Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1174/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24, art. 26 ust. 1, art. 33 ust. 4, art. 63 ust. 2, art. 256 ust. 1, art. 89 ust. 1, art. 25
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 par. 1 i par. 3, art. 75
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 20
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo - akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2012 r., wydaną w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (wnioskodawcy) o unieważnienie patentu PL [...], udzielonego na wynalazek pt.: "Urządzenie do ekspozycji materiałów informacyjnych" na rzecz W. Spółka z o.o. Sp. komandytowo-akcyjna z siedzibą w [...] (uprawniony), na podstawie art. 89 oraz art. 24 w zw. z art. 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.; dalej: p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. - unieważniono patent nr PL [...] udzielony na w/w wynalazek, a także przyznano wnioskodawcy od uprawnionego kwotę 2600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu przypomniano, że w dniu [...] listopada 2010 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek wnioskodawcy o unieważnienie patentu nr PL [...] na wynalazek pt. "Urządzenie do ekspozycji materiałów informacyjnych", udzielonego na rzecz uprawnionego.

Jako podstawę prawną żądania unieważnienia patentu na w/w wynalazek wnioskodawca wskazał art. 24, art. 25 i art. 26 p.w.p.

Swój interes prawny wnioskodawca wywiódł z art. 63 w zw. z art. 287 ust. 1 p.w.p. podnosząc, że istnienie patentu na wynalazek pt: "Urządzenie do ekspozycji materiałów informacyjnych" nr PL [...] kreuje po jego stronie obowiązek powstrzymania się od ingerencji w strefę wyłączności uprawnionego z patentu. Ponadto wskazał, że uprawniony z patentu pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. wezwał go do zaniechania naruszeń spornego patentu, a także wysunął wobec niego roszczenia finansowe. Wnioskodawca znalazł się więc w sytuacji prawnej grożącej konsekwencjami, co tworzy związek interesu prawnego wnioskodawcy z normą wyrażoną przepisem art. 285 p.w.p. przez wykorzystanie tej normy przeciwko wnioskodawcy. Podniósł także, że w związku z żądaniem zaprzestania działań naruszających patent PL [...] znajduje się jednocześnie w sytuacji niedopuszczalnego ograniczenia wolności działalności gospodarczej, co tworzy związek interesu prawnego wnioskodawcy z przepisami art. 20 i 22 Konstytucji RP.

Zdaniem wnioskodawcy, sporny wynalazek nie spełnia przesłanek nowości i poziomu wynalazczego. Podniósł, że rozwiązanie techniczne będące przedmiotem patentu PL [...] zostało ujawnione między innymi w korespondencji elektronicznej pomiędzy wnioskodawcą a uprawnionym przed datą zgłoszenia spornego wynalazku w postaci:

- kopii e-maila z dnia [...] kwietnia 2003 r.

- kopii dwóch e-maili z dnia [...] maja 2003 r.

Ponadto, zdaniem wnioskodawcy, rozwiązanie będące przedmiotem patentu PL [...] wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, np. z opisu wzoru użytkowego Ru [...] pt. "Tablica informująco-reklamowa" ujawniającego budowę tablicy informacyjno-reklamowej przeznaczonej do stałej reklamy tytułu gazety i prezentacji zwięzłej informacji o codziennej zawartości gazety. Porównał cechy urządzenia według patentu PL [...] z cechami ujawnionymi w w/w korespondencji elektronicznej, a także we wzorze użytkowym Ru [...]. Stwierdził, że cechy wskazane w zastrzeżeniach spornego wynalazku w zestawieniu z cechami ujawnionymi w w/w dokumentach świadczą o tym, że przedmiot spornego patentu nie był nowy w zakresie cech wskazanych w zastrzeżeniu niezależnym, a większość cech wskazanych w zastrzeżeniach zależnych jest oczywista.

Wnioskodawca zwrócił także uwagę na fakt wymiany informacji na temat spornego rozwiązania, mający miejsce między stronami przed datą zgłoszenia wynalazku. Przywołał orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2228/06), zgodnie z którym nie jest nowym rozwiązaniem, w rozumieniu art. 11 ustawy o wynalazczości z 1972 r. wynalazek, który wcześniej został udostępniony dwóm przedsiębiorcom w celu uzyskania opinii o przydatności i walorach wynalazku. Stwierdził, iż w związku z tym, że przesłana do niego drogą elektroniczną dokumentacja stanowiła element skierowanej do niego oferty handlowej - należy uznać, iż została ona udostępniona osobie trzeciej. Zaznaczył, że pomiędzy stronami niniejszego postępowania nie została podpisana żadna umowa zobowiązująca do zachowania poufności.

Uprawniony wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie patentu PL [...] na wynalazek pt.: "Urządzenie do ekspozycji materiałów informacyjnych". Podniósł, że sporne rozwiązanie stanowi urządzenie do ekspozycji materiałów informacyjnych składające się z obudowy w formie ramki oraz przezroczystych płyt osłonowych. Rozwiązanie charakteryzuje się tym, że obudowa jest mocowana za pomocą elastycznych łączników do elementu nośnego, przy czym obudowa (ramka) ma wewnętrzną szczelinę prowadzącą, w której zamocowane są rozłącznie płyty osłonowe oddzielone elastyczną uszczelką ograniczającą przestrzeń ekspozycyjną oraz szczelinę przelotową do wprowadzenia płyt osłonowych zamykaną uchylną klapą osadzoną wewnątrz ramki wzdłuż szczeliny przelotowej. Stwierdził, że cechy techniczne rozwiązania, dotyczące jego części składowych, takich jak obudowa (ramka) oraz przezroczyste płyty osłonowe, były znane przed datą zgłoszenia spornego wynalazku i stanowią część stanu techniki. Widoczne są one także w przywołanym przez wnioskodawcę wzorze użytkowym Ru [...], który ujawnia tablicę informacyjno-reklamową posiadającą przezroczystą witrynę osadzoną w ramce. Podniósł, że istotą spornego rozwiązania jest nowatorska budowa ramki mocowanej za pomocą elastycznych łączników do elementu nośnego. Przywołał orzecznictwo i literaturę dotyczące oceny poziomu wynalazczego. Stwierdził, że rozwiązanie ujawnione we wzorze użytkowym Ru [...] jest zupełnie innym rozwiązaniem niż konstrukcja spornego wynalazku, gdyż środki techniczne wykorzystane do skonstruowania spornego urządzenia są całkowicie odmienne od ujawnionych w opisie przeciwstawionego wzoru użytkowego. Istotą spornego rozwiązania jest zastosowanie ramki o szczególnej konstrukcji wewnętrznej, mającej innowacyjny mechanizm do wprowadzenia płyt osłonowych, które odbywa się przez wewnętrzną szczelinę przelotową w ramce zamykanej odpowiednio skonstruowanym mechanizmem uchylnej klapki osadzonej wewnątrz ramki. Nie zgodził się także ze stanowiskiem wnioskodawcy, że ujawnienie spornego rozwiązania nastąpiło w korespondencji elektronicznej z dnia [...] maja 2003 r. wymienionej między stronami sporu. Stwierdził, że forma wymiany informacji nie miała charakteru udostępnienia jej do wiadomości powszechnej i nie naruszyła wymogów wynikających z art. 25 ust. 2 p.w.p.

Na rozprawie w dniu [...] czerwca 2012 r. wnioskodawca podtrzymał zarzuty braku nowości i poziomu wynalazczego spornego rozwiązania. Na okoliczność braku poziomu wynalazczego spornego rozwiązania przedłożył do akt sprawy następujące dokumenty:

- opis wzoru użytkowego Ru [...];

- opis wzoru użytkowego Ru [...];

- opis wzoru użytkowego Ru [...];

- opis patentu amerykańskiego US [...].

Podkreślił, że przy ocenie ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu o istocie wynalazku i zakresie jego ujawnienia decydują zastrzeżenia patentowe, a nie konkretna jego realizacja pokazana na rysunku lub wykonana w praktyce. Wskazał, że zakres prawa wyłącznego spornego wynalazku został określony w jednym zastrzeżeniu niezależnym oraz ośmiu zastrzeżeniach zależnych, które dostarczają informacji odnośnie korzystnych postaci wykonania rozwiązania. Podniósł, że wszystkie cechy rozwiązania wskazane w zastrzeżeniu 1 widoczne są w rozwiązaniu amerykańskim US [...] i wzorze użytkowym Ru [...]. W związku z tym sporne rozwiązanie nie spełnia wymogu nowości i wymogu posiadania poziomu wynalazczego. Podniósł, że nie jest zasadne twierdzenie uprawnionego, że sporne rozwiązanie różni się od rozwiązania amerykańskiego, ponieważ ramka urządzenia jest zawieszona na elementach sprężystych, a w przeciwstawianym rozwiązaniu amerykańskim jest na nich posadowiona. Treść zastrzeżenia 1 spornego rozwiązania nie precyzuje tego w sposób jednoznaczny. Mówi jedynie, że obudowa (ramka) jest połączona z elementem nośnym przy pomocy elastycznych łączników. Użyte sformułowania mogą dotyczyć obydwu wariantów umiejscowienia ramki względem elementu nośnego i połączenia tych dwóch fragmentów konstrukcji. Takie rozumowanie wnioskodawca uważa za słuszne - tym bardziej, że pokrywa się ono z interpretacją zawartą w uzasadnieniu wyroku WSA (sygn. akt VI SA/Wa 1820/08), w którym stwierdzono, że brzmienie zastrzeżeń, a nie konkretna realizacja wynalazku stanowią o jego istocie i zakresie jego ujawnienia. Stwierdził, że to, iż wynalazek dla znawcy wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki oznacza, że rozwiązanie nie wykracza poza zwykły postęp techniczny i nie wymaga wykorzystania umiejętności, także wiedzy wykraczającej poza te, które przypisuje się znawcy. Podniósł, że analizując zakres ujawnienia spornego rozwiązania, niezależnie od przyjętej metodyki badania nowości i poziomu wynalazczego, w świetle przywołanych znanych rozwiązań, rozpatrywany wynalazek nie jest nowy i nie posiada poziomu wynalazczego niezbędnego do uzyskania patentu. Przedmiotowe rozwiązanie, zdaniem wnioskodawcy, nie wykracza poza rutynową wiedzę mechanika lub inżyniera. Cechy zawarte w zastrzeżeniach patentowych spornego rozwiązania są cechami znanymi lub oczywistymi w odniesieniu do występujących we wcześniejszych i znanych rozwiązaniach. Podniósł, że:

- zastosowanie przezroczystych płyt osłonowych zamocowanych rozłącznie widoczne jest w rozwiązaniu wzoru użytkowego Ru [...],

- zastosowanie ramki pełniącej funkcję obudowy znane jest ze stanu techniki, np. z rozwiązania Ru [...] lub Ru [...],

- połączenie ramki ze sprężystymi elementami nośnymi widoczne jest w rozwiązaniach US [...] oraz Ru [...],

- wewnętrzna szczelina ramki widoczna jest w rozwiązaniu Ru [...],

- zastosowanie szczeliny przelotowej w celu umożliwienia czynności montażowych znane jest w wielu rozwiązaniach i oczywiste w rozumieniu przepisów p.w.p.,

- umiejscowienie szczeliny przelotowej po przeciwnej stronie miejsca usytuowania elementu nośnego jest widoczne w rozwiązaniu Ru [...],

- zastosowanie zabezpieczenia szczeliny przelotowej jest widoczne w rozwiązaniach US [...] oraz Ru [...],

- zastosowanie ramienia nośnego do podwieszenia ramki widoczne jest w rozwiązaniach Ru [...] i Ru [...].

W piśmie z dnia [...] października 2012 r. uprawniony podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że w żadnym z przeciwstawionych przez wnioskodawcę dokumentów nie jest ujawnione rozwiązanie tożsame z rozwiązaniem według spornego patentu, a także żaden z nich nie ujawnia kompletu cech technicznych zastrzeganych w spornym patencie.

Urząd Patentowy przypomniał, że zgodnie z art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeśli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Pojęcie "interesu prawnego" było wielokrotnie przedmiotem rozważań zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2004r. (sygn. akt OSK 919/04, publ. ONSAiWSA 2005/5/92 i Lex 156685) uznał, że "istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa (może to być norma należąca do każdej dziedziny prawa, nie tylko prawa administracyjnego), na podstawie której określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego praw lub obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem". Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialno-prawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie - o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy (wyrok NSA z 14 kwietnia 2000r., sygn. akt III SA 1876/99). W orzecznictwie podkreśla się również, iż interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, bezpośredni, realny, nie hipotetyczny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (wyroki NSA: z 17.04.2007r, sygn. akt I OSK 755/06, publ. Lex nr 337023; z 2.02.1996 r., sygn. akt IV SA 846/95, publ. OSP 1997/4/83; z 8.10.1987 r, sygn. akt IV SA 498/87, publ. GAP 1988, nr 16; wyrok WSA w Warszawie z 28.10.2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1321/05, publ. Lex nr 217393). Innymi słowy, mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z 28.12.2007r., sygn. akt I OSK 1387/07, publ. Lex nr 365847). Od tak pojmowanego interesu należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Urząd Patentowy uznał, że wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu na sporny wynalazek, skoro uprawniony pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. wezwał go do zaniechania naruszeń spornego patentu. Interes prawny wnioskodawcy znajduje oparcie w art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807, ze zm.). W związku z wystąpieniem przez uprawnionego z żądaniem zaniechania naruszania spornego patentu wnioskodawca znalazł się w sytuacji utrudniającej mu swobodne prowadzenie działalności gospodarczej, zagwarantowane w art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Jak zaś stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie m.in. w wyroku z dnia 17 lutego 2006 r., (sygn. akt VI SA/Wa 985/05) w sytuacji, gdy podmiot uprawniony podejmie środki prawne mogące w poważny sposób utrudniać drugiej stronie prowadzenie działalności gospodarczej wolność działalności gospodarczej uzasadnia przyjęcie, iż strona pozwana ma interes prawny w postępowaniu o unieważnienie.

Zgłoszenia spornego wynalazku dokonano dnia [...] lipca 2003 r., a zatem zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p., do oceny jego zdolności patentowej mają zastosowanie przepisy tej ustawy.

W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca jako podstawę prawną żądania unieważnienia patentu na sporny wynalazek wskazał art. 24, art. 25 i art. 26 ust. 1 p.w.p., podnosząc zarzuty braku poziomu wynalazczego oraz braku nowości.

W rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy uznał za zasadny zarzut braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki.

Według zastrzeżenia 1 przedmiotem spornego rozwiązania jest: Urządzenie do ekspozycji materiałów informacyjnych zbudowane z obudowy oraz przezroczystych płyt osłonowych znamienne tym, że obudowa ma formę ramki mocowanej za pomocą elastycznych łączników do elementu nośnego, przy czym ramka ma wewnętrzną szczelinę prowadzącą, w której zamocowane są rozłącznie przezroczyste płyty osłonowe oddzielone elastyczną uszczelką ograniczającą i zabezpieczającą przestrzeń ekspozycyjną oraz szczelinę przelotową do wprowadzenia płyt osłonowych do szczeliny prowadzącej, zamykaną uchylną klapą osadzoną wewnątrz ramki wzdłuż szczeliny przelotowej.

W ocenie Urzędu Patentowego, w przywołanych przez wnioskodawcę przykładach urządzeń ekspozycyjnych, znanych ze stanu techniki, widoczne są cechy techniczne wskazane w części znamiennej zastrzeżenia 1 spornego wynalazku. Najbardziej zbliżonym rozwiązaniem znanym ze stanu techniki, wskazanym przez wnioskodawcę, jest wzór użytkowy Ru [...], w którym zastosowano ramkę ze szczeliną prowadzącą i fragmentem przelotowym umożliwiającym wsuwanie i wysuwanie usztywnionego arkusza będącego elementem odpowiadającym płytom zestawionym rozłącznie jak w spornym wynalazku. Ramka jest połączona z wieszakiem jako elementem nośnym przy pomocy zaczepów będących odpowiednikiem elementów sprężystych w spornym patencie. Sprężystość tych elementów złącznych, jako własność przydatna w tego typu rozwiązaniu, widoczna jest w przywołanym rozwiązaniu US [...]. Zastosowanie uszczelki między płytami osłonowymi jako elementu zabezpieczającego przed wilgocią jest oczywistym, jednym z kilku możliwych wariantów takiego zabezpieczenia, wynikającym z wiedzy podstawowej znawcy w tej dziedzinie.

Pozostałe, wskazane przez wnioskodawcę rozwiązania, dotyczą różnych konstrukcji urządzeń ekspozycyjnych. Wiedza podstawowa przypisywana znawcy w tej dziedzinie, wzbogacona wskazanymi przykładami rozwiązań, powinna zapewnić zdolność tworzenia kolejnych wariantów, w tym takich jak sporny wynalazek, znawcy w tej dziedzinie. I tak:

1. zastosowanie ramki pełniącej funkcję obudowy jest widoczne także w rozwiązaniach Ru [...] oraz US[...],

2. zastosowanie wewnętrznej szczeliny ramki, będącej elementem jej kształtu, służącej do umiejscowienia płyt osłonowych widoczne jest także w rozwiązaniu US [...],

3. zastosowanie przezroczystych płyt osłonowych zestawionych rozłącznie widoczne jest także w rozwiązaniu wzoru użytkowego Ru [...],

4. zastosowanie szczeliny przelotowej i umiejscowienie jej po przeciwnej stronie miejsca usytuowania elementu nośnego jest widoczne także w rozwiązaniu Ru [...],

5. zastosowanie zabezpieczenia szczeliny przelotowej jest widoczne w rozwiązaniach US [...] oraz Ru [...],

6. zastosowanie ramienia nośnego do podwieszenia ramki widoczne jest w rozwiązaniu Ru [...],

7. połączenie ramki ze sprężystymi elementami nośnymi widoczne jest w rozwiązaniach US [...] oraz Ru [...],

UP nie podzielił poglądu uprawnionego wyrażonego w piśmie z dnia [...].01.2012 r., w którym uprawniony wskazał jako "istotę rozwiązania" zastosowanie ramki o szczególnej konstrukcji wewnętrznej mającej innowacyjny mechanizm do wprowadzania płyt osłonowych zamykany mechanizmem uchylnej klapki.

