Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 973/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 ust 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art 145 par 1 lit c i e, art 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skarg M. M. i B. Z., Miasta [...] oraz A. K. z udziałem Prokuratora Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Regionalnej we [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. oddala skargę A. K.; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz M. M. i B. Z. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako "Komisja" lub "organ") decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] uchyliła w całości decyzję Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") z [...] maja 2012 r. nr [...] i umorzyła postępowanie w całości.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydent decyzją z [...] styczna 2008 r. nr [...], na podstawie art. 7 ust. 1-3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279), powoływanego dalej jako "dekret", ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] części gruntu o pow. [...] m2, oznaczonego jako dz. nr [...] (grunt pod budynkiem), położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz A. K. w udziale [...] części oraz M. M. w udziale [...] części (pkt 1 decyzji), a także ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu opisanego w pkt 1 w wysokości [...] zł netto (pkt 2 decyzji).

Postanowieniem z [...] lutego 2009 r. nr [...], Prezydent sprostował oczywistą omyłkę w decyzji z [...] stycznia 2008 r. w ten sposób, że w pkt 1 ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] części gruntu o pow. [...] m2, oznaczonego jako dz. nr [...] w obrębie [...] (grunt pod budynkiem) na rzecz: A.K. w udziale [...] części i M. M. w udziale [...] części. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w dniu 13 lutego 2009 r. dostrzegł mylne wyliczenie udziałów, stąd konieczne stało się sprostowanie tej oczywistej pomyłki.

Prezydent decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...], na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dacie wydania decyzji przez Komisję - Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", w pkt 1 uchylił ww. postanowienie z [...] lutego 2009 r., zaś w pkt 2 zmienił ostateczną decyzję z [...] stycznia 2008 r. poprzez ustanowienie na 99 lat prawa użytkowania wieczystego do udziału [...] części gruntu o pow. [...] m2, oznaczonego jako dz. nr [...] na rzecz: A. K. w udziale [...] części i M. M. w udziale [...] części (pkt 1) oraz ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia ww. prawa w wysokości netto [...] zł (pkt 2). Do zmienianej decyzji dodano również pkt 3, który otrzymał brzmienie: "Odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu opisanego w pkt 1 oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku przy ul. [...]". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do [...] części gruntu nastąpiła z uwagi na oddanie jej w użytkowanie wieczyste właścicielowi lokalu wykupionego aktem notarialnym.

Komisja postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2017 r. poz. 718), powoływanej dalej jako "ustawa z 9 marca 2017 r.", wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze w sprawie dotyczącej decyzji Prezydenta: z [...] stycznia 2008 r. nr [...], z [...] maja 2012 r. nr [...] oraz z [...] lutego 2014 r. nr [...].

Decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] Komisja uchyliła w całości decyzję Prezydenta z [...] maja 2012 r. nr [...] i umorzyła postępowanie. W uzasadnieniu decyzji wskazała, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 i art. 155 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz weryfikacja wydanej już decyzji ostatecznej z jednego punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Dodatkowo w sprawach, w których nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w ramach tzw. uznania administracyjnego, wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 K.p.a. nie jest możliwe. Komisja zauważyła, że decyzja wydana na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, jest decyzją związaną. Rozpatrując wniosek dekretowy organ obowiązany jest bowiem ustalić, czy zaistniały przesłanki pozytywne oraz przesłanki negatywne do uwzględniania wniosku, przy czym nie może odmówić uwzględnienia wniosku na zasadzie uznania. Skoro więc organ związany jest treścią art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, to niedopuszczalne było zastosowanie trybu art. 155 K.p.a. w odniesieniu do decyzji Prezydenta z [...] stycznia 2008 r. W konsekwencji Komisja uznała, że decyzja z [...] maja 2012 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 155 K.p.a., co skutkowało jej uchyleniem.

W ocenie Komisji w sprawie doszło także do innych naruszeń art. 155 K.p.a. Uchylenie lub zmiana decyzji administracyjnej w ww. trybie zależy bowiem od łącznego spełnienia następujących przesłanek: 1) postępowanie w sprawie indywidualnej zostało zakończone decyzją ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo; 2) strona wyraziła zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji; 3) uchyleniu lub zmianie decyzji nie sprzeciwiają się przepisy szczególne; 4) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W niniejszej sprawie została spełniona pierwsza oraz trzecia przesłanka, ponieważ postępowanie zostało zakończone decyzją ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo (decyzja z [...] stycznia 2008 r.), a także żaden przepis szczególny nie sprzeciwia się uchyleniu lub zmianie decyzji.

