Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 818/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 3 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania T. W. (dalej: strona, skarżący), od decyzji

z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] działającego

z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. (dalej: organ I instancji) w przedmiocie odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.

z 2021 r., poz. 735; w skrócie "k.p.a.") - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącego odwołania i analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło między innymi, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; zwana dalej w skrócie ustawą lub u.ś.r.). Świadczeniami rodzinnymi,

w rozumieniu ustawy (art. 2), są m.in. świadczenia opiekuńcze, w tym świadczenie pielęgnacyjne. Materialnoprawną podstawą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest art. 17 ust. 1 ustawy, który stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W ocenie organu odwoławczego należało pominąć bezzasadnie przez organ

I instancji zastosowany przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 uznającego wymieniony przepis za niekonstytucyjny. Także data powstania niepełnosprawności nie stanowi przeszkody do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc zaś pod uwagę art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca przewidział, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny

i opiekuńczy (dalej: k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 129 § 1 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.

Okolicznością niesporną w sprawie jest to, jak stwierdził organ, że matka skarżącego jest wdową, która poza skarżącym nie posiada innych dzieci. Zatem na skarżącym, jako na zstępnym, ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki,

a przy tym nie legitymuje się on znacznym stopniem niepełnosprawności. Wobec tego skarżący należy do osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., które mogą ubiegać się o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku analizy akt sprawy stwierdzono, że przed wydaniem decyzji organ

I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w kontekście zakresu sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką. Zebrany

w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do dokonania przez organ oceny spełnienia przez stronę przesłanek niezbędnych do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie organu, z przywołanych wyżej przepisów u.ś.r. wynika, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia

5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, Lex nr 1215517). Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, która zajmuje się osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

Jak argumentował organ odwoławczy, ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu, musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to nie może być sprawowana sporadycznie (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, Lex nr 2240790). Bezsprzecznie musi zachodzić bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem go, a sprawowaną opieką (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 532/20, Lex nr 3151766).

Organ podał, że informacji zawartych w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 9 czerwca 2021 r. wynika, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji do 31 maja 2022 r., ustalonej w orzeczeniu Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 24 marca 2021 r. Strona do wniosku dołączyła dokumentację medyczną m. in. w postaci kart leczenia szpitalnego matki, z których wynika (karta z dnia 9 marca 2019 r. r.), że matka strony przechodziła cykle chemioterapii nowotworów w związku ze stwierdzeniem nowotworu złośliwego jajnika. Z kolei z informacji zawartej w epikryzie karty informacyjnej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego, Kliniki Dermatologii Wenerologii i Alergologii, z leczenia w dniach 15-26 luty 2021 r. stwierdzono, że pacjentka jest pod kontrolą onkologiczną, leczenie zostało zakończone w 2020 r. Natomiast przyjęcie do szpitala i leczenie nastąpiło z powodu choroby skóry.

Z kolei w zaświadczeniu o stanie zdrowia z dnia 26 stycznia 2021 r. specjalista onkologii klinicznej stwierdził, że u matki skarżącego chorobą podstawową jest rak jajnika - po leczeniu, a chorobami współistniejącymi jest guz przysadki mózgowej oraz guzek ślinianki przy usznej. Odnośnie do przebiegu choroby i leczenia stwierdzono, że pacjentka jest w trakcie diagnostyki dot. guzka ślinianki przyusznej. W zakresie rokowań stwierdzono, że są one niepewne, wymaga dalszej ścisłej obserwacji. Stwierdzono również nasiloną polineuropatię po chemioterapii. Z ogólnie dostępnych informacji wynika, że polineuropatia jest to choroba, objawiająca się zaburzeniami czucia i ruchu.

Oceniając wskazane wyżej ustalenia faktyczne organ odwoławczy przyznał, że matka strony jest po leczeniu choroby nowotworowej, w trakcie diagnostyki. Aktualnie problem stanowią zaburzenia czucia i ruchu. W związku z tym występują utrudnienia

w wykonywaniu czynności dnia codziennego. W rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez pracownika socjalnego w dniu 22 marca 2021 r. (podczas którego była obecna zarówno strona jak i matka strony) matka skarżącego stwierdziła, że syn pomaga w czynnościach higienicznych takich jak: mycie głowy, wejście do wanny i wyjście z niej, obcinanie paznokci u rąk i nóg. Czynności te może wykonywać sama, jednak z uwagi na przerwane nerwy obwodowe stóp i dłoni robi to powoli. Stan zdrowia matki skarżącego nie uniemożliwia jej wykonywania szeregu czynności dnia codziennego, bowiem sama załatwia potrzeby fizjologiczne, stara się ubierać samodzielnie w luźne ubrania, na gumce, ponieważ nie radzi sobie z zapinaniem guzików i zamków. Po mieszkaniu porusza się samodzielnie, poza nim w asyście syna. Leki dozuje samodzielnie. Syn pomaga jej w przygotowywaniu posiłków, opłaca rachunki, załatwia sprawy urzędowe, robi zakupy oraz wozi na wizyty lekarskie.

