Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 296/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Stopczyński, asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2006 r. sprawy ze skargi P.S.A w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2005r., [...] - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego – zwanej dalej: K.p.a. (Dz.U z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) - utrzymało w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] czerwca 2005r. o odrzuceniu zgłoszenia P.S.A w P. dotyczącego zanieczyszczenia powierzchni ziemi na działce nr [...], położonej w G., gdzie usytuowana jest stacja paliw.

W uzasadnieniu decyzji organ opisując stan sprawy i przebieg dotychczasowego postępowania wskazał, iż organ pierwszej instancji odrzucił zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi odwołującej się spółki z powodu niespełnienia warunków określonych w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. W dniu wejścia w życie tej ustawy władającym działką nr [...] i znajdującą się na niej stacją paliw była C. S.A., której następcą prawnym jest P. S.A. Zatem stosownie do art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 62, poz. 627, ze zm.) wymieniona spółka jest obowiązana do rekultywacji zanieczyszczonego terenu stacji paliw w G.. Stanowisko to podziela Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odpierając tym samym twierdzenia odwołującej się spółki, iż art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy stanowi lex specialis w stosunku do wszystkich przepisów dotyczących następstwa prawnego w zakresie publicznoprawnego następstwa prawnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed wejściem tego aktu w życie. Zdaniem organu art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy stanowi lex specialis, ale do przepisu art. 102 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska i dotyczy on sytuacji, gdy zanieczyszczenia dokonał inny podmiot niż władający gruntem w dniu wejścia w życie wymienionej ustawy. Przepis ten nie dokonał żadnych innych ograniczeń. W sprawie mamy do czynienia z sytuacją następstwa prawnego w wyniku sukcesji uniwersalnej. P. S.A. na skutek restrukturyzacji sektora paliwowego, przejęła majątek zarówno spółki P. S.A., jak i C. S.A. W dniu [...] września 1999r na mocy art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, z datą wyrejestrowania spółek przejętych, spółka przejmująca – P. S.A. wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółek przejętych. Przepis ten, ani żaden inny nie ogranicza tych praw i obowiązków tylko do obowiązków wynikających ze sfery stosunków cywilnoprawnych. Zatem brak podstaw do przyjęcia, że nie dotyczy on praw i obowiązków ze sfery stosunków cywilnoprawnych. Stanowisko takie zajął NSA w wyroku z dnia 20 kwietnia 1999r., sygn. akt. II SA 7091/96/M, stwierdzając że sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 465 i następnych Kodeksu handlowego wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. Nadto odnosząc się do powołanego przez stronę w odwołaniu Prospektu Emisyjnego P. – organ zauważył – iż prospekt był wydany przed rokiem 2001 i nie mógł uwzględniać przepisów prawa z 2001r., zaś przytoczone z niego przez stronę fragmenty dowodzą zasadności następstwa prawnego na gruncie prawa administracyjnego.

