Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1992/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 34, art. 49
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 3
journal: Dz.U. 1969 nr 22 poz 159
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 7 lipca 1969 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
article: art. 156 § 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 284/11 w sprawie ze skargi Z. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o oddaniu w wieczyste użytkowanie nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Z. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2010 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - [...] z dnia [...] sierpnia 1984 r. w przedmiocie oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste.

Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikają następujące istotne dla rozpoznania skargi kasacyjnej okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2006 r. Z. T., S. K., M. F. i B. N. wystąpiły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] sierpnia 1984 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Krakowie nieruchomości oznaczonych jako parcele nr [...] objętych kw nr [...] - w części odnoszącej się do działek [...] i [...]. We wniosku wyjaśniono, że działki [...] i [...] powstały w wyniku kolejnych podziałów parceli nr [...], która do 1954 r. stanowiła własność poprzedników prawnych wnioskodawczyń – M. F. i F. F. Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] marca 1954 r. dokonano jej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa. W toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z [...] sierpnia 2003 r. nakazującej zwrot wnioskodawczyniom działki [...] (powstałej również z podziału działki nr [...]) ustalono, że celem dokonanego w 1954 r. wywłaszczenia była rozbudowa lotniska, które następnie w latach 60-tych uległo likwidacji. Z powyższego zdaniem wnioskodawczyń wynika, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji o oddaniu w użytkowanie wieczyste działek [...] i [...] istniały podstawy do ich zwrotu w trybie art. 34 w zw. z art. 49 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 ze zm.). Oznacza to, że decyzja z dnia [...] sierpnia 1984 r. została wydana z rażącym naruszeniem w/w przepisów, co uzasadnia żądanie wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie - wobec niemożności odszukania akt postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją, a zwłaszcza wobec braku oryginału tego rozstrzygnięcia – decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymaną następnie w mocy decyzją tego organu z dnia [...] września 2006 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznając jednak, że organ nie wyczerpał wszystkich możliwości odnalezienia dokumentacji sprawy, wyrokiem z dnia 6 grudnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1191/06 uchylił oba w/w rozstrzygnięcia Kolegium.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia [...] października 2009 r. umorzyło postępowanie, a następnie na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a także wobec uzyskania z Sądu Rejonowego dla Krakowa [...] uwierzytelnionej kserokopii kwestionowanej decyzji, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. uchyliło to rozstrzygnięcie i orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1984 r..

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium uznało, że decyzja Naczelnika Dzielnicy Kraków - [...] o oddaniu w użytkowanie wieczyste części wywłaszczonej uprzednio nieruchomości nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Jej treść odpowiada przepisom prawa stanowiącym podstawę jej wydania tj. przepisom ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r., nr 22, poz. 159 ze zm.) oraz wydanym na jej podstawie aktom wykonawczym – rozporządzeniu Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków (Dz. U. nr 13, poz. 120 ze zm.) oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie sprzedaży przez państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek w użytkowanie wieczyste (Dz. U. z 1975 r., nr 2, poz. 9 ze zm.). Kolegium podkreśliło, że w odniesieniu do wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej uprzednio własność poprzedników prawnych stron nie została podjęta decyzja, o której mowa w art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości tj. decyzja ustalająca, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie. Uzasadniając konieczność wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia dla potwierdzenia stanu zbędności nieruchomości na cele wywłaszczenia Kolegium powołało się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1985 r. w sprawie o sygnaturze III CZP 13/85 (OSNCP 1985/12/188, Lex nr 3094) w której stwierdzono, że rozstrzygnięcie o zbędności nieruchomości winno nastąpić w takiej formie w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Organ wskazał, że w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości nie mogły być badane okoliczności faktyczne potrzebne dla wydania decyzji o ustaleniu, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie. Wyjaśnił też, że w rozpoznawanej sprawie nie mogły mieć znaczenia okoliczności dotyczące zwrotu działki nr [...], albowiem w odniesieniu do tej części wywłaszczonej nieruchomości Zarząd Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] lutego 1997 r. orzekł o rozwiązaniu umowy użytkowania, a to umożliwiło jej zwrot.

