Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1768/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1360
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.
article: art. 130a ust. 10d, 10e, 10h i 10i
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Marian Wolanin (spr.) del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 413/19 w sprawie ze skargi Ł. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu: I. uchyla zaskarżony wyrok, II. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z [...] r., nr [...], III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz Ł. K. kwotę [...] (słownie: [...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 413/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Ł. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r., nr [...], w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że decyzją z [...] r. Starosta P. orzekł o ustaleniu opłaty w wysokości [...] zł z tytułu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem oraz oszacowaniem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] - solidarnie od właściciela pojazdu, tj. Ł. K. oraz kierującej tym pojazdem D. R.-Sz. Po rozpatrzeniu odwołania Ł. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Oddalając skargę Ł. K. na decyzję organu odwoławczego Sąd I instancji przytoczył treść art. 130a ust. 10h i 10i ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2018 r. poz.1990, ze zm.) i stwierdził, że przed wydaniem decyzji w sprawie nałożenia obowiązku uiszczenia kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu, organy powinny ustalić właściciela pojazdu i ewentualnie osobę we władaniu której znajdował się pojazd w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, bo to te osoby są stroną tego postępowania i są zobowiązane (solidarnie) do ponoszenia wskazanych kosztów. W rozpoznawanej sprawie, prawomocnym (od 18 kwietnia 2018 r.) postanowieniem z 27 marca 2018 r., sygn. akt I Ns 270/18, Sąd Rejonowy w Pabianicach I Wydział Cywilny w postępowaniu toczącym się na wniosek Starosty P. o z udziałem Ł. K. orzekł przepadek na rzecz Powiatu P. samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pojazd stanowi własność Ł. K., co wynika z karty informacyjnej pojazdu. Sąd ustalił, że zawiadomieniem z [...] r. Ł. K. został powiadomiony o usunięciu pojazdu z drogi i wezwany przez Komendę Powiatową Policji w P. do odbioru przedmiotowego pojazdu z pouczeniem, że nieodebranie pojazdu po upływie 3 miesięcy skutkować będzie skierowaniem wniosku do Sądu o orzeczenie przepadku pojazdu. Powiadomienie to zostało doręczone [...] r.

W ocenie Sądu I instancji, mając na uwadze art. 365 § 1 kpc, sądy, organy państwowe oraz organy administracji publicznej, rozstrzygające w sprawach innych niż karne (art. 365 § 2 kpc) nie mogą dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia i nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych. W wyroku z 5 października 2012 r., sygn. akt IV CSK 67/12. Sąd Najwyższy wskazał, że związanie treścią prawomocnego orzeczenia oznacza nakaz przyjmowania przez podmioty wymienione w art. 365 § 1 kpc, że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej, stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia. W konkretnym przypadku związanie to rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, w jakim indywidualizują one sentencję - jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu. Wyrazem statuowanej tym przepisem prawomocności materialnej orzeczenia jest konieczność brania jej pod uwagę w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, która nie może podlegać już ponownemu badaniu. Dodatkowo należy przywołać rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2011 r., sygn. akt III CSK 161/10, zgodnie z którym określony w art. 365 kpc zakres związania sądu treścią prawomocnego orzeczenia oznacza natomiast zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. Moc wiążąca jest przedmiotem rozpoznania wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa, a kwestia rozstrzygnięcia wcześniejszym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne. Odnosi się ona, po pierwsze do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i po drugie do waloru prawnego rozstrzygnięcia zawartego w treści orzeczenia. Skutkiem pozytywnym jest to, że rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu stwarza taki stan prawny, jaki z niego wynika, czyli sądy rozpoznające spór muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak to przyjęto we wcześniejszym prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym zatem postępowaniu, w którym pojawi się ta sama kwestia, nie może być już badana. Związanie dotyczy sentencji wyroku i motywów w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia. W konsekwencji nikt nie może kwestionować faktu istnienia prawomocnego wyroku i jego treści. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyrokach z: 10 lutego 2010 r., sygn. akt II PK 212/09, z 16 lipca 2009 r., sygn. akt I CSK 456/08 oraz w postanowieniu z 3 lutego 2010 r., sygn. akt II CSK 414/09. Z kolei w wyroku z 24 maja 2018 r., sygn. V AGa 149/2018, Sąd Apelacyjny w Katowicach stwierdził, że prawomocny wyrok swoją mocą powoduje, że nie jest możliwe dokonanie odmiennej oceny i odmiennego osądzenia tego samego stosunku prawnego w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, między tymi samymi stronami. Tylko takie rozumienie mocy wiążącej prawomocnego wyroku pozwala na zrealizowanie celów art. 365 § 1 i art. 366 kpc, to jest zagwarantowanie prawa do sądu i zapewnienia niewzruszalności sądowemu orzeczeniu udzielającemu ochrony prawnej określonemu prawu podmiotowemu lub odmawiającemu udzielenia takiej ochrony.