P. S.A. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2005r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zarzuciła przyjęcie, z naruszeniem art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 100, poz. 1085, ze zm.), za oczywiste iż skarżąca przejęła odpowiedzialność za szkody w środowisku, poczynione przez poprzednika prawnego spółkę C. oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż następstwo prawne nie ma znaczenia dla możliwości stosowania art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy. Artykuł ten – w ocenie skarżącej - ma na celu stworzenie dla obecnie władającego gruntem możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności za jego zanieczyszczenie, w sytuacji kiedy tego zanieczyszczenia dopuścił się inny podmiot. Szczególną uwagę - zdaniem skarżącej - należy zwrócić na znaczenie słowa "inny" w treści art. 12 ust. 1 powołanej ustawy, interpretowanego w podobnych sprawach różnie,, w wydawanych przez organy decyzjach jak i wyrokach WSA, tj. poprzez nieuznanie w takich przypadkach sukcesji generalnej. Skarżąca jako zgłaszający spełniła wszystkie przesłanki wymienione w art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy, w tym uprawdopodobniła że sprawcą zanieczyszczenia jest podmiot poprzednio władający gruntem. Dlatego brak jest podstaw prawnych, aby wyłączyć Koncern z grona uprawnionych, wykazując następstwo prawne jako jedyny powód tego wyłączenia. Przyjęcie stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji, tj. uznanie że sukcesja generalna wyłącza możliwość stosowania art. 12 ust. 1 powołanej ustawy, czyniłoby ten przepis martwym, tym bardziej że przekształcenia własnościowe towarzyszące restrukturyzacji sektora gospodarczego spowodowały wyodrębnienie się nowych podmiotów, które jak skarżący stały się następcami prawnymi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w odpowiedzi na skargę - wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zakażona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2005r. i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty G. z dnia [...] czerwca 2005r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W sprawie orzekano na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 100, poz. 1085, ze zm.). Przepis ten stanowi podstawę do odrzucenia w drodze decyzji zgłoszenia dokonanego na podstawie art. 12 ust. 1 tej ustawy, gdy nie są spełnione jej warunki. W świetle art. 12 ust. 1 zgłoszenie, którego powinien dokonać władający powierzchnią ziemi, może dotyczyć wyłącznie gleby lub ziemi, zanieczyszczonych przed wejściem w życie ustawy - co nastąpiło z dniem 1 października 2001r. (art. 62 cytowanej ustawy) - oraz przypadków, gdy zanieczyszczenia spowodował inny podmiot niż aktualnie władający.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy trafnie uznał, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka zgłoszenia zanieczyszczonych gruntów w postaci faktu ich zanieczyszczania przez inny podmiot niż dokonujący zgłoszenia – aktualnie władający powierzchnią ziemi.

Odnośnie kwestii braku przesłanek uwzględnienia zgłoszenia z uwagi na niewystąpienie przesłanki zanieczyszczenia gleby i ziemi przez inny podmiot trzeba uwzględnić poniższe okoliczności.

Na podstawie uchwał walnych zgromadzeń spółek M. S.A. oraz C. S.A. nastąpiło połączenie obu spółek na podstawie art. 463 pkt 1 i 465 § 1,2 i 4 Kodeksu handlowego z 1934r., poprzez przeniesienie całego majątku "C" S.A. na rzecz "P." S.A.. Równocześnie nastąpiła zmiana nazwy "P." S.A. na P. S.A., która to nazwa została później zmieniona na P. S.A. (patrz wyjaśnia Departamentu Prawnego Ministerstwa Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2004r. opublikowane np. na stronach internetowych Ministerstwa Środowiska – dział wyjaśnienia do przepisów – do art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw – data wyjaśnienia 6 grudnia 2004r. oraz Ministerstwa Środowiska z dnia 15 lutego 2005r., stanowiące odpowiedź na pismo skarżącej z dnia 7 stycznia 2005r., znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy).

W zarysowanym stanie faktycznym znajdowała zastosowanie obowiązująca wówczas norma art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, w świetle której następowała sukcesja praw i obowiązków "C." S.A. na rzecz spółki działającej później pod nazwą P. S.A.

