Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1150/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędzia (spr.) WSA Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2006 r. sprawy ze skargi K. C. - "D." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] lipca 1998r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. wymierzył Agencji Celnej "D." w W. opłatę manipulacyjną dodatkową za wykonywanie czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego, tj. w W. przy ul. [...], w łącznej kwocie [...] zł.

K. C. - prowadzący działalność jako Agencja Celna "D.", odwołał się od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie.

Po rozpoznaniu odwołań strony Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzjami :

- nr [...] z dnia [...] grudnia1999 r.

- nr [...] z dnia [...] grudnia1999 r.

- nr [...] z dnia [...] grudnia1999 r.

- nr [...] z dnia [...] grudnia1999 r.

- nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r.

- nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r.

- nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r.

- nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r.

- nr [...] z dnia [...] grudnia1999 r.

- nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r.

- nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r.

utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w W..

W dniu 16 grudnia 2002 r. (data pisma 2 grudnia 2002 r.) K. C., złożył do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. wniosek, w trybie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, o uchylenie ww. decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z lipca 1998r. wymierzającej opłatę manipulacyjną dodatkową oraz o zwrot nienależnie pobranej opłaty.

Decyzjami z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] do [...] Naczelnik Urzędu [...] Celnego w W. odmówił uchylenia ww. decyzji Dyrektora Urzędu Celnego wymierzającej Stronie opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności służbowe wykonane na jej wniosek przez funkcjonariuszy celnych poza siedzibą urzędu celnego.

Orzekając na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją nr [...] z dnia [...] października 2003 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku w trybie art. 2651 Kodeksu celnego jest organ, który wydał decyzję ostateczną. Taką decyzję wydał Prezes Głównego Urzędu Ceł , w związku z tym organem właściwym do rozpoznania wniosku w trybie art. 2651 Kodeksu celnego w pierwszej instancji jest Dyrektor Izby Celnej w W. (zgodnie z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365), uprawnienia Prezesa Głównego Urzędu Ceł do rozstrzygania indywidualnych spraw przejęli dyrektorzy izb celnych).

Następnie decyzją z dnia [...] października 2003r. Nr [...] właściwy w sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił uchylenia decyzji ostatecznych Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] grudnia 1999 r. i [...] stycznia 2000r. oraz poprzedzających je decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z lipca 1998r.

Orzekając na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie powołanej podstawy prawnej, zaś w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. Uchylając decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej w odniesieniu do art. 245 § 4 Kodeksu celnego organ wskazał m.in., iż mając na uwadze orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w analogicznych jak przedmiotowa sprawach, zasadne było nie powoływanie się na wskazany przepis Kodeksu celnego traktowanego jako przepis szczególny, który sprzeciwiałby się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej. W związku z tym organ II instancji uchylił w tym zakresie decyzję własną.

Dalej, organ odwoławczy wyjaśnił, iż dla zmiany lub uchylenia decyzji w trybie 2651 Kodeksu celnego konieczne jest:

-wystąpienie przesłanki pozytywnej w postaci wniosku strony lub jej zgody na zmianę lub uchylenie decyzji oraz istnienie interesu publicznego lub ważnego interesu strony przemawiającego za uchyleniem lub zmianą decyzji

- niewystąpienie przesłanki negatywnej wyrażonej zakazem wzruszenia decyzji ostatecznej zawartym w przepisach szczególnych.

Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał, iż ze względu na to, że przedmiotowe postępowanie toczyło się w trybie nadzwyczajnym, ciężar dowodu, a więc konieczność wskazania okoliczności, w których strona upatruje interes publiczny lub swój ważny interes, spoczywa na skarżącej z tego powodu, że to ona zmierza do zmiany ustalonego stanu rzeczy. Organ odwoławczy wskazał, iż ważny interes strony musi być rzeczywiście na tyle ważny, aby równoważył i usprawiedliwiał odstępstwo od podstawowych zasad postępowania administracyjnego dotyczącego trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i uzasadniał zastosowanie trybu nadzwyczajnego.

Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał, iż strona (agencja celna) dokonywała zgłoszeń celnych na rzecz i na zlecenie innych podmiotów, stwierdził zatem, przyjmując za fakt powszechnie znany zasady prowadzenia działalności gospodarczej polegające na świadczeniu usług, iż to nie ona ponosiła materialny ciężar opłat manipulacyjnych, lecz przerzucała go na podmioty, na rzecz których działała, uwzględniając te opłaty w wystawianych podmiotom rachunkach za wykonaną usługę. W takiej sytuacji zwrot opłat manipulacyjnych dodatkowych na rzecz skarżącej doprowadziłby do sytuacji nie do zaakceptowania tak z prawnego jak i moralnego punktu widzenia. W istocie oznaczałoby bowiem niczym nie uzasadnione przysporzenie ze strony Skarbu Państwa na rzecz osoby, która opłaty te tylko formalnie, a nie faktycznie uiściła, prowadziłoby zatem do bezpodstawnego wzbogacenia.

Odnosząc się do interesu finansowego strony w uchyleniu decyzji ostatecznej, organ II instancji stwierdził, iż słuszny interes strony nie może być, w kontekście omawianego przepisu Kodeksu celnego, utożsamiany wyłącznie z interesem finansowym i dążeniem do uzyskania z budżetu państwa korzyści finansowych.

Dyrektor Izby Celnej w W. rozważając wniosek strony z punktu widzenia interesu publicznego wskazał, iż dokonana przez organy celne interpretacja przepisów dotycząca pobierania opłaty za czynności dokonywane w miejscu uznanym była zgodna z wolą ustawodawcy, aczkolwiek sprzeczna z literalnym brzmieniem sformułowanego przez niego przepisu. Świadczy o tym nowelizacja, której dokonał ustawodawca po wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, nadając przedmiotowej regulacji prawidłowo zredagowane brzmienie. Fakt, że ustawodawca nie tylko nie zakwestionował prawa organów celnych do poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, lecz w sposób wyraźny to "usankcjonował" poprawiając wadliwą redakcję przepisu, stanowi zarazem jedną z istotnych okoliczności rzutujących na ocenę sformułowanej w art. 2651 Kodeksu celnego przesłanki interesu publicznego. Jeżeli zatem uwzględni się nie tylko zmianę orzecznictwa, ale przede wszystkim rzeczywistą wolę ustawodawcy wyrażoną poprzez zmianę przepisów na skutek zmiany orzecznictwa, to organ doszedł do wniosku, że w sprawie niniejszej interes publiczny wręcz sprzeciwia się uwzględnieniu wniosku strony o uchylenie decyzji wymiarowych w trybie wskazanego przepisu Kodeksu celnego.

Ponadto Dyrektor Izby Celnej w W. odniósł się do zarzutów dotyczących decyzji wymiarowej.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, iż strona nie wykazała istnienia okoliczności uzasadniających "interes publiczny" ani swojego ważnego interesu, który uzasadniłby wzruszenie decyzji ostatecznej, nie dopatrzył się też takich okoliczności sam organ, analizując sprawę.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji organów obydwu instancji lub w wypadku nie podzielenia oceny skarżącego o uchylenie ww. decyzji. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie:

- art. 2651 Kodeksu celnego poprzez niewłaściwą interpretację tego przepisu oraz niewłaściwe zastosowanie spowodowane nierzetelną analizą przesłanek uchylenia decyzji,

- art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego poprzez błędną i pozbawioną wnikliwości interpretację wyrażonej tam normy,

- art. 276 § 1 Kodeksu celnego poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu zawartej tam normy,

- art. 32 w związku z art. 64 ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wydawanie w tych samych stanach faktycznych i prawnych ale dla różnych podmiotów różnych rozstrzygnięć,

- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez wydawanie dla tej samej strony postępowania różnych rozstrzygnięć w tych samych stanach faktycznych i prawnych,

- art. 165 § 2, art. 192, art. 200 Ordynacji podatkowej poprzez zaakceptowanie rozstrzygnięcia Dyrektora Urzędu Celnego w W. wydanego z rażącym naruszeniem procedury.

Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, iż nigdy nie występował o wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, gdyż zdaniem skarżącego, wniosku o skierowanie celników do pracy, nie można utożsamiać wnioskiem w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Stwierdził, iż wniosek o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych mógł być potraktowany jako wniosek o wszczęcie postępowania tylko w tym zakresie. Podkreślił, iż wydanie decyzji dotyczącej wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie było poprzedzone wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania w tej sprawie, nie zagwarantowano również czynnego udziału strony w tym postępowaniu. W związku z tym nie było podstaw do wymierzenia i poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Wskazał, iż załączone do akt sprawy dokumenty nie określają wartości odprawianych towarów, co powinno mieć miejsce w związku z treścią art. 276 § 1 Kodeksu celnego. Nieuwzględnienie wartości celnej przy dokonywaniu wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest błędem dyskwalifikującym decyzje o jej wymiarze.

Polemizując z uzasadnieniem decyzji Dyrektora Izby Celnej w W., w zakresie przerzucenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej na klientów agencji celnej, skarżący wskazał, iż poniesienie nieuzasadnionych opłat wpłynęło na wysokość osiągniętego zysku a nie ceny usług, bowiem w praktyce nie istnieje opisany (przez Dyrektora Izby Celnej w W.) mechanizm przerzucania kosztów na nabywcę.

Dodatkowo skarżący podniósł, iż organy niewłaściwie interpretują pojęcia "kontrola celna" i "czynności służbowe" oraz nie odniosły się do zarzutu nierównego traktowania miejsc uznanych w stosunku do oddziałów celnych i posterunków celnych. Wskazał, iż wymierzenie opłat manipulacyjnych w miejscach uznanych miało ewidentnie charakter dyskryminacyjny skoro nie czyniono tego w posterunkach i oddziałach celnych. W ten sposób naruszono zasadę równego traktowania wynikającą z art. 32 Konstytucji RP. Powołując się na orzeczenie naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Sądu Najwyższego dotyczące podobnej do przedmiotowej sprawy, skarżący wskazał, iż w państwie prawa nie jest dopuszczalny pogląd, że tylko i wyłącznie w sprawie jednej spółki można przyjąć, iż siedzibą urzędu celnego jest miasto, a nie adres tego urzędu, ze wszystkimi tego konsekwencjami na gruncie prawa celnego, natomiast w sprawach innych podmiotów - uznać, że istnieją podstawy prawne do całkowicie odmiennej interpretacji przepisów Kodeksu celnego w tym zakresie.

K. C. w skardze stwierdził, iż wbrew twierdzeniom organów celnych wykazał na czym polegał ważny interes strony w uchyleniu decyzji tj. 1. odwrócenie finansowych skutków niekorzystnego i nieuzasadnionego obciążenia firmy z tytułu przedmiotowych opłat, 2. wyeliminowanie wadliwej i szkodzącej decyzji, 3. naruszenie interesu poprzez dowolność interpretacji i stosowania prawa 4. satysfakcja. Interes publiczny w uchyleniu decyzji skarżący utożsamia w konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, która została wydana wbrew obowiązującym przepisom prawa oraz w sposób nierówny traktuje podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze organ wyjaśnił, iż nie wydawał dla różnych podmiotów w identycznych stanach faktycznych i prawnych różnych decyzji. Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez wydanie dla tej samej strony postępowania różnych rozstrzygnięć w tych samych stanach faktycznych i prawnych stwierdził, iż organ celny może zweryfikować swoje wcześniejsze stanowisko w zakresie stosowania prawa, jeżeli uzna poprzednie stanowisko za wadliwe. Ustawodawca przyznał różne instrumenty prawne dla realizacji tego celu, jak np. tryby nadzwyczajne wzruszenia z "urzędu" decyzji ostatecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna.

Przede wszystkim należy podkreślić, iż postępowanie przed Sądem w sprawie niniejszej wszczęte na podstawie wniosku skarżącego z dnia 16 grudnia 2002r., dotyczyło decyzji wydanej na podstawie przepisu art. 2651 Kodeksu celnego, a więc w trybie nadzwyczajnym. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Przedmiotem oceny w takim postępowaniu jest zatem wyłącznie zaistnienie przesłanek związanych z występowaniem tych dwu okoliczności, a nie kwestia merytorycznego badania słuszności lub prawidłowości decyzji ostatecznej i powstałej w wyniku jej wydania sytuacji prawnej.

Decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w W. wymierzająca Agencji Celnej "D." w W. opłatę manipulacyjną dodatkową stały się ostateczne i prawomocne wobec utrzymania jej w mocy przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł i nie skorzystania przez zainteresowaną ze środka odwoławczego w postaci skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, o której Agencja prowadzona przez skarżącego została prawidłowo pouczona.

