Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 282/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 8 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: Art. 90d ust. 1 i ust. 8, art. 90o
journal: Dz.U. 1991 nr 95 poz 425
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
article: Art. 107  par. 1 pkt 4, par. 3 , art. 138 par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędzia: WSA Urszula Zięba Protokolant: Tomasz Famulski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skarg M. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2018 r. Nr [...], [...] , [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej dla ucznia - uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu l instancji -


UZASADNIENIE

M. K. (dalej: Wnioskodawczyni, Strona, Skarżąca) złożyła w dniu 30 sierpnia 2017 r. do Wójta Gminy M trzy wnioski o przyznanie stypendium szkolnego dla ucznia na rok szkolny 2017/2018. Wnioski dotyczyły trzech synów Wnioskodawczyni: K. K., D. K. i I. K. Wnioskodawczyni podała, że jej rodzina składa się z pięciu osób, pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, tj. Wnioskodawczyni, która jest na rencie, jej męża, który jest pracownikiem oraz trójki wymienionych małoletnich uczących się dzieci. W ramach informacji o dochodach uzyskanych przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym Wnioskodawczyni wskazała na wynagrodzenie za pracę męża w wysokości 1.464,48 zł oraz na świadczenie otrzymywane z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: GOPS) w wysokości 467,00 zł, a w konsekwencji podała, że średni miesięczny dochód netto na jedną osobę wynosi 386,29 zł. M. K. dołączyła do wniosków odcinek renty za maj 2017 r. na kwotę 651,50 zł netto oraz zaświadczenie o wynagrodzeniu za pracę męża w miesiącu lipcu 2017 r. na kwotę 992,64 zł netto za przepracowany niepełny miesiąc pracy.

Kierownik Zespołu Ekonomiczno–Administracyjnego Szkół działając z upoważnienia Rady Gminy M (dalej: organ I instancji), trzema decyzjami z dnia [...] 2017 r. (o numerach [...]; [...]; [...]), wydanymi na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: K.p.a.), "Rozdziału 8a szczególnie art. 90b ust.1, 2, 3, 4, art. 90c ust.1, 2, 4, art. 90d ust.1-13, art. 90n ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r. poz. 1943)" oraz uchwały nr [...] z dnia 29 października 2015 r. w sprawie uchwalenia regulaminu udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy M, odmówił przyznania pomocy materialnej za okres wrzesień - grudzień 2017 r. odpowiednio dla ucznia K. K., I. K. i D. K. W uzasadnieniach decyzji wskazano, że wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.; dalej: u.p.s.), która wynosi 514,00 zł. Organ podał, że łączny dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 2.582,98 zł (pensja: 1.464,48 zł; zasiłki z GOPS: 467,00 zł; świadczenie z ZUS: 651,50 zł), a w konsekwencji wskazano, że dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie uczenia wynosi 516,60 zł i Wnioskodawca nie spełnia warunków do otrzymania pomocy materialnej – stypendium szkolnego.

Strona od powyższych decyzji złożyła jednobrzmiące odwołania zarzucając w nich błędne ustalenie miesiąca złożenia wniosku, błędne ustalenie miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku oraz błędne ustalenie dochodu rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. W uzasadnieniu odwołań podniosła, że każdy z wniosków o przyznanie stypendium szkolnego złożyła w dniu 30 sierpnia 2017 r. Podniosła, że miesiącem poprzedzającym złożenie wniosku jest lipiec, a nie, jak błędnie wskazano w uzasadnieniu decyzji, miesiąc sierpień. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że w lipcu 2017 r. dochód rodziny wynosił łącznie 1.931,48 zł (pensja – 1.464,48 zł i zasiłki GOPS - 467 zł), a w przeliczeniu na osobę w rodzinie kwotę 386,29 zł, więc był niższy niż ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 514,00 zł na osobę w rodzinie. Ponadto M. K. wyjaśniła, że w lipcu 2017 r. nie otrzymała świadczenia z ZUS, które zostało wypłacone wraz z wyrównaniem dopiero w sierpniu 2017 r., co stanowi dochód za miesiąc sierpień, a nie lipiec 2017 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: organ odwoławczy, SKO) decyzjami z dnia 18 stycznia 2018 r. (o numerach [...]; [...]; [...]) utrzymało w mocy zaskarżone decyzje.

