Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1040/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. N. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. N. (dalej: "strona", "skarżący") na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej: "CWKL", "Komisja II instancji") z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

CWKL orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej: "RWKL", "Komisja I instancji") z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej - kategoria N, Zał. 1, Grupa II - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, że Komisja I instancji rozpoznała w pkt 8 orzeczenia schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej, tj. zaburzenia [...], upośledzające [...] oraz schorzenia współistniejące, tj. [...] i [...], bez objawów [...] oraz blizny pozabiegowe w okolicy [...] i [...] nieupośledzające sprawności ustroju. Organ ustalił kategorię zdrowia N, Załącznik nr 1, Grupa II - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Stwierdził, że wymienione wyżej schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił obrazę art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U z 2016 r., poz. 1726), dalej: "ustawa o służbie wojskowej", oraz § 19 i § 23 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 8 stycznia 2010 r.", poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 5 ust. 6 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej w związku z § 16 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie jego przepisów polegające na braku tożsamości schorzeń stwierdzonych u skarżącego.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie orzeczeń organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokiem z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 607/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w części określającej zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w pozostałej części dotyczącej związku (lub jego braku) ustalonych schorzeń z zawodową służbą wojskową oraz określenia grupy inwalidzkiej - skargę odrzucił.

Sąd w pierwszej kolejności wskazał, że przedmiotem kontroli była wyłącznie kwestia stwierdzonej u skarżącego niezdolności do służby wojskowej, nie zaś związek (brak związku) ustalonych schorzeń z zawodową służbą wojskową, bowiem w tej części skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.

Dalej Sąd zauważył, że na podstawie zebranych w sprawie dokumentów organy stwierdziły u skarżącego schorzenie (zaburzenia [...]) powodujące niezdolność do służby wojskowej i zakwalifikowanie go do kategorii N - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Schorzenie to zostało wymienione w § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r., a z objaśnień szczegółowych wynika, że dotyczy przypadków, które mimo leczenia i innych oddziaływań readaptacyjnych, trwających 9 miesięcy, nie rokują istotnej poprawy. Rozpoznanie ustala się z uwzględnieniem dokumentacji z leczenia w oddziale [...] i w PZP. W ocenie Sądu, komisje lekarskie prawidłowo oceniły na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że skarżący nie może pełnić zawodowej służby wojskowej i z tego powodu należało zakwalifikować go do kategorii N - jako trwale niezdolnego do służby wojskowej.

Od części wyroku oddalającego skargę skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej: "p.p.s.a.", naruszenie art. 5 ust. 6 pkt 2 ustawy w związku z § 16 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zakresie objętym punktem 1 oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 409/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił punkt 1 ww. wyroku WSA w Warszawie, orzeczenie CWKL z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] oraz orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] października nr [...], a nadto zasądził koszty postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku NSA zwrócił uwagę, że jeżeli organy administracji publicznej uznały, iż skarżący cierpi na schorzenie, które nie zostało wymienione w Załączniku nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r., to powinny zastosować § 18 ust. 2 tego rozporządzenia, według którego jeżeli dla danego przypadku brak jest odpowiedniego paragrafu lub punktu w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, przypadek ten kwalifikuje się według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego. Powyższa kwestia dotyczyła schorzenia powodującego niezdolność skarżącego do zawodowej służby wojskowej, tj. zaburzeń [...], zakwalifikowane do § 67 pkt 2, podczas gdy do tego paragrafu i punktu przypisana jest inna definicja, mianowicie "reakcja [...]", do którego w objaśnieniach szczegółowych wskazano, aby leczenie w PZP i inne oddziaływania readaptacyjne trwały co najmniej 9 miesięcy. Organy nie wyjaśniły odstąpienia od tego wymogu, lakonicznie stwierdzając, że skarżący nie zakończył leczenia w PZP.

NSA wskazał nadto, że naruszenie prawa materialnego polegało na błędzie w subsumcji, co wyrażone zostało tym, że stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w powołanych przepisach. NSA podkreślił, że sytuacja zdrowotna skarżącego, cierpiącego na schorzenie, które nie zostało unormowane w przepisach rozporządzenia, wymaga zakwalifikowania tego schorzenia według paragrafu i punktu najbardziej zbliżonego.

