Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2449/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 106, art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 759 par. 2
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 93 ust. 1 pkt 2, art. 11 ust. 1, art. 64 ust. 1, art. 1, art. 15a ust. 1, art. 23 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1138
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: art. 17
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Izby Komorniczej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości (dalej także organ) decyzją z dnia [...] września 2016r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Izby Komorniczej w [...] (dalej Izba, strona skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...], o powołaniu R. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S., umorzył postępowanie odwoławcze.

Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 127 § 3 i art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz.U. z 2016r. poz. 1138 z późn. zm.- dalej: k.p.a.) w związku z art. 10 i art. 11 ust.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2016 r. poz. 1138 ze zm.; dalej : ustawa o komornikach.).

Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. Minister Sprawiedliwości powołał R. S. na stanowisko komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S.

Na powyższe rozstrzygniecie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła Izba Komornicza w [...]. We wskazanym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Izba podniosła, powołując się m.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2015r. sygn. VI SA/Wa 1022/15 oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 22 września 2014 r. II GPS 1/14 dotyczącą pozycji izby notarialnej w sprawach powołania/odwołania notariusza, że winna być uznana za stronę w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Zdanie Izby Komorniczej w [...] Samorządy zawodowe, a do takich należy samorząd komorniczy, reprezentują osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawują pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Stąd samorząd zawodowy powinien mieć wpływ na decyzje dotyczące wskazywania osób, którym powierza się wykonywanie zawodu zaufania publicznego. Według Izby współdziałanie, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach w związku z art. 106 k.p.a., nie jest wyłącznym i jedynym środkiem przysługującym organowi samorządu w ramach koniecznych dla zagwarantowania właściwej obsady personalnej działań, tym samym Izba winna być stroną postepowania. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Izba Komornicza w [...] zarzuciła organowi, że mimo obowiązku wynikającego z art. 11 ust.2 ustawy o komornikach organ nie dokonał jakiejkolwiek oceny przesłanek powołania, które zostały określone w tym przepisie a nadto zarzuciła, że organ nie odniósł się do negatywnej opinii Rady Izby Komorniczej w [...] wskazującej na niezasadność utworzenia kolejnego stanowiska komorniczego w S.

Minister Sprawiedliwości po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] września 2016r. (o numerze wskazanym na wstępie) umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wskazany wniosek strony nie może zostać rozpatrzony, gdyż został złożony przez podmiot nie będący stroną w sprawie. Organ powołał się na art. 28 k.p.a. zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony, jakim posługuje się ten przepis może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Przepis art. 28 k.p.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy do uznania konkretnego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego, lecz musi istnieć przepis prawa materialnego, który stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku.

Zdaniem organu Izba nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach

w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, a decyzja

o powołaniu komornika sądowego nie rozstrzyga bezpośrednio, ani też pośrednio,

o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. Z przepisu art. 11 ust. 4 ustawy o komornikach wynika natomiast wprost, że samorząd komorniczy jest jedynie organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania komornika sądowego. Udział samorządu komorniczego w postępowaniu sprowadza się do zagwarantowania mu wpływu na treść rozstrzygnięcia, jednak wyłącznie w zakresie objętym obowiązkiem współdziałania. Opinia właściwej rady izby komorniczej wchodzi do materiału dowodowego, podlega rozważeniu jako jeden z dowodów poddanych swobodnej ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w ten sposób wpływa bezpośrednio na treść rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest jednak dla Ministra Sprawiedliwości wiążąca i ma jedynie pomóc organowi w podjęciu trafnej decyzji. W tym samym postępowaniu ten sam organ nie może występować jednocześnie jako strona postępowania i jako organ współdziałający poprzez opiniowanie, gdyż te role procesowe wykluczają się wzajemnie.

Zdaniem organu nie można wywodzić istnienia interesu prawnego z art. 17 Konstytucji RP, tj. z ogólnych zasad statuujących funkcjonowanie samorządów zawodowych, w tym obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Piecza ta polega na wykonywaniu działań gwarantujących wysoką jakość i kulturę wykonywania zawodu oraz odpowiedni poziom etyczny i profesjonalny osób, które dany zawód już wykonują.

