Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1249/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1  par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 i 2 art. 7, art. 77 par. 1, art. 49
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 73 ust. 1, art. 74 ust. 3, art. 82 ust. 1 ,3pkt c, art. 72 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 66 ust. 1 pkt 5,7,13,14, art. 37
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Z. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną w oparciu

o przepis art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98. poz. 107 z 2000 r. z późn. zm.) art. 71, art. 72, art. 73, art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227) § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.) i art. 39 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) Wójt Gminy po rozpatrzeniu wniosku Z. i M. M. z dnia [...] r. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy brojlerów kurzych w ilości 4 kurników na działkach nr [...] w miejscowości [...] określił środowiskowe uwarunkowania na realizację ww. przedsięwzięcia, wskazując warunki jakie inwestorzy mają spełnić na etapie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w trakcie realizacji przedsięwzięcia oraz wymogi w zakresie ograniczenia transgranicznego oddziaływania na środowisko.

W uzasadnieniu decyzji Wójt przedstawił przebieg postępowania w sprawie wskazując m.in., że z uwagi na fakt, iż przedmiotowa inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko inwestor sporządził raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który uzyskał pozytywną akceptację Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Wójt rozpoznał również skargi

i wnioski składane przez pojedynczych mieszkańców wsi oraz grupowe, jak również nadał Federacji [...] ze [...] status strony.

W wyniku analizy zgromadzonych dokumentów organ stwierdził, że realizacja wnioskowanej inwestycji przy zachowaniu narzuconych reżimów technologicznych opisanych w raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko nie będzie miała negatywnego oddziaływania na ludzi i środowisko przyrodnicze. W raporcie przeprowadzono ścisłą analizę rozkładu zanieczyszczeń w rejonie realizacji inwestycji, określono potencjalne zagrożenia dla środowiska związane z jej realizacją

i eksploatacją.

Dalej organ opisał dokładnie samo przedsięwzięcie podając m.in., że obejmie ono budowę czterech budynków inwentarskich, budynków i instalacji pomocniczych, dróg utwardzanych, pasów zieleni, magazynu słomy i zboża. Maksymalna obsada budynków gospodarczych wyniesie [...] sztuk brojlerów kurzych, co w przeliczeniu na DJP wyniesie [...]. Teren planowanej inwestycji od strony północnej i częściowo zachodniej sąsiaduje z polami uprawnymi, od strony wschodniej graniczy z ogródkami działkowymi, a od strony południowej i częściowo zachodniej z zabudowaniami. Powierzchnia zabudowy kurników wraz ze sterowniami przy każdym z nich wyniesie ok. 15.147,0 m2. W kurnikach prowadzony będzie chów brojlerów kurzych w systemie ściółkowym jednofazowym, a okres chowu będzie wynosił 6 tygodni. Głównymi źródłami hałasu fazy eksploatacyjnej, który może mieć wpływ akustyczny na stan jakości środowiska będą emitory zewnętrzne tj. wentylatory obiektów inwentarskich, paszociągi przy silosach paszowych, agregaty prądotwórcze oraz praca środków transportu. Nadto z dokonanej w raporcie analizy wpływu planowanej inwestycji na klimat akustyczny wynika, że przy spełnieniu warunków przedstawionych w raporcie nie będzie ona powodować przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach objętych ochroną akustyczną zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826) zarówno w porze dnia jak i nocy.

W związku z eksploatacją fermy wytwarzane będą odpady niebezpieczne oraz inne niż niebezpieczne. Gospodarowanie nimi na każdym etapie inwestycji będzie zgodne z wymogami określonymi w przepisach prawa. Na inwestora nałożony został warunek właściwego gospodarowania odpadami poprzez minimalizację ich ilości, selektywne magazynowanie w wydzielonych miejscach w sposób zabezpieczający środowisko gruntowo-wodne przed ewentualnymi zanieczyszczeniami oraz przekazywanie odpadów podmiotom posiadającym wymagane prawem zezwolenie

w zakresie gospodarki odpadami. Odnośnie wpływu inwestycji na zanieczyszczenie powietrza ustalono, że głównymi źródłami emisji substancji zanieczyszczających powietrze z jej terenu będą systemy wentylacyjne budynków inwentarskich, które będą emitować zanieczyszczenia powstałe w wyniku rozkładu produktów przemiany materii zwierząt. Wentylacja kurników została tak dobrana aby zapewnić odpowiednie warunki ochrony zgodnie z § 37 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 56, poz. 344).

