Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 235/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 148  par. 2,  art. 49,  art. 145  par. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2012 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej B. G. kwotę 294 (dwieście dziewięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...] i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji w przedmiocie uchylenia decyzji wywłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] i umorzenia w tym przedmiocie postępowania administracyjnego.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Nieruchomość położona w gminie M., obręb M., oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, (KW[...]) decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] przeznaczona została pod budowę autostrady [...] od [...] do [...].

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2006 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad ( dalej GDDKiA) zwrócił się do Wojewody [...] o wywłaszczenie część przedmiotowej nieruchomości z uwagi na jej nieuregulowany stan prawny, czyli brak następców prawnych części współwłaścicieli nieruchomości w tym m. in. M. G.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r., Nr[...], Wojewoda [...] orzekł o nabyciu przez Skarb Państwa [...] części przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie w decyzji tej orzeczono o ustaleniu odszkodowania za wskazaną część nieruchomość w kwocie [...] zł. oraz o założeniu tej kwoty do depozytu sądowego na okres 10 lat.

Pismem nadanym w dniu 15 stycznia 2010 r. B. G. wystąpiła do Wojewody [...] z podaniem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [..] września 2009 r. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że jest spadkobierczynią zmarłej w [...] r. M. G. i choć powinna, to jednak nie została powiadomiona o toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym. Fakt jej następstwa prawnego był znany GDDKiA, który zataił to przez Wojewodą [...] wskazując, że [...] części nieruchomości ma nieuregulowany stan prawny. Jednocześnie B. G. podała, że o wydaniu decyzji wywłaszczeniowej dowiedziała się w dniu 18 grudnia 2009 r. od swojego pełnomocnika J. G.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr[...] , Wojewoda [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] Wojewoda uchylił własną decyzję z dnia [...] września 2009 r. i orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa udziału wynoszącego [...]cz. w prawie własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że matka wnioskodawczyni M. G. 2/16 części przedmiotowej nieruchomości, otrzymała tytułem dziedziczenia po J. S. Z kolei na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] października 2006 r. sygn. akt [...] przypadającą M. G. część nieruchomości odziedziczyła jej córka B. G. Powyższe w ocenie organu oznacza, że [...]części nieruchomości miało uregulowany stan prawny w związku z czym postępowanie wszczęte wnioskiem GDDKiA o wywłaszczenie opisanej części nieruchomości należało uznać za bezprzedmiotowe.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. W uzasadnieniu odwołania podniósł on, że B. G. nie brała udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, ponieważ nie ujawniła swego prawa w księdze wieczystej. Tym samym nie może powoływać się na fakt, iż brak jej udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym nastąpił nie z jej winy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Wojewody [...]z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...] i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W ocenie organu drugoinstancyjnego Wojewoda nie powinien w ogóle rozpoznawać sprawy merytorycznie, z uwagi na uchybienie przez wnioskodawczynię miesięcznego terminu na złożenie podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 Kpa. W uzasadnieniu, swojego stanowiska organ wskazał, że informacja o wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] września 2009 r. zgodnie z art. 49 Kpa w związku z art. 118a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) i w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. 2003 r. Nr 80, poz. 721 ze zm.) została podana do publicznej wiadomości poprzez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości tj. poprzez wywieszenie w Urzędzie Gminy w M. w dniach [...] września – [...]września 2009 roku.

