Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 650/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 142
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania J. M., decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] września 2017 r. nr [...], w której orzeczono o odmowie zwrotu na rzecz J. M. i J. D., części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej aktualnie działki oznaczone nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją z [...] kwietnia 1976 r. nr [...] Kierownika Wydziału Terenów Urzędu [...] wywłaszczono przez odjęcie prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o pow. [...] m2, położoną w [...] przy ul. [...] b.n. stanowiącą własność Z.M.. Wywłaszczona nieruchomość pochodzi z gruntów tabeli likwidacyjnej [...] nr [...] i [...], wpisana została w rejestrze pomiarowym sporządzonym w 1970 r. dla celów wywłaszczeniowych jako działka nr [...] o pow. [...] m2 i jako działka nr [...] o pow. [...] m2 i oznaczona na planie wywłaszczeniowym odpowiednio jako działka nr [...] i działka nr [...].

Nieruchomość wywłaszczono pod budowę centrum handlowego i parku na [...], zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z [...] czerwca 1972 r. i nr [...] z [...] grudnia 1975 r. Wnioskodawcą wywłaszczenia była Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...]. Tytuł prawny do nieruchomości przysługiwał poprzedniemu właścicielowi na podstawie Aktu Własności Ziemi nr [...] wydanego [...] listopada 1972 r. przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa.

Wojewoda [...] decyzją komunalizacyjną nr [...] z [...] marca 1993 r., zmienioną decyzją nr [...] z [...] marca 1996 r. stwierdził nabycie przez Dzielnicę Gminę [...] z mocy prawa działki nr [...] o pow. [...] m2. Natomiast decyzją komunalizacyjną nr [...] z [...] marca 1993 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie własności przez Dzielnicę Gminę [...] nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2.

Wnioskiem z 12 marca 2008 r. J. M. wystąpiła o zwrot wywłaszczonych działek oznaczonych jako działki nr [...],[...],[...] z obrębu [...], położone w [...] w rejonie ul. [...].

Pismem z 23 listopada 2009 r. do wniosku o zwrot przyłączyła się J. D..

Następnie pismem z 3 kwietnia 2014 r. strony sprecyzowały wniosek potwierdzając żądanie zwrotu części nieruchomości trwale zagospodarowanej blokiem oraz zawnioskowały o rozpatrzenie w pierwszej kolejności zwrotu terenu, który nie jest trwale zagospodarowany blokiem mieszkalnym, a w drugiej kolejności rozpatrzenie zwrotu terenu na którym znajduje się blok mieszkalny.

Sąd Rejonowy dla [...] w postanowieniu z [...] marca 1992 r. sygn. akt [...] Ns [...] stwierdził, że spadek po Z. M. nabyli żona M. M. oraz córki: J. D. i J.M. po 1/3 części każde z nich. Sąd Rejonowy dla [...] w postanowieniu z [...] maja 2004 r. sygn. akt [...] Ns [...] stwierdził, że spadek po M. M. nabyła córka J. M..

Postanowieniem nr [...] z [...] września 2009 r. Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (dawn. ul. [...]), oznaczonej jako działki nr [...],[...],[...] z obrębu [...], które stanowią przedmiot niniejszego postepowania.

Organ I instancji uznał, na podstawie zebranego materiału dowodowego, że ze względu na jednolity stan prawny wszystkich działek, zastosowanie tych samych regulacji prawnych, jak również obecny stan zagospodarowania terenu wyklucza rozdzielenie sprawy i prowadzenie odrębnego postępowania w odniesieniu do części wywłaszczonej nieruchomości zajętej pod bloki mieszkalne.

Z zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że teren objęty decyzją wywłaszczeniową z [...] kwietnia 1976 r. o pow. [...] m2 (działka nr [...] o pow. [...] m2 i działka nr [...] o pow. [...] m2) stanowią aktualnie działki nr: [...],[...],[...],[...],[...] z obrębu [...], przy czym działce nr [...] odpowiadają aktualne działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2. Działki nr: [...],[...],[...] odpowiadają dawnej działce o numerze [...].

Działki odpowiadające części nieruchomości wywłaszczonej oznaczone nr: [...],[...],[...] z obrębu [...] stanowią własność Miasta [...]. Spółdzielnia mieszkaniowa "[...]" na mocy porozumienia z Urzędem Dzielnicy Gminy [...] z [...] grudnia 1993 r. włada nieruchomościami oznaczonymi jako działki nr [...] i [...].

Decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2010 r. Starosta [...] odmówił zwrotu na rzecz J. M. i J. D. części wywłaszczonej nieruchomości wchodzącej obecnie w skład działek nr: [...],[...],[...] w obrębie [...].

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2010 r. uchylił decyzję Starosty [...] nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1147/11 oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] nr [...].

