Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 73/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
journal: Dz.U. 2003 nr 135 poz 1269
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant st. sekr. Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usług Mieszkaniowych i Socjalnych Sp. z o.o. w L. – następca prawny [...] Sp. z o.o. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 72 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Usług Mieszkaniowych i Socjalnych w L. Sp. z o.o. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta przez Kierownika Referatu w Wydziale Spraw Administracyjnych Urzędu Miejskiego nr [...] z dnia [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania administracyjnego, własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] w sprawie zarejestrowania samochodu ciężarowego marki Citroen Xsara Picasso z 2000 r. o numerze rejestracyjnym [...], numerze silnika [...], numerze nadwozia [...], na Przedsiębiorstwo Usług Mieszkaniowych i Socjalnych w L. Sp. z o.o. oraz w przedmiocie odmowy zarejestrowania wyżej wymienionego samochodu jako pojazdu ciężarowego – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy pojazd został po raz pierwszy zarejestrowany w dniu [...] maja 2000 r. jako samochód osobowy przez Starostę Powiatu na wniosek E. B., a następnie w dniu [...] maja 2000 r. po dokonaniu zmian polegających na wymontowaniu tylnej półki i zamontowaniu przegrody siatkowej za tylnym rzędem siedzeń, oddzielającej część ładunkową od pasażerskiej, przerejestrowany na samochód ciężarowy. Po tym fakcie pojazd został sprzedany Przedsiębiorstwu Usług Mieszkaniowych i Socjalnych w L. Sp. z o.o. Na wniosek nabywcy Zastępca Dyrektora Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w dniu [...] maja 2000 r. wydał z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzję o zarejestrowaniu tego pojazdu na Przedsiębiorstwo Usług Mieszkaniowych i Socjalnych w L. Sp. z o.o. jako samochód ciężarowy.

Następnie w dniu [...] maja 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku sprzeciwu zgłoszonego przez Prokuratora Rejonowego w L. wydało decyzję nr [...], którą stwierdziło nieważność decyzji ostatecznej z dnia [...] o przerejestrowaniu przedmiotowego pojazdu z osobowego na ciężarowy. Jako materialnoprawną podstawę swej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało art. 68 ust. 1, ust. 2 i ust. 9, art. 72 ust. 1 oraz art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), a także § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 59, poz. 632 ze zm.). Z przepisów tych, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wynika, że E. B. dokonując w przedmiotowym pojeździe zmian była producentem w rozumieniu art. 68 ust. 1 w związku z art. 68 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wobec czego była obowiązana uzyskać na przerobiony pojazd świadectwo homologacji typu, a także przedstawić je organowi rejestrującemu podczas rejestrowania przedmiotowego pojazdu jako samochodu ciężarowego. Dokonanie rejestracji pojazdu bez wymaganego świadectwa homologacji stanowi rażące naruszenie prawa.

W następstwie powyższego Kierownik Referatu w Wydziale Spraw Administracyjnych Urzędu Miejskiego na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kodeksu postępowania administracyjnego postanowił z upoważnienia Prezydenta Miasta w dniu [...] czerwca 2002 r. wznowić postępowanie w sprawie zarejestrowania w dniu [...] maja 2000 r. przedmiotowego samochodu. W następstwie wznowienia oraz braku przedłożenia przez właściciela tego pojazdu świadectwa homologacji na samochód ciężarowy, w dniu [...] września 2002 r. wydano decyzję o uchyleniu decyzji z dnia [...] oraz o odmówieniu zarejestrowania przedmiotowego samochodu jako pojazdu ciężarowego.

Na decyzję tę Przedsiębiorstwo Usług Mieszkaniowych i Socjalnych Sp. z o.o. wniosło w dniu [...] października 2002 r. odwołanie zauważając, że pojazd przebudowano w sposób prawidłowy, zgodny z właściwymi przepisami technicznymi i zarejestrowano we właściwym organie na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów, następnie eksploatowano jako samochód ciężarowy w okresie ponad dwuletnim, a przedłożenie świadectwa homologacji jest w obecnym stanie prawnym niewykonalne.

Organ odwoławczy - Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i podniósł, że konsekwencją stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji z dnia [...] o rejestracji przedmiotowego pojazdu jako samochodu ciężarowego jest unieważnienie wydanego na jej podstawie dowodu rejestracyjnego. Stąd ten dowód rejestracyjny nie może w aktualnym stanie faktycznym i prawnym stanowić podstawy do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu jako samochodu ciężarowego na nowego właściciela. Takim dokumentem mogłoby być wystawione na ten pojazd świadectwo homologacji, w którym określonoby rodzaj przedmiotowego pojazdu jako ciężarowy.