Komornik przede wszystkim jest funkcjonariuszem publicznym i to Minister Sprawiedliwości powołuje go i sprawuje nadzór nad komornikami, zgodnie z art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o komornikach. W tym zakresie m.in. może zawiesić komornika

w czynnościach, czy odwołać z zajmowanego stanowiska (np. w przypadku rażącego naruszenia prawa). Zgodnie z treścią art. 93 ust. 1 w/w ustawy do zakresu działania rady izby komorniczej należy natomiast nadzór nad przestrzeganiem przez komorników i asesorów komorniczych powagi i godności zawodu. W przepisie tym mowa jest wprost o nadzorze nad komornikami, nie zaś nad kandydatami na komorników.

Nieuprawnione jest, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, powoływanie się przez Izbę na ww. uchwałę NSA z dnia 22 września 2014 r. II GPS 1/14., która jest uchwałą abstrakcyjną. Uchwały takie mają bowiem na celu wyjaśnienie przepisów, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie (charakter interpretacyjny), nie stanowią źródeł prawa i nie pozostają w bezpośrednim związku z postępowaniem toczącym się w konkretnej sprawie. Zawarta w nich wykładnia nie ma więc mocy bezpośrednio wiążącej w konkretnej sprawie (to jest w innej niż została podjęta).

Nawiązując do tej uchwały, organ podkreślił, że pomimo zbliżonych uregulowań prawnych dotyczących uprawnień samorządów notarialnego i komorniczego, istnieje zasadnicza różnica w statusie prawnym notariusza i komornika sądowego. Różnice te zachodzą w zakresie funkcji i zadań powierzonych notariuszom i komornikom. Przede wszystkim komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, natomiast notariusz jest osobą zaufania publicznego, powołaną do dokonywania czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną, przy wykonywaniu czynności korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Przymiot funkcjonariusza publicznego nadany komornikowi przez ustawodawcę pozostaje w ścisłym związku z wykonywaniem władzy publicznej. Komornik z uwagi na spełnianą rolę organu egzekucyjnego wyposażony został w pewne uprawnienia władcze przysługujące państwu, których szczególnym wyrazem jest możliwość stosowania przymusu. Tego rodzaju uprawnienia nie mieszczą się w sferze działania notariusza. Fakt przekazania przez państwo komornikowi części swojego imperium powoduje, że pozycja ustrojowa komornika jest silniejsza niż notariusza. W odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy. Wykonywane przez komornika czynności jako organu egzekucyjnego mają charakter urzędowy, a tym samym nie są podejmowane we własnym imieniu jako osoby fizycznej. Inny w porównaniu do notariuszy jest też charakter opłat związanych z działalnością komornika, przysługują one komornikowi na innych zasadach niż na rzecz osób wykonujących inne zawody prawnicze. Z publicznoprawnym statusem komornika sądowego związany jest również szczególnego rodzaju nadzór nad jego działalnością sprawowany przez uprawnione organy. Komornik podlega nadzorowi judykacyjnemu (sądowemu), administracyjnemu (służbowemu, wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów) oraz samorządowemu (korporacyjnemu).

Z tych wszystkich względów nie jest możliwe, w opinii Ministra Sprawiedliwości, powoływanie się przez Izbę na ww. uchwałę NSA II GPS 1/14 z dnia 22 września 2014 r. w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Izbie komorniczej nie przysługuje zatem status strony postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego.

Niezgadzając się z podjętym przez organ rozstrzygnięciem Izba komornicza w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] września 2016r. Skarżąca, wnosząc o uchylenie ww. decyzji, nie zgodziła się z argumentacją przedstawioną przez organ w jej uzasadnieniu.

Izba Komornicza w [...] wskazała, że Minister Sprawiedliwości przeoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1022/15, zgodnie z którym organ samorządu zawodowego komorników sądowych jest stroną w postępowaniu kwalifikacyjnym. Jak podkreśliła, Sąd nie miał, przeciwnie niż organ, wątpliwości, że wykładnia prawa dokonana w uchwale II GPS 1/14, w której rozważano podobne zagadnienie prawne, z tym że dotyczące pozycji procesowej izby notarialnej w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, daje się zastosować do ustalenia roli i pozycji organu samorządu zawodowego komorników sądowych.

