Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 156/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia : NSA Wiesław Kisiel Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005 r sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 18 grudnia 2002 r Nr : [...] w przedmiocie wartości celnej towaru skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2002 r M. S. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...] , rok produkcji 1989 , przywieziony z Niemiec . Do zgłoszenia celnego skarżący załączył umowę kupna z dnia [...] .07.2002 r , z której wynikało , że wartość w/w pojazdu wynosi [...] EUR.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] zakwestionował zadeklarowaną wartość celną przedmiotowego pojazdu , a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r uznał zgłoszenie celne [...] z dnia [...] .07.2002 r za nieprawidłowe , określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] PLN i objął towar wnioskowaną procedurą.

Organ celny podniósł , iż w wyniku weryfikacji przedłożonych dokumentów zadeklarowana wartość celna pojazdu została zakwestionowana na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) , " gdyż nie jest wiarygodna . "

W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie wskazanego przepisu organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Postępowanie w kwestii określenia wartości celnej samochodów używanych zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz.908). W związku z powyższym wartość celna dla w/w samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego (tzw. metoda ostatniej szansy ) . W świetle powyższych ustaleń - w ocenie organu celnego - można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów.

W rozpatrywanej sprawie organ celny , mając na uwadze wynik rewizji celnej , za podstawę wyceny zgodnie z metodą "ostatniej szansy" przyjął kwotę [...] PLN tj. wartość rynkową tego pojazdu według katalogu " INFO-EKSPERT" , a następnie wartość tę pomniejszono o 22% z tytułu podatku VAT i o 3,1% z tytułu podatku akcyzowego . Ustalona w ten sposób wartość celna przedmiotowego pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł tj. [...] EUR.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając jej naruszenie prawa materialnego , w szczególności art.23 § 1 i § 7 Kodeksu celnego poprzez błędną ich wykładnie oraz art. 29 tej ustawy poprzez błędne jego zastosowanie oraz niewyjaśnie nie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy , w szczególności celu zakupu i posiadanych przez skarżącego środków, a także sprzeczność ustaleń organu celnego z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przez uznanie , że złożone dokumenty nie są wiarygodne.

Skarżący podniósł , że zasadą wyrażoną w art.23 ust. 1 Kodeksu celnego jest przyjmowanie za wartość celną to warów wartości transakcyjnej , to znaczy ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny .W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności wymienionych w § 2 wskazanego przepisu , ograniczającego te zasadę.

Dokumenty przedłożone przez skarżącego organowi celnemu były obiektywnie wiarygodne , gdyż przed zawarciem umowy kupna skarżący uzyskał opinię biegłego z zakresu szacowania wartości pojazdów mechanicznych , który wycenił przedmiotowy pojazd na kwotę [...] EUR. Dokument ten był przedstawiony w urzędzie celnym łącznie ze zgłoszeniem celnym.

Ponadto skarżący zarzucił , że organ celny nie uwzględnił okoliczności dotyczących skarżącego , a to faktu , że w dniu [...] czerwca 2002 r w wyniku kolizji drogowej został uszkodzony wcześniej posiadany przez niego samochód marki [...] i z tego tytułu w/w otrzymał odszkodowanie w kwocie [...]zł. Były to jedyne środki na zakup samochodu , który ze względu na inwalidztwo narządów ruchu skarżącego , był mu niezbędny do codziennej egzystencji. Skarżący podniósł , że utrzymuje się z renty inwalidzkiej, która nie pozwala na uiszczenie wyższego cła . W/w oświadczył, że po raz pierwszy sprowadził z zagranicy samochód z przeznaczeniem wyłącznie na własne , uzasadnione potrzeby. Zdaniem skarżącego przyjęcie wyższej wartości celnej w tych okolicznościach jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 18 grudnia 2002 r :

- uchylił zaskarżona decyzję w całości

- uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru , wartości statystycznej oraz podstawy opłaty i orzekł w tym zakresie w następujący sposób :

wartość celna towaru............................ [...]

wartość statystyczna ............................ [...] PLN

podstawa opłaty .................................... [...] PLN.

Organ odwoławczy stwierdził , że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru . Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być specjalistyczne katalogi cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Zakwestionowanie ceny sprzedaży możliwe jest tylko w odniesieniu do notowań na rynkach zagranicznych , dlatego prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi z wydawnictwa "Schwackeliste" wydawnictwa EurotaxSchwacke , zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na rynku niemieckim.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] rozpatrując przedmiotową sprawę nie dokonał porównania wartości transakcyjnej z danymi zawartymi w w/w katalogu . W załączniku do zgłoszenia celnego organ celny zamieścił jedynie zapis w formie notatki służbowej , iż we wskazanym wydawnictwie brak jest danych dotyczących wartości tego typu pojazdu , natomiast w uzasadnieniu wydanej decyzji organ ograniczył się do poinformowania , że zadeklarowana kwota nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru , gdyż cena wyrażona na umowie jest zbyt niska w stosunku do rzeczywistej wartości. Nie zostały jednak ujawnione źródła danych służących do porównania wartości.

