Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 781/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15, art. 7, art. 77, art. 136 i art. 138
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej K.M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. II SA/Go 757/09 WSA w Gorzowie Wlkp. orzekł o uchyleniu decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2008 rok W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 107 § 1 i 3 kpa, mogące mieć wpływ na wynik sprawy Jednocześnie Sąd wyraził pogląd, że zaniechanie przeprowadzenia przez organ dowodu umożliwiającego weryfikację dokonanych bez udziału strony pomiarów, może mieć zatem istotny dla strony wpływ na wynik sprawy. Postępowanie administracyjne przeprowadzone w niniejszej sprawie przez organ pierwszej instancji nie doprowadziło do wyczerpującego zrekonstruowania stanu faktycznego. Pomimo obowiązku wynikającego z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie rozważono wszystkich faktów i dowodów, które mogą mieć znaczenie dla okoliczności sprawy, nie wyjaśniono okoliczności spornych.

Sąd zwrócił także uwagę na konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w celu wykazania jakich konkretnie wymagań jaki obszar zakwestionowany (uwidoczniony na konkretnym zdjęciu) nie spełnia, tzn. która z norm konkretnie i dlaczego została naruszona (np. w zakresie łąk obowiązek wykaszania okrywy roślinnej co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca lub wypasania zwierząt w okresie wegetacyjnym traw), w jakim zakresie, w odniesieniu do wykluczonej powierzchni działki nie zachodzą wyjątki, o których mowa w § 4 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie minimalnych norm (Dz.U. Nr 44, poz. 266).

Sąd wskazał, iż organ winien - stosowanie do art. 78 § 1 kpa - przeprowadzić uprzednio dowody w postaci wnioskowanych przez skarżącą oględzin i ponownych pomiarów działki rolnej z umożliwieniem jej uczestniczenia w tej czynności, a także zeznań świadków (sąsiadów o których mowa w piśmie z [...] stycznia 2009 r.) na okoliczność wykonywania stosownych zabiegów agrarnych (koszenia łąk) na przedmiotowej działce. Poczynione zaś ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego winna przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w treści decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 kpa).

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], odmawiającą K.M. przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008.

Organ wyjaśnił, iż po wydaniu przez WSA w Gorzowie Wlkp. wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Go 757/09, którym uchylono orzeczenie tego organu, sam wydal decyzję uchylającą poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji, wskazując na pownowne przeprowadzenie postępowania w sprawie, przy uwzględnieniu regulacji art. 7, art. 75, art. 77 i art. 78 kpa.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] odmawiając stronie przyznania płatności ONW na rok 2008. Rozstrzygniecie to zostało jednakże uchylone decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], sprawę zaś skierowano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał w charakterze świadka: R.P., T.G., M.C., S.O., M.N., K.S., M.M.. W dniu [...] stycznia 2011r. organ przyjął oświadczenia od S.O. oraz M.N., którzy stwierdzili, że w 2008 r. wykonywali na rzecz K.M. usługę koszenia kosiarką mechaniczną na działkach ewidencyjnych [...]. Z ich wyjaśnień wynika, iż łąki koszone były przez p. O. dwukrotnie – wiosną oraz jesienią (nie podał powierzchni). P.N. również dwukrotnie kosił wskazane działki ( wyraźnie oznaczył koszony obszar) oraz orał w 2008 r. Pozostałych świadków organ przesłuchał z udziałem pełnomocnika strony. Również M.C., T.G., R.P. i K.S. oraz M.M. potwierdzili, iż wykonywali usługi koszenia na tych działkach.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] odmówił K.M. przyznania płatności ONW na 2008 r. oraz nałożył potrącenie płatności w wysokości 1473,12 zł.

W odwołaniu, pełnomocnik strony – K.Ś. wskazał na związanie organu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tymczasem organ I instancji nie odniósł się do złożonych przez stronę wniosków dowodowych oraz uniemożliwił stronie czynny udział w czynnościach dowodowych. Jednocześnie pełnomocnik strony wskazał, na błędy postępowania organu I instancji, w tym nie przeprowadzenie kontroli na miejscu z udziałem strony, nie zapewnienie udziału strony w postępowaniu, przyjęcie od świadków oświadczeń w miejsce przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka. Nadto wskazał, iż kontrola przeprowadzona w dniu [...] lipca 2009 r. (do płatności na 2009r.) nie wykazała żadnych nieprawidłowości.

