Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2449/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Finansów z dnia 1 sierpnia 2022 r. nr PR3.6400.1.2020.7.GXKQ w przedmiocie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta m.st. Warszawy kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Finansów, po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, decyzją 1 sierpnia 2022 r. nr PR3.6400.1.7.GXKQ stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa ¼ części prawa własności nieruchomości położonej w Warszawie ul. [...], nr [...], której dotychczasowym współwłaścicielem, w rozumieniu przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy z 1968 r., był I. K., spadkobierca A. K., powodujące utratę w tym samym zakresie uprawnień dotyczących ustanowienia praw rzeczowych, o których mowa w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Minister Finansów 31 marca 2020 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. Nr 12, poz. 65) – zwanej dalej "ustawą" w stosunku do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], nr hip. [...]. Wszczęcie postępowania nastąpiło w następstwie ustalenia, że na mocy Układu zawartego między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki, a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, podpisanym 16 lipca 1960 r., który w tym samym dniu wszedł w życie – dalej zwanego "układem", przyznano I. K. odszkodowanie za utratę prawa własności do udziału ¼ części ww. nieruchomości warszawskiej.

Minister Finansów, działając na podstawie art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy, decyzją z 1 sierpnia 2022 r. stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa ¼ części prawa własności nieruchomości położonej w Warszawie ul. [...], nr hip. [...], której dotychczasowym współwłaścicielem, w rozumieniu przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy z 1968 r., był I. K., spadkobierca A. K., powodujące utratę w tym samym zakresie uprawnień dotyczących ustanowienia praw rzeczowych, o których mowa w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) – dalej zwanego "dekretem". W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 1 ustawy jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do zagranicznych osób prawnych. Na podstawie zaś art. 2 ustawy wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Art. 5 ust. 2 ustawy stosuje się również do nieruchomości oraz praw, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.

Wobec powyższego stanu prawnego Minister uznał, że stronami postępowania administracyjnego są: Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta m.st Warszawy. Prokurator del. do Prokuratury Regionalnej w Warszawie na zasadzie art. 188 w zw. z art. 182 i art. 183 kpa.

Organ naczelny nie uznał natomiast za strony postępowania administracyjnego: następców prawnych przeddekretowego właściciela przedmiotowej nieruchomości wobec uprzedniego przyznania wnioskodawcy odszkodowania na mocy układu (brak bezpośredniego i aktualnego interesu prawnego), aktualnych właścicieli (użytkowników wieczystych) przedmiotowej nieruchomości wobec braku wpływu rozstrzygnięcia organu nie wpływa bezpośrednio na ich sferę prawną i nie rodzi po ich stronie żadnych praw i obowiązków. Minister Finansów stanął na stanowisku, że stwierdzenie przejścia danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w przeszłości, przed uzyskaniem prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez - odpowiednio - aktualnych właścicieli lub użytkowników wieczystych porządkuje stan prawny nieruchomości, ale z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, które nastąpiły przez obrót cywilnoprawny nie powoduje powstania po ich stronie interesu prawnego w rozstrzygnięciu organu (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1845/20). Tym samym dopiero na etapie postępowania sądowego dotyczącego ustalenia treści księgi wieczystej, o ile do takiego postępowania doszłoby, aktualni właściciele będą mieć przymiot strony tego postępowania. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 16 czerwca 2009 r. sygn. akt V CSK 458/08 wpis w księdze wieczystej na podstawie decyzji administracyjnej nie może stanowić przeszkody w wytoczeniu powództwa opartego na art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Wręcz przeciwnie dopiero dokonanie wpisu przesądza o możliwości wystąpienia z roszczeniem opartym na podstawie art. 10 ust. 1.

Dalej organ wskazał, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że nieruchomość warszawska przy ul. [...], nr [...] o pow. 590 m2 stanowiła w 25 % własność A. K. (poprzednika prawnego I. K.). Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z 27 lutego 1957 r. nr ET-6G/11/57 odmówiło spadkobiercom A. K. i innym przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości w zakresie części gruntu o pow. 300 m2. Naczelnik Dzielnicy Warszawa-Wola decyzją z 20 września 1976 r. nr T.III.6210/115/76RT odmówił m.in. I. K. spadkobiercy A. K. przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości w zakresie części gruntu o pow. 290 m2.

Z wypisu z ewidencji gruntów z 21 października 1976 r. wynika, że nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...] położona jest na ówczesnej działce nr 13/6 o pow. 235 m2. Przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy Dzielnicy Warszawa-Mokotów (później Gminy Warszawa-Centrum), co dokumentuje decyzja komunalizacyjna Wojewody Warszawskiego z 5 października 1994 r. nr 45469. Obecnie część przedmiotowej nieruchomości oznaczona jest jako działka nr 42 o pow. 228 m2 (Kw nr WA2M/00053603/4).

Minister wskazał, że Komisja Stanów Zjednoczonych ds. Roszczeń Zagranicznych – dalej zwana "Komisją", działając na wniosek I. K. z 29 maja 1961 r., finalnie decyzją z 12 czerwca 1963 r. potwierdziła przyznanie I. K. odszkodowania za udział w ¼ części ww. nieruchomości. Minister wskazał, że przyznane odszkodowanie zostało uznane przez Komisję jako należne w związku z objęciem przedmiotowej nieruchomości przepisami dekretu (art. II lit. a układu).