We wniesionej na powyższą decyzję skardze Z. T. wywodziła, że wbrew stanowisku organu, istniały podstawy do stwierdzenia wydania kwestionowanej decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 kpa zgodnie z żądaniem wniosku. Akcentowała okoliczność, że wywłaszczona nieruchomość nie została użyta na cel związany z wywłaszczeniem, lecz została oddana w użytkowanie wieczyste "z pogwałceniem praw byłych właścicieli". Zarzuciła, że wskazana przez Kolegium decyzja mająca potwierdzać stan zbędności nieruchomości na cele wywłaszczenia nie musiała być wydawana. Artykuł 34 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie nakładał na organy obowiązku jej podejmowania. Obowiązek taki został wprowadzony dopiero na skutek przywołanej przez Kolegium uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1985 r. natomiast kwestionowana decyzja została wydana przed jej podjęciem. Skarżąca wskazała, że w 1984 roku praktyka organów administracji na terenie Krakowa była tego rodzaju, iż przy tego typu sprawach nie wydawano decyzji "o stwierdzeniu zbędności na cele dla których orzeczono wywłaszczenie". Niezależnie jednak od tego czy istniał, czy nie istniał wymóg wydania takiej decyzji istotne jest, że w sprawie doszło do naruszenia uprawnienia byłych właścicieli do zwrotu nieruchomości, a to świadczy o rażącym naruszeniu prawa. Skarżąca zwróciła uwagę, że jej żądanie nie dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 1984 r., lecz stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa w trybie art. 158 kpa, a to z tego względu, że wobec scalenia wywłaszczonej nieruchomości z innymi nieruchomościami i zabudowaniu jej "w sposób zintegrowany" niemożliwy byłby obecnie jej zwrot.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w swoich rozważaniach odwołał się do pojęcia "sprawy administracyjnej". Stwierdził, że skarżąca w sposób nieuprawniony łączy ze sobą dwa odrębne stany faktyczne objęte odrębnymi regulacjami prawnymi i stąd jej zarzuty nie są zasadne. Sąd wyjaśnił, że należy odróżnić dwie sprawy. Jedną z nich jest sprawa rozstrzygnięta decyzją Naczelnika Dzielnicy Kraków [...] z dnia [...] sierpnia 1984 r. o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste, wyznaczona przez przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Kwestionowana w nadzwyczajnym postępowaniu decyzja – jak podkreślił Sąd - została wydana właśnie w oparciu o przepisy tej ustawy w powiązaniu ze stanem faktycznym, który uzasadniał oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Drugą sprawą, całkowicie odrębną, jest natomiast zagadnienie ewentualnego zwrotu nieruchomości przysługujące w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Co prawda, jak stwierdził Sąd, fakt oddania gruntu w użytkowanie wieczyste może być przeszkodą dla uzyskania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i możliwe jest podważanie aktu oddania go w użytkowanie wieczyste, to jednak drogą do tego podważenia nie może być argumentacja, że przy oddawaniu gruntu w użytkowanie wieczyste naruszono jakiekolwiek przepisy ustawy z 1958 r. Przepisy te nie dotyczyły bowiem użytkowania wieczystego, a dotyczyły samego wywłaszczenia lub właśnie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W dalszej części uzasadnienia Sąd podkreślił, że kontrolowana decyzja odpowiada prawu również niezależnie od zarzutów skargi, nie narusza obiektywnego porządku prawnego i nie jest wadliwa również z innych przyczyn. W ocenie Sądu, Kolegium trafnie przyjęło, że decyzja Naczelnika Dzielnicy Kraków - [...] z dnia [...] sierpnia 1984 r. nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności. Stwierdził, że decyzja ta nie tylko że nie naruszała prawa w sposób rażący, co nie naruszała go w ogóle, a przywołana ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach stanowiła wystarczającą podstawę prawną dla jej wydania i podstawa ta nie została naruszona.

