Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2425/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 par 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa sędzia WSA Anita Wielopolska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. B. i D. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących A. B. i D. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2017r. Nr [....] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016r., poz. 2147 z późn. zm., dalej jako ugn) po ponownym rozpatrzeniu odwołania Pana A. B., działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik Pani D. R. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmawiającą uwzględnienia wniosku Pana A. B. złożonego w imieniu własnym i w imieniu Pani D. R. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]m2, zajętą pod drogę publiczną.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Nr [...] z dnia [...].04.2013 r. Prezydent [...] odmówił uwzględnienia wniosku Pana A. B. złożonego w imieniu własnym i w imieniu Pani D. R. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]m2, zajętą pod drogę publiczną. Rozstrzygnięcie uzasadnił stwierdzeniem, iż wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony po ustawowo wyznaczonym terminie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji, Wojewoda [...], decyzją Nr [...] z dnia [...].07.2013 r. uchylił w/w decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że nie zostały zbadane wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne niniejszej sprawy i nie został dopełniony obowiązek zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną i wnikliwą jego analizę. Wobec czego organ I instancji powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska w trybie jakich przepisów ubiega się o odszkodowanie, w razie potrzeby uzupełni materiał dowodowy i dopiero po określeniu właściwego przedmiotu sprawy wyda stosowne rozstrzygnięcie.

W dniu [...].08.2013 r. Miasto [...], reprezentowane przez Prezydenta [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ww. decyzję organu odwoławczego .

Wyrokiem z dnia 18.06.2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2372/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody [...], wskazując, że kolejne zwracanie się przez organ I instancji do wnioskodawców z prośbą o jednoznaczne wskazanie przepisów, w trybie których ubiega się o odszkodowanie, zalecone przez organ II instancji jest nie tylko bezcelowe z tej racji, iż organ I instancji już wykonał to zalecenie pismem z dnia [...] listopada 2012 r. ale dodatkowo dlatego, że wnioskodawca nie ma obowiązku znać wszystkich przepisów, na podstawie których jego sprawa winna zostać załatwiona. Wnioskodawca winien jedynie sprecyzować żądanie i przytoczyć twierdzenia co do stanu faktycznego, z których wywodzi żądania. Ponadto organ nie ma instrumentów prawnych, by zmusić strony do jednoznacznego wskazania przepisów, które ich zdaniem winny zostać zastosowane. Sąd stwierdził, że nawiązując do zamieszczonych na wstępie rozważań należy jednocześnie wskazać, iż organ II instancji ma prawo zgodnie z art. 136 k.p.a. przeprowadzić dodatkowe postępowanie uzupełniające i w tym trybie w razie wątpliwości wezwać stronę do sprecyzowania żądań zawartych we wniosku z dnia [...] października 2010 r. i kolejnych pismach. Organ II instancji może też, po ewentualnym dokonaniu wyżej opisanego uzupełnienia, dokonać samodzielnej oceny treści żądań wnioskodawcy. Tak jak słusznie wskazywał skarżący, gdyby w wyniku tej oceny organ odwoławczy doszedł do wniosku, iż pismo z dnia [...] października 2010 r. stanowiło np. ofertę sprzedaży działki lub zaproszenie do negocjacji/rokowań w sprawie jej sprzedaży, które podlegają rozpatrzeniu w drodze cywilnoprawnej, mógł wydać decyzję określoną wart. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Pana A. B. od powyższego wyroku, wskazując w uzasadnieniu, iż dysponując wypowiedziami wnioskodawców formułującymi żądanie, a także oświadczeniem złożonym po wezwaniu wnioskodawców do jednoznacznego sformułowania wniosku, organ odwoławczy był w stanie ocenić, w jakim trybie sprawa ma być, według wnioskodawców, rozpoznana.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Wojewoda wskazał, że z akt sprawy wynika, iż Pan A. B. przy piśmie z dnia [...].10.2010 r. przesłał do Prezydenta [...] kopię odpowiedzi na pismo Burmistrza [...] z dnia [...].09.2010 r. oraz kopię pisma skierowanego do Inspektora Nadzoru Budowlanego, w których domagał się, w imieniu swoim oraz siostry D. R., rozbiórki chodnika dla pieszych wybudowanego przez Urząd [...]. W pismach tych strona zwróciła uwagę na brak oferty negocjacji wykupu i odmowę wypłaty odszkodowania, wskazując jednocześnie, iż działka [...] nie podlega pod art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Pismem z dnia [...].10.2010 r. Wydział Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] wystąpił do Pana A. B. o udzielenie informacji, czy wnosi o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną oraz, w przypadku pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie - określenie, według jakiego trybu ma zostać wypłacone odszkodowanie oraz dokładne określenie nieruchomości, za jaką żąda ustalenia odszkodowania.