Zdaniem Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy w Pabianicach, wydając postanowienie z 27 marca 2018 r., uznał, że w myśl art. 130a ust. 10e ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym zostały spełnione wszystkie przesłanki do orzeczenia przepadku pojazdu ustalając tym samym, że właściciel został prawidłowo powiadomiony o możliwości odebrania pojazdu. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy w Pabianicach wskazał, że właścicielem pojazdu jest Ł. K. i to z jego udziałem, jako właścicielem pojazdu (w dacie wydania orzeczenia) toczyło się postępowanie sądowe. Jednoznaczne wskazanie właściciela przedmiotowego pojazdu nastąpiło też w uzasadnieniu postanowienia i jest niewątpliwie koniecznym uzupełnieniem rozstrzygnięcia niezbędnym dla wyjaśnienia jego zakresu, indywidualizującym sentencję postanowienia w zakresie oznaczenia właściciela, któremu na mocy tego postanowienia sądu odjęto własność pojazdu. Tym samym, prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Pabianicach z 27 marca 2018 r. ma rozstrzygające znaczenie dla oznaczenia prawa własności spornego samochodu w dacie wydania przez Sąd postanowienia, a więc także w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi i wiąże wszystkie sądy oraz organy orzekające w tej sprawie.

Tak więc sąd administracyjny, jak również organy administracji publicznej, związane są tym prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Pabianicach sygn. I Ns 270/18, który jednoznacznie przesądził, że właścicielem przedmiotowego samochodu był skarżący. Dlatego też, przedstawione w odwołaniu i w skardze do Sądu stanowisko, że skarżący nie był właścicielem spornego pojazdu, co w ocenie skarżącego wynika z przedstawionych umów sprzedaży z [...] r. i [...] r., bez wzruszenia postanowienia Sądu Rejonowego w Pabianicach w sprawie sygn. I Ns 270/18 musi być uznane za bezskuteczne, gdyż nie może podważyć ustaleń sądu powszechnego zawartych w prawomocnym orzeczeniu, wydanym z udziałem skarżącego. Związanie wyrokiem (postanowieniem) sądu cywilnego oznacza brak możliwości zignorowania zarówno ustaleń faktycznych stanowiących bezpośrednio podstawę rozstrzygnięcia, jak i podstawy prawnej. Nie jest dopuszczalne odmienne ustalenie zaistnienia, przebiegu i oceny istotnych dla danego stosunku prawnego zdarzeń faktycznych w kolejnych procesach sądowych między tymi samymi stronami, chociażby przedmiot tych spraw się różnił. Zakazane jest również prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczności podważające ustalenia faktyczne zawarte w wiążącym orzeczeniu. Skarżący mógł wziąć udział w postępowaniu przed sądem cywilnym i powołać się na ww. umowy sprzedaży pojazdu, lecz z takiej możliwości nie skorzystał. Zarówno organ jak i sąd administracyjny, w świetle art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nie prowadzą postępowania w celu ustalenia własności lub innego tytułu prawnego do pojazdu, bowiem ustalenia sądu cywilnego są wiążące. Dopóki skarżący skutecznie nie wystąpi o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem postanowienia z 27 marca 2018 r. to organ i sąd administracyjny są związane jego treścią.