W rozpoznawanej sprawie w istocie jest sporne, czy sukcesja obejmowała obowiązki w zakresie przywrócenia środowiska do właściwego stanu w przypadku spowodowania szkód, w sytuacji gdy odpowiedzialność w tym zakresie w polskim systemie prawnym może być egzekwowana na drodze administracyjnej (poprzez wydanie decyzji o określonej treści). Poszukując trafnej odpowiedzi na to pytanie trzeba przede wszystkim rozważyć, jaki charakter miała norma art. 82 ust. 1, obowiązującej na datę przejęcia spółki C. S.A. ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Nakładała ona na jednostkę organizacyjną, wykonującą działalność wpływającą szkodliwie na środowisko, obowiązek podejmowania działań mających na celu jego przywrócenie do stanu właściwego. Norma ta miała charakter uniwersalny i nie można uznać, iż rodziła ona samodzielnie określony stosunek o charakterze publicznoprawnym pomiędzy jednostką obowiązaną a określonym organem administracji. Co prawda, w świetle ust. 2 art. 82 wskazane w niej wymagania mogły być egzekwowane m.in. na drodze administracyjnoprawnej. Przyznano bowiem określonym organom administracji kompetencję do orzekania w przedmiocie wykonywania obowiązków wynikających z tej normy. Jednak konkretny stosunek o charakterze administracyjnoprawnym mógł wynikać dopiero z wydania odnośnej decyzji w sprawie. Równocześnie treść normy art. 82 ust. 1 nie wykluczała możliwości wywierania określonego skutku prawnego jednocześnie w sferze prawa cywilnego (np. powstanie roszczeń osób, którym wyrządzono szkodę w wyniku niezrealizowania wynikających z przepisu obowiązków), prawa karnego (np. w sferze odpowiedzialności kierownika jednostki lub innej osoby, której zakres zadań wiąże się z wypełnianiem przez zakład wymagań w tym zakresie), czy prawa pracy (np. w związku z zaniedbaniem obowiązków pracowniczych wynikających z tej normy). Analizowana norma określała bowiem generalnie zakres obowiązków spoczywających na jednostce organizacyjnej, które mogły się konkretyzować w określonych stanach faktycznych i rodzić konkretne skutki w różnych sferach prawa. Trzeba podkreślić, iż dział w którym zamieszczona została analizowana norma, dotyczył generalnie "odpowiedzialności za skutki naruszenia stanu środowiska" (dział IV ustawy). Dział ten zawierał zarówno normy związane stricte z kwestiami odpowiedzialności egzekwowanej na drodze roszczeń cywilnoprawnych jak i administracyjnoprawnych. Jedynie katalog wykroczeń został zamieszczony w odrębnym dziale.

Wskazane wyżej uwarunkowania prowadzą do konstatacji, iż brak jest podstaw do jednoznacznego przyjęcia jakoby norma art. 82 ust. 1, z której wynikał obowiązek usuwania szkód przez jednostkę organizacyjną, rodziła samodzielnie określony stosunek publicznoprawny, w którego prawa i obowiązki przejętej spółki w świetle art. 465 § 3 Kodeksu handlowego nie wstępowałaby spółka przejmująca.

Jednocześnie trzeba dostrzec, iż w dotychczasowej doktrynie nie wykształcił się jednolity pogląd, co do kwestii sukcesji prawnej stosunków o charakterze administracyjnoprawnym. Na przykład J. Starościak dopuszczał możliwość częściowej sukcesji stosunków o charakterze publicznoprawnym (patrz: System prawa administracyjnego, tom III, Wydawnictwo PAN 1978, s. 34). Trzeba jednak zastrzec, iż poglądy jego generalnie formułowane były odnośnie do stosunku administracyjnoprawnego, którego warunkiem istnienia jest włączenie zainteresowanego do jego kształtowania (System [...], s. 23). Wyrażał on pogląd, iż "stosunki właściwe administracyjnoprawne" to relacja między organem administracji a adresatem dyspozycji administracyjnej (s. 32). Rozważania autora co do sukcesji stosunku administracyjnoprawnego nie odnoszą się więc wprost do kwestii istotnych w sprawie, skoro w rozpatrywanym przypadku nie chodzi o ewentualne przejęcie obowiązków wynikających z rozstrzygnięcia administracyjnego lecz z mocy powszechnie obowiązującej regulacji normatywnej, pomimo wyrażenia przez autora w dalszych rozważaniach poglądu, że regulacje takie mogą stanowić również samodzielne źródło stosunku administracyjnego (str. 36).

