Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 939/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 59 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 14 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi Sp. X w N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r., w oparciu o art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz.1201 ze zm.- w skrócie: "u.p.e.a."), umorzył postępowanie egzekucyjne wobec [...] Sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w [...].

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w P. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Spółki m.in. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...], obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W celu doprowadzenia do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków organ egzekucyjny podejmował wszelkie działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalił, że zobowiązana Spółka posiada siedzibę pod wskazanym przez wierzyciela adresem, jednak pomimo wielokrotnego przydzielania tytułów wykonawczych do służby poborcy skarbowemu (w dniach [...].10.2013 r., [...].10.2014 r., [...].03.2016 r., [...].07.2016 r., [...].07.2016 r., [...].08.2016 r.) pod ww. adresem nikogo nie zastano. Organ egzekucyjny dokonał również zajęcia rachunków bankowych Spółki w [...] i [...]. Zajęcia okazały się skuteczne, jednak banki udzieliły odpowiedzi, że brak środków uniemożliwia realizację zajęcia. Z uzyskanych następnie informacji wynikało, że wszystkie rachunki bankowe Spółki zostały zamknięte, a innych rachunków bankowych Spółki nie odnaleziono. Ponadto organ egzekucyjny dokonał zajęcia ruchomości, które zostały sprzedane w drodze publicznej licytacji. Uzyskane ze sprzedaży licytacyjnej kwoty oraz wpłaty własne zobowiązanej Spółki zostały rozliczone na zaległości zobowiązanej. W wyniku zapytań kierowanych do CEPIK-u ustalono także, że Spółka figurowała jako właściciel pięciu pojazdów, z czego dwa zostały wyrejestrowane, dwa sprzedane, a pojazd Mercedes, nr rej. [...], rok produkcji 1980, jest w stanie do złomowania. Aktualna informacja z CEPIK z dnia [...] sierpnia 2017 r. nie wykazała pojazdów należących do Spółki. Natomiast organ egzekucyjny wskazał, że [...] posiada udziały w spółkach: [...] Sp. z o.o. w likwidacji, [...] Sp. z o.o. w likwidacji, [...] Sp. z o.o. w likwidacji. Jednakże biorąc pod uwagę, że nie przedstawiają one realnej wartości rynkowej nie dokonano zajęcia udziałów w wymienionych Spółkach. Ustalono również, że zobowiązana posiada udziały w [...] Sp. z o.o. Z informacji przekazanych przez likwidatora Spółki, wynika jednak, że [...] Sp. z o.o. nie rozpoczęła działalności gospodarczej, była Spółką pozbawioną majątku, nieaktywną. Obecnie Spółka nie jest już właścicielem ww. udziałów. Ponadto z systemu informatycznego urzędu uzyskano informację, że Spółka złożyła ostatnią deklarację [...] za wrzesień 2016 r., [...] za 2014 r., ostatnie sprawozdanie finansowe zostało złożone za 2014 r. Spółka nie została wykreślona z urzędu jako podatnik VAT i nie jest wpisana do B. P. S., brak jest także informacji o czynnościach majątkowych dokonanych przez Spółkę. Obecnie Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie składa również deklaracji podatkowych.

Biorąc pod uwagę, że w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie ustalono majątku mogącego być źródłem zaspokojenia roszczeń wierzyciela, zaistniało uzasadnione przypuszczenie, że dalsze czynności podejmowane przez organ egzekucyjny spowodują jedynie zwiększenie wydatków egzekucyjnych, natomiast nie przyczynią się do wyegzekwowania zaległości Spółki. W związku z powyższym w ocenie organu należało umorzyć postępowanie egzekucyjne, ponieważ postępowanie to było bezskuteczne.

Kwestionując powyższe rozstrzygniecie likwidator Spółki pismem z dnia [...] września 2017 r. złożył zażalenie, jednocześnie wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia likwidator podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazane w art. 59 § 2 u.p.e.a., ponieważ zobowiązana Spółka posiada majątek, z którego można prowadzić egzekucję, tj. wierzytelności z tytułu dostawy towarów i usług wobec spółek z grupy [...] lub innych podmiotów oraz aktywa w postaci udziałów w kapitałach zakładowych spółek [...] sp. z o. o. w likwidacji, [...] sp. z o. o. w likwidacji, [...] sp. z o.o. likwidacji, [...] sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej, z których w ocenie żalącego, będzie można w dalszym ciągu prowadzić egzekucję.

Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując w trybie odwoławczym przedłożone w zażaleniu argumenty strony, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji.