Prezydent wydając decyzję z [...] maja 2012 r. nie dysponował jednak zgodą wszystkich stron na uchylenie lub zmianę decyzji, a zatem nie spełniono drugiej przesłanki. Brak takiej zgody przed wydaniem w trybie art. 155 K.p.a. decyzji zmieniającej decyzję ostateczną, czyni tę decyzję rażąco naruszającą prawo. Komisja wskazała, że w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] stycznia 2008 r. pominięto współużytkowników wieczystych nieruchomości, będących właścicielami wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. [...], posadowionym na dz. nr [...], jak i właścicieli wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. [...], będących współużytkownikami wieczystymi dz. nr [...]. Uniemożliwiono im zatem realizację uprawnień procesowych wypływających ze statusu strony, co godziło w konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), powoływanej dalej jako "Konstytucja", a także w zasadę ochrony własności przewidzianą w art. 64 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji przy wydawaniu decyzji z [...] maja 2012 r., Prezydent powinien był dysponować zgodą właścicieli wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. [...], podczas gdy zgodę taką otrzymał jedynie od M. M., który wnioskiem z [...] maja 2012 r. wniósł o zmianę tej decyzji. Komisja zauważyła, że w sprawie nie została spełniona również czwarta przesłanka do zastosowania art. 155 K.p.a., bowiem Prezydent nie zbadał, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes stron. Powyższe obligowało organ do uznania, że weryfikowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Komisja wskazała, że Prezydent wydając kontrolowaną decyzję rażąco naruszył również prawo poprzez uchylenie postanowienia z [...] lutego 2009 r. Kodeks postępowania administracyjnego wytycza w sposób ścisły kompetencje orzecznicze organów w sprawach indywidualnych. I tak art. 155 K.p.a. obejmuje swą treścią jedynie przypadki weryfikacji decyzji administracyjnych, nie przewiduje zaś możliwości uchylenia lub zmiany postanowień o charakterze ostatecznym.

Komisja zauważyła dalej, że Prezydent rażąco naruszył prawo także przez merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy co do udziału [...] w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 i art. 155 K.p.a. jest natomiast postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie Prezydent decyzją z [...] maja 2012 r., m.in. zmienił własną decyzję z [...] stycznia 2008 r. ten sposób, że dopisał pkt 3, który otrzymał brzmienie: "Odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu opisanego w pkt 1 oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku przy ul. [...]". W uzasadnieniu wskazał, że odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do [...] części niepodzielnej gruntu nastąpiła z uwagi na oddanie jej w użytkowanie wieczyste właścicielowi lokalu mieszkalnego nr [...] - wykupionego aktem notarialnym. W konsekwencji Prezydent merytorycznie rozstrzygnął sprawę co do udziału [...] w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości, a zatem przekroczył uprawnienie wynikające z art. 155 K.p.a. do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Również powyższe obligowało Komisję do uznania, że weryfikowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Komisji, postępowanie w niniejszej sprawie było ponadto bezprzedmiotowe. Na byt decyzji z [...] maja 2012 r. wpływ ma bowiem okoliczność, że Komisja uchyliła decyzję zmienianą z [...] stycznia 2008 r. Zgodnie natomiast z art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości, albo w części organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W tej sytuacji postępowanie dotyczące decyzji z [...] maja 2012 r. należało umorzyć w całości, bowiem straciło swój przedmiot. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 oraz art. 38 ustawy z 9 marca 2017 r. oraz art. 105 § 1 K.p.a., Komisja uchyliła w całości decyzję Prezydenta z [...] maja 2012 r. i umorzyła postępowanie.

Na decyzję Komisji z [...] marca 2018 r. nr [...] skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. M. i B. Z. (sygn. akt I SA/Wa 973/18), Miasto [...] (I SA/Wa 1018/18) i A. K. (I SA/Wa 1019/18).

M. M. i B. Z. zaskarżyli powyższą decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie:

I. norm ustrojowych zawartych w Konstytucji, tj.:

1) art. 2, art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9 Konstytucji, poprzez wydanie decyzji bez zagwarantowania skarżącym prawa do rzetelnego postępowania administracyjnego oraz oparcie rozstrzygnięcia na przepisach ustawy z 9 marca 2017 r., tj. art. 29 ust. 1 pkt 2 i 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1, 3, 4, 4a, 4b i 6, stojących w sprzeczności z art. 2, art. 8, art. 7, art. 9, art. 10 ust. 1 i 2, art. 21 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji, tj. naruszających zasadę trójpodziału władzy oraz demokratycznego państwa prawa i wynikające z nich zasady jednoznaczności prawa, niedziałania prawa wstecz, ochrony praw słusznie nabytych, trwałości decyzji administracyjnych i ochronę nabytej własności;

2) art. 9 Konstytucji w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 ze zm.) w zakresie, w jakim zaskarżona decyzja pozbawia stronę ochrony nabytego mienia i praw majątkowych nabytych;

3) art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawnych Wolności w zw. z art. 9 Konstytucji w zakresie, w jakim z treści ujawnionych w toku rozprawy odbytej w dniu 31 października 2017 r. dowodów, w tym wiadomości SMS E. J. do Przewodniczącego Komisji, ujawniono okoliczność świadczącą o dyskryminacji M. M. w postępowaniu o wydanie decyzji dotyczącej zwrotu nieruchomości, także w zakresie odnoszącym się do prawowitych spadkobierców dawnej nieruchomości warszawskiej;