W dniu 16 grudnia 2002 r. (data pism - 2 grudnia 2002 r.) Strona wystąpiła z wnioskiem o uchylenie ostatecznej decyzji wymiarowej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego oraz o zwrot nienależnie pobranej opłaty nie wskazując podstawy prawnej, w oparciu o którą żąda zwrotu należności.

Art. 2651 § 1 Kodeksu celnego stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Wynika więc z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wzruszenia w tym trybie decyzji, muszą zostać spełnione - łącznie - następujące przesłanki: 1) decyzja musi być ostateczna, 2) na mocy tej decyzji strona nabyła prawo, 3) za wzruszeniem tej decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes strony, 4) i (jako przesłanka negatywna) przepisy szczególne nie mogą sprzeciwiać się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wzruszenie decyzji w tym trybie w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu.

W ocenie Sądu prawidłowo organ odwoławczy uznał, iż art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie może być uznany za przepis szczególny sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej w oparciu o art. 2651 Kodeksu celnego. Jak wynika z jego treści oraz usytuowania w Dziale V Kodeksu celnego, art. 246 odnosi się wyłącznie do kwestii zwrotu i umorzenia należności celnych nie zaś do uchylania i zmiany decyzji ostatecznych. Przepisy szczególne, które mogłyby stanowić przesłankę negatywną z art. 2651 Kodeksu celnego winny w swej treści wprost odnosić się do niemożliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.

W kontekście cytowanego przepisu należy więc zwrócić uwagę, że chociaż strona skarżąca we wnioskach opatrzonych datą 2 grudnia 2002 r. powołała się na art. 2651 Kodeksu celnego, wnosząc o "uchylenie decyzji Urzędu Celnego w W." oraz o "zwrot nienależnie pobranej opłaty (...) wraz z odsetkami", to - zarówno w sformułowanych wobec owej decyzji zarzutach (naruszenia art. 123 § 1, art. 200, art. 165 § 2, i 192 Ordynacji podatkowej oraz art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego "poprzez błędną interpretację wyrażonej tam normy", art. 32 Konstytucji), jak i w treści uzasadnienia wniosku - nawet nie nawiązała do przesłanek z art. 2651 warunkujących możliwość wzruszenia decyzji w tym trybie. W szczególności zaś nie wskazała (a tym bardziej nie wykazała), jaki interes czy to publiczny czy też ważny interes strony miałby przemawiać za uchyleniem tej decyzji. Dopiero w uzupełnieniu odwołania (od decyzji Dyrektora Izby Celnej w W., odmawiającej uchylenia decyzji wymiarowej) strona powołała się na przesłanki, które jej zdaniem, powinny stanowić podstawę uzasadniającą uchylenie decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. Swój ważny interes w uchyleniu decyzji skarżący utożsamia z odwróceniem finansowych skutków niekorzystnego i nieuzasadnionego obciążenia firmy z tytułu przedmiotowych opłat oraz wyeliminowanie wadliwej i szkodzącej decyzji. Wskazuje również na interes publiczny w uchyleniu decyzji, który zdaniem skarżącego polega na konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, które zostały wydane wbrew obowiązującym przepisom prawa oraz w sposób nierówny traktują podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej.

We wniosku, jak i w odwołaniu swoje zarzuty strona poparła tym, że na skutek wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego zapadłych w innych, analogicznych sprawach zmieniła się interpretacja przepisów prawa, na podstawie których wydana została ww. decyzja wymiarowa.

W tym miejscu omówienia wymagają podstawowe przesłanki uchylenia decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego, tj. "ważny interes strony" lub "interes publiczny".

Przesłanka "ważnego interesu strony", nie została prawnie zdefiniowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu publicznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że jest to tryb nadzwyczajny (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "ważnego interesu strony", jak i "interesu publicznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego możliwe jest zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, za jej zgodą. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb nadzwyczajny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji, należałoby przyjąć, że w ramach wszczętego na wniosek strony postępowania zmierzającego do wzruszenia decyzji ostatecznej w tym trybie, "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "ważny interes" lub "interes publiczny", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy. Biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 2651 Kodeksu celnego tryb jest trybem nadzwyczajnym, że stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, należy przyjąć, że ów "ważny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle ważny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od owych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego i uzasadniał zastosowanie trybu nadzwyczajnego.

