Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 413/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 23 ust. 4, art. 108  ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: Art. 10 par. 1, art. 8  par. 1, art. 7, art. 7a par. 1,  art. 11, art. 77  par. 1,  art. 80, art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. W. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 21 grudnia 2020 r., nr: [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 października 2020 r., nr: [...] Prodziekan Wydziału [...] Uniwersytetu ds. studiów [...], działając z upoważnienia Rektora, orzekł o skreśleniu K. W. (dalej: skarżący) z listy studentów piątego roku studiów, z uwagi na niezaliczenie roku studiów w terminie.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021r., poz.1630, dalej: u.p.s.w.n.). Podał, że skarżący nie spełnił warunków niezbędnych do zaliczenia piątego roku studiów stacjonarnych, jednolitych, magisterskich, zgodnie z programem studiów uchwalonym przez Radę Wydziału [...], tj. nie zaliczył w terminie, w roku akademickim 2019/2020, przedmiotu: "Seminarium magisterskie", o którym mowa w § 9 ust. 2, ust. 3 lub ust. 4 zd. 2 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich, przyjętego uchwałą Senatu Uniwersytetu nr 25/IV/2019, z dnia 24 kwietnia 2020 r. (dalej: Regulamin) w zw. z Zarządzeniem nr 124 Rektora Uniwersytetu z dnia 6 grudnia 2017 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2019/2020 (dalej: Zarządzenie), tj. do dnia 30 września 2020 r. Organ wyjaśnił, że w myśl § 10 ust. 1 Regulaminu studiów, warunkiem zaliczenia roku studiów, jest uzyskanie co najmniej 60 punktów ECTS, chyba że Regulamin studiów stanowi inaczej. Dalej organ wskazał na treść § 14 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Regulaminu studiów. Dodał także, że w myśl § 43 ust. 1-3 Regulaminu studiów, dziekan, na wniosek studenta, wyraża zgodę na wpis na kolejny rok studiów, w przypadku uzyskania w roku akademickim 2019/2020, co najmniej 30 punktów ECTS, w terminie, o którym mowa w § 9 ust. 2, ust. 3 lub 4 zd. 2. Dziekan, na wniosek studenta, wyraża zgodę na powtarzanie ostatniego roku studiów realizowanego w roku akademickim 2019/2020, w przypadku nieuzyskania liczby punktów ECTS, koniecznej do ukończenia studiów lub niespełnienia innych warunków zaliczenia ostatniego roku studiów, zgodnie z programem studiów. Organ podkreślił, że Dziekan wyraża zgodę na wpis warunkowy lub powtarzanie roku studiów, wyłącznie gdy brak możliwości uzyskania liczby punktów ECTS lub spełnienia innych warunków koniecznych do zaliczenia realizowanego w roku akademickim 2019/2020 roku studiów, wynika z powodu czasowego ograniczenia funkcjonowania Uniwersytetu w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Zdaniem organu, w rozpoznawanej sprawie ww. przepis nie ma zastosowania, gdyż brak możliwości uzyskania liczby punktów ECTS lub spełnienia innych warunków koniecznych do zaliczenia realizowanego w roku akademickim 2019/2020 roku studiów, nie wynika z przesłanek określonych § 43 ust. 3 Regulaminu studiów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1/ art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. - przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym: nierzetelne wyjaśnienie okoliczności co do braku możliwości zastosowania "in concreto" instytucji powtarzania ostatniego roku studiów w trybie § 43 ust. 2 i 3 Regulaminu; niezakończenie wcześniejszego postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 26 września 2020 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na powtarzanie ostatniego roku studiów w trybie § 43 ust. 2 i 3 Regulaminu, z uwagi na niedoręczenie skarżącemu decyzji Prodziekan Wydziału [...] ds. studiów [...] z dnia 5 października 2020 r. wraz z uzasadnieniem; nierozpatrzenie, przed wydaniem decyzji o skreśleniu z listy studentów, pisma skarżącego z dnia 17 października 2020 r., zawierającego: pisemne wyjaśnienia w zakresie okoliczności faktycznych, wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wyrażenie zgody na powtarzanie piątego roku studiów oraz zobowiązanie opiekunki roku – J. M., do doręczenia decyzji Prodziekan w powyższym przedmiocie wraz z uzasadnieniem; wyznaczenie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z 16 października 2020 r., zbyt krótkiego terminu do osobistego stawiennictwa skarżącego w Dziekanacie WPiA (2 dni), wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów, pomimo braku upływu tego terminu, niespełnienie w wezwaniu zawartym w zawiadomieniu innych obligatoryjnych elementów składowych wymaganych przez normę art. 54 § 1 k.p.a., jak również niedoręczenie decyzji z dnia 27 października 2020 r. odmawiającej zawieszenia postępowania administracyjnego i wydanie jej już po wydaniu i doręczeniu skarżącemu decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów, co narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu,

