Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 59/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1, art. 6, art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2018 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. G. na bezczynność Państwowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga P. G. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 15 marca 2018 r. (które wpłynęło do organu w dniu 5 kwietnia 2018 r.) skarżący zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (zwanego dalej "organem") o udzielenie informacji publicznej poprzez wskazanie:

1. ile zostało odnotowanych Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (dalej zwanych jak "NOP") w ciągu ostatnich 10 lat na terenie działania organu po podaniu szczepionki przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B;

2. ile zostało odnotowanych NOP w ciągu ostatnich 10 lat na terenie działania organu dotyczących szczepień przeciwko: gruźlicy (BCG), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (EUVAX, ENGERIK);

3. jaki charakter miały odnotowane NOP (z podziałem na ilość i rodzaje – w zakresie pytania 1 oraz 2);

4. czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne;

5. w jaki sposób i przez kogo jest ustalana aktualna sytuacja epidemiologiczna na terytorium Polski, w oparciu o którą jest opracowywany Program Szczepień Ochronnych na dany rok;

6. z jakich względów nie zostało wydane rozporządzenie właściwego ministra do spraw zdrowia przewidziane w art. 4 ust. ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

7. czy w Polsce przeprowadza się badania nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością;

8. czy rejestr NOP prowadzony przez organ podlega kontroli sądowej; jeśli tak to jaki sąd jest władny, jeśli nie, to z jakiego powodu nie podlega kontroli;

9. czy stwierdzenie ciężkiego NOP powoduje skutki prawne (np. konieczność wycofania partii szczepionki);

10. z jakiej statystyki wynikają dane, którymi organ dysponuje;

11. od którego roku dane te są gromadzone;

12. czy w innych krajach Unii Europejskiej szczepienia, do których wzywa organ mają charakter obowiązkowy;

13. czy w związku z przystąpieniem Polski do UE w roku 2004 i obowiązującą w ramach UE zasadą swobody przepływu osób odnotowano epidemie chorób, co do których w krajach UE szczepienia są dobrowolne;

14. wedle Światowej Organizacji Zdrowia wszczepialność na Ukrainie nie przekracza 50% zaś od 11 czerwca 2017 r. obywatele Ukrainy poruszają się swobodnie w ramach strefy Schengen (bez wiz) i obecnie przebywa ich na terytorium naszego państwa blisko 1 milion - czy w związku z powyższym odnotowano epidemie chorób, których przymus dotyczy wśród tych obywateli lub obywateli naszego kraju;

15. czy wystosowując pismo przymuszające do szczepienia organ jest świadomy ilości powikłań poszczepiennych nieodnotowanych, a który to problem z odnotowywaniem zauważa prof. Andrzej Zieliński, prof. Jacek Wysocki, dr Hanna Czajka (Neurologia i Neurochirurgia Polska 2004; 38, 1 (supl. 1): S 17

S 24) oraz dr Paweł Grzesiowski (wywiad z dnia 5 grudnia 2016 r., telewizja WP, program Tu i teraz);

16. czy organowi jest znane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kwestii obowiązku szczepień wskazujące, że przymus stanowi naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w sytuacji przymusu szczepień i braku systemu odszkodowawczego;

17. czy organowi jest wiadomo, czy w związku z jego działalnością została skierowana już skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka;

18. czy prawdą jest, że organ dystrybuuje, dystrybuował, sprzedawał, sprzedaje szczepionki;

19. jaki zysk organ uzyskał z dystrybucji, sprzedaży szczepionek z uwzględnieniem podziału na poszczególne lata kalendarzowe jak i sumaryczny;

20. czy nie jest sprzeczne z zasadami demokratycznego Państwa Prawa w szczególności z zasadą państwa prawa, zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników, przymuszanie do szczepień przez ten sam organ, który prowadzi rejestr NOP, mający świadczyć o bezpieczeństwie szczepień, jak i dystrybuujący, sprzedający szczepionki, do których szczepienia przymusza;

21. czy organ kontrolował przychodnię i ZOZ A. znajdującą się w S., które wykonują szczepienia, w szczególności, czy posiadają one agregat zabezpieczający przerwanie dostaw energii elektrycznej; jeśli tak to kiedy przeprowadzona była kontrola przychodni, która wykonuje szczepienia;