W celu minimalizacji emisji wszelkich zanieczyszczeń do powietrza w tym uciążliwości zapachowych dla mieszkańców pobliskich wsi zobowiązano inwestora do zastosowania zautomatyzowanego systemu sterowania mikroklimatem wraz

ze zautomatyzowaną wentylacją, przeprowadzania regularnych przeglądów stanu technicznego budynków ze szczególnym uwzględnieniem systemów wentylacyjnych. Aby zapobiec przedostawaniu się zanieczyszczeń do środowiska inwestor będzie prowadził stały monitoring sprzętu eksploatacyjnego oraz przestrzegał terminów ich przeglądów. Z przedstawionego raportu wynika, iż w związku z planowaną inwestycją nie przewiduje się wystąpienia poważnych sytuacji awaryjnych. Nadto zakład nie zalicza się do zakładów o zwiększonym ryzyku ani o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Jednakże w trakcie eksploatacji mogą wystąpić sytuacje awaryjne, w związku z czym należy utrzymywać w odpowiednim stanie technicznym instalacje technologiczne, wyposażyć zakład w sprzęt przeciwpożarowy.

Przedmiotowa inwestycja z uwagi na lokalizację, swój zakres, charakter oraz skalę możliwego oddziaływania nie będzie negatywnie oddziaływać na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt, dla ochrony których wyznaczono obszar Natura 2000.

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli mieszkańcy wsi: J. Z., W. T., S. S. i K. G. Odwołujący się zakwestionowali ustalenia przedstawione w raporcie co do oddziaływania inwestycji na środowisko dotyczące odoru, pyłów i fetoru w szczególności. Podnieśli, że ferma położona będzie zbyt blisko osiedla mieszkaniowego, nastąpi zbyt duża koncentracja tuczarni drobiu – istniejąca w [...] , planowana w [...]. Dalej wskazali na brak badań dotyczących stałego oddziaływania substancji szkodliwych na zdrowie ludzi oraz otoczenia, oraz pominięcie istniejących już obiektów mających wpływ na środowisko, tj. osiedlowej oczyszczalni ścieków oddalonej od osiedla o 170m oraz kotłowni osiedlowej opalanej węglem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 33-38, art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 87 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa, ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.Nr199, poz. 1227 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397) uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Uzasadniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie, wskazując, że zgodnie z nimi inwestor sam dokonuje kwalifikacji przedsięwzięcia wg przepisów ww. rozporządzenia oceniając do której z kategorii przedsięwzięcie należy zaliczyć. W przedmiotowej sprawie inwestor w przedłożonym raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zakwalifikował je jako mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, wyszczególnione w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia, co organ I instancji zaakceptował.

Kolegium zaznaczyło, że na wniosek inwestorów było już prowadzone postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego również na budowie 4 budynków przystosowanych do tuczu brojlerów kurzych na działkach [...]. Wydana przez organ I instancji decyzja również została uchylona przez Kolegium, a następnie zaskarżona przez inwestorów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jednakże skarga została wycofana. W dniu [...] r. inwestor złożył kolejny wniosek dot. tej samej inwestycji, zmiana dotyczy tylko obszaru, ponieważ w poprzednim wniosku była to działka [...].

Oceniając złożony wniosek Kolegium stwierdziło, że:

1/ nie dołączono do niego mapy ewidencyjnej, o jakiej mowa w pkt 3 ust. 1 art. 74 ustawy, co nie pozwala odnieść się do obszaru oddziaływania inwestycji a więc

i prawidłowości dokonanych ustaleń,

2/ raport nie spełnia wymogów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 5, 7 oraz 13 i 14 ustawy.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 raport powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz

z uzasadnieniem ich wyboru. Organ I instancji nie odniósł się w ogóle do faktu,

że w raporcie stanowiącym podstawę do wydania decyzji wskazano w sposób nieprzejrzysty i lakoniczny trzy warianty – zerowy, I - inwestorski i II - nazwany alternatywnym, chociaż ustawodawca wyraźnie podkreślił, że oprócz wariantu proponowanego przez wnioskodawcę wymagane jest przedstawienie racjonalnego wariantu alternatywnego wraz z uzasadnieniem. W analizowanym raporcie wnioskodawca zamiast tego wariantu przedstawił inną wersję tego samego wariantu, różniącą się od wersji inwestorskiej brakiem wyrzutni pionowych na wentylatorach. Zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny działania takie należy uznać za pozorne. W analizowanej sytuacji wariant alternatywny mogłaby stanowić zmiana lokalizacji planowanej inwestycji w obrębie działki lub istotna zmiana parametrów planowanej inwestycji.

Nadto - zdaniem Kolegium - uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko zawarte w pkt 8 raportu jest zbyt ogólnikowe i nie konkretyzuje go. Mimo stwierdzeń, że obliczone maksymalne stężenia poszczególnych substancji nie przekraczają wartości normatywnych w rozpatrywanej siatce receptorów, to zarówno w pkt 8 i 9 raportu jak i w streszczeniu w języku niespecjalistycznym, przeznaczonym dla społeczności lokalnej, nie poparto tych stwierdzeń wartościami liczbowymi stężeń tych substancji, występujących na poszczególnych wysokościach najbliższych budynków wielorodzinnych położonych w odległościach wskazanych w pkt 4 raportu. Nie można zgodzić się z organem I instancji oraz autorami raportu, że oddziaływanie ww. fermy, szczególnie w zakresie wprowadzania do środowiska substancji lotnych zamknie się w granicach nieruchomości objętej wnioskiem. Przeczy temu zamieszczony zarówno w decyzji oraz w raporcie zapis, że ferma została zaprojektowana w sposób minimalizujący potencjalne negatywne oddziaływanie na otoczenie, że poczynione ustalenia pozwoliły na określenie niezbędnych sposobów zapobiegających i minimalizujących negatywny wpływ na środowisko, że brak jest wskaźników dla siarkowodoru, oraz że ostateczne obliczenie emisji gazów i pyłów z wentylatorów wyciągowych będzie możliwe w trakcie eksploatacji instalacji. Zatem jeżeli negatywny wpływ na środowisko występuje, a zostanie tylko zminimalizowany poprzez spełnienie warunków nałożonych decyzją, to powyższe stwierdzenie organu jest zbyt daleko idące.

Ponadto graficzne przedstawienie izolinii stężeń max oraz izolinii częstości przekroczeń stężeń zostało wykonane na fotogramach satelitarnych obrazujących istniejącą zabudowę terenu wsi w takiej skali, iż są one nieczytelne. Zgodnie

z wymogami wskazanymi w pkt 13 i 14 art. 66 ust. 1 ustawy o u.i.o.ś. raport powinien zawierać przedstawione zagadnienia w formie graficznej i kartograficznej, co w praktyce winno oznaczać nałożenie rozkładu stężeń w siatce receptorów na mapę ewidencyjną dla poszczególnych substancji emitowanych do środowiska w takiej skali, aby możliwym było ustalenie wielkości stężenia w danym punkcie obszaru, na który przedsięwzięcie oddziałuje. Sporządzony raport wymogu tego nie spełnia, a w streszczeniu niespecjalistycznym brak jest przywołania jakiejkolwiek wartości liczbowej stężeń przy budynkach mieszkalnych. Ogólnikowe stwierdzenia nie stanowią informacji dla społeczności lokalnej o stopniu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, dlatego też wniosła ona sprzeciw obawiając się znacznego wzrostu szkodliwego oddziaływania skumulowanej emisji amoniaku i siarkowodoru.

W świetle powyższego organ I instancji prowadząc ponownie postępowanie winien odnieść się do pisma Rady Sołeckiej dotyczącego uciążliwości fermy tuczu brojlerów "[...]", skierowanego do RDOŚ i wyników przeprowadzonego postępowania. Uwzględnić winien również zgłaszane przez społeczeństwo i odwołujące się strony kwestie skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia z działającą oczyszczalnią ścieków i kotłownią oraz planowaną budową 6 budynków fermy brojlerów kurzych we wsi [...].