W skardze kasacyjnej Z. T., zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania względnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 34 i art. 49 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w związku z art. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa wywodząc, co następuje:

"Wadliwa wykładnia w/w przepisów polegała na przyjęciu, iż unormowania ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach należy interpretować zawężająco i nie miały one zastosowania przy wydawaniu decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - [...] z dnia [...] sierpnia 1984 (...), a w konsekwencji ich nieprawidłowe zastosowanie w niniejszej sprawie polegało na uznaniu za w pełni prawidłowe zadysponowaniu częścią w/w nieruchomości oznaczonej jako parcela [...] bez uwzględnienia roszczeń byłych współwłaścicieli, które przewidywał art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ponadto wadliwa wykładnia ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (...) polegała na błędnym przyjęciu, iż przepisy tej ustawy stanowią jedyną i wyłączną podstawę do rozporządzania prawem własności nieruchomości, a roszczenia oparte na innych ustawach nie będą miały zastosowania i znaczenia, błędne zaś zastosowanie polegało na przyjęciu za prawidłową decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków [...] z [...] sierpnia 1984 opartej wyłącznie o tą podstawę. Wadliwe zastosowanie i wykładnia art. 156 kpa polegała na błędnym przyjęciu, iż decyzja Naczelnika Dzielnicy Kraków [...] z [...] sierpnia 1984 r. nie jest dotknięta żadnymi wadami uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności".

W uzasadnieniu tak postawionych zarzutów skarżąca zasadniczo powtórzyła swoją wcześniejszą argumentację sprowadzającą się do twierdzenia, że przy podejmowaniu kwestionowanej w postępowaniu nadzwyczajnym decyzji o oddaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości organ rażąco naruszył art. 34 i 49 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, które obligowały go do bezwzględnego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co z kolei uzasadniało odmienne rozstrzygnięcie i organu, i Sądu I instancji. Wywodzono, że w/w przepisy "stwarzały wyraźną normę zadaniową, która nakładała na organy obowiązek określania jako zbędnych tych wywłaszczonych nieruchomości, które przestały być wykorzystywane na cel określony w wywłaszczeniu" oraz że "obowiązek zwrotu pełnił już wówczas funkcję gwarancyjną, że nieruchomości będą wykorzystywane zgodnie z celem wywłaszczenia – dotyczyło to wszak nieruchomości będących własnością indywidualną osoby fizycznej, a zatem przechodzenie nad tym faktem do porządku dziennego przy ocenie wadliwości decyzji z 1984 r. jest trudne do uznania za prawidłowe".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem zawarte w niej zarzuty nie są zasadne.

Postawiony w skardze kasacyjnej problem wzajemnej relacji przepisów dwóch obowiązujących równolegle ustaw tj. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach i ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a w związku z tym zasadniczy zarzut skargi kasacyjnej błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 34 i 49 tej ostatniej oparty jest na twierdzeniach skarżącej, że w dacie wydania kwestionowanej w postępowaniu nadzwyczajnym decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków [...] z dnia [...] sierpnia 1984 r. o oddaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w użytkowanie wieczyste m. in. działek nr [...] i [...] istniały podstawy do ich zwrotu na rzecz byłych właścicieli, a zatem organ obligowany był bezwzględnie przy jej wydaniu zastosować powołane w skardze kasacyjnej przepisy.