22. czy szczepionki, które mają być podane były w sposób prawidłowy przechowywane;

23, czy w zakresie szczepionki, która ma być podana został zachowany ciąg chłodniczy pomiędzy Ministerstwem Zdrowia, hurtownią, apteką, przychodnią czy też właściwą państwową powiatową stacją sanitarną;

24. treści dokumentu, w którym skarżący odmówił szczepień przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B dziecka M. G. urodzonej 2 lutego 2018 r. oraz wskazanie, jaki dokument świadczy o odmowie przez niego szczepień przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B jego dziecka;

25. wskazanie wyników badań laboratoryjnych, na podstawie których organ twierdzi, że w skład szczepionki wchodzą atenuowane, czyli odzjadliwione albo niezjadliwe drobnoustroje, inaktywowane patogeny, ich fragmenty lub produkty metaboliczne pozbawione zjadliwości oraz wskazanie, czy w składzie szczepionek przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B znajdują się odzjadliwione albo niezjadliwe drobnoustroje, inaktywowane patogeny, ich fragmenty lub produkty metaboliczne pozbawione zjadliwości;

26. wskazanie umocowania prawnego, na podstawie którego organ twierdzi, że szczepienia są obecnie najlepszą, skuteczną metodą zapobiegania chorobom zakaźnym oraz wskazanie, jaki dokument świadczy o tym, że szczepienia są obecnie najlepszą, skuteczną metodą zapobiegania chorobom zakaźnym a także wskazanie, czy organ posiada wyniki badań, które świadczą o tym, że szczepienia są obecnie najlepszą, skuteczną metodą zapobiegania chorobom zakaźnym wraz ze wskazaniem treści przedmiotowego dokumentu oraz wyników badań;

27. wskazanie wyników badań laboratoryjnych, na podstawie których organ twierdzi, że szczepionki, tak jak i wszystkie leki, mogą być przyczyną działań niepożądanych oraz wskazanie, czy organ posiada wyniki badań laboratoryjnych, które świadczą o tym, że szczepionki i wszystkie leki mogą być przyczyną działań niepożądanych oraz czy organ posiada wyniki badań laboratoryjnych, które świadczą o tym, że szczepionki przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B mogą być przyczyną działań niepożądanych;

28. wskazanie wyników badań laboratoryjnych, na podstawie których organ twierdzi, że szczepionki nie wywołują chorób zakaźnych, przeciwko którym są stosowane oraz wskazanie, czy organ posiada wyniki badań laboratoryjnych, które świadczą o tym, że szczepionki nie wywołują chorób zakaźnych, przeciwko którym są stosowane;

29. wskazanie wyników badań laboratoryjnych, na podstawie których organ twierdzi, że szczepionki, są najlepiej sprawdzonymi pod względem bezpieczeństwa preparatami farmaceutycznymi oraz wskazanie, czy organ posiada wyniki badań laboratoryjnych, które świadczą o tym, że szczepionki są najlepiej sprawdzonymi pod względem bezpieczeństwa preparatami farmaceutycznymi;

30. wskazanie wyników badań laboratoryjnych, na podstawie których organ twierdzi, że łagodny odczyn poszczepienny jest naturalnym zjawiskiem oraz wskazanie wyników badań laboratoryjnych, na podstawie których organ twierdzi, że poważne, bardzo ciężkie odczyny poszczepienne zdarzają się rzadko - raz na kilka do kilkunastu tysięcy, raz na setki tysięcy a nawet miliony dawek; wskazanie, czy organ posiada wyniki badań laboratoryjnych, które świadczą o tym, że poważne, bardzo ciężkie odczyny poszczepienne zdarzają się rzadko — raz na kilka do kilkunastu tysięcy, raz na setki tysięcy a nawet miliony dawek oraz wskazanie, czy organ posiada wyniki badań laboratoryjnych, które świadczą o tym, że niepożądane odczyny poszczepienne stanowią dla dziecka mniejsze ryzyko niż choroba zakaźna, gruźlica oraz wirusowe zapalenie wątroby typu B; a także wskazanie, jakie mogą wystąpić łagodne, poważne i bardzo ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne po podaniu dziecku szczepionki przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B;

