Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 449/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.207 ust. 1 pkt 1, ust. 12
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 144, art. 145, art. 160, art. 236
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa [...] spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...]r., [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] kwietnia 2013r. Syndyk Masy Upadłości Przedsiębiorstwa ,,A" sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w sprawie zwrotu dofinansowania.

Z akt administracyjnych sprawy wynikał następujący stan faktyczny:

W dniu [...] czerwca 2010 r. Przedsiębiorstwo "A" Sp. z o.o. podpisało z Województwem umowę o dofinansowanie projektu nr [...] "Wzrost konkurencyjności firmy "A" Sp. z o.o. poprzez zakup nowej linii do produkcji kostki brukowej" ze środków Unii Europejskiej oraz Budżetu Państwa. W § 3 umowy przewidziano rzeczowe i finansowe zakończenie realizacji projektu na dzień 31 lipca 2010 r. Następnie do umowy zawarte zostały aneksy z dnia: [...] września 2010 r., [...] grudnia 2010 r., [...] sierpnia 2011 r., w których przesuwano terminy zakończenia realizacji projektu, ostatecznie do dnia 30 czerwca 2012 r.

W ramach zawartej umowy Zarząd Województwa jako Instytucja Zarządzająca RPO (dalej zwana w skrócie IZ) przekazała na rachunek bankowy beneficjenta zaliczkę w kwocie 2.935.291,49 zł oraz refundację w kwocie 474.975,75 zł. W związku niewydatkowanieniem uzyskanej zaliczki w całośći Beneficjent dokonał jej częściowego zwrotu w dniach [...] grudnia 2010 r, [...] stycznia 2011 r. oraz [...] stycznia 2011 r.

We wniosku o płatność nadesłanym przez Beneficjenta w dniu 5 stycznia 2012 r. poinformował on IZ o trudnościach w realizacji projektu polegających przede wszystkim na braku wystarczających środków finsansowych na jego realizację, co związane pozostawało z nadal trwającymi negocjacjami z bankami w sprawie kredytu inwestycyjnego i co spodowało koniecznośc wstrzymania części płatności w ramach projektu, częciowy zwrot środków z wypłaconej zaliczki i “przeplanowanie" wniosków o płatność. Beneficjent poinformował, iż opóżnieniu ulegała w szczególności realizacja projektu budowlanego (31,67 % realizcji), prac budowlanych hali produkcyjnej (79,38 % realizacji), zakup ładowarki i wózków widłowych (0 % realizacji ) , promocji projektu ( 0 % realizacji ). Wskazał też na na zaawansowanie innych elementów projektu, wyliczając zakres ogólny jego realizacji na 31,67 %.

Po uwzględnieniu dokonanych przez Beneficjenta zwrotów z przekazanej kwoty dofinansowania pozostało jeszcze 1 137 037,07 zł.

Dnia 24 kwietnia 2012 r. do IZ wpłynęło zawiadomienie syndyka o ogłoszeniu w dniu [...] marca 2012r. upadłości spółki ,,A" z pouczeniem o możliwości składania zgłoszeń wierzytelności oraz z odpisem postanowienia o ogłoszeniu upadłości spółki obejmującej likwidację majątku.

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. IZ rozwiązała zawartą z Beneficjentem umowę o dofinansowanie, powołując się na treść jej § 17 ust. 2 pkt 2, zgodnie z którym IZ może rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym, jeżeli Beneficjent jest w stanie likwidacji lub gdy zawiesił swoją działalność albo jest podmiotem o podobnym charakterze lub wobec Beneficjenta został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości lub gdy podlega zarządowi komisarycznemu albo wszczęto przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne albo zabezpieczające.

W następstwie powyższego pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. IZ, wskazując na art. 207 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157 poz. 1240 ze zm.) i § 6 pkt 1 umowy (uprawniający IZ do wezwania strony do dobrowolnego zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, bez zachowania procedur, pobranych w sposób nienależny lub w nadmiernej wysokości), wezwała stronę do dokonania zwrotu kwoty otrzymanego dofinansowania w ramach realizowanego projektu – 1.137.037,07 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonych od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu.

Jednocześnie pismem z dnia [...] lipca 2012r. Województwo zgłosiło do sędziego komisarza Sądu Rejonowego wierzytelność na kwotę 1 137 037,07 zł wraz z należnościami ubocznymi, obejmującymi odsetki od w/w kwoty.

Zarządzeniem z dnia [...] lipca 2012r. sędzia komisarz zarządził zwrot zgłoszenia wierzytelności ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych zgłoszenia.

W związku z brakiem wykonania przez Beneficjenta wezwania do zwrotu dochodzonej kwoty, Zarząd Województwa na podstawie uchwały nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu dofinansowania. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. ( doręczomym 18 sierpnia ) o wszczęciu postepowania powiadomiony został syndyk upadłej spółki.

Postanowienim z dnia [...] września 2012 r. sędzia komisarz odowłał syndyka, wyznaczaąac do czasu uprawomocnienia się postanowienia, zarządcę tymczasowego.

W dniu [...] września 2012r. Województwo ponownie dokonało zgłoszenia sędziemu komisarzowi wierzytelności obejmującej przekazaną spółce kwotę dofinansowania 1 137 037,07 zł wraz z odsetkami celem umierzeszenia jej na liście w kategorii I.

W dniu [...] września 2012 r. Zarząd Województwa, powołując się na treść art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1590 ze zm.), art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), wydał decyzję nr [...] nakładającą na Syndyka Masy Upadłościowej Przedsiębiorstwa ,,A" sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, obowiązek zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie w kwocie 966 481,50 wraz z odsetkami i 170 555,57 zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż strona dopuściła się naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych stanowiącego, iż w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych (...). Zdaniem organu, podstawą do powyższego stwierdzenia było ogłoszenie w dniu 13 marca 2012 r. upadłości beneficjenta oraz wstrzymanie wszelkich działań dotyczących zakupu ładowarki oraz wózków widłowych z uwagi na brak dostępu do środków finansowych (opis rzeczowy beneficjenta) i jednocześnie wykonanie hali produkcyjnej w 95% oraz nieukończeniu linii produkcyjnej (wniosek o płatność z dnia [...] stycznia 2012 r.), co doprowadziło do rozwiązania umowy i konieczności zwrotu dofinansowania. Organ wskazał, iż wykorzystanie dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem to sytuacja, w której cel określony w umowie o dofinansowanie nie zostanie zrealizowany zarówno w wyniku przeznaczenia przez beneficjenta środków dotacji na wydatki niewskazane w projekcie, jak również w sytuacji rozwiązania umowy o dofinansowanie, gdyż w tym momencie cel w niej określony nie jest obiektywnie możliwy do zrealizowania.