2/ art. 8 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a. - przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na niedostateczne wykazanie braku spełnienia przesłanek określonych w § 43 ust. 3 Regulaminu, jak również przez niedostateczne informowanie skarżącego o podejmowanych przez organ krokach i stanowisku, co do ich zasadności oraz o przysługujących skarżącemu uprawnieniach, co łącznie narusza zasadę realizacji pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, z uwagi na brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestnika, do władzy publicznej,

3/ naruszeniu art. 7a § 1 i art. 11 k.p.a., przez zastosowanie wobec skarżącego zbyt daleko idącej sankcji, bez wcześniejszego, przeprowadzonego w sposób prawidłowy postępowania, w przedmiocie wyrażenia zgody na powtarzanie roku w trybie § 43 ust. 2 i 3 Regulaminu, jak również bez prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w ramach niniejszego postępowania, a także z uwagi na lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w którym zawarte jest skrajnie niekorzystna i niemająca poparcia w literalnym brzmieniu przepisu, interpretacja przez organ normy § 43 ust. 3 Regulaminu.

Decyzją z dnia 21 grudnia 2021 r., nr [...], Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję Prodziekana Wydziału.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący rozpoczął studia stacjonarne jednolite magisterskie na kierunku prawo na Wydziale [...] w roku akademickim 2012/2013. Skarżący korzystał na czwartym roku studiów z urlopu dziekańskiego w terminie od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. W roku akademickim 2018/2019 skarżący powtarzał piąty rok studiów. Następnie w roku akademickim 2019/2020 skarżący nadzwyczajnie powtarzał piąty rok studiów. Następnie decyzją organu z dnia 19 października 2020 r. został skreślony z listy studentów z uwagi na niezaliczenie roku studiów w terminie. Organ podał, że w myśl § 2 ust. 1 Regulaminu, student obowiązany jest postępować zgodnie z treścią ślubowania i Regulaminem, przestrzegać przepisów obowiązujących na Uniwersytecie, wykonywać zarządzenia jego władz, dbać o dobre imię Uniwersytetu oraz szanować jego tradycje i zwyczaje. Ponadto, zgodnie z § 9 ust. 2 Regulaminu, student zobowiązany jest do zaliczenia roku studiów najpóźniej do końca roku akademickiego, w którym uzyskał wpis. Organ wskazał też, że zgodnie z Zarządzeniem, termin do zaliczenia roku studiów upłynął 30 września 2020 r. Dalej organ wskazał na brzmienie § 14 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 oraz § 43 ust. 2 i ust. 3 zd. 1 Regulaminu. Organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsce okoliczności wskazane w § 43 Regulaminu, zatem przepis ten nie może znaleźć zastosowania. Organ wskazał, że w trudnej sytuacji pandemicznej, wielu studentów w ww. roku akademickim, korzystając z dostępnych źródeł internetowych oraz zbiorów bibliotecznych, ukończyło studia zwieńczając je napisaniem i obroną pracy dyplomowej. Organ wyjaśnił, że narzucone przez pracowników dziekanatu terminy wynikały z sytuacji pandemicznej i aktualnego sposobu postępowania. Organ zgodził się z, podniesionym przez skarżącego, zarzutem dotyczącym niezachowania terminu do złożenia wyjaśnień i przedwczesnego wydania decyzji. Zaznaczył jednakże, że ze względu na instytucję wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i możliwość rozpoznania sprawy merytorycznie, uprawniony jest do poczynienia samodzielnych ustaleń co do stanu faktycznego. W związku z powyższym, po ponownym zbadaniu okoliczności sprawy, przeprowadzeniu postępowania dowodowego oraz po rozważeniu wszelkich możliwości przysługujących skarżącemu w ramach Regulaminu, organ uznał, że dalsze pisma składane przez skarżącego w sprawie, nie mogły podważyć faktu, że skarżący wykorzystał wszystkie regulaminowe możliwości kontynuowania studiów na kierunku prawo. Organ podał, że skarżący nie uzyskał zaliczenia z seminarium z powodu nieprzedłożenia pracy magisterskiej w terminie oraz niesystematyczne uczęszczanie na seminarium, co miało również miejsce w poprzednim roku akademickim. Zdaniem organu, ze względu na tematykę pracy magisterskiej, skarżący mógł przygotować pracę w oparciu o zasoby bibliotecznych baz danych, w tym baz danych on-line, obejmujących akty prawa oraz orzecznictwo, które były dostępne. Ustalono, że student miał dostęp do udostępnianych publikacji w ramach zajęć seminarium oraz nie wniósł prośby o udostępnienie skanów fragmentów publikacji zgodnie z komunikatem Dyrektora Biblioteki [...]. W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę zaistniałe okoliczności, w świetle regulacji Regulaminu, skarżącemu nie przysługuje możliwość powtarzania roku studiów.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, podnosząc zarzut naruszenia:

1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. - przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym błędne przyjęcie, że brak spełnienia warunków koniecznych do zaliczenia piątego roku studiów nie wynikał z powodu czasowego ograniczenia funkcjonowania Uniwersytetu w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19;

2. art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. - przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na niedostateczne wykazanie, że brzmienie § 43 ust. 2 i 3 Regulaminu studiów, nie pozwala na przyznanie studentowi "in concreto" prawa do powtarzania ostatniego roku studiów;

3. art. 7a § 1 k.p.a. - przez przyjęcie w zaskarżonej decyzji skrajnie niekorzystnej wykładni § 43 ust. 2 i 3 Regulaminu studiów, czyniącej z instytucji nadzwyczajnego powtarzania ostatniego roku studiów instytucję martwą bądź w najlepszym wypadku, podlegającą dużej arbitralności w zakresie jej przyznawania, co podważa w wątpliwość cel towarzyszący jej wprowadzeniu do Regulaminu studiów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

W odpowiedzi wskazano, iż organ nie dopuścił się w niniejszej sprawie uchybień w zakresie zbierania i analizowania materiału dowodowego, ani błędów w wykładni przesłanek z § 43 ust. 2 i 3 Regulaminu studiów. Podstawą skreślenia skarżącego z listy studentów, było stwierdzenie, że skarżący w terminie nie zaliczył roku studiów, tj. nie spełnił warunków niezbędnych do tego zaliczenia. Zgodnie z § 9 ust. 1 i 2 Regulaminu studiów, jednostką zaliczeniową w ramach toku studiów jest rok studiów, a student zobowiązany jest do zaliczenia roku studiów najpóźniej do końca roku akademickiego, w którym uzyskał wpis. Rok akademicki, zgodnie z odrębnymi przepisami, trwa od 1 października do 30 września, co oznacza, że skarżący do 30 września 2020 r. powinien był spełnić warunki konieczne do zaliczenia ostatniego (dwukrotnie już powtarzanego) roku studiów. Organ, przed wydaniem decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów, przeprowadził w niezbędnym zakresie postępowanie dowodowe, umożliwił skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie, a w treści obu decyzji, szczegółowo analizował sytuację skarżącego w kontekście przesłanek skreślenia, jak też regulaminowych możliwości ewentualnego kontynuowania studiów przez skarżącego. Następnie zwrócono uwagę, iż rok akademicki 2019/2020 był rokiem szczególnym, ponieważ w drugiej połowie naznaczony został różnego rodzaju ograniczeniami związanymi z trwającą pandemią koronawirusa. Wychodząc naprzeciw studentom ostatnich lat studiów, którzy mogli zostać zaskoczeni różnego rodzaju ograniczeniami związanymi z pandemią, przez co musieli weryfikować swoje plany dotyczące odbywania zajęć, zaliczania kolejnych przedmiotów, przygotowywania prac dyplomowych i obrony, Senat dodał § 43 Regulaminu studiów.

W zakresie ograniczeń, które miały miejsce w funkcjonowaniu uczelni, wskazano iż Wydziałowa Biblioteka [...] nie działała przez około 2 miesiące. Począwszy od 25 maja 2020 r. wypożyczalnia wznowiła działalność. Czytelnia (z przerwą wakacyjną) wznowiła funkcjonowanie od 1 lipca 2020 r. Z powodu czasowego ograniczenia w dostępnie do zbiorów bibliotecznych, studenci mieli możliwość (przy udziale swoich promotorów), uzyskać dostęp do skanów niezbędnych im materiałów bibliotecznych. Jak wynika z opinii prof. dr hab. P. D., skarżący nie zwracał się do promotora o pomoc w uzyskaniu skanów. W tej samej opinii promotor zaznacza, że skarżący nie sygnalizował mu problemów z dostępem do literatury, nie uzgadniał w jaki sposób te ewentualne problemy można byłoby rozwiązać. Organ zwrócił uwagę, że zdaniem promotora skarżący "mógł przygotować pracę magisterską w terminie tylko korzystając z zasobów bibliotecznych baz danych".

Nadto podkreślono, że wszyscy studenci Uniwersytetu za pomocą swoich adresów e-mail w domenie Uniwersytetu mogą logować się do baz danych serwisów prawniczych LEX i LEGALIS, które oferują bardzo szeroki dostęp do literatury prawniczej, orzecznictwa, a nawet czasopism prawniczych. Niektóre czasopisma prawnicze wydawane są w wersji elektronicznej (wyłącznie lub obok wersji papierowej), co dodatkowo jeszcze poszerza dostępność publikowanych tam materiałów. W związku z powyższym, nie można stwierdzić, że niespełnienie przez skarżącego warunków koniecznych do zaliczenia ostatniego roku studiów realizowanego w roku akademickim 2019/2020, wynikło z powodu czasowego ograniczenia funkcjonowania Uniwersytetu w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Z tego powodu wniosek skarżącego o wyrażenie zgody na trzecie powtarzanie roku nie został uwzględniony, a zatem decyzja o skreśleniu skarżącego z listy studentów jest uzasadniona.