W odpowiedzi na powyższe Pan A. B. oświadczył w imieniu swoim i swojej siostry D. R., jako współwłaścicieli działki [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 położonej w W. przy ul. [...], iż są otwarci na negocjacje w sprawie wykupu niniejszej działki i jednocześnie oświadczył, iż art. 73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie ma zastosowania, ponieważ działka ta nie była w posiadaniu ani władaniu [...] na dzień 1 stycznia 1999 r. Uprzednio wydaną w przedmiotowej sprawie decyzją Nr [...] z dnia [...].01.2011 r. Prezydent [...] odmówił uwzględnienia wniosku Pana A. B. złożonego w imieniu własnym i w imieniu Pani D. R. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]m2, zajętą pod drogę publiczną. Rozstrzygnięcie uzasadnił. stwierdzeniem, iż wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony po ustawowo wyznaczonym terminie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Pana A. B., działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik Pani D. R., Wojewoda [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż organ I instancji wydał decyzję niezgodną z żądaniem strony, zwrócił również uwagę, iż w dniu [...].08.2009 r. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w [...] złożyła do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa w dniu 1 stycznia 1999 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości wobec czego organ powinien zawiesić postępowanie odszkodowawcze do czasu zakończenia postępowania przed Wojewodą [...].

W dniu [...].08.2012 r. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej KW [...]. Niniejsza decyzja stała się ostateczna w dniu [...].09.2012 r.

Pismem z dnia [...].10.2012 r. Pan A. B., w związku z ww. decyzją Wojewody [...], wniósł do Prezydenta [...] o odwieszenie postępowania zawieszonego postanowieniem Nr [...] z dnia [...].07.2011r. w sprawie wypłaty odszkodowania za zabraną na modernizację ul. [...] działkę nr [...] obrębu [...], oświadczając jednocześnie, że współwłaściciele są otwarci na negocjacje.

W dniu [...].11.2012 r. organ I instancji zwrócił się do Pana A. B. o sprecyzowanie złożonego wniosku poprzez wskazanie podstawy żądania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną - ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2.

W odpowiedzi na powyższe Pan A. B. wniósł w imieniu swoim i swojej siostry D. R. o wypłatę odszkodowania za zabraną działkę nr [...] z obrębu [...], informując jednocześnie, że podstawę ubiegania się o odszkodowanie daje wnioskodawcom prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 01.06.2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1959/08 jak również decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].03.2011 r. Pismem z dnia [...].01.2013 r. organ I instancji wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w [...] o udzielenie informacji czy do Delegatury złożony został wniosek Pana A. B. lub Pani D. R. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, tj. od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. oraz o sprawdzenie czy do Delegatury wpłynęło pismo Pana A. B. z dnia [...] października 2001 r. oraz pismo Pana A. B. z dnia [...] stycznia 2001 r. W dniu [...].01.2013 r. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w [...] poinformowała, że w rejestrach archiwalnych Delegatury nie stwierdzono wpłynięcia wniosku Pana A. B. lub Pani D. R. o odszkodowanie za działkę nr [...] z obrębu [...] położonej przy ulicy [...] w terminie od 01.01.2001 r. do 31.12.2005 r.