W uzasadnieniach decyzji SKO, powołując się na art. 90d ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 2198, dalej u.s.o.), wskazało, że dla otrzymania stypendium szkolnego niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek:

1) przesłanki niskich dochodów na osobę w rodzinie oraz

2) występowanie trudnej sytuacji rodzinnej, w szczególności: bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej lub długotrwałej choroby, wielodzietności, braku umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizmu lub narkomanii, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe.

Następnie SKO wskazało, że zgodnie z art. 90d ust. 7 u.s.o., miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. tj. nie może być wyższa niż 514 zł. Natomiast miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7, jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 u.p.s., z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3 u.s.o.

SKO wskazało, że z uwagi na brzmienie art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Dalej SKO stwierdziło, że Wnioskodawczyni złożyła wniosek w dniu 30 sierpnia 2017 r., więc miesiącem poprzedzającym złożenie wniosku był lipiec 2017 r. i ten miesiąc winien był stanowić podstawę ustalania dochodu rodziny. Organ odwoławczy zauważył jednak, że w sierpniu 2017 r. doszło do zmiany dochodu Wnioskodawczyni, ponieważ otrzymała ona świadczenie z ZUS (rentę) z wyrównaniem za lipiec 2017 r. SKO wskazało, że organ I instancji wyliczając dochód rodziny za sierpień 2017 r., nie wziął pod uwagę kwoty renty wypłaconej za miesiąc lipiec i sierpień 2017 r., a jedynie kwotę renty przysługującej za jeden miesiąc oraz, że wyliczając dochód za lipiec 2017 r. organ winien byłby wziąć pod uwagę kwotę renty przysługującej w lipcu 2017 r. SKO stwierdziło, że nawet gdyby organ I instancji, prawidłowo uznając, iż miesiącem, z którego należy wziąć pod uwagę dochody jest lipiec 2017 r., uznał, że dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego, to i tak Wnioskodawczyni byłaby obowiązana zgłosić organowi zmianę w dochodu w sierpniu 2017 r. w postaci uzyskania prawa do renty w wysokości 651,50 zł miesięcznie. Powyższe spowodowałoby (gdyby zostało ono przyznane) konieczność cofnięcia przyznanego stypendium już od samego początku jego pobierania, ponieważ stypendium szkolne wstrzymuje się albo cofa w przypadku ustania przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego.

Od powyższych rozstrzygnięć Skarżąca wniosła skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając w nich naruszenie art. 8 ust. 3 u.p.s., poprzez przyjęcie przychodu z sierpnia 2017 r., zamiast przychodu z lipca 2017 r., jako podstawy do ustalenia prawa do stypendium szkolnego. W uzasadnieniach skarg powtórzyła argumentacje przedstawioną w odwołaniach, a ponadto wskazała, że błąd SKO polegał na tym, że organ pomylił utratę dochodu z uzyskaniem dochodu. Skarżąca zauważyła, że organy nie mogły przyjąć dochodu z sierpnia, gdyż nie nastąpiła w nim utrata dochodu. Skarżąca wskazała ponadto, że dochód bierze się z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a nie za miesiąc, od którego ma być przyznane świadczenie. Skarżąca wskazała, że SKO błędnie stwierdziło, że w przypadku zmiany sytuacji dochodowej po złożeniu wniosku, po stronie organu istniałaby konieczność cofnięcia wydanej decyzji, ponieważ cofnięcie takiej decyzji może nastąpić tylko w przypadku zmiany w liczbie członków rodziny, ukończenia przez dziecko 24 roku życia, przerwania nauki, skreślenia z listy uczniów, powtarzania klasy z przyczyn innych niż zdrowotne.