Wyrokiem z 14 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1007/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...].

W stosunku do działki nr [...] z obrębu [...] orzeczono zwrot ostateczną decyzją Starosty [...] nr [...] z [...] sierpnia 2010 r.

Decyzją nr [...] z [...] lutego 2015 r. Starosta [...] orzekł o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] oraz działkę nr [...] o pow. [...] z obrębu [...] na rzecz: J. M. i J. D.. Jednocześnie odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej aktualnie działkę nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu wskazano, że wpis w ewidencji gruntów i budynków Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", jako władającej spornym gruntem oraz oświadczenie, że jest ona użytkownikiem tego gruntu, są niewystarczające do przyznania jej przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło [...] zarzucając organowi prowadzącemu postępowanie m.in. naruszenie art. 10 kpa poprzez pominięcie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...], jako strony w sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowy teren jest objęty umową z [...] grudnia 1993 r. nazwaną "Porozumieniem w sprawie ostatecznego ustalenia granic lokalizacji terenów zespołu mieszkaniowego osiedla [...]", zmienioną aneksem z 14 sierpnia 1996 r. Zgodnie z ww. umową Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...], do czasu ostatecznej regulacji na jej rzecz tego gruntu, ma prawo korzystać z gruntów objętych tą umową i wnosi na rzecz Miasta [...], z tego tytułu, stosowne opłaty. W opinii odwołującego powyższa umowa ma cechy umowy dzierżawy.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z [...] maja 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji m.in., z uwagi na rażąco naruszone przepisy art. 7, art. 28, art. 30 § 1, art. 77 § 1 kpa dotyczące pominięcia strony w postępowaniu przed organem I instancji.

Starosta [...] decyzją nr [...] z [...] września 2017 r. orzekł o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr: [...],[...],[...] z obrębu [...] na rzecz J. M. i J. D..

Odwołanie od rozstrzygnięcia organu I instancji wniosła J. M. powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydany w niniejszej sprawie utrzymany w mocy przez Naczelny Sądu Administracyjny wyrokiem o sygn. akt I OSK 1007/12.

Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] września 2017 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204) – dalej zwanej "ugn" poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą, żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej.

Art. 137 ugn stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo, 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu zobowiązuje organ do uznania tej nieruchomości za zbędną, a tym samym uprawnia do jej zwrotu.

Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11 art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wobec powyższego nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te nieruchomości skomunalizowane, na których jednostki samorządu zrealizowały przed 22 września 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o zwrot cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia.

W świetle powyższych unormowań prawnych oraz mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych organ prowadzący postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości wywłaszczonej ma obowiązek w pierwszej kolejności ustalić na jaki cel wywłaszczona została nieruchomość, w drugiej kolejności, czy na całej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia oraz jeśli cel taki został zrealizowany określić, czy nastąpiło to ww. terminie.

Wojewoda zauważył, że nieruchomość wywłaszczono od Z. M. z przeznaczeniem pod budowę centrum handlowego i parku. Decyzja lokalizacyjna nr [...] z [...] czerwca 1972 r. przeznaczała teren pod budowę centrum handlowo-usługowego w osiedlu [...] (m.in. aktualna działka nr [...]), natomiast decyzją lokalizacyjną nr [...] wydaną [...] grudnia 1975 r. ustalono lokalizację parku w zespole mieszkaniowym osiedli [...] (m.in. aktualne działki nr [...] część, [...]), część obecnej działki nr [...] rezerwowano pod przedłużenie ul. [...].

Powołując się na plan realizacyjny Parku [...], zatwierdzony decyzją Kierownika Oddziału Architektury Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] z [...] sierpnia 1976 r. nr [...] zmieniono granicę budowy parku. Następnie zaniechano planowanej budowy centrum handlowego i decyzją Naczelnego Architekta [...] nr [...] z [...] kwietnia 1988 r. stwierdzono nieważność decyzji lokalizacyjnej nr [...] z [...] czerwca 1972 r. Zrezygnowano z przedłużenia ul. [...] oraz budowy centrum handlowego. Zamiast planowanej w granicach lokalizacji budowy parku, przedłużenia ul. [...] oraz budowy centrum handlowego, ostatecznie na działkach nr [...] i [...] z obrębu [...] posadowiono bloki mieszkalne, parking związany z blokami, chodniki stanowiące dojścia do bloków, zieleń przynależącą do osiedla mieszkaniowego oraz infrastrukturę osiedla. Działka nr [...] zagospodarowana jest parkiem [...].

Tak ukształtowany stan faktyczny i prawny przedmiotowej nieruchomości wskazuje, że zaplanowana realizacja centrum handlowego związanego z osiedlem [...] na jednej z działek nie doszła do skutku. Oznacza to, że faktycznie cel wywłaszczenia, który początkowo wskazywał na realizacje centrum handlowego uległ modyﬁkacji.