NSA polecił przy ponownym rozpoznaniu sprawy, po przeprowadzeniu szczegółowej analizy zdolności fizycznej i psychicznej skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, aby organ administracji odniósł się do przesłanek obowiązujących przepisów prawa materialnego - a w sytuacji konieczności zastosowania unormowania przewidzianego w § 18 pkt 2 rozporządzenia (obecnie odpowiednio w § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - Dz. U. z 2015 r., poz. 761), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 3 czerwca 2015 r.", w sposób odpowiadający treści tejże normy prawnej, zakwalifikował jednostkę chorobową skarżącego według najbardziej zbliżonego paragrafu lub punktu.

RWKL w [...], rozpoznając ponownie sprawę po przeprowadzeniu badań lekarskich i konsultacji specjalistycznych, wydała w dniu [...] lipca 2018 r. orzeczenie nr [...] w którym rozpoznała u strony "zaburzenia [...]" - w grupie schorzeń powodujących niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej (zakwalifikowane do § 67 pkt 2 w zastępstwie).

RWKL stwierdziła, że strona jest trwale niezdolna do pełnienia zawodowej służby wojskowej (Kategoria N - Zał. 1 Grupa II). Jednocześnie Komisja wskazała, że rozpoznane schorzenia, w tym schorzenie powodujące niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, nie pozostają w związku ze służbą wojskową oraz zaliczyła stronę do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia oraz do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową.

W odwołaniu od ww. orzeczenia strona zarzuciła naruszenie § 27 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie orzekania w oparciu o przepisy rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. Ponadto strona podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez brak wyznaczenia terminu 14 dni od dnia doręczenia wezwania na dostarczenie dodatkowych dokumentów niezbędnych do wydania orzeczenia.

CWKL orzeczeniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu stwierdziła, że RWKL wskazała na uwarunkowania formalno-prawne o znacznym stopniu złożoności obecnego postępowania orzeczniczego, które wpłynęły na to, iż po uchyleniu przez NSA orzeczeń wojskowych komisji lekarskich I oraz II instancji, zastosowała w obecnym postępowaniu przepisy rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. jako aktualnie obowiązujące.

Zespół orzeczniczy CWKL nie dopatrzył się w takim postępowaniu istotnego uchybienia. Stwierdził bowiem, że w wyroku NSA wyraźnie stwierdzone zostało, iż "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, po przeprowadzeniu szczegółowej analizy zdolności fizycznej i psychicznej skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, organ administracji zobowiązany będzie do odniesienia się do przesłanek obowiązujących przepisów prawa materialnego - a w sytuacji konieczności zastosowania unormowania przewidzianego w § 18 ust. 2 rozporządzenia (obecnie odpowiednio w § 13 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - Dz. U. z 2015 r., poz. 761), w sposób odpowiadający treści tejże normy prawnej, zakwalifikować jednostkę chorobową skarżącego kasacyjnie według najbardziej zbliżonego paragrafu lub punktu".

CWKL podkreśliła, iż RWKL w 2014 r., działając na skierowanie Dowódcy JW [...] w [...], w trakcie prowadzonego postępowania orzeczniczego, mając na uwadze zgromadzone wyniki badań, konsultacji specjalistycznych oraz dokumentacji z leczenia, zdecydowała, że w tej sprawie nie można wydać jednoznacznej decyzji przesądzającej o zdolności badanego do zawodowej służby wojskowej, natomiast z pewnością wymagał on potrzeby udzielenia urlopu zdrowotnego, co stało się powodem zawieszenia postępowania orzeczniczego. Po jego ponownym podjęciu zostało wydane orzeczenie nr [...] w konsekwencji uchylone wyrokiem NSA z powodu uchybienia wynikającego z niezastosowania przepisów paragrafu 18 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010r. RWKL w obecnie zaskarżonym orzeczeniu nr [...] potwierdziła prawidłowość rozpoznania w punkcie 8.1 orzeczenia postawionego w 2014 r.