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 sierpnia 2018 r. , sygn. akt I OSK 2276/16, przyjął, że na etapie ustalania kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do zakończenia postępowania, dochodzi do konieczności uwzględnienia bezwzględnej mocy wiążącej orzeczenia sądu w sprawie przepadku pojazdu. Jak przyjmuje art. 365 § 1 kpc, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podkreślić trzeba, że wydanie orzeczenia o przepadku pojazdu usuniętego z drogi poprzedza m.in. ustalenie co do tożsamości osoby uprawnionej do jego odbioru, tu: właściciela pojazdu. Dla postępowania, w którym dochodzi do ustalenia kosztów podlegających zwrotowi, prawomocne orzeczenie sądu o przepadku pojazdu ma znaczenie prejudycjalne, kształtuje bowiem stan faktyczny, z jakim ustawodawca związał obowiązek ponoszenia przez właściciela kosztów, do jakich doszło na skutek usunięcia pojazdu z drogi. Na tym etapie wątpliwości organu co do trafności ustaleń poczynionych przez sąd nie mogą prowadzić do zakwestionowania wydanego orzeczenia. Wadliwość ustaleń faktycznych, na jakich oparł się sąd orzekający w sprawie przepadku pojazdu, bez uprzedniego wzruszenia tego orzeczenia, nie może być podstawą do wyprowadzenia wniosku o potrzebie zweryfikowania przez organ dostrzeżonych nieprawidłowości i ewentualnego przyjęcia odmiennych danych. NSA zauważył, że charakter spraw o zatrzymaniu pojazdu, przepadku pojazdu i obowiązku zwrotu kosztów z tym związanych wymaga jednolitości w aspekcie przedmiotowo-podmiotowym. Nie zgodził się zatem z Sądem I instancji, że organy administracji nie są związane prawomocnym orzeczeniem w sprawie przepadku pojazdu, przez co zobowiązane są do dokonywania odrębnych ustaleń faktycznych w zakresie danych właściciela samochodu w dacie wydania dyspozycji usunięcia z drogi pojazdu.

Umowy, na które powołuje się skarżący, nie zostały zgłoszone do Wydziału Komunikacji, a umowa sprzedaży samochodu zawarta między skarżącym, a M. B. datowana na [...] r. do Towarzystwa Ubezpieczeń Ogólnych [...] została dostarczona pocztą elektroniczną dopiero [...] r. Stosownie do treści art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z akt sprawy wynika, że skarżący tego obowiązku nie dopełnił. Skarżący nie przedłożył również organowi umowy sprzedaży z [...] r. W ocenie Sądu I instancji, umowa sprzedaży pojazdu z [...] r. zawarta pomiędzy skarżącym a M. B., nie mogła odnieść zamierzonego skutku w postaci uwolnienia skarżącego od obowiązku zapłaty naliczonych kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu. Skarżący do odwołania załączył także kolejną umowę sprzedaży pojazdu zawartą pomiędzy M. B. a D. Sz.-R. z [...] r., która również nie ma z wyżej wskazanych przyczyn, wpływu na treść rozstrzygnięcia. D. R.-Sz. będąca również stroną postępowania w sprawie kosztów usunięcia pojazdu solidarnie ze skarżącym nie kwestionowała decyzji wydanych w tym przedmiocie. Odwołanie oraz skargę do Sądu I instancji, w której podważono osobę skarżącego jako właściciela spornego pojazdu, wniósł tylko Ł. K.