Wojewoda [...] wskazał, że w sprawie kluczowym dokumentem przesądzającym, że dopuszczalna była taka modyﬁkacja celu jest Protokół z [...] marca 1976 r. z przeprowadzonych rokowań o dobrowolnym odstąpieniu przedmiotowych nieruchomości na rzecz Państwa przez Z. M., który ustalał, że przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego nieruchomości zostają przeznaczone pod budowę osiedla [...].

Analizując w tym kontekście treść decyzji lokalizacyjnej nr [...] oraz decyzji lokalizacyjnej nr [...] (wycofanej decyzją nr [...] z [...] kwietnia 1988 r.) Wojewoda zaznaczył, że ich szczegółowe wskazanie przeznaczenia działek pod budowę parku oraz centrum handlowego, nie wyklucza ścisłego powiazania tych inwestycji z inwestycją główną, tj. wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego na [...], które zresztą było konsekwentnie realizowane przez budowę kolejnych osiedli mieszkaniowych.

Wojewoda przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 1186/15 z 20 stycznia 2016 r. gdzie stwierdzono, że dokonując oceny stanów faktycznych z przeszłości należy na nie spojrzeć nie tylko z punktu widzenia ówczesnych rozwiązań dotyczących instytucji wywłaszczenia, ale również z punktu widzenia obowiązujących wówczas zasad dotyczących realizacji określonych inwestycji, w tym przypadku planowanej realizacji zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Pierwszym krokiem prawnym umożliwiającym rozpoczęcie procesu inwestycyjnego było wydanie decyzji o lokalizacji inwestycji. Natomiast rozwiązania szczegółowe dotyczące realizacji inwestycji w postaci zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego następowały w planach realizacyjnych.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że zaniechanie budowy centrum handlowego i zmiana granic parku nie pozostało w oderwaniu od pierwotnego i głównego celu wywłaszczenia, który był ukierunkowany na budowę osiedla[...] i został konsekwentnie zrealizowany. Fakt ten nie pozostawia wątpliwości.

Wojewoda przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o sygn. akt II SA/Kr 1699/17 z 14 lutego 2018 r., w którym Sąd podkreślił, że orzecznictwo sądowoadministracyjne oceniając zasadność decyzji wydanych w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wielokrotnie, a zwłaszcza w ostatnich latach, odwoływało się do pojęcia modyﬁkacji celu wywłaszczenia, traktując go jako sytuacje, w której pierwotny cel wywłaszczenia nie uległ likwidacji, a poddano go jedynie pewnej zmianie.

Kategoria ta ma z pewnością charakter ocenny, tym niemniej może mieć ona zastosowanie w sytuacjach szczególnie uzasadnionych zwłaszcza, gdy cel wywłaszczenia dotyczył dużych założeń lub inwestycje były planowane jako wieloletnie, czy wieloetapowe (również wyroki NSA z: 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1417/13, 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 846/13, 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1417/13, 9 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1281/14 i 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1186/15 i I OSK 3237/14), a na taką inwestycję (budowa osiedla [...]) były wywłaszczone nieruchomości w przedmiotowej sprawie i taką wieloetapową i złożoną inwestycją była budowa osiedla mieszkaniowego.

Osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzgledniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można również - co do zasady - wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, pierwotnie przeznaczonym pod zieleń lub mającym tzw. charakter rekreacyjny, w przyszłości powstał np. jakiś obiekt bardziej obecnie potrzebny jego mieszkańcom (wyrok NSA z 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 846/13), a taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, gdzie zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych stało się przyczyną modyﬁkacji celu wywłaszczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda wskazał, że z zebranej w niniejszej sprawie dokumentacji wynika, że działka nr [...] zajęta jest pod teren zielony, znajduje się na niej trawnik, żywopłot, krzewy ozdobne oraz część chodnika asfaltowego stanowiącego dojście do budynku mieszkalnego. Na działce nr [...] posadowiony jest budynek mieszkalny wielorodzinny, oznaczony nr [...] oraz budynek mieszkalny wielorodzinny oznaczony nr [...].

Naczelnik Dzielnicy [...], po rozpatrzeniu wniosku Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...], wydał decyzję nr [...] z [...] lutego 1979 r. o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych na nieruchomości przy ul. [...] os. [...] budowy budynku mieszkalnego [...] -kondygnacyjnego oraz decyzję nr [...] z [...] marca 1979 r. udzielającą pozwolenia na wykonanie robót budowlanych na nieruchomości przy ul. [...] budowy budynku mieszkalnego [...] kondygnacyjnego. Ponadto na działce nr [...] znajduje się parking samochodowy, nawierzchnia parkingu pokryta asfaltem, parking jest oświetlony, znajdują się również chodniki z kostki betonowej, a także pokryte asfaltem dojścia do budynku mieszkalnego oraz zieleńce.