Skarżąca zwróciła uwagę, że organ dostrzegł podobieństwo uregulowania uprawnień samorządu komorniczego i notarialnego, lecz podstawowej różnicy dopatrzył się w zakresie funkcji i zadań komornika i notariusza, z których pierwszy jest funkcjonariuszem publicznym, a drugi osobą zaufania publicznego, którą to różnicę uwypuklił. Stwierdziła, że status funkcjonariusza publicznego nie pozbawia możliwości przyznania mu statusu osoby zaufania publicznego. Z tej przyczyny, zdaniem skarżącej, argumentu za odmową przyznania Izbie statusu strony bowiem inny jest status tak samorządów, jak i osób piastujących funkcje komornika i notariusza, nie można uznać za trafny i istotny. Nie jest również cechą różnicującą, jak podała skarżąca, brak możliwości swobody czynności zawodowych. Również różnice w odpowiedzialności cywilnej przedstawicieli wspomnianych zawodów nie wydają się, w ocenie skarżącej, cechą różnicującą pozycję ustrojową notariuszy i komorników.

Jak podała skarżąca, skoro zakres nadzoru Ministra Sprawiedliwości nie obejmuje czynności procesowych komornika (bo tutaj nadzór zastrzeżony jest dla sądu), oznacza to, że Minister nie może wykonywać żadnego z elementów nadzoru w tym zakresie, a mianowicie nie może obserwować działalności nadzorowanego ani wydawać nadzorowanemu poleceń.

Skarżąca wyjaśniła, że zarówno wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i skarga złożone zostały wyłącznie w celu ochrony interesu publicznego, to jest takiego ukształtowania obsady stanowiska komornika, aby osoba powołana dawała pełną rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu, w tym prawidłowego, osobistego wykonywania czynności egzekucyjnych.

W ocenie skarżącej, brak nadania odpowiedniej wagi opinii samorządu może przynieść opłakane skutki, tak dla interesu publicznego, jak i dla dobra wymiaru sprawiedliwości oraz praw i wolności obywateli.

Skarżąca podkreśliła, że wskazywała na istotne okoliczności wykluczające zasadność utworzenia nowego stanowiska komornika. Wskazała że nie można wykluczyć, że wyczerpująca ocena całokształtu sprawy w trakcie jej ponownego rozpoznania skutkowałaby zmianą decyzji lub też utwierdziłaby w przekonaniu o jej słuszności nie tylko Ministra Sprawiedliwości, ale również Izbę. Zdaniem skarżącej, umorzenie postępowania wywołanego jej wnioskiem wyklucza taką możliwość.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie nosi bowiem znamion wadliwości w rozumieniu przepisów art. 145 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz. U. z 2016r. poz. 718 z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.).

Organ zasadnie bowiem uznał, że skarżąca Izba nie posiada interesu prawnego pozwalającego jej skutecznie wnieść wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją tego organu powołującą R. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S., gdyż nie służy jej przymiot strony w postępowaniu toczącym się w tym przedmiocie.

Podzielając stanowisko organu w sprawie, w tym jego rozumienie pojęcia strony postępowania, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., należy w szczególności podkreślić, że skoro zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, to pojęcie strony należy wyprowadzać tylko z przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Tymczasem żaden przepis prawa administracyjnego materialnego nie przyznaje samorządowi komorniczemu legitymacji do udziału w charakterze strony w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego.

Przepisu takiego, domagając się uznania za stronę w tym postępowaniu, strona skarżąca także nie wskazała.

Zakres działania rady izby komorniczej został w ustawie określony wyczerpująco. Rada może wykonywać jedynie czynności określone w art. 93 ustawy o komornikach, a jej działania mogą być podejmowane wyłącznie w sprawach należących do tak określonego zakresu działania.

Stosownie do art. 93 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy rada izby wyraża opinię w sprawie powoływania i odwoływania komorników i asesorów komorniczych. Z kolei tryb powołania na stanowisko komornika określa art. 11 wskazanej ustawy, stanowiąc w ust. 1, że komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby komorniczej. Rada właściwej izby komorniczej ma więc tylko możliwość wyrażenia opinii o kandydacie ubiegającym się o stanowisko komornika w sprawie jego powołania. Opinia ta jest wydawana w ramach współdziałania organów zgodnie z art. 106 k.p.a. Forma tego współdziałania polega na tym, że jeden z organów jest zobowiązany przed podjęciem decyzji do zasięgnięcia opinii innego organu, ale opinią tą nie jest prawnie związany. Ukształtowanie treści decyzji należy zatem wyłącznie do kompetencji organu administracji właściwego do rozstrzygnięcia sprawy, w niniejszej sprawie Ministra Sprawiedliwości, a organ współdziałający (skarżąca Izba) ma kompetencję ustawową wyłącznie do zajęcia stanowiska w sprawie rozstrzyganej przez właściwy organ.

