Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 932/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 96 ust. 1b w zw. z art. 93 ust. 3b, art. 140 ust. 2 i ust. 4, art. 227
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. N. i I. N. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta Ł. decyzją z dnia [...]maja 2014 r. znak [...] orzekł o zwrocie na rzecz J. N. s. S. i S. (udział 1/2) oraz I. J. N. s. S. i S. (udział 1/2) prawa własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...]. i [...], obręb ewidencyjny Ł., oznaczonej w projekcie podziału działki nr [...], dla której w Sądzie Rejonowym w Ł. prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz działki nr [...], dla której w Sądzie Rejonowym w Ł. prowadzona jest księga wieczysta nr [...], zaewidencjonowanym w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ł. pod nr ewidencyjnym [...] w dniu [...] lutego 2014 r., jako; działka oznaczona nr geod. [...] o pow. 0.0231 ha, stanowiąca własność Miasta Ł. i działka nr [...] o pow. 0,0228 ha, stanowiąca własność Skarbu Państwa, które odpowiadają części działki nr [...] nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1974 r., Rep. [...] od J. N. i I. J. N. W pkt 2 decyzji ustalono wysokość odszkodowania przypadającego do zwrotu na kwotę 5. 907,08 zł w tym na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2. 934,24 zł oraz na rzecz Miasta Ł. kwotę 2 972.84 zł. W pkt 3 decyzji zobowiązano J. N. i I. J. N. do spłaty kwoty określonej w pkt 2 decyzji w 10 ratach rocznych płatnych w terminie do dnia [...] marca każdego roku wraz z oprocentowaniem niespłaconej kwoty przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski oraz określając terminy spłat. W pkt 7 decyzji odmówiono zwrotu części nieruchomości o pow. 0.0743 ha zabudowanej budynkiem oznaczonym numerem ewidencyjnym [...], położonej w Ł. przy ul. [...] i [...] (obręb ewidencyjny [...]) oznaczonej w 1974 r. jako część działki nr [...] o pow. 0,1202 ha, obecnie zgodnie z projektem podziału działki nr [...] wchodzącej w skład działki nr [...].

Od powyższej decyzji odwołania wnieśli I. J. N. i J. N., w części dotyczącej punktu 2 decyzji, w którym ustalono wysokość odszkodowania przypadającego do zwrotu oraz punktu 7 w którym odmówiono zwrotu części nieruchomości oraz Prezydent Miasta Ł.- w części dotyczącej punktu 1 w którym orzeczono o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], obecnie stanowiącej działki nr [...] i [...] na rzecz J. N. (udział 1/2) i I. J. N. (udział 1/2) oraz punktów 2-6, regulujących kwestie zwrotu i sposobu rozliczenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I – instancyjne. W uzasadnieniu podano, że aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] kwietnia 1974 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1973 nr 48, poz.282) Skarb Państwa nabył, od byłych współwłaścicieli J. N. i I. J. N., nieruchomość położoną w Ł. przy ul. [...] i [...] oznaczoną w 1974 r. jako działka nr [...] o pow. 0,1202 ha. W akcie tym nie został określony cel na jaki nieruchomość była nabywana. Natomiast w piśmie Zarządu Gospodarki Terenami w Ł. z dnia [...] lutego 1974 r. znak [...] skierowanym do byłych właścicieli o dobrowolne odstąpienie na rzecz Państwa działki gruntu oznaczonej numerem [...] o powierzchni 1202 m2 wskazano, że nieruchomość ta przeznaczona jest w planie zagospodarowania przestrzennego miasta Ł. pod budownictwo mieszkaniowe wysokie spółdzielcze. Także w piśmie z dnia [...] października 1973 r. znak: [...] Zarządu Gospodarki Terenami Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. zawiadamiał S. i S. małż. N. i J. N., że zostanie im oddana w użytkowanie wieczyste działka pod budowę domu jednorodzinnego poza kolejnością w przypadku dobrowolnego odstąpienia na rzecz Państwa działki przy ul. [...] pod budownictwo spółdzielcze. Nieruchomość nabytą na rzecz Skarbu Państwa przekazano dnia [...] czerwca 1974 r. w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w Ł., która zrzekła się tego prawa w formie aktu notarialnego Rep. [...] zawartego już [...] listopada 1976 r. Z prowadzonej wówczas korespondencji między Urzędem Miasta Ł. a Zakładem Projektowania i Usług Inwestycyjnych "I." w B. jako inwestorem zastępczym Spółdzielni Mieszkaniowej w Ł. - pismo z dnia [...] października 1975 r. znak [...] wynika, że powodem zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego była zmiana ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego z lokalizacji na tym terenie "budynków średniowysokich" na "usługi ogólnomiejskie". Zmieniony ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta Ł. został zatwierdzony Uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. nr [...] z dnia [...] października 1976 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. nr [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. a teren obejmujący między innymi działkę nr [...] oznaczony "A 81 AUC o pow. 8,0 ha przeznaczony został pod koncentrację usług ogólnomiejskich - Urząd Wojewódzki, administracja gospodarcza i terenowa, bank, domy towarowe, pawilony handlowe, salon, samochodowy, dom meblowy, kino.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2009 r. J. N. i I. J. N. wystąpili do Prezydenta Miasta Ł.o zwrot nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] i [...], oznaczonej w 1974 r. jako działka nr [...] o pow. 0,1202 ha, nabytej przez Skarb Państwa mocą aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1974 r.. Rep. [...] od J. N. i I. N. Do załatwienia wniosku, postanowieniem Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] wyznaczono Starostę Ł. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej.