Dodatkowo wskazano, iż ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a w ślad za nią także Regulamin studiów przewidują zamknięty katalog spraw i postępowań, które kończą się wydaniem decyzji administracyjnej. Rozpoznanie wniosku o wyrażenie zgody na ponowne powtarzanie ostatniego roku studiów w trybie § 43 Regulaminu studiów, nie następuje w formie decyzji administracyjnej, nie jest to też postępowanie, w którym należałoby stosować rygory kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosek skarżącego o wyrażenie zgody na trzecie powtarzanie roku, został rozpoznany w tym samym dniu, w którym wpłynął do Uczelni, tj. 5 października 2020 r. O treści rozstrzygnięcia skarżący został poinformowany drogą elektroniczną w dniu 6 października 2020 r., a o szczegółowych motywach w dalszej korespondencji datowanej na 2 listopada 2020 r. Nie jest w związku z powyższym zasadny zarzut skarżącego zmierzający do wykazania, że jego wniosek nie został rozpoznany lub był rozpoznany w niewłaściwej formie.

Następnie organ wskazał, że decyzja w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów datowana na dzień 19 października 2020 r. wydana została przed upływem terminu wyznaczonego skarżącemu na zapoznanie się z aktami sprawy i ewentualne jej wyjaśnienie. Pisemne stanowisko skarżącego w tej sprawie wpłynęło do Uczelni w dniu 21 października 2020 r., było więc znane na etapie ponownego rozpoznania sprawy.

W piśmie procesowym z dnia 14 października 2021 r., skarżący podtrzymał stanowisko przedstawione w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organ administrujący, w toku postępowania, nie naruszył przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń, sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 108 ust. 1 u.p.s.w.n. studenta skreśla się z listy studentów w przypadku:

1) niepodjęcia studiów;

2) rezygnacji ze studiów;

3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;

4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

Z kolei na podstawie art. 108 ust. 2 u.p.s.w.n. student może być skreślony z listy studentów w przypadku:

1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;

2) stwierdzenia braku postępów w nauce;

3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;

4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3 u.p.s.w.n.). Od decyzji administracyjnych wydawanych przez rektora służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 23 ust. 4 u.p.s.w.n.).

W myśl § 43 Regulaminu:

1. Dziekan na wniosek studenta wyraża zgodę na wpis na kolejny rok studiów w przypadku uzyskania w roku akademickim 2019/2020 co najmniej 30 punktów ECTS w terminie, o którym mowa w § 9 ust. 2, ust. 3 lub 4 zd. 2 (terminy zaliczenia roku studiów). § 10 ust. 7-10 stosuje się odpowiednio.

2. Dziekan na wniosek studenta wyraża zgodę na powtarzanie ostatniego roku studiów realizowanego w roku akademickim 2019/2020 w przypadku nieuzyskania liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów lub niespełnienia innych warunków zaliczenia ostatniego roku studiów, zgodnie z programem studiów. Skorzystanie z powtarzania roku studiów na podstawie niniejszego przepisu, nie pozbawia studenta możliwości ubiegania się o powtarzanie roku studiów, o którym mowa w § 14. § 14 ust. 6-7 stosuje się odpowiednio.

3. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2 dziekan wyraża zgodę na wpis warunkowy lub powtarzanie roku studiów wyłącznie, gdy brak możliwości uzyskania liczby punktów ECTS lub spełnienia innych warunków koniecznych do zaliczenia realizowanego w roku akademickim 2019/2020 roku studiów wynika z powodu czasowego ograniczenia funkcjonowania Uniwersytetu w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. W takim wypadku nie pobiera się również opłat za powtarzanie zajęć z powodu niezadawalających wyników w nauce oraz za różnice programowe.

Poza sporem stron postępowania sądowoadministracyjnego pozostaje fakt, że skarżący nie złożył w terminie pracy dyplomowej oraz nie uzyskał zaliczenia z przedmiotu seminarium dyplomowe. Zgodnie z § 18 ust. 1 Regulaminu "student jest zobowiązany złożyć pracę dyplomową w wersji elektronicznej do ostatecznego zatwierdzenia przez promotora najpóźniej do 15 września w ostatnim roku akademickim w ramach toku studiów". Niezłożenie pracy dyplomowej skutkuje brakiem możliwości uzyskania zaliczenia z przedmiotu seminarium dyplomowe. Wynika to z treści § 18 ust. 3 Regulaminu: "promotor zatwierdza pracę dyplomową do końca września w ostatnim roku akademickim w ramach toku studiów, a w przypadku, o którym mowa w ust. 2 w terminie 14 dni od dnia złożenia pracy. Zatwierdzenie takiej pracy jest warunkiem koniecznym do zaliczenia seminarium dyplomowego lub innych zajęć prowadzących do złożenia pracy dyplomowej". Kolejną konsekwencją jest niemożność uzyskania zaliczenia piątego roku studiów, skoro warunkiem zaliczenia roku studiów jest uzyskanie co najmniej 60 pkt ECTS (§ 10 ust. 1 Regulaminu).