Zdaniem CWKL, nadesłane z odwołaniem wyniki badań [...] z dnia [...] lipca 2018 r. i [...] z dnia [...] lipca 2018 r. stwierdzające zaburzenia [...] w wywiadzie, obecnie bez symptomów [...], nie mają istotnego wpływu na zmianę rozstrzygnięcia RWKL. Mianowicie na dzień wydania orzeczenia RWKL nr [...] z dnia [...] października 2014 r. orzekany od lutego 2014 r. był w trakcie leczenia w PZP - zostały zatem spełnione kryteria czasowe zawarte w objaśnieniach szczegółowych do § 67 pkt 2, gdyż schorzenie mimo leczenia trwającego 9 miesięcy nie zostało zakończone - świadczą o tym dowody zebrane przez RWKL (jednoznaczny wywiad lekarski, oświadczenie orzekanego, a także treść odwołania z dnia [...] listopada 2014r. od orzeczenia RWKL nr [...]) i skutkowało to uznaniem orzekanego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej oraz zaliczeniem do trzeciej grupy inwalidztwa. Stan zdrowia psychicznego uległ obecnie zmianie - z dostarczonych dokumentów wynika, iż w chwili obecnej u orzekanego nie można rozpoznać zaburzeń adaptacyjnych - taki stan rzeczy może warunkować możliwość ponownego skierowania zainteresowanego do wojskowej komisji lekarskiej przez właściwy organ administracji publicznej w celu ustalenia aktualnej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Natomiast orzeczenie RWKL nr [...] zostało wydane na skierowanie Dowódcy JW nr [...] w wyniku uchylenia przez NSA ww. orzeczeń. Kryteria zastosowania normy § 67 pkt 2 w rozpoznanym schorzeniu zostały przez RWKL dopełnione i należycie uzasadnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.

CWKL uznała za trafny zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyznaczenie skarżącemu terminu 14 dni na dostarczenie dodatkowych dokumentów, stwierdziła jednak, że uchybienie to nie miało wpływu na meritum rozstrzygnięcia.

M. N. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie CWKL z dnia [...] września 2018 r. wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie orzeczenia RWKL z dnia [...] lipca 2018 r.

Skarżący zarzucił naruszenie § 18 ust. 2 i § 67 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie orzeczenia o trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej wobec stwierdzenia zaburzeń [...] i kwalifikację tego schorzenia do § 67 ust. 2 (w zastępstwie), podczas gdy organ nie stwierdził, aby u skarżącego kumulatywnie wystąpiły określone w § 67 ust. 2 przesłanki "bycia poddanym leczeniu i innym oddziaływaniom readaptacyjnym przez 9 miesięcy" oraz aby "leczenie i poddawanie innym oddziaływaniom readaptacyjnym nie rokowało istotnej poprawy".

Skarżący podniósł również zarzut naruszenia § 27 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie orzekania w oparciu o przepisy rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. jako obowiązującego w dacie wszczęcia postępowania, które wskutek uchylenia decyzji nie może zostać uznane za zakończone.

Wyrokiem z dnia 6 września 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 10/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone orzeczenie w części utrzymującej w mocy punkt 8 i punkt 9 orzeczenia RWKL w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], odrzucił skargę w pozostałym zakresie oraz zasądził koszty postępowania sądowego.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarga na orzeczenie CWKL z dnia [...] września 2018 r. utrzymujące w mocy orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. w części dotyczącej określenia inwalidztwa, związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową i zdolności do pracy - jest niedopuszczalna i jako taka odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Uznając jednocześnie za dopuszczalną skargę na orzeczenie CWKL w części dotyczącej określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej, Sąd stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Dalej Sąd wskazał, że w dacie orzekania przez Komisje Lekarskie obu instancji po wyroku NSA z dnia 12 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 409/16 nie obowiązywały już przepisy rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. Akt ten został bowiem uchylony z dniem 6 czerwca 2015 r. i w tej dacie weszło w życie rozporządzenie MON z dnia 3 czerwca 2015 r., zawierające w § 27 przepis intertemporalny nakazujący sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem jego wejścia w życie prowadzić według przepisów dotychczasowych. Niniejsza sprawa wszczęta została na skutek skierowania Dowódcy JW nr [...] w [...] z dnia [...] marca 2014 r. Zatem do postępowania toczącego się ponownie przed RWKL w [...] oraz CWKL - po wydaniu przez NSA wyroku uchylającego z dnia 12 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 409/16 - należało stosować przepisy ww. rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r., a nie rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r., jak to uczyniły organy.

Opisana wada prawna ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż zmianie uległa regulacja dotycząca schorzenia opisanego w § 67 pkt 2 Załącznika nr 1 do opisanych rozporządzeń (numeracja schorzenia nie uległa zmianie). Otóż według rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2015 r. pkt 2 § 67 dotyczy takich przypadków reakcji adaptacyjnych, które mimo leczenia innych oddziaływań readaptacyjnych, trwających 6-9 miesięcy, nie rokują istotnej poprawy. Według natomiast rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. pkt 2 § 67 ma zastosowanie do przypadków reakcji adaptacyjnych, które mimo leczenia i innych oddziaływań readaptacyjnych, trwających 9 miesięcy, nie rokują istotnej poprawy.