Sąd zauważył, że orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące ustalenia właściciela pojazdu w dacie jego usunięcia oraz możliwości prowadzenia przez organy administracji w tym zakresie postępowania dowodowego nie jest jednolite. Sąd nie podzielił stanowiska, że przedmiotem prawomocności materialnej jest jedynie ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły. Walor prawomocnego rozstrzygnięcia zawartego w przywołanym postanowieniu dotyczył przepadku rzeczy czyli pojazdu samochodowego. Postanowienie o orzeczeniu przepadku pojazdu dotyczy przejścia prawa własności tego pojazdu z dotychczasowego właściciela na rzecz powiatu w określonych okolicznościach wskazanych w art. 130a ust. 10e ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Ten przepis stanowił podstawę rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 130a ust. 10d powołanej ustawy możliwe jest orzeczenie przepadku także pojazdu, w stosunku do którego nie ustalono właściciela ani osoby uprawnionej (por. wyrok NSA z 15 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2272/18, z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2599/18, z 19 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 2501/18, z 7 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2348/16), ale nie był on podstawą orzeczenia Sądu Rejonowego w Pabianicach.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 413/19, pełnomocnik Ł. K. zarzucił naruszenie art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej ppsa, w zw. z art. 365 § 1 kpa, przez jego błędną wykładnię, na skutek uznania, że w oparciu o ustalony stan faktyczny w przedmiotowej sprawie istnieje podstawa do nałożenia na skarżącego obowiązku poniesienia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania oraz błędnego uznania, że skarżącemu w dniu usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu przysługiwało prawo własności pojazdu [...].

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, tj. art 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa, przez:

- zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego ustalenia, że to skarżący jest właścicielem pojazdu, pomimo że skarżący pod adresem [...] nie przebywał i nie zamieszkiwał,

- niewłaściwym oparciu się przez organ administracyjny na ustalonych okolicznościach stanu faktycznego w postanowieniu Sądu Rejonowego w Pabianicach, I Wydziału Cywilnego z 27 marca 2018 r., sygn. I Ns 270/18, o przepadku pojazdu na rzecz powiatu, co doprowadziło do zaniechania przeprowadzenia przez organ II instancji, postępowania dowodowego we własnym zakresie, mianowicie przesłuchania skarżącego, który od początku wskazywał, że pod adresem ul. [...] zamieszkuje mama skarżącego, która mogłaby odebrać korespondencję w imieniu skarżącego, ale taka okoliczność została uniemożliwiona przez rzekome pozostawienie awizo, którego jak wskazuje skarżący nie było,

- uznanie przez sąd administracyjny, że organ administracyjny jest związany orzeczeniem Sądu Rejonowego w Pabianicach, I Wydziału Cywilnego z dnia 27 marca 2018 r. i poprzestaniu wyjaśnienia kwestii własności pojazdu na powołaniu się na ww. wyrok, podczas gdy w niniejszym postępowaniu organ stosując art. 75 i art. 76 § 1 kpa powinien rozpoznać ww. orzeczenie jako dowód z dokumentu urzędowego, a w zaskarżonym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe,

-uznanie przez sąd administracyjny, pomimo zebranego w sprawie materiału dowodowego, że skarżący nie zamieszkiwał i nie przebywał pod adresem ul. [...] w P., pomimo załączonej umowy z [...] r. oraz przedłużającego tę umowę aneksu z [...] r. przez wadliwą (jedyną uzasadniającą oddalenie skargi) argumentację, że w piśmie [...] TUO S.A. z [...] r. widniał adres ul. [...], a na umowie sprzedaży również widniał adres ul. [...] w P., podczas w toku prowadzonego postępowania choć były kwestionowane rzeczywiste miejsce zamieszkania Ł. K. oraz jak należy domniemywać rzetelność umowy najmu z [...] r. nie doszło do sprawdzenia, czy umowa ta zgodnie z § 13 została zgłoszona przez wynajmującą do Naczelnika Urzędu Skarbowego w terminie 14 dni. Jednocześnie na marginesie należy dodać, że fakt odebrania korespondencji w dniu [...] r. matce skarżącego nie należy utożsamiać z doręczeniem osobistym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, szczególnie ze względu na błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, jak zarzucono w tej skardze.

Zasadniczym przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zakres związania organów administracji postanowieniem Sądu Rejonowego w Pabianicach z 27 marca 2018 r., sygn. akt I Ns 270/18 o przepadku na rzecz Powiatu P. samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...].

