Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 32/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 782
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity
article: art. 149 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w P. do załatwienia wniosku skarżącego R. S. z dnia (...) r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszaniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. przyznaje radcy prawnemu M.M. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższone o kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Pismem z (...) r. R. S. (dalej jako: "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w P. (dalej jako: "Prezes SO" lub "Organ") w sprawie z wniosku Skarżącego z (...) r. o udostępnienie informacji publicznej. Z powołaniem się na zarzuty naruszenia: (1) art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782 z późn. zm.; dalej w skrócie "u.d.i.p.") poprzez błędne kwestionowanie prawa Skarżącego do uzyskania informacji publicznej w żądanym zakresie; (2) art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej w żądanym zakresie bez zbędnej zwłoki; (3) art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak wydania decyzji w sytuacji, gdy stanowisko organu było negatywne wobec wniosku strony; (4) art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p. poprzez długotrwałą bezzasadną odmowę udostępnienia informacji publicznych dotyczących władzy publicznej – Skarżący wniósł o:

1) zobowiązanie Organu do udostępnienia żądanej przez Skarżącego informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z (...) r.;

2) stwierdzenie, iż bezczynność Organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej przez Prezesa SO w sprawie (...) miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3) stwierdzenie, iż podmiot zobowiązany nie udostępnił Skarżącemu informacji publicznej wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi (art. 23 u.d.i.p.);

4) wymierzenie Organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 w związku z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.");

5) przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu;

6) zwrot poniesionych przez Skarżącego kosztów postępowania, w szczególności zwrot kosztów sporządzenia skargi oraz kosztów wysłanej w sprawie korespondencji (art. 200 p.p.s.a.).

W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że w dniu (...) r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek ten zawierał żądanie przesłania wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami z lat (...) wydanych w sprawach rejestrowanych w repertorium C pod symbolem 031, przy czym, zgodnie z wolą Wnioskodawcy, żądane informacje mogły być zapisane na płycie CD / DVD. Skarżący wskazał, że Prezes SO – będąc w posiadaniu żądanej informacji (okoliczność bezsporna) – pismem z (...) r. przesłał Wnioskodawcy tylko kilka wyroków zapisanych na płycie CD oraz poinformował Wnioskodawcę, "że z uwagi na znaczny zakres informacji objętej wnioskiem, wymagającej znacznego nakładu środków i zaangażowania pracowników, która negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, realizacja Pana wniosku w całości nie będzie możliwa. W związku z powyższym w załączeniu przesyłam wybrane orzeczenia, również na płycie CD w sprawach z Repertorium C o symbolu 031." Skarżący zaznaczył, że do dnia złożenia skargi Organ nie udostępnił jemu żądanej informacji ani nie wydał w sprawie żadnej decyzji, a tym samym znajduje się w zwłoce. Podkreślił, z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że udzielenie niepełnej odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej nie stanowi prawidłowego sposobu załatwienia wniosku. Zarazem nie ulega wątpliwości, że wyrok z uzasadnieniem stanowi informację publiczną, gdyż mieści się w kategorii dokumentów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., a Prezes SO, jako organ sądu okręgowego, jest organem władzy publicznej, czyli podmiotem zobowiązanym do udostępnienia posiadanej informacji publicznej.

Oceniając charakter zarzucanej bezczynności Organu, Skarżący wskazał, że: "Na ocenę, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ma wpływ jej czas trwania, długotrwała błędna ocena prawna zasadności wniosku skarżącego, licząc na brak konsekwencji (np. stwierdzenie rażącego naruszenia prawa oraz orzeczenia grzywny). Dodatkowo konsekwencją niemal rocznej zwłoki był po stronie skarżącego osadzonego w zakładzie karnym brak możliwości zapoznania się z orzecznictwem dla ochrony swoich praw w toczących się postępowaniach sądowych." Z kolei uzasadniając swój wniosek o zwrot kosztów postępowania Skarżący wskazał na art. 200 p.p.s.a., podkreślając zarazem, że w niniejszej sprawie poniósł koszty sporządzenia skargi (50 zł) oraz koszty związane z wysyłaniem w sprawie korespondencji ("ilość wysłanej korespondencji" x 1 zł 40 gr).

W odpowiedzi na skargę Prezes SO wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., podkreślając, że zarzut dotyczy czynności (udostępnienie Skarżącemu informacji publicznej) podjętej przez Organ w dniu (...) r. (doręczenie pisma nastąpiło w dniu (...) r.), natomiast przedmiotowa skarga na bezczynność wpłynęła do siedziby Sądu Okręgowego w dniu (...) r., a więc po upływie ponad 10 miesięcy, czyli po terminie (trzydziestodniowym) do jej wniesienia, określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a.

