Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2803/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 11 ust 1,2,3,4, 14 ust 3
journal: Dz.U. 2005 nr 25 poz 202
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Paweł Groński (spr.), sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi F. S.A. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2013 r., Nr [...] Głównego Inspektor Ochrony Środowiska (dalej także jako "GIOŚ") po rozpatrzeniu odwołania F. S.A. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...] określającą:

1) wysokość zobowiązania F. S.A. z siedzibą w B. (dalej także jako "F. S.A.", "strona skarżąca", "skarżąca spółka"), z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 664.457 zł (słownie: sześćset sześćdziesiąt cztery tysiące czterysta pięćdziesiąty siedem złotych);

2) wysokość nadpłaty w wysokości 18.272.873,05 zł (słownie: osiemnaście milionów dwieście siedemdziesiąt dwa tysiące osiemset siedemdziesiąt trzy złote i pięć groszy) dla F. S.A. w związku z nadpłaconą wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Z akt postępowania wynika, że decyzją dnia [...] czerwca 2008 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska określił wysokość zobowiązania F. S.A. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 16.397.452,05 zł. Organ wskazał, że w dniu 31 stycznia 2006 r. skarżąca spółka złożyła zawiadomienie o podjęciu działalności w zakresie produkcji, importu i wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów. Następnie, w dniu 30 marca 2007 r. spółka złożyła roczne sprawozdanie o wysokości należnej opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za 2006 r., w którym nie podała liczby dni w 2006 r., w których nie zapewniła sieci zbierania pojazdów oraz wysokości należnej opłaty za jej brak, uzasadniając to zapewnieniem efektywnego zbierania pojazdów marki F. wycofanych z eksploatacji. W wyniku przeprowadzenia analizy zgromadzonych dokumentów oraz dokonanego za pomocą programu informatycznego sprawdzenia wypełnienia obowiązku zapewnienia sieci organ ustalił, że skarżąca spółka nie zapewniła w 2006 r. sieci zgodnej z art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. z 2013 r., poz. 1162, ze zm.), dalej także jako "ustawa o recyklingu", w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji. Wobec powyższego zawiadomieniem z dnia 15 kwietnia 2008 r. GIOŚ poinformował F. S.A. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r., a następnie samodzielnie ustalił wysokość zobowiązania spółki z tego tytułu.

W wyniku złożonego przez F. S.A. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, GIOŚ wydał decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. którą utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2008 r. W uzasadnieniu organ wskazał między innymi, że obliczanie opłaty za brak sieci w sposób określony ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 176, poz. 1236), dalej także jako "ustawa o zmianie ustawy o recyklingu", stosuje się dopiero do opłaty za brak sieci za 2007 rok – art. 2 tej ustawy. Do obliczania opłaty za brak sieci za 2006 r. stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji. W związku z tym organ nie mógł ustalając wysokość opłaty, brać pod uwagę rozwiązań przyjętych w noweli ustawy i określać procentowego pokrycia kraju siecią skarżącej spółki. Organ wskazał ponadto, że w sprawie nie miały zastosowanie przepisy art. 14 ust. 5 i ust. 6 ustawy o recyklingu. Przepisy te zostały wprowadzone ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu, przy czym w art. 2 tej ustawy wyraźnie określono, że przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu nadanym niniejsza ustawą stosuje się do obliczenia opłaty za brak sieci za 2007 r. W związku z tym brak było możliwości zastosowania zmienionych przepisów ustawy o recyklingu do obliczenia opłaty za brak sieci za 2006 r.

F. S.A. wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. Wyrokiem z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 103/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję GIOŚ z dnia [...] listopada 2008 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r.

Sąd stwierdził, że powyższe decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu, a zasadnicze znaczenie dla dokonania oceny prawidłowości wydanych w sprawie decyzji administracyjnych miała wykładnia wymienionego wyżej przepisu.

Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 11 lutego 2005 r. i zgodnie z treścią art. 63 tej ustawy, weszła w życie po upływie 30 dni od jej ogłoszenia, z wyjątkami wskazanymi w tym przepisie. Następnie została ona znowelizowana ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu.

