Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 498/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-09-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Odmówiono przyznania prawa pomocy
Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 30 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.S-I o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.D.,I., małoletniej M.I, małoletniego P.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

D.S.-I. (zwana dalej "Skarżącą") w dniu 3 marca 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisaną na wstępie decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r.

Skarżąca, zobowiązana solidarnie z pozostałymi skarżącymi do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podała, że uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...] zł miałoby negatywne skutki dla koniecznego utrzymania Skarżącej i dwójki jej małoletnich dzieci. Skarżąca (ur.[...] r.) od śmierci męża samotnie wychowuje pięcioro dzieci. Aktualnie pod jej opieką pozostają małoletni P. (ur. [...] r.) i M. (ur. [...] r.). Skarżąca stale wspiera finansowo trzy dorosłe córki, które nie posiadają stałego źródła dochodu. Gospodarstwo domowe prowadzi z ww. dwójką małoletnich dzieci. W związku z wniesieniem do sądu skarg na cztery inne decyzje organu podatkowego, jest ona zobowiązana solidarnie do uiszczenia kwoty łącznie [...] zł i obowiązek ten faktycznie ciąży na Skarżącej (pozostali zobowiązani to osoby małoletnie). Skarżąca podała, że uiszczenie wpisów we wszystkich sprawach uniemożliwiłoby zaspokojenie podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb małoletnich dzieci Skarżącej.

Skarżąca wyjaśniła, że głównymi składnikami jej majątku jest udział w wysokości 1/4 części spadku po mężu, w skład którego wchodzą opisane niżej nieruchomości. Z kolei każde z małoletnich dzieci posiada udział w 1/8 części spadku. W urzędowym formularzu PPF Skarżąca nie wykazała oszczędności, papierów wartościowych ani wartościowych rzeczy ruchomych, natomiast w rubryce "Nieruchomości" wymieniła:

– lokal mieszkalny w budynku położonym [...] m2,

– [...] udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości niezabudowanej, powierzchnia gruntu [...] m2 –[...] ,

– ziemia rolna Gmina,

– 1/4 udziału w prawie własności nieruchomości niezabudowanej, pow. [...] m2

-[...] ;

– 1/4 udziału w prawie własności nieruchomości zabudowanej, pow. [...] m2

–[...] ,

– [...] udziału w prawie własności nieruchomości zabudowanej; pow. [...] m2;[...] ,

– [...] udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości niezabudowanej, pow. [...] m2 – ul.[...] ,

– [...] udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości zabudowanej budynkiem o pow. ogólnej [...] m2, pow. gruntu [...] m2 – ul[...] ,

– [...] udziału w prawie własności nieruchomości, pow. [...] m2 –[...]

– Skarżąca dodała, że do dnia złożenia wniosku o prawo pomocy nie nastąpił dział spadku. Z uwagi na spór z pozamałżeńskim dzieckiem spadkodawcy (związany ze spadkiem) brak jest możliwości podziału lub sprzedaży części masy spadkowej.

– W związku z posiadanymi nieruchomościami ciążą na Skarżącej liczne zobowiązania, przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Skarżąca podała też, że obecna łączna kwota zobowiązań przekracza szacunkową wartość jej majątku.

Skarżąca oświadczyła, że źródłem jej utrzymania jest działalność gospodarcza, z której miesięczny dochód wynosi ok. [...] zł (strata w 2014 r.) oraz renta rodzinna w wysokości ok. [...] zł.

Skarżąca wskazała na zobowiązania ciążące na niej w związku z udziałem w spadku po K.I. , tj. podatek od nieruchomości, podatek leśny, rolny, należności z tytułu sprzedaży nieruchomości położonej w [...] , należność z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania gruntu w prawo własności, należność z tytułu umowy o kredyt denominowany inwestycyjny – umowa ugody z dnia 19 listopada 2007 r.