Strony pozostają natomiast w sporze, czy brak przedłożenia przez skarżącego pracy dyplomowej, jest usprawiedliwiony przyczynami określonymi w § 43 ust. 3 Regulaminu. Analiza treści § 43 ust. 2 i 3 Regulaminu prowadzi do wniosku, że wystąpienie przesłanki braku możliwości uzyskania liczby punktów ECTS lub spełnienia innych warunków koniecznych do zaliczenia roku studiów realizowanego w roku akademickim 2019/2020, wynikającego z powodu czasowego ograniczenia funkcjonowania Uniwersytetu w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, skutkuje obowiązkiem uwzględnienia przez Dziekana, wniosku studenta o wyrażenie zgody na powtarzanie ostatniego roku studiów. Decyzja Dziekana ma w takim przypadku charakter związany a nie uznaniowy. Wobec powyższego, w tego rodzaju sprawie, kluczowym jest ustalenie, czy zaistniały okoliczności wymienione w § 43 ust. 3 Regulaminu.

Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że znajduje on zastosowanie tylko w sytuacji, gdy istnieje związek przyczynowy, pomiędzy czasowym ograniczeniem funkcjonowania uczelni a niewypełnieniem obowiązków przez studenta. Kryteria oceny wystąpienia tego związku, muszą mieć charakter zobiektywizowany. Z akt sprawy wynika, że czasowe ograniczenie funkcjonowania Uniwersytetu miało miejsce, w tym w zakresie funkcjonowania Wydziałowej Biblioteki [...]. Skarżący, braku możliwości oddania pracy dyplomowej w terminie, upatruje właśnie w fakcie czasowego zamknięcia wydziałowej biblioteki oraz ograniczeń w korzystaniu z czytelni. Z akt sprawy wynika, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji, Rektor uzyskał stanowisko Dziekana Wydziału [...] prof. dr hab. J. P. oraz promotora pracy dyplomowej prof. dr hab. P. D.Za istotną należy uznać informację Dziekana [...], z której wynika, że około 400 studentów Wydziału [...] wypełniło obowiązek złożenia pracy dyplomowej w terminie, co ważne znajdując się w analogicznej sytuacji do tej, w której znalazł się skarżący. Zdaniem Sądu jest nadto faktem powszechnie znanym, że znaczna część studentów kończy ostatni rok studiów, nie korzystając z dobrodziejstwa jego powtarzania. Z kolei promotor wskazał szereg ważnych okoliczności, które przeczą stanowisku skarżącego o wystąpieniu obiektywnych trudności uniemożliwiających mu przygotowanie pracy dyplomowej w terminie. Jako pierwszą, promotor wskazał nieuczestniczenie przez skarżącego w zajęciach seminarium w dwóch ostatnich latach studiów. Kolejne dotyczą już samej pracy dyplomowej i materiałów niezbędnych do jej przygotowania. Zgodnie z oceną promotora z uwagi na temat pracy, jej przygotowanie było możliwe już w oparciu o zasoby bibliotecznych baz danych. Nawet gdyby przyjąć, że w swej subiektywnej ocenie skarżący napotkał na szczególne potrzeby w tym względzie, to z informacji przekazanej przez promotora wynika, że skarżący nie zwrócił się do niego z prośbą o rozwiązanie problemu. Następnie skarżący miał dostęp do literatury udostępnionej wszystkim seminarzystom, jak również nie wystąpił do promotora z prośbą o uzyskanie przez niego skanów publikacji z zasobów Biblioteki. Z treści § 2 ust. 2 pkt 1 Regulaminu wynika, że student ma prawo do korzystania z pomocy nauczycieli akademickich. Z akt sprawy, w tym w szczególności z twierdzeń skarżącego, nie wynika, aby o taką pomoc się zwrócił i aby mu jej odmówiono. Istotnym jest także, że skarżący nie wskazał, do jakich konkretnie publikacji nie miał dostępu, pomimo tego, że dysponował możliwością dowodzenia w tym zakresie. Równocześnie z akt sprawy nie wynika, aby wybrany przez skarżącego temat pracy dyplomowej cechował się trudnością większą od przeciętnej, w szczególności sam skarżący nie podniósł takiego twierdzenia. Zauważyć należy, że brak możliwości korzystania z zasobów bibliotecznych nie miał charakteru stałego w roku akademickim 2019/20 a jedynie przejściowy. Sam skarżący wskazał, że biblioteka była całkowicie nieczynna od 14 marca do 24 maja 2020 r. a czytelnia została zamknięta do 1 lipca 2020 r. Organ administrujący w odpowiedzi na skargę przedstawił zbliżone stanowisko.