W ocenie Urzędu, uprawniony, w przedmiotowym przypadku, błędnie nazwał "istotą rozwiązania" szczegóły konstrukcji, które "istotą" nie są i nie mają z nią bezpośredniego związku. Takie stanowisko Urzędu Patentowego potwierdza treść zastrzeżenia 3 spornego wynalazku, w którym uprawniony dopuszcza dowolny kształt ramki, wygląd przekroju poprzecznego (obrazującego budowę ramki) i proporcje ramki przyznając niejako, że w przedmiotowym przypadku nie to stanowi o istocie konstrukcji.

Przedmiot wynalazku, zestawienie elementów z jakich on się składa, wskazują jego przeznaczenie i sposób realizacji celu jakiemu ma wynalazek służyć. "Istotą rozwiązania" są cechy techniczne, które umożliwiają realizację wskazanego celu w sposób szczególny, inny niż znane ze stanu techniki rozwiązania. One decydują o zdolności patentowej wynalazku. Wynika z tego, że nie wszystkie widoczne szczegóły konstrukcji analizowanych wynalazków, nawet charakterystyczne tylko dla danego rozwiązania, świadczą lub decydują o jego zdolności patentowej. Te z nich, które nie nadają szczególnego charakteru realizacji celu jakiemu rozwiązanie ma służyć mają znaczenie drugorzędne przy ocenie jego zdolności patentowej.

W przedmiotowym przypadku celem, którego realizację wynalazek ma umożliwiać, jest eksponowanie materiałów informacyjnych. Chodzi tu o formę ekspozycji, która nie przewiduje jakichś szczególnych zabiegów skupienia uwagi lub zwracania uwagi na eksponowane materiały. W zastrzeżeniu 1 zgłoszenia zostały wskazane podstawowe elementy, które powinno posiadać takie "urządzenie", jeśli ma spełniać swoje zadanie. Użyte "środki techniczne" (ramka, wieszak, łączniki, płyty osłonowe) stanowią "istotę rozwiązania" ponieważ umożliwiają realizację celu jakim jest "eksponowanie". Nie charakteryzują się one jednak niczym szczególnym, co umożliwiałoby nie spotykany dotychczas sposób "ekspozycji". Nie ma w nich "elementów zaskoczenia", które można nazwać nowymi lub nieoczywistymi (w rozumieniu przepisów ustawy p.w.p.), pozwalającymi inaczej niż znane, porównywalne konstrukcje realizować cel jakim jest "eksponowanie".

Dzięki dopracowaniu szczegółów urządzenie w szerokiej gamie wariantów może wywoływać pozytywne odczucia estetyczne, ale to nie wyróżnia go jako wynalazku zdolnego inaczej niż znane rozwiązania "eksponować materiały informacyjne".

Urząd Patentowy zgodził się z poglądem uprawnionego, że warunkiem istnienia zdolności patentowej wynalazku są widoczne elementy rozwiązania, których konstrukcja wykracza poza zakres rutynowej wiedzy znawcy w tej dziedzinie. Dzięki temu wynalazek jest czymś więcej niż rutynowym rozwiązaniem. Jest to podstawowa przesłanka uznania zdolności patentowej wynalazku w kategorii "urządzenie". Stanowi ją zbiór cech technicznych nadających rozwiązaniu szczególne własności (walory) w porównaniu ze znanymi konstrukcjami.

W odniesieniu do przedmiotowego wynalazku należy stwierdzić, że wiedza podstawowa, przypisywana znawcy z tej dziedziny, wzbogacona znanymi ze stanu techniki rozwiązaniami, takimi jak przywołane przez wnioskodawcę, czyni oczywistymi wszystkie określone w zastrzeżeniu 1 cechy spornego rozwiązania. Wiedza podstawowa konstruktora takich urządzeń (gablot, szyldów, urządzeń reklamowych itp.) pozwala bez problemu wyodrębnić i skojarzyć cechy przywołanych przez wnioskodawcę, znanych urządzeń służących podobnym celom i określić ich przydatność do wykorzystania w tworzonej konstrukcji. Umiejętność ta jest elementem stanu techniki.

Wobec powyższego Urząd Patentowy uznał, że przedmiotowe rozwiązanie nie spełnia wymogu posiadania poziomu wynalazczego w rozumieniu art. 26 p.w.p.

Urząd uznał natomiast za niezasadny zarzut braku nowości spornego rozwiązania.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki, przy czym przez stan techniki (ust. 2) rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Za stanowiące część stanu techniki (ust. 3) uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie.

Rozwiązania nie uważa się za nowe, gdy przed datą jego pierwszeństwa zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania w świetle stanu techniki. Dla wykazania braku nowości konieczne jest przeciwstawienie zgłoszeniu konkretnego rozwiązania o identycznych istotnych cechach. Nie wystarczy dowieść, że istotne elementy wynalazku są znane z kilku odrębnych rozwiązań zaliczanym do stanu techniki. Zarzut braku nowości rozwiązania wymaga udowodnienia, iż opatentowany wynalazek jest tożsamy z rozwiązaniem wcześniej zgłoszonym do ochrony, na który udzielono patentu. Dla skuteczności zarzutu braku nowości nie wystarcza więc podobieństwo później zgłoszonego rozwiązania do opatentowanego wynalazku z wcześniejszym pierwszeństwem.

W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca nie wskazał jednego i znanego ze stanu techniki rozwiązania, w którym widoczne byłyby wszystkie cechy określone w części znamiennej zastrzeżenia niezależnego spornego wynalazku. Urząd Patentowy nie podzielił poglądu wnioskodawcy, że wymiana korespondencji pomiędzy stronami była formą ujawnienia spornego rozwiązania.

Wymiana informacji e-mailowej nie miała charakteru udostępnienia do wiadomości powszechnej (w rozumieniu art. 25 ust. 2 p.w.p.).

W ocenie Urzędu, zgodnej z szeroko stosowaną praktyką, udostępnienie rozwiązania do "wiadomości powszechnej" oznacza taką formę prezentacji, podczas której nieokreślona liczba osób, bez żadnych ograniczeń, może zapoznać się ze wszystkimi cechami rozwiązania, będącymi jego istotą i stanowiącymi jego techniczne cechy opisane w zastrzeżeniach stanowiących zakres udzielonego patentu na wynalazek, wyróżniające to rozwiązanie z grupy innych rozwiązań, znanych ze stanu techniki.

Ujawnienie rozwiązania może zatem nastąpić np. podczas spotkań o charakterze otwartym, służących temu właśnie celowi, podczas prezentacji na ogólnych imprezach targowych. Formą ujawnienia może być fakt wprowadzenia wyrobu do obrotu handlowego lub upowszechnienie oferty handlowej z informacją o cechach technicznych wyrobu takich jak opisane w zastrzeżeniach.

Nie można traktować jako formy ujawnienia cech technicznych (istoty) rozwiązania wymiany informacji o charakterze roboczym, organizacji spotkań o charakterze zamkniętym dotyczących ustaleń na temat współpracy produkcyjnej, kooperacyjnej lub handlowej nie mogą być traktowane jako forma ujawnienia rozwiązania mimo, że podczas nich mogą być omawiane szczegóły technicznych budowy i elementy stanowiące ich istotę. W takich wydarzeniach uczestniczy przeważnie określone grono specjalistów i nie mają one charakteru otwartego, są więc formą przekazania informacji do wiadomości "powszechnej".

Skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uprawniony, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

a) naruszenie art. 24 i art. 26 ust. 1 pw.p., polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, w szczególności poprzez:

- bezpodstawne uznanie, że wynalazek pt. "Urządzenie do ekspozycji materiałów informacyjnych", na który udzielony został patent PL [...], nie posiadał w dacie jego zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP poziomu wynalazczego;

- błędną interpretację cech technicznych rozwiązań ze stanu techniki i nie zrozumienie funkcji elementów tych rozwiązań, w tym arbitralne i nie uwzględniające ich odmienności konstrukcyjnej i odmiennego przeznaczenia funkcjonalnego, przyjęcie że określone cechy techniczne ze stanu techniki są odpowiednikami cech technicznych rozwiązania wg unieważnionego wynalazku;

- nie sformułowanie problemu technicznego poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki, gdyż arbitralnie i całkowicie niezasadnie pominął istotne i innowacyjne cechy techniczne wynalazku według PL [...];

- nie dokonanie oceny postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek;