Wraz z wnioskiem Skarżąca przedłożyła:

– postanowienie sądu z dnia 9 listopada 2009 r. o stwierdzeniu nabycia praw do spadku,

– zeznanie podatkowe (PIT-36L) Skarżącej za 2014 rok (przychód [...] zł z działalności gospodarczej – wynajem i zarządzanie nieruchomościami, dochód [...] zł, strata [...] zł),

– dokumenty potwierdzające prowadzone wobec Skarżącej postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne dotyczące należności związanych z posiadaniem nieruchomości (głównie zaległości podatkowe w podatkach lokalnych) wskazujące na zadłużenie masy spadkowej w wysokości przekraczającej [...] zł,

– ugodę zawartą z bankiem w dniu 19 listopada 2007 r.,

– decyzję ZUS z dnia 16 marca 2015 r. o waloryzacji renty Skarżącej - renta dla trzech osób wynosi [...] zł, od 1 marca 2015 r. kwota do wypłaty to [...] zł.

Z uwagi na fakt, że przedstawione wyżej oświadczenie Skarżącej okazało się niewystarczające do oceny jej możliwości płatniczych, działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), pismem z dnia 9 czerwca 2015 r., referendarz sądowy zobowiązał Skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń. Przesłane do pełnomocnika Skarżącej, zobowiązanie obejmowało:

1) wyciągi z wszystkich rachunków bankowych D.S.-I., M.I. , P.I , w tym bieżących, oszczędnościowych, lokat, z kart kredytowych, za okres od 15 kwietnia do 9 czerwca br.,

2) decyzje właściwych organów podatkowych (ze względu na miejsce położenia nieruchomości) ustalające skarżącym zobowiązanie podatkowe w zakresie podatków lokalnych (w tym podatku od nieruchomości) na 2015 r.,

3) dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przez skarżących wydatków związanych z utrzymaniem siebie oraz innych członków rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy,

4) dodatkowe oświadczenia skarżących o sposobie korzystania z przedstawionych w uzasadnieniu wniosku (pkt 7 formularza PPF) nieruchomości (w tym m.in. gruntów kopalnianych - wydobycie torfu - położonych w [...] ,nieruchomości w [...] stanowiących [...]", nieruchomości położonej [...]) oraz dokumentów potwierdzających wysokość dochodów z tego tytułu za okres ostatnich trzech miesięcy (np. umowy najmu, dzierżawy, ewidencje przychodów) oraz za 2014 r. (odpowiednie deklaracje podatkowe składane do właściwych organów podatkowych),

5) dodatkowe oświadczenie o tytule prawnym skarżących do nieruchomości położonej [...] wraz z podaniem powierzchni, stanowiącej według oświadczenia Skarżącej ich miejsce zamieszkania.

Odpowiadając na wezwanie, Skarżąca przedłożyła:

– ponownie - zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014 (PIT- 36L),

– księgę przychodów i rozchodów – sumy 2014,

– decyzję Wójta [...] ustalającą Skarżącej oraz pozostałym spadkobiercom (łącznie 8 osób) łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. w kwocie [...] zł, podstawę opodatkowania stanowiły położone w miejscowości W.: "pozostałe" grunty podlegające opodatkowaniu podatkiem leśnym – [...] ha; grunty "pozostałe" podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości –[...] m2, "pozostałe" grunty podlegające opodatkowaniu podatkiem rolnym – [...] ha,

– wystawione w stosunku do Skarżącej tytuły wykonawcze Prezydenta Miasta z dnia 5 marca 2015 r. na łączna kwotę ok.[...] zł,

– wyciągi bankowe z rachunku Skarżącej z okresu od 1 kwietnia do 22 czerwca 2015 r.,

– dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości (faktury za energię elektryczną, gaz, opłata za wieczyste użytkowanie, przelewy bankowe potwierdzające spłatę zobowiązań i zaległości, telefon),

– dodatkowe oświadczenie z dnia 26 czerwca 2015 r. Skarżącej o sposobie korzystania z posiadanych nieruchomości,