31. wskazanie wyników badań laboratoryjnych, na podstawie których organ twierdzi, że szczepienia mają na celu ochronę indywidualną osoby zaszczepionej, ale również zmniejszają ryzyko zachorowania innych dzieci i członków rodziny oraz wskazanie, czy organ posiada wyniki badań laboratoryjnych, które świadczą o tym, że szczepienia mają na celu ochronę indywidualną osoby zaszczepionej, ale również zmniejszają ryzyko zachorowania innych dzieci i członków rodziny;

32. wskazanie z uwagi na jakie przeciwwskazania do szczepienia przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B lekarz powinien podjąć decyzję o długotrwałym odroczeniu szczepienia ochronnego;

33. wskazanie wyników badań laboratoryjnych, na podstawie których organ twierdzi, że masowe szczepienia wyeliminowały chorobę zakaźną ospę prawdziwą oraz wskazanie, czy organ posiada wyniki badań laboratoryjnych, które świadczą o tym, że masowe szczepienia wyeliminowały chorobę zakaźną ospę prawdziwą;

34. wskazanie, które ruchy antyszczepionkowe głoszą fałszywe, pseudonaukowe teorie dotyczące negatywnego wpływu szczepionek na zdrowie dzieci; oraz, w celu zapoznania się ze stanowiskiem naukowców, dotyczącym negatywnego wpływu szczepionek na zdrowie dzieci, wskazanie naukowców, ich imion i nazwisk oraz tytułów naukowych i wskazanie, którzy naukowcy z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie, głosili (głoszą) negatywny wpływ szczepionek na zdrowie dzieci.

Skarżący wyjaśnił, że informacje te są dla niego niezbędne w związku z treścią pisma organu z dnia 12 marca 2018 r., mającego na celu przymuszenie do szczepień, aby podjąć odpowiedzialną decyzję, co do szczepień.

W piśmie z dnia 24 kwietnia 2018 r. skierowanym do skarżącego organ wskazał, że:

Zagadnienia dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych reguluje ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2016 r., poz. 1866 z póżn. zm.) oraz akt wykonawczy w postaci rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. z 2010 r., nr 254, poz. 1711). Akty te regulują kwestie dotyczące postępowania zarówno podmiotów leczniczych jak też organów państwowej inspekcji sanitarnej w zakresie NOP. Na tej podstawie, organ prowadzi powiatowy rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych. Zgłoszeń dokonują lekarze, felczerzy, którzy podejrzewają lub rozpoznają wystąpienie NOP w ciągu 24 godzin od powzięcia podejrzenia lub jego wystąpienia.

Po podaniu szczepionki BCG (szczepionka przeciw gruźlicy) zgłoszono 22 niepożądanych odczynów poszczepiennych, które zakwalifikowano jako NOP łagodne, w przypadku podania szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B zgłoszono 10 niepożądanych odczynów poszczepiennych. Zgłoszone niepożądane odczyny poszczepienne wystąpiły po podaniu szczepionki Euvax B-7 przypadków określonych jako NOP łagodny, 3 przypadki po podaniu szczepionki Hepavax Gene, z czego 2 o charakterze łagodnym i jeden zgłoszono jako NOP poważny. Nie zgłoszono do organu niepożądanych odczynów poszczepiennych po podaniu szczepionki Engerix w latach 2007-2018. Nie odnotowano przypadków śmiertelnych po podaniu ww. preparatów szczepionkowych. Źródłem powyższych danych jest Powiatowy Rejestr Zgłoszeń Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych prowadzony przez PPIS. Obowiązek prowadzenia ww. rejestru przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego wynika z art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U z 2018 r., poz. 151 ze zm.). Dane zgromadzone w Rejestrze Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych PPIS obejmują lata 1995 - 2018. Z ww. ustawy wynika również obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b stanowi, że osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Natomiast na podstawie art. 5 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2012 r., poz.1015 ze zm.) organy państwowej inspekcji sanitarnej są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym.

Rejestr Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych nie podlega kontroli sądowej. Jednakże w przypadku prowadzonego postępowania sądowego, na wniosek organu sądu dane zawarte w ww. rejestrze mogą zostać udostępnione.

Danymi dotyczącymi aktualnej sytuacji epidemiologicznej, będącymi wyznacznikiem wskazań dotyczących stosowania poszczególnych szczepionek, zawartych w Programie Szczepień Ochronnych, w myśl art. 17 ust. 11 ww. ustawy, dysponuje Główny Inspektor Sanitarny.

Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zakres ww. badań określa lekarz. Organ nie posiada w swoich zasobach informacji na temat badań w tym kierunku.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Tak więc decyzję o długotrwałym odroczeniu szczepień podejmuje lekarz specjalista.

Zgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego przez podmiot leczniczy skutkuje przekazaniem informacji o wystąpieniu NOP Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu, Narodowemu Instytutowi Zdrowia Publicznego - Państwowemu Zakładowi Higieny oraz Urzędowi Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Wydziałowi Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych. Decyzję o wstrzymaniu bądź wycofaniu z obrotu danego produktu leczniczego podejmuje Główny Inspektor Farmaceutyczny.

Organ poinformował także, że nie jest organem powołanym do przedstawiania informacji ani prezentowania wniosków dotyczących kwestii realizacji programów szczepień ochronnych w innych krajach Unii Europejskiej. Wyjaśnił przy tym, że tego typu informacje podaje m.in. Portal Szczepienia.info, który powstał z inicjatywy Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny we współpracy z Polskim Towarzystwem Wakcynologii. Na powyższym portalu opublikowano informację: "powiększająca się liczba zaszczepionych dzieci przyczyniła się do spadku liczby rejestrowanych przypadków odry. W latach 90-tych odnotowywano od kilkuset do kilkudziesięciu przypadków między epidemiami oraz około 2200 przypadków w czasie ich trwania. Epidemie pojawiały się coraz rzadziej. W ostatnich latach odnotowano 100 - 130 zachorowań na odrę. W 2015 r. i 2016 r. odnotowano odpowiednio 110 i 133 zachorowania na odrę, głównie wśród osób ubiegających się o status uchodźcy. W 2017 r. zarejestrowano 63 zachorowania. Zachorowania były w większości przypadków związane z zawleczeniem przypadków odry z zagranicy. Wśród społeczności, gdzie stopień zaszczepienia dzieci i dorosłych był niski zachorowania miały charakter ognisk epidemicznych (np. społeczność romska w Puławach w 2009 r., we Wrocławiu w 2012 r. oraz w Poznaniu w 2014 r)". Powyższe, jak wskazał organ, dowodzi znaczeniu realizacji szczepień ochronnych w populacji. Na terenie powiatu nie odnotowano w ostatnim czasie ognisk zachorowań na odrę.

Organ wskazał również, że stan zagrożenia epidemii ogłasza wojewoda. Znaczenie pojęcia epidemia wyjaśnia ustawa o zapobieganiu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która wskazuje, że epidemia to występowanie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we wcześniejszym okresie albo wystąpienie zakażeń lub chorób zakaźnych dotychczas niewystępujących. Na terenie powiatu nie został ogłoszony stan epidemii.

Organ wyjaśnił ponadto, że otrzymał z oddziału neonatologicznego dokumenty z informacją "brak zgody rodziców na szczepienie, odmowa podpisania oświadczenia o nieszczepieniu dziecka" wraz z danymi rodziców dziecka. Działając na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2011 r., nr 182, poz. 1086 z póź. zm.) osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne sporządzają i przekazują państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu listę osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych w postaci imiennego wykazu. W przypadku stwierdzenia uchylania się rodziców dzieci od wypełnienia tego ustawowego obowiązku szczepień dzieci (np. w wyniku poinformowania o tym fakcie państwowego powiatowego inspektora sanitarnego przez lekarza POZ), konieczne jest podejmowanie działań w celu przymuszenia osób zobowiązanych (rodziców dzieci) do wypełnienia tego obowiązku.

