od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] września 2009 r. prowadził działalność gospodarczą bez przerw oraz bez zawieszania wykonywania powyższej działalności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało przyjęciem, że skarżący w okresie od [...] stycznia 2002 r. do [...] grudnia 2009 r. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania działalności gospodarczej;

• naruszenie art. 7 i 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 86 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy wskutek zaniechania przesłuchania skarżącego oraz niezbadania kwestii dotyczącej stanu zdrowia skarżącego, w szczególności przesłanek wydania orzeczenia przyznającego skarżącemu II grupę inwalidzką oraz orzeczenia stwierdzającego znaczny stopień niepełnosprawności, jak również czasu trwania tych przesłanek i ich wpływu na brak możliwości faktycznego wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącego w zaskarżonym okresie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało przyjęciem, że skarżący w okresie od [...] stycznia 2002 r. do [...] września 2009 r. prowadził działalność gospodarczą, a tym samym został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania działalności gospodarczej;

• naruszenie art. 7 i 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 86 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy wskutek zaniechania przesłuchania skarżącego, a tym samym niezbadania okoliczności dotyczących niekwestionowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych faktu nieopłacania przez skarżącego w zaskarżonym okresie składek na ubezpieczenia zdrowotne, mimo przeprowadzanych przez organ kontroli, o których w niniejszym postępowaniu wspominał skarżący, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało przyjęciem, że skarżący w okresie od [...] stycznia 2002 r. do [...] grudnia 2009 r. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania działalności gospodarczej;

• mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8 pkt 1 lit. c w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez wąską interpretację pojęcia okresu prowadzenia działalności gospodarczej opartą na fakcie jej prowadzenia w okresie wynikającym z ewidencji działalności gospodarczej oraz na faktach braku zgłoszeń przerw lub zawieszenia jej wykonywania (mimo braku takiego obowiązku do dnia [...] września 2008 r.), nie zaś na okresie rzeczywistego jej wykonywania, podczas gdy zaskarżone decyzje odwołujące się do regulacji zawartych kolejno w ustawie z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej oraz ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej warunkujące przewidują konieczność faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę objętą tym ubezpieczeniem.

Poparł wniosek skarżącego o uchylenie decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] listopada 2011 r. w zaskarżonej części, a ponadto wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Na rozprawie w dniu 13 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że w aktach administracyjnych brak jest upoważnienia do działania w imieniu Prezesa NFZ dla Zastępcy Prezesa NFZ M.D., który podpisał zaskarżoną decyzję.

Przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. pełnomocnik Prezesa NFZ uzupełnił akta administracyjne sprawy o uwierzytelnioną kserokopię upoważnienia dla M.D. do wydawania w imieniu Prezesa NFZ decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.

Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a ") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z brzmieniem art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w art. 109 ust. 1 tej ustawy, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

W okresie objętym zaskarżoną decyzją miały zastosowanie przepisy:

• art. 8 pkt 1 lit c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r.;

• art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r.;

• oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. oraz w brzmieniu obowiązującym po tym dniu

- które w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) obejmują obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, prowadzące pozarolniczą działalność lub są osobami z nimi współpracującymi - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności, a od dnia [...] września 2008 r. od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Przepis art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) dodany przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888) stanowi, że przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 1a.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił Prezesowi NFZ na stwierdzenie, że w okresie od [...] stycznia 2002 r. do [...] grudnia 2009 r. skarżący prowadził pozarolniczą działalność, skutkującą, na podstawie zacytowanych powyżej przepisów, objęciem obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu we wskazanym okresie.

Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. wynika, że skarżący za lata 2002-2009 złożył zeznania podatkowe PIT-28 o wysokości osiągniętego przychodu dla osób opodatkowanych w formie ryczałtu, w których wykazał przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej. Z załączonej przez skarżącego do pisma z dnia [...] lipca 2011 r. kopii zestawienia przychodów za okres 2000-2009 r. również wynika, że w latach 2002 - 2009 skarżący osiągał przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. Co więcej w piśmie tym skarżący wyraźnie oświadczył, że działalność gospodarczą faktycznie wykonywał od dnia [...] stycznia 2002 r. do grudnia 2009 r.

Przy czym słusznie organy administracji uznały, że dla ustalenia okresów podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego decydujące są okresy faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, a nie daty dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, bądź jego wykreślenia, co w realiach niniejszej sprawy znalazło wyraz zarówno w sentencji skarżonej decyzji, jak i jej uzasadnieniu. Jak bowiem wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Zatem za bezprzedmiotowe uznać należy zarzuty skargi, że organ ustalając okresy podlegania skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego kierował się datami wynikającymi z ewidencji działalności gospodarczej. Już tylko z prostego zestawienia dat wpisu działalności gospodarczej skarżącego do ewidencji, jak i jej wykreślenia ([...] listopada 1994 r. - [...] stycznia 2010 r.) z ustalonym przez Prezesa NFZ okresem podlegania skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu

([...] stycznia 2002 r. - [...] grudnia 2009 r.) wynika, że daty te nie pokrywają się. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające (uzyskując informacje poparte dokumentami odnośnie do prowadzonej przez skarżącego działalności m. in. od właściwego naczelnika urzędu skarbowego oraz urzędu gminy), którego celem było ustalenie faktycznego okresu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Zgromadzone przez organ dowody korelują z oświadczeniami skarżącego, który w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. wyraźnie stwierdził, że działalność gospodarczą faktycznie wykonywał w okresie od [...] stycznia 2002 r. do grudnia 2009 r., co znajduje też oparcie w załączonym przez niego zestawieniu przychodów za okres 2000 r. - 2009 r.