W tak ustalonym stanie faktycznym Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2011 r. wskazał, iż po przeanalizowaniu akt sprawy, jak również przepisów prawa, w oparciu o które wydana została decyzja organu pierwszej instancji, nie stwierdził przesłanek do jej uchylenia. Organ drugiej instancji powołując się na ustalenia organu pierwszej wskazał, że wobec stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku a stwierdzoną, zastosowanie w sprawie ma art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 368, z dnia 23 grudnia 2006 r., str. 74), który stanowi, iż jeżeli zadeklarowany obszar przekracza obszar zatwierdzony i jeżeli różnica wynosi więcej niż 50%, beneficjenta dodatkowo wyklucza się z otrzymania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem i obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach w wszystkich środków wsparcia ustanowionych na mocy rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono rozbieżność. Organ odwoławczy zacytował treść przepisów określających wymogi, jakie winien spełnić producent rolny dla uzyskania przedmiotowej pomocy finansowej i uznał, że przy ustalaniu powierzchni do dopłat w ramach ONW uwzględniono wynik kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej, na podstawie których stwierdzono, iż powierzchnia co do której wniosek został rozpatrzony pozytywnie wynosi 7,22 ha, tj. powierzchnia działki rolnej A stwierdzona w czasie kontroli na miejscu 6,14 ha oraz powierzchnia żyta 1,08 ha, według oświadczenia producenta, zasiana w październiku 2008 r.

Dyrektor wskazał, iż czynności kontrolne przeprowadzone w gospodarstwie Wnioskodawczyni w dniach [...] grudnia 2008 r. (vide: protokół z kontroli na miejscu [...]) wykazały, iż deklaracja powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o płatność ONW z dnia [...] maja 2008 r. różni się od stanu faktycznego. Inspektorzy terenowi stwierdzili, iż na zadeklarowanej przez Stronę działce rolnej "A" powierzchnia kwalifikująca się do płatności ONW wyniosła 7,22 ha tj. łąka trwała o powierzchni 6,14 ha oraz uprawa żyta o powierzchni 1,08 ha. Wobec powyższego ustalono, iż w przypadku płatności ONW różnica między obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym wyniosła 77,29%. Zatem przedeklarowanie powierzchni jest większe niż 50%, co zgodnie z powołanym powyżej Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1975/2006 skutkuje nie przyznaniem płatności ONW w danym roku oraz nałożeniem potrąceń, do których rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku, w którym stwierdzono niezgodnojci.