II. norm postępowania mającego istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:

1) art. 6 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji Prezydenta w oparciu o kryteria nieznane obowiązującemu porządkowi prawemu, tj. w oparciu o normy określone w art. 30 ustawy z 9 marca 2017 r., obligujące organ do uchylenia decyzji bez względu na podstawy prawne obowiązujące w dacie jej wydania;

2) art. 7 K.p.a. poprzez odstąpienie od zasady dążenia do prawdy obiektywnej, arbitralnego doboru świadków w celu udowodnienia z góry założonej tezy oraz ukształtowania postępowania dowodowego w sposób, w który odbiegał od dążenia do wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego podstaw prawnych wydania ww. decyzji;

3) art. 7a § 1 i art. 81a § 1 K.p.a. poprzez niezastosowanie tych norm do oceny legalności i ochrony praw słusznie nabytych przez skarżących w wyniku wydanej decyzji reprywatyzacyjnej, w stanie prawnym jaki obowiązywał w dacie jej wydania;

4) art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej, zasady proporcjonalności a także bezstronności i równego traktowania, poprzez przyjęcie jako jedynego kryterium oceny, ochrony praw lokatorów i dążenie do przywrócenia ich praw na warunkach sprzed daty wydania decyzji Prezydenta;

5) art. 10 § 1 w zw. z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 81 K.p.a. w zw. z art. 3 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka A. K., w kwestiach mających dla sprawy istotne znacznie w kontekście podstaw badana decyzji reprywatyzacyjnej, w świetle kryteriów oceny, o których mowa w art. 3 ustawy z 9 marca 2017 r.;

6) art. 76 § 1 K.p.a. poprzez odmowę uznania za dokument urzędowy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] kwietnia 2001 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po H. M., podczas gdy dokument ten stanowił podstawę wykazania następstwa prawnego w postępowaniu reprywatyzacyjnym i korzystał z domniemania zgodności z prawem na podstawie art. 361 w zw. z art. 365 i art 366 K.p.c., a także stanowił dokument urzędowy w rozumieniu art 76 § 1 K.p.a., wiążący Prezydenta w myśli art. 6 w zw. z art. 76 § 1 K.p.a., zaś Komisja nie przeprowadziła dowodu przeciwko treści tego dokumentu, kwestionującego jego legalność i urzędowe zaświadczenie stanu prawnego z niego wynikającego;

7) art. 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz.U. z 2017 r. poz. 2291 ze zm.) w z art. 76 § 1 i art. 6 K.p.a., poprzez bezprawne kwestionowanie przez Komisję aktów notarialnych sporządzonych w przepisanej prawem formie, jako dokumentów urzędowych, które skarżący przedłożyli jako dowody w postępowaniu reprywatyzacyjnym, a które to, w myśl art. 2 ustawy - Prawo o notariacie, mają charter dokumentu urzędowego korzystającego z domniemania zgodności z prawem danych w nich zawartych i ta okoliczność wyłączała kognicję Komisji w badaniu z urzędu wiarygodności tych dokumentów;

8) art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 77, art. 78 § 1, art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżących z [...] grudnia 2017 r. o zawieszenie postępowania, złożonego w wyniku uzyskanej informacji, że Prezydent wystąpi z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z [...] kwietnia 2001 r. w przedmiocie nabycia spadku po H. M., w celu zbadania podstaw nabycia tych praw przez Skarb Państwa, mimo istniejących i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wątpliwości, jakie prawo należało zastosować do spadku po Z. M. i H. M.;

9) art. 79 § 1 w zw. z art. 10 K.p.a. oraz w zw. z art. 77 § 1 i art. 75 § 1 K.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu z udziałem biegłego J. G. na okoliczność zakwestionowania podpisu pod testamentem Z. M., a w konsekwencji uniemożliwienie skarżącym czynnego udziału w jego przeprowadzeniu i zadawania biegłemu pytań oraz zaniechanie wezwania na rozprawę i przesłuchania biegłego na okoliczność wniosków wynikających z opinii, choć w ocenie skarżących wynikają z niej wnioski przeciwne w stosunku do przyjętych przez Komisję w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;

10) art. 30 ust. 1 pkt 1, 3, 4a, 5 i 6 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na nieprawidłowych ustaleniach, tj.:

- z treści i wniosków końcowych opinii biegłej J. G. z [...] listopada 2017 r. wynika, że biegła nie zakwestionowała autentyczności podpisów pod testamentem holograficznym Z. M. z [...] grudnia 1996 r.,

- wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i dowody istniejące w dniu wydawania decyzji reprywatyzacyjnej, nieznane organowi, który ją wydał - podczas gdy dowody takie nie istniały,

- brak było podstaw do przyjęcia, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana bez postawy prawnej lub z naruszeniem prawa - podczas gdy wydana została na podstawie obowiązującego prawa,

