Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1651/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 1983 nr 38 poz. 173
law: Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.
article: art. 11 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Teza: Archiwa państwowe nawet nie mające charakteru centralnego i obejmujące zakresem działania obszar jednego lub kilku województw /art. 26 ust. 1 ustawy  z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach - Dz.U. nr 38 poz. 173 ze zm./  wykonują zadania publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, co oznacza także, iż mienie ogólnonarodowe służące wykonywaniu tych zadań nie podlega komunalizacji z mocy ustawy.

TEZY

Archiwa państwowe nawet nie mające charakteru centralnego i obejmujące zakresem działania obszar jednego lub kilku województw /art. 26 ust. 1 ustawy  z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach - Dz.U. nr 38 poz. 173 ze zm./  wykonują zadania publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, co oznacza także, iż mienie ogólnonarodowe służące wykonywaniu tych zadań nie podlega komunalizacji z mocy ustawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę Gminy Miejskiej w P. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 16 maja 1997 r. w przedmiocie nabycia udziału we współwłasności nieruchomości i własności nieruchomości.


UZASADNIENIE

Gmina Miejska w P. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 16 maja 1997 r. nr (...), wnosząc o stwierdzenie "niezgodności tej decyzji z prawem" z powodu braku podstawy prawnej.

Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił, że decyzją z dnia 10 stycznia 1992 r. nr G. VI-7250-93-12/91 Wojewoda (...) stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę Miejską w P. działki zabudowanej nr 3243/1 o powierzchni 13.339 m2, opisanej w kartach inwentaryzacyjnych nr 634, 634a oraz 634b.

Postanowieniem z dnia 25 października 1996 r. Wojewoda (...) wznowił z urzędu postępowanie w tej sprawie na zasadzie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, ponieważ stwierdzono, że część zabudowanego gruntu przekazano w 1977 r. w użytkowanie Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w P. na mocy decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia 8 maja 1977 r., a zatem karty inwentaryzacyjne nie odzwierciedlały stanu faktycznego. W toku wznowionego postępowania dodatkowo zostało ujawnione, że w budynku ratusza znajdującego się na wymienionej działce część pomieszczeń wynajmuje Archiwum Państwowe w P. na cele archiwizacji, przy czym stan taki trwa od 1963 r. /pismo Archiwum Państwowego w P. do Urzędu Wojewódzkiego z dnia 13 lutego 1997 r./ i obejmuje pomieszczenia o łącznej powierzchni 125,58 m2.

Na podstawie poczynionych ustaleń Wojewoda (...) uchylił swą decyzję z dnia 10 stycznia 1992 r. powołując się na art. 145 par. 1 pkt 5 i art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa i orzekł o nieodpłatnym nabyciu przez Gminę Miejską w P. własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 3243/6 o powierzchni 11.320 m2, zabudowanej budynkiem ratusza, w 869/1000 częściach niewydzielonych, w całości natomiast działki nr 3243/4 o powierzchni 1.875 m2 /pkt 1/, ale odmówił stwierdzenia nabycia przez tę gminę własności działki nr 3243/6 w pozostałej części. Jako podstawą prawną decyzji podał art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że ewidencja gruntów miasta P. nie zawiera pełnych danych. Już w 1976 r. działka nr 3243 o powierzchni 13.339 m2 została podzielona na działki nr 3243/1 o powierzchni 13.194 m2 i nr 3243/2 o powierzchni 145 m2; ta ostatnia została oddana w użytkowanie Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w P. na mocy decyzji z dnia 8 maja 1977 r. i uległa podziałowi dalszemu na działki nr 3243/3 i 3243/7. Z działki nr 3243/1 również powstały dwie działki: nr 3243/4 o powierzchni 1.875 m2 i nr 3243/6 o powierzchni 11.320 m2; ta ostatnia jest zabudowana budynkiem ratusza, którego powierzchnia użytkowa wynosi 957,61 m2. Z tej powierzchni 13,1 proc. /125,58 m2/ zajmuje Archiwum Państwowe w P., wchodzące w skład państwowej sieci archiwalnej, a więc wykonujące zadania państwowe o charakterze ponadwojewódzkim. Z tego powodu ta część mienia ogólnonarodowego nie stała się mieniem komunalnym.

W odwołaniu od tej decyzji Zarząd Miasta P. wnosił o jej uchylenie z powodu naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., ponieważ umowa najmu lokalu użytkowego z 1977 r. była zawarta z Wojewódzkim Archiwum Państwowym, a umowa najmu z dnia 17 lipca 1987 r. z Archiwum Państwowym w P. na potrzeby Oddziału w P., a zatem nie można wyprowadzać wniosku o wykonywaniu zadań ponadwojewódzkich.