Organ wyjaśnił, że orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które wskazał skarżący, pochodzi z roku 1999 oraz 2002, a zatem sprzed okresu obowiązywania ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (1 styczeń 2009 r.). Organ wskazał przy tym, że podziela stanowisko zawarte w art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, jakoby każdy miał prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji oraz że niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Jak wynika z powyższego ingerencja władzy publicznej możliwa jest w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych z uwagi na bezpieczeństwo publiczne i ochronę zdrowia co ma bezpośrednie przełożenie na postępowanie w przypadku uchylania się od ustawowego obowiązku realizacji szczepień ochronnych, które to szczepienia maja bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo publiczne i ochronę zdrowia.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U z 2018 r., poz. 151 ze zm) szczepionki służące do przeprowadzania obowiązkowych szczepień ochronnych zakupuje minister właściwy do spraw zdrowia zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych (ust. 5), koszty zakupu szczepionek, o których mowa w ust. 5 są finansowane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia (ust. 7). Szczepionki zakupione przez ministra właściwego do spraw zdrowia są transportowane i przechowywane z zachowaniem łańcucha chłodniczego oraz na zasadach określonych w przepisach prawa farmaceutycznego (ust. 8). Preparaty są dostarczane do organu i dystrybuowane do punktów szczepień z zachowaniem łańcucha chłodniczego. Organ przekazuje preparaty szczepionkowe bezpłatnie, co wynika z ww. przytoczonych podstaw prawnych. Nie czerpie więc z tego tytułu korzyści majątkowych.

Organ, jak wskazał, sprawuje bieżący nadzór nad podmiotami leczniczymi realizującymi Program Szczepień Ochronnych. W ramach prowadzonej kontroli dokonuje się między innymi oceny warunków przechowywania preparatów szczepionkowych służących do przeprowadzania obowiązkowych szczepień ochronnych. Kontrole punktów szczepień przeprowadzane są przez upoważnionego przedstawiciela organu dwa razy w roku. Ostatnia kontrola przeprowadzona w ZOZ A, , S. miała miejsce w dniu 26 marca 2018 r. i w wyniku jej nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przechowywania preparatów szczepionkowych przeznaczonych do realizacji programu szczepień ochronnych. W przychodni opracowane są odpowiednie procedury służące zabezpieczeniu preparatów szczepionkowych na wypadek przerwy w dostawie energii elektrycznej, agregaty chłodnicze wyposażone są w całodobowy monitoring temperatury.

Organ wyjaśnił także, że do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie należy prowadzenie badań naukowych, które stanowiłyby podstawę rozstrzygnięć merytorycznych wątpliwości podniesionych przez skarżącego i zachęcił do zapoznania się z wiadomościami na temat szczepień ochronnych zawartymi na stronie internetowej pod adresem www.szczepienia.pzh.gov.pl. Portal ten uzyskał akredytację WHO i został dodany do listy stron internetowych polecanych jako informujące o szczepieniach w sposób rzetelny i wiarygodny.

Organ wskazał również, że pytania dotyczące wyników badań dotyczących bezpieczeństwa preparatów należy kierować do Głównego Inspektora Farmaceutycznego, który sprawuje nadzór nad jakością produktów leczniczych znajdujących się w obrocie, w tym szczepionek. Główny Inspektor Farmaceutyczny podejmuje decyzje dotyczące wycofania z obrotu, wstrzymania w obrocie oraz zakazu wprowadzania do obrotu produktów leczniczych. Decyzje są udostępnione na stronie Głównego Inspektora Farmaceutycznego www.gif.gov.pl w zakładce decyzje i komunikaty.

Organ wskazał, że nie jest jednostką naukowo-badawczą, nie prowadzi badań laboratoryjnych w kwestiach poruszanych przez skarżącego w piśmie, w związku z powyższym nie posiada ich w swoich zasobach.

Organ poinformował, że może udzielić informacji tylko w ramach posiadanych zasobów. W związku z powyższym wskazał, że informacje dotyczące porównania skutków wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego u dziecka a zachorowaniem na wirusowe zapalenie wątroby czy gruźlicę, należałoby kierować do lekarza, bądź też powołać się na dane statystyczne dotyczące ilości przypadków śmiertelnych, czy też powikłań po podaniu szczepionki a ilością przypadków śmiertelnych i powikłań w przypadku zachorowania na gruźlicę czy też wirusowe zapalenie wątroby typu B. Informacje te dostępne są na stronie Głównego Inspektora Sanitarnego https://gis.gov.pI, Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny www.pzh.gov.pl w Warszawie oraz na stronach Światowej Organizacji Zdrowia WHO www.who.int, jak również na stronie szczepienia.info, znajduje się tam między innymi informacja dotycząca eliminacji chorób zakaźnych na świecie oraz informacje dotyczące gruźlicy jako chorobie oraz informacje o szczepieniach przeciw gruźlicy. Gruźlica należy do najczęstszych chorób zakaźnych na świecie i stanowi globalne zagrożenie dla zdrowia. Polska należy do krajów o średniej zapadalności na gruźlicę. Chorują głównie dorośli, a liczba zachorowań u dzieci - m.in. dzięki prowadzonym od lat skutecznym szczepieniom - jest znacznie mniejsza.