Organ nadzoru uzasadniając swoje stanowisko, podkreślił, że organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu wypowiedział się jedynie w kwestii wierzytelności, udziałów w Spółkach, które zgłosił do protokołu o stanie majątkowym z dnia [...] marca 2017 r. likwidator [...]. Natomiast o pozostałych Spółkach, w których udziały posiada [...] likwidator wspomniał dopiero na etapie złożonego zażalenia. Jednakże organ odwoławczy wyjaśnił, że z informacji organu egzekucyjnego wynika, że wymienione przez stronę [...] sp. z o.o., [...] sp. z o. o., [...] Sp. z o. o., [...] sp. z o. o. to spółki w likwidacji, [...] Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej. Natomiast wobec Spółek [...] Sp. z o. o. i [...] Sp. z o. o. było prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone w dniu [...] stycznia 2015 r. i [...] marca 2017 r. ze względu na jego bezskuteczność. Ponadto [...] B.V., [...] B.V., [...] B.V. to spółki zagraniczne (holenderskie), a strona nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających istnienie wskazanych w zażaleniu wierzytelności. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że według danych KRS spółka [...] sp. z o. o. posiada 100% udziałów w spółce [...] Sp. z o. o. w likwidacji o wartości łącznej [...] zł, 100% udziałów w [...] Sp. z o. o. w likwidacji o łącznej wartości [...] zł, 100% udziałów w [...] Sp. z o. o. w likwidacji o łącznej wartości [...] zł. Wymienione podmioty to spółki w likwidacji i udziały, jakie posiada w tych spółkach [...], w ocenie organu egzekucyjnego, nie przedstawiają realnej wartości rynkowej.

Ponadto wskazana przez żalącą się nieruchomość, położona w [...] o nr KW [...] będąca własnością [...] sp. z o.o. była przedmiotem egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Zostały przeprowadzone dwie nieskuteczne licytacje przedmiotowej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Komornik Sądowy umorzył egzekucję z tej nieruchomości.

Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że zobowiązana Spółka pismem z dnia [...] maja 2017 r. skierowała do Naczelnika Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w P. wniosek o umorzenie zaległości podatkowych, w którym zajęła skrajnie odmienne stanowisko w zakresie swojej sytuacji majątkowej, podnosząc, że nie posiada żadnego majątku, który pozwoliłby Spółce na uregulowanie powstałych zaległości.

Mając na uwadze powyższe organ II instancji podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że dalsze prowadzenie egzekucji byłoby nieuzasadnione, ponieważ nie dawało realnych możliwości na wyegzekwowanie należności na rzecz wierzyciela i generowałoby koszty postępowania egzekucyjnego.

W skardze z dnia 15 listopada 2017r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 59 § 2 i 3 u.p.e.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się na podstawie tytułów wykonawczych, dotyczącym należności pieniężnej, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne i w związku z tym na wydaniu postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego;

- art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2017 poz. 1257 - k.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a - przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na niepodjęciu wystarczających działań zmierzających do ustalenia majątku Spółki i wyegzekwowania od niej zaległości objętych tytułami wykonawczymi.

Zdaniem strony skarżącej, organ egzekucyjny nie może stwierdzać jednoznacznie braku majątku bez przeprowadzenia dalszych czynności, mających na celu ujawnienie składników podlegających egzekucji. Spółka wskazała, że posiada ona majątek z którego możliwe jest dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc argumentację zawartą w zażaleniu, że dotyczy to wierzytelności i aktywów w postaci udziału w kapitałach zakładowych spółek z grupy, a także jest pośrednio właścicielką nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów w niej podniesionych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii umorzenia prowadzonego względem skarżącej spółki postępowania egzekucyjnego.

Na wstępie należy wyjaśnić, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 59 § 2 u.p.e.a., stosownie do którego postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ egzekucyjny nie prowadzi zatem egzekucji należności pieniężnej, gdy z góry wiadomo, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a więc jeżeli w toku postępowania okaże się, iż zobowiązany nie posiada żadnego majątku ruchomego, wierzytelności pieniężnych, czy też praw majątkowych, w stosunku do których możliwa byłaby egzekucja przy zastosowaniu określonych w ustawie środków egzekucyjnych. Założeniem powyższej regulacji jest również ochrona wierzyciela przed dalszym ponoszeniem (generowaniem) kosztów egzekucyjnych. Stosownie do art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa bowiem koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Omawiana regulacja jest przepisem o charakterze uznaniowym, co oznacza, że organ egzekucyjny przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może i też odmówić jego umorzenia. Działanie to leży bowiem w granicach swobody wyboru organu zakreślonego przesłanką ustaloną w art. 59 § 2 u.p.e.a. Możliwość działania organu na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez ustawodawcę, nakłada na organ szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia okoliczności indywidualnych każdej sprawy w celu jej prawidłowego rozwiązania, wyboru optymalnego rozstrzygnięcia, poprzedzonego szczególnie dokładną analizą i oceną faktów w świetle obowiązującego prawa, których logiczną konsekwencją jest podjęte postanowienie. Oznacza to, że organ administracji publicznej zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II FSK 169/10 (orzeczenie dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowości. Organ egzekucyjny ma zatem prawo umorzenia postępowania, gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka.