Przedmiotem zmiany był art. 14 ustawy o recyklingu. Z pierwotnego brzmienia tego przepisu wynikał dla podmiotów wprowadzających pojazdy obowiązek stworzenia sieci pojazdów obejmującej 100% powierzchni Polski. Niezależnie od tego czy sprowadzający pojazdy nie stworzył w ogóle sieci zbierania pojazdów, czy też stworzył sieć pokrywającą np. 99% powierzchni kraju był taktowany jak podmiot, który nie stworzył sieci zbierania pojazdów. W konsekwencji podmiot wprowadzający pojazdy, który stworzył sieć zbierania pojazdów pokrywającą jedynie część terytorium kraju, miał obowiązek naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci.

Taka treść art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji budziła wątpliwość, co do możliwości jego wykonalności. Okoliczność ta stała się z kolei impulsem do podjęcia prac ustawodawczych nad zmianą treści wskazanego przepisu i w konsekwencji uchwalenia ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu.

Sąd zauważył, że w uzasadnieniu do projektu nowej ustawy wskazano cel proponowanej zmiany art. 14, tj. uczynienie sankcji za nie zorganizowanie sieci zbierania pojazdów sankcjami sprawiedliwszymi i proporcjonalnymi w stosunku do stopnia wykonania obowiązku utworzenia sieci. Przepis art. 14 ustawy o recyklingu, w brzmieniu przed nowelizacją z 2007 r., umożliwiał bowiem nakładanie kar w sposób odbiegający dalece od sprawiedliwości, natomiast proponowana zmiana zmieniała sankcję pieniężną w ten sposób żeby była ona ściśle związana ze stopniem niekompletności sieci. Co więcej, w trakcie prac Sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa zwracano uwagę na zagadnienie zgodności art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem Sądu przytoczone wyżej argumenty zawarte w uzasadnieniu projektu zmiany ustawy oraz argumenty posłów biorących udział w pracach Komisji Sejmowej zajmującej się projektem zmiany ustawy wskazały na motywy ustawodawcy jakie legły u podstaw zmiany art. 14 ustawy o recyklingu.

W myśl zawartego w ustawie z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu przepisu przejściowego (art. 2) do obliczania opłaty za brak sieci za 2007 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (to jest ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r.) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. weszła w życie z dniem 10 października 2007 r. (art. 3). Sąd zauważył, że skoro przepisy ustawy zmieniającej nie zawierały zasad obliczania opłaty za brak sieci za 2006 r., to stosując wykładnię a contrario należałoby uznać, tak jak uczynił to GIOŚ, że do obliczania opłat za brak sieci za 2006 r. stosować należy przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. Jednak w ocenie Sądu Sąd zaistniały wątpliwość czy przepis art. 14 ust. 1, w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. może być podstawą obliczania przez podmioty wprowadzające pojazdy opłaty za brak sieci oraz czy źródłem takiego obowiązku może być przepis, który przez samego ustawodawcę określony został jako niewykonalny oraz naruszający zasadę proporcjonalności.

Sąd uznał, iż możliwe jest dokonanie "prokonstytucyjnej" wykładni art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu. Zasadą wynikającą z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (zarówno w jego aktualnym jak i poprzednim brzmieniu) jest obowiązek samodzielnego obliczenia przez podmiot wprowadzający pojazd opłaty za brak sieci. W przypadku niewywiązania się z tego obowiązku, niedokonania wpłaty opłaty za brak sieci albo dokonania wpłaty w wysokości niższej od należnej przez podmiot wprowadzający pojazd, Główny Inspektor Ochrony Środowiska ma wydać decyzję, w której określi wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci. Zdaniem Sądu powodem dla którego do obliczania opłaty za 2006 r. pozostawiono stare zasady rozliczeń był fakt, iż wprowadzający pojazdy mieli obowiązek samodzielnie je obliczyć i uiścić do dnia 30 marca 2007 r. Ustawodawca założył, że opłaty te zostały już obliczone i uiszczone. W tej sytuacji podmioty zobowiązane do uiszczenia tych opłat nie mogłyby naliczać ich ponownie na nowych zasadach. Stworzenie możliwości naliczenia opłat na nowych zasadach pociągałoby za sobą konieczność stworzenia w ustawie procedury ponownego ich naliczania oraz ewentualnego zwrotu opłat już uiszczonych.