Pogląd o braku sukcesji generalnej obowiązków o charakterze publicznoprawnym na gruncie art. 465 § 3 Kodeksu handlowego z 1934r. reprezentowali komentatorzy Kodeksu handlowego (G. Łaszczyca, R. Sasiak, Prawo spółek, Wyd. Infor 1999, s. 4-6) oraz późniejszego Kodeksu spółek handlowych (A. Szumański, Prawo spółek, Wyd. Infor 2001, s. 18) Przy tym stanowisko A. Szumańskiego jest wywodzone m.in. a contrario z treści regulacji Kodeksu spółek handlowych, który wprost wskazuje zasadę przejmowania praw i obowiązków o charakterze administracyjnym, wskazując jednakże, iż chodzi o konkretne rozstrzygnięcia administracyjne (art. 494 § 2). Nie można pominąć, iż dokonana zmiana stanu prawnego wynikająca z wejścia w życie Kodeksu spółek handlowych dotyczy kwestii, która nie jest bezpośrednio przedmiotem orzekania, bowiem jak wskazano, w rozpatrywanym przypadku, źródłem praw i obowiązków nie jest określona decyzja administracyjna.

Jednocześnie w judykaturze reprezentowany był pogląd, iż sukcesja nie obejmuje wszystkich praw i obowiązków, zwłaszcza gdy sprzeciwia się temu przepis szczególny. Wynika stąd, iż - zdaniem Sądu - dopuszczana była sukcesja pewnych praw. Dalej idące stanowisko zaprezentowano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 1995r., sygn. akt SA/Gd 2508/94. Stwierdzono w nim, iż w przypadku sukcesji generalnej (w przypadku połączenia spółek na podstawie art. 285 § 3 Kodeksu handlowego) następuje przejęcie przez spółkę również obowiązków o charakterze publicznoprawnym. W orzecznictwie więc wprost wyrażany był także pogląd, iż sukcesja generalna oznacza przejęcie także praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym (str. 4 przywołanego wyroku). Jak wskazano w odwołaniu skarżącej Spółki, autorzy prospektu emisyjnego uznali, iż po przejęciu "C." S.A. będzie konieczne ubieganie się przez przejmującą spółkę o większość rodzajów decyzji określających warunki korzystania ze środowiska. W tym zakresie sytuacja nie jest analogiczna do występującej w rozpatrywanej sprawie, gdyż autorzy prospektu rozważali wstąpienie Spółki w stosunki, które wynikały z określonych decyzji administracyjnych. W tej sytuacji były to niewątpliwie stosunki o charakterze stricte administracyjnoprawnym. Jednak ich charakter nie jest tożsamy z obowiązkami wynikającymi bezpośrednio z samej ogólnej normy prawa materialnego, wywołującego skutki w różnych dziedzinach prawa. Jednocześnie Departament Prawny Ministerstwa Skarbu Państwa, we wskazanym wcześniej piśmie, reprezentuje stanowisko, iż po przejęciu "C." S.A. nastąpiła sukcesja uniwersalna na spółkę P. S.A. wszystkich praw i obowiązków spoczywających wcześniej na "C." S.A.

Wskazanej wyżej uwarunkowania nakazują poszukiwanie właściwej oceny stanu formalnoprawnego z zastosowaniem wykładni systemowej i celowościowej.

Artykuł 86 Konstytucji ustanawia ogólną zasadę ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie szkody w środowisku. Koncepcja, w myśl której do czasu wejścia w życie Kodeksu spółek handlowych z 2000r., w przypadku przejęcia spółki, spółka przejmująca nie ponosi zobowiązań egzekwowanych w innym trybie niż na gruncie prawa cywilnego, oznaczałaby w istocie znaczne ograniczenie odpowiedzialności podmiotów oraz postawienie ich w uprzywilejowanej pozycji. Przejmowana spółka nie jest bowiem poddana wynikającym z Kodeksu handlowego procedurom związanym z likwidacją osoby prawnej, w ramach której mogłyby zostać wyegzekwowane roszczenia w stosunku do jej majątku wynikające np. ze spowodowanych szkód w środowisku. Podmiot przejmujący korzystałby natomiast z dobrodziejstw majątku nagromadzonego przez przejętą spółkę stanowiącego jej aktywa, natomiast jedynie w ograniczonym zakresie przejmowałby pasywa wynikające m. in. np. z potrzeby naprawienia skutków korzystania ze środowiska z naruszeniem wymagań jego ochrony. Wskazana norma konstytucyjna musi skłaniać, w razie wątpliwości interpretacyjnych, do poszukiwania takiej wykładni przepisów, która wykluczałyby nieuzasadnione zwolnienia z odpowiedzialności osób prawnych czerpiących potencjalne korzyści (poprzez przejęcie aktywów) za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska w zakresie obowiązku usuwania szkód (jako pasywów przejętego majątku).