Organ wskazał na sposób wyliczenia potrąceń wieloletnich: 5,58 ha x 264,00 zł (stawka płatności ONW w strefie nizinnej II za 1 ha w roku 2008) = 1473,12 zł. W związku ze stwierdzonym przedeklarowaniem powierzchni wynoszącym 77,29% Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił K.M. przyznania płatności ONW na rok 2008 i stosownie do treści art. 16 ust. 6 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 nałożył potrącenie płatności w wysokości 1473,12 zł, które będzie potrącane z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, iż warunki przeprowadzania kontroli na miejscu uregulowane zostały w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. WE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm.). Zgodnie z punktem 29 preambuły do w/w Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. stosowanie się do warunków dotyczących programów pomocowych zarządzanych w zintegrowanym systemie powinno być skutecznie monitorowane. Organ wyjaśnił, iż w tym celu oraz aby zapewnić zharmonizowany poziom monitorowania we wszystkich państwach członkowskich, należy szczegółowo określić kryteria oraz procedury techniczne przeprowadzania kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu zarówno w zakresie kryteriów kwalifikowalności ustalonych dla programów pomocowych oraz warunków wzajemnej zgodności. Ponadto, jeśli chodzi o kontrole dotyczące zgodności z kryteriami kwalifikowalności, kontrole na miejscu powinny być z reguły niezapowiedziane. Z kolei art. 23a w/w Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 stanowi, iż kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zawiadomienie o kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. Wskazać należy, iż kontrole na miejscu przeprowadzane są w celu zweryfikowania czy stan faktyczny na zadeklarowanych przez Wnioskodawcę działkach rolnych odpowiada temu co Strona deklaruje we wniosku. W ocenie organu powiadamianie o przeprowadzaniu kontroli powodowałoby możliwość doprowadzenia gruntów nieużytkowanych rolniczo do stanu zgodnego z minimalnymi normami, a takie postępowanie prowadziłoby do bezzasadności kontroli na miejscu. W związku z powyższym w niniejszej sprawie kontrola przeprowadzona została w zakresie kwalifikowalności powierzchni, zatem Strona nie została powiadomiona o kontroli. Obecność Strony lub pełnomocnika nie jest bowiem konieczna przy pomiarach powierzchni upraw. Organ odwoławczy podkreślił, że sprawie należy zaznaczyć, iż kontrola na miejscu miała na celu stwierdzić czy zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2008 powierzchnie, na których jest prowadzona działalność rolnicza odzwierciedlaj ą stan faktyczny. Natomiast w przypadku K.M. stwierdzono powierzchnie mniejszą niż deklarowane we wniosku z dnia [...].05.2008 r., w związku z powyższym zastosowano w/w przepisy prawa.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że powołując się na dyspozycję § 2 rozporządzeniem ONW płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r., art. 2 pk la Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w zw. z art. 3 pkt 7 Ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz art. 2 lit. a i c rozporządzenia 1782/2003wyjaśnił, iż powierzchnia działki rolnej jest to powierzchnia, na której w sposób faktyczny prowadzona jest działalność rolnicza (uprawa), a która to znajduje się w granicach działki ewidencyjnej. Powierzchnię działki rolnej oraz uprawę na niej zadeklarowaną można więc określić wyłącznie na podstawie kontroli terenowej, w wyniku której stwierdzony zostanie stan faktyczny w gospodarstwie, co zostało dokonane w niniejszej sprawie. Ponadto obszar działki rolnej jest ograniczony granicami uprawy i nie w każdym przypadku będzie pokrywać się z obszarem działki ewidencyjnej, wykazywanym w dokumentach urzędowych, w aktach notarialnych, czy w wypisach z ksiąg wieczystych. Podkreślić także należy, iż źródłem wszelkich danych związanych z działkami rolnymi jest wniosek strony o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych jest przeprowadzanie kontroli na miejscu. Kontrola na miejscu i wykonywanie w jej trakcie za pomocą różnych metod pomiary są rozstrzygającym sposobem ustalenia, jakie są faktyczne dane dotyczące podanych we wniosku działek rolnych. Nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, bowiem to do tych terenów przysługują płatności obszarowe. O obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą, m.in. zdjęć lotniczych, map cyfrowych, oświadczeń rolników oraz pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników. Tym samym raport z kontroli ma decydujące znaczenie jeśli chodzi o dane dotyczące działek rolnych.

Mając na uwadze powyższe rozważania w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach [...].12.2008 r., z której sporządzony został raport nr [...] stwierdzono, iż powierzchnia działki rolnej "A" jest mniejsza niż deklarowana we wniosku strony o płatność ONW. Stwierdzona powierzchnia wynosi 7,22 ha (6,14 ha łąki oraz 1,08 ha żyta) i jest mniejsza w stosunku do powierzchni deklarowanej, czyli 12,80 ha. Na działkach ewidencyjnych nr [...], na których zadeklarowana została działka rolna oznaczona symbolem "A", uwzględniono obszary umiejscowione w północno - wschodniej części działki, gdzie stwierdzono występowanie gruntów kwalifikujących się do płatności (vide: fotografie nr 1, nr 2, nr 5, nr 8, nr 11, nr 12). Nie zostały natomiast uwzględnione powierzchnie, na których stwierdzono zeschnięte trawy, wielomiesięczne chwasty (vide: fotografie z czynności kontrolnych nr 16, nr 19, nr 20, nr 26), samosiewy drzew liściastych i iglastych (vide: fotografie z czynności kontrolnych nr 6, nr 7, nr 9, nr 10, nr 13, nr 14, nr 24, nr 25, nr 26), a nawet stosy zeschniętych gałęzi czy hałdy ziemi (vide: fotografie z czynności kontrolnych nr 18, nr 19, nr 22) albowiem udokumentowane na zdjęciach powierzchnie nie spełniają warunków określonych § 2 pkt 2 Rozporządzenia ONW. Powyższe ustalenia tj. pomiary powierzchni gruntów dokonane zostały m.in. w oparciu o załącznik graficzny, który K.M. dołączyła do wniosku o płatność ONW z dnia [...].05.2008 r., na którym zaznaczone zostały tereny, na których Strona prowadzi działalność rolniczą. Zatem czynności kontrolne wykazały, że deklaracja Wnioskodawczyni różni się ze stanem faktycznym stwierdzonym na działce rolnej "A". Podczas kontroli na miejscu inspektorzy terenowi dokonali pomiarów powierzchni na których faktycznie prowadzona jest działalność rolnicza (vide: szkic z kontroli wraz z punktami, w których wykonywano dokumentację fotograficzną - w aktach sprawy), a nie powierzchnie deklarowane jako użytkowane rolniczo na załączniku graficznym. Dokumentacja wykonana w zachodniej części działki rolnej "A" (vide: fotografia nr 9 i nr 10), którą Strona na załączniku graficznym zaznaczyła jako użytkowaną rolniczo, wskazuje na występowanie powierzchni porośniętych drzewami iglastymi i liściastymi. Ponadto dokumentacja fotograficzna sporządzona w miejscu oznaczonym na szkicu przez inspektorów terenowych jako "A2" (vide: fotografie nr 17, nr 18, nr 19, nr 20, nr 21, nr 22, nr 23, nr 24, nr 25, nr 26) również wskazuje na występowanie zwartych powierzchni zalesionych, zakrzaczonych, hałdy ziemi, zeschnięte gałęzie, które to nie są obszarami, na których prowadzona jest działalność rolnicza w myśl § 2 pkt 2 Rozporządzenia ONW. Dodatkowo podkreślił, iż ślad pomiarów dokonanych przez inspektorów terenowych urządzeniem GPS zarówno na szkicu sytuacyjnym, jak i na załączniku graficznym (oba wykonane w skali 1:2500 - w aktach sprawy) potwierdza prawidłowość przeprowadzonych czynności kontrolnych i ustaleń dokonanych w takcie kontroli przeprowadzonej w dniach [...] grudnia 2008 r. albowiem zarówno szkic, jak i ślad GPS są ze sobą tożsame. Mając na uwadze, iż powyższe grunty przedstawione na materiale zdjęciowym (drzewa, krzewy, hałdy ziemi) nie spełniają wymogów wskazywanych w § 2 pkt 2 Rozporządzenia ONW, nie kwalifikują się zatem do płatności na całej powierzchni wskazywanej przez Stronę we wniosku o płatność ONW z dnia [...].05.2008 r. ustalono, iż różnica między obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym wyniosła powyżej 50%. 12,80 ha - 7,22 ha = 5,58 ha powierzchnia przedeklarowania 5,58 ha x 264 zł/ha (stawka płatności ONW w strefie II) = 1473,12 zł ( kwota potrąceń w okresie 3 lat kalendarzowych).

