Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 836/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b.
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 10 maja 2021 r. odmówił M. J. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dziadkiem F. G.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – dalej powoływanej jako "k.p.a.", art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 1-4, art. 25, art. 26 ust. 1, ust. 2, art. 32 ust. 1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) – zwanej dalej również "ustawą" lub "u.ś.r.", art. 6 ust. 2b ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.), rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r. poz. 1497).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. J. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziadkiem – F. G. W toku postępowania ustalono, że F. G. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 24 października 2018 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, na podstawie którego nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność. Nadto decyzją z dnia 11 września 2020 r. przyznano stronie specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu sprawowania opieki nad dziadkiem, na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r.

Pracownik socjalny w dniu 3 czerwca 2020 r. przekazał wywiad środowiskowy z informacją, że opieka sprawowana jest należycie oraz uniemożliwia stronie podjęcie zatrudnienia.

Organ uznał, że pomimo posiadania przez F. G. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz sprawowania przez wnioskodawczynię należytej opieki nad nim, świadczenie nie może być przyznane, gdyż strona nie spełnia ustawowych przesłanek. Organ wskazał na niemożność ustalenia daty powstania niepełnosprawności (art. 17 ust. 1b ustawy) przyznanie stronie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy) oraz okoliczność, że wnioskodawczyni nie jest spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki.

Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalenie i wypłacie zasiłków dla opiekunów, stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 lit 1 b ustawy i przez to nieuwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5 ustawy;

- naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez błędne uznanie, że strona jako wnuczka osoby niepełnosprawnej nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego;

- naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 7 lipca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia szeregu przesłanek, wynikających z art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 1b ustawy oraz dodatkowo od niewystąpienia przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 17 ust. 5 ustawy.

Organ ustalił, że F. G. (ur. (...) 1930 r.) - na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 24 października 2018 r. nr [...] - został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika, iż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 5 września 2018 r., nie da się ustalić daty powstania tej niepełnosprawności. W orzeczeniu zaznaczono, że dziadek wnioskodawczyni wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydano na stałe. Wnioskodawczyni nie pracuje zawodowo, opiekując się niepełnosprawnym dziadkiem. Stan zdrowia F. G. w znacznym stopniu ogranicza jego samodzielną egzystencję i czyni go zależnym od pomocy innych osób.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy.

Jak wynika z akt sprawy F. G. ma dwoje dzieci: syna Z. G. i córkę A. S., które są zobowiązane do sprawowania opieki w pierwszej kolejności i nie posiadają orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności, lecz pracują zawodowo. A. S. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony do dnia 31 października 2023 r., ze wskazaniem pracy w warunkach chronionych.

Organ wskazał, że istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest przesłanką konieczną, warunkującą przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że niespełnienie tej przesłanki wyklucza możliwość jego przyznania. Zagadnienia związane z obowiązkiem alimentacyjnym uregulowane zostały w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie z art. 128 tej ustawy obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Co istotne, przepisy kreujące obowiązek alimentacyjny są normami bezwzględnie obowiązującymi. Zarówno obowiązek alimentacyjny i odpowiadające mu prawo do świadczeń alimentacyjnych mają nadto charakter ściśle osobisty (por. uzasadnienie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1975 r. sygn. akt III CZP 76/75).

Organ stwierdził, że krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego doprecyzowano w art. 17 ust. 1a ustawy. Zgodnie z tym przepisem osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 ustawy, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W świetle tej regulacji świadczenie pielęgnacyjne przysługuje przede wszystkim osobom najbliższym, tj. matce, ojcu, dzieciom - osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu. Z kolei dalszym krewnym (np. wnuczkowi) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w przypadku, gdy nie ma osób najbliższych albo osoby te nie mogą sprawować opieki, gdyż legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle orzecznictwa można przyznać świadczenie pielęgnacyjne osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności jedynie, gdy osoby zobowiązane w pierwszej kolejności z przyczyn obiektywnych, a nie subiektywnych nie mogą zajmować się swoim rodzicem. Przy czym, pozostawanie w zatrudnieniu przez osobę zobowiązaną do alimentacji nie stanowi takiej obiektywnej przyczyny.

Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny strony względem jej dziadka przed obowiązkiem alimentacyjnym jego dzieci, w szczególności syna. Fakt, że syn pozostaje w zatrudnieniu i zamieszkuje w S. nie stanowi okoliczności uniemożliwiającej wywiązywanie się z tego obowiązku. Jest to bowiem okoliczność zależna od woli osoby obowiązanej i jako taka nie może skutkować wyłączeniem stosowania art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy.

W konsekwencji organ stwierdził, że w sprawie nie było podstaw do uznania, by doszło do przesunięcia (przejścia) obowiązku alimentacyjnego z dziecka osoby wymagającej opieki na osobę o dalszym stopniu pokrewieństwa, to jest na wnuczkę, w trybie art. 132 k.r.o., niezależnie od stopnia jej zaangażowania i poświęcenia w sprawowanie opieki nad dziadkiem.