Skoro zatem obwieszczenie decyzji stwarza domniemanie doręczenia i zapoznania się z decyzją, to w warunkach niniejszej sprawy termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął bieg dla B. G. od dnia [...] września 2009 roku. Tym samym istnieje domniemanie, że w dniu [...]września 2009 r. decyzja ta została skutecznie doręczona i od tego dnia rozpoczął się bieg 14-dniowego terminu na złożenie odwołania. Powyższa decyzja Wojewody [...] stała się ostateczna w dniu 5 października 2009 roku. W związku z tym zdaniem organu miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 21 października 2009 roku. Jeżeli zatem B. G. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nadała na poczcie dopiero w dniu 15 stycznia 2010 r., to uchybiła ona terminowi określonemu w art. 148 Kpa. Oznacza to konieczność uchylenia decyzji Wojewody [...]z dnia [...] sierpnia 2010 roku i umorzenia wadliwie wznowionego postępowanie.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. G. Skarżąca wskazała, że w wyniku niezgodnych z prawem działań Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad została pozbawiona możliwości brania udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Skarżąca podniosła, że sporna nieruchomość stanowiła własność zmarłego w styczniu [...] r. J. S. Na mocy postanowień sądowych wpierw jej matka M.G., a następnie po śmierci matki ona, stała się współwłaścicielką 2/16 części nieruchomości. O powyższym stanie prawnym wiedział GDDKiA, gdyż prowadził z nią rozmowy na temat wykupu przedmiotowej nieruchomości. Skarżąca wskazała, że w dniu 22 maja 2007 r. osobiście przedstawiła w Kancelarii Notarialnej Z. C. - gdzie miała być zawarta umowa sprzedaży nieruchomości - dokumenty świadczące o przysługującym jej prawie własności. W związku z niepodpisaniem umowy pismem z dnia 23 maja 2007 r. wystąpiła do GDDKiA przedstawiając ponownie dokumenty potwierdzające jej prawo do nieruchomości. W odpowiedzi z dnia 6 czerwca 2007 r. GDDKiA wezwał ją do przedstawienia zaświadczeń z urzędu skarbowego o złożeniu zeznań podatkowych dotyczących nabytego spadku po J. S. i M. G. Ponadto pismem z dnia 9 lipca 2007 r. skarżąca otrzymała od GDDKiA ofertę kupna przedmiotowej nieruchomości, na którą jednak w piśmie z dnia 13 lipca 2007 r. nie wyraziła zgody. Skarżąca wskazała, że odpowiedzi na swoje pismo nie otrzymała, jak również nie została powiadomiona, że już w grudniu 2006 r. GDDKiA wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości z uwagi na nieustalenie spadkobierców M. G. Powyższy stan faktyczny świadczy zdaniem skarżącej, że GDDKiA świadomie wprowadziła w błąd Wojewodę [...] twierdząc, że jej działka ma nieuregulowany stan prawny, co uzasadniałoby wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Dodatkowo skarżąca wskazała, że nie miała obowiązku ujawnienia swojego prawa w księdze wieczystej nieruchomości, i nie zrobiła tego podobnie jak inni spadkobiercy J. S. Ponadto w ocenie skarżącej dochowała ona ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 145 § 1 Kpa, a jego przedmiotem była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. uchylająca w całości ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r., Nr[...] , orzekająca o nabyciu przez Skarb Państwa [...]części nieruchomości położonej w gminie M., obręb M., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...]ha, (KW[...]). Pozostałe [...]części należało do Skarbu Państwa.

Z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. wystąpiła B. G. wskazując, że nie z własnej winy nie brała udziału w ww. postępowaniu wywłaszczeniowym, bowiem GDDKiA nie poinformował Wojewody[...] , że jest następczynią prawną współwłaścicielki nieruchomości.

Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową polegająca na stworzeniu prawnych możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej już wydaniem decyzji ostatecznej. Jednym z powodów dla których wznawia się postępowanie, jest sytuacja wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa tj. gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

W niniejszej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zaskarżoną decyzją uchylił decyzję organu I instancji i umorzył wznowione postępowanie opierając rozstrzygnięcie na stwierdzeniu, że organ I instancji naruszył normy procesowe, gdyż nie zbadał przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania. Wniosek zaś strony o wznowienie postępowania był niedopuszczalny z powodu naruszenia art. 148 Kpa, który stanowi o konieczności złożenia podania o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca (art. 148 § 1 Kpa), który zgodnie z art. 148 § 2, biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała o decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że powołana decyzja z dnia 1 września 2009 r. została podana do publicznej wiadomości w trybie art. 49 Kpa tj. poprzez obwieszczenie, które było wywieszone w Urzędzie Gminy w M. od dnia [...] września 2009 r. do dnia [...] września 2009 r. Tym samym w ocenie organu istnie domniemanie, że decyzja została skutecznie doręczona w dniu 22 września 2009 r. Powyższe oznacza -zdaniem Ministra-, że skoro obwieszczenie decyzji stwarza domniemanie doręczenia i zapoznania się z decyzją, to w warunkach niniejszej sprawy termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął bieg dla skarżącej od dnia 21 września 2009 r., zaś miesięczny termin upłynął w dniu 21 października 2009 roku.