Pismem procesowym z (...) r. pełnomocnik z urzędu Skarżącego, radca prawny M. M., podtrzymał wszelkie twierdzenia zawarte w skardze. Ponadto, odnosząc się do odpowiedzi na skargę, za bezzasadny uznał wniosek Organu o odrzucenie skargi, podkreślając, że w przedmiotowej sprawie nie rozpoczął biegu trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, w związku z faktem, że rozstrzygnięcie w sprawie nigdy nie zapadło – pismo Prezesa SO z (...) [powinno być: "(...)" lutego – uw. Sądu] (..) r. nie miało formy decyzji, o jakiej mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a p.p.s.a., tj. mających za przedmiot: (1) decyzje administracyjne; (2) postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (3) postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; (4) inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także (4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Stosownie do generalnej reguły z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu. Wówczas sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną, i czy rzeczywiście wnioskodawca mógł skutecznie domagać się jej udostępnienia. Należy w tym miejscu podkreślić, że aby można było uznać, iż nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej (także tej, której organ nie posiada), podmiot zobowiązany do jej udzielenia w formie uregulowanej ustawą o dostępie do informacji publicznej powinien wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Tylko w takim przypadku uwolni się od zarzutu bezczynności w sprawie. Identycznie powinien postąpić w sytuacji, gdy posiada żądane informacje, lecz z uwagi na ograniczenia dostępu nie może ich udostępnić (tak trafnie wyrok NSA z 17.04.2013 r., I OSK 3109/12 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

W myśl art. 21 in principio u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, CBOSA). Ponadto do skargi na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. np. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11 – CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por.: wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10; wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11 – CBOSA). W szczególności, wbrew stanowisku Organu, skarga na bezczynność – także w udostępnieniu informacji publicznej – nie jest ograniczona czasowo regulacją zawartą w art. 53 § 1 p.p.s.a., w myśl której skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Udzielona "zwykłym" pismem odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej nie stanowi "rozstrzygnięcia w sprawie" w rozumieniu ww. przepisu.

Mając wszystko to na uwadze Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną, a wniosek Organu o jej odrzucenie – za niezasadny.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi należy stwierdzić, że jej przedmiotem uczyniono bezczynność Prezesa SO w udostępnieniu Wnioskodawcy informacji określonych we wniosku z (...) r. Z treści skargi wynika, że, zdaniem jej autora, zarzucana bezczynność wyraża się w fakcie udzielenia przez Prezesa SO niepełnej odpowiedzi (pismem z (...) r. – bezsporne) na ww. wniosek, bez jednoczesnego wydania decyzji odmownej w pozostałym zakresie.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest wstępne przesądzenie, czy żądana informacja jest informacją publiczną oraz czy Prezes SO jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Wprawdzie strony tych okoliczności w niniejszej sprawie nie kwestionowały, ale Sąd w granicach swej kognicji był zobligowany z urzędu przeprowadzić w tym zakresie własne rozważania.

Wobec tego należy wskazać, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji).

Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, określają ustawy (art. 61 ust. 4 ab initio Konstytucji). Rudymentarnym aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła definicję legalną "informacji publicznej", przez którą, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu. Znalazły się w nim m.in. informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p.).

Na tym tle normatywnym nie ulega wątpliwości, że żądane przez Skarżącego informacje w postaci odpisów wyroków (wraz z uzasadnieniem) w określonej kategorii spraw rozstrzyganych przez sąd powszechny stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p., a wniosek Skarżącego musi być uznany za wniosek o udostępnienie informacji publicznej, podlegający rozpoznaniu na zasadach określonych w tej ustawie.

Rozważając z kolei podmiotowy aspekt sprawy należy zauważyć, że adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, wymienione w art. 4 u.d.i.p. W szczególności są nimi organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), do których niewątpliwie należy zaliczyć także prezesów sądów wszystkich szczebli (w tym sądów okręgowych), będących organami władzy sądowniczej – co potwierdza jednolite, utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne (zob. m.in. wyroki WSA: z 09.10.2014 r., II SAB/Łd 110/14; z 01.10.2014 r., II SAB/Gd 103/14; z 18.06.2014 r., II SA/Go 305/14; z 19.02.2014 r., II SAB/Wa 443/13; z 22.01.2014 r., II SAB/Gd 47/13; z 06.03.2013 r., II SA/Sz 1244/12 – CBOSA).

Wobec tego Prezes SO jest bez wątpienia podmiotem obowiązanym do udzielania posiadanych informacji publicznych.

Udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną – "zwykłym" pismem. Zastosowanie w takim przypadku formy decyzji byłoby równoznaczne z jej wydaniem bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. np. wyrok WSA z 10.07.2013 r., II SA/Gd 295/13, CBOSA). Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział natomiast w takich przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (zob. art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) – tj. gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (zob. art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej jako istotne jawi się rozróżnienie na informację publiczną "prostą" oraz "przetworzoną". O ile bowiem dostęp do informacji należących do pierwszej kategorii ma właściwie nieograniczony charakter – co wynika z przepisów art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p., w świetle których każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, ani też stosować praktyk i procedur utrudniających dostęp do informacji publicznej – to już udostępnienie informacji publicznej "przetworzonej" wymaga wykazania po stronie wnioskodawcy, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zwraca uwagę, że w świetle tego przepisu nie wystarczy, iż uzyskanie informacji przetworzonej będzie dla interesu publicznego "istotne" – ma ono być dla tego interesu "szczególnie istotne". Przepis ten ma przeciwdziałać zalewowi wniosków zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej dla realizacji celów "niepublicznych", np. prywatnych lub komercyjnych (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz, Warszawa 2012, uw. 1 do art. 3, s. 53). Celem u.d.i.p. nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych itp. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (zob. J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, s. 147). Jeżeli występowanie "szczególnie istotnego interesu publicznego" w uzyskaniu żądanej informacji nie wynika już z samej treści wniosku, organ winien wezwać wnioskodawcę do jego wykazania, z jednoczesnym zaznaczeniem, że dana informacja jest w jego ocenie informacją przetworzoną. Brak (niewykazanie przez wnioskodawcę pomimo wezwania) interesu publicznego powoduje, że należy wydać decyzję odmawiającą udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, opartą na art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (por. np. wyroki NSA: z 11.09.2012 r., I OSK 1015/12; z 05.04.2013 r., I OSK 89/13; a także wyroki WSA: z 17.05.2005 r., II SA/Wa 481/05; z 24.11.2011 r. II SA/Go 667/11; z 07.03.2013 r., II SA/Po 1060/12; z 17.06.2014 r., IV SA/Po 316/14 – CBOSA).

W świetle powyższych rozważań nie można uznać, że wystosowanie do Wnioskodawcy, w odpowiedzi na jego wniosek z (...) r., "zwykłego" pisma z (...) r. – z załączonymi doń tylko wybranymi orzeczeniami spośród żądanych i z wyjaśnieniem, że realizacja tego wniosku w całości nie będzie możliwa "z uwagi na znaczny zakres informacji objętej wnioskiem, wymagającej znacznego nakładu środków i zaangażowania pracowników, która negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej" – stanowiło właściwe załatwienie przez Prezesa SO sprawy tego wniosku (i to abstrahując nawet od mylnego powołania się w treści tego pisma na wniosek-pismo Skarżącego z "(...) r.", co musi być uznane za omyłkę w świetle późniejszych, zgodnych w tym zakresie, twierdzeń skargi oraz odpowiedzi na skargę, nie kwestionujących, iż pismo z (...) r. stanowiło odpowiedź na wniosek z (...) r.). W sytuacji bowiem, gdy, jak wynika treści pisma z (...) r., Organ uznał, że realizacja przedmiotowego wniosku w całości wymagałby odeń znacznego nakładu sił i środków (organizacyjnych, finansowych, osobowych itp.), z uszczerbkiem dla normalnego toku realizacji ustawowych zadań spoczywających na adresacie wniosku – a więc, że, jak należy rozumieć, ma w tym przypadku do czynienia w istocie z żądaniem informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (o czym niżej) – organ winien najpierw wezwać Wnioskodawcę do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu tych informacji, a następnie, w przypadku niewykazania tego interesu, wydać decyzje odmowną na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Czynności tych organ dotychczas nie podjął, co czyni zasadnym zarzut bezczynności.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w zakreślonym przez ustawodawcę terminie. W postępowaniu tym sąd nie bada natomiast sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia czynności lub aktu przez organ, do których podjęcia był on zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego. Jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na rozstrzygnięcie organu. Wyrok uwzględniający skargę na bezczynność nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności (zob. wyrok NSA z 15.12.2011 r., I OSK 1721/11, CBOSA).