- niepoprawne i zupełnie swobodne przyjęcie modelu "przeciętnego specjalisty", z którego punktu widzenia oceniany był poziom wynalazczy przedmiotu patentu i całkowicie arbitralne uznanie, że "Wiedza podstawowa konstruktora takich urządzeń (gablot, szyldów, urządzeń reklamowych itp.) pozwala bez problemu wyodrębnić i skojarzyć cechy przywołanych przez wnioskodawcę, znanych urządzeń służących podobnym celom i określić ich przydatność do wykorzystania w tworzonej konstrukcji. Umiejętność ta jest elementem stanu techniki." (str. [...] zaskarżonej decyzji), pomimo iż organ nie ustalił postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek, w szczególności również ze względu na nie ustalenie kompletu cech technicznych definiujących wynalazek wg unieważnionego patentu;

b) naruszenie art. 33 ust. 4 p.w.p., polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu - poprzez błędne uznanie, że zastrzeżenie zależne nr 3 określa istotę rozwiązania chronionego patentem, pomimo iż to zastrzeżenie jest tylko zastrzeżeniem zależnym od zastrzeżenia nr 2, będącego zastrzeżeniem zależnym od zastrzeżenia nr 1, i określa tylko jeden z wielu wariantów wynalazku, w szczególności nie ogranicza przedmiotu patentu tylko do rozwiązania w nim określonego;

c) naruszenie art. 63 ust. 2 p.w.p., polegające na błędnej wykładni i niezastosowaniu - poprzez zaniechanie dokonania wykładni zastrzeżenia nr 3 wynalazku według patentu PL[...] w oparciu o opis patentowy i rysunki nr 4 - 12 zawarte w opisie patentowym, oparcie wykładni tego zastrzeżenia wyłącznie na jego literalnym brzmieniu i w konsekwencji nie zrozumienie istoty wynalazku przez organ - błędna interpretacja określenia "kształt" i "przekrój poprzeczny" ramki z zastrzeżenia nr 3 przejawiająca się w uznaniu, że "uprawniony dopuszcza dowolny kształt ramki, wygląd przekroju poprzecznego (obrazującego budowę ramki) i proporcje ramki przyznając niejako, że w przedmiotowym przypadku nie to stanowi o istocie konstrukcji" (str. [...] zaskarżonej decyzji), mimo iż z rysunków i opisu patentowego jednoznacznie wynika o jakie konkretne przekroje poprzeczne i o jakie konkretne kształty chodzi w zastrzeżeniu nr 3;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 7, art. 8, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., polegające na ich niezastosowaniu, a w szczególności zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w sprawie, co doprowadziło do błędnych ustaleń lub braku niezbędnych ustaleń, które powinny być elementem decyzji, co doprowadziło wyłącznie do skoncentrowania się przez organ na wybranych cechach unieważnionego rozwiązania i przeciwstawionych mu rozwiązań ze stanu techniki bez ich całościowej oceny.

W związku z powyższymi zarzutami uprawniony wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu uprawniony podjął przede wszystkim polemikę z ustalonym przez UP stanem techniki, określonym głównie w opisach wzorów użytkowych Ru [...], Ru [...], Ru [...], Ru [...] oraz opisie wynalazku US [...]- zwłaszcza w kontekście spornego wynalazku według PL [...].

Skarżący zarzucił, że organ wskazał jako najbliższy stan techniki wzór użytkowy Ru [...], ale nie przeprowadził poprawnej oceny kryterium nieoczywistości wynalazku według PL[...], gdyż:

A. nie sformułował problemu technicznego poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki, gdyż arbitralnie i całkowicie niezasadnie pominął istotne i innowacyjne cechy techniczne wynalazku według PL [...];

B. wskazał jedynie nieliczne elementy w Ru [...] jako podobne do zastosowanych w rozwiązaniu według patentu PL[...];

C. błędnie zinterpretował inne cechy techniczne w Ru [...] i niezasadnie uznał je za podobne do zastosowanych w rozwiązaniu według patentu (np. wskazując na istnienie fragmentu przelotowego umożliwiającego wsuwanie i wysuwanie arkusza, który to fragment przelotowy faktycznie nie występuje w Ru[...]);

D. nie dokonał oceny postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek.

Uprawniony przestawił szczegółowe zestawienie cech ramki według Ru [...] i urządzenia będącego przedmiotem patentu PL [...].

Uprawniony przypomniał, iż zgodnie z art. 63 ust. 2 u.p.w.p. zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Organ zatem powinien uwzględnić rysunki zawarte w opisie patentowym, jeśli treść zastrzeżenia 3 wydała się niejasna. Uprawniony zarazem ponownie podkreśla, iż jakiekolwiek (rzekomo) nieprecyzyjne sformułowania użyte w zależnym zastrzeżeniu 3 powinny być rozważane w świetle całości opisu patentowego.

W związku z zarzutami organu dotyczącymi treści zależnego zastrzeżenia 3 oraz w świetle powyższych wyjaśnień uprawnionego wydaje się uzasadnione domniemanie, iż organ nie zapoznał się wystarczająco starannie z opisem patentowym PL [...] i w konsekwencji nie zrozumiał rozwiązania według wynalazku.

Uprawniony podkreślił, iż "Przedmiotem patentu mogą być nie tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę. Wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej niż rutynową wiedzą inżyniera. Ocena dokonywana jest w oparciu o kryteria w dużej mierze subiektywne. Należy rozważyć, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego miałby możliwość bez dokonań twórczych w sposób zawodowy i rutynowy dojść do zastrzeżonego rozwiązania posługując się zwykłą logiką rozumowania" (tak np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn. akt: VI SA/Wa 2183/04).

Jednakże organ z przekonaniem stwierdza, iż "Wiedza podstawowa konstruktora takich urządzeń (gablot, szyldów, urządzeń reklamowych itp.) pozwala bez problemu wyodrębnić i skojarzyć cechy przywołanych (....) znanych urządzeń służących podobnym celom i określić ich przydatność do wykorzystanie w tworzonej konstrukcji.". Uprawniony przedstawia opinię konstruktora i twórcy wynalazku według patentu PL[...], który wskazuje z jakimi problemami zetknął się w toku dokonywania wynalazku i jak w sposób nie rutynowy je rozwiązywał (Załącznik nr 1). Analiza tej opinii prowadzi do jednoznacznego wniosku o błędzie i powierzchownej ocenie organu.

Jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrok z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt: II SA 2276/03) "W orzecznictwie Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym utrwalony został pogląd, że wynalazek będący kompilacją wielu środków należy oceniać całościowo, tzn. zarzut oczywistości powinien być stawiany całości rozwiązania, a nie poszczególnym elementom, gdyż nawet dobór znanych elementów może wymagać wkładu inwencji twórczej bądź też wynikać w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki. Badając zgłoszenie takiego rozwiązania pod katem nieoczywistości ekspert UP musi dokonać bardzo szczegółowej i wnikliwej analizy mając świadomość, iż dokonuje on oceny post factum, a więc w sytuacji, gdy zgłoszone rozwiązanie może wydawać się proste - co automatycznie nie musi świadczyć o jego oczywistości".

Zarazem uprawiony informuje, iż urządzenie do ekspozycji materiałów informacyjnych zostało bardzo wysoko ocenione przez odbiorców pod względem wartości technicznej i użytkowej. Uprawniony jak dotychczas wprowadził na rynek ok. 40 tys. sztuk urządzeń do ekspozycji materiałów informacyjnych według patentu PL[...], między innymi dla następujących odbiorców: A. Sp. z o. o. (obecnie R.), A. S.A., M. Sp. z o.o., K. S.A., R. S.A., M. Sp. z o.o. Firmy zajmujące się kolportażem prasy, takie jak R. S.A. oraz K. S.A., wręcz zachęcały swoich dystrybutorów do korzystania z tego rozwiązania, a także reklamowały i rekomendowały koncepcję promocji prasy z wykorzystaniem tego rozwiązania, np. na swoich stronach www oraz w ulotkach i czasopismach branżowych. Urządzenia do ekspozycji materiałów informacyjnych według spornego patentu stosowano do promocji wielu znanych tytułów prasowych, takich jak m.in.: G., N., S., F., D., T., G..

Uprawniony podkreślił również, iż przy ocenie nieoczywistości należy także uwzględnić pomocnicze przesłanki pozytywne (zob.: A. Pyrża, A. Tadeusiak, J. Adelt, E. Jakubaszek, J. Konarzewski, E. Piskorska [w:] A. Pyrża (red.), Poradnik wynalazcy, wyd. II, Krajowa Izba Gospodarcza, Urząd Patentowy RP, Warszawa 2009, str. 135), takie jak:

- rozwiązanie zagadnienia bezskuteczne podejmowanego przez fachowców;

- zaspokojenie od dawna uświadomionej potrzeby społecznej;

- wyraźna poprawa efektywności (sukces handlowy);

- nieoczekiwany, zaskakujący efekt.

Wymóg uwzględnienia tych przesłanek znajduje odzwierciedlenie również w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 kwietnia 2004 r., sygn. akt: II SA 3624/02, stwierdził: "Osiągnięcie przez wynalazek zgłoszony do ochrony patentowej większej wydajności w zakresie użytych środków technicznych w porównaniu do znanych już rozwiązań, co do zasady spełnia przesłanki jego patentowalności w świetle przepisu art. 10 ustawy o wynalazczości. W szczególności wspomniany wyżej efekt wynalazku może być brany pod uwagę, jako spełnienie przez wynalazek kryterium braku nieoczywistości w stosunku do znanego stanu techniki".

Zasadność rozpatrzenia takich przesłanek potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 3 lipca 2003 r., sygn. akt: II SA 724/02, zgodnie z którym: "Wynalazek, który rozwiązuje zagadnienie techniczne i stanowi jednocześnie przedmiot sukcesu komercyjnego, korzysta z domniemania jego nieoczywistości w świetle art. 10 ustawy z dnia 19.10.1972 o wynalazczości.".

Uprawniony podtrzymuje zatem stanowisko, iż rozwiązanie według PL[...] reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy.

Podsumowując, w ocenie skarżącego organ rażąco naruszył art. 24 i art. 26 ust. 1 p.w.p., dokonując błędnej wykładni tych przepisów i niewłaściwie jest stosując.

Nadto skarżący podniósł, że organ prowadząc postępowanie o unieważnienie patentów powinien przestrzegać przepisów K.p.a. Oznacza to, iż jest zobowiązany do m.in. prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Z zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowań do organów wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadnicza treścią zasady praworządności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt: III SA 729/84, publik.: ONSA 1984, nr 2 poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ jest ponadto obowiązany m.in. w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 K.p.a.