Zgodnie z treścią pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z [...] marca 2010 r., jak i dokumentacją fotograﬁczną Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograﬁcznej znajdującą się w aktach sprawy, cała wyżej wymieniona infrastruktura powstała przed 22 września 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o zwrot części wywłaszczonych nieruchomości.

Teren działki nr [...] stanowi park [...]. Z dostępnych organowi źródeł (dane ze strony internetowej Urzędu Dzielnicy [...]) wynika, że park [...] powstał w latach 1976-1978 wg. projektu S. T. na terenie dawnych upraw rolnych i ogrodniczych, jako obiekt zaspakajający potrzeby mieszkańców tej części stolicy na różnorodne formy wypoczynku. W 1997 r. rozpoczęto prace modernizacyjne.

W ocenie Wojewody w analizowanej sprawie nie sposób mówić o zmianie celu wywłaszczenia, lecz należy wskazać, że nastąpiła modyﬁkacja przeznaczenia nieruchomości określonego w decyzji wywłaszczeniowej, ale zgodnego z pierwotnym założeniem. Zmiany zagospodarowania działek nie można traktować jako wykorzystanie nieruchomości na cel niezgodny z pierwotnym i głównym celem wywłaszczenia - budową osiedla mieszkaniowego.

Rozważając ten problem Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 27 stycznia 1988 r. sygn. akt Ill AZP 11/87 uznał, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyﬁkacji tego celu. Za zmianę celu Sąd uznał jakościowa zmianę inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości. Modyﬁkacje zaś celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyﬁkacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. Nie sposób uznać, że powstanie obiektów osiedla, nawet innych niż zakładane, ale mieszczących się w deﬁnicji osiedla mieszkaniowego nie było modyﬁkacją celu.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Wojewoda wskazał, że w zaskarżonej decyzji z [...] września 2017 r. Starosta [...] w sposób prawidłowy zweryﬁkował całokształt materiału dowodowego i ustalił stan faktyczny sprawy, który doprowadził do wniosku, że celem wywłaszczenia w istocie była budowa osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą służącą mieszkańcom.

Brak podstaw prawnych do zwrotu nieruchomości uzasadniał odmowę zwrotu części wywłaszczonych nieruchomości i nieuwzględnienia w tym zakresie żądania stron.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących naruszenia art. 170 w zw. z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1147/11 utrzymanego w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 1007/12 z 14 listopada 2013 r. organ badający sprawę wskazał, że zasadne jest przywołanie uzasadnienia powyższego wyroku, gdzie w ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" na decyzję nr [...] Wojewoda [...] miał podstawy do wydania decyzji kasacyjnej w oparciu o art. 138 § 2 kpa. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie nie dawało podstaw do wydania w sprawie decyzji rozstrzygającej, co do jej istoty, dlatego Wojewoda [...] wskazał Staroście jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy m.in. zapewnić wszystkim stronom w tym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" czynny udział w postępowaniu, jak i zbadać, czy cel wywłaszczenia nie jest częścią większej inwestycji, tj. budowy osiedla [...].

W związku z tym Wojewoda [...] w decyzji z [...] kwietnia 2011 r. nie przesądził z całkowitą pewnością o zasadności zwrotu części wywłaszczonych nieruchomości, gdyż kwestia ta wymagała ponownej analizy materiału dowodowego, co zresztą zostało potwierdzone w decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2016 r.

Ponadto na przestrzeni ostatnich lat orzecznictwo sądowe dotyczące realizacji celu wywłaszczenia w postaci osiedla mieszkaniowego uległo ugruntowaniu w tym kierunku, że modyﬁkacja celu na poszczególnych działkach nie ma wpływu na ocenę zbędności nieruchomości w sytuacji, gdy następowały późniejsze modyfikacje planów, ale cel główny w postaci osiedla został zrealizowany.

Trzeba mieć na względzie, że istotą przedmiotowej sprawy jest realizacja celu wywłaszczenia, tj. powstanie osiedla mieszkaniowego. Jest to szczególna sytuacja biorąc pod uwagę jakie funkcję spełnia dla mieszkańców taki zespół urbanistyczny. W świetle orzecznictwa sądów osiedle mieszkaniowe to cała infrastruktura niezbędna do prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców. Akcentuje tu się prawidłowe, funkcjonalne i służące mieszkańcom zagospodarowanie trwałe. Ustalenie tego faktu w przedmiotowej sprawie nastąpiło na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów i nie pozostawia wątpliwości.