Wnioskodawczyni stwierdziła też, że w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej organy zachowały się odmiennie w 2017 r. niż w 2016 r., kiedy ustaliły wysokość dochodów rodziny, przyjmując przychody z miesiąca lipca, a nie sierpnia.

SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

WSA w Krakowie działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), postanowił sprawy o sygn. akt I SA/Kr 282/18, sygn. akt I SA/Kr 283/18 i sygn. akt I SA/Kr 284/18 połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygn. akt I SA/Kr 282/18. Powołany przepis stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W rozpoznawanej sprawie skargi ze względu na podmiot Skarżący oraz stan faktyczny i istotę spornych zagadnień pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu ww. przepisu. Uzasadnione było więc połączenie postępowań sądowych, wszczętych odrębnymi skargami, do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Skargi okazały się zasadne.

Przedmiotem kontroli sądowej są w niniejszej sprawie trzy decyzje SKO utrzymujące w mocy decyzje Kierownika Zespołu Ekonomiczno–Administracyjnego, w którymi odmówiono przyznania pomocy materialnej za okres wrzesień - grudzień 2017 r. odpowiednio dla ucznia K. K., I. K. i D. K.

W ocenie Sądu zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji nie mogą się ostać jako zapadłe z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenia niewątpliwie miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę prawną przyznawania stypendium szkolnego stanowi art. 90d ust. 1 u.s.o. W świetle tego przepisu stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem, że stypendium to co do zasady nie przysługuje uczniowi, który otrzymuje inne stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych.

Podstawową przesłankę przyznania stypendium stanowi trudna sytuacja materialna ucznia, na którą składają się dwa elementy, podlegające ocenie organów: niski dochód na osobę w rodzinie oraz szczególne problemy bytowe występujące w rodzinie lub jej dysfunkcjonalność.

W badanej sprawie podłożem sporu prawnego między Skarżącą a organami stała się kwestia oceny dochodu na osobę w rodzinie. Ustawa o systemie oświaty nie określa ani wysokości dochodu uprawniającego do uzyskania stypendium, ani zasad jego ustalania. W tym zakresie poprzez odesłanie zawarte w art. 90d ust. 8 u.s.o. znajdują zastosowanie regulacje zawarte w art. 8 ust. 3 -13 u.p.s.

Ustawa o pomocy społecznej wprowadza pojęcie "kryterium dochodowego na osobę w rodzinie", jako warunkujące nabycie prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Kryterium to jest określone ustawowo i weryfikowane co trzy lata (art. 9 u.p.s.).

Zgodnie z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058) wysokość omawianego kryterium na osobę w rodzinie wynosi 514 zł.

Ustawa o pomocy społecznej szczegółowo reguluje zasady ustalania dochodu, stanowiącego podstawę oceny spełnienia kryterium dochodowego. Zgodnie z podstawową regułą wyrażoną w art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1/ miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2/ składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3/ kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Organy nieprawidłowo ustaliły dochód Skarżącej oraz jej rodziny, co skutkowało odmową przyznania wnioskowanej pomocy.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o udzielenie pomocy finansowej został złożony w dniu 30 sierpnia 2017 r., zatem sytuacja dochodowa rodziny Skarżącej winna być ustalona na podstawie przychodów rodziny Skarżącej z lipca 2017 r., a nie sierpnia 2017 r. jak zrobiły to organy obu instancji.