Raport z czynności kontrolnych nr [...] został przekazany Stronie dnia 29 grudnia 2008 r. (nr przesyłki [...]). Strona w dniu [...] stycznia 2009 r. zgłosiła Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR zastrzeżenia co do kontroli przeprowadzonej w dniach [...] r. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem znak [...] z dnia [...].03.2009 r. wystąpił do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR o przeprowadzenie ponownej kontroli działek nr [...]. W odpowiedzi na w/w pismo w dniu [...] kwietnia 2009 r. Biuro Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR pismem znak [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. poinformowało, iż po analizie dokumentacji oraz po nałożeniu śladu GPS na mapę ewidencyjną wynik kontroli został podtrzymany, a w związku z tym nie ma podstaw do ponownej wizytacji terenowej w gospodarstwie K.M.. Ze wskazywanym rozstrzygnięciem K.Ś. zapoznał się w dniu [...] kwietnia 2009 r. i nie wniósł żadnych uwag do podjętego w omawianym zakresie rozstrzygnięcia.

W konsekwencji Dyrektor wskazał, iż potwierdzeniem ustaleń inspektorów terenowych dokonanych w dniach [...].12.2008 r. są zarówno pismo K.M. z dnia [...].01.2009 r., gdzie Strona wskazuje, iż "w raporcie nie zaliczono mi 2/3 powierzchni/część nieużytków", jak i zeznania świadka T.G. oraz świadka R.P., którzy potwierdzili podczas zeznań składanych w dniu [...].02.2011 r., iż wraz z pełnomocnikiem K.Ś. kosili bardzo dużo nieużytków i skupiska chwastów, przywracano "nieużytki do użytkowania", jak również w przypadku R.P. koszono tereny między drogami, skarpami i drzewami. Co więcej, ortofotomapa wykonana w dniu [...] lipca 2010 r. (w aktach sprawy) wskazuje, na fakt ciągłego występowania na działkach nr [...] terenów, na których nie jest prowadzona działalność rolnicza tj. skupisk drzew i krzewów w miejscach, które na załączniku graficznym złożonym w dniu [...] maja 2008 r. K.M. wskazała jako użytkowane rolniczo. Dyrektor podkreślił także, iż zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 nr 64 póz. 427 ze zm.) w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Mając na uwadze wskazywane powyżej przepisy prawa wskazać należy, iż zarówno K.M. na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie składała wniosków, które wskazywałby na chęć czynnego udziału w postępowaniu. Natomiast pełnomocnik, K.Ś., od momentu udzielenia mu pełnomocnictwa (vide: upoważnienie z dnia [...] stycznia 2009 r. do reprezentowania Pani K.M. przed ARiMR) uczestniczył w każdym stadium postępowania, o czym świadczą wielokrotnie wnoszone pisma, wnioski czy odwołania strony.