Wojewoda [...] wskazał ponadto, że działka nr [...] objęta roszczeniem zwrotowym jest trwale zabudowana. W świetle prawa niemożliwe jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości na której dokonano trwałego zagospodarowania (posadowione są budynki mieszkalne i infrastruktura osiedla mieszkaniowego). Nawet gdyby zaistniała sytuacja, że nieruchomość została zagospodarowana inaczej, aniżeli to przewidywał cel wywłaszczenia, to zwrot nieruchomości jest możliwy tylko wtedy, gdy zagospodarowanie jest nietrwałe, tj. tego rodzaju, że daje się usunąć, natomiast jeżeli zagospodarowanie ma charakter trwały, to wtedy zwrot nieruchomości jest niemożliwy (wyrok NSA z 22 marca 2006 r.).

Od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2018 r. J. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ugn poprzez uznanie, że wybudowanie na wywłaszczonej nieruchomości na cele budowy centrum handlowego i parku osiedla mieszkaniowego stanowi dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia, nieskutkującą obowiązkiem zwrotu tej nieruchomości, z uwagi na niezrealizowanie celu wywłaszczenia i nie jest zmianą tego celu dokonaną bez zgody wywłaszczonego oraz nierozpoznanie w całości sprawy poprzez niedokonanie ustaleń, co do tego, jaka część wywłaszczonej nieruchomości nie została zabudowana lub wykorzystana ewentualnie na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji; 2) dopuszczenie dowodu z pisma z 13 lipca 2018 r. Prezydenta Miasta [...] na okoliczność, że toczy się postępowanie o zwrot części nieruchomości, której dotyczy zaskarżona decyzja, wywłaszczonej od innych osób, niż poprzednik prawny skarżącej; 3) zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że nieruchomość, której dotyczy zaskarżona decyzja wywłaszczona została w 1976 r. pod budowę centrum handlowego i parku. Budowa centrum handlowego i parku na terenie tej nieruchomości nie została jednak zrealizowana. W 1988 r. stwierdzono nieważność pierwotnej decyzji lokalizacyjnej stanowiącej podstawę do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i ostatecznie posadowiono na niej bloki mieszkalne, parking związany z blokami, chodniki stanowiące dojścia do bloków, zieleń przynależną do osiedla mieszkaniowego oraz infrastrukturę osiedla. Nie doszło więc do zrealizowania celu wywłaszczenia. Ustalenia w tym zakresie zawiera zaskarżona decyzja.

Pomimo tego Wojewoda [...] uznał, że nie zaistniały przesłanki do zwrotu nieruchomości albowiem nastąpiła dopuszczalna modyfikacja celu wywłaszczenia, a nie jego zmiana dokonana bez zgody wywłaszczonego.

Ze stanowiskiem takim nie sposób się zgodzić. Poparte zostało ono bowiem nieprawidłowo przytoczonymi przykładami orzecznictwa odnośnie modyfikacji celu wywłaszczenia. Orzecznictwo to wskazuje bowiem na możliwość wybudowania na wywłaszczonej nieruchomości w celu budowy osiedla infrastruktury z nim związanej takiej jak, np. parki, przedszkola, centra handlowe, itp., a w tym przypadku nie następuje zmiana celu wywłaszczenia, lecz jego dopuszczalna modyfikacja.

Wojewoda [...] nie zauważył jednak, że taka modyfikacja może być uznana za dopuszczalną w myśl zasady, że jeżeli wolno więcej, to wolno także mniej. W niniejszej sprawie nie może być jednak ta zasada zastosowana albowiem decyzja wywłaszczeniowa precyzyjnie określała cel wywłaszczenia nie dopuszczając w związku z tym żadnej w tym zakresie interpretacji. Skoro wskazywała ona na budowę konkretnych obiektów mogących stanowić infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, to brak jest podstaw do uznania, że na jej podstawie możliwe było wybudowanie osiedla. Budowa osiedla ma bowiem szerszy zakres od budowy jego infrastruktury.

Ponadto nie zostały dokonane ustalenia, co do tego, jaka część wywłaszczonej nieruchomości w ogóle została zabudowana i czy ewentualnie niezabudowana część podlegałaby zwrotowi, gdyby nie zastosowana w sposób nieprawidłowy interpretacja pojęcia modyfikacji celu wywłaszczenia.

Decyzja ta nie może być także uznana za prawidłową, z uwagi na to, że co do części wywłaszczonej nieruchomości od innych osób toczy się postępowanie, prowadzące najprawdopodobniej do jej zwrotu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącej cofnął wniosek dowodowy zawarty w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Dla niniejszej sprawy podstawowe znaczenie miała ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania, zaprezentowane w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1147/11.