W toku postępowania odwoławczego dokonano kontroli prawidłowości oceny organu I instancji przez porównanie zadeklarowanej przez skarżącego wartości [...] EUR z danymi zawartymi w katalogu "Schwackeliste Pkw.Gelandewagen.Transporter" nr 7/2002 , wydanym przez Eurotaxschwacke. Niemcy. W katalogu tym zostały podane ceny samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu , ale o rok nowszego , bo z roku 1990 . Średnia cena zakupu tego typu samochodu wyniosła [...] EUR. Cena ta - zdaniem organu odwoławczego - może stanowić podstawę analizy w rozpatrywanej sprawie , bo nie chodzi o ustalenie wartości celnej , lecz o sprawdzenie wiarygodności zadeklarowanej przez skarżącego wartości.

Porównując spadek cen rynkowych w Polsce dla tego typu pojazdu między rocznikiem 1990 i 1989 można stwierdzić , że wynosi on 11% , a zatem odliczając ten sam wskaźnik co do wartości określonej w katalogu "Schwackeliste" , wartość szacunkowa dla rocznika z 1989 r wynosi 1.513,00 EUR . To ustalenie pozwala - zdaniem organu - na stwierdzenie , że zadeklarowana przez skarżącego wartość celna towaru jest zaniżona. Uchybienie dowodowe organu I instancji w tym zakresie - w ocenie Dyrektora Izby Celnej - nie miało wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia , a jego ocena była prawidłowa.

Ustalając wartość celną importowanych używanych pojazdów samochodowych - zgodnie z Wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej - metodą ostatniej szansy istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] prawidłowo - zdaniem Dyrektora Izby Celnej w [...] - zastosował wskazaną metodę ustalania wartości celnej przedmiotowego samochodu . Biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki , posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu , dokonuje się odpowiedniej kalkulacji polegającej na odliczeniu od wartości "czystej" kwot uwzględniających wszystkie czynniki cenotwórcze .

Organ I instancji przyjął kwotę [...] PLN jako średnią cenę rynkową nieuszkodzonych pojazdów o w/w parametrach , na podstawie katalogu "INFO-EKSPERT" nr A VII-2-2 , a następnie od tej kwoty dokonał stosownych odliczeń z tytułu podatku VAT i podatku akcyzowego .

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że wziął pod uwagę argumenty skarżącego , ale opłacalność zakupu lub jej brak jest indywidualną kwestią importera i nie może mieć wpływu na ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu .

Z uwagi na wadliwość sentencji decyzji organu I instancji należało ją usunąć z obrotu prawnego (ta kwestia nie jest jednak przedmiotem sporu ).

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący powtórzył dotychczasową argumentację i zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art.23 § 1 i 7 oraz art.29 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie , gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Wartością celną towaru , zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest wartość transakcyjna , to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikające go z art.23 § 7 , który stanowi , że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem , druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolity jest pogląd , że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.

W rozpatrywanej sprawie organy celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionowały jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w umowie w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy .

Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celne towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zwarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.

Niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego .

W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Celnej dokonał porównania ceny zadeklarowanej przez skarżącego z cenami wynikającymi z katalogu cen samochód używanych w Niemczech , tj. kraju eksportu. Mimo braku danych dotyczących rocznika pojazdu odpowiadającego rocznikowi samochodu zaimportowanego , ustalenie szacunkowej ceny poprzez procentowy stopień spadku ceny w kolejnych latach samochodów używanych mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i ocenę tę nie można uznać za dowolną. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej , że w istocie nie chodziło o ustalenie wartości celnej pojazdu dla konkretnego rocznika , lecz o ustalenie , czy wartość zadeklarowana odpowiada rzeczywistej wartości sprowadzonego pojazdu , biorąc pod uwagę ceny na rynku kraju eksportu.

W związku z powyższym należy stwierdzić , że w zakresie oceny wiarygodności zadeklarowanej przez skarżącego wartości celnej samochodu Dyrektor Izby Celnej w [...] nie naruszył obowiązującego prawa .

Znajdujący się w aktach sprawy dowód w postaci wyceny sporządzonej przez "Auto Bienlein" i określający wartość badanego pojazdu na kwotę [...] EUR nie mógł być rozstrzygający w sprawie . Ocena została dokonana, przez osobę , która nie wiadomo jakie miała uprawnienia do wydawania takiej oceny i która - jak wynika z zapisu w tym dokumencie - wartość handlową pojazdu ustaliła " na podstawie obserwacji rynku z uwzględnieniem wyposażenia" . Dokument ten stanowił bez wątpienia jeden z dowodów w sprawie , jednak nie mógł podważyć mocy dowodowej wynikającej z użytego przez organy celne katalogu , w którym wartość pojazdów używanych jest wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku przez wyspecjalizowane podmioty.

Dodać należy , że w toku postępowania skarżący nie przedstawił dowodów świadczących o obniżonej wartości pojazdu ( np. braki , uszkodzenia ) , a z materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy pojazd posiadał m.in. system ABS , lakier metalik, serwosterowanie kierownicy , radioodtwarzacz , podwyższające jego wartość .

Sąd podzielił też stanowisko organów celnych , iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego , ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną. W rozpatrywanej sprawie postępowanie organów celnych było zgodne z prawem . Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r

- Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w pkt. 17 stanowi , że można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.

Powyższej oceny nie mogły zmienić podniesione w skardze argumenty dotyczące sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego , gdyż wykraczają one poza płaszczyznę kontroli, określoną w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r

- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ), zgodnie z którą sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji ; kontrola ta nie może być dokonywana w innych płaszczyznach np. słuszności, czy celowości . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga nie może być uwzględniona , ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów celnych nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) - tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu , jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego działając na podstawie art. 151 w/w ustawy orzekł jak w sentencji.