W okolicznościach badanej sprawy oznacza to, że w tym postępowaniu Sąd nie był władny wiążąco rozstrzygnąć, czy żądane informacje rzeczywiście stanowią informację publiczną przetworzoną, czy też nie. Zmuszony był jedynie poprzestać na konstatacji, że jeżeli – jak można wnioskować z pisma Organu z (...) r. – informacje te mają charakter informacji przetworzonej, to odmowa ich udostępnienia została dokonana przez Prezesa SO w niewłaściwym trybie, bo bez uprzedniego wezwania Wnioskodawcy do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, i w niewłaściwej formie, gdyż "zwykłym" pismem zamiast w drodze decyzji administracyjnej, o jakiej mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Z tych względów jedynie ubocznie wypada zauważyć, że ustawodawca nie określił kryteriów, które pozwalałyby na odróżnienie informacji prostej od informacji przetworzonej. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że "informacją prostą" jest informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada (z zachowaniem ewentualnych ograniczeń wynikających z art. 5 u.d.i.p.) – a więc informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem – z tym wszakże, dodawanym niekiedy, zastrzeżeniem, że jej wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowań itp.) nie jest związane z koniecznością poniesienia kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji (zob. np.: wyrok NSA z 09.08.2011 r., I OSK 792/11, CBOSA; por. też: wyrok NSA z 12.12.2012 r., I OSK 2149/12, CBOSA; tak też I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa..., uw. 1 do art. 3, s. 49). Informacja prosta nie zmienia się w informację przetworzoną poprzez sam proces tzw. anonimizacji – polegający na usunięciu (unieczytelnieniu, np. zamazaniu, wykreśleniu, zakryciu itp.) z udostępnianego dokumentu określonych jego elementów, które pozwalałyby na identyfikację występujących w dokumencie osób fizycznych – bo czynność ta, jak się przyjmuje, polega jedynie na przekształceniu informacji, a nie jej przetworzeniu. Podobnie nie stanowi o przetworzeniu informacji sięganie do materiałów archiwalnych (zob. wyrok NSA z 09.08.2011 r., I OSK 792/11, CBOSA).

Z kolei "informacja przetworzona" jest – w myśl powszechnie akceptowanego poglądu – jakościowo nową informacją, która w chwili złożenia wniosku nie istnieje w żądanej i ukształtowanej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego (por. wyrok NSA z 12.12.2012 r., I OSK 2149/12, CBOSA). Wytworzenie takiej informacji wymaga przeprowadzenia przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane materiały źródłowe (informacje proste). Może tu chodzić o konieczność wykonania pewnych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, wyciągów itp., połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych. Musi więc istnieć informacja źródłowa, podstawowa (prosta), której wykorzystanie w postaci zestawienia, obliczenia itd. spowoduje powstanie informacji jakościowo nowej, "przetworzonej" właśnie (por. wyrok WSA z 17.04.2013 r., II SAB/Kr 21/13, CBOSA) – w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych – a więc informacji, która zostanie przygotowana specjalnie dla wnioskodawcy wedle określonych przez niego "parametrów", i której wytworzenie wymagać będzie, co do zasady, intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego (por. wyrok WSA z 11.06.2013 r., II SA/Bk 230/13, CBOSA). Takie określenie zasadniczych przypadków, w których ma się do czynienia z informacją przetworzoną, nie pozwala wykluczyć uznania, iż niekiedy nawet suma informacji prostych może tworzyć informację przetworzoną. W pewnych przypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych jemu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo iż składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej (tak wyrok NSA z 09.08.2011 r., I OSK 792/11, CBOSA; podobnie wyrok NSA z 17.10.2006 r., I OSK 1347/05, CBOSA).

Mając wszystko to na uwadze należało stwierdzić, iż Prezes SO, załatwiając jedynie częściowo wniosek Skarżącego z (...)., dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu tego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p. (ten ostatni przepis dotyczy możliwości poboru opłaty na pokrycie kosztów udostępnienia żądanej informacji). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W niniejszej sprawie wszystkie te terminy upłynęły bezskutecznie przed dniem wniesienia skargi oraz wydania wyroku.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 286 § 2 p.p.s.a. oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zobowiązał Prezesa SO do załatwienia przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia Organowi odpisu prawomocnego orzeczenia (pkt 1 wyroku).

Na podstawie art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność Organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku), wziąwszy w szczególności pod uwagę, że Organ nie pozostawił wniosku Skarżącego bez odpowiedzi, lecz w części go załatwił, a niezałatwienie pozostałej części tego wniosku we właściwym trybie i formie nie wynikało z lekceważenia przepisów prawa, lecz raczej z błędnej ich interpretacji. Długi zaś okres bezczynności był, w ocenie Sądu, w istotnej mierze następstwem postawy samego Wnioskodawcy, który po otrzymaniu pisma z (...) r. (w dniu (...) r.) aż do dnia wystąpienia ze skargą nie zamanifestował wobec Prezesa SO swego niezadowolenia ze sposobu załatwienia jego wniosku, czym mógł tylko utwierdzić Organ w błędnym przekonaniu, że udzielona odpowiedź była prawidłowa i dla Wnioskodawcy satysfakcjonująca.

Z tych samych względów Sąd nie uznał zasadności żądania skargi wymierzenia Organowi grzywny, co uzasadniało oddalenie skargi w pozostałym zakresie (pkt 3 wyroku).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej (pkt 4 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.), przyznając pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenie w wysokości 240 zł podwyższone o kwotę podatku od towarów i usług (55,20 zł) – łącznie 295,20 zł.