Nadto – zdaniem SKO - zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów określonych w art. 82 ustawy, a w szczególności nie zawiera obligatoryjnych jej składników wskazanych w ust. 1 pkt 1 lit. c dotyczącego wymagań koniecznych do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o której mowa w art. 72 ust.1pkt 1 ww. ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się - wprawdzie dość ogólnikowo - do udziału społeczeństwa w postępowaniu, jednakże nie wskazał w jaki sposób i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z tym udziałem (art. 37 ustawy). Zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy, jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20 stosuje się art. 49 K.p.a., co oznacza, że strony powinny być zawiadomione o decyzji i innych czynnościach organu przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty sposób. W aktach sprawy brak jest takiego obwieszczenia. Organ I instancji nie dokonał również własnej oceny ustaleń raportu, stwierdzając ogólnikowo, że "analiza zgromadzonych dokumentów pozwoliła na stwierdzenie, że realizacja przedsięwzięcia przy zachowaniu narzuconych reżimów technologicznych nie będzie miała negatywnego oddziaływania na ludzi". Zadaniem organu jest natomiast sprawdzenie przedłożonego przez wnioskodawcę raportu. Nadto zaskarżona decyzja nie zawiera załącznika, o którym mowa w art. 82 ust. 3 ustawy o u.i.o.ś., czyli charakterystyki przedsięwzięcia.

Na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli Z. i M. M. Wnosząc

o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucili jej naruszenie :

- art. 66 ust. 1 pkt 5, 7, 13 i 14 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...) poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że raport o oddziaływaniu na środowisko nie spełnia wymogów określonych ww. ustawą,

- art. 3 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy poprzez przyjęcie, że organ I instancji nie dokonał weryfikacji raportu,

- art. 82 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy przez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęcie, że zaskarżona decyzja nie zawiera obligatoryjnych składników i wymagań koniecznych do uwzględnienia w dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji,

- art. 82 ust. 3 ustawy przez błędne przyjęcie, że decyzja nie zawiera załącznika – charakterystyki przedsięwzięcia, podczas, gdy w materiale dowodowym w sprawie wniosku i decyzji charakterystyka ta została wyczerpująco przedstawiona,

- art. 37 ustawy – przez błędne przyjęcie, że osobom wnoszącym uwagi nie udzielono odpowiedzi i informacji oraz pominięto w rozpoznawaniu sprawy zgłaszane przez nie uwagi i wnioski,

- art. 74 ust. 3 ustawy przez niesłuszne przyjęcie naruszenia tego przepisu, podczas, gdy organ wykonał przewidziane tym artykułem dyspozycje.

Odnosząc się do zarzutu Kolegium dotyczącego braku istotnych różnic pomiędzy wariantem alternatywnym a inwestorskim, podnieśli, że wariant alternatywny jest mniej korzystny dla środowiska niż wybrany, ponieważ nie przewiduje się w nim wyrzutni przekierowujących do góry powietrze wychodzące z 32 dużych wentylatorów szczytowych. Brak takich wyrzutni spowoduje pogorszenie rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu, co bezpośrednio wpłynie na pogorszenie jakości powietrza w otoczeniu fermy.

Odnośnie podnoszonego przez Kolegium braku dokładnego wyliczenia stopnia oddziaływania planowanej inwestycji na otoczenie, skarżący wskazali, że w zasięgu tym nie znajdują się żadne obszary podlegające ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220) ani zabytki chronione na podstawie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, co wskazano w raporcie. Obszar na którym ma powstać inwestycja w przeważającej części stanowi teren po byłym PGR, gdzie produkowano trzodę chlewną. W raporcie dokonano wyliczeń emisji hałasu emitowanego do środowiska, podsumowano wyniki obliczeń i analiz z odesłaniem do rozdziałów i załączników ze szczegółowymi wynikami, a w streszczeniu niespecjalistycznym autor raportu wymienił poszczególne emitowane substancje oraz odsyła do konkretnych punktów i załączników z dokładnymi wynikami i podsumowaniami. Obliczenia wykonane zostały dla 9 najbliższych budynków mieszkalnych na wysokościach 3 lub 6 metrów w zależności od wysokości budynku, mimo, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. Nr 16, poz. 87 ) przy obliczeniach rozprzestrzeniania gazów i pyłów nie było konieczne wykonanie oddzielnych obliczeń dla żadnego z budynków mieszkalnych w otoczeniu fermy, ponieważ żaden z budynków wyższych niż parterowy nie znajduje się w odległości od pojedynczego emitora lub emitorów w zespole mniejszej niż 10 m.