Pismem z dnia [...] listopada 2012 r Syndyk Masy Upadłości PPUH ,,A" sp. z o.o., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Pełnomocnik zarzucił skarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 144 i 160 ustawy z dnia 28 lutego 2006 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1112, dalej zwanej dalej w skrócie; pun), art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, art. 83 pun oraz art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej zwanej: Kpa). W oparciu o te zarzuty wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Zdaniem pełnomocnika, organ w sposób nieprawidłowy określił jako zobowiązanego Syndyka masy upadłości, zamiast Beneficjenta tj. spółkę ,,A" w upadłości likwidacyjnej. Pełnomocnik podkreślił, iż za zobowiązanie odpowiada upadły, a nie syndyk, który zgodnie z art. 160 pun dokonuje jedynie czynności na rachunek upadłego, ale w imieniu własnym. Podnosił, iż syndyk występuje w niniejszym postępowaniu jako strona w znaczeniu formalnym, natomiast w znaczeniu materialnym pozostaje nią upadły, wywodząc powyższe stwierdzenie z treści art. 144 pun, zgodnie z którym jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu.

Ponadto pełnomocnik zarzucił organowi brak wyjaśnienia w sposób precyzyjny podstawy na jakiej orzeczony został zwrot wskazując, iż z jednej strony organ powołał art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, z drugiej nie wyjaśniając na czym polega “niezgodne z przeznaczeniem" wykorzystanie środków. Natomiast powołany przez organ § 17 ust. 2 pkt 2 umowy, zdaniem pełnomocnika, uznać należy za nieważny z uwagi na treść art. 83 pun. Zatem ani ogłoszenie upadłości, ani rozwiązanie umowy nie mogło stanowić podstawy do orzeczenia o zwrocie dofinansowania. Dodatkowo pełnomocnik strony zarzucił decyzji lakoniczność uzasadnienia i ustalenie stanu faktycznego niezgodnie z materiałem dowodowym.

Pismem z dnia [...] grudnia 2012r. IZ wezwała pełnomocnika strony do złożenia wyjaśnień w sprawie realizacji projektu pt. "Wzrost konkurencyjności firmy "A" Sp. z o.o, poprzez zakup nowej linii do produkcji kostki brukowej". W odpowiedzi pełnomocnik syndyka poinformował organ, że przedmiotowy projekt nie został w całości zrealizowany, wskazując, iż prace budowlane hali produkcujnej zostały wykonane w 60 %, przy drogach wewnętrzych i placach w 20 %, a w zakresie nadzoru inwestorskiego w 30 % , nie podjęto natomiast realizacji projektu w zakresie jego promocji, zakupu wózków widłowych, ładowarki oraz linii produkcyjnej do wyrobu kostki brukowej i galanterii betonowej. Jednocześnie w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. oświdczył, że podtrzymuje wszelkie zarzuty, twierdzenia, wnioski zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo wyjaśnił, że zgodnie z przepisami prawa upadłościowego i naprawczego z dniem ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, właściwym trybem dochodzenia wierzytelności upadłościowej staje się postępowanie upadłościowe. Zauważył, iż organ wszczął w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne, uznając iż wierzytelność powstała po ogłoszeniu upadłości, a jednocześnie dokonał zgłoszenia wierzytelności, której dotyczy kwestionowana decyzja administracyjna, w trybie przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Dwutorowe dochodzenie należności uznał za niedopuszczalne, zwracając uwagę, iż decyzja o zwrocie dofinansowania, ma w jego ocenie, charakter deklaratoryjny.

Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. IZ zwróciła się do pełnomocnika Syndyka o jednoznaczne wyrażenie stanowiska w sprawie zamiaru kontynuowania inwestycji. W odpowiedzi poinformował on organ, że zaprzestanie realizacji projektu "Wzrost konkurencyjności firmy "A" Sp. z o.o. poprzez zakup nowej linii do produkcji kostki brukowej", nastąpiło już przed ogłoszeniem upadłości.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Zarząd Województwa na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1590 z późn, zm.), art. 207 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157 poz. 1240 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego IZ stwierdziła naruszenie 207 ust. 1 pkt. 1 ustawy o finansach publicznych w nawiązaniu do § 17 ust. 2 pkt. 2 umowy o dofinansowanie projektu z dnia [...] czerwca 2010 r.

Powyższe naruszenia, jak wskazał organ, wynikają z faktu, iż Beneficjent zaprzestał realizacji projektu, jak również z faktu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej, co w konsekwencji doprowadziło do rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym oraz konieczności zwrotu całości udzielonego mu dofinansowania. W związku z tym, iż Beneficjent nie dokonał w/w zwrotu organ wskazał, iż IZ zobligowana była, na podstawie przepisów prawa oraz zapisów umowy o dofinansowania, wszcząć postępowanie administracyjne z urzędu.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, organ stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Organ wskazał, iż celem projektu, zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, stanowiącym załącznik do umowy o dofinansowanie był rozwój firmy oraz wzrost konkurencyjności i zdolności adaptacyjnej poprzez budowę hali produkcyjnej wraz z wyposażeniem jej w nowoczesną linię technologiczną do produkcji kostki brukowej, krawężników drogowych oraz obrzeży chodnikowych. Skarżący zamierzał osiągnąć powyższy cel poprzez: wybudowanie nowego zakładu produkcyjnego wraz z wyposażeniem oraz placem składowym, zakup nowoczesnej linii produkcyjnej do produkcji kostki brukowej oraz innych wyrobów betonowych. Upadły wskazał we wniosku o dofinansowanie, jako wskaźniki produktu oraz rezultatu, że wybuduje nieruchomość budynkową, zakupi 5 środków trwałych, utworzy 9 nowych miejsc pracy oraz wprowadzi 3 nowe produkty w przedsiębiorstwie. Wskazując na treść pisma strony z dnia [...] grudnia 2012 r. określającego procent realizacji projektu z wyszczególnieniem na kategorie wydatków (zakup ziemi-100 %, projekt budowlany -100 %; prace budowlane -przyłącze energetyczne-100 %; prace budowlane -przyłącze wodociągowe -100 %;prace budowlane -hala produkcyjna - 60 %;prace budowlane- drogi wewnętrzne i place - 20 %;nadzór inwestorski - 30 %;zakup linii do produkcji kostki brukowej i galanterii betonowej - 0%;zakup wózków widłowych (3szt.) - 0%; zakup ładowarki “0%;promocja projektu - 0%), organ uznał za jednoznaczne, że odwołujący nie zrealizował projektu. Zdaniem organu, zgodnie ze złożonymi wnioskami o płatność, przy braku dalszej kontynuacji realizacji niniejszego projektu, upadły nie ma możliwości osiągnąć opisanego wyżej celu projektu, jak również wskaźników ujętych we wniosku o dofinansowanie stanowiącym załącznik do umowy o dofinansowanie. Ponadto organ wskazał na treść art. 173 pun , z którego wynika, iż do zakresu obowiązków syndyka/zarządcy tymczasowego należy objęcie majątku upadłego oraz jego zabezpieczenie celem likwidacji, co oznacza zdaniem organu, iż syndyk nie może zwiększać zobowiązań masy upadłości prowadząc działania inwestycyjne mające na celu zakończenie inwestycji objętej dofinansowaniem. Organ stwierdził, iż tym samym nie ma możliwości aby dokończyć realizację dofinansowanego projektu, a w konsekwencji wskaźniki zapisane we wniosku o dofinansowanie, stanowiącym załącznik do umowy o dofinansowanie, nie mogą zostać osiągnięte, a strona nie ma możliwości zachowania trwałości projektu zgodnie z zapisami § 14 umowy o dofinansowanie w okresie 3 lat od dnia zakończenia finansowego lub rzeczowego realizacji projektu.

