Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 187/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) NSA Leszek Kiermaszek Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2006r. sygn. akt I SA/Wa 971/06 w sprawie ze skargi [...] S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę 2. zasądza od [...] S.A. na rzecz Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 września 2006 r. uchylił zaskarżoną przez [...] S.A. decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] NR [...] oraz poprzedzającą ja decyzję Wojewody D. z dnia [...], wydane w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaskarżoną decyzją utrzymała w mocy decyzję Wojewody D. stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę Miejską W. prawa własności nieruchomości położonej we W., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie S. jako działka nr [...].

W uzasadnieniu wskazano, że istotnie organem założycielskim dawnego przedsiębiorstwa państwowego [...] nie był żaden z organów wymienionych w art. 5 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 132, poz. 191 ze zm.). Z tego powodu ustalenie, że w dniu 27 maja 1990 r. określone mienie państwowe "należało do" PP [...] oczywiście wyłączałoby komunalizację tego mienia. Jednakże zgodnie z punktem 1 uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. (OTK 1992, Nr 2, poz. 37) "termin normatywny – należące do – użyty w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., w odniesieniu do nieruchomości stanowiących mienie ogólnonarodowe (państwowe), będące w dyspozycji przedsiębiorstw państwowych oznacza w tym przepisie, że przedsiębiorstwa te wykonywały w stosunku do tych nieruchomości różnego rodzaju uprawnienia o charakterze cywilnoprawnym, co nie wyłącza, że grunty będące w zarządzie przedsiębiorstw państwowych (nie stanowiące ich własności) z punktu widzenia uprawnień administracyjnych o charakterze władczym -- należały do – terenowych organów administracji państwowej, które wykonywały uprawnienia władcze w stosunku do wymienionych wyżej gruntów". Zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie tej ustawy przez jednostki organizacyjne przekształcił się w trwały zarząd. Skoro przedsiębiorstwo państwowe [...] nie legitymowało się prawem zarządu to nie można twierdzić, że grunty "należały do" tego przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów komunalizacyjnych. Bez wpływu na tę ocenę, podkreślił organ, pozostają przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie podzieliła zarzutu naruszenia art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]", gdyż przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Odwołująca się nie wykazała, że w dniu 27 maja 1990 r. rzeczona nieruchomość znajdowała się w zarządzie jej poprzednika prawnego przedsiębiorstwa państwowego "[...]".

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] złożyła Spółka Akcyjna [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. –Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, naruszenie § 4 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu zw. z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzenia posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe [...] gruntów będących własnością Skarbu Państwa przez ich niezastosowanie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość położona we W., w obrębie S. stanowiła własność Skarbu Państwa i była we władaniu przedsiębiorstwa [...], była działką niezabudowaną a według twierdzeń skarżącej stanowiła teren stacji kolejowej G. Jak stwierdził Sąd pierwszej instancji Przedsiębiorstwo [...] nie było utworzone w oparciu o przepisy ustawodawstwa zwykłego, lecz status jego był regulowany w drodze aktów szczególnych. Utworzone rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. (Dz. U. 1948, Nr 43, poz. 312) przedsiębiorstwo "[...]" prowadziło eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji, obejmując je w zarząd i użytkowanie i nabywając na własność majątek ruchomy, ale dotyczyło to tylko tego majątku, który należał poprzednio do polskiego Ministerstwa Komunikacji.

Ponadto Sąd wskazał, że rację ma skarżąca, gdy twierdzi, że organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę ustawodawstwa powojennego a mianowicie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47, poz. 354) oraz uchwały Prezydium Rządu z dnia 27 września 1950 r. w sprawie rozdysponowania mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska. Według przepisów tegoż rozporządzenia przekazanie nieruchomości, gdy polega ono na oddaniu w zarząd i użytkowanie bez zobowiązania do dokonania inwestycji zastępczych dokonywało się w formie protokołu zdawczo - odbiorczego a w pozostałych przypadkach w drodze umowy zawartej w formie prawem przewidzianej (§ 9 ust.1). Natomiast w § 15 przewidział ustawodawca przypadek szczególny, gdy Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania mógł w wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych potrzebami inwestycyjnymi, upoważnić wykonawcę do objęcia nieruchomości przed wydaniem orzeczenia o przekazaniu.

Zdaniem Sądu, należy też zwrócić uwagę na przepisy ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz.17). Według art. 2 tej ustawy na własność Państwa bez odszkodowania przechodzą przedsiębiorstwa: przemysłowe, górnicze, komunikacyjne, bankowe, ubezpieczeniowe oraz handlowe Rzeszy Niemieckiej i byłego Wolnego Miasta Gdańska, Obywateli Rzeszy Niemieckiej, niemieckich i gdańskich osób prawnych z wyłączeniem osób prawnych prawa publicznego, spółek kontrolowanych przez obywateli niemieckich albo przez administrację niemiecką lub gdańską. Przedsiębiorstwa niemieckich i gdańskich osób prawnych prawa publicznego przechodzą na własność odpowiednich polskich osób prawnych. Według art. 3 ust. 1 C za odszkodowaniem przejmuje Państwo przedsiębiorstwa komunikacyjne (kolei żelaznych normalnych i wąskotorowych, kolei elektrycznych, komunikacji powietrznej), przy czym przedsiębiorstwa przejęte na zasadzie przepisu art. 3 przechodzą na rzecz Państwa w całości wraz z majątkiem ruchomym i nieruchomym (art.6). Według, zaś § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62) właściwy Minister ogłasza w Monitorze Polskim wykazy przedsiębiorstw górniczych, przemysłowych, komunikacyjnych i telekomunikacyjnych przejmowanych na własność Państwa na zasadzie art. 3 ust. 1 lit. C ustawy wyżej wymienionej. Przy przejmowaniu na własność przedsiębiorstw komunikacyjnych wyłączona została droga postępowania przed Komisją do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw a o przejęciu orzekał właściwy Minister (§16 i 30 rozporządzenia z 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa). Ponadto na mocy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 4 listopada 1944 r. o militaryzacji Polskich Kolei Państwowych (Dz. U. Nr 11, poz. 55) zarządzanie kolejami po ich zmilitaryzowaniu przeszło na Naczelnego Dowódcę Wojska Polskiego lub na upoważnione przez niego osoby. Dekret ten obowiązywał do 20 lipca 1949 r. (Dz. U. 1949 r. Nr 42, poz. 305). A jako jednostka zmilitaryzowania kolej podlegała innym zasadom zarządzania, niż przedsiębiorstwa nie mające takiego statusu.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zasadny jest zarzut skargi, że organ odwoławczy pominął regulacje prawne w oparciu, o które kolej przejmowała majątek byłych kolei niemieckich, co ma szczególne znaczenie w kontekście złożonych przez skarżącą przedwojennych map spornej nieruchomości.

Skoro według akt sprawy przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w dacie komunalizacji we władaniu [...] a według map niemieckich przedłożonych przez skarżącą teren ten był oznaczony jako "[...]", a dodatkowo w dacie komunalizacji, według twierdzeń skarżącej, stanowił teren stacji G., to w tym stanie faktycznym i prawnym obowiązkiem organów orzekających w sprawie było odniesienie się zarówno do twierdzeń skarżącej, jak również dokonanie analizy map niemieckich wraz z tłumaczeniem oznaczeń ("[...]") dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Organ powinien ustalić, czy sporna nieruchomość była poprzednio częścią kolei niemieckiej i kiedy została objęta przez władze polskie oraz kiedy i w jaki sposób nastąpiło objęcie jej we władanie przez [...].

Zdaniem Sądu nie został wzięty pod uwagę fakt, że tytuł prawny do konkretnej nieruchomości mógł powstać także na mocy przepisów regulujących powstanie oraz funkcjonowanie tej jednostki. W dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz.138 ze zm.), która w art.16 stanowiła, że: "PKP gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę (ust. 1). Mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte w toku jego działalności (ust. 2)" Z przepisu tego wynika zatem, że mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, a Przedsiębiorstwo wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Orzekając o komunalizacji organ odwoławczy nie rozważył, czy uregulowania zawarte w powyższej ustawie nie stały na przeszkodzie komunalizacji przedmiotowej nieruchomości. W tym kierunku poszły bowiem późniejsze rozwiązania ustawowe, uwzględniające odrębność i specyfikę [...] w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz.720).

Ponadto Sąd zaznaczył, że decyzja komunalizacyjna Wojewody D. z dnia [...] oparta była na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz.191 ze zm.). Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Wszelkie zmiany tak stanu faktycznego, jak i prawnego, które nastąpiły po tym dniu nie mogą mieć znaczenia prawnego (w tym powoływane przez skarżącą Spółkę przepisy ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]").