Tak więc, we wszczętym na wniosek strony postępowaniu prowadzonym w trybie art. 2651 Kodeksu celnego, nie można przy ocenie "ważnego interesu strony" jako przesłanki umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej pominąć zachowania samej strony i tego, jak sama strona rozumie swój "ważny" interes. To, czy ma ona "ważny interes" jest przede wszystkim kwestią oceny samej strony, a więc to strona musi wskazać, na czym ten interes polega i dlaczego jest on ważny. Dopiero wtedy organ ma podstawy do dokonania swoich ocen, w których może podzielić stanowisko strony lub nie.

Oceniając wniosek strony w tym kontekście należy uznać, że strona tego "ważnego interesu" nie wykazała. Samo bowiem przeświadczenie strony, że brak było podstaw do obciążenia jej opłatą manipulacyjną dodatkową za czynności dokonywane przez funkcjonariuszy celnych w miejscu uznanym - nie dowodzi istnienia takiego interesu (strona w uzupełnieniu odwołania określa ważny interes strony poprzez konieczność wyeliminowania wadliwej i szkodzącej decyzji). Nie można również utożsamiać "ważnego interesu" ze zmianą interpretacji prawa, dotyczącą rozumienia pojęcia "poza siedzibą urzędu celnego", jaka nastąpiła w 2000r. po wydaniu wyroków przez NSA i SN (do których odwołuje się skarżący). Okoliczność ta, winna być brana pod uwagę przy rozpatrywaniu przez organ niniejszej sprawy jako okoliczność istotna z punktu widzenia ważnego interesu strony. Jednakże nie może to być podstawą do "automatycznego" przyjęcia, że skoro nastąpiła zmiana interpretacji prawa, to strona jest zwolniona od wykazania swojego ważnego interesu, z powodu którego miałaby nastąpić zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji, albo że tylko przez samą zmianę interpretacji ów ważny interes po jej stronie już zachodzi. Sam fakt istnienia rozbieżności w orzecznictwie co do interpretacji przepisów prawa może być jedynie traktowany jako okoliczność istotna z punktu widzenia ważnego interesu strony lub interesu publicznego, która jednak nie może być utożsamiana z samym pojęciem ważnego interesu strony lub interesu publicznego i spełnieniem przesłanki zawartej w art. 2651 Kodeksu celnego umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej. Błędem byłoby więc przyjęcie, że sama zmiana orzecznictwa stanowi ważny interes strony, ale również byłoby błędem, który należałoby traktować jako naruszenie art. 2651 Kodeksu celnego, gdyby organ kwestię zmiany orzecznictwa pominął milczeniem i nie dokonał jej oceny w kontekście art. 2651 Kodeksu celnego. Stwierdzić należy, że organ w przedmiotowej sprawie wspomnianej kwestii znaczącej dla jej rozstrzygnięcia nie pominął, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji.

"Ważnego interesu" nie przesądza również subiektywny pogląd strony, że wydawanie decyzji w przedmiocie opłat manipulacyjnych dodatkowych przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. obarczone było wadami prawnymi. Jak wskazano bowiem wyżej, rozważenie możliwości uchylenia decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie - w oparciu o art. 2651 Kodeksu celnego - możliwe jest tylko przy spełnieniu warunków przewidzianych tym przepisie.