Wobec nieukończenia inwestycji przez upadłego, przy jednoczesnym braku realizacji projektu przez syndyka, organ stwierdził, że środki otrzymane na podstawie umowy o dofinansowanie zostały wydatkowane niezgodnie z przeznaczeniem i tym samym podlegają zwrotowi, aby możliwe było rozliczenie się z Komisją UE.

Następnie Zarząd Województwa wskazał, iż analiza treści art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych nie pozostawia wątpliwości, że warunkiem powstania obowiązku zwrotu otrzymanej dotacji jest wydanie przez instytucję zarządzającą lub instytucję pośredniczącą decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin od którego nalicza się odsetki. W tej sytuacji, w razie stwierdzenia przesłanek wymienionych w przywołanym art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych IZ winna wszcząć postępowanie administracyjne w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu. Przeszkodą w tym, w ocenie organu, nie może być wskazany przez odwołującego fakt ogłoszenia z dniem [...] marca 2012 r. upadłości likwidacyjnej Beneficjenta. Zgodnie bowiem z art. 144 ust. 1 pun, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowanie sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Organ podkreślił przy tym, że wierzytelność upadłościowa to wierzytelność powstała przeciw upadłemu przed ogłoszeniem upadłości. Ponieważ warunkiem powstania obowiązku zwrotu dotacji przez beneficjenta jest wydanie decyzji administracyjnej, która nie została wydana przed ogłoszeniem upadłości, trudno założyć aby należność o zwrot dotacji traktować jako wierzytelność upadłościową. Należność tą należy, zdaniem organu, raczej traktować jako tzw. wierzytelność w stosunku do masy (lub z innego punktu widzenia długi "masy upadłości"), czyli wierzytelności powstałe po ogłoszeniu upadłości, które również zaspokaja się w postępowaniu upadłościowym. Wierzytelności w stosunku do masy upadłości, jak wskazał organ, odróżnić należy od wierzytelności upadłościowych. Zdaniem organu, zaspokajanie tak pojmowanych wierzytelności w stosunku do masy upadłości odbywa się w zasadzie poza podziałem funduszów masy, na bieżąco w miarę stosownych sum. Powołując się na stanowisko zawarte w Komentarzu do prawa upadłościowego i naprawczego, organ wskazał, iż cechą charakterystyczną tychże wierzytelności jest także to, że nie podlegają one zgłoszeniu do masy w trybie art. 236 i następne pun. Organ stwierdził, iż z uwagi na tożsamość skutków decyzji w sprawie zwrotu dotacji, nie ma żadnych przeszkód, aby przedstawionych w komentarzu wywodów dotyczących postępowań administracyjnych w zakresie wydania decyzji podatkowych ustalających wysokość zobowiązania podatkowego, nie recypować do przedmiotowego stanu faktycznego. W ocenie organu, z uwagi na powyższą cechę konstytutywności owych decyzji, celem zgłoszenia należności w postępowaniu upadłościowym organ podatkowy może po zgłoszeniu upadłości wszcząć lub kontynuować postępowanie podatkowe celem wydania i doręczenia podatnikowi decyzji, nawet gdyby przyjąć, że zobowiązanie jest związane ze zdarzeniem zaistniałym przed ogłoszeniem upadłości Beneficjenta. Tym bardziej, co do należności publicznoprawnych przypadających za okres po ogłoszeniu upadłości, nie ma żadnych przeszkód, aby były one ustalane we właściwym trybie, a więc w drodze postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego.

Organ administracji stanął na stanowisku, że decyzja o zwrocie dofinansowania wydawana na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych ma charakter konstytutywny - określa bowiem kwotę przypadającą do zwrotu, a przez to powoduje powstanie zobowiązania.

Odnosząc sie do zarzutów pełnomocnika syndyka w zakresie przedstawienia stanu faktycznego sprawy niezgodnie z materiałem dowodowym oraz w zakresie braku wyjaśnienia podstaw rozstrzygnięcia, w szczególności braku dokonania analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem zastosowania przepisu art. 207 ustawy o finansach publicznych, za oczywiste uznał organ, że umowę o dofinansowanie podpisała upadła spółka, jednak ze względu na ogłoszenie upadłości to Syndyk jest podmiotem zobowiązanym do jej reprezentacji. Wskazując na treść art. 144 pun organ podał, iż postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Wobec nieukończenia inwestycji przez upadłego, przy jednoczesnym zaprzestaniu realizacji projektu przez Syndyka, organ stwierdził, że środki otrzymane na podstawie umowy o dofinansowanie zostały wydatkowane niezgodnie z przeznaczeniem i zgodnie z decyzją nr [...] Zarządu Województwa z dnia [...] września 2012 r., powinny zostać zwrócone wierzycielowi.

Końcowo organ wskazał, iż zgodnie z art. 10 § 1 Kpa strona postępowania miała możliwość wypowiedzenia się zgodnie z pismem z dnia [...] grudnia 2012 r., co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Od powyższej decyzji Syndyk Masy Upadłości P.P.U.H "A" sp z o.o. w upadłości likwidacyjnej, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę zarzucając jej naruszenie przepisów art. 144 ust. 1 i 2 oraz art. 145 ust. 1 i 160 ust. 1 i 2 pun, polegające na przyjęciu, że przedmiotowa wierzytelność powstała po ogłoszeniu upadłości w związku z czym jest wierzytelnością w stosunku do masy upadłości, a nie wierzytelnością upadłościową i podlega zaspokojeniu w trybie art. 343 ust. 1 pun, podczas gdy wierzytelność ta obciąża upadłego, a nie syndyka masy upadłościowej.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od Zarządu Województwa na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Pełnomocnik wskazał, iż w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Zarząd przyznał, że umowa o dofinansowanie nie została podpisana przez syndyka oraz, że nie jemu a upadłemu tj. P.P.U.H "A" spółka z o.o. przekazano środki na dofinansowanie projektu.

