Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 272/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 4, art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Dnia 22 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 roku sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, nr [...], po rozpoznaniu odwołania E. S, sprostowaną postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, znak [...] orzekającą o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] roku, po rozpatrzeniu wniosku E. S., odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – I. S. w okresie od [...] roku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 2 pkt 1, pkt 2, art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 3, art. 13, art. 18 ust. 2, art. 27 ust. 3 oraz art. 48 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 195, dalej jako: "ustawa") oraz rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze (Dz. U. z 2016 roku, poz. 214, dalej jako: "rozporządzenie"). W motywach rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest przekroczenie kryterium dochodowego.

Kwestionując powyższą decyzję E .S. wniosła odwołanie domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem, iż w [...] roku dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł. Do dochodu męża za [...] rok wliczona została emerytura z [...] roku pobrana jednorazowo w wysokości [...] zł po śmierci osoby uprawnionej, która okazała się być świadczeniem niesłusznym. Do odwołania E. S. załączyła pismo ZUS z dnia [...] roku oraz PIT-11 męża o dochodzie z praw autorskich i innych praw, o których mowa w art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrzywszy wniesione odwołanie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i cytując treść art. 4 i art. 5 ust. 3 ustawy wskazał, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Następnie cytując ustawową definicję dochodu, dochodu członka rodziny, dochodu rodziny, pierwszego dziecka oraz utraty i uzyskania dochodu organ wyjaśnił, że w okresie od 1 kwietnia 2016 roku do 30 września 2017 roku przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego uwzględnia się dochód rodziny z 2014 roku.

Jak następnie podkreślił organ odwoławczym, E. S. w dniu [...] roku złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – I. S (urodzony w 2005 roku). Rodzina składa się z 3 osób, bowiem wedle oświadczenia wnioskodawczyni jej syn – P. S. od [...] roku prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Rodzina w roku podatkowym 2014 osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości 36.932,70 zł (dochód R. S.), wysokość składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wyniosły 4.599,71 zł i 2.605,48 zł, a podatek wyniósł 240 zł (weryfikacja danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów oraz danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, potwierdzone zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. G.), dochód wyniósł zatem 29.487,51 zł. Po roku 2014 sytuacja zawodowa odwołującej zmieniała się, bowiem od dnia 2 grudnia 2015 roku do dnia 1 marca 2016 roku pozostawała ona w zatrudnieniu, co jednak – zdaniem organu – pozostaje bez wpływu na ustalenie sytuacji dochodowej rodziny, bowiem dochód z tego tytułu był dochodem uzyskanym i zarazem utraconym. Sytuacja zawodowa męża odwołującej od dnia 13 września 2010 roku nie ulega zmianie (pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu). Tym samym rodzina uzyskała miesięczny dochód w wysokości 2.457,29 zł, zatem dochód na osobę wyniósł 819,10 zł. Tym samym rodzina dochodem na osobę w rodzinie w wysokości 819,10 zł przekracza ustawowe kryterium z art. 5 ust. 3 ustawy, zatem świadczenie wychowawcze stronie nie przysługuje.

Odnosząc się do okoliczności podnoszonych w odwołaniu Kolegium uznało je za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem dochód uzyskany za 2015 roku nie stanowił podstawy do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w trwającym okresie zasiłkowym. Zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego wiąże organ. Dane dotyczące dochodu rodziny wykazane w zaświadczeniu urzędu skarbowego są wiążące dla organów. Kolegium nie ma podstaw kwestionować dochodu wykazanego w zaświadczeniu urzędu skarbowego, nie ma też podstaw do wyłączenia dochodu w wysokości przedstawionej w PIT-11 załączonym do odwołania – dochodu z tytułu praw autorskich i innych praw, o których mowa w art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który niewątpliwe jest dochodem na gruncie ustawy. Kolegium nie znalazło też podstaw do pominięcia dochodu z niesłusznie pobranej w 2013 roku emerytury, bowiem emerytura została wypłacona w 2013 roku (była dochodem w 2013 roku, zatem bez znaczenia dla dochodu za 2014 rok), a także ewentualny jej zwrot nie jest dochodem utraconym na gruncie ustawy. Katalog zawierający zdarzenia powodujące utratę dochodu ma charakter zamknięty, co oznacza, iż zdarzenie niewymienione w art. 2 pkt 19 ustawy nie mogą uprawniać do obniżenia dochodu przyjmowanego jako podstawę ustaleń w postępowaniu o świadczenia wychowawcze. Ewentualny zwrot nienależnej emerytury nie mieści się w katalogu dochodów utraconych.

Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja odpowiada ustaleniom i obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa.

W skardze na powyższą decyzję E. S. wskazała na naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") w zw. z art. 28 ustawy, poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie poprzez:

- błędne przyjęcie, że na gruncie ustawy skarżąca w 2014 roku uzyskała roczny dochód w wysokości 29.487,51 zł, czyli 819,10 zł na osobę, a nie w wysokości 27.968,81 zł, czyli 776,91 zł na osobę,

- błędne przyjęcie, że kwota dochodu wynikająca z PIT-11 to kwota rzeczywiście osiągniętego przez rodzinę skarżącej dochodu za 2014 rok oraz brak przeprowadzenia odpowiedniego postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie, mimo iż w toku postępowania skarżąca podnosiła fakt błędnego zaliczenia do dochodu za rok 2014 emerytury, która została pobrana w 2013 roku.

Ponadto autorka skargi wskazała na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2, art. 4, art. 5 ust. 3 i 2 ustawy oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1518 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."), poprzez błędne przyjęcie, że dochód z emerytury został osiągnięty w 2013 roku, co w konsekwencji spowodowało błędnym wyliczeniem dochodu uzyskanego w 2014 roku.

Z opisanych powodów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi jej autorka podkreśliła, iż organy błędnie przyjęły, że dochód z PIT-11 za rok 2014 załączony do odwołania i emerytura pobrana w 2013 roku to dwa różne i niezależne od siebie dochody. Tymczasem, skarżąca pobrała w dniu 23 listopada 2013 roku emeryturę po zmarłym teściu R.S. w kwocie 1.541,96 zł. W dniu [...] roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych wezwał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranej emerytury. Po wyjaśnieniach skarżącej, ZUS uznał, że zwrócona winna zostać wyłącznie kwota 23,26 zł, którą to skarżąca zwróciła w 2015 roku. Następnie ZUS wystawił na rzecz męża skarżącej PIT-11 za rok 2014, w którym wykazał kwotę pobranej w 2013 roku emerytury jako dochód za rok 2014. Zatem, skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków związanych nierzetelnym wystawieniem przez ZUS informacji o dochodach, gdyż z nieznanych skarżącej powodów ZUS dopiero w 2015 roku wystawił PIT-11 na rzecz jej męża wskazując, że kwota w wysokości 1.852,70 zł brutto stanowi dochód za 2014 rok, mimo iż została pobrana w 2013 roku. Jeżeli jednak organ miał wątpliwości co do rzeczywistej wysokości osiągniętego dochodu powinien wezwać wnioskodawcę do przedstawienia dokumentów pozwalających na dokonanie ustaleń odnośnie rzeczywistego dochodu. Skarżąca nie ma możliwości samodzielnego skorygowania błędnej deklaracji PIT-11 wystawionej przez ZUS.

Z akt administracyjnych nie wynika, że organy podjęły skuteczne czynności mające na celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości co do rzeczywistej wysokości osiągniętego dochodu pomimo, że skarżąca na etapie postępowania wskazywała na okoliczności mające istotne znaczenie w tej sprawie. Ignorując złożone przez skarżącą wyjaśnienia bez jakiegokolwiek uzasadnienia organy naruszyły regulacje statuujące obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając konieczność rzeczywistego ustalenia dochodu rodziny za rok 2014, organy winny zwrócić się do ZUS, celem ustalenia kiedy rzeczywiście został osiągnięty dochód wskazany w PIT-11, związany ze świadczeniem emerytalnym po R. S. W tym zakresie pomocnym było złożone do akt sprawy pismo ZUS z dnia 22 maja 2015 roku, które obligowało organ do wyjaśnienia, kiedy ów dochód został rzeczywiście osiągnięty.