Całkowicie chybiony zdaniem skarżących jest zarzut Kolegium o nieczytelności izolinii stężeń w raporcie, ponieważ nad każdym wykresem podane są wartości dopuszczalne. Wbrew twierdzeniu organu skala nie jest niewłaściwa, ponieważ została dobrana tak, aby możliwe było jak najdokładniejsze określenie stężeń w powietrzu w obszarach najbardziej narażonych z powodu emisji do powietrza gazów i pyłów. Żadna ustawa, rozporządzenie, czy też norma nie wymaga naniesienia izolinii na mapę ewidencyjną. Raport zawiera również analizę skumulowanego oddziaływania planowanej fermy z sąsiednia fermą Zakładów Drobiarskich "[...]". Końcowo skarżący podnieśli, iż ani organ I instancji, ani autor operatu w raporcie nie twierdzą, że oddziaływanie zamknie się w granicach nieruchomości objętej wnioskiem. Zarzut dotyczący niespełnienia wymogów z art. 82 ustawy jest nieuzasadniony, ponieważ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zawarte są wymagania dotyczące planowanej zabudowy czy infrastruktury, które są istotne ze względu na ochronę środowiska, i które, tak jak cała decyzja, są uwzględniane przy wydawaniu pozwolenia na budowę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie, wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Polega ona na m.in. na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd eliminuje zaskarżony akt z obrotu prawnego, gdy stwierdzi naruszenie prawa mające wpływ na wynika sprawy.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uchylająca w całości decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. określającą środowiskowe uwarunkowania wyrażenia zgody na realizację planowanego przez skarżących przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy brojlerów kurzych w ilości 4 kurników na działkach nr [...] w miejscowości [...].

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego podjęta została w oparciu o przepis art. 138 § 2 K.p.a. Jest to zatem decyzja kasacyjna, w rezultacie której następuje przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z racji obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady dwuinstancyjności, której istotą jest powinność organu odwoławczego ponownego rozpoznania i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy załatwionej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, możliwość skorzystania przez organ odwoławczy z kompetencji do podjęcia orzeczenia kasacyjnego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, została przez ustawodawcę wyraźnie ograniczona poprzez wskazanie konkretnych sytuacji uprawniających do wydania tego rodzaju decyzji.

Zgodnie z treścią art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd szczegółowa analiza przedmiotowej sprawy potwierdziła trafność dokonanej przez organ odwoławczy oceny postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji i wydanej przez ten organ decyzji. Zasadniczą wadą tego postępowania są braki w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a., oraz naruszenie zasad dotyczących udziału społeczeństwa w ochronie środowiska, wynikających z regulacji zawartych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227) dalej określanej skrótowo jako ustawa. Zasadniczych uchybień organu I instancji w tym zakresie nie mógł naprawić organ odwoławczy, tym samym nie mógł wydać decyzji opartej na art. 138 § 1 K.p.a..

Wskazać należy, iż postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego realizację przedsięwzięcia (art. 73 ust. 1 ustawy).

Wymogi wniosku określone zostały w art. 74, zgodnie z którym do wniosku należy załączyć m.in. poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej

z zaznaczonym przebiegiem granic terenu, którego dotyczy wniosek, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. W przypadku, gdy liczba stron przekracza 20 - wypis z rejestru gruntów obejmujący przewidywany teren oddziaływania.

Udział społeczeństwa odbywa się na zasadach określonych w art. 79 ustawy, który w ust. 1 stanowi, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Wymogi jakim powinien odpowiadać raport określa przepis art. 66 ustawy. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydawana jest po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 56 ust. 10). Zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt c) w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko właściwy organ określa wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne

do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa

w art. 72 ust. 1, w szczególności w projekcie budowlanym. Zgodnie z art. 82 ust. 3 ustawy charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie

od wymagań wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać informacje o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa. Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obejmuje również weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy).