Pełnomocnik zauważył, iż z uzasadnienia decyzji wynika, że podstawy żądania zwrotu dofinansowania powstały znacznie wcześniej niż z chwilą ogłoszenia upadłości, bo już w styczniu 2012 r., kiedy beneficjent wstrzymał niektóre działania zmierzające do realizacji projektu. W tej sytuacji w kwestionowanych decyzjach, zdaniem pełnomocnika skarżącego, błędnie wskazano syndyka jako podmiot zobowiązany do zwrotu dofinansowania, podczas gdy obowiązek zwrotu w istocie obciąża upadłego — PPUH "A" sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Spółka w upadłości nadal pozostaje bowiem stroną w znaczeniu materialnym, gdyż to ona była stroną umowy o dofinansowanie, ona je otrzymała, a nie syndyk. Pełnomocnik skarżącego zaznaczył, iż nawet gdyby wyłącznym powodem zaprzestania realizacji projektu było ogłoszenie upadłości to i tak nie byłoby podstaw do obciążenia obowiązkiem zwrotu dofinansowania syndyka, gdyż w jego ocenie syndyk zastępuje jedynie upadłego w prowadzonym postępowaniu, w którym działa na rzecz upadłego. Dodał, iż w sprawie, w której syndyk działa na rzecz upadłego (art. 144 § 1 pun), świadczenie dochodzone przez syndyka lub przeciwko syndykowi podlega zasądzeniu na rzecz upadłego lub od upadłego.

Pełnomocnik zaznaczył, iż w niniejszej sprawie obowiązek zwrotu dofinansowania powstał na skutek działania bądź zaniechania upadłego, a nie syndyka. Nie zgodził się z twierdzeniem Zarządu jakoby konstytutywny charakter decyzji o zwrocie dofinansowania przesądzał o zasadności nałożenia na syndyka obowiązku zwrotu dofinansowania przyznanego upadłemu.

Zdaniem pełnomocnika, nawet gdyby potraktować decyzje Zarządu tak jak decyzję podatkową ustalającą wysokość zobowiązania podatnika, to (jak napisano w komentarzu do art. 144 pun pod redakcją Stanisława Gurgula wydanie 8 na str. 562) uzasadniony jest wniosek, że jeśli organ podatkowy zamierza zgłosić wierzytelność wynikającą z zobowiązania podatkowego powstającego z mocy decyzji tego organu, może on po ogłoszeniu upadłości wszcząć lub prowadzić już wszczęte postępowanie administracyjne celem wydania i doręczenia podatnikowi decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Pełnomocnik podkreślił, iż po dokonaniu wymienionych czynności organ podatkowy powinien zawiesić dalsze postępowanie administracyjne w takiej sprawie tak jak dzieje się to w postępowaniu dotyczącym określenia wysokości zaległości w zobowiązaniu podatkowym, powstającym z mocy prawa.

W ocenie pełnomocnika skarżącego organ podejmując zaskarżoną decyzję zobowiązującą Syndyka do zwrotu dofinansowania, w istocie zmierza do zaspokojenia swoich roszczeń poza podziałem funduszów masy upadłości, chcąc by potraktowano tę wierzytelność jako wierzytelność w stosunku do masy upadłości, powstałą na skutek działania bądź zaniechania syndyka, a nie wierzytelność upadłościową powstałą przeciw upadłemu z jego działania bądź zaniechania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł ojej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ uznał je za niezasadne. Zdaniem organu, decyzja o zwrocie dofinansowania, wydawana na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych ma charakter konstytutywny - określa bowiem kwotę przypadającą do zwrotu, a przez to powoduje powstanie zobowiązania. Organ podtrzymał w tym zakresie dotychczasową argumentację. Zdaniem organu, warunkiem powstania obowiązku zwrotu otrzymanej dotacji jest wydanie przez IZ decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin od którego nalicza się odsetki. Skoro więc decyzja o zwrocie dofinansowania ma charakter konstytutywny to wierzytelność powstaje z chwilą doręczenia tej decyzji.

Organ stwierdził, iż w tej sytuacji, w razie stwierdzenia przesłanek wymienionych w przywołanym art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, IZ winna wszcząć postępowanie administracyjne w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu. Przeszkodą w tym nie może być fakt ogłoszenia z dniem [...] marca 2012 r. upadłości likwidacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 144 ust. 1 pun, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu.

Organ zwrócił uwagę na tożsamość skutków decyzji w sprawie w sprawie zwrotu dotacji, z decyzją podatkową ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego, a więc tzw. decyzją podatkową konstytutywną (w których treści następuje ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego i z których doręczeniem dopiero powstaje zobowiązanie podatkowe). Organ zauważył, iż z uwagi na powyższą cechę konstytutywności owych decyzji, celem zgłoszenia należności w postępowaniu upadłościowym organ podatkowy może po zgłoszeniu upadłości wszcząć lub kontynuować postępowanie podatkowe celem wydania i doręczenia podatnikowi decyzji, nawet gdyby przyjąć, że zobowiązanie jest związane ze zdarzeniem zaistniałym przed ogłoszeniem upadłości beneficjenta. Zdaniem organu, brak jest przeszkód aby w odniesieniu do należności publicznoprawnych przypadających za okres po ogłoszeniu upadłości były one ustalane we właściwym trybie, a więc w drodze postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego.

Organ wskazał, iż oczywistym jest, że umowę o dofinansowanie podpisał upadły, jednak ze względu na ogłoszenie upadłości, mając na uwadze treść art. 144 pun, to syndyk jest podmiotem zobowiązanym do reprezentacji upadłego. Organ podkreślił, że przywoływane przez skarżącego art. 144 i 145 pun w żadnym razie nie mogą przemawiać za zasadnością skargi, w szczególności, iż nie są one sprawami, o których mowa ust. 3. Pierwszy przepis reguluje jedynie kwestie adresata decyzji administracyjnej w postępowaniu wszczętym po ogłoszeniu upadłości, którym jest syndyk i co też nastąpiło w niniejszej sprawie ( tzw.: podstawienie formalne). Natomiast przepis art. 145 pun wyraźnie wprowadza ograniczenia we wszczynaniu postępowań administracyjnych, co do spraw wszczętych przed ogłoszeniem upadłości i co do tzw. wierzytelności upadłościowych, a nie wierzytelności masy upadłości i to w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie było prowadzone przed ogłoszeniem upadłości skarżącego (co miało miejsce w niniejszej sprawie [...] sierpnia 2012 r. a ogłoszenie miało miejsce wcześniej tj. [...] marca 2012 r.).

W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy poinformował, że jego postanowienie z dnia [...] września 2012 r. o odwołaniu syndyka J.T. stało się prawomocne z dniem 6 lutego 2013 r. Dodatkowo poinformował, iż B.R. (po zmianie nazwiska M.) pełniła funkcję zarządcy tymczasowego od dnia [...] września 2012 r. do wyznaczenia jej syndykiem PPHU ,,A" sp. z o.o. na postawie postanowienia z dnia [...] lutego 2013 r. i funkcję tę pełni nadal.