- stwierdzono, że stroną postępowania reprywatyzacyjnego była osoba, która nie była uprawniona w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, zaś osobę uprawnioną reprezentował kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, a nie było podstaw do jego ustanowienia - podczas gdy brak było podstaw do przyjęcia, że skarżący, jako następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości, nie spełniali art. 7 ust. 1 dekretu, bowiem przepis ten uprawniał do złożenia wniosku także osoby ich prawa reprezentujące, a w toku postępowania następstwo to nie zostało w trybie prawem przewidzianym zakwestionowane;

III. norm prawa materialnego, tj.:

1) art. 7 ust. 1 i 5 dekretu w zw. z art. 6, art. 7 oraz art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a., poprzez zarzucenie Prezydentowi niezbadanie przesłanki posiadania nieruchomości przez A. B. i jej prawowitych spadkobierców, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że ww. osoba i jej następcy prawni wykazali tę przesłankę poprzez fakt zamieszkiwania na niej, czego nie wyklucza nawet Komisja; Komisja zaniechała również przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, w szczególności nie przesłuchała na tę okoliczność spadkobierców przedwojennych właścicieli, tj. A. K., zaś dowód z przesłuchania tego świadka postanowieniem [...] grudnia 2017 r. oddaliła;

2) art 65 § 1 i § 2 w zw. z art. 3531 K.c. w zw. z art. 9 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawnych Wolności w zw. z art. 1 i art. 5 Protokołu 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 3 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez nieuprawnioną i pozbawioną podstaw ocenę stosunków umownych skarżących z innymi osobami (umowa M. M. z A. K. z [...] sierpnia 2012 r. oraz umowa z [...] września 1999 r. sporządzona w formie aktu notarialnego, zawarta pomiędzy M.M. a K. B.), bez wniosku A. K.(będącej jednocześnie następcą prawnym K. B.), jako strony ww. czynności prawnych i w konsekwencji orzeczenie, jako organ do tego niepowołany w rozumieniu art. 10 ust. 2 Konstytucji, o ocenie tych stosunków umownych z wyłączaniem woli stron, a także zaniechanie przeprowadzenia w tej materii postępowania dowodowego z udziałem zainteresowanych stron, w tym nieprzesłuchanie A. K. w charakterze świadka, co uniemożliwiło ocenę przesłanki uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej w kontekście uznania tych czynności za rażąco sprzeczne z interesem społecznym, a tym samym z naruszeniem zasad wynikających z art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a.;

3) art. 118 K.c. w zw. z art. 6 K.p.a. w zw. art. 58 § 2 K.c. w zw. z art. 10 ust. 2 Konstytucji poprzez orzeczenie w zakresie oceny stosunków umownych M.M. z prawowitymi spadkobiercami nieruchomości w warunkach, w których nastąpiło przedawnienie możliwości wzruszenia takich umów także z mocy art. 58 § 2 K.c.;

4) art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1, 3, 4, 4a, 4b, 5, 6 ustawy z 9 marca 2017 r. w zakresie, w jakim normy te stanowiły przesłanki do uchylenia decyzji Prezydenta z [...] stycznia 2008 r. i odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, zaś w odniesieniu do decyzji z [...] maja 2012 r. oraz z [...] lutego 2014 r., w zakresie w jakim uchylono te decyzje i umorzono postępowanie w całości - podczas gdy normy te stoją w oczywistej sprzeczności z art. 16 § 1, § 2 i § 3 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Miasto [...] zaskarżyło decyzję z [...] marca 2018 r. w zakresie obejmującym wskazane poniżej części jej uzasadnienia. Zarzuciło Komisji naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 30 § 4 i art. 155 K.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. przez bezpodstawne stwierdzenia w pkt 2 (str. 5 tytuł), w pkt 2.1. (str. 5-6); 2.3. (str. 7); w pkt 3 (str. 7 tytuł) i w pkt. 3.1. zd. 1. (str. 7), 3.4.-3.6. (str. 8-11) oraz w pkt 5 w całości (tytuł i pkt 5.1.-5.4. str. 12-13) uzasadnienia - obejmujące rzekome uchybienia Prezydenta w zakresie: przyjęcia, że decyzja dekretowa, choć jest decyzją związaną, może podlegać zmianie w trybie art. 155 K.p.a.; że decyzja zmieniająca została wydana bez uzyskania zgody właścicieli lokali położonych w budynku przy ul. [...] oraz że Prezydent nie zbadał, czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes stron a ponadto, że merytorycznie rozstrzygnął sprawę co do udziału [...] w prawie użytkowania wieczystego - podczas gdy zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych decyzje dekretowe mogą być zmieniane w trybie art. 155 K.p.a., choć są decyzjami związanymi; właściciele odrębnych lokali w budynku przy ul. [...] nie mieli interesu prawnego a zatem nie byli stronami postępowania toczącego się w trybie art. 155 K.p.a., stąd pozyskiwanie ich zgody na zmianę pierwotnej decyzji nie było konieczne; zachodzenie w sprawie interesu społecznego w postaci uwzględnienia zmian prawnych, do jakich doszło w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości w latach 2009-2012, jawiło się jako oczywiste; zaś punkt decyzji zmieniającej dotyczący udziału [...] części (związanego z lokalem nr [...]) stanowił element zmiany decyzji pierwotnej.