Sąd wskazał przy tym, że kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy kwestia długości okresu leczenia skarżącego nie była przedmiotem prawidłowej analizy organów. Nadal nie wiadomo w oparciu o jaki materiał dowodowy CWKL ustaliła, iż leczenie skarżącego w 2014 r. (począwszy od lutego 2014 r.) trwało 9 miesięcy i w dacie wydania przez RWKL w [...] orzeczenia z dnia [...] października 2014 r. nie zostało zakończone. W tym zakresie CWKL nie wskazała, w sposób niebudzący wątpliwości, jakie dowody uznała za wiarygodne, a jakim odmówiła mocy dowodowej.

Sąd zauważył nadto, że z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] czerwca 2014r. podpisanego przez Kierownika Poradni Zdrowia [...] Sp. z o.o. w [...] wynika jedynie, iż skarżący był leczony "od roku 2014 do nadal" z powodu zaburzeń [...]. Z kolei z "Wyniku konsultacji" z dnia [...] lipca 2018 r. sporządzonej przez [...] M. C. [...] w [...] Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SPZOZ w [...] wynika, że skarżący korzystał z leczenia [...] od lutego do czerwca 2014 r. z powodu zaburzeń [...]. Dokumenty te, jak wynika z treści uzasadnienia orzeczenia, nie były przedmiotem analizy organu pod kątem długości okresu leczenia.

Przedmiotowa kwestia - w świetle jednoznacznego brzmienia pkt 2 § 67 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. - winna być przedmiotem dokładnych i opartych o konkretny materiał dowodowy ustaleń organu.

Sąd podkreślił również, że konieczność dokonania takich ustaleń wynikała z treści uzasadnienia ww. wyroku NSA o sygn. akt I OSK 409/16, w którym Sąd ten stwierdził, iż: "Organy nie wykazały w wydanych orzeczeniach, aby leczenie przypadku skarżącego i inne oddziaływania readaptacyjne trwały co najmniej 9 miesięcy, jak wymaga tego przywołane objaśnienie. Organy nie wyjaśniły odstąpienia od tego wymogu". Jak podkreślił NSA, kwestia ta ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż determinuje dopuszczalność zastosowania § 67 pkt 2 Załącznika nr 1 do rozporządzenia.

Powołanym na wstępie orzeczeniem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] CWKL utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu CWKL wskazała, że akta sprawy zawierają dokumenty wystarczające do podjęcia decyzji w przedmiotowej sprawie i nie wymagają uzupełnienia o dodatkową dokumentację medyczną. Powołała się przy tym na:

1) opinię [...] z dnia [...] marca 2014 r. wystawioną przez [...] B. S. specjalistę [...] klinicznego, w której wskazano: "Od około roku z powodu trwającej dłuższy czas bezsenności otrzymywał od lekarza z innej Poradni [...]. Dolegliwości utrzymywały się, więc obecnie przyjmuje dawkę podwyższoną. Widzi poprawę, lepiej śpi, poprawił się też nastrój (...). W 2012 r. był ponownie na misji, tym razem w [...]. Pobyt na misjach wspomina bardzo dobrze - ustępowały wówczas istniejące już dolegliwości (przygnębienie i bezsenność). Po każdej misji czuł się dobrze - w tych okresach dbał o siebie, ćwiczył, pomagała świadomość o zabezpieczeniu materialnym (...). W październiku 2012 r. wrócił do Polski i równocześnie wróciły problemy (...). Rok temu związał się z dziewczyną o imieniu [...], obecnie spodziewają się dziecka. Opiniowany informuje, że poważnie myśli o odejściu z wojska, ma perspektywę dobrej pracy. W jednostce panuje niekorzystna atmosfera, czuje się dyskryminowany przez dowódcę (...). Badanie testem MMPI ujawnia nieco podwyższone wskaźniki [...], skłonność do silnego przeżywania trudności i negatywnych sytuacji. Widoczne objawy lęku, niepokoju, napięcia i zmęczenia psychicznego. Ma poczucie alienacji, mniejszej wartości. Ostrożny i nieufny w relacjach co można wiązać przyczynowo z obecną sytuacją związaną z relacjami z przełożonym, doświadcza uczucia krzywdy. Ma skłonność do tłumienia uczuć wrogości i złości, podatny na emocjonalne zranienia. Objawy związane z jednej strony z osobowością, z drugiej warunkowane reaktywnie (sytuacyjnie). Aktualnie bez cech psychotycznych.",