Na decyzję organu odwoławczego Przedsiębiorstwo Usług Mieszkaniowych i Socjalnych w L. Sp. z o.o. w dniu [...] stycznia 2003 r. wniosło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zwracając się o uchylenie decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, zważył, co następuje:

Dokonując zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, stwierdzić należy, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego i proceduralnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do złożonej przez skarżącego skargi w świetle wyżej przytoczonego przepisu przedmiotem kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w przedmiotowej sprawie jest kwestia legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] którą została utrzymana w mocy decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] Ocenie sądu nie podlega zatem ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] Sąd nie ocenia również i nie kwestionuje legalności stosunków umownych poprzedniego właściciela pojazdu i skarżącego dotyczących owego pojazdu, a także faktu eksploatowania przedmiotowego samochodu jako samochodu ciężarowego.

Na wstępie wyjaśnić należy, że materia dopuszczenia pojazdów do ruchu na drogach publicznych Rzeczypospolitej Polskiej oraz rejestracji pojazdów została uregulowana w ustawie z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (dziennikiem publikacji tego aktu prawnego na dzień wydania decyzji o przerejestrowaniu samochodu z osobowego na ciężarowy, tj. na dzień [...], był: Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 ze zm.).

Zgodnie z art. 71 tej powołanej wyżej ustawy pojazd samochodowy jest dopuszczony do ruchu, jeżeli odpowiada warunkom technicznym określonym w art. 66 ustawy i jest zarejestrowany, a dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego jest dowód rejestracyjny. Rejestracji dokonuje się na podstawie wymienionych w ustawie dokumentów, wśród których są: wyciąg ze świadectwa homologacji (albo odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji) lub zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane oraz dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był wcześniej zarejestrowany (art. 72 ust. 1 ustawy). Stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy wniosek o rejestrację pojazdu składa właściciel pojazdu, a rejestracji dokonuje w formie decyzji administracyjnej starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę właściciela pojazdu.

W ustawie uregulowano również zasady postępowania w przypadku zmian danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Zgodnie z art. 78 ust. 2 ustawy - właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nie przekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu oraz o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Zmianami danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym są m.in. zmiany powodujące zmianę przeznaczenia pojazdu z osobowego na ciężarowy.

Stosownie natomiast do art. 68 ust. 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część, przy czym stosownie do ust. 2 tego przepisu za producenta uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów.

Przepisy dotyczące zmian w pojeździe znajdowały się również w obecnie uchylonym, lecz obowiązującym w dniu [...] rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. W § 14 ust. 1 tego rozporządzenia umieszczono katalog dokumentów wymaganych przy składaniu zawiadomienia o zmianie danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym, wynikających z wymiany nadwozia, podwozia lub silnika w pojeździe zarejestrowanym. W przypadku natomiast zawiadamiania o zmianie innych danych technicznych pojazdu zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym, do zawiadomienia dołącza się dokument (dokumenty) potwierdzający, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów (§ 14 ust. 2 tego rozporządzenia).

W przedmiotowej sprawie decyzja z dnia [...] (utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją) została wydana w następstwie wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu w trybie art. 145 ust. 1 pkt 8 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W przedmiotowej sprawie "decyzją uchyloną lub zmienioną" była decyzja z dnia [...], w przedmiocie rejestracji pojazdu jako samochodu ciężarowego w odniesieniu do której stwierdzono nieważność.

Motywy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stanowią również uzasadnienie wydania decyzji z dnia [...] oraz utrzymującej ją w mocy zaskarżonej decyzji z dnia [...].

W świetle wyżej przytoczonych przepisów art. 68 ust. 2 i ust. 9 tej ustawy bezsporne jest, że producentem nowego typu pojazdu samochodowego jest m.in. podmiot, który dokonał montażu lub zabudowy pojazdu, w tym podmiot, który wprowadził zmiany w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części, wpływające na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji. Konsekwencją powyższego jest obowiązek wynikający z art. 68 ust. 1 ustawy nałożony na producentów i importerów uzyskania na ten pojazd świadectwa homologacji typu, wydanego przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Obowiązek taki wynika również z przytoczonej wyżej jednoznacznej dyspozycji przepisu art. 68 ust. 9 ustawy.

Wobec powyższego E. B. należy uznać za producenta pojazdu samochodowego w rozumieniu art. 68 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w związku z czym dokonawszy zmian w przedmiotowym pojeździe polegających na wydzieleniu przestrzeni ładunkowej, zdemontowaniu tylnej półki oraz wykonaniu przegrody siatkowej na metalowej konstrukcji wsporczej, była ona obowiązana uzyskać nowe świadectwo homologacji poświadczające przeznaczenie ciężarowe pojazdu.