W oparciu o powyższe zarzuty [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej jej uzasadnienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

A. K. zaskarżyła decyzję z [...] marca 2018 r. w całości i wniosła o jej uchylenie i przyznanie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazała, że choć trafnie w postępowaniu dotyczącym decyzji reprywatyzacyjnej Komisja zwróciła uwagę na nieprawidłowości związane z kręgiem spadkobierców dawnych właścicieli, to jednak usunięcie tych nieprawidłowości (związanych z testamentem Z. M.), również w postępowaniu zakończoną zaskarżoną decyzją, powinno poprzedzać merytoryczne rozpoznanie sprawy, bowiem tylko w taki sposób będzie można prawowitym następcom prawnym zapewnić w postępowaniu udział, możliwość podjęcia obrony praw i zgłaszanie dowodów. Jeżeli więc ww. testament jest sfałszowany, to spadek powinni nabyć spadkobiercy ustawowi, a jednym z nich jest skarżąca, jako siostrzenica zmarłej. Kwestie te powinny być natomiast rozstrzygane przez właściwy sąd cywilny, nie zaś przez sąd administracyjny kontrolujący zaskarżoną decyzję. Skoro zatem Komisja wykryła nieprawidłowości związane z nabyciem spadku, to kolejnym jej działaniem powinno być podjęcie czynności w celu usunięcia tych nieprawidłowości, a po wydaniu przez właściwy sąd orzeczenia w tym przedmiocie, zapewnienie prawowitym spadkobiercom udziału w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że wbrew zarzutom skarg w sprawie nie naruszono ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Nieuprawnione są również zarzuty o niezgodności z Konstytucją ustawy z 9 marca 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniami z 12 lipca 2018 r. wydanymi w sprawach o sygn. akt I SA/Wa 1018/18 i I SA/Wa 1019/18 postanowił połączyć ww. sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt I SA/Wa 973/18 i prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 973/18.

Na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. Sąd dopuścił w sprawie wniosek skarżących B. Z. i M. M. o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do pisma z 27 czerwca 2018 r., a następnie rozprawę odroczył z uwagi na złożenie przez skarżące [...] wniosku o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt [...] K [...] przez Sąd Rejonowy dla [...].

Prokuratura Regionalna we [...] przy piśmie z 25 października 2019 r., na wezwanie Sądu, nadesłała akt oskarżenia w sprawie [...] wraz z uzasadnieniem, wystosowany do Sądu Rejonowego dla [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 listopada 2019 r., po rozpoznaniu wniosku [...] i zapoznaniu się z ww. aktem oskarżenia, odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

Organ pismem z 10 lutego 2020 r. (data prezentaty Sądu) wniósł o przeprowadzenie dowodu z protokołu z rozprawy, która odbyła się przed Sądem w sprawie z aktu oskarżenia wniesionego przez Prokuraturę Regionalną we [...] o sygn. akt RP [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 13 lutego 2020 r. wystąpił do Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Karny (do którego sprawę przekazano z Sądu Rejonowego dla [...]) o nadesłanie odpisów protokołów z posiedzeń tego Sądu, które odbyły się w dniach [...] grudnia 2019 r., [...] stycznia 2020 r. i [...] lutego 2020 r. w sprawie o sygn. akt [...] K [...] (dotyczącej aktu oskarżenia wniesionego przez Prokuraturę Regionalną we [...] o sygn. akt RP [...]). Odpisy powyższych protokołów wpłynęły do Sądu w dniu 24 lutego 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z 8 czerwca 2020 r., w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, mając na uwadze treść art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, w szczególności z uwagi na datę wpływu skarg do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego, skierował niniejszą sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, gdyż z uwagi na liczbę stron postępowania (w szczególności w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 976/18, a której rozpoznanie jest konieczne łącznie ze sprawami o sygn. akt I SA/Wa 972/18 - 975/18) przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Organ pismem procesowym z 25 czerwca 2020 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o reasumpcję zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym oraz wystąpił o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, o który wnosił w piśmie z 10 lutego 2020 r. Wystąpił również o zawieszenie postępowania w związku z ujawnieniem w aktach sprawy okoliczności świadczących o popełnieniu przestępstw mających wpływ na ważność decyzji reprywatyzacyjnej będącej przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie.

[...] – Stowarzyszenie [...] pismem procesowym z 9 lipca 2020 r. wniosło o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 lipca 2020 r., po rozpoznaniu wniosku organu, odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

Następnie zarządzeniem z 14 lipca 2020 r., w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, mając na uwadze treść art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), sprawę skierowano na posiedzenie niejawne na dzień 29 września 2020 r.

Wydanym na posiedzeniu niejawnym postanowieniem z 29 września 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 973/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku organu o dopuszczenie dowodów z dokumentów opisanych w piśmie procesowym z 10 lutego 2020 r., dopuścił dowód zgodnie z wnioskiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie są skargi na decyzję Komisji z [...] marca 2018 r., które wnieśli M. M. i B.Z., [...] (w zakresie uzasadnienia decyzji) oraz A. K..

Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga M. M. i B. Z. zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji z [...] marca 2018 r., Komisja zarzuciła Prezydentowi:

1. błędne przyjęcie, że decyzja reprywatyzacyjna wydana na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu, która jest decyzją związaną, podlega zmianie w trybie art. 155 K.p.a.;

2. że decyzja zmieniająca została wydana bez uzyskania zgody właścicieli lokali położonych w budynku przy ul. [...] w [...];

3. że nie zbadał, czy za zmianą decyzji reprywatyzacyjnej przemawia interes społeczny lub słuszny interes stron,

4. że merytorycznie rozstrzygnął sprawę co do udziału [...] w prawie użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, orzekając w trybie art. 155 K.p.a.;

5. rażące naruszenie prawa poprzez uchylenie w drodze decyzji zmieniającej postanowienia Prezydenta z [...] lutego 2009 r. w przedmiocie sprostowania decyzji reprywatyzacyjnej.

Odnosząc się do pierwszej i czwartej z ww. kwestii, wskazać należy, że decyzja Prezydenta z [...] maja 2012 r. wydana została na podstawie art. 155 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Trzeba wskazać, że sposób rozumienia i stosowania w praktyce instytucji z art. 155 K.p.a. kształtuje bogate orzecznictwo sądowe. Przepis ten w praktyce orzeczniczej budzi szereg wątpliwości interpretacyjnych. Próbę usunięcia niektórych wątpliwości orzeczniczych, jakie zrodziły się na tle wykładni tego przepisu, podjęto w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 2/09 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ze stanowiska zaprezentowanego w tej uchwale wynika, że: 1) przy stosowaniu art. 155 K.p.a. istotne są przesłanki wynikające z tego przepisu; 2) postępowanie prowadzone w trybie art. 155 K.p.a. jest nowym postępowaniem, odrębnym w stosunku do tego, w którym zapadła weryfikowana decyzja ostateczna; 3) decyzja wydana na podstawie art. 155 K.p.a. może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną organu (zmienianą), a nie kwestii nowych; 4) postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem; 5) postępowanie z art. 155 K.p.a. toczy się w tej samej, z materialnoprawnego punktu widzenia, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne, tzn. pomiędzy obu sprawami musi występować tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym, co do jej istotnych elementów podmiotowych i przedmiotowych. Przy tym tożsamość sprawy jest zachowana wówczas, gdy w obu sprawach występuje ta sama strona postępowania, zachowana jest identyczność skonkretyzowanych praw i obowiązków oraz ich podstawy faktycznej (brak przekształceń faktów prawnie istotnych), a także podstawy prawnej, w tym ciągłość regulacji prawnej. Z tym, że dopuszczalna jest zmiana okoliczności faktycznych, następująca po skonkretyzowaniu uprawnień lub obowiązków strony, jeżeli zmiana zachodzi w ramach jednego stosunku administracyjnoprawnego; 6) złożenie przez stronę wniosku o zmianę decyzji jest równoznaczne z wyrażeniem przez nią zgody na zmianę decyzji; 7) użycie w art. 155 K.p.a. spójnika "lub" wskazuje, że zmiana decyzji może uwzględnić tylko jeden z wymienionych interesów (interes społeczny lub słuszny interes strony), z tym że zbadanie przesłanki słusznego interesu strony będzie następowało z uwzględnieniem art. 7 K.p.a.; 8) zmiana decyzji staje się niemożliwa, jeżeli sprzeciwiają się temu przepisy szczególne. Przepisy szczególne mogą ustanawiać wyraźny zakaz uchylania lub zmiany decyzji lub zakaz ten może wynikać z treści przepisów o charakterze restrykcyjnym. Przepisami szczególnymi zakazującymi zmiany ostatecznych decyzji administracyjnych nie mogą być przepisy określające istotę regulowanego zjawiska, jeżeli brak wyraźnego wyłączenia stosowania art. 155 K.p.a.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie przy wydaniu decyzji zmieniającej z [...] maja 2012 r. przesłanki wynikające z samej tylko treści art. 155 K.p.a. zostały zachowane.

Po pierwsze, z akt sprawy wynika, że zmieniana decyzja stała się ostateczna (klauzula ostateczności widniejąca na egzemplarzu decyzji). Po drugie, na podstawie decyzji zmienianej strony nabyły prawo użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Po trzecie zaś, nie ma wątpliwości, że zmiana decyzji nastąpiła za zgodą stron. Złożenie wniosku o zmianę decyzji jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na jej zmianę.

Wydane w niniejszej sprawie dwie decyzje zmieniające decyzję reprywatyzacyjną, tj. decyzja z [...] maja 2012 r. oraz z [...] lutego 2014 r., ukształtowały ostateczną wersję decyzji z [...] stycznia 2008 r. w zakresie udziałów w prawie użytkowania wieczystego dz. nr [...], a ponadto decyzja z [...] stycznia 2008 r. była przedmiotem oceny Komisji weryfikacyjnej w wersji ostatecznej.