Rektor ustalił, że skarżący odbywał piąty rok studiów już po raz trzeci, w konsekwencji czego skarżący wnioskował o umożliwienie kontynuacji nauki na ostatnim roku studiów po raz czwarty. Jakkolwiek fakt ten nie może mieć w tej sprawie decydującego znaczenia, to jednakże nie można go także całkowicie pominąć, w szczególności jeżeli jest wiadomym, że część studentów przygotowała pracę dyplomową pomimo tych samych ograniczeń, trudności i zaliczenia piątego roku studiów bez jego powtarzania. W tym kontekście podnieść należy, że ewentualna pochopna ocena Rektora, iż skarżący z usprawiedliwionych przyczyn nie złożył pracy dyplomowej w terminie, stanowiłaby naruszenie zasady równości względem pozostałych studentów, którzy pomimo pewnych niedogodności, uczynili zadość ciążącym na nich obowiązków.

Z twierdzeń skarżącego, wynikających z treści skargi wniesionej do Sądu, zdaje się wynikać, że w jego ocenie, właściwa wykładnia § 43 ust. 3 Regulaminu, powinna prowadzić do wniosku, że każde utrudnienie, którego przyczyną była epidemia i będące tego skutkiem czasowe ograniczenie funkcjonowania uczelni, winno prowadzić do obligatoryjnego wyrażenia zgody na powtarzanie ostatniego roku studiów. Nieuwzględnienie przez Rektora tego rodzaju stanowiska skarżący traktuje w kategoriach braku realizacji celów, które zamierzał osiągnąć Senat wprowadzając zmianę w Regulaminie. Tymczasem właściwe odczytanie znaczenia wprowadzonej zmiany, sprowadza się do przyjęcia, że jedynie wystąpienie trudności, które uniemożliwiały przygotowanie i złożenie pracy dyplomowej, skutkują powstaniem prawa studenta do powtarzania piątego roku studiów. Równocześnie z akt sprawy wynika, że skarżący mógł przezwyciężyć zaistniałe trudności, co ważne bez podejmowania jakiś szczególnych działań, co wynika ze stanowiska promotora pracy dyplomowej skarżącego. Wystarczające było korzystanie z dostępnych zasobów, ewentualnie podjęcie współpracy z promotorem.

Równocześnie należy mieć na względzie, że przedmiotowa zmiana Regulaminu dotyczyła wszystkich kierunków studiów prowadzonych przez Uniwersytet, a nie tylko kierunku prawo, co z pewnością może mieć wpływ na częstotliwość spełnienia się przesłanek w ramach poszczególnych wydziałów uczelni. Stąd za nieuzasadnione należy uznać oczekiwanie skarżącego, że jeżeli wprowadzono taką instytucję, to należy ją w praktyce stosować, gdy tylko wystąpią czasowe ograniczenia w funkcjonowaniu uczelni, student nie sporządzi pracy dyplomowej w terminie, a następnie złoży wniosek o powtarzanie roku studiów, bo inaczej ta instytucja będzie martwą. Wbrew temu poglądowi, Rektor winien wyrażać zgodę tylko wtedy, gdy zostaną spełnione przesłanki do wydania decyzji pozytywnej, co jednakże w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Skarżący na poparcie swego twierdzenia podniósł, że istniały już w regulaminie instytucje dotyczące wyrażania zgody na powtarzanie roku studiów tj. § 14 ust. 1 Regulaminu i § 14 ust. 4 Regulaminu, stąd wprowadzenie kolejnej, jego zdaniem zmierzało do zapewnienia studentom możliwości "skorzystania z niezależnej instytucji powtarzania roku". Zgodzić się należy ze skarżącym, że nastąpiło rozszerzenie katalogu instytucji, na podstawie których studenci mogli wnioskować o wyrażenie zgody na powtarzanie roku studiów. Jak już wskazano powyżej specyfiką instytucji, o której zastosowanie wnioskował skarżący, jest precyzyjne wskazanie przypadku, w którym zgoda ma zostać wyrażona (związany charakter decyzji), w przeciwieństwie do pozostałych, gdzie brak jest precyzyjnego określenia, kiedy wniosek może zostać uwzględniony, oraz jej przejściowy charakter. Jednakże nadal mamy do czynienia z wyjątkiem od reguły, zgodnie z którą student jest zobowiązany do zaliczenia roku na zasadach określonych w Regulaminie, w tym we wskazanym terminie. Stąd znajduje zastosowanie reguła interpretacyjna, że wyjątków nie należy wykładać rozszerzająco. Przedstawione okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że Rektor słusznie uznał, że skarżący wykorzystał wszystkie regulaminowe możliwości kontynuowania studiów na kierunku prawo.