Organ odwoławczy podał, że sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji, Wojewodę P. oraz WSA w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 839/10, uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] października 2010 r. znak [...] oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Ł. z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] wydaną w przedmiocie zwrotu ww. nieruchomości. Sąd w uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał, iż niewątpliwie nieruchomość wywłaszczoną zwraca się w stanie, w jakim znajduje się w dniu orzekania zwrotu (art. 139 u.g.n.). Osobie, która występuje z wnioskiem o zwrot nie przysługuje roszczenie o przywrócenie nieruchomości do stanu faktycznego sprzed wywłaszczenia i nie może ona żądać odłączenia od nieruchomości jej części składowych, zwiększających jej wartość. Rozliczenia dotyczące stanu faktycznego powstałego po dniu wywłaszczenia, a przed dniem zwrotu, podlegają uregulowaniu wyłącznie w drodze cywilnoprawnej. Zdaniem Sądu w sprawie nie jest jednak tak, że stan zagospodarowania i zabudowy nieruchomości, mimo że nie jest przesłanką ustawową wykluczającą czy dopuszczającą zwrot, powinien zostać zupełnie pominięty przy orzekaniu o zwrocie. W pewnych przypadkach ma on znaczenie prawne. Potwierdzeniem tego stanowiska są przepisy Rozdziału I Działu III u.g.n. dotyczące podziałów nieruchomości. W art. 95 pkt 4 u.g.n. przewidziano, że niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku jego braku niezależnie od ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw. Pod pojęciem "roszczeń wynikających z przepisów niniejszej ustawy", dla których może zaistnieć potrzeba ewidencyjnego podziału nieruchomości, należy rozumieć również roszczenia ujęte w art. 136 u.g.n. - o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która obecnie stanowi część innej całości (innej działki ewidencyjnej). Jeśli tak, to dla podziału nieruchomości celem wydzielenia działki ewidencyjnej podlegającej zwrotowi należy stosować uregulowane w u.g.n. zasady dokonywania podziałów. W stosunku do nieruchomości zabudowanych w przepisie art. 93 ust. 3 "b" u.g.n. wprowadzono następującą regułę: jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przykrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przykrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części. Sąd uzasadnił, iż stosowanie powyższej zasady w sytuacji, gdy utworzenie nowej działki ewidencyjnej następuje na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej aktualnie część innej działki jest o tyle uzasadnione, że przedmiotowa, nowa granica ewidencyjna - w sytuacji gdy decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna - staje się granicą prawa własności przysługującego innemu podmiotowi niż dotychczas. Zatem jeśli nowa działka ma obejmować część budynku, to należy uznać za dopuszczalny tylko taki podział, gdy jego część zmieniająca właściciela będzie mogła być prawnie wyodrębniona. Organy ustaliły w sprawie niniejszej, czego strony nie kwestionowały, że zachowanie powyższych zasad podziału budynku (zabudowanej działki) w przypadku roszczenia wnioskodawców nie jest możliwe. Podział budynku hali widowiskowej nie nastąpiłby bowiem wzdłuż jego pionowych ścian, ale w przypadkowych miejscach jego powierzchni. Wyklucza to zatem dokonanie podziału ewidencyjnego obecnych działek nr [...] i [...] w taki sposób, by przywrócić kształt działki nr [...] w jej pierwotnych granicach. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że "trwałe zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej", jest traktowane jako przesłanka wykluczająca zwrot (vide wyrok NSA z 22.03.2006 r., I OSK 623/05, Lex nr 198167). Sąd tego poglądu nie podzielił, gdyż prawodawca nie nakazuje uwzględniać tej okoliczności przy ocenie dopuszczalności zwrotu nieruchomości. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych jest utrwalony pogląd, że żaden przepis prawa nie łączy kwestii dopuszczalności zwrotu nieruchomości z charakterem zagospodarowania zrealizowanego poza celem wywłaszczenia (wyrok NSA z 16.06.2009 r. I OSK 1020/08; wyrok WSA w Rzeszowie II S.A./Rz 578/09). Sąd podkreślił, iż w rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w całości nie może być okoliczność trwałego zagospodarowania nieruchomości, czy też rozpoczęcie procesu inwestycyjnego na działce i straty z tym związane. Odmowa zwrotu nieruchomości w całości może nastąpić z powodu niemożności wydzielenia działki wywłaszczonej spowodowanej tym, że podział nastąpiłby nie wzdłuż ścian pionowych obiektu ale w przypadkowych miejscach hali