Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 365/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 197 par. 2, art. 246
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 28 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 257/09 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 6 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przyznać S. G. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłat sądowych ponad kwotę 700 (słownie: siedemset złotych), 3. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 31 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 257/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał skarżącemu - S. G. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłat sądowych ponad kwotę 2.100 zł , odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Sąd przedstawił na wstępie treść oświadczeń skarżącego zawartych na urzędowym formularzu, z których wynikało, że skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej ani nie posiada żadnych oszczędności. Utrzymuje się z dorywczych prac na budowie, z których uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.000 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z matką otrzymującą rentę w wysokości 600 zł oraz niepełnosprawną siostrą uzyskująca rentę inwalidzką w kwocie 1.200 zł. Skarżący nie posiada nikogo na utrzymaniu. Miesięczne wydatki w rodzinie na utrzymanie wynoszą 2.115 zł. Sąd I instancji analizując sytuację majątkową skarżącego doszedł do wniosku, że skarżący oraz jego rodzina po odliczeniu wszelkich niezbędnych wydatków dysponują miesięcznie kwotą 700 zł. Skoro zaś skarga została wniesiona w maju 2009 r., a więc możliwa do zgromadzenia kwota do dnia rozpoznania przedmiotowego wniosku (trzy miesiące) wynosi 2.100 zł, którą skarżący jest w stanie uiścić bez narażania na uszczerbek utrzymania swojego i pozostałych członków rodziny. Sąd nie przychylił się również do wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu, wskazując, że nie można ustanowić pełnomocnika z urzędu osobie, która już posiada pełnomocnika występującego w sprawie.

W złożonym zażaleniu S. G. podniósł, że Sąd I instancji w sposób bardzo teoretyczny odniósł się do jego sytuacji majątkowej, nie rozważył sprawy całościowo, tj. na tle trwającej egzekucji, bardzo trudnej sytuacji majątkowej i osiąganych niskich dochodów. Zdaniem skarżącego, Sąd oparł swą ocenę głównie przez pryzmat dochodów osiąganych przez osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem skarżącego, nie powinny one ponosić negatywnych konsekwencji związanych z prowadzonymi wobec niego postępowaniami podatkowymi i sądowymi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Do sądu rozpatrującego wniosek w przedmiocie prawa pomocy, należy zaś ocena czy okoliczności takie zachodzą. Należy jednocześnie zaznaczyć, że przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów:

1) kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania,

2) aktualnej kondycji finansowej strony.

W tym kontekście należy podkreślić, że w oświadczeniach majątkowych skarżący wskazał, że jego miesięczne dochody oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie kształtują się łącznie na poziomie 2.800 zł netto. Z tym, że dochody samego skarżącego kształtują się na poziomie 700 - 1000 zł. Koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny oscylują w granicy 2.100 zł. Sąd I instancji zasadnie zatem uznał, że skarżący nie jest w stanie uiścić całości wpisu sądowego od skargi, który wynosi 14.705 zł. Sąd I instancji przyjął, że skarżący jest w stanie odłożyć miesięcznie 700 zł i kwota ta może służyć pokryciu chociaż części wpisu. Wskazał jednocześnie, że w okresie trzymiesięcznym (odpowiadającym okresowi rozpoznania wniosku) dawałoby to kwotę 2.100 zł i kwota ta winna stanowić granicę możliwości finansowych strony.

Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się za Sądem I instancji, że skarżący, korzystając z pomocy członków rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym jest w stanie z uzyskiwanych przez siebie dochodów wygospodarować kwotę 700 zł miesięcznie w celu pokrycia chociaż części kosztów sądowych. Jednakże, skoro ocena sytuacji finansowej strony obejmuje okres z chwili składania wniosku, to trudno jest oczekiwać, że po tym okresie nie ulegnie w żaden sposób zmianie. Ocenianie możliwości płatniczych skarżącego przez pryzmat okresu, w którym wniosek pozostawał w Sądzie, a więc po złożeniu wniosku, należy uznać za zbyt daleko idące. Dlatego też, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylić zaskarżone orzeczenie i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłat sądowych ponad kwotę 700 zł i odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.