Skarżący zarzucił, że Rektor wydał zaskarżoną decyzję administracyjną, pomimo braku ostatecznego rozpatrzenia wniosku w sprawie wyrażenia zgody na powtarzanie roku. Należy zwrócić uwagę, że stanowisko Dziekana stanowiące rozpatrzenie tego wniosku jest aktem zakładowym wewnętrznym, niepodlegającym kognicji sądu administracyjnego, w przeciwieństwie do aktów zakładowych zewnętrznych, które już takiej kognicji podlegają (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 114/20, LEX nr 3045654). Wbrew twierdzeniu skarżącego, wewnątrzzakładowe postępowanie w przedmiocie wniosku o wyrażenie zgody na powtarzanie ostatniego roku studiów i zapadłe w tej sprawie rozstrzygnięcie, nie stanowiło prejudykatu w sprawie o skreślenie z listy studentów. Brak było zatem podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Przesłankę rozstrzygnięcia w sprawie, w której wydano decyzję administracyjną zaskarżoną do Sądu administracyjnego, stanowiło ustalenie, że odnośnie osoby skarżącego, nie ziściły się jakiekolwiek regulaminowe przesłanki uprawniające do powtarzania ostatniego roku studiów, w tym przesłanka określona w § 43 ust. 3 Regulaminu. Konsekwencją tego było wskazanie, że wniosek skarżącego opierający się na podstawie § 43 ust. 2 Regulaminu, nie może zostać uwzględniony.

Skarżący zarzucił, że Rektor pominął okoliczność, że skarżącemu przysługiwał urlop dziekański. W ocenie skarżącego Rektor winien przyjąć, że brak jest podstaw do wydania decyzji administracyjnej o skreśleniu z listy studentów, skoro tok studiów mógł być kontynuowany w oparciu o urlop dziekański. Zgodnie z § 32 ust. 8, ust. 9, ust. 10 Regulaminu:

8. Dziekan może na wniosek studenta udzielić urlopu dziekańskiego ze względu na ważne okoliczności uniemożliwiające udział w zajęciach dydaktycznych, w szczególności wynikające ze stanu zdrowia, niepełnosprawności lub związane z urodzeniem i wychowywaniem dziecka. Student może otrzymać urlop dziekański dwa razy w ramach toku studiów, w maksymalnym wymiarze czterech semestrów, z zastrzeżeniem ust. 2. W szczególnie uzasadnionym przypadku dziekan na wniosek studenta może przyznać urlop dziekański dodatkowo jeszcze tylko jeden raz, pod warunkiem, że przyznany urlop nie przekroczy wymiaru czterech semestrów.

9. Student może ubiegać się o urlop dziekański bezpośrednio po zaistnieniu jego przyczyny.

10. Niedopuszczalne jest udzielenie urlopu dziekańskiego za okres miniony bądź w trakcie trwania sesji egzaminacyjnej, chyba że przyczyna uzasadniająca udzielenie urlopu powstała wcześniej.

Już z twierdzeń skarżącego wynika, że nie złożył on wniosku o udzielenie urlopu dziekańskiego. W tej sytuacji nie można Rektorowi czynić zarzutu, że nie dokonywał oceny tej sprawy pod kątem spełnienia przez skarżącego warunków do uzyskania tego urlopu. Równocześnie stanowisko skarżącego dotyczące przyczyn, dla których zasadne jest wyrażenie zgody na powtarzanie piątego roku studiów, było jednoznaczne i nie stwarzało po stronie Rektora obowiązku wyjaśnienia, czy złożony wniosek nie dotyczy udzielenia urlopu dziekańskiego. Należy przyjąć, że skarżący dysponował wiedzą, że był uprawniony do złożenia wniosku o udzielenie urlopu dziekańskiego, znał przesłanki zastosowania tej instytucji, skoro w przeszłości korzystał z takiego urlopu. Na marginesie należy zwrócić uwagę na, jak się wydaje, pewną niekonsekwencję w twierdzeniach skarżącego. Wynika to z tego, że z jednej strony argumentuje on, że jedynie z racji czasowego ograniczenia funkcjonowania uczelni, nie był w stanie złożyć w terminie pracy dyplomowej, a równocześnie wskazuje, że spełniły się okoliczności, o których mowa w Regulaminie odnośnie urlopu dziekańskiego. Wymieniona w § 32 ust. 8 Regulaminu ogólna przesłanka wraz z przykładowym wyliczeniem przypadków uzasadniających wniosek o urlop dziekański, wyraźnie wskazują, że są to przyczyny leżące po stronie studenta.

Rektor w zaskarżonej decyzji administracyjnej wskazał, że podstawę prawną dla jej wydania stanowił m.in. art. 108 ust. 2 pkt 3 i § 35 ust. 2 pkt 3 Regulaminu. Zgodnie z treścią § 35 Regulaminu:

1. Dziekan skreśla z listy studentów, w przypadku:

1) niepodjęcia studiów,

2) pisemnej rezygnacji ze studiów,

3) niezłożenia pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego w terminie, o którym mowa w § 18,

4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

2. Dziekan może skreślić z listy studentów, w przypadku:

1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach,

2) stwierdzenia braku postępów w nauce,

3) nieuzyskania zaliczenia roku w terminie, o którym mowa w § 9 ust. 2, ust. 3 lub ust. 4 zd. 2,

4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów, pomimo pisemnego wezwania do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.