W zaskarżonej sprawie organ I instancji naruszył przepisy, określające tryb postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co stanowiło podstawę rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego w zakresie niespełnienia przez przedłożony przez inwestorów raport wymogów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 5, 7 oraz 13 i 14 ustawy. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać m.in. opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, wraz

z uzasadnieniem ich wyboru. Nadto należy określić przewidywane oddziaływanie analizowanych wariantów na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy). Z kolei w art. 81 ust. 1 wskazuje się, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie dostrzegł, że w złożonym raporcie wnioskodawca zamiast wymaganego przez prawo wariantu alternatywnego przedstawił inną wersję tego samego wariantu, różniącą się od wersji "inwestorskiej" jedynie brakiem wyrzutni pionowych na wentylatorach. Słusznie Kolegium wskazało, że działania takie można uznać za pozorne. W analizowanej sytuacji wariant alternatywny mogłaby stanowić zmiana lokalizacji planowanej inwestycji lub istotna zmiana jej parametrów eksploatacyjnych.

Jest to szczególnie istotne i ważne w świetle twierdzeń skarżących, iż inwestorzy dysponują na tyle dużym areałem gruntów, że zmiana lokalizacji, przynajmniej niektórych z planowanych przez skarżących obiektów znacząco oddziaływujących na środowisko, przez oddalenie ich od zwartej zabudowy mieszkaniowej miejscowości [...], byłaby możliwa. Kwestia ta nie była przedmiotem rozważań organu I instancji. Co prawda organ odwoławczy błędnie przyjął, iż wniosek skarżących z dnia [...] r., przyjęty za podstawę rozpatrzenia w niniejszym postępowaniu, różni się od wniosku z dnia [....] r. tym, że obejmuje działki [...], podczas gdy poprzedni obejmował działki [....], co trafnie zauważyli skarżący. Analiza akt sprawy tego nie potwierdza. Wniosek z dnia [...] r. obejmuje bowiem te same działki tj. [...].

Argument ten jednak nie przemawia za zasadnością skargi, lecz potwierdza,

iż rzeczywisty wariant alternatywny, który mógłby lub winien opierać się na zmianie lokalizacji, nie został przez skarżących wskazany i nie był rozważony przez organ

I instancji, który wskutek tego wydał pozytywną dla skarżących decyzję

o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji ich zamierzenia inwestycyjnego, ignorując wyrażane w różnych formach negatywne stanowisko społeczności lokalnej,

w tym odwołujących się, będących stronami tego postępowania. W ocenie Sądu, gdyby jako wariant alternatywny rozważyć zmianę lokalizacji inwestycji, to mógłby to być wariant korzystniejszy dla środowiska oraz mieszkańców. Mówiąc o wariantowości przedstawionych rozwiązań słusznie Kolegium wskazało, że organ winien zwrócić uwagę, aby nie miała ona charakteru pozornego i aby znalazła omówienie w uzasadnieniu decyzji, czego również zabrakło. Należy tu podkreślić,

że w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach raport o oddziaływaniu na środowisko pełni istotną rolę. Jak się podkreśla

w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, raport stanowi podstawowy dokument,

na którym opiera się organ wydając decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Tym samym powinien on być rzetelny, spójny i wolny od niejasności i nieścisłości. Zaaprobowanie przez organy raportu, co do którego istnieją wątpliwości i brak podjęcia próby wyeliminowania wadliwości poprzez chociażby szczegółowe uzasadnienie stanowiska, stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Nadto należy wskazać na słuszność zastrzeżeń organu odwoławczego dotyczących zbyt ogólnikowego uzasadnienia oraz nieczytelnego przedstawienia

w raporcie oddziaływania inwestycji na stan powietrza w zakresie oddziaływania amoniaku i siarkowodoru. W analizie tej zabrakło wskazania wartości liczbowych występujących na poszczególnych wysokościach najbliższych budynków wielorodzinnych położonych w odległościach wskazanych w tabeli. Nadto skala graficznego przedstawienia izolinii stężeń maksymalnych oraz izolinii częstości przekroczeń stężeń wykonana na fotogramach satelitarnych obrazujących istniejącą zabudowę, spowodowała, iż są one nieczytelne.

