Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3683/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2, art. 1 ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący WSA Janina Guść, Sędziowie WSA Jolanta Górska (spr.), WSA Mariola Jaroszewska, Protokolant Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 października 2001r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 lutego 2001 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Gd 3683/01

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 2 października 200lr. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz.950 z późn. zm.) oraz art.138 § 1 pkt 1 w związku z art.127 § 3 K.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 23 lutego 200lr. Nr [...] pozbawiającą A. W. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracji stwierdził, że zmarły mąż skarżącej – E. W. uprawnienia kombatanckie otrzymał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w związku z pełnieniem służby w Wojsku Polskim po 30 czerwca 1947r. Podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu. Dlatego też na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 tejże ustawy powinien być on pozbawiony uprawnień kombatanckich. W tym stanie rzeczy nie przysługują też uprawnienia wdowie pozostałej po kombatancie. Organ wskazał nadto, że stan faktyczny ustalił na podstawie akt ZBoWiD i wykazu Centralnego Archiwum Wojskowego.

A. W. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1271 ze zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz.950 z późn. zm.) stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-56 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art.l ust.2, w art.2 oraz w art.4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-39 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. W myśl art.l ust. 2 pkt 6 tej ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

A. W. nabyła uprawnienia wdowy po kombatancie E. W., który z kolei posiadał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresach od 26.08.1947r. do 03.03.1948r., od 10.07.1948r. do 01.10.1949r., od 15.11.1950r. do 13.03.1951r. o od 19.06.1951r. do 01.03.1952r. Skarżąca nie posiada zatem uprawnień wdowy po kombatancie z tego tytułu.

Skargę należy uznać za zasadną w związku z nierozważeniem przez organ administracji okoliczności dotyczących możliwości nabycia przez skarżącą uprawnień na innej postawie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 4 marca 2002r. OPS 13/01, wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz.950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (ONSA 2002, Nr 4, poz.132).

Z przedstawionego wyżej poglądu wynika jednoznacznie, że organ administracji w trakcie postępowania, w którym weryfikowane są uprawnienia kombatanckie nie może się ograniczyć jedynie do stwierdzenia, że uprawnienia były przyznane z tytułu utrwalania władzy ludowej, ale powinien zweryfikować czy stronie uprawnienia te nie przysługują również z innych tytułów.

Właśnie taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że zmarły mąż skarżącej nie brał udziału w walkach z UPA ani też grupami Wehrwolfu, co wynika zarówno z akt ZBoWiD jak i pisma Centralnego Archiwum Wojskowego. Nie odniósł się jednakże szczegółowo do tychże dokumentów. Wskazać przy tym należy, że z wykazu jednostek nadesłanego przez Centralne Archiwum Wojskowe wynika, że 5 pułk KB W w 1947 roku walczył z UPA. Okoliczność ta jednakże nie stanowiła przedmiotu rozważań organu administracji. Nie podjęto więc działań mających na celu ustalenie prawdy obiektywnej. Takie postępowanie organu stanowi naruszenie postanowień art.7 i 77 K.p.a., które zobowiązują organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Dlatego też uwzględniając powyższe okoliczności na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu- przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji winien zakreślić stronie termin na złożenie wniosków dowodowych, przeprowadzić zaoferowane przez stronę dowody, a następnie podjąć rozstrzygnięcie w sprawie.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Tego rodzaju sytuacja zachodzi w przypadku decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, gdyż zgodnie z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrata tych uprawnień następuje dopiero wskutek uprawomocnienia się decyzji. Cechę prawomocności można natomiast przypisać wyłącznie tym decyzjom, które zostały utrzymane w mocy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, bądź też tym, które nie zostały zaskarżone do tego sądu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1095/00 Lex Nr 56605) Skoro zatem zaskarżona decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z mocy samego prawa nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę, to orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi było bezprzedmiotowe.