Stanowiska tego prawidłowo Sąd I instancji nie podzielił i to nie tylko z tych względów na które zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przede wszystkim należy zauważyć, że przekonanie skarżącej, iż pod rządem ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości tj. w dacie podejmowania decyzji o oddaniu części uprzednio wywłaszczonej nieruchomości w użytkowanie wieczyste istniały podstawy faktyczne i prawne do jej zwrotu nie jest w ogóle uprawnione. Okoliczność, że decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z [...] sierpnia 2003 r. dokonano zwrotu innej części wywłaszczonej nieruchomości (działki [...]) i w ramach prowadzonego wówczas postępowania dokonano ustaleń związanych z celem wywłaszczenia i brakiem jego realizacji nie oznacza, że w dacie podejmowania kwestionowanej w postępowaniu nadzwyczajnym decyzji istniały również podstawy do zwrotu pozostałej jej części, a tylko takie stanowisko uprawniałoby skarżącą do podnoszenia zarzutów związanych z niewłaściwym zastosowaniem art. 34 i 49 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i w konsekwencji też Naczelny Sąd Administracyjny do analizowania problemu oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste z naruszeniem uprawnień byłych właścicieli, czy jak zarzuca skarżąca "z pogwałceniem ich prawa do zwrotu". Zwrot wywłaszczonej nieruchomości pod rządem ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości uregulowany był odmiennie niż zwrot nieruchomości pod rządem ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.), kiedy to wydana została decyzja Prezydenta Miasta Krakowa nakazująca zwrot działki nr [...]. Brak w tej wcześniejszej regulacji zakazu przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel publiczny, a zwłaszcza brak legalnej definicji zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia (por. art. 136 ust. 1 i 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) wskazuje, że instytucje te różniły się zasadniczo. Zatem zwrot nieruchomości orzeczony w 2003 roku nie przesądza, że istniały podstawy faktyczne i prawne do takiego zwrotu w 1984 roku, a jak wskazano wcześniej tylko taka sytuacja mogłaby co najwyżej uprawniać skarżącą do powoływania się na naruszenie art. 34 i 49 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Weryfikując zatem zarzut skarżącej naruszenia w /w przepisów dla porządku w pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 34 tej ustawy stanowił:

1. Nieruchomość wywłaszczona w trybie niniejszej ustawy podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli naczelnik powiatu ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie.

2. Naczelnik powiatu orzeka o zwrocie nieruchomości za zgodą wywłaszczonego właściciela.

3 Decyzja o zwrocie nieruchomości powinna zawierać rozliczenie pomiędzy ubiegającym się o wywłaszczenie a wywłaszczonym właścicielem.

4. (...)

Natomiast art. 49 miał następujące brzmienie:

1. Przepisy art. 34 maja odpowiednie zastosowanie do wywłaszczonych po dniu 9 maja 1945 r. nieruchomości rolnych położonych na terenach wiejskich oraz do nieruchomości zabudowanych domami jednorodzinnymi i małymi domami mieszkalnymi bez względu na miejsce ich położenia.

2. Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady i tryb rozliczania między wnioskodawcą wywłaszczenia a wywłaszczonym.