Ciążył na niej również inny obowiązek. Zgodnie bowiem z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym była obowiązana zawiadomić w terminie nie przekraczającym 30 dni starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Skoro w dowodzie rejestracyjnym znajduje się określenie, że dany samochód jest osobowy (ciężarowy), to zmiana w pojeździe skutkująca zmianą tego określenia spełnia przesłanki przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2. Potwierdza to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2002 r. (II SA/Kr 3230/2001, niepubl.), w myśl którego przerobienie już poprzednio zarejestrowanego samochodu osobowego na ciężarowy czy odwrotnie, potwierdzone badaniami w stacji kontroli pojazdów, należy uznać za wspomnianą zmianę stanu faktycznego pojazdu.

Materię tę uzupełnia § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, zgodnie z którym "w przypadku zawiadomienia o zmianie danych technicznych pojazdu zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym, do zawiadomienia dołącza się dokument (dokumenty) potwierdzający, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów". Takim dokumentem jest w myśl omawianego powyżej art. 68 ust. 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym w przypadku zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji – nowe świadectwo homologacji.

Zatem z uwagi na powyższe i na fakt, że homologacja jest czynnością odrębną od badania technicznego, niedopuszczalne jest dokonywanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym na podstawie samego zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego, jeżeli istniał wymóg przedłożenia świadectwa homologacji. Niedostarczenie takiego świadectwa i dokonanie rejestracji przedmiotowego samochodu w oparciu o zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego wystawione przez uprawnionego diagnostę, tak jak było w przypadku wydania decyzji z dnia [...], jest złamaniem powołanych przepisów, a tym samym rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego /uchwała Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000r. (sygn. akt OPK 17/2000, ONSA 2001/2 poz. 62), warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Wypowiedział się na ten temat również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 listopada 2001 r. (sygn. akt III RN 194/2001, OSNAPiUS 2002/5, poz. 103), oddalając rewizję nadzwyczajną Rzecznika Praw Obywatelskich, w sentencji którego stwierdził, iż nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych tego pojazdu.

Z tych m.in. względów zostały wydane decyzje z dnia [...] oraz z dnia [...], a wcześniej Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...].

Ponadto nie ulega wątpliwości, że decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji ostatecznej w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter deklaratoryjny polegający na tym, że decyzja będąca przedmiotem stwierdzenia nieważności zostaje wyeliminowana z obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych od samego początku. Traktuje się ją tak, jakby była nieważna już w dacie jej wydania.

Skutkiem uprawomocnienia się decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] było unieważnienie dowodu rejestracyjnego wydanego na podstawie decyzji z dnia [...] Natomiast zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji dokonuje się na podstawie wcześniej wydanego dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był już zarejestrowany. W przedmiotowej sprawie mocą decyzji z dnia [...] wcześniej wydany dowód rejestracyjny na samochód ciężarowy stał się nieważny, stąd nie mógł stanowić podstawy rejestracji.

Wobec tego w myśl art. 72 ust. 1 pkt 3 wznawiając postępowanie administracyjne organ pierwszej instancji zwrócił się do strony o przedłożenie świadectwa homologacji. Strona nie uczyniła zadość żądaniu organu rejestrującego i nie dostarczyła właściwego świadectwa homologacji, a zatem nie dopełniła warunku, o którym mowa w przepisie art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W związku z powyższym istniały przesłanki do wydania przez organ rejestrujący decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia zgodnie z przepisami o wznowieniu postępowania i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Zasadnie więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji i prawidłowo uznało, że warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Podobne konsekwencje wynikają z postanowień art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 oraz art. 68 ust. 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Na marginesie należy dodać, że w powołanym przez skarżącego piśmie Ministerstwa Finansów z dnia 28 stycznia 2002 r. (brak sygnatury, Dor. Podat. 2002/2/63) do izb i urzędów skarbowych oraz urzędów kontroli skarbowych nie ma mowy o tym, iż brak świadectwa homologacji na samochód ciężarowy przerobiony z samochodu osobowego, nabyty lub użytkowany przed dniem [...] stycznia 2001 r. nie może być powodem kwestionowania tego faktu i stosowania odmiennej interpretacji przepisów. Nadmienić trzeba, że pismo to zawiera wyjaśnienie przepisów podatkowych, dotyczących uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego od towarów i usług z tytułu zakupu samochodu osobowego przerobionego na ciężarowy, nie odnosi się natomiast do warunków dopuszczenia pojazdów do ruchu na drogach publicznych, w związku z czym nie może być brane pod uwagę przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznaje zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania. Z tych też względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), należało orzec jak w sentencji.