WSA w Warszawie wskazał, że działki nr [...],[...],[...] objęte były decyzją lokalizacyjną nr [...] z [...] grudnia 1975 r. i przeznaczone pod budowę Parku [...]. Działki nr [...] i [...] znajdowały się w granicach pasa gruntu zarezerwowanego pod projektowane przedłużenie ul. [...], a działka nr [...] położona była na terenie przeznaczonym pod urządzenie parku.

Dalej Sąd stwierdził wyraźnie, że w rozpoznawanej sprawie zasadnie organ II instancji uznał, że modyfikacja celu wywłaszczenia (wedle organu I instancji – ta modyfikacja dotyczyła zagospodarowania działek nr [...] i [...] pod budowę bloków mieszkalnych wraz z towarzyszącą infrastrukturą jak: drogi dojazdowe, parking, chodniki, zieleń) stanowi niedopuszczalną zmianę celu.

Skoro bowiem celem wywłaszczenia, określonym w decyzji wywłaszczeniowej była budowa parku, a w rzeczywistości na terenie objętym wywłaszczeniem wybudowano bloki mieszkalne wraz z infrastrukturą, to nie można mówić o wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia.

W tej sytuacji Sąd przyznał rację Wojewodzie [...], że rozstrzygnięcie organu I instancji zostało wydane bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w rozumieniu art. 138 § 2 kpa. Organ I instancji bowiem ograniczył się wyłącznie do ustalenia, że w sprawie niniejszej nie można mówić o braku realizacji celu wywłaszczenia, ale o jego modyfikacji. Fakt zaś zagospodarowania terenu obiektem o charakterze trwałym w ocenie organu I instancji stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jednak jak słusznie zauważył organ II instancji dwa bloki mieszkalne zajmują tylko fragment działki nr [...], zieleń zaś osiedlowa i parking mogą być usunięte.

Z powyższego wynika, że organ I instancji orzekając o odmowie zwrotu nieruchomości nie badał wystąpienia w sprawie okoliczności świadczących o możliwości zwrotu spadkobiercom poprzedniego właściciela choćby części nieruchomości wywłaszczonej, zgodnie z art. 137 ust. 2 ugn.

W związku z powyższym należało również ustalić, czy na całości działki nr [...] zrealizowano cel wywłaszczenia, czy też tylko na części.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy w niniejszej sprawie uznając, że co najmniej część przedmiotowej nieruchomości kwalifikuje się do zwrotu, przy braku przeprowadzenia przez organ I instancji w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń, nie miał możliwości wydania decyzji reformatoryjnej. Jak wynika bowiem z akt sprawy takie ustalenia skutkowałyby ewentualną koniecznością wydzielenia geodezyjnego działek, jak również sporządzenia operatu szacunkowego.

Dodatkowo Sąd zauważył, że organ I instancji przyznał Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] przymiot strony w niniejszym postępowaniu bez uprzedniego zbadania, czy podmiot ten legitymuje się tytułem prawnym do spornego gruntu, o którym mowa w art. 138 ugn. Stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości są bowiem poza poprzednimi właścicielami wywłaszczonej nieruchomości lub ich spadkobiercami, aktualnymi właścicielami gruntu bądź ich użytkownikami wieczystymi również osoby, których prawa do nieruchomości wygasną w następstwie uzyskania cechy ostateczności przez decyzję orzekającą o zwrocie gruntu. Wpis w ewidencji gruntów i budynków Spółdzielni jako władającej spornym gruntem, czy też jej oświadczenie, że jest użytkownikiem tego gruntu są niewystarczające do przyznania jej przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa.

Jeżeli chodzi o to ostatnie zagadnienie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 14 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1007/12 stwierdził, że Spółdzielnia nie wykazała, że przysługuje jej jakikolwiek tytuł prawnorzeczowy lub obligacyjny do nieruchomości objętych postępowaniem zwrotowym.

Zatem WSA w Warszawie przesądził, że celem wywłaszczenia dla nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] (pochodzące z wywłaszczonej działki nr [...]) oraz działki nr [...] (pochodzącej z wywłaszczonej działki nr [...]) była budowa Parku [...] na [...].

Dalej WSA w Warszawie przesądził, że budowa bloków mieszkalnych i infrastruktury osiedlowej na części wywłaszczonej nieruchomości nie może być uznana za modyfikację celu wywłaszczenia, ale za jego zmianę.

Z decyzji lokalizacyjnej z [...] grudnia 1975 r. i decyzji wywłaszczeniowej z [...] kwietnia 1976 r. wynika, że celem wywłaszczenia terenu obejmującego obecne działki nr [...],[...] i [...] była budowa parku. Z decyzji z [...] sierpnia 1976 r. zatwierdzającej plan realizacyjny ogólny wynika, że dotyczyła ona zagospodarowania terenu Parku [...].