Z treści znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] marca 1954 r. wynika, że podstawą wywłaszczenia parceli [...] stanowiącej własność M. F. i F. F. był dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31). Z uwagi więc na fakt, że nieruchomość nie została wywłaszczona w trybie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, czyli w trybie niniejszej ustawy, jak wymagał tego jej art. 34, ewentualny zwrot mógłby nastąpić wyłącznie przy zaistnieniu przesłanek określonych w art. 49, a zatem gdyby wywłaszczona nieruchomość była nieruchomością rolną położoną na terenie wiejskim, albo bez względu na miejsce położenia, nieruchomością zabudowaną domem jednorodzinnym lub małym domem mieszkalnym. Natomiast jak wynika z treści kwestionowanej w postępowaniu nadzwyczajnym decyzji z dnia [...] sierpnia 1984 r. na wywłaszczonej nieruchomości w owym czasie wzniesione były już budynki mieszkalne wybudowane przez Międzyzakładową Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w Krakowie, a nieruchomość zgodnie z decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego Kraków [...] z dnia [...].IX.1976 r. (...) o zatwierdzeniu planu realizacyjnego przeznaczona była pod budynki mieszkalne i pawilon handlowy na oś. [...] przeds. I i II, którego inwestorem była Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w Krakowie". Ze znajdującej się w aktach przywołanej decyzji z dnia [...] września 1976 r. wynika także, że realizowana wówczas inwestycja objęta była Planem Ogólnym Zagospodarowania m. Krakowa. Powyższe wskazuje, że parcela nr [...] w czasie oddawania jej w użytkowanie wieczyste nie była ani nieruchomością rolną położoną na terenie wiejskim, ani też nie była zabudowana domem jednorodzinnym czy małym domem mieszkalnym. Nie podlegała zatem także zwrotowi przy zastosowaniu art. 49 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ewentualne możliwości zwrotu parceli nr [...] stworzyły dopiero kolejne uregulowania prawne zawarte w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.) i przywołanej wyżej ustawie o gospodarce nieruchomościami, oczywiście przy spełnieniu określonych w nich przesłanek zwrotu. Należy wskazać, że zwrot części parceli [...] nastąpił na podstawie przepisów ostatniej z tych ustaw po uprzednim rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego w odniesieniu do działki nr [...], co spowodowane było niewywiązaniem się użytkownika wieczystego z warunków umowy (brakiem wybudowania budynku nr [...]).

Z powyższego wynika, że przywołane w skardze kasacyjnej przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie mogły mieć zastosowania w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej własność poprzedników prawnych skarżącej. Nieruchomość ta stanowiła "teren państwowy" w rozumieniu ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach i podlegała jej uregulowaniom zawartym w art. 1, 2, 3 i następnych. Prawidłowa zatem okazała się ostateczna konkluzja Sądu I instancji o braku podstaw do zastosowania przepisów ustawy z 1958 r., aczkolwiek wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w tym zakresie wymagały w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzupełnienia w powiązaniu z okolicznościami wskazanymi przez skarżącą we wniosku o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego i w skardze do sądu.

Dodatkowo jeszcze w odniesieniu do argumentacji zawartej w kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji można dodać, że skarżąca zasadnie kwestionowała w skardze wymóg wydawania w trybie art. 34 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości decyzji organu orzekającej, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele dla których orzeczono wywłaszczenie. Powołana przez Kolegium uchwała Sądu Najwyższego i wskazana w niej konieczność uzyskania takiej decyzji organu odnosiła się bowiem wyłącznie do nieruchomości nabytych dla Państwa na podstawie umowy przewidzianej w art. 6 tej ustawy (o zwrocie których orzekano wówczas na drodze sądowej), a nie do nieruchomości wywłaszczonych w trybie tzw. zwykłego wywłaszczenia dokonanego decyzją administracyjną. Zwrot tych ostatnich następował w trybie administracyjnym stosownie do art. 34 ust. 2 i 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości bez potrzeby wydawania odrębnego rozstrzygnięcia organu o zbędności nieruchomości na cele wywłaszczenia. Błędne stanowisko Kolegium w tym zakresie pozostawało jednak bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.

W konsekwencji, zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do art. 34 i 49 w/w ustawy w zw. z art. 3 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie mógł być trafny, gdyż wbrew stanowisku skarżącej w sprawie nie doszło do "kolizji" ustanowienia użytkowania wieczystego z uprawnieniami właścicielskimi poprzedników prawnych skarżącej. Nie istniała zatem potrzeba czysto teoretycznych rozważań w odniesieniu do tego zagadnienia. W związku z tym za niezasadny musiał być uznany także zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Kwestionowana w postępowaniu nadzwyczajnym decyzja – jak słusznie podsumował swoje rozważania Sąd I instancji – nie tylko że nie naruszała prawa w sposób rażący, co nie naruszała go w ogóle.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, również tych uwzględnianych przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu ( por. art. 183 § 1 i § 2 oraz art. 189 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono o jej oddaleniu na mocy art. 184 tej ustawy.