Należy przy tym zauważyć, że w zakresie instytucji współdziałania organów (art. 106 k.p.a.) ani organ załatwiający sprawę nie jest stroną w postępowaniu pomocniczym dotyczącym zajęcia stanowiska przez organ współdziałający, ani też organ współdziałający nie korzysta z uprawnień strony w postępowaniu przed organem załatwiającym sprawę główną, w której zajmuje stanowisko (por. KPA red. Hauser 2017, wyd. 4 – komentarz do art. 28 k.p.a. w Legalis system informacji prawnej).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że organ administracji współdziałający z organem prowadzącym postępowanie, nie jest stroną postępowania administracyjnego i nie jest legitymowany do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję w sprawie głównej. Tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 12 stycznia 1994 r. II SA 1971/93 uznano, że jeżeli organ gminy jest uczestnikiem procesu decyzyjnego, jako organ od stanowiska którego zależy treść decyzji (art. 106 k.p.a.), to nie przysługują mu w tej sprawie uprawnienia strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Podobnie w wyroku z dnia 12 grudnia 1994 r. II SA 1538/94 NSA stanął na stanowisku, że organy samorządu współdziałające przy wydawaniu decyzji administracyjnej nie są legitymowane do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) w wyroku z dnia 8 marca 2006 r. I SA/Wa 283/05 podniósł, że organ samorządu zawodowego, który poprzez opiniowanie współdziała przy wydawaniu decyzji administracyjnej w trybie art. 106 k.p.a., nie może jednocześnie w tym samym postępowaniu występować we własnym imieniu w charakterze strony.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca Izba Komornicza w [...] nie ma przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach dotyczących powołania zainteresowanego kandydata na stanowisko komornika przez Ministra Sprawiedliwości, ponieważ udział w takim postępowaniu na prawach strony wyklucza jej wcześniejsze współdziałanie w trybie art. 106 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym, w którym podjęto decyzję o powołaniu (podobnie w drodze analogii wyroki NSA z dnia 12 lipca 2011 r. II GSK 708/10 oraz z dnia 1 października 2013 r. II GSK 966/12). Zakres działania rady izby komorniczej został określony w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji w sposób wyczerpujący i żaden przepis prawa nie przyznaje radzie uprawnienia do składania odwołań w sprawie powołania komornika, ani też w inny sposób nie kreuje jej materialnoprawnego interesu, w rozumieniu art. 28 k.p.a., który uzasadniałby udział rady izby w tym postępowaniu w charakterze strony.

W ocenie Sądu, gdyby zamiarem ustawodawcy było przypisanie organowi samorządu komorniczego statusu strony, to przyznanie mu funkcji organu współdziałającego w trybie art. 106 k.p.a. nie znajdowałoby racjonalnego uzasadnienia, bo jako strona postępowania organ ten zajmowałby w sprawie bezpośrednie stanowisko, bez konieczności odrębnego opiniowania wniosku. Zatem okoliczność, że samorząd występuje w tym postępowaniu tylko jako organ współdziałający całkowicie wyklucza przyjęcie, że służy mu też w tym postępowaniu status strony. Z ww. przepisów ustawowych nie można – w ocenie Sądu - wywieść zamiaru ustawodawcy co do uregulowania statusu skarżącej Izby w postępowaniu w sprawie powołania na stanowisko komornika w sposób przez nią oczekiwany i przedstawiony w skardze do Sądu.

W świetle powyższego nie doszło również w sprawie do naruszenia art. 17 Konstytucji RP. Zakres kompetencji przyznanych tym przepisem samorządom zawodowym, mający swoje przełożenie w art. 93 ustawie o komornikach, nie obejmuje uprawnień, z którymi skarżąca wiąże twierdzenie o przysługującym jej statusie strony w postępowaniu o powołanie zainteresowanego kandydata na stanowisko komornika. Skoro zatem przepisy prawa materialnego nie przewidują wprost udziału organu samorządu komorniczego jako strony w tym postępowaniu i żaden przepis nie przyznaje mu statusu strony, to postępowanie wszczęte z wniosku skarżącej Izby o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu powołującą R. S. na stanowisko komornika podlegało, stosownie do art. 138 § 1 pkt 3 Kpa, umorzeniu. W tej sytuacji zaskarżona decyzja została podjęta z zachowaniem obowiązującego prawa.