W ocenie Sądu, z tak przedstawionym stanowiskiem organu nie można się zgodzić.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 148 § 2 Kpa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Artykuł ten nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa faktu doręczenia lub domniemania doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja. Takie stanowisko przedstawione zostało również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 2517/10 (cbois.nsa.gov.pl), gdzie NSA wskazał, że zgodnie z art. 49 in fine Kpa, doręczenia stronie decyzji ze skutkiem prawnym nie jest tożsame z dowidzeniem się przez stronę o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Kwestia zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie może być bowiem oceniana wyłącznie przez pryzmat regulacji art. 49 Kpa, uznającej obwieszczenie o decyzji za równoważne jej doręczeniu.

W przedmiotowej sprawie jak wynika z informacji skarżącej, o wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] września 2009 r. dowiedziała się od swojego pełnomocnika J. G. w dniu 18 grudnia 2009 r. Fakt ten potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy notatka służbowa sporządzona przez pracownicę Wojewody [...] J. K. o zapoznaniu J. G. w dniu 18 grudnia 2009 r. ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz jego oświadczenie z tego dnia o otrzymaniu kopii decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] września 2009 roku. Zestawienie zatem daty w jakiej strona dowiedziała się o wydaniu decyzji wywłaszczeniowej tj. dnia [...] grudnia 2009 r., z dniem 15 stycznia 2010 r. tj. z datą złożenia wniosku o wznowienie postępowania, wskazuje, że w przedmiotowej sprawie nie doszło jednak do naruszenia terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 Kpa.

Ponadto podkreślenia wymaga, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, świadczy bezspornie, że [...] części nieruchomości o nr ewidencyjnym [...] stanowiło na dzień wydania decyzji wywłaszczeniowej własność B. G. Zgodnie bowiem z postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] maja 2006 r. sygn. akt[...],[...] części spadku po J. S. ( byłym właścicielu nieruchomości ) , otrzymała matka wnioskodawczyni M. G. Z kolei zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] października 2006 r. sygn. akt[...], całość gospodarstwa rolnego M. G., w skład którego wchodziła przedmiotowa nieruchomość, odziedziczyła B. G.. O przysługującym skarżącej prawie własności, jeszcze przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej wiedział wnioskodawca postępowania, czyli Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, lecz nie powiadomił o tym fakcie Wojewody. O powyższym świadczy znajdująca się w aktach administracyjnych oraz sądowych sprawy korespondencja prowadzona pomiędzy skarżącą, a GDDKiA w sprawie nabycia udziału B. G. m.in. pismo skarżącej z dnia 23 maja 2007 r., przy którym przekazała GDDKiA dokumenty potwierdzające jej prawo do nieruchomości, pismo GDDKiA z dnia 6 czerwca 2007 r. wzywające skarżącą do przedstawienia zaświadczeń z urzędu skarbowego o złożeniu zeznań podatkowych dotyczących nabytego spadku po J. S. i M. G., pismo z dnia 9 lipca 2007 r., w którym skarżąca otrzymała od GDDKiA ofertę kupna swojej części nieruchomości, pismo skarżącej z dnia 13 lipca 2007 r. będące odpowiedzią na ofertę sprzedaży nieruchomości na rzecz GDDKiA, jak również złożona przez skarżącą pismem z dnia 6 listopada 2008 r. skarga na działanie GDDKiA oraz udzielona w dniu 13 lutego 2009 r. odpowiedź GDDKiA, w której organ wskazywał na brak zgody B. G. na sprzedaż swojego udziału w nieruchomości.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej naruszył przepis art. 148 § 2 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ, uwzględniając powyższe uwagi na temat terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, rozpozna odwołanie GDDKiA od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 roku.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.