Z pisma Prezydenta [...] z 19 sierpnia 2003 r. wynika, że na części wywłaszczonego terenu rozpoczęto realizację celu wywłaszczenia (parku [...]) około 1976 r. Cel ten zrealizowano na części wywłaszczonej nieruchomości, lecz w latach 1976-1979 opracowano i zatwierdzono zamienny plan realizacyjny m.in. dotyczący ukształtowania terenu Parku, skorygowano granice terenu projektowanego parku. Park został zagospodarowany na części wywłaszczonej nieruchomości.

Z pisma Zarządu [...] z 29 marca 2010 r. wynika, że działki nr [...] i [...] były objęte decyzją lokalizacyjną nr [...] z [...] grudnia 1975 r. (realizacja parku [...]) i pierwotnie znajdowały się w granicach terenu rezerwowanego pod projektowane przedłużenie ul. [...]. Jednak w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny z [...] sierpnia 1976 r. zrezygnowano z przedłużenia ul. [...] i skorygowano granice parku. Wobec tego cel wywłaszczenia (budowa parku) zrealizowano tylko na działce nr [...].

Ze zdjęcia lotniczego przyjętego do pzgik w 1997 r. wynika, że teren działki nr [...] został wykorzystany na cel wywłaszczenia (budowę parku [...]).

Stało się to przed złożeniem przez J. M. (podanie z [...] kwietnia 1999 r.) oraz M. M. i J. D. (podania z [...] sierpnia 1999 r.) wniosków o zwrot przedmiotowych działek.

Sąd zwraca uwagę, że budowa parku o charakterze dzielnicowym jest rodzajowo inną inwestycją, niż urządzenie w ramach i na potrzeby konkretnego osiedla mieszkaniowego terenów zieleni osiedlowej, ogrodów osiedlowych, czy zieleni izolacyjnej. Park dzielnicowy pełni funkcję urbanistyczną o zasięgu ponadosiedlowym. Zaspokaja potrzeby wypoczynkowe, rekreacyjne, sportowe, a niekiedy rozrywkowe i kulturalne mieszkańców całej dzielnicy, także osób zamieszkujących w budownictwie rozproszonym jednorodzinnym. Jest to teren miejskiej zieleni publicznej, który nie służy wyłącznie mieszkańcom konkretnego osiedla mieszkaniowego. Nie jest to twór urbanistyczny zaprojektowany i zrealizowany wyłącznie jako zaplecze wypoczynkowo-rekreacyjne konkretnego osiedla mieszkaniowego.

Zatem nie można utożsamiać tego rodzaju zamierzenia inwestycyjnego z doprecyzowaniem celu wywłaszczenia jakim była projektowana w latach 1968-1970 (choć nie wdrożona w życie) budowa, na terenie o pow. [...] m2 (później wywłaszczonym pod realizację innych celów) osiedla [...] i osiedla [...] (na tego typu pierwotnie projektowane, a niezrealizowane zamierzenia wskazują rejestry pomiarowe ks.rob. [...] i ks.rob [...] sporządzone w lutym 1970 r.).

Sąd podziela – co do zasady – stanowisko organów orzekających, że przy realizacji celu publicznego jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców, to jest budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze, a także wodociągi, instalacje elektryczne, gazowe, sanitarne czy kanały deszczowe (por. wyroki: NSA z 5 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 610/15, z 3 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1537/09).

Rację mają organy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, dokonując oceny realizacji celu wywłaszczenia i zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - że ustalenie to nabiera szczególnej wymowy w przypadku, gdy celem tym jest infrastruktura o złożonym charakterze, na przykład budowa osiedla mieszkaniowego. Budowa infrastruktury technicznej dużego obiektu lub pewnego założenia architektonicznego, stanowi bowiem element złożonej i wieloetapowej inwestycji, a zatem jej realizacja może trwać niejednokrotnie dłuższy okres czasu. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców, a zatem z tego powodu nie można również – co do zasady – wykluczyć możliwości, by teren osiedlowy, pierwotnie przeznaczonym pod określone zagospodarowanie, został w przyszłości zagospodarowany w sposób odmienny, ale służący mieszkańcom osiedla (np. wyroki NSA z 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 846/13 i I OSK 850/13, 13 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2768/12, 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1044/14 i z 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2502/12, 9 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 75/16).

Zdaniem Sądu opisana wyżej modyfikacja celu wywłaszczenia w tej sprawie nie miała miejsca.

W niniejszej sprawie nie można było przyjąć (wnioskując z ogółu do szczegółu), że celem wywłaszczenia na przedmiotowym terenie była budowa osiedla mieszkaniowego na [...], a w ramach tego celu zrealizowano zieleń parkową oraz budowę bloków mieszkalnych wraz z towarzyszącą infrastrukturą.

