Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 217/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2, art. 140, art. 217,
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 5 ust. 3, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi H. D., J. N., A. D., I. D., L. K., A. W. i A. D. na decyzję Wojewody z dnia 19 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 lipca 2012 r. Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 i 4, art. 137 ust. 1 a contrario i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.", odmówił H. D., J. N., A. D., I. D., L. K., A. W. i A. D. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w G., obręb [...], aktualnie oznaczonej jako działki o nr: [...] o pow. 1 193 m²,[...] o pow. 3 829 m², [...] o pow. 1 645 m² i [...] o pow. 89 m² oraz części działki oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 8 951 m² - w jakiej stanowi ona obecnie działkę nr [...], położoną w G., obręb [...].

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyli H. D., J. N., A. D., I. D., L. K., A. W. i A. D.

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania przedmiotowych decyzji doszło w następujący stanie faktycznym:

Aktem notarialnym z dnia 29 kwietnia 1980 r., Rep. [...] Skarb Państwa nabył, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), działkę nr [...] o pow. 0,8951 ha, położoną w G., dla której Państwowe Biuro Notarialne prowadziło księgę wieczystą Nr [...], z przeznaczeniem pod budowę ulicy [...], której właścicielem był S. D. Tym samym aktem notarialnym została nabyta również pozostała część nieruchomości, dla której prowadzona była księga wieczysta Nr [...], w skład której wchodziły (oprócz działki nr [...]) również działki nr: [...] o pow. 0,3829 ha, [...] o pow. 0,1646 ha, [...] o pow. 0,1475 ha, [...] o pow. 0,8400 ha, [...] o pow. 0,0103 ha, [...] o pow. 0,0846 ha, [...] o pow. 0,0040 ha i [...] o pow. 29360 ha. Nabycie pozostałej części nieruchomości nastąpiło w trybie art. 5 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i było związane z faktem, że z uwagi na konieczność sprzedaży działki nr [...] pozostała nieruchomość nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania na dotychczasowe cele. S. D. nabył przedmiotową nieruchomość w drodze aktu nadania w czasie trwania jego małżeństwa z R. D., z którą nie zawierał żadnej umowy majątkowej - małżeńskiej, w związku z czym osobami sprzedającymi nieruchomość objętą księgą wieczystą Nr [...], byli R. i S. D..

Wnioskiem z dnia 12 stycznia 2005 r. H. D., J. N., A. D., I. D., L.K., A. W. i A. D., wystąpili do Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, o zwrot nieruchomości, wywłaszczonej ww. aktem notarialnym z dnia 29 kwietnia 1980 r. Wnioskodawcy są spadkobiercami R. i S. D., na dowód czego przedłożone zostały postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 22 kwietnia 2004 r. (sygn. akt II [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych R. i S. D. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 7 grudnia 2004 r. (sygn. akt II [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym W. D.

W przedmiotowym wniosku wskazano, że żądanie zwrotu dotyczy niezabudowanych działek obecnie oznaczonych jako działka nr: [...] o pow. 1 193 m² (KW [...]), [...] o pow. 890 m² (KW [...]), [...] o pow. 3829 m² (KW [...]), [...] o pow. 1645 m² (KW [...]), stanowiących aktualnie własność Gminy Miasta. Działki nr: [...] i [...] wchodzą w skład dawnej działki nr [...], działka nr [...]stanowi dawną działkę nr [...], a działka nr [...] stanowi dawną działkę nr [...]. Dla działek nr: [...], [...], [...] i [...] Sąd Rejonowy G.-P. w G., III Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr [...]. Właścicielem przedmiotowych działek, wpisanym w Dziale II wskazanej księgi jest Gmina Miasta G.

Postanowieniem z dnia 16 lutego 2005 r., Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, od załatwienia wniosku i wyznaczył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

W dniu 29 września 2005 r. H. D., J. N., A. D., I. D., L. K., A.W. i A. D., rozszerzyli swój wniosek z dnia 12 stycznia 2005 r. żądając również zwrotu działki nr [...] (wg jej oznaczenia w dacie wywłaszczenia). Działka nr [...] wchodzi obecnie w skład działek nr: [...] i [...]. Dla działki nr [...] Sąd Rejonowy G.-P. w G., III Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr [...]. Właścicielem przedmiotowej działki, wpisanym w Dziale II wskazanej księgi jest "A" Sp. z o.o. w organizacji. Z kolei dla działki nr [...] Sąd Rejonowy G.-P. w G., III Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr [...]. Właścicielem przedmiotowej działki, wpisanym w Dziale II wskazanej księgi jest Gmina Miasta.