Trafnie również organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji naruszył zasady udziału społeczeństwa w postępowaniu. Zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy

o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa

w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko, jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 K.p.a. W niniejszej sprawie liczba stron przekraczała w sposób znaczący liczbę 20 osób, tym samym organ był upoważniony

do doręczenia decyzji jak i zawiadomień o podjętych czynnościach w formie obwieszczenia. W aktach sprawy obwieszczenia takiego brak. W sprawie doszło także do istotnego naruszenia art. 37 ustawy, przewidującego, że organ prowadzący postępowanie rozpatruje uwagi i wnioski, a w uzasadnieniu decyzji, niezależnie

od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, podaje informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski w związku z udziałem społeczeństwa.

Mimo tej wadliwości zawiadomienia do organu wpłynęły wnioski mieszkańców oraz Rady Sołeckiej, w których podniesiono istotne kwestie dotyczące istotnego pogorszenia stanu środowiska, zwłaszcza ze względu na kumulację planowanego przedsięwzięcia z działającą w pobliżu oczyszczalnią ścieków i kotłownią oraz planowaną budową fermy brojlerów kurzych we wsi [...] i działającą już w pobliżu wsi [...]. Z ustawy wynika, iż uzasadnienie wydanej w tym zakresie decyzji, powinno zawierać informacje o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa.

Organ winien zatem dać wyraz rozpoznaniu uwag i wniosków zgłoszonych

w związku z udziałem społeczeństwa. Spełnienie tego wymogu, obok wymogu podania do publicznej wiadomości informacji o postępowaniu, ma zasadnicze znaczenia z punktu widzenia zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W uzasadnieniu decyzji organu I instancji brak jest jednak informacji o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa,

co świadczy o tym, iż organ I instancji nie rozpatrzył właściwie zgłoszonych uwag

i wniosków. Skutkuje to stwierdzeniem, iż w jego postępowaniu doszło do naruszenia art. 37 ustawy, a naruszenie to ma niewątpliwie charakter istotnego naruszenia prawa, mającego wpływ na wynik sprawy.

Trafne jest także stwierdzenie organu odwoławczego, iż decyzja organu

I instancji narusza treść art. 82 ust. 3 ustawy, o udostępnieniu informacji o środowisku z którego wynika, iż do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach winien być załączony załącznik zawierający charakterystykę całego przedsięwzięcia. Załącznik ten stanowi obligatoryjny i konstytutywny element decyzji. Wydana w sprawie decyzja, nie zawiera takiego załącznika. Załącznika tego nie może zastąpić, jak uważają skarżący, opis inwestycji zawarty w decyzji.

Końcowo zauważyć należy, iż organ I instancji wskazał, iż jego decyzja wydana została po rozpatrzeniu wniosku inwestorów z dnia [...]r. Na wniosek ten powołał się również organ odwoławczy, błędnie przyjmując, że jest on zmieniony w stosunku do poprzedniego wniosku z dnia [...] r., na podstawie którego Wójt Gminy wydał skarżącym zgodną z ich wnioskiem decyzję z dnia [...] r. uchyloną następnie przez SKO decyzją z dnia [...] r.- z przekazaniem do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Postępowanie wszczęte tym wnioskiem nie zostało zakończone żadną decyzją, choć organ I instancji przyjął, iż rozpatruje wniosek z dnia [...] r.

Ponieważ wniosek skarżących z dnia [...] r. jest tożsamy

z wnioskiem z dnia [...] r., a nadto skarżący wskazują, że stanowi on jego kontynuację, Sąd przyjął, iż zaskarżona decyzja wydana została w wyniku ponownego – po uchyleniu przez SKO wcześniejszej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r. – rozpoznania sprawy wszczętej wnioskiem strony z dnia [...] r., a przyjęcie przez organ za podstawę wniosku z [...] r. stanowi omyłkę.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako bezzasadną.