Zaskarżona decyzja i poprzedzające ją postępowanie nie spełniają omówionych powyżej kryteriów. Analiza uzasadnienia pozwala na stwierdzenie, iż organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób właściwy. Organ dokonując analizy porównawczej rozwiązania według unieważnionego patentu skoncentrował się wyłącznie na wybranych cechach, w konsekwencji czego pominął inne istotne cechy, wskazane powyżej w uzasadnieniu skargi. Organ nie dążył również do wyjaśnienia wątpliwości jakie powstały przy dokonywanej analizie. Zarzuty odnośnie sposobu porównywania rozwiązań, ich wybiórczej i błędnej analizy zostały przedstawione powyżej.

W ocenie skarżącego, przedstawione naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli bowiem organ przeprowadziłby postępowanie należycie, w szczególności wyjaśniając wszystkie okoliczności sprawy, to nie unieważniłby patentu.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o oddalenie skargi.

W ocenie Urzędu Patentowego podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Zdaniem Urzędu Patentowego, całkowicie bezpodstawne są zarzuty naruszenia w postępowaniu spornym art. 24; 26; 33 ust. 4; 63 ust. 2 p.w.p. oraz przepisów art. 7; 8; 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust.1 p.w.p. sformułowane przez skarżącego.

Urząd podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że postawiony przez wnioskującego o unieważnienie patentu zarzut braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku jest słuszny i został wystarczająco uzasadniony.

Niczym nie uzasadniony jest także zarzut zawarty w skardze, w którym skarżący zarzuca naruszenie art. 33 ust. 4 p.w.p. i art. 63 ust. 2 tej ustawy.

Nigdzie w uzasadnieniu decyzji o unieważnieniu patentu PL[...] nie ma stwierdzenia, że UP uznał za istotę rozwiązania cechy wskazane w zastrzeżeniu 3.

Niewłaściwie istotę rozwiązania określił sam skarżący w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. wystosowanym do Urzędu w którym stwierdził, że jest nią zastosowanie ramki o szczególnej konstrukcji wewnętrznej, mającej innowacyjny mechanizm do wprowadzania rozłącznych przezroczystych płyt osłonowych, korzystnie z treścią informacyjną (p. [...] ; str. [...] w/w pisma).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazło się odniesienie do tak sformułowanego poglądu, który Kolegium uznało za błędny. Zastosowanie ramki, nawet "szczególnej" konstrukcji, wyposażonej w "innowacyjny" mechanizm (jak go określił skarżący) nie można uznać (w tym przypadku) za "istotę rozwiązania".

Istotą każdego rozwiązania zgłoszonego do opatentowania stanowią cechy, które wyróżniając to rozwiązanie ze stanu techniki nadają mu szczególny charakter w odniesieniu do możliwości realizacji określonego celu jakiemu wynalazek ma służyć. Celem tym, w przedmiotowym przypadku jest – eksponowanie materiałów informacyjnych.

Szczegóły konstrukcyjne ramki "Urządzenia do ekspozycji materiałów informacyjnych" nie mają bezpośredniego związku ze sposobem lub charakterem eksponowania (pokazywania, prezentacji) materiałów informacyjnych w niej umieszczonych i nie nadają tej prezentacji szczególnych walorów (cech, elementów) w odniesieniu do znanych już rozwiązań.

Ramka ma po prostu wisieć i "prezentować"...

Takie rozumienie roli ramki potwierdza treść zastrzeżenia 3, w którym skarżący (uprawniony z patentu) dopuszcza dowolny kształt ramki, jej budowę (przekrój poprzeczny) i proporcje, traktując warianty wykonania "Urządzenia do ekspozycji materiałów informacyjnych" jako nadające się do spełniania swojej roli w jednakowym stopniu. W myśl zastrzeżenia 3 zastosowane ramki mogą być dowolnej konstrukcji i wielkości byleby były symetryczne i dwustronne wg zastrzeżenia 2, a to akurat są cechy znane ze stanu techniki.

W rozumieniu przepisów p.w.p., "istotą rozwiązania" są cechy techniczne, które umożliwiają realizację wskazanego celu w sposób szczególny, inny niż przy zastosowaniu znanych rozwiązań. One decydują o zdolności patentowej wynalazku.

Wynika z tego, że nie wszystkie widoczne szczegóły konstrukcyjne analizowanych wynalazków, nawet charakterystyczne tylko dla danego rozwiązania, świadczą i decydują o jego zdolności patentowej. Te z nich, które nie nadają szczególnego charakteru realizacji celu jakiemu rozwiązanie ma służyć, mają znaczenie drugorzędne przy ocenie jego zdolności patentowej.

Takimi cechami w przedmiotowym przypadku są szczegóły budowy ramki lub mechanizmu wprowadzania płyt osłonowych.

Charakter procesowi eksponowania materiałów informacyjnych nadaje w tym przypadku, dwustronność ramki, w której się one znajdują. Wpływ na eksponowanie może mieć także elastyczność łączników (8) wygaszająca ruch ramki wywołany np. powiewami wiatru, co ułatwia chociażby czytanie. Są to cechy znane ze stanu techniki. Znaczenie dla realizacji procesu "eksponowania" mogłyby mieć np. własności płyt osłonowych takie jak odporność na tworzenie refleksów świetlnych w celu nie oślepiania lub właśnie zdolność tworzenia refleksów, zwracających uwagę przechodniów i zachęcających do zapoznania się z eksponowanymi materiałami. Taką cechą mogłaby być np. odporność na przywieranie cząsteczek wody (efekt mokrej szyby). Szczególność (odmienność) form ekspozycji mogłaby się wiązać z cechami technicznymi umożliwiającymi wybiórcze czytanie informacji np. przy patrzeniu pod odpowiednim kątem, zmianę kolorystyki w zależności od zajętej przez czytającego pozycji lub zmianę rozmieszczenia eksponowanych materiałów itp.

Zdolność patentowa wynalazku wyraża się w jego "inności" w odniesieniu do rozwiązań znanych ze stanu techniki, "inności" zawierającej elementy, które można nazwać nowymi lub nieoczywistymi w rozumieniu ustawy p.w.p., a nie w dopracowaniu szczegółów wykonania.

Należy także przypomnieć, że " stanem techniki" jest to, co określa art. 25 ust. 2 p.w.p. Jest nim także podstawowa wiedza i doświadczenie znawcy w danej dziedzinie oraz jego zdolność do wyodrębnienia i adoptowania do własnych potrzeb cech technicznych znanych rozwiązań. Nie wiąże się to ze "swobodnym przyjęciem modelu przeciętnego specjalisty" ze strony Urzędu, jak to określił uprawniony w skardze (str. 3/17). Zupełnie nieuzasadnione jest także stwierdzenie uprawnionego, że zdolność patentowa wynalazku została oceniona z "punktu widzenia przeciętnego specjalisty w tej dziedzinie". Urząd ocenia zdolność patentową wynalazków zgodnie z kryteriami wskazanymi w odpowiednich przepisach i standardami w nich określonymi, a nie z "czyjegoś punktu widzenia"...

W podsumowaniu UP stwierdził, że urządzenie do ekspozycji materiałów informacyjnych jest z pewnością udanym i dopracowanym w szczegółach konstrukcji rozwiązaniem, spełniającym swoje zadanie. W samych przykładach wykonania widać dbałość o szczegóły, estetykę i zachowanie odpowiednich proporcji. Zapewne wybrane warianty rozwiązania mogłyby podlegać ochronie jako np. wzory użytkowe, gdyby zgłaszający na taką formę ochrony się zdecydował.

Samo rozwiązanie, jako wynalazek nie spełniało wymogu posiadania poziomu wynalazczego w dniu zgłoszenia w rozumieniu art. 26 ust. 1 p.w.p. ponieważ wskazane cechy techniczne były znane ze stanu techniki i oczywiste w rozumieniu tego artykułu ustawy.

W ocenie Urzędu Patentowego niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 75, 77 oraz 107 § 1 i § 3 K.p.a.

Wbrew stwierdzeniu skarżącego, Urząd Patentowy dokładnie zbadał przedmiotową sprawę oraz rozważył wszystkie argumenty skarżącego. Dokonana przez Urząd Patentowy interpretacja przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie jest zgodna z ich brzmieniem oraz orzecznictwem sądowym. Także uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia zostało skonstruowane w taki sposób, że objaśnia tok myślenia Urzędu, zawiera podstawowe elementy, a mianowicie uzasadnienie prawne, które wskazuje przepisy mające zastosowanie w sprawie, oraz uzasadnienie faktyczne zawierające wskazanie faktów, na których Urząd się oparł.

W świetle powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji Urząd naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Z całości powyższych wyjaśnień wynika, że skarżący nie podniósł w skardze żadnych okoliczności, które mogłyby wskazać na nieprawidłowość zaskarżonej decyzji i obecnie spowodować zmianę wcześniej zajętego przez Urząd Patentowy stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2012 r., którą po rozpoznaniu wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (wnioskodawcy) o unieważnienie patentu PL [...], udzielonego na wynalazek pt.: "Urządzenie do ekspozycji materiałów informacyjnych" na rzecz W. Spółka z o.o. Sp. komandytowo-akcyjna z siedzibą w [...] (uprawniony), unieważniono patent nr PL [...] udzielony na w/w wynalazek.

Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 24 i art. 26 ust. 1 p.w.p., a także art. 33 ust. 4 oraz art. 63 ust. 2 p.w.p. polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów.

Nadto zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 7, art. 8, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., polegające na ich niezastosowaniu, a w szczególności zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w sprawie.

W ocenie strony skarżącej, analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji pozwala na stwierdzenie, iż organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób właściwy. Organ, dokonując analizy porównawczej rozwiązania według unieważnionego patentu, skoncentrował się wyłącznie na wybranych cechach, w konsekwencji czego pominął inne istotne cechy wskazane w uzasadnieniu skargi. Organ nie dążył również do wyjaśnienia wątpliwości jakie powstały przy dokonywanej analizie. Na dowód tego twierdzenia skarżący przytoczył zarzuty dotyczące sposobu porównywania rozwiązań, ich wybiórczej i błędnej analizy.

W ocenie Urzędu Patentowego zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją powołanych wyżej przepisów postępowania, tj. art. 7, 75, 77 oraz 107 § 1 i § 3 K.p.a., jest niezasadny.

Według Urzędu Patentowego, dokładnie zbadał on przedmiotową sprawę oraz rozważył wszystkie argumenty skarżącego. Dokonana przez Urząd Patentowy interpretacja przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie jest zgodna z ich brzmieniem oraz orzecznictwem sądowym. Także uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia zostało skonstruowane w taki sposób, że objaśnia tok myślenia Urzędu, zawiera podstawowe elementy, a mianowicie uzasadnienie prawne, które wskazuje przepisy mające zastosowanie w sprawie, oraz uzasadnienie faktyczne zawierające wskazanie faktów, na których Urząd się oparł. W świetle powyższego brak jest – w ocenie Urzędu - podstaw do przyjęcia, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji Urząd naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Sąd podziela powyższą ocenę Urzędu Patentowego. który – po pierwsze – zasadnie oddalił podniesiony przez uprawnionego zarzut braku nowości, po drugie zaś – w sposób uprawniony i zgodny z przepisami dokonał ustaleń dotyczących istoty spornego rozwiązania.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy przede wszystkim przypomnieć, że zgodnie z art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Z powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że: 1) wnioskujący o unieważnienie patentu powinien wykazać swój interes prawny, a także 2) wykazać, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Z powołanego przepisu wynika też, że ciężar wykazania niespełnienia ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu obciąża wnioskodawcę.

Jeżeli chodzi o interes prawny wnioskodawcy, to został on w zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego oceniony prawidłowo. Urząd Patentowy trafnie, tzn. zgodnie z prawem uznał, że wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu na sporny wynalazek, skoro uprawniony pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. wezwał go do zaniechania naruszeń spornego patentu. Interes prawny wnioskodawcy znajduje oparcie w art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. W związku z wystąpieniem przez uprawnionego z żądaniem zaniechania naruszania spornego patentu wnioskodawca znalazł się w sytuacji utrudniającej mu swobodne prowadzenie działalności gospodarczej, zagwarantowane w art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.

Jeżeli chodzi zaś o ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu (przesłanki zdolności patentowej), to zostały one określone w art. 24 p.w.p. Z przepisu tego wynika, że wynalazek, z jakiejkolwiek dziedziny techniki, podlega opatentowaniu, jeżeli jest nowy, posiada poziom wynalazczy i nadaje się do przemysłowego stosowania.

Jako podstawę prawną żądania unieważnienia patentu na przedmiotowy wynalazek wnioskodawca wskazał art. 24, art. 25 i art. 26 p.w.p., tzn. podniósł zarzut braku nowości oraz braku poziomu wynalazczego.

Kwestie związane z nowością reguluje powołany wyżej art. 25 p.w.p., zgodne z którym wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki (ust. 1). Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób (ust. 2). Za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie (ust. 3).

Z przytoczonych przepisów wynika, że wynalazek jest pozbawiony nowości nie tylko wtedy, gdy został udostępniony do wiadomości powszechnej, lecz także w przypadku, gdy wprawdzie nie został ujawniony, lecz zawarty w zgłoszeniach, o których mowa w art. 25 ust. 3 p.w.p.

Wnioskodawca podniósł, że rozwiązanie techniczne będące przedmiotem spornego patentu PL [...] zostało ujawnione między innymi w korespondencji elektronicznej pomiędzy wnioskodawcą a uprawnionym przed datą zgłoszenia spornego wynalazku w postaci kopii trzech e-maili (z dnia [...] kwietnia 2003 r. oraz dwóch e-maili z dnia [...] maja 2003 r.). Ponadto, zdaniem wnioskodawcy, który dokonał porównania cech urządzenia według patentu PL [...] z cechami ujawnionymi w w/w korespondencji elektronicznej, a także we wzorze użytkowym Ru [...], cechy wskazane w zastrzeżeniach spornego wynalazku w zestawieniu z cechami ujawnionymi w w/w dokumentach świadczą o tym, że przedmiot spornego patentu nie był nowy w zakresie cech wskazanych w zastrzeżeniu niezależnym, a większość cech wskazanych w zastrzeżeniach zależnych jest oczywista.

Wnioskodawca zwrócił także uwagę na fakt wymiany informacji na temat spornego rozwiązania, mający miejsce między stronami przed datą zgłoszenia wynalazku. Stwierdził w związku z tym, że przesłana do niego drogą elektroniczną dokumentacja stanowiła element skierowanej do niego oferty handlowej – w związku z tym należało uznać, iż została ona udostępniona osobie trzeciej. Zaznaczył, że pomiędzy stronami niniejszego postępowania nie została podpisana żadna umowa zobowiązująca do zachowania poufności.

W ocenie Sądu, Urząd Patentowy słusznie zauważył, że zarzut braku nowości rozwiązania wymaga udowodnienia, iż opatentowany wynalazek jest tożsamy z rozwiązaniem wcześniej zgłoszonym do ochrony, na który udzielono patentu. Dla skuteczności zarzutu braku nowości nie wystarcza więc podobieństwo później zgłoszonego rozwiązania do opatentowanego wynalazku z wcześniejszym pierwszeństwem.

Trafnie zatem Urząd podniósł, że w rozpatrywanej sprawie zarzut braku nowości rozpatrywanego wynalazku został niedostatecznie uzasadniony, gdyż wnioskodawca nie wskazał jednego znanego ze stanu techniki rozwiązania, w którym widoczne byłyby wszystkie cechy określone w części znamiennej zastrzeżenia niezależnego spornego wynalazku, tzn. w zastrzeżeniu 1 i stanowiące podstawowy zestaw cech chronionych patentem.

Urząd Patentowy nie podzielił poglądu wnioskodawcy, że wymiana korespondencji pomiędzy stronami była formą ujawnienia spornego rozwiązania.

Wymiana informacji e-mailowej nie miała charakteru udostępnienia do wiadomości powszechnej (w rozumieniu art. 25 ust. 2 p.w.p.).

W ocenie Urzędu, którą Sąd podziela, udostępnienie rozwiązania do "wiadomości powszechnej" oznacza taką formę prezentacji, podczas której nieokreślona liczba osób, bez żadnych ograniczeń, może zapoznać się ze wszystkimi cechami rozwiązania, będącymi jego istotą i stanowiącymi jego techniczne cechy opisane w zastrzeżeniach stanowiących zakres udzielonego patentu na wynalazek, wyróżniające to rozwiązanie z grupy innych rozwiązań, znanych ze stanu techniki.

Ujawnienie rozwiązania może zatem nastąpić np. podczas spotkań o charakterze otwartym, służących temu właśnie celowi, podczas prezentacji na ogólnych imprezach targowych. Formą ujawnienia może być fakt wprowadzenia wyrobu do obrotu handlowego lub upowszechnienie oferty handlowej z informacją o cechach technicznych wyrobu takich jak opisane w zastrzeżeniach.

Nie można traktować jako formy ujawnienia cech technicznych (istoty) rozwiązania wymiany informacji o charakterze roboczym, organizacji spotkań o charakterze zamkniętym dotyczących ustaleń na temat współpracy produkcyjnej, kooperacyjnej lub handlowej nie mogą być traktowane jako forma ujawnienia rozwiązania mimo, że podczas nich mogą być omawiane szczegóły technicznych budowy i elementy stanowiące ich istotę. W takich wydarzeniach uczestniczy przeważnie określone grono specjalistów i nie mają one charakteru otwartego, są więc formą przekazania informacji do "wiadomości powszechnej".

Sąd podziela powyższe stanowisko Urzędu Patentowego odnoszące się do kwestii nowości wynalazku.

Odnosząc się z kolei do zarzutu braku poziomu wynalazczego przedmiotowego wynalazku należy przede wszystkim przypomnieć, że zgodnie z art. 26 ust. 1 pw.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Stan techniki traktowany jest w tym przypadku inaczej niż przy ocenie nowości wynalazku. Przy ocenie poziomu wynalazczego nie uwzględnia się bowiem informacji zawartych w zgłoszeniach wynalazków (...), ogłoszonych przez Urząd Patentowy lecz nieudostępnionych do wiadomości powszechnej (art. 26 ust. 2 p.w.p.). Nie szkodzą więc nieoczywistości wynalazku informacje zawarte w ogłoszeniach o zgłoszeniach wynalazków, dokonanych z wcześniejszą datą pierwszeństwa. (A. Kisielewicz, Prawo własności przemysłowej w zarysie, wyd. III, Przemyśl 2008, str. 30; red. U. Promińska, Prawo własności przemysłowej, Difin, Warszawa 2005, str. 61 i n.). Inaczej mówiąc, o ile dla wykazania braku nowości niezbędne jest wykazanie konkretnego rozwiązania (jednego), ujawnionego w jednym dokumencie, o tyle dla ustalenia, czy analizowane rozwiązanie nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, uwzględnia się cały ujawniony stan techniki oraz wiedzę i umiejętności techniczne przeciętnego znawcy.