Z notatki służbowej sporządzonej w dniu [...].02.2013 r. przez pracownika Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] wynika, iż po przejrzeniu dzienników korespondencji z miesiąca październik i listopad 2001 r. nie odnaleziono żadnego pisma którego nadawcą byłby Pan A. B. lub też jego siostra Pani D. R., jak również ewentualnego pisma skierowanego przez [...], które dotyczyłoby przekazania wniosku Pana B. lub dotyczyłby nieruchomości położonej przy ul. [...]. Po wnikliwym przeanalizowaniu treści wniosku z dnia [...].10.2010 r., jak również pism dotyczących sprecyzowania niniejszego wniosku oraz mając na uwadze zgromadzony-w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy, w szczególności orzeczenia Sądu wydane w przedmiotowej sprawie, należy stwierdzić, iż pismo z dnia [...].10.2010 r. prawidłowo zostało zakwalifikowane przez organ I instancji jako wniosek o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

W wydanym w przedmiotowej sprawie wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 2372/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż wnioskodawca winien jedynie sprecyzować żądanie i przytoczyć twierdzenia co do stanu faktycznego, z których wywodzi żądania.

Z akt sprawy wynika, iż w piśmie z dnia [...].11.2012 r. Pan A. B. wskazał, iż podstawę ubiegania się o odszkodowanie daje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 01.06.2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1959/08, jak również decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].03.2011 r. W powyższym wyroku Sąd stwierdził, że ponieważ działka nr [...] z obrębu [...] znajduje się pod istniejącą ulicą [...], zachodzi możliwość, iż stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, stała się ona własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, z dniem 1 stycznia 1999 r. i wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 4 cytowanej wyżej ustawy z dnia 13 października 1998 r. odszkodowania za przejęte nieruchomości miały być ustalone według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożonego w okresie od 1 stycznia 2001r. do 31 grudnia 2005 r.

Ponadto w związku z wydaniem przez Wojewodę [...] ostatecznej decyzji Nr [...] z dnia [...].05.2011 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2. do ustalenia odszkodowania właściwy jest tryb postępowania określony w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Określony przez ustawodawcę w art. 73 ust. 4 ustawy termin do składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne jest jednak terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego (prekluzyjnego), a więc nie może być na wniosek strony ani z urzędu przedłużany, skracany bądź przywracany.

W sposób jasny sformułowano to w uchwale składu 5-ciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.l0.l996r. (sygn. akt OPK 19/96, opubl. ONSA rok 1997, Nr 2, poz. 56, opubl. System Informacji Prawnej LEX nr 29260), w której między innymi stwierdzono, że uchybienie terminowi, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem praw podmiotowych, powoduje wygaśnięcie tego prawa. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony ani orzekający w sprawie organ ani też sąd, bowiem nie można tu zastosować przepisów prawa procesowego o przywróceniu terminu (art. 58-60 k.p.a.) ani przepisów kodeksu cywilnego dotyczących przedawnienia roszczeń majątkowych.

Natomiast w wyroku z dnia 30.10.2007 r. (Sygn. akt I SA/Wa 1093/07, Legalis) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż art. 73 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r., ani żaden inny przepis nie nakładają na organ obowiązku powiadamiania stron o wyznaczonych przez ustawodawcę terminach składania podań. Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził niekonstytucyjności art. 73 wymienionej ustawy z dnia 13 października 1998 r. Tak więc organ nie miał obowiązku powiadamiania stron o terminie wynikającym z art. 73 ust. 4 powołanej ustawy.