W ocenie Sądu powyższe przemawia za odejściem od literalnej wykładni art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. na rzecz jego wykładni celowościowej. Z kolei wykładnia celowościowa prowadzi do zawężającego rozumienia art. 2, w zakresie w jakim nakazuje stosować poprzednie rozwiązania ustawowe dotyczące tworzenia sieci zbierania pojazdów i zasad obliczania opłat za brak takiej sieci. Sąd zajął stanowisko zgodnie z którym, przepis ten powinien odnosić się jedynie do sytuacji, w której podmiot wprowadzający dokonał samodzielnie obliczenia opłaty za brak sieci i opłatę tę uiścił oraz do sytuacji gdy organ administracji wydał ostateczną decyzję o naliczeniu opłaty przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. Intencją ustawodawcy nie było natomiast uregulowanie w tym przepisie takich sytuacji, gdy podmiot wprowadzający pojazd nie dokonał samodzielnego obliczenia wysokości opłaty za brak sieci zaś organ administracji nie wydał ostatecznej decyzji o naliczeniu opłaty przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu. Sądu podkreślił, że art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu nie określa jakie przepisy mają być w takiej sytuacji stosowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w sytuacji, gdy nie ma jasnego stanowiska ustawodawcy w przedmiocie stosowania nowej regulacji prawnej do spraw wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed jej wejściem w życie, zachodzi konieczność zastosowania konstytucyjnych zasad państwa prawnego. Do tych zasad należy zakaz retroakcji właściwej, wyprowadzony z treści art. 7 Konstytucji RP. Retroakcja niewłaściwa, czyli bezpośrednie obowiązywanie nowej ustawy uzależniona jest natomiast od wykazania, że przemawia za tym ważny interes publiczny. W razie wątpliwości należy stosować poprzednio obowiązująca ustawę w imię zasady poszanowania praw niewadliwie nabytych.

Tym samym Sąd orzekł, że gdy podmiot wprowadzający pojazd nie obliczył samodzielnie i nie uiścił opłaty za brak sieci, a organ administracji nie wydał w tym przedmiocie ostatecznej decyzji przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu, to przy określaniu wysokości opłaty za brak sieci organ administracji powinien stosować zasady wynikające z art. 14 ust. 1-6 w jego zmienionym brzemieniu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2373/12 oddalił skargę kasacyjną. NSA stwierdził, że zaskarżony wyrok WSA w Warszawie, mimo niepełnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że biorąc pod uwagę wartości wywodzone z art. 2 Konstytucji, w tym przede wszystkim zasadę prawidłowej legislacji, zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasadę racjonalności prawa oraz zakaz retroakcji, nie można wykładni dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uznać za błędną. Ponadto zgodnie ze standardami właściwej legislacji przepisy obowiązujących aktów prawnych zmienia się przepisem wyraźnie wskazującym dokonywane zmiany i ich zakres. Przepis art. 2 ustawy zmieniającej ustawę o recyklingu pojazdów nie spełnia zasady określoności w dostatecznym stopniu i wymaga zabiegów interpretacyjnych dla ustalenia jego treści zgodnie z Konstytucją. W rozpatrywanej sprawie wykładnia literalna art. 2 ustawy zmieniającej ustawę o recyklingu prowadziła do wyników sprzecznych z zasadami konstytucyjnymi. Skoro zatem przepis ten nie reguluje sprawy obliczania nieuiszczonych opłat za 2006 rok i czyli ustalenie przepisów mających zastosowanie do obliczania opłat za 2006 r. musiało nastąpić przy zastosowaniu także innych metod wykładni, w tym celowościowej i rozumowań prawniczych. Oznacza to, że jeżeli wykładnia literalna art. 2 ustawy zmieniającej nie daje odpowiedzi na pytanie jakie przepisy mają zastosowanie do zdarzeń mających miejsce w 2006 r. przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, a ich konsekwencje prawne są ustalane dopiero po wejściu w życie ustawy zmieniającej, to konieczne jest zastosowanie innych metod wykładni, a więc wykładni celowościowej, prokonstytucyjnej.

W konsekwencji prawomocnego uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. oraz z dnia [...] czerwca 2008 r., pismem z dnia 18 kwietnia 2013 r. GIOŚ wezwał F. S.A. o przesłanie dokumentów potwierdzających zapewnienie sieci zbierania pojazdów w roku 2006, poprzez przesłanie umów zawartych pomiędzy S. Sp. z o.o., a innymi stacjami demontażu pojazdów oraz punktami zbierania pojazdów. W odpowiedzi skarżąca spółka przesłała wszystkie posiadane przez siebie kopie umów zawartych pomiędzy S. Sp. z o.o. z innymi stacjami demontażu pojazdów.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...] GIOŚ określił:

1) wysokość zobowiązania F. S.A. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 664.457 zł (słownie: sześćset sześćdziesiąt cztery tysiące czterysta pięćdziesiąty siedem złotych);