widowiskowej. Organ wydający decyzję w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest zobligowany do zastosowania art. 93 ust. 3 b "u.g.n." Przyjąć zatem należy, że powołany przepis w przypadku niemożności wydzielenia budynku po ścianach pionowych stanowi przesłankę do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Za taką wykładnią przemawiają argumenty natury systemowej i funkcjonalnej. Przyjęcie bowiem odmiennej argumentacji powodowałoby, że organ nie mógłby w istocie wydać poprawnej decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż niezastosowanie przepisu art. 93 ust. 3 b "u.g.n." czyniłoby decyzję o zwrocie wadliwą, gdyż konsekwencją pominięcia art. 93 ust. 3 b u.g.n. musiałoby być orzeczenie o zwrocie nieruchomości o powierzchni większej niż wywłaszczona (cała hala widowiskowa) bądź przyjęcie, że nieruchomość podlega zwrotowi według granic z daty wywłaszczenia bez względu na usytuowanie budynku na gruncie i położenie w nim ścian pionowych. Zdaniem Sądu przedstawiona wykładania nie narusza konstytucyjnej zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wyrażonej w art. 21 ust. 2 Konstytucji. Konstytucyjne wolności i prawa co do zasady nie mają charakteru bezwzględnego. Dotyczy to także zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na inne wartości konstytucyjnie chronione. W myśl art. 31 ust. 3 Konstytucji mogą to być prawa innych podmiotów lub też nakaz wynikający z zasady państwa prawnego by tak kształtować stosunki prawne aby tworzyć podstawy harmonijnego korzystania z mienia. Sąd wskazał przy tym, iż dochodząc do zasadniczo słusznych wniosków o prawnej niemożliwości wydzielenia dawnej działki nr [...] organy błędnie ustaliły jednak konsekwencje tego rozumowania twierdząc, że brak możliwości podziału budynku wyklucza jakikolwiek zwrot poprzedniej działki nr [...], nawet w części tej budynkiem niezabudowanej, której to argumentacji Sąd nie podzielił gdyż prowadzi ona do nadmiernego, a przede wszystkim nieuzasadnionego prawnie ograniczenia realizacji roszczeń przewidzianych w art. 136 ust. 3 u.g.n. Jeżeli bowiem okazało się. że zaistniały ustawowo określone przesłanki zwrotu (zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia), natomiast realizacja roszczenia o zwrot nie jest możliwa z przyczyn prawnych co do całości nieruchomości, to obowiązkiem organu było rozważenie dokonania zwrotu części nieruchomości, której te ograniczenia prawne nie dotyczą. Tym bardziej, że przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. stanowi o wniosku o zwrot całości lub części wywłaszczonej nieruchomości. Konsekwencją przyjęcia, że brak jest prawnej możliwości podziału budynku było przesądzenie niedopuszczalności zwrotu nawet części działki nr [...], a więc i brak ustaleń czy fragment obecnych działek nr [...] i [...], wchodzący w granice poprzedniej działki nr [...] i niezajęty pod halę oraz zagospodarowany na chodnik, zieleń i plac utwardzony wraz z elementami infrastruktury - podlega zwrotowi. Niewątpliwie wymagałoby to dodatkowych ustaleń i ocen. których niedokonanie mogło mieć niewątpliwie istotny wpływ na ostateczny wynik postępowania. Sąd wskazał także na utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że budowa infrastruktury technicznej (np. podziemnego kabla wysokiego napięcia, kanalizacji wraz z przyłączami, innych sieci przesyłowych) z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli (por. wyroki WSA w Łodzi z 21.10.2008 r., II SA/Łd 664/08, WSA w Warszawie z 12.07.2006 r., 1 SA/Wa 777/06, NSA z 30.06.2000 r.. I SA 1088/99 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA, na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). które to stanowisko organy powinny wziąć pod uwagę kolejny raz rozpatrując wniosek o zwrot. Sąd zwrócił uwagę, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu należy przede wszystkim dokonać oceny prawnej możliwości zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości - we fragmencie niezajętym pod budynek hali widowiskowej. Na potrzeby tej oceny organ uzyska konkretne stanowisko stron wnioskujących o zwrot - w przedmiocie zakresu żądania (w całości lub w części dawnego terenu działki nr [...]) oraz rozpozna tak sprecyzowane żądanie z uwzględnieniem uwag zawartych w niniejszym uzasadnieniu. Własne stanowisko przedstawi organ w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu rozstrzygnięcia kończącego sprawę sporządzonym zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku o sygn. II SA/Bk 839/10, na skutek kasacji Wojewody P., został utrzymany w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny ( I OSK 2031/11).