Za ważny interes strony nie można uznać również odwrócenia finansowych skutków niekorzystnego i nieuzasadnionego obciążenia firmy z tytułu przedmiotowych opłat manipulacyjnych. Należy zauważyć, iż Dyrektor Izby Celnej w W. prawidłowo wskazał, że Agencja Celna "D." dokonywała zgłoszeń celnych na rzecz i na zlecenie innych podmiotów. Przyjmując za fakt powszechnie znany zasady prowadzenia działalności gospodarczej polegające na świadczeniu usług, należy przyjąć, że strona ponosząc opłaty manipulacyjne dodatkowe związane z prowadzeniem miejsca uznanego, brała je pod uwagę przy dokonywaniu kalkulacji ekonomicznych związanych z wysokością opłat pobieranych od podmiotów, na rzecz których dokonywała usług związanych z odprawami i zgłoszeniami celnymi. W takiej sytuacji zwrot opłat manipulacyjnych dodatkowych na rzecz skarżącej jest niemożliwy do zaakceptowania. W istocie oznaczałoby bowiem niczym nie uzasadnione przysporzenie ze strony Skarbu Państwa na rzecz osoby prowadzącej przedmiotową działalność gospodarczą. Bezzasadny jest w tej sytuacji zarzut skargi, iż poniesienie (w ocenie skarżącego) nieuzasadnionych opłat wpłynęło na wysokość osiągniętego zysku a nie ceny usług, bowiem należy podkreślić, iż w ekonomi cena i zysk są od siebie zależne. Agencja celna nie prowadziła działalności charytatywnej tylko nastawiona była na osiąganie zysku. W związku z tym cena usług powinna być tak skalkulowana, żeby firma po odliczeniu wszelkich kosztów (w tym opłaty manipulacyjnej dodatkowej) mogła generować zysk.

W skardze strona rozwinęła również przesłanki ważnego interesu strony i wskazała, że interes ten upatruje również w satysfakcji z "wygrania z urzędem" oraz w naruszeniu tego interesu poprzez dowolność interpretacji i stosowania prawa.

W tym miejscu należy zauważyć, iż organ odwoławczy prawidłowo w odpowiedzi na skargę wskazał, odnosząc się do naruszenia ważnego interesu poprzez dowolność interpretacji i stosowania prawa, iż nie wydawał dla różnych podmiotów w identycznych stanach faktycznych i prawnych różnych decyzji. W związku z tymi wyjaśnieniami, wszystkie podmioty były traktowane jednakowo przez Dyrektora Izby Celnej w W., a wskazane rozstrzygnięcia bądź zapadły w innej sytuacji prawnej bądź zostały wydane przez inny organ.

Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez wydanie dla tej samej strony postępowania różnych rozstrzygnięć w tych samych stanach faktycznych i prawnych stwierdzić należy, iż w ocenie sądu prawidłowe jest stanowisko, z którego wynika, że organy celny mogą zweryfikować swoje wcześniejsze stanowisko w zakresie stosowania prawa, jeżeli uznają poprzednie stanowisko za wadliwe.

Odnosząc się do kwestii "interesu publicznego", tj. alternatywnej do "ważnego interesu strony" przesłanki "pozytywnej", umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego należy zauważyć, iż interes publiczny w uchyleniu decyzji skarżący utożsamia z koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, która została wydana wbrew obowiązującym przepisom prawa oraz w sposób nierówny traktuje podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej.

Pojęcie "interesu publicznego" jest pojęciem wielowymiarowym i bez wątpienia szerszym niż pojęcie "interesu społecznego", o którym mowa w art. 155 kpa., albowiem, oprócz aspektu społecznego, obejmuje ono również kwestie z szeroko rozumianej sfery funkcjonowania instytucji publicznych, w tym instytucji państwa. Niewątpliwie w interesie publicznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w interesie publicznym leży interes państwa, pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów, w tym finansów publicznych. O takim rozumieniu pojęcia interesu publicznego świadczy cały szereg uregulowań zawartych tak w Ordynacji podatkowej, jak i w Kodeksie celnym, ściśle reglamentujących lub zgoła wykluczających po upływie określonego okresu możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej - nawet wadliwej (por. np. art. 241 § 2, art. 247 § 2, art. 249 § 1, art. 256 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 2652 Kodeksu celnego).