Mając zatem na uwadze, iż analiza treści żądania wnioskodawcy wskazuje, że jest to wniosek o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ww. ustawy, oraz że wniosek ten został złożony po ustawowo wyznaczonym terminie, organ uznał, że należało uznać rozstrzygnięcie Prezydenta [...] odmawiające uwzględnienia wniosku strony za prawidłowe.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pani D. R. i A. B. Skarżący zarzucili, organowi, że nie uwzględnił okoliczności, iż od 2000r. próbowali polubownie rozwiązać kwestię wykupu części działki przejętej przez Gminę na drogę. W tym celu występowali zarówno do Gminy, jak i Starosty Powiatu W. Podkreślili, że ewidencyjnie działka [...] została wyodrębniona dopiero w listopadzie 1999r., czyli nie istniała w dniu 1 stycznia 1999r. Organy ignorowały wnioski skarżących. Dopiero pismem z dnia [...] lipca 2009r. Gmina poinformowała Skarżących, że mogą ubiegać się o odszkodowanie w I kwartale 2010r. bowiem działka została objęta inwestycją realizowana w oparciu o ustawę z 10 kwietnia 2010r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody [...] wydana na skutek uchylenia wcześniejszego rozstrzygnięcia tegoż organu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014r. Sygn. akt I SA/Wa 2372/13. (Wyrokiem z 17 listopada 2016r. Sygn. akt I OSK 3266/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku).

Wskazać zatem należy, iż zgodnie z art. 170 p.p.s.a orzeczenia te mają moc wiążącą zarówno dla stron, jak i orzekającego obecnie sądu. Powyższe ma zaś w ocenie Sądu istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajęte pod drogi publiczne z uwagi na złożenie przez Skarżącą wniosku po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Co istotne w ocenie Sądu, odrębną decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 2012r., Wojewoda stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość przeszła z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa, na własność Gminy [...], jako zajęta pod drogę.

Zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną odszkodowanie za przejęcie z mocy prawa przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Przede wszystkim wskazać należy, że właściciele nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, które na podstawie art. 73 ustawy stały się z dniem 1 stycznia 1999r. własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, mogą dochodzić jedynie odszkodowania przewidzianego w tym przepisie, zachowując wskazany w nim tryb (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r., sygn. akt II CKN 601/00, OSNC 2002/2/27).

Norma zawarta w art. 73 ust. 4 ustawy wyznaczyła granice czasowe, w których było możliwe skuteczne złożenie wniosku o przyznanie odszkodowania. Zachowanie terminu do złożenia wniosku było podstawową przesłanką do ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Termin ten obejmował okres od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., co oznaczało, że tylko w tych granicach czasowych możliwe było skuteczne złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

Wskazanie w omawianym przepisie terminu do składania wniosków ma takie znaczenie, że nie można było złożyć skutecznie wniosku przed dniem 1 stycznia 2001 r., a po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2258/11; z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 394/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1611/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 558/08 - wszystkie opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Termin określony w przepisie art. 73 ust. 4 ustawy jest terminem zawitym prawa materialnego, co oznacza, że nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa, niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała temu terminowi. Dla biegu terminów prawa materialnego nie są bowiem istotne przyczyny jego uchybienia. W konsekwencji też złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania poza ustawowym terminem oznacza niemożność uwzględnienia roszczenia. W tym też zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych jest jednolite i ugruntowane (zob. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 273/08, LEX nr 563128).

Trzeba też zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny kilka razy badał art. 73 ust. 4 ustawy stwierdzając jego zgodność z Konstytucją RP. Wskazać tu należy wyroki: z dnia z 14 marca 2000 r., sygn. akt P 5/99 (OTK 2000/2/60), z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02 (OTK-A 2004/7/66) oraz z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 (OTK-A 2009/8/123). W szczególności Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zawarty w art. 73 ustawy mechanizm potwierdzenia wywłaszczenia i uzyskania odszkodowania jest poprawny systemowo i nie ogranicza ochrony praw należnych byłym właścicielom.

Wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r. w sprawie K 20/09 (OTK-A 2011/4/350) Trybunał Konstytucyjny po raz kolejny orzekł, że art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z Konstytucją RP, a konkretnie jej art. 21 ust. 2 w związku art. 31 ust. 3 oraz art. 2 i wywodzoną z niego zasadą poprawnej legislacji. Trybunał stwierdził, że art. 73 ust. 4 jest na tyle precyzyjny i na tyle komunikatywny, że językowe reguły wykładni pozwalają wyinterpretować z niego normę zgodną z Konstytucją. Jest zatem zgodny z zasadą dopuszczalnych proporcjonalnych ograniczeń konstytucyjnego prawa do słusznego odszkodowania z tytuły wywłaszczenia.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że Skarżący mogli złożyć skutecznie wniosek o ustalenie i wpłatę odszkodowanie tylko w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

W ocenie orzekających w sprawie organów, taki wniosek strony złożyły w piśmie z [...] października 2010r., a więc po terminie.

Co więcej Wojewoda wskazał również, że pismem z dnia [...].01.2013 r. organ I instancji wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w [...] o udzielenie informacji, czy do Delegatury złożony został wniosek Pana A. B. lub Pani D. R. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, tj. od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. oraz o sprawdzenie, czy do Delegatury wpłynęło pismo Pana A. B. z dnia [...] października 2001 r. oraz pismo Pana A. B. z dnia [...] stycznia 2001 r.

W dniu [...].01.2013 r. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w [...] poinformowała, że w rejestrach archiwalnych Delegatury nie stwierdzono wpłynięcia wniosku Pana A. B. lub Pani D. R. o odszkodowanie za działkę nr [...] z obrębu [...] położonej przy ulicy [...] w terminie od 01.01.2001 r. do 31.12.2005 r.

Z notatki służbowej sporządzonej w dniu [...].02.2013 r. przez pracownika Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] wynika, iż po przejrzeniu dzienników korespondencji z miesiąca październik i listopad 2001 r. nie odnaleziono żadnego pisma którego nadawcą byłby Pan A. B. lub też jego siostra Pani D. R., jak również ewentualnego pisma skierowanego przez [...], które dotyczyłoby przekazania wniosku Pana B. lub dotyczyłby nieruchomości położonej przy ul. [...].

Rozpoznając przedmiotową sprawę, jak również mając na uwadze wytyczne zawarte w wydanym w przedmiotowej sprawie wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 2372/13), w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż wnioskodawca winien jedynie sprecyzować żądanie i przytoczyć twierdzenia co do stanu faktycznego, z których wywodzi żądania, Sąd uznał, że rozpoznając niniejszą sprawę organy nie rozważyły i oceniły należycie wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów.

Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowanym, iż w piśmie z 2010r., które organy uznały za wniosek o odszkodowanie wniesiony w trybie art. 73 ustawy -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, faktycznie doszło do jednoznacznego sprecyzowania żądania skarżących w zakresie odszkodowania. Niemniej jednak, mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, a mianowicie fakt, że skarżący przed 2010r. wielokrotnie zwracali się od organów o uregulowanie kwestii związanej z odebraniem im prawa własności działki [...] (patrz pisma z [...] maja 2000r., [...] grudnia 2000r., [...] stycznia 2001r. [...] października 2001r) , jak również okoliczność, że organ I instancji sam nie potrafił wskazać podstawy prawnej w oparciu o którą kwestia ta może być załatwiona (patrz pismo organu z [...] lipca 2009r. informujące o ewentualnej możliwości ubiegania się o odszkodowanie po wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej), w ocenie Sądu obowiązkiem organów orzekających w sprawie było odniesienie się również do treści w/w pism, a w szczególności pism złożonych w terminie od 1 stycznia 2001r. do 31 grudnia 2005r. Istotną bowiem zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 63 k.p.a. i art. 65 k.p.a. jest jego odformalizowanie tak, aby sprawa mogła być rozpatrzona zgodnie z intencją i interesem strony. Treść podania przesądza zatem o jego kwalifikacji. Natomiast, jeżeli owa treść budzi wątpliwości, to organ jest zobowiązany wyjaśnić te wątpliwości.