Decyzją z dnia 3 lipca 2012 r., Prezydent Miasta orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w G., obręb [...], aktualnie oznaczonej jako działki o nr: [...], [...], [...] i [...] oraz części działki oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...] - w jakiej stanowi ona obecnie działkę nr [...], położoną w G., obręb [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że nieruchomość oznaczona jako dawna działka nr [...] o pow. 8951 m², została nabyta przez Skarb Państwa dla potrzeb realizacji budowy ulicy [...] w G. P. – M., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Na podstawie oględzin nieruchomości, opinii Zarządu Dróg i Zieleni oraz mapy sytuacyjno-wysokościowej stwierdzono, że cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej w dacie nabycia przez Skarb Państwa jako działka nr [...], w zakresie jej powierzchni wchodzącej w granice działki nr [...], określony w § 3 aktu notarialnego, Rep. [...] z dnia 29 kwietnia 1980 r., został zrealizowany - cała nabyta nieruchomość zajęta jest przez pas drogowy ulicy, zwanej obecnie ulicą [...], przebiegającej przez dzielnicę G. o nazwie P. – M., na odcinku od ulicy F. R. do skrzyżowania z ulicą [...] (dawna ulica M. D.) w kierunku zgodnym z mapami związanymi z realizacją budowy ulicy zwanej w okresie wywłaszczenia ulicą [...] w osiedlu P.- M.

W związku z powyższym, Prezydent Miasta orzekł o odmowie zwrotu części działki oznaczonej w dacie wywłaszczenia nr [...], znajdującej się w granicach działki nr [...], z uwagi na realizację celu nabycia nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 a contrario u.g.n. Ponadto organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 193/06, stanowiący, że "jeśli nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, to wygasła przysługująca byłemu właścicielowi ekspektatywa prawa żądania jej zwrotu i w ten sposób ostatecznie ustała więź prawna pomiędzy poprzednim właścicielem a Skarbem Państwa."

Organ ustalił, że pozostała część nieruchomości, wpisana do księgi wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Państwowe Biuro Notarialne w G., określona jako działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], została nabyta na żądanie poprzednich właścicieli, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W stosunku do tej części nieruchomości, która w zakresie objętym wnioskiem o zwrot, stanowiła w dacie nabycia parcele o numerach: [...], [...], [...], a obecnie działki nr: [...], [...], [...], oraz część działki [...], Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, odstąpił od badania realizacji celu nabycia, w związku z tym, że zgodnie z aktem notarialnym będącym podstawą nabycia, nie miało ono związku z planowaną realizacją konkretnego celu.

W związku z powyższym, Prezydent Miasta orzekł o odmowie zwrotu działek oznaczonych jako aktualne działki nr: [...], [...], [...], [...], jako, że nie mogły one stać się zbędne na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n., a w rezultacie nie ma podstaw do zastosowania art. 136 ust. 3 przedmiotowej ustawy. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 1998 r., sygn. akt IV SA 2111/96, w którym wskazano, że "jeśli wywłaszczenie nastąpiło na wniosek właściciela, to nie mogło być celu wywłaszczenia, a jedynie wola właściciela, aby nieruchomość przejęta została przez Państwo, a Państwo następnie decydowało, jak wykorzystać daną nieruchomość. W takiej sytuacji były właściciel nie może zarzucać, iż wywłaszczona nieruchomość została niewłaściwie wykorzystana, niezgodnie z celem wywłaszczenia."

W odwołaniu od powyższej decyzji H. D., J. N., A. D., I. D., L. K., A. W. i A. D. podnieśli, że decyzja jest błędna, gdyż prace budowlane związane z realizacją celu wywłaszczenia nie zostały rozpoczęte przed upływem okresu 7 lat od daty wywłaszczenia nieruchomości oraz nie zakończono ich również w okresie 10 lat od daty wywłaszczenia, co narusza przepis art. 137 u.g.n. Ponadto w ocenie skarżących część dawnej działki nr [...] nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia określony w akcie tj. jako budowa ulicy [...]. W tracie oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 27 września 2005 r. ustalono, że część dawnej działki nr [...] (w granicach obecnej działki nr [...]) położona jest poza metalowym ogrodzeniem i stanowi niezagospodarowany nieużytek, porośnięty dziko rosnącą trawą i drzewami.