– dodatkowe oświadczenie o tym, że zajmowana przez Skarżącą nieruchomość ([...]) jest zabudowana domem jednorodzinnym, którego właścicielką jest teściowa Skarżącej – J.S.; Skarżąca korzysta z ww. nieruchomości z małoletnimi dziećmi nieodpłatnie; ponosi koszty pobytu teściowej w domu seniora w wysokości [...] zł miesięcznie (Skarżąca przedłożyła dowody uiszczenia ww. opłat w kwietniu, maju i czerwcu 2015 r. oraz oświadczenie prezesa zarządu spółki o tym, że J.I. przebywa w Domu Seniora [...] ),

– zawartą przez Skarżącą umowę kredytu hipotecznego z 2007 r. kwoty [...] zł indeksowanego kursem CHF.

W tym stanie sprawy, postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r., referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odpis tego postanowienia z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 11 sierpnia 2015 r.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2015 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, wnosząc o przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazanemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła:

1) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, poprzez ustalenie, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jako że nie wykazała jakimi środkami finansowymi aktualnie dysponuje, jakie otrzymuje obecnie dochody D.S.I z prowadzonej działalności gospodarczej oraz z innych ewentualnych źródeł w związku z posiadaniem majątku, a także że wezwanie referendarza zostało wykonane wybiórczo i poprzez przedłożone dokumenty i dodatkowe oświadczenie nie wystarczająco przedstawiła swoją sytuację majątkową, podczas gdy historia rachunku bankowego Skarżącej została na wezwanie przedłożona, podobnie jak zeznanie podatkowe dotyczące prowadzonej przez nią działalności gospodarczej wraz z oświadczeniami co do ewentualnych przychodów z posiadanego majątku, a zatem wezwanie referendarza zostało w tym zakresie w pełni wykonane i wykazane przez Skarżącą okoliczności wskazują, że istnieją przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.;

2) obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez odmowę przyznania Skarżącej prawa pomocy w części w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podczas gdy spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania tego prawa, a zatem uzasadniające wydanie odmiennego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu Skarżąca mocno zaakcentowała, że w wykonaniu zobowiązania referendarza w postępowaniu przedłożone zostały dokumenty wyszczególnione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a nadto złożone zostało dodatkowe oświadczenie Skarżącej co do sposób korzystania z nieruchomości. W szczególności Skarżąca zakwestionowała stanowisko referendarza, że posiadany przez nią majątek stanowi potencjalne źródło znacznych dochodów, wskazując, że źródło to nie przynosi jednak realnych dochodów, innych niż te, które znajdują swoje odzwierciedlenie w dokumentach dotyczących jej działalności gospodarczej. W jej ocenie, nieuzasadnione wydaje się stwierdzenie, że oświadczenie co do sposobu korzystania z nieruchomości złożone przez Skarżącą jest nieprecyzyjne i nieudokumentowane - w tym co do rozbiórki budynków na dwóch z nieruchomości - podczas gdy wezwanie obejmowało wyłącznie zobowiązanie do oświadczenia się w tym zakresie.

Jednocześnie Skarżąca przyznała, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy błędnie oznaczono powierzchnię nieruchomości położonej w W., gmina, wskazując "m2" zamiast "ha". Przy czym, w jej ocenie, okoliczność ta nie może prowadzić do powstania wątpliwości co do prawdziwości złożonego przez Skarżącą oświadczenia w pozostałym zakresie. Podobnie pominięcie przez Skarżącą, w oświadczeniu o stanie majątku, przysługujących jej udziałów w spółce "M. w S., które nastąpiło przez przeoczenie. Formularz oświadczenia nie zawiera bowiem odrębnej rubryki dotyczącej posiadanych praw w spółkach prawa handlowego. Skarżąca wyjaśniła przy tym, że przedmiotowe udziały nie przynoszą jakichkolwiek bieżących zysków - spółka nie wypłaca dywidendy. Jej sytuacja majątkowa pozwala obecnie jedynie na zaspokajanie bieżących wydatków na potrzeby związane z prowadzoną działalnością. W 2013 r. ujawniono nieprawidłowości w wydatkowaniu środków przez dyrektor przedszkola prowadzonego przez spółkę, prowadzące do znacznych strat finansowych, za które osoba odpowiedzialna została skazana nieprawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] . Ponadto spółka jest zobowiązana do częściowego zwrotu dotacji przyznanej przez Gminę Miasto w 2013 r.