W literaturze przedmiotu (por. m.in. Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. P. Kostański, Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2010, str. 178 i n.) podkreśla się, że poziom wynalazczy oznacza doniosłość innowacyjną, nieoczywistość zgłoszonego rozwiązania. Wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli nie wynika on dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki; przy ocenie poziomu wynalazczego nie bierze się pod uwagę wynalazków i wzorów użytkowych zgłoszonych do ochrony w UP ale jeszcze nieujawnionych. Umożliwia to sukcesywne zgłaszanie pierwotnego rozwiązania i jego dalszych udoskonaleń, choć ich poziom wynalazczy w porównaniu z pierwotnie zgłoszonym rozwiązaniem może być ograniczony. Gdyby zgłoszone rozwiązanie miało swój (taki sam) odpowiednik w stanie techniki, brak będzie cechy nowości, wówczas analiza poziomu wynalazczego jest zbyteczna. Badanie poziomu wynalazczego następuje dopiero po ustaleniu nowości rozwiązania.

W rozpatrywanej sprawie Urząd postąpił zatem prawidłowo, odrzucając najpierw zgłoszony prze wnioskodawcę zarzut braku nowości rozwiązania i dopiero potem przechodząc do badania jego poziomu wynalazczego.

Według powołanego wyżej Komentarza..."Poziom wynalazczy danego rozwiązania jest miernikiem twórczości wynalazczej. Za oczywiste uznać należy rozwiązania, które w sposób nie-twórczy wynikają ze stanu techniki, które znawcy same się nasuwają. Jeżeli rozwiązanie jest w zasięgu znawcy danej dziedziny (przy założeniu, że za on ją całą) brak jest poziomu wynalazczego. Twórczość wynalazcza polega bowiem na przezwyciężaniu trudności technicznej, która bez tego nie zostałaby pokonana."

Dalej, pod pojęciem znawcy należy rozumieć fachowca z danej dziedziny, specjalistę, osobę zajmującą się w sposób profesjonalny daną dziedziną techniki. Nie ma powodu, aby wymagać od znawcy wybitności, czy ponadprzeciętnej znajomości danego zagadnienia, wystarczające jest przyjęcie wzorca specjalisty, który zawodowo zajmuje się danymi zagadnieniami. Znawca ma dostęp do stanu techniki, dysponuje także zwykłymi w danej dziedzinie techniki środkami. Dokonuje on oceny poziomu wynalazczego poprzez porównanie rozwiązań, bez pracy twórczej i nadmiernego wysiłku umysłowego, w toku zwykłego, logicznego wnioskowania.

Takie też pojęcie znawcy przyjął w rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy, zgodnie zresztą z oceną wnioskodawcy. Przedmiotowe rozwiązanie, zdaniem wnioskodawcy, nie wykracza poza rutynową wiedzę mechanika lub inżyniera. Spotkało się to z zarzutem uprawnionego, który uznał, że Urząd niepoprawnie i zupełnie swobodnie przyjął model "przeciętnego specjalisty", z którego punktu widzenia oceniany był poziom wynalazczy przedmiotu patentu. W ocenie uprawnionego, wyrażonej w skardze, Urząd całkowicie arbitralne uznał, że "Wiedza podstawowa konstruktora takich urządzeń (gablot, szyldów, urządzeń reklamowych itp.) pozwala bez problemu wyodrębnić i skojarzyć cechy przywołanych przez wnioskodawcę, znanych urządzeń służących podobnym celom i określić ich przydatność do wykorzystania xv tworzonej konstrukcji. Umiejętność ta jest elementem stanu techniki." (str. [...] zaskarżonej decyzji). W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy trafnie stwierdził, że "stanem techniki" jest m.in. także podstawowa wiedza i doświadczenie znawcy w danej dziedzinie oraz jego zdolność do wyodrębnienia i adoptowania do własnych potrzeb cech technicznych znanych rozwiązań. Nie wiąże się to ze "swobodnym przyjęciem modelu przeciętnego specjalisty" ze strony Urzędu.

Sąd podziela powyższe stanowisko Urzędu.

Kolejno, w piśmiennictwie (por. m.in. cyt. Komentarz...) podkreśla się, że znawca dokonuje swojej oceny na podstawie stanu techniki, przy czym odmiennie niż przy badaniu nowości, ocena ta nie może ograniczać się do prostego sprawdzenia, czy dane rozwiązanie w stanie techniki występuje. Znawca musi przeanalizować inne, znane rozwiązania i zbadać, hipotetycznie, czy zgłoszone rozwiązanie wynika z rozwiązań już znanych. O poziomie wynalazczym można mówić, gdy rozwiązanie jest pewnym zaskoczeniem dla znawcy, jeżeli zasadniczo różni się od rozwiązań przeciwstawionych pod względem efektów i zastosowanych środków technicznych.

W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca, we wniosku o unieważnienie patentu jako przykłady znanych ze stanu techniki cech technicznych rozwiązań, świadczące o słuszności postawionych zarzutów przedstawił:

1. zastosowanie ramki pełniącej funkcję obudowy widoczne w rozwiązaniach Ru [...] oraz US [...],

2. zastosowanie wewnętrznej szczeliny ramki, będącej elementem jej kształtu, służącej do umiejscowienia płyt osłonowych widoczne w rozwiązaniu US [...],

3. zastosowanie przezroczystych płyt osłonowych zestawionych rozłącznie widoczne w rozwiązaniu wzoru użytkowego Ru [...],

4. zastosowanie szczeliny przelotowej i umiejscowienie jej po przeciwnej stronie miejsca usytuowania elementu nośnego jest widoczne w rozwiązaniu Ru [...],

5. zastosowanie zabezpieczenia szczeliny przelotowej widoczne w rozwiązaniach US [...] oraz Ru [...],

6. zastosowanie ramienia nośnego do podwieszenia ramki widoczne w rozwiązaniu Ru [...],

7. połączenie ramki ze sprężystymi elementami nośnymi widoczne w rozwiązaniach US [...] oraz Ru [...].

Według oceny Urzędu, w przywołanych przez wnioskodawcę przykładach urządzeń ekspozycyjnych, znanych ze stanu techniki, widoczne są cechy techniczne wskazane w części znamiennej zastrzeżenia 1 spornego wynalazku.

Najbardziej zbliżonym rozwiązaniem znanym ze stanu techniki, jest wzór użytkowy Ru [...], w którym zastosowano ramkę ze szczeliną prowadzącą i fragmentem przelotowym umożliwiającym wsuwanie i wysuwanie usztywnionego arkusza będącego elementem odpowiadającym płytom zestawionym rozłącznie, jak w spornym wynalazku. Ramka jest połączona z wieszakiem jako elementem nośnym przy pomocy zaczepów będących odpowiednikiem elementów sprężystych w spornym wynalazku. Sprężystość elementów złącznych, jako własność przydatna w tego typu rozwiązaniu, widoczna jest w przywołanym rozwiązaniu US[...]. Zastosowanie uszczelki między płytami osłonowymi jako elementu zabezpieczającego przed wilgocią jest oczywistym, jednym z kilku możliwych wariantów takiego zabezpieczenia, wynikającym z wiedzy podstawowej znawcy w tej dziedzinie.

Urząd uznał, że wskazane przez wnioskodawcę rozwiązania, w których ujawniono różne konstrukcje urządzeń ekspozycyjnych i wiedza podstawowa znawcy w tej dziedzinie czynią oczywistymi cechy wskazane w zastrzeżeniu 1 rozwiązania chronionego patentem PL[...]. Zarzut braku poziomu wynalazczego rozwiązania uznał zatem za słuszny.

Jak podkreśla się w piśmiennictwie (red. U. Promińska, Prawo własności przemysłowej, op. cit. str. 62) Urząd Patentowy uznaje zgłoszony wynalazek odpowiadający kryterium nowości za rozwiązane nieposiadające poziomu wynalazczego, jeżeli można wskazać dowody określające stan techniki w zakresie uzasadniającym stwierdzenie, że realizacja lub stosowanie wynalazku wynika bezpośrednio z tego stanu, przy uwzględnieniu przeciętnej wiedzy właściwej dla znawcy danej dziedziny techniki.

W ocenie Sądu, taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Jak podkreśla się również w piśmiennictwie, ocen poziomu wynalazczego musi dotyczyć zgłoszonego rozwiązania jako całości. Możliwe jest bowiem przyznanie poziomu wynalazczego rozwiązaniu składającego się z kombinacji cech, które oddzielnie są oczywiste, gdy ich połączenie ma charakter twórczy i daje nowy efekt, wykraczający w znaczny sposób ponad efekt stanowiący prostą sumę efektów wywołanych przez poszczególne połączone cech (efekt synergii). W rozpatrywanej sprawie trudno jednak mówić o takim efekcie. Wskazane w zastrzeżeniu 1 spornego wynalazku cechy są znane ze stanu techniki i stanowią kombinację cech widocznych w różnych rozwiązaniach. Ale identyfikacja ich i umiejętność zaadoptowania do własnych potrzeb nie powinna być problemem dla znawcy w dziedzinie, co świadczy o oczywistości spornego rozwiązania.