Z punktu widzenia przesłanki interesu publicznego istotne jest również i to, że dokonana w swoim czasie przez organy celne interpretacja przepisów, dotyczących pobierania opłaty za czynności dokonywane w miejscu uznanym, była zgodna z wolą ustawodawcy, aczkolwiek jak wykazało to późniejsze orzecznictwo NSA i SN - sprzeczna z literalnym brzmieniem sformułowanego przez niego przepisu. Świadczy o tym nowelizacja, której dokonał ustawodawca po wyrokach NSA i SN, nadając przedmiotowej regulacji prawidłowo zredagowane brzmienie. Fakt, że ustawodawca nie tylko nie zakwestionował prawa organów celnych do poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, lecz w sposób wyraźny prawo to "usankcjonował", poprawiając wadliwą redakcję przepisu, stanowi zarazem jedną z istotnych okoliczności rzutujących na ocenę sformułowanej w art. 2651 Kodeksu celnego przesłanki interesu publicznego. Jeżeli zatem uwzględni się nie tylko zmianę orzecznictwa, ale przede wszystkim rzeczywistą wolę ustawodawcy wyrażoną poprzez zmianę przepisów na skutek zmiany orzecznictwa, to należy dojść do wniosku, że w sprawie niniejszej interes publiczny nie przemawia za uwzględnieniem wniosku strony o uchylenie decyzji wymiarowych w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. W szczególności w świetle podnoszonych przez stronę argumentów.

W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała na tyle interesu publicznego ani swojego "ważnego interesu", który uzasadniałby wzruszenie ostatecznej decyzji. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstawowej przesłanki z art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, wniosek strony skarżącej o zmianę lub uchylenie tej decyzji w tym trybie już tylko z tego powodu nie mógł być uwzględniony przez żaden z organów.

Kolejną okolicznością, mającą również istotne znaczenie w sprawie niniejszej, jest fakt, że decyzja wydawana na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego jest decyzją o charakterze uznaniowym, albowiem w tym przepisie ustawodawca stwierdza, że przy spełnieniu określonych w tych przepisach przesłanek decyzja ostateczna "może" być uchylona lub zmieniona. Z uwagi na uznaniowy charakter takiej decyzji, tak w judykaturze, jak i w doktrynie przyjmuje się, że nawet w sytuacji, gdy przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony, organ może - ale nie musi - wzruszyć decyzję ostateczną.

Na tle analogicznych uregulowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznej zawartych w Ordynacji podatkowej, której przepisy stosuje się odpowiednio w sprawach celnych (art. 262 Kodeksu celnego), wyprowadza się stąd wniosek, że "tak szeroko zakreślona sfera możności postępowania organu sprawia, że sądowa kontrola wspomnianej decyzji jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy w sprawie orzekał organ właściwy, czy zastosowano odpowiednie przepisy prawa oraz czy nie miały miejsca tego rodzaju naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogły istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Naruszenie przepisów postępowania ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ podatkowy nie ustalił faktów na które powoływała się strona, albo, gdy wyprowadził z nich błędne, nielogiczne wnioski" - (B. Gruszczyński w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R.Hauser, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, t. 8, s.647). Takich uchybień w zaskarżonej decyzji jednakże nie stwierdzono, a zatem i z tej przyczyny skarga strony nie mogła zostać uwzględniona.

Reasumując należy podkreślić, iż wskazany przez skarżącego "interes publiczny" i "ważny interes strony" nie przemawia za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. Biorąc pod uwagę, iż decyzje wydawane w tym trybie Kodeksu celnego mają charakter decyzji uznaniowych należy uznać, że w przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. prawidłowo dokonał oceny przedmiotowego wniosku.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 276 § 1 Kodeksu celnego wskazać trzeba, że organy celne pobrały opłaty manipulacyjne na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów (delegacja ustawowa art.276 § 5 pkt 2 Kodeksu celnego). Skarżący nie wykazał, iż opłaty manipulacyjne dodatkowe w przedmiotowej sprawie zostały wyliczone nieprawidłowo. Zostały one bowiem wyliczone w oparciu o § 7 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne. Przepis ten przewidywał stawkę godzinową zależną od jednostki czasu, w której funkcjonariusz wykonywał czynności służbowe niezależnie od tego czy dotyczyły one konkretnego towaru. Zgodnie z tym, co zostało wskazane wyżej, to na stronie ciążył dowód, który wykazywałby, iż w przedmiotowej sprawie opłaty przekroczyły 40% wartości celnej towaru. Skarżący nie wykazał ażeby opłaty przekraczały wskazane wyżej 40%. W związku z powyższym zarzut ten jest niezasadny.