Skarżąca podkreśliła także, że wyszczególnione w formularzu prawa do nieruchomości stanowią potencjalne udziały należne Skarżącej w tych prawach po dokonaniu działu spadku. Co istotne, jak już wskazywano w skład spadku, poza prawami do nieruchomości, wchodziły również długi spadkowe, a Skarżąca nabyła spadek wprost. Niezależnie od długów spadkowych, na Skarżącej ciążą również aktualne zobowiązania związane z przedmiotowymi prawami do nieruchomości, w tym przede wszystkim podatkowe. Podstawy tych zobowiązań zostały wskazane w oświadczeniu złożonym wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Jak podniesiono, aktualna wartość wszystkich udziałów w składnikach majątku spadkowego, które po dokonaniu działu mogłyby przypaść Skarżącej jest znacząco niższa od sumy solidarnych zobowiązań, pozostający do zapłaty przez skarżącą. Skarżąca, nie czerpiąc jakichkolwiek dochodów ze spadku, jest mimo to zobowiązana do zapłaty długów spadkowych, a także bieżących należności związanych z nabytymi przez dziedziczenie prawami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 260 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2015 r., poz. 658), wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Sprzeciw Skarżącej z dnia 18 sierpnia 2015 r. został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta ma gwarantować możliwość realizacji, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, konstytucyjnego prawa do sądu. Jednakże, z uwagi na fakt, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych (innych podmiotów), gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przy czym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z powyższego wynika, że przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych jest okoliczność, że strona postępowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku nie jest w stanie wygospodarować wolnych środków finansowych na pokrycie tych kosztów, albowiem całość środków zużywana jest na niezbędne (tj. niedające się wyeliminować albo czasowo ograniczyć) wydatki związane z utrzymaniem strony i jej rodziny.

Z przytoczonej regulacji wynika również, że ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej, albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania.

Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jak wskazano powyżej, ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do sądu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.). Przy czym, jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).

Z kolei, niedopełnienie obowiązku przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy (vide np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10; 18 października 2011 r. o sygn. akt II GZ 460/11; 15 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 175/12 – orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Sąd zważył, że Skarżąca oraz dwoje jej małoletnich dzieci posiadają udziały w nieruchomościach, które nabyli w drodze dziedziczenia na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza, oraz że z uwagi na niemożność przeprowadzenia działu spadku (spór z innym spadkobiercą) możliwość rozporządzania tymi udziałami jest obecnie wyłączona. Sąd wziął także pod uwagę, że posiadanie tak znacznego majątku powoduje, iż na Skarżącej oraz pozostałych spadkobiercach ciąży wiele zobowiązań związanych z zarządem tym majątkiem, w tym zobowiązania finansowe, które w części są regulowane dobrowolnie, a częściowo w trybie egzekucyjnym (zaległości wobec Prezydenta Miasta z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie ok. [...] tys. zł – tytuły wykonawcze z dnia 5 marca 2015 r., zaległości wobec Wójta Gminy [...] zł – upomnienie z dnia 20 marca 2015 r.). Wskazane okoliczności nie mogą jednak przesądzać o konieczności zwolnienia Skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego.