Organ wskazał także, że szczepionka BCG (Bacillus Calmette-Guerin) zawiera żywe, osłabione prątki bydlęce. Jest najczęściej podawaną szczepionką na świecie. Od chwili jej wprowadzenia w 1921 r. została podana ponad 3 miliardom ludzi. W Polsce szczepienie przeciw gruźlicy jest obowiązkowe, szczepionkę BCG podaje się w ciągu 24 h od urodzenia. Szczepionki BCG są uważane za bezpieczne. Odczyny poszczepienne występują bardzo rzadko, jeżeli występują to są niebolesne oraz mają tendencję do samowygojenia. Szczepionka BCG może wywołać groźne postaci zakażenia np. zakażenie rozsiane u osób w stanach obniżonej odporności. Z tego powodu nie wolno jej podawać dzieciom: z ciężkimi niedoborami odporności, które chorowały na gruźlicę. Nie powinno się szczepić dzieci zakażonych HIV oraz noworodków matek chorych na gruźlicę. Szczególne znaczenie odgrywa więc badanie kwalifikacyjne przed szczepieniem przeciw gruźlicy, zwłaszcza w zakresie dokładnego wywiadu w kierunku wrodzonych zaburzeń odporności oraz wykluczenie kontaktu dziecka z osobami chorymi na gruźlicę. Szczepienie BCG w pierwszej dobie życia zmniejsza ryzyko zachorowania na gruźlicę o ciężkim przebiegu u dzieci, pod postacią rozsianą, gruźliczego zapalenia opon mózgowordzeniowych lub zgonu w przebiegu gruźlicy.

Organ podkreślił, że na ww. stronach znajdują się również informacje dotyczące statystyk w zakresie wyszczepialności. Warunkiem osiągnięcia odporności w skali populacji jest wysoki odsetek zaszczepionych osób, zwykle odporność populacyjną osiąga się po zaszczepieniu co najmniej ok. 95 %, co skutecznie zapobiega szerzeniu się zachorowań na choroby zakaźne nie tylko na osoby uodpornione w drodze szczepienia, ale również u tych osób, które ze względu na przeciwwskazania zdrowotne nie mogą być przeciw mm szczepione.

Organ wyjaśnił, że pytania dotyczące naukowców z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie, którzy głoszą negatywny wpływ szczepionek na zdrowie dzieci należy kierować do ww. instytucji. Organ nie posiada ww. informacji.

W dniu 26 maja 2018 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudzielenie informacji publicznej z żądanym zakresem, w szczególności poprzez nieudzielenie informacji w zakresie punktu 7 złożonego przez niego wniosku. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji w terminie 14 dni od daty doręczeni akt organowi, orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie organowi grzywny.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w piśmie z dnia 24 kwietnia 2018 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na wszystkie wystosowane przez niego pytania. Odpowiedzi na pytanie zwarte w punkcie 7 udzielono skarżącemu na stronie 3 wers 1-8 tego pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4.

Z przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm.) - zwanej dalej u.d.i.p., wynika, że wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno – technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy, albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznej, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub, że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 314 – 315). Również, kiedy adresat wniosku odmawia udostępnienia informacji publicznej z powodu nieposiadania żądanej informacji informuje o tym wnioskodawcę pismem (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 291). Udostępnienie informacji objętej wnioskiem może zaś nastąpić jedynie wówczas, gdy podmiot, do którego zostało skierowane żądanie należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej określonych w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., oraz gdy stwierdzone zostanie, że żądana informacja stanowi informację o charakterze publicznym w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Ponadto, z art. 13 u.d.i.p. wynika, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1) a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Jednocześnie, zauważyć należy, że zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie został udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Na tym tle uznano, że adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest zwolniony z obowiązku jej udzielenia w przypadku ziszczenia się jednej z następujących przesłanek: 1) organ nie dysponuje żądaną informacją publiczną, 2) żądana informacja została już wcześniej udostępniona, 3) żądana informacja nie posiada cech informacji publicznej (zob. Joanna Taczkowska-Olszewska, Dostęp do informacji publicznej w polskim systemie prawnym, Warszawa 2014, s. 264). Tym samym dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja fizycznie istnieje, nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy i co najistotniejsze – nie funkcjonuje w obiegu publicznym (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 711/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest podmiotem zobowiązywanym do udzielenia informacji publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Niesporne w sprawie również jest, że żądane przez skarżącego dane, dotyczące informacji związanej z działalnością organu, wykonującego też obowiązki związane z egzekwowaniem obowiązków nałożonych ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2016 r., poz. 1866 ze zm.), stanowiły informację publiczną.

Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.i.d.p. Stosownie do art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ww. ustawy, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności". Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16; wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.

Na tym tle w orzecznictwie ustalono, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2 3, 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2017, poz. 1261) w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1866 ze zm.) oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Informacji publicznej nie stanowią zaś informacje o procedurze zbierania informacji o sytuacji epidemiologicznej, jak i podmiotach uczestniczących w tej procedurze. Ta kwestia wynika bowiem z przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi a informacja o przepisach prawa nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 marca 2015 r, sygn. akt II SAB/Wa 989/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie dotyczą informacji publicznej pytania dotyczące udzielenia informacji co do tego czy rejestr Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych podlega kontroli sądowej, jak również czy stwierdzenie ciężkiego Niepożądanego Odczynu Poszczepiennego powoduje skutki prawne, jak również pytanie o to czy w innych krajach Unii Europejskiej wskazane szczepienia mają charakter obowiązkowy, oraz pytania dotyczące świadomości organu co do ilości powikłań nieodnotowanych oraz znajomości organu w zakresie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Spraw Człowieka. Informacje dotyczące swobody przepływu osób, polityki szczepień ochronnych w innych krajach Unii Europejskiej oraz na Ukrainie, a także świadomości organu co do ilości powikłań poszczepiennych nie odnotowanych, znajomości przez organ orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i świadomości wnoszenia skarg na jego działalność oraz oceny zgodności z Konstytucją RP zasad funkcjonowania organów inspekcji sanitarnej nie są uważane za informację publiczną w rozumieniu ustawy, skutkiem czego organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Po 72/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również, wiedza organu w zakresie literatury medycznej dotyczącej szczepień ochronnych oraz prawa krajowego obowiązującym w innych niż Polska krajach Unii Europejskiej wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Treść regulacji prawnych dotyczących obowiązku szczepień obowiązujących w innych krajach Unii Europejskiej w ramach ich prawa krajowego nie została wytworzona przez polskie władze publiczne i nie odnosi się do polskich władz publicznych, czy też wykonywania na terenie Polski zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 99/17, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie, z powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie wynika, aby organ był organem dysponującym informacjami o charakterze informacji publicznej a dotyczącymi przeprowadzania badań nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko urodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt II SAB/Gd 29/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, w piśmie z dnia 24 kwietnia 2018 r., udzielił szczegółowej odpowiedzi na wszystkie pytania postawione przez skarżącego we wniosku z dnia 15 marca 2018 r., wychodząc nawet poza zakres objęty pytaniami o informację publiczną (np. w zakresie udzielenia informacji na temat badań nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością) oraz poza zakres gromadzonych przez siebie z urzędu informacji. W tym zakresie organ precyzyjnie poinformował skarżącego, gdzie informacje takie może znaleźć. Udzielona przez organ odpowiedź na pytania postawione przez skarżącego jest zatem, w przekonaniu Sądu, pełna i wyczerpująca.

Z uwagi na powyższe, Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu nie można zarzucić bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 15 marca 2018 r.

Z bezczynnością organu rozpoznającego wniosek o udzielenie informacji publicznej mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1996 r., s. 62 – 63). Przy czym, jeżeli przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej podmiot zobowiązany udzielił informacji publicznej, choćby z przekroczeniem ustawowego terminu, oznacza to, że nie pozostaje on w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bd 147/12, Lex nr 1298655). Skarga na bezczynność wniesiona po doręczeniu żądanej informacji lub po podjęciu czynności, których brak się w niej zarzuca, jest bezzasadna (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 295).

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na oddalenie, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z dyspozycją nadaną mocą art. 119 pkt 4 tej ustawy.