W odniesieniu do zarzutu nie przeprowadzenia kontroli na miejscu, organ wyjaśnił, iż są one przeprowadzane w celu zweryfikowania czy stan faktyczny na zadeklarowanych przez Wnioskodawcę działkach rolnych odpowiada temu co Strona deklaruje we wniosku. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego sposobu odebrania zeznań od powołanych świadków, organ wyjaśnił, iż pełnomocnik strony wprawdzie nie uczestniczył w przesłuchaniach świadków przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2011 r., ale dnia następnego tj. [...] lutego 2011 r. zapoznał się zarówno z oświadczeniem S.O. oraz z oświadczeniem M.N. nie wnosząc do nich żadnych uwag (vide: adnotacje Pana K.Ś. na oświadczeniach z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz adnotacja: zapoznałem się z oświadczeniem, nie wnoszę uwag). Powyższe czyni niezasadnym zarzut skarżącej co do niezapełnienia jej czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym.

Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że w odwołaniu z dnia [...] lutego 2011 r. pełnomocnik K.Ś. wskazał, iż zignorowane zostały zastrzeżenia sądu co do przeprowadzenia dowodu oględzin w roku 2009 oraz zeznania świadków, które potwierdzały wykonanie koszeń na całym obszarze gospodarstwa. Nadto wskazał, iż kontrola przeprowadzona [...] lipca 2009 r. nie wykazała nieprawidłowości. Tymczasem kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] lipca 2009 r. w gospodarstwie Strony miała na celu sprawdzenie czy stan faktyczny na gruntach odpowiada deklaracji wskazanej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009, złożonego w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu [...] maja 2009 r. Tym samym wyników tej kontroli nie można wiązać ze sprawą prowadzoną z wniosku Strony o przyznanie płatności na rok 2008.

Ustosunkowując się do stwierdzenia pełnomocnika, K.Ś., jakoby zeznania świadków potwierdzały wykonanie koszeń na obszarze całego gospodarstwa, organ wskazał, iż w jego ocenie zeznania świadków w dużej mierze potwierdzają ustalenia inspektorów terenowych dokonujących kontroli w dniach [...] grudnia 2008r. Stwierdzono wtedy łączną powierzchnię upraw w wielkości 7,22 ha (vide: raport z czynności kontrolnych nr [...] - 6,14 ha łąki oraz 1,08 ha żyta oraz protokoły z przesłuchań świadków z dnia [...].02.2011 r., jak również oświadczenia świadków z dnia [...].01.2011 r.). Świadkowie wskazywani przez pełnomocnika Pan R.P., Pan T.G. oraz Pan M.M. jednoznacznie określili, iż powierzchnia użytkowana rolniczo wyniosła 6 - 8 ha.

Organ odwoławczy zakwestionował także ustalenia czynności kontrolnych z dnia [...] stycznia 2009 r., bowiem organ nie posiadał stosownego upoważnienia do prowadzenia czynności kontrolnych, a dokonywał jedynie wizualnej oceny gospodarstwa K.M., nie dokonywał pomiarów powierzchni upraw i nie posługiwał się jakimikolwiek homologowanymi urządzeniami geodezyjnymi pozwalającymi na określenie areału upraw. W związku z czym nie ma możliwości stwierdzenia na podstawie tejże wizytacji precyzyjnego stanu faktycznego, w tym przede wszystkim powierzchni upraw.

Odnosząc się do żądania przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w trybie art. 89 § 2 kpa, przeprowadzenie oględzin w terenie i porównanie stanu rzeczywistego z wynikami przeprowadzonej kontroli organ wskazał, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek do przeprowadzeni rozprawy administracyjnej. Natomiast kontrola na miejscu w gospodarstwie Strony przeprowadzana w 2011 r. jest bezzasadna albowiem nie będzie odzwierciedlać stanu faktycznego z roku 2008. Co więcej, przedmiotowe grunty nie są deklarowane przez Stronę we wnioskach składanych do ARiMR. Wobec powyższego brak jest przesłanek do przeprowadzenia wizytacji terenowej przez inspektorów ARiMR w przypadku gdy grunty nie są deklarowane do płatności.