Uprawniony zgodził się, że cechy techniczne rozwiązania, dotyczące jego części składowych, takich jak obudowa (ramka) oraz przezroczyste płyty osłonowe, były znane przed datą zgłoszenia spornego wynalazku i stanowią część stanu techniki. Widoczne są one także w przywołanym przez wnioskodawcę wzorze użytkowym Ru [...], który ujawnia tablicę informacyjno-reklamową posiadającą przezroczystą witrynę osadzoną w ramce. Jednocześnie podniósł, że istotą spornego rozwiązania jest nowatorska budowa ramki mocowanej za pomocą elastycznych łączników do elementu nośnego.

Na tle dokonanych ustaleń zasadnicze różnice między uprawnionym i Urzędem Patentowym dotyczą oceny istoty spornego rozwiązania, która ostatecznie – według Urzędu – przesądza o jego braku poziomu wynalazczego.

Uprawniony (skarżący) podniósł, że według zastrzeżenia 1 przedmiotem spornego rozwiązania jest: "Urządzenie do ekspozycji materiałów informacyjnych" zbudowane z obudowy oraz przezroczystych płyt osłonowych znamienne tym, że obudowa ma formę ramki mocowanej za pomocą elastycznych łączników do elementu nośnego, przy czym ramka ma wewnętrzną szczelinę prowadzącą, w której zamocowane są rozłącznie przezroczyste płyty osłonowe oddzielone elastyczną uszczelką ograniczającą i zabezpieczającą przestrzeń ekspozycyjną oraz szczelinę przelotową do wprowadzenia płyt osłonowych do szczeliny prowadzącej, zamykaną uchylną klapą osadzoną wewnątrz ramki wzdłuż szczeliny przelotowej.

Skarżący przyznał (o czym była już wyżej mowa), że cechy techniczne rozwiązania, dotyczące jego części składowych, takich jak obudowa (ramka) oraz przezroczyste płyty osłonowe, były znane przed datą zgłoszenia spornego wynalazku i stanowią część stanu techniki. Widoczne są one także w przywołanym przez wnioskodawcę wzorze użytkowym Ru [...], który ujawnia tablicę informacyjno-reklamową posiadającą przezroczystą witrynę osadzoną w ramce.

Jednocześnie skarżący podniósł, że istotą spornego rozwiązania jest zastosowanie ramki o szczególnej konstrukcji wewnętrznej, mającej innowacyjny mechanizm do wprowadzenia płyt osłonowych, które odbywa się przez wewnętrzną szczelinę przelotową w ramce zamykanej odpowiednio skonstruowanym mechanizmem uchylnej klapki osadzonej wewnątrz ramki.

W związku z tym skarżący stwierdził, że rozwiązanie ujawnione we wzorze użytkowym Ru [...] jest zupełnie innym rozwiązaniem niż konstrukcja spornego wynalazku, gdyż środki techniczne wykorzystane do skonstruowania spornego urządzenia są całkowicie odmienne od ujawnionych w opisie przeciwstawionego wzoru użytkowego.

Urząd Patentowy stwierdził, odwołując się m.in. do pisma uprawnionego z dnia [...] stycznia 2012 r., że skarżący (uprawniony) niewłaściwie określił istotę spornego rozwiązania uznając, iż jest nią zastosowanie ramki o szczególnej konstrukcji wewnętrznej, mającej innowacyjny mechanizm do wprowadzania rozłącznych przezroczystych płyt osłonowych, korzystnie z treścią informacyjną.

Tymczasem, według Urzędu, istotą każdego rozwiązania zgłoszonego do opatentowania stanowią cechy, które wyróżniając to rozwiązanie ze stanu techniki, nadając mu szczególny charakter w odniesieniu do możliwości realizacji określonego celu jakiemu wynalazek ma służyć. Celem tym, w przedmiotowym przypadku jest eksponowanie materiałów informacyjnych. Zastosowanie ramki, nawet "szczególnej" konstrukcji, wyposażonej w "innowacyjny" mechanizm (jak go określił skarżący) nie można uznać (w tym przypadku) za istotę rozwiązania. W rozumieniu przepisów p.w.p., "istotą rozwiązania" są cechy techniczne, które umożliwiają realizację wskazanego celu w sposób szczególny, inny niż przy zastosowaniu znanych rozwiązań. One decydują o zdolności patentowej wynalazku.

Natomiast szczegóły konstrukcyjne ramki "Urządzenia do ekspozycji materiałów informacyjnych" nie mają bezpośredniego związku ze sposobem lub charakterem eksponowania (pokazywania, prezentacji) materiałów informacyjnych w niej umieszczonych i nie nadają tej prezentacji szczególnych walorów (cech, elementów) w odniesieniu do znanych już rozwiązań. W ocenie Urzędu Patentowego, znaczenie dla realizacji procesu "eksponowania" mogłyby mieć np. własności płyt osłonowych, takie jak odporność na tworzenie refleksów świetlnych w celu nie oślepiania lub właśnie zdolność tworzenia refleksów, zwracających uwagę przechodniów i zachęcających do zapoznania się z eksponowanymi materiałami. Taką cechą mogłaby być np. odporność na przywieranie cząsteczek wody (efekt mokrej szyby). Szczególność (odmienność) form ekspozycji mogłaby się wiązać z cechami technicznymi umożliwiającymi wybiórcze czytanie informacji np. przy patrzeniu pod odpowiednim kątem, zmianę kolorystyki w zależności od zajętej przez czytającego pozycji lub zmianę rozmieszczenia eksponowanych materiałów itp.

Zdolność patentowa wynalazku wyraża się w jego "inności" w odniesieniu do rozwiązań znanych ze stanu techniki, "inności" zawierającej elementy, które można nazwać nowymi lub nieoczywistymi w rozumieniu ustawy p.w.p., a nie w dopracowaniu szczegółów wykonania.

W konsekwencji Urząd Patentowy uznał, że w rozpatrywanym przypadku istotą rozwiązania są cechy techniczne, które umożliwiają realizację wskazanego celu w sposób szczególny, inny niż znane ze stanu techniki rozwiązania. One decydują o zdolności patentowej wynalazku. Wynika z tego, że nie wszystkie widoczne szczegóły konstrukcji analizowanych wynalazków, nawet charakterystyczne tylko dla danego rozwiązania, świadczą lub decydują o jego zdolności patentowej. Te z nich, które nie nadają szczególnego charakteru realizacji celu, jakiemu rozwiązanie ma służyć, mają znaczenie drugorzędne przy ocenie jego zdolności patentowej.

Nadto Urząd Patentowy podkreślił, że choć użyte – zgodnie z zastrzeżeniem patentowym 1 - "środki techniczne" (ramka, wieszak, łączniki, płyty osłonowe) stanowią istotę rozwiązania ponieważ umożliwiają realizację celu, jakim jest "eksponowanie", to jednocześnie nie charakteryzują się one niczym szczególnym, co umożliwiałoby nie spotykany dotychczas sposób "ekspozycji". Nie ma w nich "elementów zaskoczenia", które można nazwać nowymi lub nieoczywistymi (w rozumieniu przepisów ustawy p.w.p.), pozwalającymi inaczej niż znane, porównywalne konstrukcje realizować cel jakim jest "eksponowanie

Reasumując, Urząd Patentowy uznał za zasadny zarzut braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku.

Co do zarzutu odwołania się przez Urząd Patentowy do zastrzeżenia 3 (z odniesieniem się również do zastrzeżenia 2 i 3), mające podkreślić istotę spornego rozwiązania, to Sąd nie uważa, by miało to wpływ na wynik sprawy. Nigdzie też w uzasadnieniu decyzji o unieważnieniu patentu PL[...] nie ma stwierdzenia, że UP uznał za istotę rozwiązania cechy wskazane w zastrzeżeniu 3.

Sąd zgadza się również, że niczym nie uzasadniony jest także zarzut zawarty w skardze, w którym skarżący zarzuca naruszenie art. 33 ust. 4 p.w.p. i art. 63 ust. 2 tej ustawy.

Urząd Patentowy nie kwestionuje bowiem (odwołując się w tym zakresie do stanowiska wnioskodawcy), że oprócz zastrzeżenia niezależnego lub zastrzeżeń niezależnych, które powinny przedstawiać ogół cech zgłaszanego wynalazku bądź kilku wynalazków, ujętych zgodnie z art. 34 w jednym zgłoszeniu, w zgłoszeniu może występować odpowiednia liczba zastrzeżeń zależnych dla przedstawienia wariantów wynalazku lub sprecyzowania cech wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym lub innym zastrzeżeniu zależnym (art. 33 ust. 4). Akurat zakres prawa wyłącznego spornego wynalazku został określony w jednym zastrzeżeniu niezależnym oraz ośmiu zastrzeżeniach zależnych, które dostarczają informacji odnośnie korzystnych postaci wykonania rozwiązania. Urząd nie neguje również, że zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych (art. 63 ust. 2). W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła jednak taka potrzeba – mimo przeciwnej oceny uprawnionego.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.