2) wysokość nadpłaty w wysokości 18.272.873,05 zł (słownie: osiemnaście milionów dwieście siedemdziesiąt dwa tysiące osiemset siedemdziesiąt trzy złote i pięć groszy) dla F. S.A. w związku z nadpłaconą wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Uzasadniając to rozstrzygniecie GIOŚ stwierdził, że po przeprowadzeniu analizy zapewniania sieci przez skarżącą spółkę, przy wzięciu pod uwagę wszystkich stacji demontażu, z którymi spółka zawarła bezpośrednio umowy, jak i umowy zawarte pomiędzy S. Sp. z o.o. a innymi stacjami demontażu i punktami zbierania pojazdów, F. S.A. nie zapewniła przez cały rok 2006 sieci zbierania pojazdów zgodnej z wymogami określonymi w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu. W okresie od dnia 2 stycznia 2006 r. do 1 marca 2006 r. strona skarżąca zapewniła sieć obejmującą poniżej 95% ale nie mniej niż 90% terytorium kraju i w związku z tym, za te 59 dni wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. uległa obniżeniu o 75% i wyniosła 664.457 zł. Z kolei od dnia 2 marca 2006 r. do końca 2006 r. sieć została zapewniona na poziomie co najmniej 95%, więc spółka została z zwolniona z przedmiotowej opłaty w całości.

Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili F. S.A. oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, dalej także jako "NFOŚiGW".

Spółka F. S.A. stanęła na stanowisku, że przy określaniu opłaty za brak sieci za rok 2006 GIOŚ był zobowiązany do uwzględnienia 90-dniowwego okresu niezapewnienia sieci, o którym mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu. NFOŚiGW podniósł, że nie brał udziału w postepowaniu administracyjnym i nie posiada legitymacji do bycia strona tego postępowania. W związku z tym wniósł o zmianę treści decyzji w części uznającej NFOŚiGW za stronę postępowania administracyjnego.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska, decyzją z dnia [...] października 2013 r., znak: [...], dalej także jako "zaskarżona decyzja" utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...].

Ustosunkowując się do zarzutów NFOŚiGW organ stwierdził, że treść decyzji w zakresie określenia wysokości zobowiązania F. S.A. z tytułu opłaty za brak sieci wpływa bezpośrednio na prawa NFOŚiGW. Z kolei stwierdzenie nadpłaty w tej opłacie na rzecz NFOŚiGW wpływa na prawo do posiadania przed Fundusz podstawy prawnej przysporzenia w zakresie tej opłaty zwłaszcza, że w dniu 1 lipca 2008 r. skarżąca spółka wpłaciła na konto NFOŚiGW na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2006 kwotę w wysokości 19.044.180,05 zł.

Odnosząc się zaś do zarzutu F. S.A. GIOŚ podkreślił, iż aby przy obliczaniu opłaty za brak sieci możliwe było nie uwzględnienie maksymalnie 90 dni niezapewnienia sieci, muszą przede wszystkim wystąpić przyczyny określone w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu oraz wprowadzający pojazd powinien zapewnić sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny. Takie zwolnienie jest możliwe tylko wówczas, gdy utworzona przez wprowadzającego pojazd sieć zbierania pojazdów, spełniająca wymogi określone w art. 11 ust. 1 przywołanej ustawy, z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 tej ustawy, przestała spełniać określone ww. wymogi oraz gdy wprowadzający zapewnił sieć (tj. uzupełnił sieć tak, aby odpowiadała wymogom ustawowym określonym w art. 11 ust. 1) w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny. Organ uznał, że w przypadku skarżącej spółki przepisy te nie miały zastosowania, bowiem spółka ta nie miała zapewnionej sieci zbierania pojazdów przez cały 2006 r. GIOŚ nie zgodził się też z twierdzeniem spółki, że zapewnienie sieci oznacza pokrycie siecią zbierania pojazdów 100% terytorium kraju. Jeżeli bowiem wprowadzający pojazdy utworzy sieć w taki sposób, że na obszarach leżących w odległości większej niż 50 km od punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu nie ma miejscowości (a wiec nie zamieszkują tam właściciele pojazdów), to można uznać, że sieć spełnia wymagania ustawowe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GIOŚ z dnia [...] października 2013 r., wniosła spółka F. S.A. (w piśmie z dnia 21 października 2013 r.) oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (w piśmie z dnia 12 listopada 2013 r.).