Przy czym należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że działalność gospodarcza jest wykonywana nie tylko wówczas, gdy przedsiębiorca uzyskuje dochody. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje ugruntowany pogląd, że faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego, a w konsekwencji i zdrowotnego.

Zważyć również należy, że skarżący w toku postępowania, wszczętego przecież na jego wniosek miał możliwość zgłaszania dowodów na okoliczność zawieszenia, czy przerwania działalności gospodarczej w okresie objętym zaskarżoną decyzją, czego jednak nie uczynił, twierdząc, że to na organie spoczywał

ciężar dowodzenia podniesionych przez niego okoliczności. W tym miejscu zauważyć należy, że wprawdzie zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, to organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, to jednocześnie podkreślenia wymaga, że obowiązek organu wyjaśnienia okoliczności sprawy nie jest sprzeczny z zasadą, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne. Zgadzając się ze stanowiskiem skarżącego, że formalną możliwość zawieszenia działalności gospodarczej ustawodawca wprowadził dopiero od dnia [...] września 2008 r. jednocześnie Sąd ponownie podkreśla, że organ rozstrzygając niniejszą sprawę w istocie miał na względzie okresy faktycznego, a nie zgodnego z wpisami w ewidencji działalności gospodarczej, prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Nieprzedstawienie żadnych dowodów na okoliczność przerw w prowadzeniu działalności, uniemożliwiło przyjęcie, że działalność faktycznie w określonym czasie była przez skarżącego zawieszona. Gołosłowne twierdzenia skarżącego nie mogą odnieść żadnych skutków prawnych, a także nie powodują powstania po stronie organu, obowiązku poszukiwania dowodów na ich poparcie.

Zarzuty skarżącego związane z zaniechaniem przez organ przesłuchania skarżącego na okoliczności wymienione w skardze, w ocenie Sądu również nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. Po pierwsze należy podnieść, że organ stosownie do treści przepisu art. 50 § 1 k.p.a. wezwał skarżącego do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących okoliczności wymaganych do rozpatrzenia sprawy. Czyniąc zadość temu żądaniu, skarżący w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. złożył stosowne oświadczenia w zakreślonym przez organ zakresie.

Skoro zatem organ na podstawie wymienionych wyjaśnień, a także pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalił stan faktyczny sprawy, nie można mu skutecznie czynić zarzutu dotyczącego nieprzesłuchania skarżącego w charakterze strony w sytuacji, gdy z jednej strony część wniosków dowodowych dotyczyła okoliczności wyjaśnionych w postępowaniu w materiale dowodowym, część dotyczyła okoliczności, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Niewątpliwie informacje udzielone przez pracowników Zakład Ubezpieczeń Społecznych skarżącemu stanowią okoliczności irrelewantne z punktu widzenia postępowania w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego prowadzonego przez organy NFZ.

Powoływanie się przez skarżącego na posiadanie uprawnienia do renty do dnia [...] listopada 1997 r. z uwagi na II grupę inwalidzką dotyczyło czasu nie objętego zaskarżoną decyzją i stanowiło jedynie argumentację na okoliczność nieopłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności. W tym kontekście za bezprzedmiotowy należy uznać zarzut nieprzesłuchania skarżącego na okoliczność przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z przyznaniem II grupy inwalidzkiej oraz orzeczenia stwierdzającego znaczny stopień niepełnosprawności.

Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, że nie powinien być objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, z uwagi na niskie świadczenie emerytalno-rentowe, które nie przekracza 50% kwoty najniższej emerytury podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja Prezesa NFZ stanowi tylko potwierdzenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności i nie odnosi się do kwestii obowiązku opłacania składek przez ubezpieczonego. Organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia składek na ubezpieczenie zdrowotne jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który dokonując tego, obowiązany będzie do wzięcia pod uwagę art. 22 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach zawierających zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne przez osoby pobierające świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekraczające miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, których dodatkowe przychody nie przekraczają 50% kwoty najniższej emerytury lub która opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

W ocenie Sądu, należy w konsekwencji uznać, że organy w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), Prezes NFZ oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku postępowania, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Zauważyć przy tym należy, że zaskarżona decyzja Prezesa NFZ zawiera zarówno w sentencji, jak i uzasadnieniu omyłki, jednakże mają one charakter błędów pisarskich, które Prezes NFZ w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2011 r. na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. z urzędu sprostował.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.