Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 216/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Burmistrzem Miasta i Gminy w Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy w Z. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2013 r. Prezydent Miasta G. wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego, który zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Burmistrzem Miasta i Gminy w Z. w sprawie rozpoznania żądania W. K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Organ wnioskujący wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2011 r. W. K. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w sprawie umieszczenia go w Domu [...] w Z.. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., wniosek ten przekazał - w trybie art. 65 §1 k.p.a. – Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w G., celem jego rozpoznania. jako organowi właściwemu w sprawie.

Uzasadniając swoje stanowisko, Prezydent Miasta G. podnosił, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu zasadnicze znaczenie miała wykładnia przepisów art. 59 ust. 1 oraz art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182). Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 1 w/w ustawy, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z kolei, art. 101 ust.1 ustawy określa ogólną zasadę, że właściwość miejscową gminy w sprawach zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Interpretując przy tym przepis art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, należy mieć na względzie art. 25 k.c., który definiuje miejsce zamieszkania jako miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Powołując się na powyższe regulacje prawne oraz poglądy doktryny, Prezydent Miasta G. twierdził więc, że miejscem zamieszkania W. K. była – w dacie składania wniosku - miejscowość M. w gminie Z.

Wprawdzie wnioskodawca był i jest nadal na stałe zameldowany w G. w lokalu nr [...] przy ul. K., jednakże lokal ten, należący do zasobów Powszechnej Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w G., został przez niego zbyty w dniu [...] lutego 2000 r. na rzecz bratanka – D. K.. Sam zaś wnioskodawca, przebywał poprzednio w M. a następnie zamieszkał w Domu [...] w Z. na własny koszt, z uwagi na stan zdrowia i trudne warunki mieszkaniowe, jakie miał w miejscu obecnego pobytu. W piśmie wyjaśniającym z dnia [...] października 2012 r. W. K. podał także, iż umieszczenie w Domu [...] w Z. zapewni mu "nie tylko warunki socjalno-bytowe do dalszego godnego życia, ale także kontakt z siostrą, która mieszka w K.". Podał także, że w okolicy Z. posiada znajomych, którzy mogliby go "od czasu do czasu odwiedzić i powspominać dawne czasy oraz pomóc w razie konieczności".

Zdaniem organu wnioskującego, brak było w tej sytuacji jakichkolwiek zatem wątpliwości, że Z. jest gminą, w której wnioskodawca ma miejsce zamieszkania a tym samym, Burmistrz Miasta i Gminy w Z. jest organem właściwym – na zasadzie art. 101 ustawy o pomocy społecznej - do rozpoznania przedmiotowego wniosku.

W odpowiedzi na wniosek, uczestniczący w sporze Burmistrz Miasta i Gminy w Z. wnosił o wskazanie - jako organu właściwego w sprawie - Prezydenta Miasta G.

W uzasadnieniu swego stanowiska, uczestnik postępowania zwracał uwagę, że W.K. przebywa na terenie Gminy Z. jedynie czasowo, z uwagi na odwiedziny rodziny. Dowodem tego miało być, złożone w dniu [...] lutego 2012 r. przez W. K. oświadczenie w obecności pracownika socjalnego, (cyt.) " zamieszkałem na terenie gminy Z. w miejscowości M. z zamiarem czasowego pobytu ( w okresie letnim ), nie byłem i nie jestem zameldowany ponieważ planowałem wrócić do G.". Ponadto w kolejnym oświadczeniu z dnia [...] listopada 2012 r. wnioskodawca poinformował, że nie nosi się z zamiarem stałego pobytu w gminie Z., gdzie przebywa czasowo, gdyż obecnie stan jego zdrowia pogorszył się i jest zmuszony czasowo pozostać w miejscowości M. w gminie Z.

Uczestnik podkreślał również, że W. K. jest osobą samotną, a decyzję o zamieszkaniu w Domu [...] w Z. podjął tylko dlatego, że z powodu pogorszenia się stanu zdrowia nie czuł się w chwili obecnej na siłach, aby wrócić do G.