3. Od decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Rektora w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

Przyjęcie przez organ administrujący, że podstawę prawną skreślenia skarżącego z listy studentów stanowi okoliczność nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie jest błędne, gdyż w tej sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 108 ust. 1 pkt 3 u.p.s.w.n. Jakkolwiek skarżący nie uzyskał zaliczenia piątego roku studiów w określonym terminie, to jednakże przyczyną tego, w pierwszej kolejności było niezłożenie pracy dyplomowej w terminie, które z kolei wraz z nieobecnością na zajęciach skutkowało brakiem uzyskania zaliczenia z przedmiotu seminarium magisterskie. Skarżący był obowiązany złożyć pracę dyplomową w ściśle określonym terminie, wynikającym z § 18 Regulaminu. Przypomnieć należy, że zgodnie z tym przepisem student jest zobowiązany złożyć pracę dyplomową w wersji elektronicznej do ostatecznego zatwierdzenia przez promotora najpóźniej do 15 września w ostatnim roku akademickim w ramach toku studiów. Zgodnie z § 9 ust. 2 Regulaminu, student zobowiązany jest do zaliczenia roku studiów, najpóźniej do końca roku akademickiego, w którym uzyskał wpis i w tym przypadku termin upływał w dniu 30 września 2020 r. Reasumując już z upływem dnia 15 września 2020 r. zaktualizowały się przesłanki obligujące Dziekana działającego z upoważnienia i w imieniu Rektora, do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów, a następnie do wydania decyzji administracyjnej kończącej to postępowanie. Brak swobody organu uczelni w wyborze podstawy prawnej skreślenia z listy studentów, wynika także z tego, że decyzja administracyjna wydana po ustaleniu faktu niezłożenia pracy dyplomowej w określonym terminie jest decyzją związaną a decyzja wydana po stwierdzeniu niezaliczenia roku studiów w terminie ma charakter uznaniowy. Przyjęcie odmiennego stanowiska skutkowałoby tym, że w sytuacji ustalenia przez organ uczelni faktu niezłożenia pracy dyplomowej w terminie i równocześnie rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przesłankę niezaliczenia roku studiów w terminie, możliwe byłoby wydanie decyzji negatywnej tj. o nieskreśleniu z listy studentów, skoro decyzja z art. 108 ust. 2 pkt 3 u.p.s.w.n. jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Tego rodzaju rozstrzygnięcie byłoby niezgodne z wolą ustawodawcy, który w art. 108 ust. 1 u.p.s.w.n. wskazał obligatoryjne przyczyny skreślenia z listy studentów. Niezłożenie w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, zostało zakwalifikowane jako szczególnie rażące naruszenie obowiązków studenta, co wyklucza uznaniowość organu uczelni w zastosowaniu sankcji w postaci skreślenia z listy studentów. Wobec powyższego zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez Rektora zasad dotyczących decyzji uznaniowych, nie mogą zostać uwzględnione z uwagi na związany charakter decyzji wydanej w tej sprawie. Jakkolwiek organ administrujący naruszył prawo materialne poprzez jego błędne zastosowanie, to jednakże naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy a tym samym brak było podstaw do zastosowania przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Za uzasadniony należy uznać zarzut skarżącego, że organ administrujący naruszył art. 10 § 1 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. jednakże w ocenie Sądu naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Tym samym brak jest podstaw do zastosowania przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Brak jest natomiast podstaw do uznania, że organ administrujący naruszył pozostałe wskazane w skardze przez skarżącego przepisy k.p.a., tj. art. 7, art. 7a § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że "decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 660/07, LEX nr 566517). Jak wskazano powyżej, skarżący zarzucił naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Organ administrujący dokonując wykładni § 43 ust. 2 i 3 Regulaminu, nie powziął wątpliwości co do treści normy prawnej, co uniemożliwiało ich rozstrzyganie na korzyść skarżącego. Tę ocenę organu należy zaakceptować. Brak jest podstaw do przyjęcia, że treść § 43 ust. 3 Regulaminu jest tego rodzaju, że jego wykładnia, prowadzi do powstania kilku wyników wykładni. Skarżący, powołując się na własne rozumienie znaczenia i zakresu stosowania tego przepisu, błędnie oczekuje automatyzmu w stosowaniu tej instytucji, chcąc nią objąć wszystkie sytuacje, w których student nie złożył pracy dyplomowej w terminie w roku akademickim 2019/2020.

Zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Przy wydawaniu kontrolowanych decyzji organ nie dopuścił się ani naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.