W ocenie strony, gdyby organy prawidłowo zbadały cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, doszłyby do wniosku, że rzeczywisty dochód za rok 2014 powinien być pomniejszony o kwotę 1.518,70 zł (1.852,70 brutto) wskazaną w PIT-11, gdyż dotyczy dochodu osiągniętego w roku 2013, czyli nie mającym znaczenia dla dochodu za rok 2014 roku i winien wynieść 27.968,81 zł (29.487,51 zł – 1.518,70 zł). W konsekwencji miesięczny dochód za 2014 roku na osobę w rodzinie wyniósł 776,91 zł, a nie 819,10 zł (27.968,91 zł : 3 osoby : 12 miesięcy), co uprawnia skarżącą do uzyskania świadczenia.

Zdaniem autorki skargi, nie tylko literalna wykładnia art. 3 pkt 1 lit. b u.ś.r., ale i konieczność zachowania gwarantowanej art. 2 Konstytucji RP równości obywateli w dostępie do świadczeń ze strony Państwa wymaga odwołania się do rzeczywistego dochodu osoby ubiegającej się o dane świadczenie. Tymczasem, z treści wydanych w sprawie decyzji wynika, że organy przy obliczaniu dochodu skarżącej, przyjęły także dochód uzyskany w 2013 roku, co nie obrazuje rzeczywistego dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie określonego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). Stosownie do uregulowania art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części, sąd skargę oddala w całości lub w części.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo orzekły o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. W ocenie Sądu organy przeprowadziły postępowanie dowodowe, ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa.

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż zasadniczy w spór w sprawie wpływający na ocenę legalności zaskarżonych decyzji ma ocena czy miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kryterium dochodowe, czy też nie.

Materialnoprawną podstawę kontestowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy powołanej wcześniej ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Jak niewątpliwie słusznie zauważyły organy warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego, które – zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy – wynosi 800 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie.

W sprawie wniosek o przyznanie świadczenia złożyła matka dziecka. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie mowa o pierwszym dziecku oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia.

W tym miejscu zauważyć należy, iż skarżąca posiada dwójkę dzieci: P. S., który zgodnie z oświadczeniem strony, prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe oraz I. S., urodzony w dniu 18 października 2005 roku. W tej sytuacji małoletni I. S. jest w myśl ustawy traktowany jako pierwsze dziecko.

Dalej zauważyć należy, iż wniosek o ustalenie prawa do przyznania świadczenia skarżąca złożyła w dniu 17 listopada 2016 roku. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy, pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. od 1 kwietnia 2016 roku) i kończy się dnia 30 września 2017 roku. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez dochód należy rozumieć – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób – przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Mając powyższe regulacje na uwadze, Sąd stwierdził, iż organy obu instancji prawidłowo zbadały sytuację dochodową skarżącej i na podstawie informacji uzyskanych ustaliły, iż w 2014 roku rodzina skarżącej uzyskała dochód w kwocie 29.487,51 zł tytułem jej wynagrodzenia za pracę (po potrąceniu składek na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenie społeczne i należnego podatku dochodowego). Dochód rodziny miesięcznie wyniósł zatem 2.457,29, zatem w przeliczeniu na osobę – 819,10 zł i przekraczał kwotę o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o 19,10 zł. Stąd też słusznie organy obu instancji uznały, iż z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko.