W związku z powyższym przed podjęciem rozstrzygnięcia na podstawie 59 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny ma za zadanie przeprowadzić wyczerpujące i wszechstronne postępowanie wyjaśniające w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, gdyż tylko wówczas umorzenie postępowania egzekucyjnego w tym trybie będzie zasługiwało na akceptację z punktu widzenia prawa. Natomiast zaniechanie ze strony organu egzekucyjnego wyjaśnienia realnych szans na skuteczną egzekucję w dającej się przewidzieć przyszłości powoduje, że rozstrzygnięcie umarzające wydane w takich okolicznościach jest dowolne i podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego (por. orzeczenie sygn. II FSK 2883/15 dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy, należy zgodzić się z organem, według którego nie ulega wątpliwości, że zachodzi przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 2 u.p.e.a., ponieważ organ egzekucyjny wyczerpał wszelkie dostępne źródła wiedzy o majątku zobowiązanej i o źródłach jego dochodów. Przede wszystkim podjął próby zajęcia rachunków bankowych, na których nie było środków finansowych. Wystąpił do organów ewidencyjnych o podanie danych o ewentualnych nieruchomościach, czy pojazdach należących do spółki. Uzyskane ze sprzedaży licytacyjnej zajętych przez organ egzekucyjny ruchomości środki i wpłaty własne Spółki w sumie kwota [...]zł zostały rozliczone na zaległości zobowiązanej. Organ egzekucyjny ustalił, że obecnie skarżąca nie posiada ruchomości przedstawiających wartość dla celów egzekucji. Ponadto w protokole o stanie majątkowym z [...] marca 2017r. spółka oświadczyła, że nie posiada ruchomości, nieruchomości, ani rachunków bankowych ze środkami finansowymi. Nie ustalono wobec tego majątku mogącego stanowić przedmiot egzekucji. Pod adresem wskazanym jako siedziba spółki nie jest prowadzona działalność gospodarcza, co oznacza, że spółka nie generuje dochodów.

Nie ma zatem podstaw do uznania, że dalsza egzekucja będzie skuteczna. Z tego względu organ I instancji zasadnie wydał w ocenie Sądu postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącą zarzutu braku zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że posiada ona wierzytelności i aktywa w postaci udziałów w kapitałach zakładowych innych spółek, z których można w dalszym ciągu prowadzić egzekucję, wskazać należy na zasadność prezentowanego w tym zakresie stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej. Organ odwoławczy wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że spółki te znajdują się w likwidacji i wskazane udziały nie przedstawiają realnej wartości rynkowej. Nadto wskazał, że wobec Spółek [...] Sp. z o. o. i [...] Sp. z o. o. było prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone ze względu na jego bezskuteczność, natomiast spółki [...] B.Y.,[...] B.Y., [...] B.V. to spółki zagraniczne (holenderskie), a skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających istnienie wskazanych w zażaleniu wierzytelności.

Nie znajduje również uzasadnienia argumentacja o realnej możliwości pozyskania od [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej kwot na poczet wierzytelności z zabudowanej nieruchomości położonej w [...]. Jak wynika z oświadczenia strony oraz z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] nieruchomość stanowiąca grunt oddany w użytkowanie wieczyste i budynek stanowiący odrębną nieruchomość, położona w [...] przy ul. [...], nie stanowi majątku [...], która posiada jedynie udziały w kapitale zakładowym [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Ponadto w księdze wieczystej wpisane zostały na rzecz wierzyciela, jakim jest Skarb Państwa oraz [...] Spółka z o.o., hipoteki umowne kaucyjne.

Bez znaczenia są również oczekiwania spółki na ewentualne zaspokojenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, albowiem przy ocenie przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ analizuje wyłącznie aktualny stan majątkowy zobowiązanego na dzień podejmowania postanowienia.

Argumentem przemawiającym za bezzasadnością skargi jest wskazany przez organ wniosek skarżącej spółki o umorzenie zaległości podatkowych, z uwagi na brak możliwości obecnie oraz w przyszłości spłaty zadłużenia.

Ponadto należy wskazać, że umorzenie na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody do ponownego wszczęcia egzekucji, gdy zostanie ujawniony majątek zobowiązanego lub źródła jego dochodów ponad wysokość wydatków wynikających z jej prowadzenia (por. art. 61 u.p.e.a.). Nie znaczy to jednak, że uzasadnione jest domaganie się od organu egzekucyjnego utrzymywania w toku nieefektywnej egzekucji, w sposób sprzeczny z celami tej procedury.

Mając na uwadze powyższe, niezasadne okazały się zawarte w skardze zarzuty dotyczące nieprzeprowadzenia zupełnego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego odnośnie sytuacji majątkowej zobowiązanej na potrzeby zastosowania art. 59 § 2 u.p.e.a. Argumentacja skarżącej za pomocą której zmierza ona do podważenia legalności kontrolowanego postanowienia, w żadnym razie nie daje podstaw do zasadnego stwierdzenia, że kontynuowanie analizowanej egzekucji jest celowe i stwarza realne szanse na uzyskanie od zobowiązanej choćby równowartości wydatków egzekucyjnych.

Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) orzekł, jak w sentencji.