Organ odwoławczy podał, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a. stwierdził, iż nieruchomość, o której zwrot ubiegają się wnioskodawcy, nie została wykorzystana na cel jaki zamierzano zrealizować przejmując ją aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] kwietnia 1974 r. w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na rzecz Skarbu Państwa. Natomiast przed upływem 7 lat od dnia przejęcia nieruchomości rozpoczęto a przed upływem 10 lat od dnia przejęcia nieruchomości zrealizowano inny cel publiczny. Wybudowano budynki i budowle byłego Urzędu Wojewódzkiego w Ł. [...] w tym budynek sali konferencyjnej oznaczony w ewidencji nr [...], zlokalizowany częściowo na gruntach przejętej działki nr [...]. W świetle przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami występują przesłanki do zwrotu przejętej nieruchomości. Zwrot przejętej nieruchomości może nastąpić tylko w granicach działki istniejącej w dniu jej nabycia. Należałoby więc z obecnych nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] wydzielić byłą działkę nr [...] o pow. 0,1202 ha. Granica podziału przebiegałaby przez istniejący budynek w przypadkowym miejscu, nie pokrywając się z przebiegiem istniejących ścian, które ewentualnie mogłyby dzielić ten budynek na odrębnie wykorzystywane części. Podział taki nie może być zatwierdzony na podstawie art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami ponieważ nie spełnia warunków przewidzianych w art. 93 ust. 3b ustawy, które stanowią; "Jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przykrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przykrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części". Organ I instancji wskazał, że na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] października 2013 r. wnioskodawcy podtrzymali, że oczekują zwrotu w zakresie pierwotnego wniosku tj. wszystkich gruntów działki nr [...] wraz z częścią budynku posadowionego na gruntach działki. Jednak w przypadku gdyby organ uznał, że nie ma możliwości zwrotu całości to w ocenie pełnomocnika wnioskodawców organ powinien dokonać zwrotu części niezabudowanej. W związku z tym, że brak jest prawnej możliwości wydzielenia dawnej działki nr [...] (brak możliwości podziału budynku) i niemożliwa jest z przyczyn prawnych realizacja roszczeń o zwrot co do całości nieruchomości organ rozważył dokonanie zwrotu części nieruchomości, której te ograniczenia prawne nie dotyczą. W tym celu dokonano wydzielenia części dawnej działki nr [...] z działki nr [...] stanowiącej własność Miasta Ł. oraz z działki nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa. Granice sporządzonych podziałów nie przebiegają przez istniejący budynek sali konferencyjnej. Tak sporządzone projekty podziału mogą być zatwierdzone ponieważ są zgodne z art. 95 pkt 4 i nie naruszają art. 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie. Nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu jej zwrotu. Mając na uwadze powyższe ustalono, że wysokość odszkodowania wypłaconego poprzednim właścicielom tj. I. J. N. i J. N. wynosiła 114 232,00 starych złotych, w tym 29 965,00 zł za grunt (w tym za część o pow. 0,0459 ha - 11 442.54 zł). 48 579,00 zł za części składowe oraz 35 688.00 zł za drzewostan znajdujący się na tej działce. Po dokonaniu waloryzacji zgodnie z art. 140 ust. 2 oraz art. 227 ustawy i denominacji kwota odszkodowania podlegająca zwrotowi na dzień orzekania o zwrocie wynosi 5 671.08 zł.