Zgodnie z art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 kpc, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przedmiotem prawomocności materialnej wynikającej z cytowanego art. 365 § 1 kpc jest wyłącznie ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły. Wprawdzie według Sądu Najwyższego (por. cytowane przez Sąd I instancji wyroki: z 5 października 2012 r., sygn. akt IV CSK 67/12 oraz z 4 lutego 2011 r. sygn. akt III CSK 161/10), w konkretnym przypadku związanie [w myśl art. 365 § 1 kpc] rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, w jakim indywidualizują one sentencję - jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu, czyli związanie dotyczy sentencji wyroku i motywów w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia. Pogląd ten nie ma jednak znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ z treści sentencji postanowienia Sądu Rejonowego w Pabianicach nie wynika, aby skarżący był właścicielem przedmiotowego pojazdu. Sąd orzekł bowiem jedynie o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu P., dlatego motywy uzasadnienia tego postanowienia tylko w takim zakresie są wiążące, w jakim mogą stanowić konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia o przepadku.

Nie bez znaczenia w sprawie jest także okoliczność, że według art. 130a ust. 10d ustawy - Prawo o ruchu drogowym starosta może wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu gdy w terminie 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności. Zgodnie zaś z art. 130a ust. 10e powołanej ustawy, w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Z zestawienia obu powołanych przepisów wynika, że orzeczenie o przepadku pojazdu może być wydane także wtedy, gdy właściciel tego pojazdu nie zostanie ustalony. Jakkolwiek okoliczność ta nie wystąpiła w niniejszej sprawie, co słusznie zauważył Sąd I instancji, to ma ona jednak istotne znaczenie normatywne, ponieważ potwierdza, że ustalenie właściciela pojazdu dla orzeczenia o jego przepadku nie wpływa na dopuszczalność i skuteczność orzeczenia o przepadku. Ustalenia faktyczne sądu powszechnego dotyczące właściciela pojazdu, z punktu widzenia skuteczności orzeczenia o przepadku pojazdu, nie determinują zatem takiego orzeczenia, stąd nie mogą być uznane za wiążące w ramach art. 365 § 1 kpc. W kontekście jurydycznej możliwości orzekania przez sąd powszechny o przepadku pojazdu także bez ustalenia jego właściciela, ustalenia faktyczne w tym zakresie nie stanowią koniecznego uzupełnienia rozstrzygnięcia o przepadku.

Nie ma więc w niniejszej sprawie żadnych racji jurydycznych przemawiających za unaniem, że motywy uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w Pabianicach z 27 marca 2018 r. dotyczące ustalenia, że skarżący był właścicielem przedmiotowego pojazdu w chwili orzekania o jego przepadku na rzecz Powiatu P., stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia i przez to są objęte wiążącą mocą prawną w rozumieniu art. 365 § 1 kpc. Ustalenie sądu cywilnego dotyczące kwestii właścicielskich przedmiotowego pojazdu nie było bowiem przedmiotem rozstrzygnięcia, a co najwyżej przedmiotem rozważań zawartych w uzasadnieniu.

Wydanie przez Sąd Rejonowy w Pabianicach powołanego postanowienia z 27 marca 2018 r. nie zwalniało zatem organów administracji od dokonania własnych ustaleń faktycznych dotyczących właściciela przedmiotowego pojazdu w postępowaniu służącym określeniu wysokości pokrycia kosztów usunięcia, przechowania i oszacowania tego pojazdu. Organy administracji miały więc obowiązek - wynikający z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa - przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia właściciela przedmiotowego pojazdu albo innej osoby uprawnionej do dysponowania tym pojazdem, zobowiązanych do pokrycia kosztów jego usunięcia, przechowania i oszacowania, stosownie do art. 130a ust. 10h i 10i ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Nałożenie obowiązku poniesienia powołanych kosztów może bowiem nastąpić tylko na taką osobę, co do której zostanie bezspornie wyjaśnione i ustalone, że jest osobą zobowiązaną w świetle powołanego wyżej art. 130a ust. 10h i 10i ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 ppsa, uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznając skargę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 193 ppsa, uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 i art. 205 § 2 ppsa.