Zdaniem Sądu z taką też sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Organy nie podjęły bowiem żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienie treści 2 pism skarżącego, a mianowicie pisma z [...] stycznia 2001r. adresowanego do Zarządu Gminy [...] i z dnia [...] października 2001r. adresowanego do Starostwa Powiatu W.. Tymczasem w pierwszym z nich skarżący wskazuje, że cyt. oświadcza, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone we wcześniejszych pismach z [...] maja 2000r. i [...] grudnia 2000r. w których wprost domagał się on uregulowania kwestii własności gruntu, deklarując otwartość na negocjacje w zakresie wykupu, zamiany gruntu. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, deklaracja skarżącego zawarta w w/w pismach świadczy wprost, że domagał się on po prostu zadośćuczynienia za odebrany grunt, wskazując jedynie na propozycje uregulowania sprawy. Rolą organów było zaś właściwe potraktowanie pism skarżącego i w konsekwencji w okolicznościach niniejszej sprawy pouczenie o możliwości nadanie im biegu zgodnie z art. 73 ustawy -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, po pierwsze czy pisma te ostatecznie wpłynęły do adresatów, a po drugie czy nadano im formalnie bieg. Kwesta ta w ocenie Sądu, jako istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy powinna zostać wyjaśniona przez organy.

W tym miejscu zauważyć należy, iż organy administracji publicznej kształtują stosunki administracyjnoprawne na zasadzie oficjalności, jak również na zasadzie skargowości, tj. na wniosek strony. W myśl art. 63 § 2 k.p.a., pismo strony powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei wymagania w zakresie żądania strony są przez nią samą konkretyzowane i organ nie ma prawnej możliwości do dyskrecjonalnej zmiany owego żądania. Innymi słowy mówiąc, o charakterze żądania decyduje sama strona, a nie organ i w razie wątpliwości, co do charakteru żądania, organ jest zobowiązany wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Powinność owa wynika z zasad ogólnych postępowania określonych w art. 9 k.p.a., bowiem to na organie spoczywa obowiązek czuwania, aby strona z powodu nieznajomości prawa, czy też nieprecyzyjnego sformułowania swoich żądań, nie poniosła uszczerbku w dochodzeniu swoich racji. Organy administracji obowiązane są też prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Ponadto treść art. 7 k.p.a. w której określono zasadę prawdy obiektywnej, sprowadza się do obowiązku dokładnego ustalenia żądania strony, ponieważ to ono zakreśla granice danej sprawy. W tej sytuacji, organ jest zobowiązany zgodnie z brzmieniem art. 64 § 2 k.p.a., do podjęcia czynności w zakresie ustalenia treści rzeczywistego żądania strony. Powołany przepis stanowi normę nakazu obligującą organ właściwy do załatwienia wniesionego podania do określonego i konkretnego, wskazanego w nim zachowania - tj. do działania wyrażającego się do wezwania wnoszącego podanie do usunięcia braków we wskazanym terminie. (patrz szerzej: wyrok WSA w Lublinie Sygn. akt. II SA/Lu 1201/03 z 22 czerwca 2004 r. OŚP 2004/3/64).

W ocenie Sądu okoliczność nie odniesienia się przez organy do w/w pism skarżącego z 2001r., naruszyło wymienione wyżej przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik, bowiem w sytuacji ustalenia, że pisma te wpłynęły do organów (przy uwzględnieniu ew. art. 65 k.p.a) obowiązkiem organów orzekających w sprawie było ustalenie ich treści w świetle przesłanek z art. 73 ustawy -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję wydano przedwcześnie.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane będzie do ustalenie po pierwsze faktu terminu wpływu przedłożonych przez skarżącego pism do organów a w dalszej części wyjaśnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wyżej wskazanych wątpliwości dotyczących charakteru żądania skarżącego w nich zawartego i w zależności od poczynionych ustaleń nadanie im stosownego biegu.

W tym stanie rzeczy, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach oparto o art. 200 w zw. z art. 210 § 2 w/w ustawy.