Nietrafny jest natomiast zarzut skarżącej naruszenia przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, gdyż regulacje te dotyczą postępowania uwłaszczeniowego, a nie komunalizacyjnego.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie przeprowadził w sposób należyty postępowania dowodowego, czy naruszył art. 7 i 77 § 1 kpa, przy czym uchybienia te miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku podnosząc naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych,

2) art. 4 i art. 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe",

3) § 9 ust. 1 i § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych,

4) art. 2 i art. 3 ust. 1 lit. c) ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej,

5) § 16 i § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa,

6) art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe",

7) art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.),

- przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu że tytuł prawny w odniesieniu do spornej nieruchomości mógłby powstać dla przedsiębiorstwa państwowego [...] bezpośrednio z któregokolwiek z wyżej wymienionych przepisów.

Strona zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 §1 k.p.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie od strony drugiej na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W obszernym i szczegółowym uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku sugeruje, że zarząd spornej nieruchomości mógł powstać na rzecz [...] Państwowych na podstawie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (t. j. Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312). Zapewne jednak przeoczył tu okoliczność, że w dniu wejścia w życie tego rozporządzenia (dnia 28 września 1926 r.) przedmiotowa nieruchomość znajdowała się poza granicami II Rzeczypospolitej. Należy ponadto podkreślić, że art. 3 rozporządzenia wspominał o zarządzie majątkiem ruchomym i nieruchomym w znaczeniu czynności (czy wykonywania) zarządu, nie zaś tytułu prawnego do nieruchomości. Rozporządzenie to po II wojnie światowej było nowelizowane i art. 4 według tekstu jednolitego z 1948 r. wspominał o objęciu w zarząd i użytkowanie całego majątku nieruchomego "wszystkich linii kolejowych". Również ten przepis mógł być nadal interpretowany jako odnoszący się do czynności (czy wykonywania) zarządu.

Przedstawiona interpretacja "zarządu i użytkowania" znajdowała potwierdzenie np. w przepisach art. 71 kodeksu handlowego czy art. IX przepisów wprowadzających kodeks handlowy.

Można też jednak było twierdzić, że rozważany art. 4 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. określał jednak prawa do nieruchomości przysługujące przedsiębiorstwu państwowemu. Taki kierunek wykładni potwierdzałoby np. sformułowanie art. 10 ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego Polskie Linie Lotnicze "Lot" (Dz. U. Nr 3, poz. 21 ze zm.): "Wyodrębniony majątek nieruchomy stanowi własność Skarbu Państwa pod zarządem i w użytkowaniu «Lotu»". Przy takiej jednak interpretacji zarówno art. 4 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r., jak i art. 10 ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r., stanowiłyby jedynie określoną deklarację przysługiwania przedsiębiorstwom państwowym praw do nieruchomości, w żadnym jednak wypadku nie mogłyby być traktowane jako źródła nabycia praw ex legę, bez potrzeby dokonania określonej czynności przez właściwe organy państwowe i w odniesieniu do ściśle oznaczonego składnika.

Taki z kolei kierunek wykładni znajdował potwierdzenie np. w następujących przepisach: art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 5 kwietnia 1946 r. utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Drogi Wodne" (Dz. U. Nr 14, poz. 102). W tej sytuacji niezrozumiałe jest twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jakoby sformułowania art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) mogły stać na przeszkodzie komunalizacji spornej nieruchomości. Z przepisów tych (w pierwotnym brzmieniu) wynikało jedynie, że mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego oraz że mienie to stanowią środki będące w dyspozycji PKP w dniu wejścia ustawy w życie oraz środki nabyte w toku jego działalności, jednakże i ich wydzielanie i obejmowanie wymagało stosowania obowiązującego wówczas trybu. W żadnym zaś wypadku przepisy te nie kreowały ani nawet nie potwierdzały prawa zarządu PKP w stosunku do konkretnych nieruchomości.

Nietrafnie również Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołuje się do przepisów art. 2 i art. 3 ust. 1 lit. c) ustawy z dnia o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz do przepisów § 16 i § 30 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Należy w związku z tym podkreślić, że żaden z wymienionych przepisów nie może być traktowany jako stanowiący podstawę powstania na rzecz [...] zarządu bądź użytkowania nieruchomości będących we władaniu [...]. Z przepisów tych wynika jedynie przejęcie na własność Państwa niemieckich i gdańskich przedsiębiorstw komunikacyjnych, których mienie po II wojnie światowej znalazło się w granicach Polski.