Jak już wskazano powyżej, dokonane zmiany decyzji reprywatyzacyjnej dotyczyły zmiany udziałów w prawie użytkowania wieczystego dz. nr [...] i nastąpiły z uwagi na to, że:

- uchwałą z [...] października 2009 r. właściciele lokali w budynku przy ul. [...] w [...] wyrazili zgodę na podział nieruchomości wspólnej i zmianę udziałów w nieruchomości wspólnej związanych z własnością wyodrębnionych lokali w taki sposób, ze nieruchomością wspólną pozostała jedynie dz. nr [...], na której położony jest budynek przy ul. [...];

- w dniu [...] czerwca 2010 r. przed notariuszem wspólnota mieszkaniowa złożyła oświadczenia w przedmiocie podziału nieruchomości i właściciele lokali zrzekli się użytkowania wieczystego w dz. nr [...] o pow. [...] m2 przy ul. [...] w [...], a wobec zrzeczenia się nastąpiła zmiana wielkości udziału w dz. nr [...] oraz zmiana wielkości udziałów związanych z wyodrębnionymi lokalami w budynku przy ul. [...]. Ww. właściciele lokali pozostali użytkownikami jedynie w odniesieniu do dz. nr [...], zaś udział w gruncie wynosił [...] części, bez lokalu nr [...].

- w dniu [...] października 2013 r. właściciele lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...], wobec dokonania podziału nieruchomości wspólnej, zrzekli się prawa użytkowania gruntu oznaczonego jako dz. nr [...] w udziale [...] części.

Powyższe zmiany dotyczyły jedynie wielkości udziałów i nastąpiły na skutek czynności prawnych nie związanych z przesłankami art. 7 dekretu. Decyzje zmieniające wydane zostały zatem z powodu zmiany okoliczności faktycznych, polegających na prawnym podziale budynku w ramach jednego stosunku administracyjnoprawnego.

Zgodzić się należy z Komisją, że art. 155 K.p.a. nie daje podstaw do zmiany decyzji w zakresie przesłanek zawartych w dyspozycji wskazanego art. 7 dekretu. Decyzja związana polega na tym, ze organ w sytuacji, gdy są spełnione przesłanki z tego przepisu, nie może odmówić wydania decyzji, jak również że nie może wziąć pod uwagę przesłanek, które nie są wymienione w tym przepisie. Uwadze Komisji umknęło jednak, że dyspozycja art. 7 dekretu nie obejmuje kwestii związanych z wielkością udziału w użytkowaniu wieczystym. Brak jest również przepisu szczególnego, który wyłączałby zastosowanie art. 155 K.p.a. do zmiany decyzji w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego, w części dotyczącej wielkości udziałów.

W konsekwencji w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki, które przemawiały za zmianą decyzji w części dotyczącej udziałów.

Odnosząc się do drugiego zarzutu wobec decyzji Prezydenta z [...] maja 2012 r., a mianowicie, że decyzja ta została wydana bez uzyskania zgody właścicieli lokali położonych w budynku przy ul. [...] w [...], wskazać należy, że Komisja w swoich rozważaniach całkowicie pominęła okoliczność, że właściciele lokali przy ul. [...] nie mieli interesu prawnego w sprawie dotyczącej dz. nr [...], albowiem jak już wskazano powyżej, zrzekli się użytkowania wieczystego do gruntu w granicach działki przy ul. [...] i nie mieli już udziałów w użytkowaniu wieczystym tej nieruchomości. Poza tym z art. 155 K.p.a. wynika, że wymóg uzyskania zgody strony dotyczy tylko stron, które brały udział w postępowaniu administracyjnym i nabyły prawo z decyzji zmienianej.

Odnosząc się do trzeciego z zarzutów Komisji, że Prezydent nie zbadał, czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes stron, wskazać należy, że niewątpliwie za zmianą decyzji z [...] stycznia 2008 r. przemawiał słuszny interes strony. Uzyskanie decyzji zmieniającej miało zaktualizować wielkość udziału w użytkowaniu wieczystym przedmiotowego gruntu, wynikającego z podziału prawnego budynku. Do takiego właśnie celu, tj. weryfikacji decyzji, jeżeli za jej zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, służy art. 155 K.p.a.

Podkreślić również trzeba, że w niniejszej sprawie zmiana w decyzji z [...] stycznia 2008 r. wywoływała przekształcenie jedynie w sferze udziału w użytkowaniu wieczystym, nie stał zaś temu na przeszkodzie interes społeczny, w szczególności interes finansowy jednostki samorządu terytorialnego, czy jakikolwiek interes ogółu członków wspólnoty samorządowej. Takiej przeszkody nie wskazało również m.st. Warszawa, czy Komisja. Samego natomiast braku szczegółowej analizy przesłanek słusznego interesu strony i interesu społecznego w uzasadnieniu decyzji zmieniającej nie można zakwalifikować jako rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tym bardziej, że - jak wskazano w cytowanej wyżej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 2/09 - zmiana decyzji w trybie art. 155 K.p.a. może uwzględnić tylko jeden z wymienionych interesów (interes społeczny lub słuszny interes strony).