Skarga NFOŚiGW została odrzucona przez Sąd postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2014 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym. Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 6 czerwca 2014 r.

Spółka F. S.A. zarzuciła GIOŚ naruszenie art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów poprzez wliczenie do okresu (rzekomego) niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny być wliczone. Skarżąca spółka nie zgadza się ze stanowiskiem organu dotyczącym tego, że ciążył na niej obowiązek zapłaty opłaty za brak sieci w jakiejkolwiek wysokości. Pełnomocnik strony skarżącej przytoczyła treść art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu w myśl, którego do liczby dni, w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3, jeżeli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny; liczba tych dni nie może przekroczyć 90 w ciągu roku. W ocenie Spółki ww. przesłanki zaistniały w stosunku do skarżącej spółki. Przede wszystkim niezapewnienie sieci przez spółkę rozpoczęło się w dniu 2 stycznia i trwało do 2 marca 2006 r., a więc zapewnienie sieci nastąpiło w czasie krótszym niż 3 miesiące. F. S.A. nie przekroczyła również 90 dni niezapewnienia sieci w ciągu roku bowiem dni, w których nie zapewniono sieci było 59. Również przesłanka niezapewnienia sieci wynikającej z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 powołanej ustawy została spełniona. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 2 i 3 ustawy o recyklingu, przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu oraz punkty zbierania pojazdów mogli prowadzić swoją działalność wyłącznie do 30 czerwca 2005 r., tj. daty wygaśnięcia wszystkich pozwoleń i decyzji i konieczności uzyskania nowych, co związane było z planowanym wówczas wejściem w życie ustawy o recyklingu. Spółka stanęła na stanowisku, że wygaśnięcie z mocy prawa decyzji i pozwoleń należy traktować identycznie jak cofnięcie decyzji lub zezwolenia, o których mowa w art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu.

F. S.A. zarzuciła GIOŚ również niezastosowanie się do wiążącego ten organ wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2373/12.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 26 czerwca 2014 r. GIOŚ podniósł, że skoro skarżąca spółka zapewniła sieć na terenie niemalże 100 % powierzchni kraju i to wyłącznie poprzez zawarcie umów z podmiotami prowadzącymi stacje demontażu i punkty odbioru, to okoliczności na jakie się powołuje (zmiana przepisów, wygaśnięcie dotychczasowych zezwoleń) nie stanowiły dla innych podmiotów zajmujących się przyjmowaniem pojazdów przeszkody do uzyskania nowych decyzji uprawniających do prowadzenia tego rodzaju działalności, ponieważ je uzyskali, o czym świadczy procent zapewnienia sieci przez skarżącą.

W piśmie z dnia 13 sierpnia 2013 r. pełnomocnik F. S.A. podtrzymała w pełni swoje stanowisko zawarte w skardze oraz powtórzyła argumentację skargi.

Podczas rozprawy w dniu 18 września 2014 r. pełnomocnik skarżącej spółki rozszerzyła wniesioną skargę o zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a."), bowiem organ nie odniósł się do oceny prawnej zawartej w wyroku pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Istota sporu sprowadza się w niniejszej sprawie do ustalenia, czy organ zobowiązany był do odliczenia dni niezapewnienia przez F. S.A. sieci zbierania pojazdów, o której mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, ze względu na wystąpienie przesłanek określonych w art. 11 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 wprowadzający pojazd, który jest obowiązany do zapewnienia sieci lub który złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 11 ust. 4, i nie spełnia tego obowiązku, jest obowiązany do naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Z kolei art. 14 ust. 3 ww. ustawy stanowi, że do liczby dni, w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3, jeżeli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny; liczba tych dni nie może przekroczyć 90 w ciągu roku. Przyczyny określone w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu to:

1) cofnięcie pozwolenia zintegrowanego albo innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu przedsiębiorcy prowadzącemu taką stację,

2) cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów,

3) rozwiązanie lub wygaśnięcie umowy, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o recyklingu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd organu, że art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu może być zastosowany jedynie w przypadku uzupełnienia sieci w terminie trzech miesięcy od wystąpienia danej przyczyny. Skarżąca tymczasem nie miała zapewnionej sieci zbierania pojazdów w każdym dniu prowadzenia działalności w 2006 r. W związku z tym nietrafny jest zarzut skarżącej, że doszło do naruszenia art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu przez wliczenie do okresu niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny zostać wliczone. Należy przy tym podkreślić, że aby takie zwolnienie było możliwe konieczne jest łączne spełnienie wszystkich przesłanek określonych w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu, a zatem tylko wówczas, gdy brak możliwości zapewnienia sieci wynikało z cofnięcie pozwolenia zintegrowanego albo innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu przedsiębiorcy prowadzącemu taką stację albo też z cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów. Sąd nie podzielił poglądów skargi, iż utrata mocy zezwoleń na prowadzenie stacji demontażu z mocy prawa powinna być traktowana na równi z cofnięciem zezwolenia lub rozwiązaniem lub wygaśnięciem umowy (art. 11 ust. 3 pkt 2-3 ustawy o recyklingu). Choć istotnie skutek jest podobny (niemożność prowadzenia tego rodzaju działalności), to jednak z art. 11 ustawy o recyklingu jasno wynika, że sytuacja tam opisana dotyczy pewnych podmiotów i ich działań lub zaniechań będących powodem wygaśnięcia pozwoleń natomiast w przypadku utraty mocy dotychczasowych pozwoleń skutek następuje z mocy prawa a więc jest niezależny od podmiotu. Prowadzi to do wniosku, że celem wprowadzenia zapisów art. 11 ust.1 pkt 3 ustawy o recyklingu było przede wszystkim zapewnienia importerom na których spoczywał obowiązek zapewnienia sieci, swoistej ulgi w sytuacji, w której zwykle bez ich winy i nagle nie mogli zapewnić sieci. Nie można zatem takiego rodzaju sytuacji odnosić do sytuacji w której importer miał czas wynikający z daty wejścia w życie przepisów o konieczności zapewnienia sieci, na jej zagwarantowanie. Potraktowanie tych dwu sytuacji jako analogicznych jest w ocenie Sądu nieuprawnione. Sąd przychylił się do argumentacji organu, że przepisy te mają zastosowanie wyłącznie do sytuacji w której podmiot prowadzący daną działalność gospodarczą z przyczyn niezależnych od niego, w trakcie jej prowadzenia, nie mógł zapewnić sieci. Inne rozumienie tych przepisów i milczące przyjęcie, że termin 90 dniowy służy dostosowaniu nowej działalności do wymogów ustawowych byłoby sprzeczne nie tylko z zapisami ustawy ale z celem ustawodawcy. Również powoływanie się w tym wypadku na stanowisko Podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska, skoro stanowisko to nie zostało ostatecznie podzielone przez ustawodawcę, nie może decydować o wykładni przepisów ustawy. Sąd całkowicie w tym względzie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2737/13.

Ponadto należy zauważyć, że zapewnienie sieci nie oznacza pokrycia siecią zbierania pojazdów 100% terytorium kraju. Nie można bowiem analizować kwestii zapewnienia sieci bez odniesienia do definicji tego pojęcia zawartego w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu. Zgodnie z tym przepisem wprowadzający pojazd, o którym mowa w art. 10, jest obowiązany zapewnić sieć zbierania pojazdów, obejmującą terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. Jak słusznie zatem zauważył organ gdyby wprowadzający pojazdy utworzył sieć w taki sposób, że na obszarach leżących w odległości większej niż 50 km od punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu nie było miejscowości (i w konsekwencji właścicieli pojazdów), to można uznać, że sieć spełnia wymagania ustawowe.

Sąd stoi na stanowisku, że gdyby Spółka działała racjonalnie nie powinna była rozpoczynać danej działalności ponieważ nie spełniała wymogów ustawowych. Rozpoczynając ją wzięła na siebie ryzyko związane z możliwością nałożenia na nią opłaty za brak sieci.

Jako niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 153 ppsa. Ocena zawarta w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 103/09 dotyczyła naruszenia art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu, a Sąd uznał, że w sytuacji, gdy podmiot wprowadzający pojazd nie obliczył samodzielnie i nie uiścił opłaty za brak sieci, a organ administracji nie wydał w tym przedmiocie ostatecznej decyzji przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu, to przy określaniu wysokości opłaty za brak sieci organ administracji powinien stosować zasady wynikające z art. 14 ust. 1-6 w jego zmienionym brzemieniu. Przedmiotem oceny Sądu nie był natomiast problem zastosowania ulgi w opłacie za niezapewnianie sieci na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu.

Sądu stwierdził również, że organy prowadzące postępowanie w sposób wyczerpujący i prawidłowy przeprowadziły postępowanie dowodowe, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom stawianym przez art. 107 § 3 kpa.

Uznając zarzuty skargi za bezzasadne Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ppsa.