Wskazać również należy, że funkcje spełniane przez komornika, jako funkcjonariusza publicznego, mają charakter władczy. Jednocześnie komornik przynależy do samorządu komorniczego, który jest samorządem zawodowym typowym, gdy chodzi o wolne zawody wykonywane przez osoby zaufania publicznego, a zwłaszcza adwokatów i radców prawnych. Nie wykonuje jednak wolnego zawodu. Skoro komornikowi przysługują władcze kompetencje, gdyż jako funkcjonariusz publiczny upoważniony jest do prowadzenia egzekucji sądowej, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to w sposób znaczący jego pozycja ustrojowa odróżnia go od przywołanych grup zawodowych.

Nadzór zwierzchni nad działalnością komorników, w przeciwieństwie do nadzoru sprawowanego przez organy samorządów zawodowych adwokatów czy radców prawnych (wobec tych grup zawodowych), sprawuje Minister Sprawiedliwości, przy czym nadzór ten nie może wkraczać w działania podlegające nadzorowi sądu (art. 64 ust. 1 ustawy o komornikach). Krajowa Rada Komornicza sprawuje nadzór nad komornikami niezależnie od nadzoru sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów (art. 65 ust. 1 w/w ustawy). W ramach nadzoru Krajowej Rady Komorniczej komornicy wizytatorzy mają prawo wglądu w czynności komorników, mogą żądać wyjaśnień oraz w razie stwierdzenia uchybień, zgodnie z art. 65 ust. 4 ustawy o komornikach, mogą wystąpić do sądu o wydanie zarządzenia w trybie art. 759 § 2 k.p.c. zmierzającego do zapewnienia należytego wykonania egzekucji.

W tej sytuacji Sąd - w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku tut. Sądu z dnia 6 listopada 2015 r. w sprawie VI SA/Wa 1022/15, w którym przyznano izbie komorniczej status strony w identycznym stanie faktycznym i prawnym, jak w niniejszej sprawie, a uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie przywołano treść uchwały NSA z 22 września 2014 r. II GPS 1/14, w której rozważano podobne zagadnienie prawne, z tym że dotyczące statusu izby notarialnej w postępowaniu administracyjnym w sprawach o powołanie lub odwołanie notariusza.

Jak podkreśla się w piśmiennictwie, piecza nad należytym wykonywaniem zawodu wynikająca z art. 17 Konstytucji RP polega na wykonywaniu działań gwarantujących wysoką jakość i kulturę wykonywania zawodu oraz odpowiedni poziom etyczny i profesjonalny osób, które dany zawód wykonują (E. Tkaczyk, Samorząd zawodowy w świetle Konstytucji RP w Przegląd Sejmowy 2011/6/61). Przesłanka interesu publicznego, na gruncie art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, precyzuje cel i granice sprawowania pieczy nad wykonywaniem zawodu. Każde działanie samorządu zawodowego w tym zakresie podlega zatem konstytucyjnie ukierunkowanej ocenie, dokonanej z punktu widzenia interesu publicznego (wyrok TK z 18 lutego 2004 r. sygn. P 21/02). Interes publiczny i jego ochrona nie mogą być utożsamiane z partykularnym interesem danej korporacji zawodowej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2017 r. VISA/Wa 2042/16).

Reasumując, komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym (art. 1 ustawy o komornikach). Zgodnie natomiast z art. 3 w/w ustawy. przy wykonywaniu czynności komornik podlega orzeczeniom sądów i prezesowi sądu rejonowego, przy którym działa. Przymiot funkcjonariusza publicznego nadany komornikowi przez ustawodawcę pozostaje w ścisłym związku z wykonywaniem władzy publicznej. W wyroku z dnia 3 grudnia 2003 r. K 5/02 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "(...) komornik działa formalnie rzecz biorąc w imieniu państwa. Komornik wyposażony został w pewne uprawnienia władcze przysługujące państwu, których szczególnym wyrazem jest możliwość stosowania przymusu, sprowadzającego się do podporządkowania dłużnika normie prawa materialnego w granicach oznaczonych w tytule wykonawczym".

W odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy. Wykonywane przez komornika czynności jako organu egzekucyjnego mają charakter urzędowy, a tym samym nie są podejmowane we własnym imieniu.

Minister Sprawiedliwości został uprawniony przez ustawodawcę jako jedyny organ do powoływania komorników. Ponosi on odpowiedzialność za osoby dopuszczone do wykonywania zawodu, będąc wyposażonym w odpowiednie instrumenty prawne, np. możliwość odwołania komornika w sytuacjach przewidzianych treścią art. 15 a ust. 1 ustawy o komornikach.