Jeżeli chodzi o zarzut braku wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej oraz nie zagwarantowania czynnego udziału strony, to są to zarzuty które strona powinna w pierwszym rzędzie (jeśli uznała, że są one zasadne) zgłaszać w sprawie dotyczącej ich wymierzenia i w takiej sprawie organ powinien je oceniać. Niezależnie jednak od tego, odnosząc się do tych zarzutów strony w tym postępowaniu wskazać należy, że w ocenie Sądu, organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie celników do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem, organ celny pobiera opłatę manipulacyjną dodatkową za wykonywanie, na wniosek osoby zainteresowanej, czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego. Skoro więc Skarżąca Agencja takie wnioski składała, a potwierdza to w skardze do Sądu, to musiała liczyć się z tym, że organy celne taką opłatę pobiorą. Tym samym bowiem pismem, którym w 1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W., po rozpatrzeniu wniosku "D." C. K., postanowił "uznać" proponowane pierwotnie miejsce, nadał ww. miejscu numer statystyczny i określił czynności, które mogą być wykonywane, wyraźnie też (w pkt 4) poinformował Skarżącą, że "zgodnie z art. 275 § 4 pkt 5 ustawy Kodeks celny(...) organ celny pobiera opłaty manipulacyjne dodatkowe" (k. 12 akt administracyjnych). Dodatkowo należy zauważyć, że zarzut polegający na niezapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (uchwała NSA z 25 kwietnia 2005r., sygn. akt FSP 6/04, OSNAiWS 2005/4/66), musi mieć wpływ na wynik sprawy, aby mógł zostać uwzględniony. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wskazał na wpływ niezapewnienia czynnego udziału w postępowaniu na wynik sprawy. Zarzut ten nie był zgłaszany w odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, pojawił się dopiero na etapie postępowania w przedmiocie wzruszenia decyzji ostatecznej w niniejszej sprawie. W związku z tym należy uznać go za bezzasadny.

Nietrafny jest zarzut naruszenia równego traktowania stron bowiem jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Celnej w W., istotą miejsca uznanego jest uzyskanie przez podmiot zainteresowany korzyści w postaci ułatwienia w dokonywaniu odprawy towarów, a więc podmioty posiadające takie miejsca miały możliwość uzyskania przewagi rynkowej nad podmiotami pozbawionymi udogodnień związanych z prowadzeniem miejsc uznanych. W decyzji dotyczącej uznania proponowanego miejsca "D." skarżący został poinformowany o treści art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego i konieczności ponoszenia z tego tytułu opłat manipulacyjnych dodatkowych. Skarżący miał bowiem wybór czy dokonywać zgłoszeń celnych w oddziale celnym ze wszystkimi tego konsekwencjami (np. długi okres oczekiwania na dokonanie zgłoszenia celnego), czy też w miejscu uznanym ponosząc z tego tytułu opłaty manipulacyjne dodatkowe. Dokonując określonego wyboru musiał liczyć się z określonymi skutkami. Treść dokumentów obrazujących ubieganie się przez stronę oraz prowadzenia przez nią od [...] r. (a nawet od [...]r. - karty 2 i 3 akt administracyjnych) działalności w miejscach uznanych wskazuje, że działalność ta była przez nią uznawana za pomocną w prowadzeniu interesów. Zaznaczyć przy tym należy, że czynności funkcjonariuszy oddelegowanych do ich wykonywania w miejscu uznanym już wówczas były odpłatne, czego strona miała świadomość (karta 4 akt administracyjnych). W związku z powyższym Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów dotyczących równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji.

Trafnie również wskazał Dyrektor Izby Celnej w W., że wszystkie czynności mające na celu zapewnienie przestrzegania przepisów prawa celnego mieszczą się w pojęciu dozoru celnego i kontroli celnej i stanowią czynności służbowe funkcjonariusza celnego.

W ocenie Sądu organy celne rozpoznające sprawę, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji i wydające zaskarżone decyzje kierowały się i przestrzegały zasad ogólnych postępowania stanowiących integralną część przepisów regulujących procedurę w sprawach celnych, a zarazem wiążących je na równi z innymi przepisami tej procedury.

Sąd Administracyjny jest władny z mocy art. 145 § 1 pkt 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 uchylić decyzję tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień, które miałyby wpływ na wynik sprawy, albowiem w świetle przedstawionego wyżej wywodu wydanie zaskarżonej decyzji było w pełni dopuszczalne, tym bardziej, że jest to decyzja o charakterze uznaniowym.

Z tych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić skargę jako niezasadną.