Powyższe uwarunkowania prowadzą do wniosku, iż w rozpatrywanym przypadku stosując właściwą wykładnię art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, który miał zastosowanie w związku z przejęciem "C." S.A. przez obecną spółkę P. S.A. trzeba przyjąć, iż skutki prawne wynikające z normy art. 82 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w zakresie obowiązku usunięcia szkód w środowisku obciążają spółkę przejmującą, w związku z generalną sukcesją praw i obowiązków. W sprawie nie ma znaczenia fakt, iż odpowiedzialność z tytułu obowiązku usunięcia szkód w środowisku, na gruncie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska (art. 82 ust. 2), jak i obowiązującej obecnie ustawy Prawo ochrony środowiska (art. 362 ust. 6 w zw. z ust. 1), może być egzekwowana na podstawie regulacji szczególnych w drodze wydania odnośnej decyzji administracyjnej.

Powyższe wywody nie przesądzają kwestii, nie mającej znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, czy sukcesja taka mogłaby obejmować obowiązki wynikające z konkretnej decyzji wydanej w trybie art. 82 ust. 2 wskazanej ustawy.

Zastosowanie właściwej wykładni art. 465 § 3 Kodeksu handlowego prowadzi do wniosku, iż pojęcie "inny podmiot" zastosowane w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska dotyczy podmiotu innego niż sukcesor praw i obowiązków podmiotu, który był rzeczywistym sprawcą zanieczyszczenia. Ponieważ w rozpatrywanym stanie faktycznym, dokonująca zgłoszenia Spółka (P. S.A.) była sukcesorem spółki, która dokonała zanieczyszczeń ("C." S.A.), nie można przyjąć, iż zachodziły przesłanki dokonania zgłoszenia, skoro dotyczy ono wyłącznie przypadków zanieczyszczenia przez inny podmiot. Trafnie więc organ pierwszej instancji odrzucił zgłoszenie stwierdzając, iż nie spełnione są ustawowe przesłanki jego dokonania, a organ odwoławczy utrzymał tą decyzję w mocy.

Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba wskazać, iż chybiona jest wykładnia przepisu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska, jako normy szczególnej w stosunku do ogólnej zasady odpowiedzialności podmiotów będących generalnymi sukcesorami sprawcy szkód.

Poszukując prawidłowej wykładni art. 12 ust. 1, jako przepisu przejściowego, trzeba uwzględnić, iż została ona wprowadzona wobec dokonania ustawą Prawo ochrony środowiska generalnej zmiany co do określenia podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie zanieczyszczenia powierzchni ziemi. Wcześniejsza odpowiedzialność w tym zakresie powiązana z osobą sprawcy (wskazany art. 82 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska) została zastąpiona generalną zasadą odpowiedzialności ustawowo zdefiniowanego podmiotu, określonego mianem "władającego powierzchnią ziemi" (art. 102 w zw. z art. 3 pkt 44 ustawy Prawo ochrony środowiska). Odpowiedzialność ta może być ograniczona tylko we wskazanych ustawą przypadkach tj. gdy zanieczyszczenie nastąpiło w trakcie władania gruntem oraz gdy władający wskaże konkretnego sprawcę zanieczyszczenia (art. 102 ust. 1 i 2). Wynika stąd, iż nie ma obecnie możliwości ograniczenia odpowiedzialności np. nabywcy zanieczyszczonych gruntów, gdyż w takim przypadku zanieczyszczenie nastąpiło przed nabyciem władania. Zmiana stanu formalnoprawnego mogłaby rzutować w takiej sytuacji na status prawny podmiotów, które weszły w posiadanie zanieczyszczonych gruntów przed wejściem w życie nowych regulacji. W tym kontekście przepisy przejściowe mogą służyć ochronie interesu podmiotów, władających zanieczyszczonymi gruntami, gdy nie są tego sprawcą, a nabyły je przed wejściem w życie nowych regulacji.