Zaznaczyć należy, że z art. 8 ust. 3 u.p.s. wynika jednoznacznie, iż dochód z miesiąca, w którym złożono wniosek o udzielenie pomocy, uwzględniony jest jedynie w przypadku, gdy dochód uzyskany w miesiącu poprzedzającym został utracony. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują natomiast odmiennego sposobu ustalania dochodu wnioskodawcy w przypadku uzyskania dochodu w miesiącu wystąpienia w wnioskiem o przyznanie stypendium szkolnego, na co wskazuje także Skarżąca w skardze. W rozpatrywanej sprawie w miesiącu sierpniu 2017 r. dochód gospodarstwa domowego Skarżącej powiększył się o wyższe zarobki męża niż w miesiącu lipcu w związku z uzyskaniem wynagrodzenia za pełny miesiąc pracy (w lipcu wynagrodzenie było niższe ze względu na wykonywanie pracy przez męża Skarżącej od 11 – 31 lipca 2017 r.) oraz, jak twierdzi Skarżąca, o wypłaconą jej rentę, której nie otrzymała lipcu. W sprawie nie zaszła zatem przesłanka utraty dochodu w sierpniu, więc organy błędnie ustaliły sytuację dochodową rodziny na podstawie przychodów z sierpnia.

Należy wskazać, że SKO doszło do takiej samej konkluzji w uzasadnieniu każdej z trzech decyzji, stwierdzając że: "skoro Pani M. K. złożyła wniosek w dniu 30 sierpnia 2017 r., to miesiącem poprzedzającym złożenie wniosku był lipiec 2017 r. i ten miesiąc winien był stanowić podstawę ustalania dochodu rodziny". SKO zatem wprost potwierdziło w uzasadnieniu każdej z decyzji, którymi utrzymało zaskarżone decyzje w mocy, że organ I instancji przyjął błędny miesiąc za podstawę ustalania dochodu rodziny. SKO nie uznało jednak za zasadne uchylić zaskarżonych decyzji z tego powodu, gdyż: "Nawet gdyby organ I instancji, prawidłowo uznając, iż miesiącem, z którego należy wziąć pod uwagę dochody jest lipiec 2017 r., uznał, że dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego, to i tak Pani M. K. byłaby obowiązana zgłosić organowi zmianę w dochodu w sierpniu 2017 r. w postaci uzyskania prawa do renty w wysokości 651,50 zł miesięcznie. Powyższe spowodowałoby (gdyby zostało ono przyznane) konieczność cofnięcia przyznanego stypendium już od samego początku jego pobierania".

W tym kontekście Sąd wskazuje, że ustawa o pomocy społecznej, do której odwołuje się ustawa o systemie oświaty, szczegółowo reguluje zasady ustalania dochodu, stanowiącego podstawę oceny spełnienia kryterium dochodowego. Przepisy nie przewidują żadnej możliwości zmiany kryteriów ustalania dochodu ze względu na uzyskanie dochodów w miesiącu, w którym został złożony wniosek o przyznanie stypendium, skutkujących przekroczeniem kryterium dochodowego. Natomiast sytuację zmiany okoliczności uprawniających do przyznania stypendium reguluje inny przepis, przewidując inną procedurę, tj. art. 90o u.s.o. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu rodzice ucznia otrzymującego stypendium szkolne są obowiązani niezwłocznie powiadomić organ, który przyznał stypendium, o ustaniu przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego. Z kolei w ustępie 4 wskazano, że stypendium szkolne wstrzymuje się albo cofa w przypadku ustania przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego. Przywołane rozwiązanie jest także powtórzone w § 13 Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy M uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Gminy M z dnia 29 października 2015 roku w sprawie uchwalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy M (Dz. Urz. Woj. z 2015 r., poz. 6706; dalej: Regulamin).

Sąd wskazuje też, że obliczając dochody za miesiąc lipiec, organ powinien uwzględnić tylko rzeczywiście uzyskane dochody. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2015 r. o sygn. akt I OSK 2802/13 (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl) definicja z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uznaje nie przychód należny za dany miesiąc, ale przychód z miesiąca, niezależnie od tytułu i źródła uzyskania. Przychód ten ma być uzyskany, co wskazuje na faktyczny aspekt sytuacji majątkowej strony. Rozwiązanie to podkreśla uzależnienie pomocy społecznej od faktycznego stanu majątkowego i faktycznych dochodów uzyskanych w danym okresie, nie zaś dochodów nominalnie należnych. Sąd podkreśla to stanowisko szczególnie w kontekście podniesionego przez SKO w uzasadnieniu do każdej z decyzji błędnego twierdzenia, że "wyliczając dochód za lipiec 2017 r. organ winien był wziąć pod uwagę kwotę renty przysługującej w lipcu 2017 r." W tym kontekście należy również wskazać, że przy ustalaniu dochodu rodziny organ powinien wziąć pod uwagę rzeczywiście uzyskaną kwotę wynagrodzenia przez męża Skarżącej w lipcu za przepracowany niepełny miesiąc pracy, a nie kwotę wynagrodzenia za cały miesiąc pracy.