Na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i jej wywody, załączając do akt sprawy odpis postanowienia sędziego komisarza z dnia [...] czerwca 2013r., w którym oddalono sprzeciw Województwa zgłoszony do listy wierzytelności. Oświadczył, iż stan faktyczny sprawy pozostaje bezsporny, a istotą sporu sprawie pozostaje wyłącznie charakter decyzji podjętej na podstawie art. 207 § 1 ustawy o finansach publicznych, która w jego ocenie ma charakter deklaratoryjny. Z powyższego wywodził, iż stroną postępowania i adresatem decyzji powinien być upadły, gdyż wierzytelność jest wierzytelnością upadłościową, a nie wierzytelnością masy upadłości i jako taka nie korzysta z prawa pierwszeństwa zaspokojenia. Pełnomocnik dodał, iż przyjęcie koncepcji konstytutywnego charakteru decyzji powoduje, iż możliwe jest wydanie jej po ogłoszeniu upadłości, ale w stosunku do upadłego, a nie syndyka, a następnie postępowanie winno być zawieszone celem zgłoszenia tej wierzytelności na liście wierzytelności. Pełnomocnik podał, iż we wniosku o płatność z dnia [...] stycznia 2012 r. spółka wskazała na wstrzymanie zakupów ładowarki i wózków widłowych, co oznacza, że zobowiązanie do zwrotu dofinansowania powstało w tym momencie, a decyzja jedynie to potwierdza. W pozostałym zakresie pełnomocnik strony podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Z kolei pełnomocnik organu podtrzymał twierdzenia wyrażone w odpowiedzi na skargę, dodając, iż istota sprawy dotyczy rozstrzygnięcia w zakresie interpretacji zawartego w art. 144 § 1 pun sformułowania "postępowanie dotyczące masy upadłości". Zdaniem pełnomocnika organu, postępowanie zakończone decyzją wydaną na podstawie art. 207 ustawy o finansach publicznych mieści się w w/w pojęciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem zaskarżenia, a tym samym i przedmiotem kontroli sądowej – sprawowanej w oparciu o kryterium legalności - pozostawała decyzja z dnia [...] marca 2013r., działającego jako IZ RPO, Zarządu Województwa, wydana w wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy – utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia [...] września 2012r. określającą przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania (łącznie 1 137 395,50 zł z odsetkami), przyznanego umową o dofinansowanie z dnia [...] czerwca 2010r., skierowana do syndyka masy upadłościowej Przedsiębiorstwa "A" spółki z o.o. w Upadłości Likwidacyjnej.

W świetle akt sprawy jak i uzasadnienia decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] marca 2013 r. bezspornym pozostaje, iż umowę o dofinansowanie zawarła spółka "A" i to jej przekazane zostało dofinansowanie w kwotach wskazanych w decyzjach Zarządu Województwa. Tym samym beneficjentem była spółka w stosunku do której już na etapie realizacji umowy o dofinansowanie – tj. realizacji projektu ogłoszona została upadłość likwidacyjna. Równie bezsporne pozostawało, iż postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało wszczęte przez Zarząd Województwa (uchwała Zarządu Województwa o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwrotu dofinansowania z [...] sierpnia 2008r.,) o czym syndyk zawiadomiony został pismem z dnia [...] sierpnia 2012r., doręczonym 16 sierpnia 2012r.) tj. po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej beneficjenta, co nastąpiło postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2012 r.

Zważywszy na zarzuty skargi, kwestią kluczową pozostawało, kto jest stroną w postępowaniu dotyczącym praw lub obowiązków podmiotu postawionego w stan upadłości i w konsekwencji do kogo powinna być skierowana decyzja przyznająca prawo lub nakładająca obowiązek - w niniejszej sprawie decyzja zobowiązująca do zwrotu dofinansowania. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymagało tym samym także rozważenia czy możliwe jest prowadzenie postępowania administracyjnego o zwrot udzielonego dofinansowania po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej beneficjenta.

Wskazać należy, iż dokonanie oceny, czy decyzja została skierowana do właściwego adresata, jest wynikiem zastosowania przepisów prawa materialnego dotyczących praw lub obowiązków prawnomaterialnych jak i przepisów procesowych.

Wskazaną przez Zarząd Województwa, działającego jako IZ, podstawą materialnoprawną jego decyzji pozostawał przepis art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych. Stosownie do niego w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi przez beneficjenta. W myśl ust. 9 jeżeli beneficjent nie dokona ich zwrotu na wezwanie IZ w terminie wynikającym z ust. 8 powołanego przepisu, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków. Stosownie do przepisu ust. 12 art. 207 ustawy o finansach publicznych od takiej decyzji beneficjent może złożyć wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Powołane przepisy prawa materialnego ( ust. 1 art. 207) i procesowego (ust. 12 art. 207) jednoznacznie wskazują, iż stroną postępowania w przedmiocie zwrotu dofinansowania jest podmiot, który je otrzymał ( beneficjent ).

Przepisy ustawy o finansach publicznych nie dają jednak odpowiedzi na pytanie jaki podmiot jest stroną w postępowaniu w przedmiocie zwrotu udzielonego dofinansowania w sytuacji, gdy beneficjent a zatem podmiot, który otrzymał dofinansowanie, postawiony został w stan upadłości likwidacyjnej. Kwestia ta rozważana być musi również w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze ( tekst jednolity: Dz.U. z 2012, poz. 1112 ze zm. powoływanej jako: pun ), w szczególności zaś przepis art. 144 i 160 tej ustawy.

Zgodnie z pierwszym ze wskazanych przepisów, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu ( ust. 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym ( ust. 2 art. 144 pun). Nadto stosownie do przepisu art. 160 ust. 1 pun w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk, zarządca oraz nadzorca sądowy dokonują czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym.

Powołany przepis art. 144 ust. 1 i 2 pun stanowi procesowe dopełnienie faktu pozbawienia upadłego, ( w przypadku spółki z o.o. także działającego w jej imieniu organu tj. zarządu ) uprawnień do dysponowania swoim majątkiem ( art. 75 ust. 1 pun ). Stosownie bowiem do art. 75 ust. 1 pun jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości. Przepis art. 144 ust. 1 pun ma charakter bezwzględnie obowiązujący i dotyczy wszystkich postępowań cywilnych, administracyjnych czy podatkowych. W konsekwencji więc wynikający z niego nakaz powinien być uwzględniany przez organy administracji publicznej na każdym etapie postępowania. Odnosi się on bowiem zarówno do wszczęcia postępowania, jak i postępowania pozostającego w toku. Wskazane regulacje pun wpływają więc na stosowanie przepisów materialnoprawnych i procesowych dotyczących ustalania podmiotu, któremu przysługuje status strony. W wyroku z dnia 13 marca 2008 r., I FSK 407/07 NSA wyraził pogląd, iż w szczególnej sytuacji, jaką jest upadłość przepisy podatkowe i przepisy dotyczące upadłości powinny być interpretowane w sposób oddający ich współzależność ( wyrok NSA z dnia 13 marca 2008 r., I FSK 407/07, niepublik.).