W niniejszej sprawie nie została wydana na sporny teren decyzja lokalizacyjna i decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny, które wskazywałyby, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego [...].

Takie decyzje lokalizacyjne były wydawane, jeżeli chodzi, np. o budowę osiedla mieszkaniowego [...] (sprawa o sygn. akt I OSK 785/09) i budowę osiedla mieszkaniowego [...] (sprawy o sygn. akt I OSK 2675/17 i I SA/Wa 193/17).

W niniejszej sprawie celem wywłaszczenia na spornym terenie była budowa dzielnicowego parku [...] dla mieszkańców dzielnicy [...], a więc rodzajowo inne zamierzenie inwestycyjne.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie doszło do realizacji celu wywłaszczenia przed złożeniem wniosków zwrot na terenie obejmującym działkę nr [...]. Z kolei na działkach [...] i [...] celu wywłaszczenia nie zrealizowano, ponieważ po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej zaniechano budowy parku.

Wbrew temu co twierdzą Starosta [...] i Wojewoda [...] cel wywłaszczenia odnoszący się do budowy centrum handlowo-usługowego (decyzja lokalizacyjna nr [...] z [...] czerwca 1972 r.) nie dotyczył terenu działki nr [...]. Wskazuje na to mapa załączona do pisma Prezydenta [...] z 19 sierpnia 2003 r., k.43, teczka nr 2 akt adm., na której wkreślono granicę centrum handlowego i granicę parku, w zestawieniu z mapami k.6 i 32, teczka nr 3 akt adm.

Nie można zgodzić się z Wojewodą [...], że skoro część działki nr [...] jest zabudowana fragmentami bloków mieszkalnych i infrastrukturą osiedlową, to nie jest możliwe orzeczenie o jej zwrocie na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela gruntu.

Sąd zwraca uwagę, że w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim się znajduje w dniu zwrotu (art. 139 ugn). Za stan nieruchomości uważa się m.in. stan jej zagospodarowania, stan techniczno-użytkowy, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej (art. 4 pkt 17 ugn).

Art. 138 ugn nie przewiduje, że spółdzielcze prawa do lokali mieszkalnych wygasają po uostatecznieniu się decyzji o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.

W sprawach zwrotowych nie obowiązują regulacje, które w pewnych warunkach uniemożliwiają nabycie prawa do gruntu zabudowanego fragmentem budynku mieszkalnego (np. art. 31 ugn, który przewiduje, że oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości budynków i innych urządzeń).

To w jaki sposób ułożą swoje stosunki prawne z jednej strony właściciel posadowionych na gruncie nakładów, niezwiązanych z realizacją celu wywłaszczenia, a z drugiej strony właściciel zwróconej nieruchomości nie jest przedmiotem administracyjnego postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Wadliwe było także traktowanie przez organy Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] jako strony postępowania zwrotowego, w rozumieniu art. 28 kpa, skoro Spółdzielnia nie była aktualnym właścicielem przedmiotowego gruntu, jego użytkownikiem wieczystym, a także nie legitymowała się żadnym z tytułów do korzystania z gruntu, o których mowa w art. 138 ugn.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zarówno Starosta [...], jak i Wojewoda [...] wydali swe decyzje z istotnym i mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa". Organy orzekające w administracyjnym toku instancji wadliwie uznały, że na działkach nr [...],[...] i [...] zrealizowano w istocie elementy, które można zakwalifikować jako część infrastruktury osiedla mieszkaniowego, w ramach realizacji ogólnego celu wywłaszczenia – budowy osiedla mieszkaniowego [...]. Organy pominęły stanowisko WSA w Warszawie, który uznał, że sporny grunt został przeznaczony i wywłaszczony pod budowę parku dzielnicowego, a więc na rodzajowo inny cel wywłaszczenia. Dodatkowo organy pominęły ocenę prawną WSA w Warszawie, który uznał, że Spółdzielnia nie wykazała żadnego tytułu prawnorzeczowego lub obligacyjnego, aby mieć status strony niniejszego postępowania zwrotowego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta [...] weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. Organ I instancji będzie miał na uwadze to, że: 1) celem wywłaszczenia działek nr [...],[...] i [...] była budowa Parku [...], 2) cel ten zrealizowano przed złożeniem wniosków o zwrot tylko na działce nr [...], 3) nie ma przeszkód o charakterze faktycznym i prawnym do orzeczenia na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela nieruchomości o zwrocie działek nr [...] i [...] na których nie zrealizowano celu wywłaszczenia, 4) Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] nie ma statusu strony postępowania zwrotowego.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji podejmie postępowanie wyjaśniające w zakresie aspektów sprawy zwrotowej, o których mowa w art. 140 ugn, jeżeli chodzi o zbędne na cel wywłaszczenia działki nr [...] i [...].

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).