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2013 r. Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji brak jest wprawdzie dokumentów, które potwierdzałyby, że cel wywłaszczenia działki nr [...], tj. budowa ulicy [...], został zrealizowany w terminach określonych w u.g.n., tj. prace na dawnej działce nr [...] (w zakresie w jakim stanowi obecnie część działki nr [...]) rozpoczęły się w ciągu 7 lat od wywłaszczenia, a zakończyły w ciągu 10, jednakże zdaniem organu fakt ten nie ma znaczenia dla niniejszego postępowania, ponieważ jak wynika z zgromadzonego materiału dowodowego ww. nieruchomość stanowi drogę publiczną i nie może podlegać zwrotowi. Ponadto oględziny działki nr [...], przeprowadzone przez organ pierwszej instancji wykazały, że działka nr [...] w granicach dawnej działki nr [...] stanowi w całości pas drogowy ulicy [...], tj. asfaltową drogę dojazdową do bloku mieszkalnego "[...]", pas zieleni między tą drogą a chodnikiem, asfaltowy chodnik (ciąg pieszy), asfaltową jezdnię (jeden pas), pas zieleni, asfaltową jezdnię (drugi pas), asfaltowy chodnik (ciąg pieszy) oraz pobocze (porośnięta trawą skarpa) do metalowego ogrodzenia; na działce umiejscowione są słupy oświetleniowe oraz wiata przystanku autobusowego", zaś stan działki nr [...] nie uległ zmianie od oględzin z dnia 27 września 2005 r. (wizja z dnia 21 kwietnia 2009 r.). Powyższe potwierdza pismo z Zarządu Dróg i Zieleni w G. z dnia 23 czerwca 2010 r., w którym wskazano, że działka [...] znajduje się w pasie drogowym ul. [...] i jest w całości użytkowana pod funkcje drogowe. W przedmiotowym piśmie wyjaśniono, że ulica [...] została zaliczona do kategorii dróg gminnych na mocy uchwały Rady Miasta z dnia 28 stycznia 1999 r., Nr [...], natomiast na podstawie rozporządzenia Wojewody z dnia 19 lipca 1996 r., Nr [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich (a tym samym stała się drogą publiczną). Organ stwierdził, że z załączonego do ww. pisma Zarządu Dróg i Zieleni planu zagospodarowania terenu działki nr [...] w zestawieniu z mapami sporządzonymi przez geodetę, M. K., obrazującymi przebieg granic dawnej działki nr [...] i obecnej działki nr [...] wynika, że wywłaszczona działka nr [...] (w zakresie w jakim stanowi obecnie część działki nr [...]) stanowi w całości drogę publiczną - ulicę [...], a zatem nie może zostać zwrócona.

Zdaniem organu odwoławczego, zarzut skarżących podniesiony w odwołaniu, a dotyczący braku ustalenia przez organ pierwszej instancji "czy prace związane z celem wywłaszczenia zostały rozpoczęte albo zakończone w ramach czasowych wskazanych" w art. 137 u.g.n., nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowi drogę to nie może podlegać zwrotowi, co wyklucza konieczność badania czy była ona zbędna na cel wywłaszczenia.

Organ ustosunkowując się do zarzutu strony odwołującej się, że organ pierwszej instancji pominął w swoich rozważaniach ustalenia z oględzin, dotyczące działki nr [...] (w zakresie w jakim stanowi dawną działkę nr [...]) i nie odniósł się do kwestii jej zbędności na cel wywłaszczenia, wyjaśnił, że działka ta nie jest przedmiotem postępowania prowadzonego przed Prezydentem Miasta.