Komisja nie wykazała natomiast, aby w niniejszej sprawie wystąpiły jasno uchwytne, a przez to "rażące", przeszkody do zastosowania instytucji zmiany decyzji z art. 155 K.p.a. Z samej tylko treści art. 155 K.p.a. nie wynika zakaz zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, poprzez zmianę wielkości udziału w użytkowaniu wieczystym na udział odpowiadający aktualnie prawu. Jak wskazano wyżej, takie, a nie inne rozumienie art. 155 K.p.a. (różna wykładnia prawa), nie może być podstawą zarzutu wydania decyzji w warunkach nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Za niezasadny Sąd uznał również ostatni z zarzutów Komisji wobec decyzji zmienianej, a mianowicie zarzut rażącego naruszenia prawa poprzez uchylenie w drodze tej decyzji postanowienia Prezydenta z [...] lutego 2009 r. w przedmiocie sprostowania decyzji reprywatyzacyjnej. Decyzją zmienianą Prezydent wyeliminował bowiem z obrotu prawnego błędne postanowienie. Jeżeli postanowienie to rażąco naruszało prawo, należało stwierdzić jego nieważność, jednakże ostatecznie poprzez jego uchylenie nastąpił ten sam skutek, tj. wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Jeśli zatem nawet przyjąć, że decyzja zmieniająca narusza prawo, to nie w stopniu rażącym. Wyeliminowanie ponadto z obrotu prawnego decyzji Prezydenta z [...] maja 2012 r. spowodowałoby ten skutek, że w obrocie prawnym pozostałoby wadliwe postanowienie Prezydenta z [...] lutego 2009 r., a nie jest to celowe z punktu widzenia praworządności.

W konsekwencji niezasadne było zarówno uchylanie decyzji zmieniającej, jak i umarzanie postępowania nią zakończonego. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie przedwczesne było bowiem uznanie, że postępowanie zakończone decyzją zmienianą stało się bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zauważono bowiem, że na byt decyzji z [...] maja 2012 r. wpływ ma okoliczność, że Komisja uchyliła decyzję zmienianą z [...] stycznia 2008 r. W tej sytuacji postępowanie zakończone decyzją z [...] maja 2012 r. straciło swój przedmiot i należało je umorzyć w całości. Sądowi z urzędu wiadome jest jednak, że decyzja Komisji z [...] marca 2018 r. nr [...] uchylająca w całości decyzję Prezydenta z [...] stycznia 2008 r., uchylona została nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 września 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 972/18, a zatem wskazywana przez Komisję bezprzedmiotowość postępowania nie ma miejsca.

Z uwagi na wskazane okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 oraz art. 38 ustawy z 9 marca 2017 r. oraz art. 105 § 1 K.p.a.

Sąd, nie znajdując w niniejszej sprawie podstaw do zakwestionowania zastosowania przez Prezydenta art. 155 K.p.a., tym samym odniósł się również do zarzutów skargi [...] na uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę M. M. i B. Z. oraz [...] i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących M. M. i B. Z. w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Z kolei w przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego [...] w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.

Skarga A. K. podlega natomiast oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednak z uwagi na brak interesu prawnego w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten nie stanowi jednak samoistnej normy prawnej do uznania danej osoby za stronę postępowania, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Pojęcie "interes prawny", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, a mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności.

A. K. swoją legitymację procesową wywodzi z powiązań rodzinnych ze zmarłą Z. M. (poprzednią właścicielką przedmiotowej nieruchomości), a mianowicie jest jej siostrzenicą. Interes prawny skarżącej wynikać ma zatem z tego, że będzie potencjalną spadkobierczynią po ww. osobie w przypadku, gdyby doszło do stwierdzenia nieważności testamentu Z. M., w którym do spadku zmarła powołała K. B.. Przy czym postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] stycznia 2002 r., zgodnie z którym spadek po Z. M. z mocy testamentu nabyła K. B., jest nadal w obrocie prawnym i nie zostało zainicjowane żadne postępowanie mające na celu jego wyeliminowanie.

A. K. nie jest więc stroną niniejszego postepowania, gdyż nie jest spadkobierczynią Z. M., co oznacza, że nie ma i nigdy nie miała żadnych praw do nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Skarżąca nie wykazała więc, że ma interes prawny na podstawie art. 28 K.p.a., a mianowicie, że decyzja Komisji narusza konkretne przepisy prawa materialnego, które stanowią o posiadaniu przez nią przymiotu strony w postępowaniu, a jedynie przedstawiła argumenty wskazujące na jej interes faktyczny.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skarg do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na Mazowszu oraz objęcia Warszawy strefą zagrożenia oraz z uwagi na liczbę stron postępowania (w szczególności w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 976/18, której rozpoznanie było konieczne łącznie ze sprawami o sygn. akt I SA/Wa 972/18 - 975/18) przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.