Podzielając ten pogląd wskazać należy, iż także przepisów ustawy o finansach publicznych w zakresie regulującym przesłanki i tryb dochodzenia zwrotu dofinansowania, nie można stosować w oderwaniu od przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego. Te właśnie przepisy prowadzą do wniosku, iż pozostająca w upadłości likwidacyjnej spółka nie jest stroną postępowań dotyczących jej zobowiązań, w tym i postępowań administracyjnych dotyczących zwrotu dofinansowania, a w konsekwencji nie może być adresatem decyzji wydawanych w takich postępowaniach.

Odnosząc się do powołanych przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego wskazać należy na skutki ogłoszenia upadłości w odniesieniu upadłego i jego organów. W myśl powoływanego już art. 75 ust. 1 pun na skutek ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, traci on z mocy samego prawa zarząd oraz możność korzystania i rozporządzania majątkiem, należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości, jak też nabytym w toku postępowania. Majątek ten stanowi masę upadłości. Uprawnienia i kompetencje w zakresie objętym powyższym przepisem przechodzą z organów upadłego ( tj. z zarządu w przypadku spółki z o.o.) na syndyka masy upadłościowej. Syndyk bowiem z mocy przepisu art. 173 pun obejmuje majątek upadłego również z mocy prawa, zarządza tym majątkiem i przeprowadza jego likwidację.

Analizując status prawny syndyka w postępowaniach administracyjnych dotyczących masy upadłości w kontekście przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego, przyjąć należy ma on status procesowego reprezentanta upadłego. Z powołanych regulacji pun wynika, iż syndykowi masy upadłości przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Legitymację tę należy postrzegać przede wszystkim w płaszczyźnie procesowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż syndykowi przysługuje legitymacja formalna określana też jako podstawienie. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem pozostaje podmiotem stosunku prawnego ( w niniejszej sprawie: umowy o dofinansowanie ), na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka lub przeciwko niemu odbywa się więc w odniesieniu do upadłego stosownie do art. 160 ust. 1 pun. Użyte w art. 144 ust. 2 pun wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. W wyroku z dnia 15 października 2009 r. w sprawie I FSK 1033 /08 ( baza orzeczeń nsa gov.pl ) NSA stwierdził, iż "przepisy Prawa upadłościowego, stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem, a zatem możliwości dokonywania jakichkolwiek czynności prawnych wobec tego majątku, dotyczą również niemożności podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych w postępowaniach dotyczących tego majątku. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej, które dotyczą strony postępowania w znaczeniu formalnym, co oznacza, że wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ma syndyk". Pogląd ten odnieść jednak należy także do, innych niż podatkowe, postępowań administracyjnych i sądowych dotyczących masy upadłości, wszczętych po ogłoszeniu upadłości.

Oznacza to zdaniem Sądu, iż wydana w postępowaniu administracyjnym dotyczącym masy upadłości, wszczętym po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej, decyzja administracyjna może być skierowana wyłącznie do syndyka masy upadłości. W odniesieniu do takiej decyzji obowiązkiem organu administracji publicznej jest jedynie wskazanie w niej upadłego jako strony w znaczeniu materialnym. Nie może przy tym budzić wątpliwości, zważywszy ma omówiony status prawny syndyka masy upadłości, iż taka decyzja nie będzie realizowana w odniesieniu do syndyka, ale majątku upadłego.

Analizując treść zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż w odróżnieniu od decyzji z dnia [...] września 2012r. organ prawidłowo ustalił stan faktyczny wskazując na spółkę "A" jako beneficjenta dofinansowania, choć w niedostateczny sposób wyartykułował jej pozycję związaną ze statusem strony w znaczeniu materialnym. W treści decyzji powinno bowiem znaleźć się jednoznaczne stwierdzenie, iż decyzja zobowiązująca do zwrotu dofinansowania realizowania będzie nie w odniesieniu do syndyka, ale majątku upadłej spółki. Powinno to, zdaniem Sądu, przybrać formę stwierdzenia, że wierzytelność z tytułu udzielonego dofinansowania przysługuje od upadłej spółki, czego zabrakło w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu jednakże uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z tego powodu, by organ wydał ponownie decyzję skierowaną do syndyka w celu jednoznacznego wskazania, iż jest to wierzytelność dotycząca uzyskanego dofinansowania upadłej spółki podlegająca realizacji z jej majątku, byłoby przejawem formalizmu procesowego.

W kontekście regulacji przepisu art. 144 ust. 1 i 2 pun wskazać równocześnie należy, iż "postępowaniem sądowym i administracyjnym dotyczącym masy upadłości" o jakim mowa w tym przepisie jest postępowanie, którego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej. W tym zakresie orzecznictwo administracyjne ( vide: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r. II FSK 929/11, baza orzeczeń nsa gov.pl ) podziela stanowisko wypracowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zaliczające do postępowań tych postępowania, w których upadłemu przypada rola powoda jak i pozwanego, bez różnicy czy chodzi w nich o pozycje czynne czy bierne masy upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie lub ustalenie ( vide: wyrok z 14 września 2003 r., uchwała z 24 maja 2002 r., III CZP 25/02, OSNC 2003/7-8, p. 94, uchwała z 10 lutego 2006 r., IV CZP 2/06, OSNC 2007/1/3). Nie dotyczą masy upadłości postępowania w sprawach o roszczenia niemajątkowe (np. w sprawach o prawa stanu, ochronę dóbr osobistych), oraz o roszczenia majątkowe nie podlegające zaspokojeniu z masy ze względu na swój charakter (roszczenia o zaniechanie wynikające z praw bezwzględnych), w sprawach dotyczących mienia nie wchodzącego do masy upadłości (art. 63-67 pun).

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, w kontekście poczynionych wywodów postępowanie wszczęte po ogłoszeniu upadłości w celu określenia w drodze decyzji wysokości kwoty dofinansowania podlegającej zwrotowi z uwagi na ziszczenie się przesłanek o których mowa w art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, która nie została zwrócona, mimo wezwania organu, mieści się w definicji postępowania dotyczącego masy upadłości z tego choćby względu, że może mieć wpływ na stan składników tę masę tworzących.

Zauważyć nadto należy, iż w art. 144 ust. 1 pun nie ma mowy o postępowaniu mającym za przedmiot masę upadłości – powstającą z dniem ogłoszenia upadłości. W analizowanym przepisie jest mowa jedynie o "postępowaniu dotyczącym masy upadłości". Pojęcie to ( vide: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r. II FSK 929/11, baza orzeczeń nsa. gov.pl) rozumiane powinno być szerzej – jako postępowanie dotyczące składników wchodzących w skład masy upadłości (składników tę masę tworzących), które istnieją przed powstaniem masy upadłości.

