Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 242/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-06-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. L. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 242/16 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego M. L. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2016 r. o sygn. akt II SA/Bd 242/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie.

Referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy wskazał, że skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący ma na utrzymaniu troje dzieci w wieku szkolnym. Skarżący podał, że uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] zł miesięcznie. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podał również, że posiada wysokie zadłużenie m.in. wobec urzędu skarbowego oraz ZUS. Jak wynika z zeznań podatkowych PIT-36L za 2014 r. oraz 2015 r. skarżący w tym okresie prowadził działalność gospodarczą uzyskując przychód odpowiednio w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Poza tym według zeznań podatkowych PIT-37 wnioskodawca w 2014 r. uzyskał [...] zł dochodu zaś w 2015 r. [...] zł. Poinformował również, że nie posiada rachunków bankowych oraz nie korzysta z pomocy rodziny. W skardze podał, że w niniejszej sprawie skorzystał z ,,pomocy darmowych adwokatów z centrum pomocy prawnej" w miejscu swego zamieszkania.

Uzasadniając umorzenie postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych referendarz wyjaśnił, że przedmiot niniejszej sprawy dotyczy zasiłku celowego, a więc przedmiot tej sprawy mieści się w zakresie ustawowego zwolnienia od kosztów określonego przepisem art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.

Odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy zaakcentował fakt, iż sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna. Jednakże skarżący jak wskazał w skardze poradził sobie z zagadnieniami prawnymi korzystając z pomocy prawnej udzielonej w trybie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1255). Poza tym ustanowienie pełnomocnika na obecnym etapie nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył sprzeciw wnosząc o zmianę postanowienia w zakresie punktu pierwszego w przedmiocie oddalenia wniosku w pozostałym zakresie dotyczących przyznania nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez ustanowienie pełnomocnika. Podkreślił, że z uwagi na swój stan zdrowia nie jest w stanie zapoznać się i zrozumieć akta jak i zawiłości prawa w tej kwestii. Wszelkie pisma kierowane do Sądu pisze mu udzielający bezpłatnej pomocy prawnej stacjonarny prawnik, który na obecnym jak i przyszłym etapie sprawy nie ma i nie będzie miał możliwości zapoznania się z aktami sprawy jak i na bieżąco uczestniczenia w postępowaniu, ponieważ darmowa pomoc prawna nie przewiduje takiej możliwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.

W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 p.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Z uwagi na przedmiot sprawy z zakresu pomocy społecznej z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. korzysta on z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych i dlatego rozpoznanie wniosku w tym zakresie było zbędne w rozumieniu art. 249a p.p.s.a. i postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

Jeżeli chodzi natomiast o kwestie ustanowienia adwokata to stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa. Pomimo oświadczania o braku środków finansowych i konieczności korzystania z pomocy społecznej, co Sądowi wiadome jest z urzędu także z innych inicjowanych przez skarżącego postępowań sądowych, nie podejmuje on starań w podjęciu zatrudnienia, a nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy. Pozbawia się zatem, nie wykorzystując własnych możliwości, zdobycia środków finansowych na poprawę sytuacji materialnej i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym także pokrycia chociażby części koniecznych wydatków związanych z inicjowanym postępowaniem sądowym. W ocenie Sądu sam fakt braku dostatecznych środków nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia wniosku, jeżeli strona nie wykazuje, że w jakikolwiek sposób stara się poprawić tę sytuację, jeżeli ma obiektywnie taką możliwość.

Nadto wskazać należy, iż zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie ma charakteru obligatoryjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r. o sygn. akt II FZ 142/13).

Sama bowiem konstrukcja postępowania sądowo-administracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony skarżącej, o czym stanowi art. 6 p.p.s.a., określający, że sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.

Jak zaś stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez stronę zarzutów.

Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, zdaniem Sądu podzielić należy stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, iż brak jest przesłanek do pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącego w omawianej części i ustanowienia na jego rzecz adwokata. Prowadziłoby to, bowiem do nieuzasadnionego przerzucenia ciężaru kosztów postępowania sądowo-administracyjnego na Skarb Państwa.

Co przy tym istotne, odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie zamyka skarżącemu drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego ustanowienie w dalszym jego stadium, gdy pojawi się konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko-radcowski w przypadku skargi kasacyjnej).

Prawo pomocy w zakresie całkowitym ma charakter zupełnie wyjątkowy i z racji jego finansowania ze środków publicznych nie może być nadużywane. Wnioskując zatem o ustanowienie pełnomocnika skarżący winien wykazać, że zachodzą ku temu szczególnie uzasadnione okoliczności. Jest to istotne tym bardziej, jeśli weźmie się pod uwagę fakt systematycznego składania przez stronę skarg do Sądu (łącznie ponad [...] skarg), a także fakt, że otrzymuje on darmową pomoc prawną – wszelkie pisma kierowane do Sądu pisze mu prawnik udzielający bezpłatnej pomocy prawnej. Domaganie się przez skarżącego, by koszty każdego zainicjowanego przez niego postępowania zostały przerzucone na Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli, jest sprzeczny z ratio legis instytucji prawa pomocy oraz może być kwalifikowane jako przejaw dążeń do nadużywania tego prawa (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2015 r. I OZ 1537/15, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy także w zakresie ustanowienia adwokata. Nie wykazano, bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.