Z publicznoprawnym statusem komornika sądowego związany jest zatem szczególnego rodzaju nadzór nad jego działalnością sprawowany przez uprawnione organy. Komornik podlega trojakiemu nadzorowi, a mianowicie judykacyjnemu – sądowemu, sprawowanemu przez sąd rejonowy przy którym działa (nadzór jest tu sprawowany z urzędu lub w wyniku skargi na czynności komornika), służbowemu, wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów i w końcu samorządowemu – korporacyjnemu, sprawowanemu przez Krajową Radę Komorniczą w zakresie określonym ustawą o komornikach sądowych i egzekucji.

Zakres uprawnień wynikających z ww. nadzoru wyznacza granice niezależności i samodzielności komornika.

W ocenie Sądu, najbardziej istotnym elementem różnicującym status prawny komornika i notariusza jest nadzór judykacyjny sądu nad komornikiem sądowym sprawowany w oparciu o art. 759 § 2 k.p.c. Różnica polega również na odpowiedzialności skarbu państwa solidarnie z komornikiem za szkodę, o czym mowa w art. 23 ust. 3 ustawy o komornikach, wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności.

To że uprawnienia komorników (a w dalszej konsekwencji izb komorniczych w procedurze powoływania na stanowisko komornika) nie są analogiczne do uprawnień notariuszy/izb notarialnych, wynika też z wyroku NSA z 16 marca 2017 r. II GSK 2328/16, w którym w podobnej sprawie Sąd ten, uchylając wyrok tut. Sądu uznający po stronie izby komorniczej interes prawny w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej powołania na stanowisko komornika, nakazał zwrócić uwagę przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, że:

1) komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, natomiast notariusz jest osobą zaufania publicznego, powołaną do dokonywania czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną, przy wykonywaniu czynności korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym;

2) komornik będąc organem egzekucyjnym wyposażony został w uprawnienia władcze przysługujące państwu, a jednocześnie w odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy;

3) w sposób odmienny od notariuszy unormowano nadzór nad działalnością komornika, ponieważ podlega on nadzorowi judykacyjnemu (sądowemu), administracyjnemu (służbowemu wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów) oraz samorządowemu (korporacyjnemu).

Z tych wszystkich powodów nie można na zasadzie analogii stosować do izb komorniczych przywołanej wyżej uchwały NSA dotyczącej notariuszy i statusu izby notarialnej w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza, bowiem charakter sprawowanych przez notariuszy i komorników funkcji jest zgoła odmienny. Notariusz, jako zawód zaufania publicznego, zrzeszony w danej Izbie - swoistej korporacji zawodowej, nie może być w zakresie swojej pozycji ustrojowej utożsamiany z komornikiem sądowym, którego głównym zadaniem jest ochrona interesu publicznego, realizowana przy użyciu instrumentów przyznanych komornikowi w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji. Przyznanie zatem skarżącej Izbie Komorniczej statusu strony w postępowaniu dotyczącym powołania na stanowisko komornika, z uwagi na przyznanie takiego uprawnienia izbie notarialnej w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, o czym mowa w ww. uchwale NSA z 22 września 2014 r. II GPS 1/14, stanowi nieuprawnione założenie. Wskazana uchwała nie może bowiem być – w ocenie Sądu - podstawą rozważań dotyczących określenia statusu skarżącej Izby w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika.

Zresztą w uchwale tej NSA wyraźnie zauważył, że "stosunki pomiędzy Ministrem Sprawiedliwości a samorządem notarialnym mieszczą się w ramach instytucji nadzoru sprawowanego przez administrację rządową nad niezależną od tej administracji korporacją zawodową, co wyklucza możliwość traktowania podmiotu nadzorowanego jako hierarchicznie podporządkowanego organowi nadzorującemu". Według NSA, wobec braku wyraźnej podstawy prawnej, nie pozwala to zredukować relacji prawnych organu samorządowego z organem decydującym o powołaniu notariusza wyłącznie do relacji procesowych, wynikających z art. 106 § 1 k.p.a. Tymczasem w świetle wyżej poczynionych uwag układ stosunków między organem a korporacją komorników i ich samorządem jest odmienny od stosunków z korporacją notariuszy, w szczególności co do podporządkowania i czynności nadzorczych, a zatem co do niezależności.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako nieuzasadnioną.