W ocenie Wojewody P. rozstrzygnięcie organu I instancji czyni zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., a postępowanie organu nie narusza art. 7, 77 i 80 k.p.a. W konsekwencji organ odwoławczy uznał za trafne wnioski wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w zakresie odmowy zwrotu części nieruchomości o pow. 0,0743 ha zabudowanej budynkiem oznaczonym numerem ewidencyjnym [...], położonej w Ł. przy ul. [...] i [...], oznaczonej w 1974 r. jako część działki nr [...] o pow. 0,1202 ha, obecnie wchodzącej w skład działki nr [...].

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyli J. i I. N. Zarzucili naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. oraz art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazując na powyższe naruszenia wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podali, że w ich ocenie, organ I instancji powinien dokonać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w granicach działki nr [...] istniejącej w dniu wywłaszczenia, niezależnie od stanu jej zabudowy. Wskazali, że ich stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 30 czerwca 2011 r. w którym stwierdzono, że przesłanka trwałego zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości nie może wykluczać jej zwrotu, jeżeli spełnione zostaną ustawowe wymogi jego dokonania z uwagi na fakt, iż zasada zwrotu, mająca rangę konstytucyjną nie może doznawać wyjątków wyprowadzanych w drodze interpretacji. Nadto skarżący zarzucili, że organy nie uwzględniły dyspozycji art. 95 ust. 4 ustawy, który stanowi że podział nieruchomości jest dopuszczalny niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw. W ocenie skarżących organy rozszerzyły w sposób nieuprawniony katalog przepisów umożliwiających odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji gdy odmowa może nastąpić tylko, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany lub wystąpiły okoliczności wskazane w art. 229 ustawy, co wynika z art. 137 ust. 1 i art. 136 ust. 3 ustawy. Zatem przyczyną odmowy nie może być trwałe zagospodarowanie nieruchomości na cel inny niż cel wywłaszczenia (vide: wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 979/11).

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270ze zm. ) zwanej dalej u.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że dopóki stan prawny lub faktyczny nie ulegnie zmianie w toku dalszego postępowania, zarówno sąd, jak i organ nie mogą dokonać innej oceny prawnej, bądź pominąć wskazań co do dalszego postępowania zamieszczonych w wyroku uchylającym (wyrok NSA z dnia 28.03.2012r. I OSK 566/11, CBOSA, M. Jagielska w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2011r. str. 544).

Powyższe oznacza, że organy i sąd mają ograniczone możliwości orzekania zdeterminowane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w tej sprawie w poprzednim wyroku sądowym.

Takim wyrokiem, w niniejszej sprawie, był wyrok WSA Białymstoku z dnia 30.06.2011r. (II SA/Bk 839/10), utrzymany w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 26.04.2013r. (I OSK 2031/11). Wytyczne zapisane w uzasadnieniach w/w orzeczeń są znane zarówno organom, jak i stronom.

Decyzja Wojewody P. z dnia [...].07.2014r., jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Ł., zostały wydane zgodnie z zaleceniami Sądu w sprawach: II SA/Bk 839/10 i I OSK 2031/11 i nie naruszają prawa.

Poza sporem pozostają kwestie dotyczące tego, że: działka o nr [...] była wykupiona w 1974r. przez Skarb Państwa z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe spółdzielcze, lecz została wykorzystana na inny cel publiczny – zrealizowano budynki administracji i tereny usług ogólnomiejskich. Na części dawnej działki nr [...] znajduje się sala widowiskowa służąca Ł. Orkiestrze Kameralnej. Działka utraciła dawny nr ewidencyjny [...] i weszła w skład działek o nr [...] i [...].

