Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 90/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 165, art. 220 par. 1 i 3, art. 246 par. 2, art. 249a, art. 184 w zw. z art. 197 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Sp. z o.o. z siedzibą w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 1584/14 w zakresie umorzenia postępowania w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1584/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 4 oraz art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.), umorzył postępowanie w sprawie z wniosku A Sp. z o.o. z siedzibą w M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (pkt I) oraz odrzucił skargę kasacyjną (pkt II).

Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 17 grudnia 2015 r. Przewodniczący Wydziału I WSA we Wrocławiu wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wniesionej od postanowienia WSA z dnia 9 marca 2015 r. o odrzuceniu skargi. W odpowiedzi na wezwanie, w terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej skarżąca wniosła po raz kolejny o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r., WSA umorzył postępowanie w sprawie przyznania spółce prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Umarzając postępowanie Sąd stwierdził, że w sytuacji, gdy strona składa kolejny wniosek, oparty na identycznej argumentacji, która została już oceniona przez Sąd w orzeczeniach prawomocnie oddalających wnioski strony, rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Postanowieniem z dnia

21 października 2016 r. (I GZ 556/16) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na ww. postanowienie.

Zarządzeniem z dnia 23 listopada 2016 r. ponownie wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy załączając tożsamy wniosek jak poprzednie.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA zaznaczył, że złożony przez skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów jest kolejnym takim wnioskiem w sprawie, po wydaniu przez WSA postanowień z dnia 6 października 2014 r. i 9 marca 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, które stały się prawomocne na skutek oddalenia zażaleń spółki przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 27 listopada 2014 r. (sygn. akt I GZ 523/14), 26 maja 2015 r. (sygn. akt I GZ 285/15), 4 listopada 2015 r. (sygn. akt I GZ 711/15).

Skoro skarżąca przedłożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, którego treść jest zbieżna z treścią uprzednio składanych wniosków rozpoznanych negatywnie, a postanowienia wydane w tym przedmiocie są prawomocne, to w ocenie Sądu I instancji, merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne a postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 249a p.p.s.a. należało umorzyć, o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji.

Z kolei odrzucając skargę kasacyjną (pkt II) WSA wskazał, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji, gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.

Po oddaleniu zażalenia strony przez NSA postanowieniem z dnia

21 października 2016 r. (I GZ 556/16) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca zarządzeniem z dnia

23 listopada 2016 r. (doręczonym 1 grudnia 2016 r.) została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. W zakreślonym terminie, strona nie uiściła należnego wpisu od skargi kasacyjnej a złożony ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przerwał biegu terminu do jego uiszczenia oraz nie chronił strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Wobec powyższego WSA na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną (pkt II sentencji).

Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca Spółka, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1. art. 249a p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie prawa pomocy, podczas gdy nie został rozpatrzony wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie skarżąca nie wyczerpała drogi do uzyskania zwolnienia z kosztów sądowych;

2. art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego, w sytuacji gdy skarżąca nie wyczerpała drogi do uzyskania zwolnienia z kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji ocenił wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy w kontekście art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ciężar wykazania zmiany okoliczności, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Skoro spółka złożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, którego treść jest zbieżna z treścią uprzednio składanych wniosków rozpoznanych negatywnie, a postanowienia wydane w tym przedmiocie są prawomocne, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne i na podstawie art. 249a p.p.s.a. w tym zakresie umorzył postępowanie. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka nie wykazała, aby w sprawie doszło do jakiejkolwiek zmiany stanu majątkowego w kontekście art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że po prawomocnym zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania (poprzez oddalenie przez NSA postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt I GZ 360/16, zażalenia skarżącej na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy) Sąd I instancji ma obowiązek stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, należy stanąć na stanowisku, że bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany.

Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14, postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 379/16). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia

10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10; postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13).

Ponadto ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (por. postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 1999 roku I CKN 146/98, OSNC 1999 Nr 11, poz. 196). Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.

Należy także mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 220 § 1 p.p.s.a. stosownie do której sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma, od którego strona nie uiściła należnej opłaty. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencją nieuiszczenia należnego wpisu od skargi jest odrzucenie tego środka zaskarżenia.

Zatem, prawomocne postanowienie sądu o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty nie zwalnia strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie.

W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę kasacyjną spółki z uwagi na nieuiszczenie w wyznaczonym terminie wpisu od tego środka zaskarżenia, pomimo prawidłowego pouczenia zawartego w piśmie z dnia 23 listopada 2016 r. Zatem zarzut naruszenia art. 220 § 3 p.p.s.a. okazał się nieusprawiedliwiony.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.