Skarżąca w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji, kwestionując przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające. Wskazała, iż wniosła o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem świadków, celem precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jednakże organ odmówił wykonania tej czynności. Ponadto organ przeprowadził dowody w sposób niezgodny z ustawą, dopuszczając jako dowód oświadczenie złożone przez świadków.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Oddziału ARiMR organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty i stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w ramach sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja) jest zgodny z obowiązującymi - w dacie jego podjęcia - przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – powoływanej dalej jako: ppsa ). Tym samym sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, a jedynie poddaje ocenie prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji w wyniku postępowania wyjaśniającego oraz dokonanej subsumcji pod stan prawny mający w sprawie zastosowanie. W wyniku przeprowadzonej kontroli ( i w to nie tylko w zakresie zarzutów podniesionych w skardze, ale w zakresie wynikającym z przepisu art. 134 § 1 ppsa ) sąd administracyjny uchyla zaskarżony akt w przypadkach wskazanych w art. 145 § 1 ppsa. W przypadku uchybień natury procesowej sąd obowiązany jest uchylić zaskarżony akt już w sytuacji gdy stwierdzone uchybienia o wskazanym charakterze mogły mieć wpływ na wynik sprawy bez konieczności wykazywania, iż faktycznie miały (tak jak to jest w przypadku naruszenia prawa materialnego ). Godzi się również pokreślić, iż co do zasady, w myśl art. 133 § 1 ppsa, sąd administracyjny wyrokuje na postawie akt sprawy, opierając się o stan faktyczny i prawny, istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że podstawą orzekania jest cały materiał dowodowy sprawy, zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach, zakończonym zaskarżonym aktem. Oznacza to, że sąd rozpatrując sprawę bada prawidłowość postępowania organu, kompletność zgromadzonego materiału dowodowego oraz wydanego przez organ rozstrzygnięcia, nie może jednak zastąpić organu administracji publicznej czyniąc własne ustalenia stanu faktycznego sprawy, czy rozstrzygając merytorycznie za organ daną sprawę. Uprawnienia sądu administracyjnego mają w tym zakresie jedynie charakter kontrolny i kasacyjny, umożliwiając skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia na drodze jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego.

Jednocześnie wskazania wymaga, iż kontrolowana decyzja wydana została w wyniku ponownego rozpoznania sprawy w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie sygn. II SA/Go 757/09, uchylającym poprzednią decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca nr [...] utrzymującą decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARIMR odmawiającą przyznania K.M. płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008. Tym samym zarówno organ, ponownie rozpoznający sprawę, jak i sąd administracyjny, kontrolujący decyzję ponownie wydaną przez organ, pozostawały związane przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie zaskarżono. Związanie samego sądu oznacza to, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie. Innymi słowy, w przypadku gdy sprawa po raz drugi dociera do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - po uchyleniu decyzji przez WSA i wydaniu nowego orzeczenia - WSA jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku (por. wyrok WSA w Krakowie z 6 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Kr. 988/06 M. Podat. 2007/8/3). Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 ppsa. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1597/06 LEX nr 320090). Z kolei między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok NSA z 25 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1377/05, LEX nr 281309). W zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym jak i wyjaśnienie dlaczego zastosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. Wskazać również należy, że w orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cyt. wyżej przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (Komentarz - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 219-225).

W powołanym już wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. Sąd wyraził pogląd, co do konieczności uzupełnienia przez organy administracji publicznej postępowania wyjaśniającego, co zaś szczególnie istotne dla oceny zaskarżonej decyzji, podkreślono konieczność powtórzenia czynności kontrolnych w zakresie weryfikacji deklarowanej we wniosku o przyznanie płatności ONW powierzchni działek gruntu, przeprowadzenie w tym zakresie czynności z przesłuchania świadków oraz zapewnienie stronie czynnego udziału w tym postępowaniu.

W tym zakresie, zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja nie czyni zadość obowiązującym przepisom prawa i w sposób bezpośredni narusza dyspozycje art. 153 ppsa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o żądaniu skarżącej stanowią przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (art. 5 ust. 1 pkt 12) (Dz.U. Nr 64, poz. 427 z późn.zm.) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 68, poz. 448 z późn.zm.). Wprawdzie powyższy akt wykonawczy został w całości uchylony z dniem 12 marca 2009 r. mocą przepisu § 16 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), jednakże zgodnie z dyspozycją przepisu intertemporalnego - § 15 nowego rozporządzenia, do postępowań w sprawach dotyczących płatności ONW wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie administracyjne w sprawie przyznania K.M. płatności ONW na rok 2008 zostało wszczęte jej wnioskiem z dnia [...] maja 2008 r. i nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji przed dniem [...] maja 2009 r., zatem stosować należało w nim (jak zasadnie przyjęły to organy) przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r.

W wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Go 757/09 WSA w Gorzowie Wlkp. wskazał, że obowiązkiem organu było przeprowadzenie dowodu umożliwiającego weryfikację dokonanych bez udziału strony pomiarów. Podkreślił, konieczność uzupełnienia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Nadto Sąd zwrócił uwagę na konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w celu wykazania jakich konkretnie wymagań jaki obszar zakwestionowany (uwidoczniony na konkretnym zdjęciu) nie spełnia, tzn. która z norm konkretnie i dlaczego została naruszona (np. w zakresie łąk obowiązek wykaszania okrywy roślinnej co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca lub wypasania zwierząt w okresie wegetacyjnym traw), w jakim zakresie, w odniesieniu do wykluczonej powierzchni działki nie zachodzą wyjątki, o których mowa w § 4 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie minimalnych norm (Dz.U. Nr 44, poz. 266).

Wreszcie Sąd wskazał, iż organ winien - stosowanie do art. 78 § 1 kpa - przeprowadzić uprzednio dowody w postaci wnioskowanych przez skarżącą oględzin i ponownych pomiarów działki rolnej z umożliwieniem jej uczestniczenia w tej czynności, a także zeznań świadków (sąsiadów o których mowa w piśmie z [...] stycznia 2009 r.) na okoliczność wykonywania stosownych zabiegów agrarnych (koszenia łąk) na przedmiotowej działce. Podkreślił, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co nie pozostaje w sprzeczności z prawem ( art. 75 § 1 kpa). Sąd podkreślił wówczas, iż dopiero w następstwie przeprowadzenia tych środków dowodowych można będzie ocenić ich wiarygodność na tle całokształtu okoliczności sprawy, zaś poczynione ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego winna znaleść pełne odzwierciedlenie w treści decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 kpa).

Zauważyć należy, iż w myśl przepisu art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, pomoc w ramach działania – wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) - jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przepis art. 21 ust. 2 ww. ustawy stanowi, iż w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organy ARiMR stoją na straży praworządności, są zobowiązane w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udzielać stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, oraz zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, przy czym przepisu art. 81 kpa nie stosuje się. Nadto w myśl art. 21 ust. 3 ww. ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że pewnej modyfikacji doznała zatem wyrażona w art. 7 kpa zasada tzw. "prawdy obiektywnej", co nie oznacza, iż jej działanie wyłączono. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozwinięcie tej zasady na gruncie postępowania dowodowego stanowi przepis art. 77 § 1 kpa, zgodnie z którym organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu, doszło zatem do modyfikacji (ograniczenia) zasady oficjalności postępowania dowodowego, poprzez ograniczenie obowiązku organów ARiMR do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zarówno przeprowadzanego przez organ z urzędu, jak i przedstawionego przez strony postępowania. Strony natomiast winny występować z inicjatywą dowodową celem udowodnienia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Jednocześnie "wyłączenie" obowiązku organów wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, nie zwalnia ich z obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w okolicznościach danej sprawy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Ustawodawca nakazuje organom Agencji stanie na straży praworządności, wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz, na żądanie stron udzielanie im niezbędnych informacji i zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu. Obowiązek strzeżenia praworządności a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony. Dokonana w art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu modyfikacja zasad dowodzenia nie może być bowiem pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji i oferowania dowodów potwierdzających jej twierdzenia. Oznacza ona zdaniem Sądu, że na Agencji istotnie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony, konieczność odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a zwłaszcza takich, których rozpatrzenie mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednoznacznie wynika z treści art. 107 § 3 kpa zaś określone w art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu (...) przerzucenie ciężaru dowodu określonego faktu na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne nie może prowadzić do naruszenia przez organy obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Opola z dnia 26 maja 2010, sygn. akt I SA/Op 171/10).