Sąd dokonując kontroli decyzji organu I instancji stwierdził, że organ ten naruszył art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 K.p.a. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów decyzja powinna zawierać powołanie podstawy prawnej, co oznacza wskazanie konkretnego przepisu lub konkretnych przepisów, które są podstawą orzekania przez organ. Ogólne wskazanie w podstawie prawnej jednostki systematyzacyjnej ustawy (w niniejszej sprawie - rozdziału) jak również przywołanie en bloc wszystkich ustępów danej jednostki redakcyjnej niezależnie, czy znajdują zastosowanie w sprawie, czy też nie, nie spełnia powyższego wymogu.

Z kolei zgodnie z § 3 art. 107 K.p.a., decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z dnia 15 grudnia 1995 r. (sygn. SA/Lu 2479/94) jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma zatem nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie stron postępowania do organów administracyjnych.

Obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia ma bardzo istotne znaczenie w sytuacji, gdy organ podejmuje negatywne rozstrzygnięcie dla wnioskodawcy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że organ I instancji nie podał w uzasadnieniach faktycznych okoliczności, którymi kierował się przy wydawaniu rozstrzygnięcia, w szczególności z decyzji nie wynika dlaczego przyjął określone kwoty uzyskanych dochodów przez rodzinę K. Na marginesie należy zauważyć, że tok rozumowania organu można natomiast poznać z zalegającej w aktach sprawy notatki służbowej z 3 listopada 2017 r. (karta nr 10 akt administracyjnych).

Należy również wskazać, że powołanie podstaw prawnych w decyzjach organu I instancji jest nieprawidłowe. Organ we wszystkich trzech decyzjach jako podstawę prawną decyzji wskazał Rozdział 8a u.p.s. i wymienił kilka jednostek redakcyjnych Rozdziału 8a u.p.s. nie wskazując konkretnych przepisów na których oparł swoje rozstrzygnięcie. Przykładowo powołano przepisy "art. 90d ust. 1-13", a co najmniej kilka z przywołanych przepisów nie znalazła zastosowania w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu, żaden z przywołanych w podstawie prawnej przepisów nie został przytoczony, nie wspominając już nawet o ich wyjaśnieniu, tak jak nakazuje przepis art. 107 § 3 K.p.a.

Powyższych uchybień nie dostrzegł organ II instancji.

Reasumując, Sąd stwierdził, że, organy obu instancji naruszyły przepis art. 8 ust. 3 u.p.s. w zw. z art. 90d ust. 8 u.s.o,. poprzez ustalenie dochodu rodziny na podstawie przychodów z sierpnia 2017 r., a nie z lipca 2017 r.

Ponadto organ I instancji naruszył przepisy art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 K.p.a., poprzez niepowołanie prawidłowej podstawy prawnej decyzji oraz sporządzenie uzasadnień decyzji nie odpowiadających wymogom przewidzianych w art. 107 § 3 K.p.a., a organ II instancji naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymując w mocy decyzje zawierające powyższe naruszenia.

Na podstawie art. 153 P.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ jest zobowiązany do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej, a w szczególności organ przy udziale Skarżącej ustali dochód uzyskany przez rodzinę Skarżącej w lipcu 2017 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że Skarżąca, po pierwsze była zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie w sprawie występowała osobiście bez profesjonalnego pełnomocnika.