Organ odwoławczy nie podzielił natomiast stanowiska organu pierwszej instancji odnośnie przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy wskazując, że przy wykładni tego przepisu konieczne było wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W tym względzie zarzuty odwołania organ uznał za trafne.

Organ odwoławczy uznał także za słuszne stanowisko strony w zakresie naruszenia art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy. Organ zauważył, że w dniu 23 kwietnia 2021 r. strona oświadczyła, iż na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ stwierdził, że w sytuacji gdy stwierdzono brak możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnuczce osoby niepełnosprawnej, oświadczenie strony o rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie mogło przynieść oczekiwanego skutku w postaci przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

M. J. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że skarżąca jako wnuczka osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że sądy administracyjne nakazują odczytywać regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom rzeczywiście sprawującym opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyrok NSA z 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1062/14, z 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1286/14, z 12 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 328/16). Skarżąca wskazał, że w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Nie można zatem pominąć treści art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego., zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W tym kontekście wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie osób spokrewnionych w pierwszym stopniu i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP).

Skarżąca wskazała, że z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że dzieci osoby niepełnosprawnej nie są w stanie opiekować się niepełnosprawnym ojcem w sposób wystarczający. Trudno zgodzić, się ze stanowiskiem, że osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności, i które nie mają obiektywnej możliwości zaopiekowaniem się niepełnosprawną matką z uwagi na własny stan zdrowia oraz inne zobowiązania rodzinne powinny się taką osobą opiekować, podczas gdy istnieją osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności i te osoby dają rękojmię prawidłowej opieki nad osobą niepełnosprawną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd uznał, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 lipca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 maja 2021 r., którą odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dziadkiem F. G.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) orzekł, iż art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwem sądów administracyjnych, zgodnie z którym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Zatem przedmiotowe świadczenie nie było zależne od daty powstania niepełnosprawności u wymagającego opieki dziadka skarżącej.

Stanowisko organu odwoławczego, który wskazał na wadliwość argumentacji organu pierwszej instancji w zakresie dotyczącym unormowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., jest zatem prawidłowe. Prawidłowo także organ odwoławczy rozważył kwestię dotyczącą zbiegu świadczeń.

Pomimo zasadności zarzutów odwołania w tym zakresie, organ drugiej instancji słusznie uznał, że skarżącej nie przysługiuje świadczenie pielęgnacyjne. Organ zasadnie wskazał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie przesłanki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Cytowany art. 17 ust. 1a u.ś.r., stanowi, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie przesłanki tego unormowania nie zostały spełnione. Skarżąca, jako wnuczka, nie jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki w pierwszym, lecz w drugim stopniu. Osoby spokrewnione z F. G. w pierwszym stopniu – jego dzieci, są pełnoletnie i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym wskazane regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi (por. wyroki NSA: dnia z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1062/14; z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1286/14; czy z dnia 12 maja 2017r., sygn. akt I OSK 328/16). Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić. Sąd podziela stanowisko, że przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można się ograniczać jedynie, do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wyłącznie w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Niewykluczone jest również w tym zakresie posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (niezależnych od niego) nie może opiekować się niepełnosprawnym rodzicem.

Przyjęcie wskazanych metod wykładni prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o zasadności żądania dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą wymagającą opieki, zależy od ustalenia, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu są zdolne do jej sprawowania np. czy ich stan zdrowia umożliwia faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą lub czy nie istnieją inne obiektywne okoliczności (względy) niezależne od nich, które taką opiekę wykluczają. W niniejszej sprawie okoliczności takie nie zaistniały.

Podkreślić należy, że o tym komu spośród członków rodziny winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, decyduje przepis prawa. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest skierowane do każdego z członków z rodziny lub osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, wyrażających wolę sprawowania opieki. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej przepisami kategorii osób (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II SA/Po 223/21).

Sąd uznał za niezasadny podniesiony w skardze zarzut, że w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym i w związku z tym uwzględnić należy normę art. 132 Kodeksu, zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Ustawodawca w ustawie o świadczeniach rodzinnych przewidział wyraźną regulację kwestii katalogu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki, która została oparta na zasadzie najściślejszych więzów związanych ze sprawowaniem opieki, w tym więzów pokrewieństwa jak i zobowiązaniowych z tytułu alimentacji. Brak jest, w ocenie Sądu, podstaw do uznania, że regulacja taka narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), bądź godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP).

Skarżąca jako wnuczka F. G., spokrewniona z nim w drugim stopniu, nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że posiada on pełnoletnie dzieci nie legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, obiektywnie zdolne do sprawowania opieki.

Zarzut naruszenia normy prawa materialnego art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest zatem niezasadny. Organ zastosował ten przepis prawidłowo. Organ nie naruszył także wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.. Brak jest również innych podstaw do zakwestionowania prawidłowości wydanej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).