2) zaświadczenie lekarskie Kierownika Poradni Zdrowia [...] i [...] specjalisty [...] W. O. z dnia [...] czerwca 2014 r. CMP w [...], w którym stwierdzono: "Pacjent jest leczony [...] od roku 2014 r. do nadal z powodu zaburzeń [...] (F43.2) oraz zaburzeń [...] mieszanych (F41.2). Przyjmuje [...] (...), nadal wymaga leczenia w PZP CMP, jest także leczony [...] (...); zaświadczenie z dnia [...] września 2014 r. z tej samej placówki: "Rozpoznanie (F43.2) Zaburzenia [...] (F34) [...]. Cel wydania zaświadczenia: Pacjent nadal jest objęty leczeniem [...] w PTUiW CMP w [...], leczenie ma charakter [...] i [...], jest leczony [...] (...), leczenie ma charakter przewlekły.",

3) konsultację [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. zleconą w ramach postępowania orzeczniczego przez RWKL, stwierdzającą: "(...) w wywiadzie - bardzo trudna sytuacja życiowa - przez kilka lat samotnie wychowywał małą córkę, gdyż zmarła jego partnerka życiowa. Po okresie żałoby utrzymywał się stan [...]. Od około roku badany układa sobie życie od nowa. W badaniach prezentuje się jako osoba refleksyjna z dużym wglądem, okresowo nadmiernie krytyczna wobec siebie. Przejawia tendencję do koncentrowania się na problemach, ulegania napięć psychicznych, tłumienia emocji. Od kilku miesięcy jest pod opieką PZP, poddaje się psychoterapii i pozytywnie ocenia jej efekty. Aktualnie w skali Beck’a 5 p - bez cech depresji. Pozostaje nieco podwyższony poziom [...]. Nie stwierdza się obecności objawów [...].",

4) opis sesji [...] z dnia [...] września 2014 r., z której wynika, że nadal kontynuuje spotkania [...] z rozpoznaniem F43.2 zaburzenia [...],

5) wywiad chorobowy dla celów orzeczniczych z dnia [...] października 2014 r., z którego wynika, że orzekany nadal leczy się z rozpoznaniem: "zaburzenia adaptacyjne (dystymia)" oraz przyjmuje lek [...] i [...] - [...] w dawce 10mg.

CWKL wskazała, że z ww. dokumentów, w szczególności opinii [...] z dnia [...] marca 2014 r. wynika, że orzekany już w 2013 r. z powodu pogorszenia stanu zdrowia psychicznego objawiającego się m.in. bezsennością, a warunkowanego prawdopodobnie problemami interpersonalnymi z przełożonym w miejscu pełnionej służby wojskowej, podjął leczenie w ośrodkach medycznych - początkowo było to leczenie lekiem - [...] (jest to lek [...] i [...]), a następnie leczenie [...] w PZP w CMP w [...], gdzie rozpoznano najpierw zaburzenia [...], a następnie również [...].

Nie można zatem zgodzić się ze stwierdzeniami zawartymi w opinii "Wyniki konsultacji" sporządzonej w dniu [...] lipca 2018 r. przez [...] M. C. - [...] w [...] Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SPZOZ w [...], że skarżący korzystał z leczenia [...] od lutego do czerwca 2014 r. z powodu zaburzeń adaptacyjnych. Jak bowiem wynika z ww. dokumentacji leczenie to rozpoczęło się znacznie wcześniej (w 2013 r.) i miało być kontynuowane znacznie dłużej (zaświadczenie lekarskie z dnia [...] września 2014 r. "leczenie ma charakter [...] i [...], jest leczony [...] (...) leczenie ma charakter przewlekły"), zaś w dokumentacji pochodzącej od lekarza leczącego oraz od psychologa prowadzącego terapię nie wskazano terminu jego zakończenia.

Dalej CWKL wskazała, że proces leczenia zaburzeń adaptacyjnych rozpoczyna się wtedy, gdy mają one znaczny stopień nasilenia lub gdy objawy nie ustępują lub nasilają się w czasie i zaczynają przekraczać okres kilku miesięcy. W zależności od obrazu klinicznego u pacjenta podejmuje się albo leczenie psychoterapeutyczne albo farmakologiczne (z reguły leki [...] i [...],) albo [...] i farmakoterapię równocześnie. Rozpoczęcie farmakoterapii lekami [...] (takimi jak np. [...] lub [...]) z gruntu rzeczy jest leczeniem długoterminowym - podstawowe wytyczne odnośnie rozpoczęcia leczenia tego typu lekami zakładają etap wprowadzania leku i dostosowania dawki (trwający od 1 do 3 miesięcy), etap kontynuacji dawki terapeutycznej (minimum pół roku) oraz etap redukcji dawki (trwający z reguły od 1 do 3 miesięcy). Wskazane powyżej standardy leczenia z reguły warunkują okres leczenia zawarty w przedziale czasowym od 9 do 12 miesięcy. Powyższe dotyczy przypadków typowych, nieobciążonych wcześniejszymi zaburzeniami i bez wcześniejszych niepowodzeń leczniczych, co jednak nie ma zastosowania w przypadku orzekanego (ze względu na wcześniejszy okres [...] pierwszy lek [...] - ze względu na niepełną poprawę - musiał być zmieniony na [...]) i co skutkuje wydłużeniem okresu leczenia kolejnym lekiem [...].

Uwzględniając powyższe CWKL stwierdziła, że już co najmniej w 2013 r. wystąpiły u orzekanego objawy chorobowe i rozpoczął on leczenie [...], następnie [...], po czym włączono mu kolejny lek [...], który kontynuował w skutecznej dawce terapeutycznej jeszcze w momencie stawiennictwa w RWKL. Tym samym od momentu rozpoczęcia leczenia do momentu wydania orzeczenia proces terapii trwał znacznie powyżej 9 miesięcy, co jest jednoznaczne z tym, że nie rokował na ustąpienie zaburzeń i zakończenie leczenia we wskazanym rozporządzeniem okresie 9 miesięcy. Należy zatem stwierdzić, że leczenie zaburzeń [...] trwało powyżej 9 miesięcy, co spełnia kryteria objaśnień szczegółowych § 67 pkt 2 Załącznika nr 1 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r.

Zaburzenia [...] pozostają bez związku ze służbą wojskową, gdyż nie są wymienione w żadnym z załączników rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2003r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej (...) (Dz. U. Nr 62, poz. 567 ze zm.).

Końcowo CWKL wskazała, że działania readaptacyjne po zwolnieniu orzekanego z zawodowej służby wojskowej spowodowały, iż stan zdrowia [...] uległ ostatecznie poprawie - z dostarczonych dokumentów w 2018 r. wynika, że u orzekanego nie można obecnie rozpoznać zaburzeń. Taki stan rzeczy, zdaniem CWKL, może warunkować możliwość ponownego skierowania zainteresowanego do wojskowej komisji lekarskiej przez właściwy organ administracji publicznej w celu ustalenia aktualnej zdolności do zawodowej służby wojskowej.

Pismem z dnia 4 maja 2020 r. M. N., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie CWKL z dnia [...] marca 2020 r. w całości zarzucając naruszenie § 18 ust. 2 i § 67 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie orzeczenia o trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej wobec stwierdzenia zaburzeń [...] kwalifikując to schorzenie z § 67 ust. 2 (w zastępstwie), podczas gdy organ nie stwierdził, aby u skarżącego kumulatywnie wystąpiły określone w § 67 ust. 2 przesłanki "bycia poddanym leczeniu i innym oddziaływaniom readaptacyjnym przez 9 miesięcy" oraz aby "leczenie i poddawanie innym oddziaływaniom readaptacyjnym nie rokowało istotnej poprawy".

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżący podniósł, że ma świadomość tego, iż sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową i stąd też przedmiotowa skarga nie jest ukierunkowana na zwalczanie zapadłego orzeczenia co do jego meritum. Niemniej jednak w postępowaniu w przedmiocie ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej, w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi, mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego. Powyższe należy więc do kognicji sądów administracyjnych.

Dalej skarżący wskazał, że organ w swoim orzeczeniu skupił się na dowodzeniu, że okres leczenia trwał dłużej niż 9 miesięcy. Jednak kryterium, które zastosował organ nie znajduje oparcia w rozporządzeniu MON z dnia 8 stycznia 2010 r. Skarżący przytoczył treść § 67 pkt 2 Załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia oraz objaśnień szczegółowych stwierdzając, że zastosowanie (w zastępstwie) ww. przepisu może mieć miejsce w przypadkach, które: kumulatywnie są leczone i poddawane innym oddziaływaniom readaptacyjnym; kumulatywne leczenie i poddawanie innym oddziaływaniom readaptacyjnym trwa nie mniej niż 9 miesięcy oraz nie rokuje istotnej poprawy. Wywodzenie przez organ, że czas leczenia powyżej 9 miesięcy jest samoistną przesłanką do "przypisania" skarżącemu schorzenia z § 67 pkt 2 jest więc błędne. Gdyby istotnie tak było, to prawodawca nie umieściłby w rozporządzeniu dodatkowego wymogu "nie rokowania istotnej poprawy".

Tymczasem nawet z treści dokumentów powołanych przez organ wynika, że leczenie skutkowało poprawą stanu zdrowia [...] skarżącego. Potwierdza to opinia [...] z dnia [...] marca 2014 r. oraz konsultacja [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Skoro zatem u skarżącego obiektywnie wystąpiła poprawa zdrowia psychicznego, to organ powinien był dokonać oceny czy owa poprawa rokowała czy też nie rokowała istotnej poprawy w rozumieniu § 67 pkt 2. Oceny takiej organ jednak nie dokonał, co skutkowało wniesieniem skargi.

W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o: odrzucenie skargi w części dotyczącej związku ustalonych schorzeń skarżącego ze służbą wojskową oraz ustalenia grupy inwalidztwa jako niedopuszczalnej; oddalenie skargi w pozostałym zakresie jako merytorycznie nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że wobec zapadłych wyroków: NSA z dnia 12 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 409/16 i WSA w Warszawie z dnia 6 września 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 10/19 w sprawie znalazły zastosowanie art. 170 i art. 153 p.p.s.a.

W myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

Z kolei zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego oraz wyjaśnienie sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11, publ. CBOSA). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 września 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 10/19.

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem orzeczenie CWKL z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zdolności M. N. do pełnienia zawodowej służby wojskowej nie narusza prawa.

Orzeczenie to zostało wydane w następstwie uchylenia (ww. wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 6 września 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 10/19) orzeczenia CWKL z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w części utrzymującej w mocy punkty 8 i 9 orzeczenia RWKL w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]. Orzeczenie CWKL zostało zatem wyeliminowane z obrotu prawnego tylko w części (utrzymującej w mocy orzeczenie RWKL) dotyczącej rozpoznania schorzenia oraz określenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej (w pozostałej części Sąd skargę odrzucił). Ponownie rozpatrując sprawę CWKL rozstrzygała więc wyłącznie co do uchylonej części orzeczenia. Znajduje to odzwierciedlenie w komparycji orzeczenia CWKL, z której wynika, że rozstrzygnięcie zapadło po uchyleniu - wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 6 września 2019 r. sygn. akt. II SA/Wa 10/19 - orzeczenia CWKL nr [...] z dnia [...] września 2018 r. w części utrzymującej w mocy punkt 8 i 9 orzeczenia RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. i dotyczy ww. orzeczenia RWKL wydanego w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, ustalającego kategorię N, Załącznik 1, Grupa II - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Znajduje to również potwierdzenie w uzasadnieniu orzeczenia, w którym CWKL obszernie wyjaśniła z jakich względów podzieliła stanowisko RWKL w kwestii rozpoznania schorzenia oraz ustalenia kategorii zdolności do służby wojskowej, nie wypowiadając się jednocześnie w kwestii inwalidztwa oraz jego związku ze służbą wojskową.

Wobec tak zakreślonego przedmiotu postępowania przed CWKL, brak było podstaw do odrzucenia skargi w części dotyczącej ustalenia grupy inwalidztwa i związku schorzeń skarżącego ze służbą wojskową.

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem CWKL prawidłowo rozstrzygnęła w przedmiocie rozpoznania schorzenia oraz ustalenia kategorii zdolności skarżącego do służby wojskowej.

Wbrew zarzutom skargi CWKL, stosownie do art. 170 i art. 153 p.p.s.a., zastosowała się do wskazań zawartych w ww. wyrokach NSA oraz WSA w Warszawie.

Mianowicie, CWKL w wyniku dogłębnej analizy materiału dowodowego podzieliła stanowisko RWKL, która rozpoznała u skarżącego zaburzenia [...] i zakwalifikowała to schorzenie do § 67 pkt 2 (reakcja adaptacyjna przedłużona) Załącznika nr 1 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2002 r. w związku z § 18 ust. 2 tego rozporządzenia. Prawidłowo uznała, że w sytuacji, gdy dla ww. przypadku brak jest odpowiedniego paragrafu lub punktu w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, przypadek ten kwalifikuje się według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego. Jednocześnie CWKL wykazała, że orzeczone schorzenie spełnia przesłanki wymienione w objaśnieniach szczegółowych do pkt 2 § 67 dotyczącego "przypadków, które mimo leczenia i innych oddziaływań readaptacyjnych, trwających 9 miesięcy, nie rokują istotnej poprawy. Rozpoznanie należy ustalać z uwzględnieniem dokumentacji z leczenia w oddziale [...] i w PZP".

CWKL poddała szczegółowej analizie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, trafnie uznając, że jest on wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Omówiła obszernie dokumentację medyczną, tj. opinię [...] z dnia [...] marca 2014 r.; zaświadczenie lekarskie Kierownika PZPiU CMP w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.; zaświadczenie PZPiU CMP w [...] z dnia [...] września 2014r.; konsultację [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.; opis sesji [...] z dnia [...] września 2014 r.; wywiad chorobowy dla celów orzeczniczych z dnia [...] października 2014 r. W oparciu o te dokumenty CWKL wskazała, że skarżący już w 2013 r. z powodu pogorszenia stanu zdrowia psychicznego podjął leczenie w ośrodkach medycznych - początkowo było to leczenie lekiem - [...] (jest to lek [...] i [...]), a następnie leczenie psychoterapeutyczne w PZP CMP w [...], gdzie rozpoznano najpierw zaburzenia [...], a następnie [...]. CWKL ustosunkowała się również do opinii z dnia [...] lipca 2018 r. sporządzonej przez lekarza [...] w [...] Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SPZOZ w [...] wskazując, iż z dokumentów wymienionych powyżej jednoznacznie wynika, że leczenie [...] skarżącego rozpoczęło się w 2013 r. i trwało dłużej niż do czerwca 2014 r.

W konkluzji CWKL wskazała, że już co najmniej w 2013 r. wystąpiły u orzekanego objawy chorobowe i rozpoczął on leczenie [...], następnie psychoterapię, po czym włączono mu kolejny lek, który kontynuował w skutecznej dawce terapeutycznej jeszcze w momencie stawiennictwa w RWKL. Tym samym od momentu rozpoczęcia leczenia do momentu wydania orzeczenia RWKL proces terapii trwał znacznie powyżej 9 miesięcy i tym samym nie rokował na ustąpienie zaburzeń i zakończenie leczenia we wskazanym w rozporządzeniu okresie 9 miesięcy.

Zatem wbrew zarzutom skargi CWKL wykazała, że w omawianym przypadku spełnione zostały kumulatywnie przesłanki wymienione w objaśnieniach szczegółowych do pkt 2 § 67, tj. leczenie trwało ponad 9 miesięcy, a jednocześnie - w przewidzianym okresie 9 miesięcy - leczenie to nie rokowało istotnej poprawy (tj. ustąpienia zaburzeń i zakończenia leczenia). Trafnie przy tym CWKL uznała, że przesłanka "nie rokowania istotnej poprawy" odnosi się do wymienionego w objaśnieniach szczegółowych okresu 9 miesięcy.

Jednocześnie CWKL podkreśliła, że w świetle dokumentacji z 2018 r. stan zdrowia psychicznego skarżącego uległ poprawie, co może stwarzać możliwość ponownego skierowania go do wojskowej komisji lekarskiej w celu ustalenia aktualnej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Reasumując stwierdzić należy, że wskazania NSA oraz WSA w Warszawie zawarte w ww. wyrokach, stosownie do treści art. 153 i art. 170 p.p.s.a., zostały przez CWKL w sposób prawidłowy wykonane. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane na postawie właściwych przepisów prawa, ustalenia faktyczne zostały prawidłowo poczynione, w oparciu o obszerny materiał dowodowy, Ocena materiału dowodowego w kontekście przepisów prawa materialnego została w sposób pełny i wyczerpujący przedstawiona w uzasadnieniu orzeczenia.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.