W konkluzji uczestnik postępowania twierdził zatem, że - na dzień złożenia wniosku – W. K. koncentrował swoje życie w G., w którym jest cały czas na stałe zameldowany oraz pobiera emeryturę i brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, że scentralizował swoje osobiste i majątkowe interesy w gminie Z. Powrót do G. uniemożliwiła wnioskodawcy jedynie nagła choroba oraz związany z nią dłuższy pobyt w szpitalu. Po wyjściu ze szpitala W. K. nie odzyskał zaś sprawności fizycznej na tyle, aby odbyć samodzielnie powrotną podróż do G.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwaną dalej – p.p.s.a.), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o który mowa w cytowanym wyżej artykule.

Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Burmistrzem Miasta i Gminy w Z. był sporem negatywnym i dotyczył wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku W. K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Wspomniany wyżej wniosek miał swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 2 w/w ustawy, decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej tego rodzaju placówkę (...).

W rozpoznawanej sprawie istotne było bowiem okoliczność, że przedmiotowy wniosek dotyczył skonkretyzowanego Ośrodka, to jest Domu [...] w Z., gdyż wnioskodawca – W. K. w Domu tym już przebywał na własny koszt. Z tej przyczyny zbędne, w tym przypadku było, wydawanie decyzji o skierowaniu W. K. do domu pomocy społecznej i ustaleniu opłat za jego pobyt w nim, którą to decyzję – z mocy art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu. Z kolei, według art. 101 ust. 1 w/w ustawy, właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, to z tego powodu, zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego.

W analizowanej sytuacji istotna była zatem treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, na który składają się dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O zamiarze stałego pobytu można mówić więc wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej.

Jak przyjmuje się przy tym zgodnie w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej tzw. zameldowania. Meldunek bowiem jest czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby.

Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodziła w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że aktualnym miejscem zamieszkania W. K. jest Gmina Z. W tej gminie a dokładnie, w znajdującym się na jej obszarze, Domu [...], W. K. przebywa i tam koncentrują się obecnie, ważne dla niego sprawy życiowe.

Jak wynika z wywiadu środowiskowego, zainteresowany ma [...] lat, jest osobą samotną i niepełnosprawną (porusza się o kuli). Choruje m. in na zespół psychoorganiczny w przebiegu miażdżycy uogólnionej a ponadto na chorobę nowotworową. Jego stan zdrowia uległ pogorszeniu i obecnie wymaga opieki całodobowej we wszystkich czynnościach życia codziennego. Wniosek, o umieszczenie w domu pomocy społecznej został przy tym złożony przez W. K. z uwagi na fakt, że Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. nie mógł zagwarantować mu, właściwej z uwagi na jego stan zdrowia, opieki w M., gdzie ostatnio przebywał. Nie było zatem zasadne stanowisko uczestnika postępowania, że z obszarem Gminy Z., wnioskodawcy nic nie łączyło. W tym rejonie wnioskodawca posiada rodzinę oraz znajomych i z tego powodu wybrał na swoje nowe miejsce zamieszkania, położony w tym rejonie, Dom [...] w Z. Mając zatem na uwadze wiek i stan zdrowia zainteresowanego oraz fakt zamieszkiwania w okolicy osób bliskich dla wnioskodawcy, należy też przypuszczać, że będzie on w w/w placówce przebywać już na stałe.

Powyższe okoliczności – zdaniem składu orzekającego – świadczą o tym, że aktualnym miejscem zamieszkania W. K. jest Z., gdyż to w tej miejscowości koncentruje się obecnie jego cała, odpowiednia do wieku i stanu zdrowia, aktywność życiowa.

Z uwagi zatem na powyższe, należało uznać Burmistrza Miasta i Gminy w Z. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku W. K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.