Organ dalej zauważył, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego z dnia 15 lutego 2021 r., z którego wynika, że jego matka wymaga pomocy w przygotowywaniu i podawaniu posiłków, sprzątaniu, praniu, prasowaniu, wizytach lekarskich. Ponadto wymaga pomocy w załatwianiu spraw urzędowych, opłacaniu rachunków, czytaniu książek i pism urzędowych, Skarżący wychodzi z matką na spacery, do lekarza, na zakupy do apteki. Matka po mieszkaniu porusza się samodzielnie, jednak poza mieszkaniem w asyście syna.

W ocenie Kolegium organ I instancji doszedł do prawidłowych wniosków, że zakres opieki sprawowanej przez stronę nad matką nie wyklucza podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z dokonanych ustaleń nie wynika, aby matka strony nie mogła pozostać sama w domu i wymagała stałej pomocy ze strony syna. Nie jest osobą obłożnie chorą (leżącą) i całkowicie zdaną na pomoc syna. Niewątpliwie nie jest możliwa samodzielna egzystencja matki skarżącego, jednakże pomoc, której wymaga, może być świadczona po powrocie z pracy przez stronę, co dotyczy w szczególności przygotowywania posiłków, prania, robienia zakupów, realizacji recept. Ponadto - na co też zwrócił uwagę organ I instancji - możliwe jest korzystanie przez rodzinę z usług opiekuńczych.

Zdaniem organu konieczność wykonywania obowiązków związanych

z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie stanowi przeszkody do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W rodzinach, których członkowie pracują również występuje konieczność uczestniczenia w wizytach lekarskich, co nie stanowi powodu do rezygnacji z pracy. Nie można też uznać, aby sam wnioskodawca uważał, że pomoc jaką świadczy matce wymaga od niego całkowitej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bowiem aktualnie poszukuje takiego zajęcia, które pogodziłoby godziny pracy z opieką nad matką. Taka argumentacja strony jest uzasadniona ze względu na zakres sprawowanej opieki nad matką. Zwrócono też uwagę, że w ustawowym pojęciu "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" mieści się zarówno wykonywanie pracy, jak też świadczenie usług i prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawodawca wśród form zarobkowania wymienił więc

m. in. takie, które nie muszą polegać na ciągłym świadczeniu pracy (np. umowa zlecenia, umowa o dzieło). Analiza treści przepisów art. 17 ust. 1 w związku z art.

3 pkt 22 ustawy prowadzi do wniosku, że ustawodawca przewidział pomoc w formie świadczenia pielęgnacyjnego w takich sytuacjach, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest tak bardzo absorbująca, że konieczna jest rezygnacja, albo nie jest możliwe podjęcie nawet takich form zarobkowania, które nie wymagają pracy przez osiem godzin dziennie. Wykluczona jest zatem aktywność zawodowa osoby sprawującej opiekę i dlatego otrzymuje ona wsparcie w formie świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe prowadzi do wniosku, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy, bowiem nie można stwierdzić, aby opieka sprawowana nad niepełnosprawną matką wykluczała podjęcie przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Końcowo stwierdzono, że nie znajduje potwierdzenia zarzut odwołania dotyczący odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt, że inni zstępni osoby niepełnosprawnej nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W skardze od tej ostatecznej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osoba legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skarżący nie odniósł się do treści decyzji Kolegium, przywołał treść przepisów ustawy oraz orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii interpretacji wymogów związanych z uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 16 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego

z dokumentacji medycznej, którą dołączył do wniosku.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w ciągu ostatnich miesięcy doszło do znacznego pogorszenia się stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej, w związku z czym zakres wymaganej opieki znacząco się powiększył. Wobec tego stwierdził, że materiał dowodowy w sprawie nie został prawidłowo oceniony i zasadne jest uchylenie decyzji organów obu instancji w celu ponownego rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; poniżej przywoływana jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że nie jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; poniżej przywoływana jako "ustawa" lub "u.ś.r).

Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ustalone przez organy obu instancji okoliczności faktyczne występujące w przedmiotowej sprawie nie uzasadniają zaspokojenia żądania strony skarżącej. W tej materii organ odwoławczy dokonał niewadliwej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Trzeba podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą i która spełnia przesłanki wskazane w cytowanym przepisie. Świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w na tyle dużym - a wynikającym ze stopnia oraz charakteru niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie lub kontynuację zatrudnienia. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której spoczywa obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Konstrukcja normatywna przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza, że omawiane świadczenie nie ma stanowić źródła dochodu dla opiekuna z powodu jakichkolwiek względów, nie ma też zastępować zasiłku dla bezrobotnych etc. Więź zatem między sprawowaniem pieczy nad niepełnosprawną w znacznym stopniu osobą a uniemożliwieniem z tego powodu kontynuowania lub podjęcia zatrudnienia przez opiekuna musi być ścisła i niepodważalna.

Jakkolwiek ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje sprawowania opieki, to jednakże z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wywieść trzeba, że opieka, o której tamże mowa, winna być stała (ciągła) i długoterminowa.

Z brzmienia przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika nadto, że sam fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym, tudzież o niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie jest wystarczający do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro zaś z komentowanego przepisu wyprowadzić trzeba konkluzję, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności, to świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem członka rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16).

Nie zawsze również ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim rozmiarze, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W prezentowanym świetle, jedną z przesłanek uprawniających danego wnioskodawcę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobiście świadczona przez niego opieka nad osobą niepełnosprawną, przy czym taka opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Oznacza to, że bezsprzecznie musi zachodzić bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem go a sprawowaną opieką.

Zdaniem Sądu organ, na podstawie wyczerpującego, kompletnego materiału dowodowego i przy niewadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, wyprowadził trafną konstatację, że taki związek przyczynowo-skutkowy w niniejszej sprawie nie zachodzi a sprawowana przez skarżącego opieka pozbawiona jest takich znamion, które by uniemożliwiały zatrudnienie choćby w częściowym wymiarze. Prawidłowo przeprowadzone czynności procesowe o charakterze dowodowym wskazują, że matka skarżącego mimo złego stanu zdrowia, czego organy nie kwestionują, nie jest osobą obłożnie chorą skoro jest w stanie sama spożywać uprzednio dla niej przygotowane posiłki oraz zażyć lekarstwa, załatwiać sprawy fizjologiczne. Z akt nie wynika by wymagała karmienia, pojenia. Nie wymaga pielęgnacji odleżyn, wymaga z powodu neuropatii, zaburzeń czucia i ruchu, pomocy tylko przy kąpieli (wejście, wyjście z wanny, mycie głowy) oraz czynnościach wymagających precyzji manualnej jak obcinanie paznokci, zapinaniu odzieży na guziki lub zamki, przygotowywaniu posiłków, zrobieniu zakupów, sprzątaniu, praniu oraz poruszaniu się poza mieszkaniem oraz organizacji i asysty przy wizytach lekarskich, w załatwianiu spraw urzędowych. W mieszkaniu porusza się sama bez pomocy, wskutek problemów ze sprawnością manualną wybiera odzież luźną, na gumce, gdyż z jej zakładaniem radzi sobie samodzielnie.

W ocenie Sądu, na podstawie dokonanych ustaleń, organ słusznie przyjął, że zakres obowiązków skarżącego związanych z opieką nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, przynajmniej w częściowym wymiarze czasu pracy. Takie czynności jak przygotowywanie posiłków, dawkowanie leków, pomoc przy kąpieli, czynności typowe dla prowadzenia każdego gospodarstwa domowego (pranie, sprzątanie, zakupy) czy także umawianie i towarzyszenie podczas wizyt lekarskich, w załatwianiu spraw urzędowych etc. nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącego. Nie absorbują one na tyle by należało zapewnić podopiecznej ciągłej (całodziennej) obecności czy też nieustającego nadzoru ze strony skarżącego. Mogą być one wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym lub też stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego i nie mogą usprawiedliwiać w powstrzymywaniu się (niepodejmowaniu czy rezygnacji) wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy natomiast stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną stoi na przeszkodzie podjęciu pracy zarobkowej i to w jakimkolwiek wymiarze. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie występuje. Trafnie zatem organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego a sprawowaniem przezeń opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób wyczerpujący i przekonujący, zgodnie z regułami swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., po dokonaniu niewadliwych, wyczerpujących ustaleń zgodnie z reżimem art. 7 i 77 k.p.a., czemu dało wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, odniosło się do zarzutów odwołania, a Sąd zaprezentowane stanowisko organu i jego argumentację w całości podziela.

Istotna zmiana okoliczności faktycznych zaistniałych po wydaniu decyzji ostatecznej może być podstawą do ponowienia wniosku o przyznanie komentowanego świadczenia.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.