Poczynione wywody są wynikiem uznania, iż w okolicznościach niniejszej sprawy dopuszczalne było wszczęcie i prowadzenie przez IZ, po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej spółki "A", postępowania administracyjnego przeciwko syndykowi masy upadłości celem zakończenia go decyzją w przedmiocie zwrotu dofinansowania udzielonego upadłemu beneficjentowi. Uzasadniając ten pogląd powołać się należy na poniżej wskazaną argumentację.

Zgodnie z art. 145 pun postępowanie sądowe lub administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Z powołanego przepisu wynika a contrario zakaz wszczęcia po ogłoszeniu upadłości postępowania przeciwko syndykowi z tytułu wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości. Przepis ten koresponduje z art. 236 pun stanowiącym, że "wierzyciel osobisty upadłego, który chce uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym, jeżeli niezbędne jest ustalenie jego wierzytelności, powinien w terminie oznaczonym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości zgłosić sędziemu-komisarzowi swoją wierzytelność. Uprawnienie do zgłoszenia wierzytelności przysługuje wierzycielowi ponadto, gdy jego wierzytelność była zabezpieczona hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, hipoteką morską lub przez inny wpis w księdze wieczystej lub w rejestrze okrętowym. Jeżeli wierzyciel nie zgłosi tych wierzytelności, będą one umieszczone na liście wierzytelności z urzędu ( ust. 2 ). Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do wierzytelności zabezpieczonych hipoteką, zastawem lub zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, hipoteką morską na rzeczach wchodzących w skład masy upadłości, jeżeli upadły nie jest dłużnikiem osobistym, a wierzyciel chce w postępowaniu upadłościowym dochodzić swoich roszczeń z przedmiotu zabezpieczenia ( ust. 3 ). Postanowienia niniejszego artykułu dotyczące wierzytelności stosuje się do innych należności podlegających zaspokojeniu z masy upadłości".

Przywołane regulacje prowadzą zasadniczo do wniosku, że przepisy szczególne - przepisy Prawa upadłościowego i naprawczego regulują odrębny tryb zaspokojenia wierzytelności z funduszów masy upadłości i w zasadzie nie przewidują możności ich zaspokojenia w trybie ogólnym postępowania sądowego. W świetle tych przepisów po ogłoszeniu upadłości nie może być wytoczone przeciwko syndykowi powództwo o zasądzenie wierzytelności, ulegającej zaspokojeniu z majątku masy upadłości. Gdyby bowiem ustawodawca uznawał za dopuszczalne wytoczenie po ogłoszeniu upadłości o wierzytelność przeciwko syndykowi, to nie zakazywałby dalszego prowadzenia po jej ogłoszeniu takiego postępowania wszczętego poprzednio, dopóki nie nastąpi odmowa uznania wierzytelności w trybie upadłościowym. Jak wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 września 1967 r. ( I CR 100/67 OSNP 1968 nr 7/121 ) po ogłoszeniu upadłości wierzycielowi pragnącemu uczestniczyć w czynnościach postępowania upadłościowego, do udziału w których niezbędne jest ustalenie wierzytelności, przysługuje - jako droga wyłączna - prawo zgłoszenia swej wierzytelności w trybie przewidzianym w art. 150 prawa upadłościowego ( obecnie art. 236 pun ).

Na gruncie Prawa upadłościowego i naprawczego zatem możliwość prowadzenia postępowania przeciwko syndykowi kształtuje się odmiennie w zależności od tego, czy dochodzona wierzytelność istniała już przed ogłoszeniem upadłości, tzn. przysługiwała pierwotnie wobec upadłego i podlega zgłoszeniu sędziemu - komisarzowi w trybie art. 236 pun, czy też powstała po ogłoszeniu upadłości, tzn. jest skutkiem czynności syndyka i nie podlega zgłoszeniu sędziemu - komisarzowi.

W pierwszym przypadku, jeżeli wierzyciel przed ogłoszeniem upadłości nie wytoczył powództwa, to dopiero po odmowie uznania tej wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, może wnieść pozew bezpośrednio przeciwko syndykowi.

W drugim przypadku, co do wierzytelności powstałych po ogłoszeniu upadłości, których źródłem są czynności prawne i faktyczne syndyka związane z zarządem i likwidacją masy, z uwagi na to, że nie podlegają one zgłoszeniu sędziemu - komisarzowi, wierzyciele mogą dochodzić ich od chwili wymagalności w drodze procesu przeciwko syndykowi.

Wskazane poglądy muszą być jednak zmodyfikowane w odniesieniu do kwestii dopuszczalności wszczęcia, po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej, postępowania administracyjnego w celu zakończenia go decyzją, wydaną na podstawie ustawy o finansach publicznych, określającą przypadającą do zwrotu kwotę udzielonego beneficjentowi dofinansowania. Mieć bowiem należy na uwadze, iż prawo administracyjne i prawo finansów publicznych należy do prawa publicznego. Metodą regulowania stosunków społecznych jest w tej dziedzinie metoda administracyjnoprawna, oparta na władztwie i podporządkowaniu. Stosunek zobowiązaniowy charakteryzuje się tu nierównorzędnością, przejawiającą się w podległości jednego podmiotu wobec drugiego, wynikającą z władztwa administracyjnego.

W okolicznościach sprawy nie może budzić wątpliwości, iż wierzytelność obejmująca kwotę udzielonego w ramach umowy z dnia [...] czerwca 2010 r. dofinansowania powstała przed ogłoszeniem upadłości likwidacyjnej spółki "A" i jej źródłem nie są czynności prawne i faktyczne syndyka związane z zarządem i likwidacją masy upadłości. Jest ona wynikiem zaprzestania, jeszcze przed ogłoszeniem upadłości, realizacji przez spółkę projektu objętego umową o dofinansowanie. Z akt sprawy administracyjnej jednoznacznie wynika ( nie było to zresztą kwestionowane na etapie postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy jak i skargowego ), że spółka zwróciła istotną część uzyskanych – jako zaliczki - środków finansowych jak też zaprzestała kontynuowania realizacji projektu. Świadczy o tym bezspornie treść "wniosku o płatność" nadesłanego przez spółkę 5 stycznia 2012 r. Sąd podziela stanowisko organu, nie kwestionowane zresztą w skardze, iż zaszły podstawy do uznania, że spełniona została przesłanka z art. 207 ust. 1 pkt 1 warunkująca wydanie decyzji o zwrocie środków określona jako wykorzystanie dofinansowania w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Zresztą skardze jak i na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej nie kwestionował zaistnienia podstaw do zwrotu wypłaconego spółce dofinansowania. Należy mieć bowiem na uwadze, iż udzielone dofinansowanie służyć miało realizacji projektu i to w określonym terminie przedłużonym aneksem do [...] czerwca 2012r. Spółka tymczasem zaprzestała jego realizacji, co jest bezsporne w sytuacji zwrotu części zaliczki oraz treści wniosku o płatność nadesłanego 5 stycznia 2012 r. w tym opisu rzeczowego projektu oraz oświadczenia pełnomocnika syndyka w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...] stycznia 2013r. Skutkiem realizacji umowy o dofinansowanie miało być wybudowanie nowego zakładu produkcyjnego wraz z wyposażeniem oraz placem składowym, zakup nowoczesnej linii produkcyjnej do produkcji kostki brukowej oraz innych wyrobów betonowych. Upadły wskazał we wniosku o dofinansowanie, jako wskaźniki produktu oraz rezultatu, że wybuduje nieruchomość budynkową, zakupi 5 środków trwałych, utworzy 9 nowych miejsc pracy oraz wprowadzi 3 nowe produkty w przedsiębiorstwie. Cel ten nie został zrealizowany, co pozostaje równoznaczne w wykorzystaniem udzielonego dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem i w konsekwencji oznacza ziszczenie się przesłanki o jakiej mowa w art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych. Marginalnie wskazać jedynie należy, rozwiązanie umowy o dofinansowanie ani jego przyczyny nie stanowią przesłanki warunkującej możliwość wydania decyzji na podstawie art. 207 ustawy o finansach publicznych. Okoliczności te pozostają zatem bez znaczenia dla oceny legalności wskazanej decyzji.