Ponadto, w ocenie skarżącej w Polsce w ogóle nie mogło mieć miejsca nabycie przez określony podmiot zarządu (użytkowania) nieruchomości ex lege. Można w związku z tym posiłkowo odwołać się do jednolitego poglądu orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w kwestii wyłączenia komunalizacji nieruchomości znajdujących się w dniu 27 maja 1990 r. w granicach Tatrzańskiego Parku Narodowego. Status Tatrzańskiego Parku Narodowego jako jednostki państwowej wynika z uregulowań zawartych w przepisach ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 25, poz. 180) oraz § 1 i § 18 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. o utworzeniu Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz. U. z 1955 r. Nr 4, poz. 23), które obowiązywały w dniu 27 maja 1990 r. W § 2 rozporządzenia zostały szczegółowo określone granice Parku i w związku z tym łatwo sprawdzić jakie konkretne nieruchomości znajdują się na jego terenie. Za przyjęciem zarządu tymi nieruchomościami przez Park z mocy samego prawa przemawiają także obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 114, poz. 494 ze zm.), która uchylając ustawę z dnia 7 kwietnia 1949 r., a wraz z nią i akty wykonawcze do niej, przejęła poprzednie uregulowania. Ustawodawca wyraźnie w niej ustalił że stosownie do art. 14 ust. 10 powyższej ustawy, nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, położone w granicach Parku Narodowego, przechodzą w zarząd parku. Treść tego przepisu ustawy wyraźnie wskazuje, iż nieruchomości, o jakich w nim mowa, przeszły w zarząd Parku z mocy prawa. Ponadto jak już wspomniano jest też możliwość sprawdzenia jakie konkretne składniki nieruchome znajdują się na jego obszarze.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] S.A. wniosły o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i w związku z tym podlegała uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż organy dysponowały stosownym materiałem dowodowym pozwalającym na ocenę istnienia przesłanek komunalizacyjnych. Wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji nie było potrzeby uzupełnienia tego materiału, gdyż znajdował się on w aktach sprawy. Wskazać przy tym należy, iż [...] Państwowe nie przedstawiły żadnego dokumentu potwierdzającego posiadanie tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości i nie twierdziły, że taki dokument posiadają, co wynika w sposób jednoznaczny z pisma znajdującego się w aktach administracyjnych z dnia 29 listopada 2005 r.

Niezrozumiałe jest przy tym stanowisko Sądu pierwszej instancji odnośnie potrzeby analizy map niemieckich i dokonanie stosownych tłumaczeń, bowiem bezsporne jest iż nieruchomość ta była i jest wykorzystana przy eksploatacji sieci kolejowej. Jednak okoliczność ta nie zmienia stanu prawnego nieruchomości.

Wskazać przy tym należy, iż to [...] Państwowe kwestionują możliwość komunalizacji przedmiotowej nieruchomości i to one winny wykazać, że nieruchomość ta należała do [...]. W sytuacji gdy nie przedstawią oni stosownego dokumentu ani też w inny sposób nie wykazują tej okoliczności, to trudno zarzucić organowi naruszenie art. 7 i 77 k.p.a.

Rozważania Sądu pierwszej instancji na tle uregulowań dotyczących [...] Państwowych czy też przejęcia na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, jak również militaryzacji [...] Państwowych, nie mogą mieć znaczenia o ile właśnie [...] nie wykaże negatywnej przesłanki do komunalizacji nieruchomości.

Odnośnie zasadniczego zarzutu naruszenia prawa materialnego to należy wskazać, że niekwestionowany jest pogląd co do pojęcia "należące do" użytego w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., oznaczającego przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym. Jednakże [...] tej przesłanki nie wykazało. Należy podkreślić, iż akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd administracyjny już w szeregu wyrokach m.in. w sprawie I OSK 1457/06; I OSK 1947/06; I OSK 1456/06 i skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela. Natomiast jak to wskazano wyżej, co słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, [...] nie wykazało aby dysponowało takim indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego.

Jak to również zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, niejasne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji odnoszące się do uregulowań zawartych w ustawie z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.)

W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03 nie powinno budzić wątpliwości stanowisko, iż art. 34a nie dotyczy gruntów, które podlegają komunalizacji na podstawie ust. 1 i 2 art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, a właśnie przedmiotowa nieruchomość została skomunalizowana na podstawie ust. 1 art. 5. W związku z tym przepis art. 34a nie może wyłączać jej komunalizacji.

Reasumując uznać należy, iż skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, ale również przepisów postępowania, jednakże naruszenie to jest konsekwencją naruszenia prawa materialnego.

W związku z tym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne jest zastosowanie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W związku z tym, Sąd na mocy art. 188 w zw. z art. 151 oraz art. 203 pkt 2 ww. ustawy orzekł jak w sentencji wyroku.