Odnośnie działek nr [...], [...], [...] i [...], organ wyjaśnił, że działki te nie zostały wywłaszczone, ale przejęte w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na wniosek R. i S. D. Zgodnie ze wskazanym przepisem, wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku uwłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe. Jak wynika z treści aktu notarialnego z dnia 29 kwietnia 1980 r., Rep. [...], nabycie ww. działek było związane z faktem, że "z uwagi na konieczność sprzedaży działki nr [...] pozostała nieruchomość nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania na dotychczasowe cele". Organ odwoławczy powołując się na stanowisko doktryny i orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, iż nieruchomość, która od początku nie była niezbędna na cel wywłaszczenia, jednakże została wywłaszczona na żądanie jej właściciela, podlega zwrotowi tylko wtedy, gdy zaistnieją przesłanki do zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości. Zatem zwrot działek nr: [...], [...], [...] i [...] byłby możliwy wyłącznie wtedy jeżeli zwrócona zostałaby w całości dawna działka nr [...]. Ponieważ zwrot części działki nr [...], w zakresie w jakim stanowi obecną działkę nr [...] jest niemożliwy z uwagi na fakt, że nieruchomość ta stanowi drogę publiczną, nie ma podstaw, aby orzec o zwrocie działek "dowłaszczonych".

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący H. D., J.N., A.D., I. D., L. K., A. W. i A. D. wnieśli o jej uchylenie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie:

1. art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 2 u.g.n., na skutek ich błędnej wykładni, poprzez przyjęcie, iż możliwy jest zwrot "dowłaszczonej" części nieruchomości tylko w przypadku zbędności na cel wywłaszczenia całej "głównej" nieruchomości, a tym samym, że zbędność na cel wywłaszczenia części "głównej" nieruchomości nie pozwala orzec zwrotu "dowłaszczonej" części nieruchomości,

2. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy część "głównej" nieruchomości (część działki nr [...] wydzielonej z głównej działki nr [...]) jest przedmiotem odrębnego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości prowadzonego przez Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej i w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy przez Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej możliwy będzie zwrot także nieruchomości "dowłaszczonej".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Wojewody oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, odpowiadają prawu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako "p.p.s.a." skutkowałyby koniecznością ich uchylenia.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych zapadłych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.), zwanej dalej jako "u.g.n", regulujące kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

W świetle art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 u.g.n. stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przy czym warunkiem jej zwrotu jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej, zgodnie z art. 140 u.g.n.

W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: (1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo (2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli jednak w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega jej pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji – przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami zatytułowanego "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości"; art. 136 -art. 142 u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa m.in. na podstawie art. 5 i 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.).

Przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przewidywał możliwość dobrowolnego odstąpienia nieruchomości przez jej właściciela przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, jak i w jego toku, i zbycie jej w formie umowy notarialnej za ceną nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 3 tej ustawy, możliwe było tzw. "dowłaszczenie", co oznaczało, że wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia część pozostała dla właściciela nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe. A zatem właściciel nieruchomości, której część podlegałaby wywłaszczeniu w drodze decyzji administracyjnej, ze względu na jej niezbędność na cele użyteczności publicznej lub inne cele określone w art. 3 tej ustawy, mógł dobrowolnie w formie aktu notarialnego odstąpić Skarbowi Państwa całą swoją nieruchomość, jeżeli ta część jego nieruchomości, która pozostałaby po przymusowym wywłaszczeniu, nie nadawałby się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. Taki stan miał miejsce w niniejszej sprawie.

Sąd przyjął za własne dokonane w niniejszej sprawie przez organy ustalenia faktyczne. Dodatkowo Sąd ustalił, że decyzją z dnia 8 listopada 2013 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 5 sierpnia 2013 r. o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w G. stanowiącej działkę nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż jak wynika ze zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, aktem notarialnym z dnia 21 maja 1997 r. K.D. nabył od Gminy Miasta nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 2.2656 ha. Prawo to zostało ujawnione w dniu 12 grudnia 1997 r. w księdze wieczystej Nr [...]. A zatem spełnione zostały negatywne przesłanki z art. 229 ustawy, zgodnie z którym roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Sąd podzielił stanowisko organów, iż w sprawie niewątpliwe jest, że cel wywłaszczenia, nieruchomości oznaczonej w dacie nabycia przez Skarb Państwa jako działka nr [...], w zakresie jej powierzchni wchodzącej w granice obecnie działki nr [...], określony w § 3 ww. aktu notarialnego z dnia 29 kwietnia 1980 r., został zrealizowany, gdyż stanowi w całości pas drogowy ulicy [...], tj. asfaltową drogę dojazdową do bloku mieszkalnego "[...]", przebiegającą przez dzielnicę G. o nazwie . – M., na odcinku od ulicy F. R. do skrzyżowania z ulicą [...] (dawna ulica M. D.) w kierunku zgodnym z mapami związanymi z realizacją budowy ulicy zwanej w okresie wywłaszczenia ulicą [...] w osiedlu P. - M.