W kontekście sporu między stronami o charakter prawny decyzji w przedmiocie zwrotu dofinansowania, Sąd opowiada się za uznaniem, iż wydana na wskazanej podstawie prawnej, ma ona charakter deklaratoryjny. Decyzja taka nie konstytuuje bowiem nowej wierzytelności upadłego, a jedynie stanowi formalne potwierdzenie zaistnienia tej wierzytelności przed ogłoszeniem upadłości, umożliwiające organowi podatkowemu dokonanie jej zgłoszenia do masy upadłości sędziemu - komisarzowi. Zobowiązanie do zwrotu udzielonego dofinansowania powstaje bowiem z dniem zaistnienia zdarzenia z którym ustawa o finansach publicznych wiąże jego powstanie. W przypadku przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 1 tej ustawy jest nim wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem tj. np. moment zaprzestania realizacji projektu wskazanego w umowie o dofinansowanie. Jeżeli zatem przed ogłoszeniem upadłości po stronie upadłego nastąpi zdarzenie, z którym ustawa o finansach publicznych wiąże powstanie zobowiązania podatkowego, wystąpienie tego zdarzenia powoduje automatyczne powstanie zobowiązania, które powinno być przez upadłego zrealizowane w trybie przewidzianym ustawą o finansach publicznych. Niewykonanie go przez upadłego przed ogłoszeniem upadłości powoduje, że IZ przysługuje roszczenie o zwrot udzielonego dofinansowania. Chcąc dochodzić takiej wierzytelności w trybie postępowania upadłościowego IZ powinna dokonać powinien jej zgłoszenia sędziemu komisarzowi w trybie przewidzianym przepisem art. 236 pun. Jednakże zgodne z art. 239 pun zgłaszający wierzytelność ma obowiązek dołączyć oryginał lub notarialnie poświadczony odpis dokumentu uzasadniającego zgłoszenie, a w zgłoszeniu (art. 240 pkt 3 pun) wymienić dowody stwierdzające istnienie wierzytelności. Przeprowadzenie postępowania administracyjnego w celu określenia wysokości wierzytelności powstałej przed ogłoszeniem upadłości i wydanie w tym przedmiocie decyzji stanowiącej dowód tegoż zobowiązania służyć będzie zatem zgłoszeniu jej sędziemu - komisarzowi, w taki sposób aby została ona uznana w postępowaniu upadłościowym. Trudno bowiem uznać, aby sędzia - komisarz w ramach uproszczonego postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia wierzytelności na liście, odnośnie wierzytelności wynikającej ze zobowiązania podatkowego. Wydanie takiej decyzji w postępowaniu administracyjnym jest konieczne i z tego powodu, że wydaje się niemożliwe określenie wielkości zobowiązania z tytułu zwrotu dofinansowania powstałego przed ogłoszeniem upadłości mogło w postępowaniu upadłościowym przed sędzią – komisarzem.

Postępowanie administracyjne realizuje inną funkcję niż postępowanie sądowe. Sędzia - komisarz prowadząc postępowanie upadłościowego w przedmiocie ustalenia listy wierzytelności działa jako organ sądowy, a nie administracyjny, posługujący się inną procedurą, nie ma prawnych możliwości realizowania funkcji swoistych dla postępowania administracyjnego, gwarantujących zarówno ochronę interesu indywidualnego jak i społecznego. Wykładnia powołanych norm prawa powinna zapewniać równocześnie realizację w ramach postępowania upadłościowego interesu publicznego reprezentowanego przez organy administracyjne, w zakresie umożliwienia im zgłoszenia do masy upadłości wierzytelności z tytułu zobowiązań z tytułu zwrotu dofinansowania, powstałych przed ogłoszeniem upadłości, do czego koniecznym jest ich stosowne udokumentowanie ich decyzją administracyjną, wydaną jednak po przeprowadzeniu postępowania podatkowego z udziałem reprezentanta upadłego, jakim jest syndyk.

W konsekwencji należy zatem podzielić pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 2 w sprawie I FSK 929/11 (vide: baza orzeczeń nsa.gov.pl ), iż wynikający a contrario z art. 145 pun zakaz wszczęcia po ogłoszeniu upadłości postępowania przeciwko syndykowi z tytułu wierzytelności, podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości, nie dotyczy postępowania podatkowego wszczętego w celu udokumentowania decyzją podatkową wierzytelności upadłego z tytułu zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa przed ogłoszeniem upadłości.

Oceniając legalności zaskarżonej decyzji w kontekście poczynionych wywodów prowadzi do wniosku, iż nie narusza ona prawa w stopniu który eliminowałby ją z obrotu prawnego tj. zakresie o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity: Dz.U z 2012 r., Nr 270 ze zm., powoływanej dalej jako: ppsa). Wprawdzie organ błędnie wskazał na konstytutywny charakter decyzji podjętej na podstawie przepisów art. 207 ustawy o finansach publicznych jednakże, to stanowisko nie miało wpływu na wynik sprawy administracyjnej (treść decyzji ).

W kontekście faktu, iż już przed wydaniem decyzji organ zgłosił wierzytelność sędziemu komisarzowi, ale została ona ujęta na liście wierzytelności po jej wydaniu złożony sprzeciw dotyczy tylko kategorii do jakiej została zakwalifikowana, nieuzasadniony pozostawał zarzut skargi, iż organ traktuje określoną do zwrotu kwotę dofinansowania jako wierzytelność powstałą na skutek działań syndyka i dąży do zaspokojenia jej poza podziałem funduszów masy.

Mając na wadze wskazane okoliczności na podstawie przepisu art. 151 ppsa skarga podlegała oddaleniu.