Nie było też wątpliwości, że wystąpił warunek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w świetle art. 136 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2014r. poz. 518 ) zwanej: u.g.n. Co do zasady poprzedni właściciele mieli prawo żądać zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Natomiast nie sposób zgodzić się z zarzutami skargi, iż organy powinny dokonać zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości w dawnych granicach działki nr [...], gdyż faktycznie i prawnie nie było to możliwe nie dlatego, że nieruchomość została zagospodarowana, ale dlatego że nie można byłoby dokonać jej podziału w zgodzie z prawem. Organy uzasadniły swoje stanowisko przedkładając stosowną dokumentację na okoliczność, że: gdyby z obecnych działek o nr [...] i [...] wydzielić byłą działkę o nr [...] o pow. 0,1202 ha, to granica podziału przebiegałaby przez istniejący budynek w przypadkowym miejscu, nie pokrywając się z przebiegiem istniejących ścian na całej wysokości budynku od fundamentu do dachu, które mogłyby ewentualnie podzielić ten budynek na odrębne części. Zdaniem Sądu, organy słusznie uznały, że taki podział byłby niezgodny z treścią art. 96 ust. 1b u.g.n. w związku z przepisami art. 93 ust. 3b u.g.n.

W takiej sytuacji zaistniała możliwość geodezyjnego wyodrębnienia i zwrotu tylko części dawnej działki o nr [...].

W tym miejscu należy podkreślić, że stanowisko, jakie obecnie zajęły organy, jest dokładnie następstwem wykładni dokonanej w sprawie o sygn. II SA/Bk 839/10 (zaakceptowanej przez NSA w sprawie o sygn. I OSK 2031/11) – str. 10 uzasadnienia, które Sąd wywiódł z przepisów Konstytucji RP, a skład obecnie orzekający w pełni podziela.

Wbrew zarzutowi skargi, organy nie naruszyły przepisu art. 95 ust. 4 u.g.n., który stanowi o możliwości dokonania podziału nieruchomości bez względu na ustalenie planu miejscowego, co nie oznacza, że podział może być dokonany dowolnie bez zachowania zasad zawartych w art. 94 ust. 3b u.g.n., tj. bez zachowania linii podziału budynku. Zresztą przepis art. 95 ust. 4 zastrzega zachowanie warunków, zawartych w przepisach u.g.n.

Na marginesie należy zaznaczyć, że organ I instancji, prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, przeprowadził rozprawę w dniu 18.10.2013r. Obecny tam pełnomocnik wnioskodawców, choć żądał zwrotu całości nieruchomości, to dopuścił też możliwość zwrotu jej części w obiektywnym stanie faktycznym tj. niemożliwości podziału budynku wzdłuż pionowych ścian.

Zarzut naruszenia art. 140 ust. 4 u.g.n., jaki zamieszczono w skardze, nie jest zrozumiały, ponieważ skarżący przywołują orzeczenie NSA bez faktycznego odniesienia się do konkretów zaskarżonej decyzji. Skarżący, jak należy przypuszczać, kwestionują wysokość zwaloryzowanego odszkodowania ustaloną w pkt 2 decyzji na kwotę 5.907,08zł. (rozłożona na 10 rat rocznych), którą mają zwrócić odpowiednio Skarbowi Państwa i Miastu Ł. Kwota została ustalona zgodnie z art. 140 ust. 2 i art. 227 u.g.n. na podstawie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego. Strony nie wnosiły zastrzeżeń do operatu, z którym mogły zapoznać się przed wydaniem decyzji w I instancji. Zgodnie z przeliczeniem waloryzacyjnym kwota odszkodowania wyniosła 5.671,08zł., do której dodano 236zł. z tytułu nakładów poniesionych po wywłaszczeniu na urządzenie parkingu. Organy przyjęły zasadę doliczenia 236zł. nakładów na podstawie art. 140 ust. 4 u.g.n., a więc nie jest to doliczenie bezprawne, zważywszy też, że kwota jest symboliczna. Nie jest wykluczone, że skarżący odniosą w przyszłości korzyści z urządzonego parkingu, który mogą np. wydzierżawić. Powołanie się autora skargi na wyrok NSA w sprawie o sygn. I OSK 816/11, gdzie sąd zajął stanowisko, iż nie należy rozliczać nakładów Skarbu Państwa poczynionych na nieruchomości wywłaszczonej niezgodnie z celem wywłaszczenia – odnosi się do innego stanu faktycznego.

W ocenie składu orzekającego, organy zastosowały się do brzmienia art. 140 ust. 4 u.g.n. w jego literalnym brzmieniu, które nie zawiera wyjątków. Nadto, ani w odwołaniu, ani w treści skargi strony nie wskazywały na brak możliwości i potrzeby zagospodarowania parkingu po zwrocie części nieruchomości, na której jest on urządzony. Dlatego też generalizowanie tez orzeczeń z innych spraw nie zawsze jest przydatne.

Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.