Decyzją z dnia 16 maja 1997 r. nr (...) Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody z dnia 19 marca 1997 r., wydaną w wyniku wznowienia postępowania, uznawszy, że Archiwum Państwowe w P. jest jednostką wykonującą zadania publiczne z zakresu administracji rządowej, a zatem w sprawie miał zastosowanie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy cytowanej w decyzji Wojewody. Oznacza to, że w niniejszej sprawie komunalizacji podlega tylko odpowiedni udział w nieruchomości, gdyż tytuł prawny do korzystania z pomieszczeń nie jest istotny dla sprawy.

Wnosząc na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Gmina Miejska w P. neguje rządowy charakter zadań Archiwum i twierdzi, że zadania te "związane są z działalnością naukową". Na poparcie swego stanowiska powołała się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lutego 1994 r., opublikowaną w Dzienniku Ustaw nr 18 poz. 69, a dotyczącą mienia służącego wykonywaniu zadań publicznych należących do kierowników urzędów rejonowych.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podtrzymała pogląd zawarty w jej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona. Przede wszystkim trzeba wyjaśnić, że zgodnie z ustawą z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach /Dz.U. nr 38 poz. 173 ze zm./ narodowy zasób archiwalny dzieli się na państwowy zasób archiwalny i niepaństwowy zasób archiwalny /art. 2 ust. 2/, przy czym działalność archiwalną w zakresie państwowego zasobu archiwalnego prowadzą jednostki organizacyjne wymienione w art. 22 tej ustawy, w tym przede wszystkim archiwa państwowe podległe Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Państwowych, będącemu centralnym organem administracji państwowej w sprawach państwowego zasobu archiwalnego /art. 24 ust. 2 w zw. z art. 18 ust. 1 cytowanej ustawy/. To oznacza, że archiwa państwowe, nawet nie mające charakteru centralnego i obejmujące zakresem działania obszar jednego lub kilku województw /art. 26 ust. 1 ustawy/, wykonują zadania publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, co sprawia, iż mienie ogólnonarodowe służące wykonywaniu tych zadań nie podlega komunalizacji z mocy ustawy.

W uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lutego 1994 r. W. 12/92 /którą niewłaściwie powołano w skardze/ stwierdzono, że niepodzielne składniki mienia ogólnonarodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i 2 powyższej ustawy, jeżeli w dniu 27 maja 1990 r. służyły jednocześnie wykonywaniu zadań należących do organów komunalnych i organów państwowych określonych w art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, "stały się w tym dniu z mocy prawa przedmiotem współwłasności Skarbu Państwa i odpowiednich komunalnych osób prawnych w częściach ułamkowych odpowiadających wykonywanym przez nie zadaniom. Wysokość udziałów określa Wojewoda na podstawie art. 18 ust. 1 przedmiotowej ustawy" /publ. OTK 1994, cz. I poz. 16/. Dodać trzeba, że zgodnie z orzecznictwem sądowym "służenie wykonywaniu zadań publicznych" jest stanem faktycznym, na który nie ma wpływu posiadanie lub nieposiadanie tytułu prawnego do korzystania z mienia /wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 1996 r. I SA 317/95 - ONSA 1997 Nr 2 poz. 79, a także z dnia 24 kwietnia 1995 r. I SA 373/94, niepubl. ; podobnie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1993 r. III ARN 72/93, niepubl./.

Jeżeli zatem nie kwestionuje się w sprawie, że Archiwum Państwowe w P. zajmowało w dniu 27 maja 1990 r. część zabudowań znajdujących się na działce nr 3243/6 o powierzchni 11.320 m2 /przed podziałem działka nr 3243/1 o powierzchni 13.194 m2/, którą organy określiły jako 13,1 proc. powierzchni ogólnej użytkowej, ta część zabudowań nie podlegała komunalizacji z mocy prawa i odpowiednio do niej nie podlegała komunalizacji ułamkowa część nieruchomości. Jeżeli zatem w wyniku ujawnienia okoliczności faktycznych nie znanych Wojewodzie okazało się, że jego pierwotna decyzja komunalizacyjna /z dnia 10 stycznia 1992 r./ była niezgodna z prawem, prawidłowe było wznowienie postępowania i orzeczenie o komunalizacji z uwzględnieniem nowych okoliczności faktycznych /art. 151 par. 1 pkt 2 w związku z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa/.

W świetle powyższego brak było podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalono.