Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SAB/Wa 3/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Zobowiązano organ do wydania aktu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K. M. na bezczynność w przedmiocie wniosku z dnia [...] stycznia 2002 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1970 r. Nr [...] zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania decyzji w przedmiocie wniosku skarżącej K. M. z dnia [...] stycznia 2002 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1970 r. Nr [...] w terminie 30 (trzydziestu) dni od dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] stycznia 2002 r. skarżąca K. M. zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1970 r., Nr [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów obszaru "[...]". W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła m.in., iż organy administracji w toku postępowania administracyjnego nigdy nie przedstawiły dowodu świadczącego o tym, iż matka skarżącej - Z. K. była powiadomiona o toczącym się postępowaniu oraz o jego wynikach, natomiast czynnie uczestniczył w postępowaniu mąż Z. K. - C. K., który składał oświadczenia za żonę, które traktowane były przez organ administracji jak złożone przez samą zainteresowaną. Skarżąca podniosła ponadto, iż z przedłożonych do akt sprawy opinii grafologicznej z dnia [...] sierpnia 2000 r. wynika, że niektóre czynności w postępowaniu administracyjnym dokonywane były przez osoby nieuprawnione, w tym np. odwołanie z dnia [...] maja 1986 r. kierowane do Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej sygnowane nazwiskiem K. C. zostały faktycznie podpisane przez R. K.

Następnie w dniu [...] czerwca 2003 r. strona skarżąca zwróciła się do organu z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra utrzymujących w mocy decyzję dotyczącą wymiany gruntów między małżonkami Z. i C. K. Zdaniem skarżącej K. M. decyzji takiej jej rodzice nie podejmowali i nigdy nie składali na tę okoliczność oświadczeń woli, a decyzję dotyczącą wymiany gruntów organy dokonały wbrew ich woli.

Z uwagi na niepodjęcie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi czynności w sprawie w/w wniosków skarżąca w dniu [...] grudnia 2003 r. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność tego organu.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...] listopada 1997 r. nr [...] - działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności swojej wcześniejszej decyzji z dnia z dnia [...] lutego 1990 r. odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1970 r., zatwierdzającej projekt scalenia gruntów obszaru "[...]", w części dotyczącej gruntów położonych w [...], należących w czasie scalenia do rodziców skarżącej. Minister podniósł, iż po rozpatrzeniu wniosku K. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy organ decyzją z dnia [...] lutego 1999 r., nr [...], działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 k.p.a. - utrzymał w mocy wymienioną decyzję. Minister zwrócił uwagę, iż Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA 691/99 skargę K. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1999 r. oddalił. Organ uznał w związku z tym, iż w świetle przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W świetle powyższego Minister stwierdził, iż nie znajdując przesłanek merytorycznych ani możliwości prawnych do zmiany dotychczasowych rozstrzygnięć należy uznać, że omawiana sprawa K. M. została ostatecznie załatwiona.

Również w piśmie z dnia [...] marca 2004 r. skierowanym do skarżącej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na jej skargę dotyczącą nieprawidłowości w dotychczasowych rozstrzygnięciach związanych ze scaleniem gruntów obiektu "[...]", poinformował stronę, iż z uwagi na ostateczne załatwienie sprawy uznaje za niecelową dalszą korespondencję.

Z akt sprawy wynika, iż Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w 1999 r., w sprawie sygn. akt II SA 691/99, rozpatrywał tylko skargę na odmowę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1970 r., zatwierdzającej projekt scalenia gruntów obszaru "[...]", w odniesieniu do gruntów położonych w [...], należących w czasie scalenia do rodziców skarżącej - Z. i C., małżonków K. W uzasadnieniu wyroku wydanego w 18 maja 1999 r. NSA uznał, iż nie stwierdził istnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. koniecznych do stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia [...] października 1970 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżąca wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 30 grudnia 2003 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle obowiązujących przepisów prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości orzeka między innymi w zakresie skarg na bezczynność organów administracji (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Właściwość Sądu dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych.

W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Zdaniem Sądu należy stanowczo podnieść, iż wniesienie skargi na bezczynność jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (tak również: J. P. Tarno /w:/ "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 28; patrz również /w:/ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 1983 r., sygn. akt SA/Wr 6/83, GP 1983, nr 24).

W ocenie Sądu skarga K. M. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżony organ - wbrew ustawowemu obowiązkowi ustosunkowania się do wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2002 r. - nie wydał w prawem przewidzianym terminie żadnej decyzji w zakresie żądania stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1970 r., Nr [...].

W przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej właściwy rzeczowo organ zobowiązany jest wydać stosowną decyzję opierając się na przepisach art. 157 § 3 lub art. 158 § 1 k.p.a.

Na podstawie przepisu art. 157 § 3 k.p.a. orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej żądanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja (nieostateczna lub ostateczna), której ważność należy poddać ocenie, czy też istnienie przeszkód prawnych ustanowionych w ustawach odrębnych.

Z kolei na podstawie przepisu art. 158 § 1 k.p.a. albo stwierdza się nieważność decyzji, albo też utrzymuje się w mocy kwestionowaną decyzję, stwierdzając brak przesłanek ustawowych do stwierdzenia nieważności. Decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej jest wydawana w wyniku ustalenia istnienia wyłącznie co najmniej jednej z przesłanek pozytywnych ustanowionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jeżeli w toku dokonywanych ustaleń organ administracji prowadzący postępowanie rozpoznawcze ustali, iż okoliczności sprawy nie uzasadniają stwierdzenia nieważności, to wówczas powinien odmówić stwierdzenia nieważności decyzji, której to postępowanie dotyczy.

W żadnym przypadku obowiązujące przepisy nie dają organowi administracji podstawy prawnej do odstąpienia od podjęcia stosownych czynności - wydania decyzji administracyjnej, i poprzestania wyłącznie na pisemnym poinformowaniu strony skarżącej o niecelowości dalszego procedowania.

Na marginesie należy zauważyć, iż decyzja Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1970 r., Nr [...], nie była bezpośrednim przedmiotem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt II SA 691/99, a więc Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie powinien ograniczać się wyłącznie do powołania swoich wcześniejszych decyzji oraz w/w orzeczenia NSA, lecz zobowiązany był podjąć stosowne czynności wyjaśniające.

Mając powyższe na uwadze Sąd - nie przesądzając w jakikolwiek sposób zasadności i celowości wniosku strony skarżącej - uznał, iż należy zobowiązać Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpatrzenia wniosku K. M. z dnia [...] stycznia 2002 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1970 r., Nr [...], w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Dodatkowo należy zauważyć, iż - zdaniem Sądu - wniesienie skargi na bezczynność organu administracji publicznej nie jest ograniczone żadnym terminem, zaś w przypadku bezczynności ministra wniesienie przedmiotowej skargi nie jest uwarunkowane uprzednim złożeniem zażalenia, o którym mowa w przepisie art. 37 § 1 k.p.a. (tak również /w:/ wyroku NSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2000 r., I SAB 52/00). Zdaniem Sądu organ zobowiązany jest do ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej i wydania decyzji na podstawie powołanych przepisów prawa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie przepisu art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.