Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 18/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, 15 par 1 pkt 4 i par 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza L. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem L. a [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego we W. w sprawie zalewania przez wody opadowe i roztopowe nieruchomości oraz nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom postanawia: wskazać Burmistrza L. jako organ właściwy do załatwienia sprawy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 lutego 2017 r. Burmistrz L. wniósł na podstawie art. 22 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem L. a [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego we W. poprzez wskazanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. jako organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku B. Ż. z dnia 13 września 2016 r.

W uzasadnieniu wniosku organ podał, że w dniu 21 września 2016 r. do Urzędu Miasta i Gminy L. wpłynął wniosek B. Ż. o wszczęcie postępowania administracyjnego w związku ze "stałym" zalewaniem przez wody opadowe i roztopowe działki nr [...] położonej w S. i nakazanie przez Burmistrza L. wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom spowodowanym w następstwie spływu wód chodnikiem przy drodze wojewódzkiej nr 392, a w szczególności nakazanie przebudowy progu kierującego wodę spływającą ww. chodnikiem z terenu położonego wyżej do studzienki kanalizacyjnej.

Pismem z dnia 24 listopada 2016 r. nr [...] Burmistrz L. przekazał do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego we W. przedmiotowy wniosek B. Ż., powołując się na art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zgodnie z którym zarządca drogi obowiązany jest utrzymywać drogę w należytym stanie. W odniesieniu do dróg wojewódzkich na obszarze województwa [...] egzekwowanie obowiązków określonych w art. 20 tej ustawy leży w zakresie kompetencji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W.. Zdaniem Burmistrza L. o powyższym zakresie kompetencji wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego przesądzają przepisy art. 83 ust. 3 w zw. z art. 82 ust. 3 pkt 3 oraz art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Pomimo jednoznacznych kompetencji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zakresie ewentualnego nakazania zarządcy drogi wojewódzkiej usunięcia nieprawidłowości w trybie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, organ ten uchylił się od wykonywania własnych kompetencji w stosunku do zarządcy drogi wojewódzkiej nr 392, tj. [...] Służby Dróg i Kolei we W.. Zarządca drogi powinien wykonać czynności mające na celu przywrócenie właściwego funkcjonowania urządzeń inżynieryjnych związanych z przedmiotową drogą wojewódzką, w tym zapewnić właściwe odmulenie rowów i studzienek odwadniających drogę. W tych okolicznościach brak jest kompetencji do załatwienia niniejszej sprawy przez Burmistrza L. na podstawie art. 29 Prawa wodnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej jako "k.p.a.", organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do tego organu, który - w jego ocenie - jest właściwy w danej sprawie, przy jednoczesnym zawiadomieniu o tym wnoszącego podanie (art. 65 § 1 k.p.a.).

Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Z mocy nowelizacji art. 15 p.p.s.a., dokonanej przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2015 r., poz. 658), z dniem 15 sierpnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając spory, o których mowa w art. 4, wydaje postanowienie w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym - art. 15 § 2 in fine p.p.s.a.

Pod pojęciem sporu o właściwość (kompetencyjnego) należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy albo każdy z nich uważa się za organ niewłaściwy do załatwienia tej sprawy, prezentując pogląd, że organem właściwym jest ten drugi. Przy czym, do sporu o właściwość może dojść tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje i w której toczy się postępowanie.

W niniejszej sprawie istota sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem L. a [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego we W., który ma charakter sporu negatywnego, polega na ustaleniu przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę ustalenia właściwości organu do rozstrzygnięcia sprawy B. Ż.

Wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku, musi być poprzedzone ustaleniem przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę uzasadniającą właściwość organu do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zgłoszonej we wniosku.

W tym miejscu podnieść należy, że o tym, jaki organ będzie właściwy do rozpoznania konkretnego wniosku będzie decydowała jego treść, albowiem to wniosek strony determinuje kierunek prowadzonego postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt II OW 48/08, CBOIS). Tym samym organ administracji nie może kreować sprawy administracyjnej lecz jest związany bezwzględnie treścią wniosku strony.

Przypomnieć należy, iż postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 61 § 1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca

1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA z 1990, Nr 2-3, poz. 47).

We wniosku z dnia 13 września 2016 r. o wskazanie usunięcia nieprawidłowości (Prawo wodne) B. Ż. jednoznacznie sprecyzował żądanie. We wniosku sporządzonym przez r.pr. R. G. wniesiono o: 1) wszczęcie postępowania (...) w związku ze stałym zalewaniem przez wody opadowe i roztopowe działki nr [...] położonej w

S., dla której Sąd Rejonowy w K. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę [...], położonej przy drodze wojewódzkiej nr 392, celem usunięcia przyczyn zalewania i osoby odpowiedzialnej; 2) usunięcie istniejących nieprawidłowości poprzez nakazanie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom spowodowanym w następstwie spływu wód chodnikiem przy drodze wojewódzkiej nr 392 na działkę nr [...] położoną w S., w szczególności przebudowę progu kierującego wodę spływającą chodnikiem z terenu położonego wyżej, do studzienki kanalizacyjnej. Jako podstawę prawną wniosku wskazano przepis art. 29 Prawa wodnego.

Zatem w sytuacji, gdy strona domaga się od organu administracji publicznej rozpoznania sprawy w oparciu o konkretny przepis prawa i wydania decyzji, organ nie jest uprawniony do zmiany żądania strony skarżącej.

Obowiązki właścicieli wody oraz właścicieli innych nieruchomości zawiera rozdział 3 ustawy - Prawo wodne.

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.), dalej jako: "ustawa - Prawo wodne", stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1); odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2).

Z mocy art. 29 ust. 2 tej ustawy, na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom - art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne.

A zatem, przepis ust. 3 art. 29 ustawy - Prawo wodne expressis verbis określa organ kompetentny do rozpoznania sprawy zalewania nieruchomości sąsiedniej wodami opadowymi i roztopowymi oraz zobowiązania właścicieli działki do wykonania urządzeń zabezpieczających przed napływem wód opadowych i roztopowych.

Powyższe oznacza, że właściwym do załatwienia sprawy z wniosku B. Ż. jest Burmistrz L.

Jednocześnie wskazać należy, że mówiąc o zmianie stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne należy mieć na uwadze zarówno naturalny stan wody jak i stan wykształcony na skutek legalnego działania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 799/11, CBOIS). B. Ż. domagając się wszczęcia postępowania administracyjnego wskazuje jednocześnie we wniosku, że do zakłócenia stosunków wodnych na jego działce nr [...] obręb [...] doszło wskutek remontu i przebudowy drogi wojewódzkiej nr 392. Z tego względu nie można wykluczyć, po wyjaśnieniu okoliczności sprawy, że organ nadzoru budowlanego będzie uprawniony do podjęcia stosownych działań.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.