W orzecznictwie sądowym drogi publiczne traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu, skoro własność tych dróg może być przenoszona tylko pomiędzy podmiotami publicznoprawnymi (Skarbem Państwa i jednostkami samorządu terytorialnego). Nieruchomości drogowe nie mogą być więc obciążane prawami rzeczowymi na rzecz osób fizycznych, osoby te nie mogą też tymi nieruchomościami faktycznie władać w sposób prowadzący do zasiedzenia (por. uchwała SN z dnia 13 października 2006 r., sygn. akt III CZP 72/06, OSNC 2007/6/85). Na gruncie spraw o zwrot wywłaszczonych nieruchomości w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zrealizowanie na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot inwestycji celu publicznego jaką jest budowa drogi publicznej - stanowi przeszkodę do realizacji roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy. (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 1206/01, ONSA 2004/2/72; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 3334/01, niepublikowany; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Bd 921/05, niepublikowany). Stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Zrealizowanie zatem na nieruchomości objętej wnioskiem drogi publicznej stanowi przeszkodę do realizacji roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy. W takiej sytuacji zbędne jest badanie przesłanek z art. 137 pkt 1 i 2 tej ustawy, co potwierdza również powołane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzasadnienie wyroku NSA z dnia 12 lutego 2009 r. o sygn. akt I OSK 361/08, że "niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych". Dodatkowo wskazać należy, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P38/11 wskazano, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z Konstytucją. Zatem realizacja celu wywłaszczenia w niniejszej sprawie nie musiała nastąpić w terminach wskazanych w tym przepisie.

W związku z powyższym organy pierwszej i drugiej instancji zasadnie orzekły o odmowie zwrotu części działki oznaczonej w dacie wywłaszczenia nr [...], znajdującej się w obecnie w granicach działki nr [...].

Zaskarżona decyzja jest prawidłowa także w zakresie odmowy zwrotu pozostałych działek, wywłaszczonych w trybie art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, który stanowił, iż wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość lub jej część (ust. 1), a wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części nieruchomości pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe (ust. 2).

W orzecznictwie i doktrynie prezentowane jest stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, zgodnie z którym część nieruchomości nabyta na żądanie właściciela w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela na podstawie art. 136 ust. 4 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy, tylko wówczas, gdy spełnione zostaną warunki do zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości. A zatem wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 ustawy do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na wniosek właściciela, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu także podstawowej części nieruchomości wywłaszczonej na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 1 kwietnia 1996 r., sygn. akt IV SA 1626/94, ONSA 1997/1/42; z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 910/00, ONSA 2002/4/48; z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 2414/01, ONSA 2004/2/73).

W przypadku żądania wyłącznie zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie ma możliwości zastosowania trybu i przesłanek, o jakich mowa w art. 136 ust. 3 ustawy, bowiem nieruchomość ta od początku jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie będzie zatem bowiem możliwy zwrot nieruchomości wywłaszczonej na żądanie właściciela w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jeżeli organ nie stwierdzi zasadności zwrotu działki wywłaszczonej.

Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że organy rozpoznające niniejszą sprawę winny, co do zasady, zawiesić prowadzone przez siebie postępowanie do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez organy w sprawie wniosku zwrot "dowłaszczonej" działki nr [...], czego wbrew normie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie uczyniły. W tej sytuacji Sąd uznał za uzasadnione zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 u.p.s.a. do czasu ostatecznego zakończenia tego postępowania. Wydane rozstrzygnięcie o oddaleniu złożonego wniosku potwierdza, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zwrotu nieruchomości. Naruszenie przez organy przepisu postępowania w zakresie podstaw zawieszenie postępowania nie ma zatem istotnego wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.s.a.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako niezasadną.