Najistotniejsza z punktu widzenia przyznania prawa pomocy - w tej oraz

w pozostałych zawisłych przed sądem w sprawach ze skarg D.S-I , małoletniej M.I. , małoletniego P.I., w których skarżący są solidarnie zobowiązani do uiszczenia tytułem wpisów od skarg kwoty łącznie [...] zł - jest bowiem ocena możliwości płatniczych skarżących. Niezbędnie jest ustalenie aktualnej wysokości posiadanych przez Skarżącą środków finansowych, a to nastąpić może tylko poprzez zestawienie aktualnych dochodów Skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, z ponoszonymi miesięcznie wydatkami na konieczne utrzymanie. Dopiero zestawienie tych wielkości umożliwia stwierdzenie, czy Skarżącą stać na poniesienie kosztów postępowania sądowego, czy też wymaga ona pomocy ze strony budżetu państwa.

Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie wykazała, jakimi środkami finansowymi aktualnie dysponuje, jakie otrzymuje obecnie dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami oraz z innych ewentualnych źródeł w związku z posiadaniem tak dużego majątku.

W odniesieniu do aktualnej sytuacji finansowej, Skarżąca na urzędowym formularzu (PPF) wskazała, że z działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie, w 2014 r. poniosła stratę oraz że otrzymuje tytułem renty rodzinnej kwotę ok. [...] zł, a ona i jej dzieci nie posiadają oszczędności. Z akt wynika jedynie, że Skarżąca otrzymuje na trzy osoby kwotę netto [...] zł. Natomiast, odpowiadając na wezwanie z dnia 9 czerwca 2015 r. (zwłaszcza w części dotyczącej pkt 2 i pkt 4 wezwania), wybiórczo wykonała nałożone na nią zobowiązania, a wnosząc sprzeciw - mimo pełnej świadomości negatywnych konsekwencji takiego postępowania - stwierdzonych przez referendarza sądowego braków nie uzupełniła.

Wbrew wezwaniu, skarżąca nie przedłożyła dokumentów potwierdzających wysokość dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy w związku z posiadaniem przedstawionych w uzasadnieniu wniosku nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie ogólnikowo podała, że dochód z dzierżawy ośrodka wypoczynkowego w [...] (nieruchomość o powierzchni [...] m2) oraz dochód z dzierżawy prawa do nieruchomości [...] (o powierzchni [...] m2), w której prowadzone jest przez "M.D."[...] ", (cyt.) "corocznie ujmowany jest w składanej przeze mnie deklaracji podatkowej". Wskazać w tym miejscu należy, że z treści wyciągów z rachunków bankowych Skarżącej wynika, że otrzymuje za dzierżawę kwotę [...] zł miesięcznie (wpływ w czerwcu br.).

Równie nieprecyzyjnie, bez właściwego udokumentowania złożonych oświadczeń, wypowiedziała się Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, w zakresie pozostałych nieruchomości, a mianowicie:

1) wskazała, że lokal mieszkalny położony [...] m2 zajmowany jest bezumownie przez dwie osoby, które nie płacą czynszu, w chwili obecnej toczy się postępowanie o wydanie lokalu, nie został wyznaczony termin rozprawy;

2) odnośnie nieruchomości w W. (zgodnie z wyjaśnieniem Skarżącej zawartym w sprzeciwie o pow. [...] ha) wyjaśniła, że prawo do użytkowania "części nieruchomości" posiada spółka, która "podjęła działania celem uzyskania koncesji na wydobycie torfu" oraz że "zgodnie z wspomnianą umową spółka będzie zobowiązana do zapłaty czynszu dzierżawnego od chwili rozpoczęcia eksploatacji kopalni." Należy w tym miejscu wskazać, że z decyzji Wójta Gminy ustalającej skarżącym łączne zobowiązane pieniężne na 2015 r. wynika, że w skład nieruchomości w miejscowości W. wchodzą zarówno grunty pozostałe (pow. [...] ha), leśne ([...] m2), jak i rolne ([...] ha), a Skarżąca nie wyjaśniła, jaka część tej nieruchomości jest zajęta przez spółkę na wydobycie torfu, która to okoliczność miałaby wpływ na ocenę skali przedsięwzięcia i wysokości potencjalnych dochodów z ww. tytułu, ani też czy pozostałe grunty są wykorzystywane np. do prowadzenia gospodarki rolnej lub leśnej;