Odnosząc się do zarzutów skargi zauważyć należy, iż słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało je za nieistotne dla rozstrzygnięcia, bowiem podstawę przyznania świadczenia stanowiło dochód osiągnięty w 2014 roku, a nie dochód z 2013 czy 2015 roku. W tej sytuacji okoliczność pobrania w dniu 23 listopada 2013 roku emerytury po zmarłym teściu nie ma znaczenia w sprawie, bowiem – niezależnie od tego czy ta emerytura była należnie czy nienależnie pobrana – i tak nie została uwzględniona w zaświadczeniu o dochodzie za 2014 rok. Na uwzględnienie w sprawie nie zasługuje także twierdzenie, że PIT-11 za 2014 rok nie został wystawiony przez ZUS rzetelnie. Nawet gdyby pierwotnie PIT-11 za 2014 rok został wystawiony z błędami, to dostrzec wypada, iż zaświadczenie o dochodach za 2014 roku stanowiące podstawę ustalenia dochodu rodziny za ten okres zostało złożone przez skarżącą wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenie. Wspomniane zaświadczenie o dochodzie obrazowało dochód męża skarżącej za 2014 rok i było wystawione w dniu 16 listopada 2016 roku, zatem nawet gdyby istotnie pierwotny formularz PIT-11 był błędnie wystawiony, to jego korekta w późniejszym terminie zyskiwałaby potwierdzenie w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego załączonym do wniosku. Z opisanych powodów na uwzględnienie nie zasługiwały pozostałe zarzuty skargi zmierzające do wykazania, iż przeprowadzone przez organy postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób nierzetelny, czy wadliwy. Z tego powodu nie jest uzasadniony zarzut wskazujący na naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, czy art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 28 ustawy, jak i zarzut naruszenia art. 2, art. 4, art. 5 ust. 2 i 3 ustawy oraz art. 3 pkt 1 u.ś.r.

Końcowo wyjaśnić należy, iż ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając tzw. uznania administracyjnego. W przypadku pierwszego dziecka, prawo do tego świadczenia uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia tego kryterium. Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej skarżącej i jej rodziny, niemniej takie okoliczności, w świetle przepisów powołanej ustawy, nie mogą być mieć wpływu na określenie uprawnienia do otrzymania świadczenia na pierwsze dziecko.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał także na uwadze, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 roku, sygn. akt III SA/Gd 889/16 (wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl), przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "Czy przepisy art. 5 ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 § 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) w zakresie w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie?". W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd kierujący pytanie prawne do Trybunałowi Konstytucyjnemu wskazał na wątpliwości dotyczące zachowania konstytucyjnej zasady równości poprzez przyjęcie przez ustawodawcę zasady wykluczającej z kręgu uprawnionych do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko osób wychowujących jedno dziecko oraz innych, których rodziny uzyskują dochód przekraczający kryterium dochodowe, w każdym przypadku i bez względu na wysokość tego przekroczenia. Sąd ten wskazał na sytuacje, gdy rodziny o podobnej sytuacji dochodowej (przeliczanej na członka rodziny), są różnie traktowane przez ustawodawcę mimo, że ich sytuacja finansowa jest niemal identyczna – porównano sytuację osoby samotnie wychowującej dziecko, która uzyskuje dochód, w przeliczeniu na członka rodziny, w wysokości 807,82 zł i osoby samotnie wychowującej dziecko która uzyskuje dochód, w przeliczeniu na członka rodziny w kwocie 750 zł. Sąd ten wskazał, iż w jego ocenie rezygnacja ze sztywnej kwoty świadczenia wychowawczego określonej w art. 5 ust. 1 ustawy, i np. pomniejszenie jej o kwotę w wysokości przekroczenia dochodu rodziny na członka rodziny ponad kryterium dochodowe, gwarantowałby zachowanie zasad sprawiedliwości społecznej oraz zasady równego traktowania.

Zgodnie z art. 125 § 1 P.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniały jednak przesłanki do zawieszenia postępowania do czasu udzielania przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytanie zadane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Sąd ten stawia pod wątpliwość konstytucyjność ustalenia sztywnej kwoty przyznawanego świadczenia w sytuacji ustalenia uprawnienia na pierwsze dziecko, nie kwestionując jednak samej zasady ustanowienia kryterium dochodowego przy ustalaniu tego uprawnienia. W przypadku świadczeń o charakterze socjalnym ustawodawca może ustalać kryterium dochodowe uprawniające do ich otrzymania (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 listopada 2016 roku, sygn. akt II SA/Po 713/176). Ponadto jednak, gdy Trybunał Konstytucyjny zakwestionuje poddaną jego ocenie regulację prawną, to stronie będzie przysługiwało prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie i terminie określonym w art. 145a K.p.a.

Konkludując powyższe rozważania Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi w całości.

A.B.