Zdaniem Sądu nie ma przekonywających przesłanek dla przyjęcia, iż wprowadzając przepis przejściowy ustawodawca zamierzał ograniczyć stosowanie zasady odpowiedzialności za zanieczyszczone grunty sprawcy jego dokonania. Dla działania takiego trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie. Zamiar taki nie wynika zaś przede wszystkim z samej treści regulacji. Proponowana przez stronę interpretacja budzi równocześnie wątpliwości, gdy uwzględnić iż wchodząca w życie - na mocy ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska – regulacja zawiera wśród zasad ogólnych art. 7 ust. 1 statuujący ogólną zasadę ponoszenia przez sprawcę kosztów usunięcia skutków tego zanieczyszczenia. Wobec ustalenia tej normy, jako zasady ogólnej, odstępstwa od niej nie mogą być domniemane ani interpretowane rozszerzająco. Wprawdzie sama ustawa Prawo ochrony środowiska zawiera zapisy dotyczące zasad odpowiedzialności za zanieczyszczone grunty, stanowiące odstępstwo od wskazanej zasady ogólnej (generalna odpowiedzialność władającego nie zaś sprawcy). Odstępstwo to jednak jest wskazane wprost i wyraźnie poprzez jednoznaczne określenie zasad odpowiedzialności. Stąd zmiany zasad odpowiedzialności zgodnie z intencją skarżącej, gdy chodzi o grunty zanieczyszczone przed wejściem w życie nowych regulacji, nie można wyłącznie dorozumiewać z art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska.

Nadto powszechnie znana skala potrzeb w zakresie działań rekultywacyjnych na terenach poprzemysłowych, gdzie faktycznie brak jest sukcesorów sprawcy zanieczyszczenia, który mógłby ponosić koszty rekultywacji, zdaje się podważać tezę poszerzania przez racjonalnego ustawodawcę skali zadań, które mogą być dofinansowane z ograniczonych środków m. in. Funduszu Spójności, stanowiącego jeden z instrumentów ekonomicznych Unii Europejskiej. Trzeba mieć przy tym na uwadze, iż wśród podstawowych zasad ustrojowych Unii Europejskiej wymieniona jest zasada "zanieczyszczający płaci" - art. 174 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (Dz.U. z 2004r., nr 90, poz. 864). Interpretacja przepisów prowadząca do złagodzenia zasady "zanieczyszczający płaci" poprzez przeniesienie obowiązków rekultywacji z podmiotu będącego sukcesorem majątku sprawcy szkód, na podmioty publicznoprawne, mogące korzystać ze wsparcia funduszy Unii Europejskiej stanowiłoby działanie pozostające w niezgodności z celami Traktatu w szczególności z art. 175 ust. 5 tiret 2, który dopuszcza udzielanie pomocy z funduszy tylko gdy nie narusza to zasady "zanieczyszczający płaci".

Wskazane wyżej okoliczności wskazują, iż organ odwoławczy trafnie ustalił istnienie przesłanek do odrzucenia, na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej ustawę Prawo ochrony środowiska zgłoszenia dokonanego na zasadzie art. 12 ust. 1 tej ustawy przez P. S.A..

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.