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy oraz uwzględniając wskazania co do dalszego postępowania wynikające z treści wcześniejszego orzeczenia tutejszego Sądu, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powyższych zasad ogólnych postępowania i przepisów dotyczących udziału strony w przeprowadzonym postępowaniu, w szczególności w postępowaniu dowodowym, a nadto – co już wskazano wcześniej - z naruszeniem dyspozycji art. 153 ppsa. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w ponownie przeprowadzonym postępowaniu wskazuje, że organ I instancji ograniczył się jedynie do przyjęcia zeznań świadków. Pomimo wskazania, co do zasadności powtórzenia czynności kontrolnych na miejscu z udziałem strony skarżącej, organ uchylił się od tego obowiązku. W istocie organ nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności faktycznych, zgodnie z wytycznymi wynikającymi z powołanego wyroku. Ustalenia poczynione w trakcie przeprowadzonych czynności (przesłuchania świadków) nie wskazują jednoznacznie na prawidłowość wniosków, jakie wyciągnął z nich organ. Nie można się bowiem bezkrytycznie zgodzić z oceną, iż w sytuacji, gdy kilku świadków potwierdza, że koszenia na spornych działkach obejmowały określoną powierzchnię (od 6 do 8 ha), to każdy z nich ma na myśli dokładnie ten sam obszar tych działek, co mogłoby prowadzić do ustalenia tak znacznych rozbieżności w zakresie stanu rzeczywistego a deklarowaną przez wnioskodawczynię powierzchnią działek. Ustalenia w tym zakresie uznać należy za nieprecyzyjne i niejednoznaczne, zaś ocenę ich dokonaną przez organ za noszącą znamiona dowolnej. Także czynności przesłuchania świadków przeprowadzono w sposób naruszający prawo, w tym art. 68 oraz art. 79 i art. 82 kpa. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż za niedopuszczalne należy uznać zastąpienie dowodu z przesłuchania świadków – pisemnym oświadczeniem danej osoby, bowiem taki dokument może być uznany jedynie za dokument prywatny, zaś jego moc dowodowa nie jest tożsama, z dowodem w postaci protokołu przesłuchania świadka (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 277/10; wyrok z dnia 30 sierpnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 489/06).

Powyższych braków nie uzupełnił również w swoim postępowaniu organ odwoławczy, na którym zgodnie z dyspozycją art. 15 oraz art. 136 i art. 138 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego spoczywał obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, rozstrzygniętej uprzednio decyzją organu I instancji. W tym zakresie organ odwoławczy wyposażony został przez ustawodawcę w kompetencje reformatoryjne, pozwalające mu na uzupełnienie w określonym zakresie przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania w sprawie. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR swoim postępowaniem, uchybił zarówno przepisom art. 15, art. 136 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz przepisom art. 7, art. 77 kpa i art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Wskazane okoliczności skutkować musiały zatem uchyleniem zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz 153 ppsa, z uwagi na uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyroku z dnia 19 listopada 2009r. Sąd w sposób jednoznaczny określił, iż ponownie rozpatrując sprawę organ zobligowany jest ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z udziałem strony. W tym zakresie wskazał, na zasadność przeprowadzenia ponownej kontroli oraz pomiarów oraz przeprowadzenie wnioskowanych przez stronę dowodów ze świadków. Obecny Skład orzekający w całości podziela tą ocenę, bowiem niezgodność w obszarze działek stanu rzeczywistego z deklarowanym powinna zostać w toku czynności kontrolnych wyjaśniona w ramach programu ONW. Wskazać należy, iż z uwagi na upływ czasu i związany z tym brak możliwości zweryfikowania spornych okoliczności poprzez kontrolę w terenie ( w odniesieniu do stanu z 2008 r.), w ocenie Sądu zasadnym byłoby przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem strony oraz świadków, co pozwoliłoby na precyzyjne ustalenie stanu faktycznego, na skonfrontowanie oświadczenia strony oraz zeznań świadków oraz ich odniesienie do powierzchni weryfikowanych działek gruntu, a w efekcie ustalenie właściwej powierzchni działek kwalifikujących się do przyznania płatności. Podkreślenia bowiem wymaga, że celem rozprawy administracyjnej, wynikającym wprost z art. 89 § 2 kpa, jest właśnie wyjaśnienie sprawy przy udziale świadków. W ramach tak określonego celu mieści się ustalenie wszelkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzenie ponownej kontroli w miejscu mogłoby być natomiast istotnym dowodem w sprawie, gdyby organ połączył ją z przeprowadzeniem czynności z udziałem świadków.

Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie organ zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, z uwzględnieniem wskazanych przez tut. Sąd uwag oraz z poszanowaniem przepisów prawa określających zasady postępowania wyjaśniającego wynikających zarówno z przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 z późn.zm.), jak równie z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. nr 98 poz. 1071 ze zm.).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz 153 ustawy – Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa, natomiast zgodnie z art. 152 ppsa Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.