3) odnośnie nieruchomości o powierzchni [...] m2 położonej w miejscowości D. , gmina D. (decyzje w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w odniesieniu do tej nieruchomości za lata 2010-2014 są przedmiotem zaskarżenia w zawisłych przed sądem sprawach I SA/Sz 498-502/15), wyjaśniła, że na nieruchomości znajdują się budynki przeznaczone do prowadzenia ośrodka wypoczynkowego, których zły stan techniczny skutkował podjęciem decyzji o rozbiórce; decyzja o pozwoleniu na prace rozbiórkowe jest ostateczna i prace rozpoczną się w lipcu 2015 r.; na nieruchomości nie jest prowadzona żadna działalność gospodarcza i nie jest ona przedmiotem żadnej umowy, wobec czego nie przynosi jakiegokolwiek dochodu;

4) co do nieruchomości o powierzchni [...] m2 w S., gmina B., podała, że nieruchomość zabudowana budynkiem gorzelni, który jest w bardzo złym stanie technicznym i planowane jest jego wyburzenie w 2015-2016 ze względu na groźbę jego zawalenia; na nieruchomości nie jest prowadzona żadna działalność gospodarcza i nie jest ona przedmiotem żadnej umowy, wobec czego nie przynosi jakiegokolwiek dochodu; Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów dotyczących rozbiórki ww. nieruchomości.

Zauważyć przy tym należy, że wezwanie referendarza obligowało Skarżącą nie tylko do złożenia oświadczenia skarżących o sposobie korzystania z przedstawionych w uzasadnieniu wniosku (pkt 7 formularza PPF) nieruchomości, lecz także do przedstawienia dokumentów potwierdzających wysokość dochodów z tego tytułu za okres ostatnich trzech miesięcy (np. umowy najmu, dzierżawy, ewidencje przychodów) oraz za 2014 r. (odpowiednie deklaracje podatkowe składane do właściwych organów podatkowych). W tej sytuacji, w ocenie Sądu, za niewystarczające uznać należało samo gołosłowne wskazywanie przez Skarżącą na brak dochodu (bez przedłożenia jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego powoływane okoliczności, np. sprawa sądowa, rozbiórka), czy odwoływanie się do zeznania podatkowego bądź zestawienia z księgi przychodów i rozchodów za 2014 r., z zupełnym pominięciem dokumentów potwierdzających wysokość dochodów z tego tytułu za okres ostatnich trzech miesięcy.

Nie bez znaczenia przy tym jest, że z przedłożonych dokumentów potwierdzających ponoszone przez Skarżącą wydatki wynika, że tylko w czerwcu br. Skarżąca poniosła wydatki w łącznej kwocie przekraczającej [...] zł (czynsz córki A. [...] zł, czynsz córki E. [...] zł, gaz [...] zł, ZWiK [...] zł, realizacja zajęcia [...] zł, Starostwo Powiatowe [...] – użytkowanie wieczyste [...] zł, ANR [...] zł, ubezpieczenie małoletnich dzieci [...] zł, Dom Seniora [...] zł). Powyższa okoliczność powoduje, że oświadczenie Skarżącej o wysokości posiadanych środków finansowych budzi poważne wątpliwości.

Podobnie wątpliwości Sądu budzi potwierdzenie przez Skarżącą - dopiero na etapie sprzeciwu - faktu, że Skarżąca jest jedynym udziałowcem (posiada [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł) i jedynym członkiem zarządu Spółki "M.D." z siedzibą w S., która jest organem prowadzącym przedszkole niepubliczne "T", zwłaszcza, że wskazując na brak jakichkolwiek dochodów z tego tytułu, jak również na okoliczności uniemożliwiające ich pozyskiwanie, Skarżąca także w żaden sposób ich nie udokumentowała.

Wobec powyższego Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała należycie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie, a przedstawione okoliczności nie pozwalają na przerzucenie kosztów prowadzonego przez Skarżącą postępowania sądowego - za pośrednictwem budżetu państwa - na współobywateli.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.