Zatem organ uznał, że wystąpiła pierwsza przesłanka do wydania decyzji stwierdzającej przejście tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy.

Odnosząc się do drugiej przesłanki Minister wskazał, że prawo własności ww. nieruchomości było ustanowione na rzecz obywatela państwa obcego. Fakt nabycia obywatelstwa Stanów Zjednoczonych Ameryki przez I. K. w drodze naturalizacji od 2 sierpnia 1954 r. został potwierdzony w trakcie postępowania przed Komisją o przyznanie odszkodowania, prowadzonego na podstawie układu, zakończonego wydaniem decyzji nr PO-1062 uznającej roszczenie. Oznacza to stwierdzenie przez organy władzy Stanów Zjednoczonych Ameryki zgodności roszczenia z postanowieniami układu, w tym posiadanie obywatelstwa przez wnioskodawcę w dniu wejścia w życie układu oraz w dniu utraty mienia.

Zgodnie z treścią art. I układu Rząd Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zwany dalej rządem Polski zgadza się zapłacić, a rząd Stanów Zjednoczonych przyjąć sumę 40.000.000 w walucie Stanów Zjednoczonych na całkowite uregulowanie i zaspokojenie wszystkich roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, zarówno osób fizycznych jak prawnych, do Rządu Polskiego z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia, które miało miejsce w dniu lub przed dniem wejścia w życie niniejszego układu. Rząd Polski przekazał określoną kwotę pieniężną na zaspokojenie roszczeń rządowi Stanów Zjednoczonych, który przejął na siebie całkowitą odpowiedzialność za wypłatę odszkodowań dla swoich obywateli i osób prawnych.

Objęcie majątku układem indemnizacyjnym oznacza natomiast obowiązek Ministra Finansów wydania decyzji deklaratoryjnej, potwierdzającej przejście majątku na rzecz Skarbu Państwa, która może stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej. Z chwilą wywiązania się z układu Polska była zwolniona w przedmiocie zaspokojenia roszczeń podmiotów uprawnionych.

Minister Finansów podkreślił, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 1179/18 rola decyzji, o której mowa w art. 2 ustawy, ogranicza się jedynie do deklaratoryjnego stwierdzenia przejścia własności nieruchomości na Skarb Państwa i dalszą kwestią pozostaje to, że decyzja ta może być podstawą wpisu tego prawa do księgi wieczystej, a więc także i to, czy będzie do tego celu wykorzystana (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 września 2004 r. sygn. III CK 401/03. Skoro zatem decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, potwierdzający przejście własności z mocy samego prawa, to może być wydana w dowolnym czasie i niezależnie od tego, jakie okoliczności, w tym zmiany własnościowe, wystąpiły po tym zdarzeniu.

Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 27 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1326/15 celem decyzji wydawanej na podstawie ustawy jest stwierdzenie spełnienia przesłanek przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, które nastąpiło z mocy prawa. Skoro takie przesłanki zostały spełnione, to dokonywanie analizy stanu prawnego w szerszym zakresie nie jest zasadne.

Od decyzji Ministra Finansów z 1 sierpnia 2022 r. Skarb Państwa – Prezydent m.st. Warszawy wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym m.in. do ustalenia granic geodezyjnych nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, a w konsekwencji zakończenie postępowania dowodowego i wydanie decyzji bez dokładnego ustalenia i wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających dla niej istotne znaczenie; 2) art. 107 § 1 kpa polegające na nieprawidłowym rozstrzygnięciu zawartym w decyzji administracyjnej i braku kompletnego i spójnego uzasadnienia faktycznego i prawnego tego rozstrzygnięcia; 3) art. 2 ustawy oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. Nr 17, poz. 109) – dalej zwane "rozporządzeniem" w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 1 oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu aktualnego oznaczenia geodezyjnego, której prawo własności przeszło na rzecz Skarbu Państwa, a przez to uniemożliwienie jej wykonania zgodnie z powołanymi przepisami. Wskazując na powyższe naruszenia przepisów skarżący wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji w celu przekazania jej do ponownego rozstrzygnięcia uwzględniającego współczesne oznaczenia geodezyjne umożliwiającej jej wykonanie poprzez dokonanie stosownych wpisów w księdze wieczystej; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania przez organ, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo wskazał, że aktualne oznaczenie geodezyjne dawnej nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], nr hip. [...] nie stanowi elementu konstytutywnego zaskarżonej decyzji - na podstawie art. 107 kpa, a jego brak nie uniemożliwia jej wykonania. Na rzecz Skarbu Państwa przeszedł udział w prawie własności konkretnej oraz zindywidualizowanej nieruchomości, istniejącej w dacie tego zdarzenia prawnego. Minister Finansów ma stwierdzić owo przejście w drodze deklaratoryjnej decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 2 ustawy. Konsekwencją powyższego jest, że dla określenia tej nieruchomości organ administracji powinien odnieść się do stanu faktycznego i prawnego (w tym do oznaczenia w księdze wieczystej) aktualnego na datę nabycia prawa przez Skarb Państwa, nie zaś - jak chce tego skarżący - na datę wydania decyzji administracyjnej. Organ administracji publicznej ma obowiązek wskazać, zgodnie z § 2 rozporządzenia, nieruchomość, której jego decyzja dotyczy, a do której prawa nabył Skarb Państwa, nie zaś grunty pochodzące z takiej nieruchomości.

Minister Finansów podał, że zastosował § 2 w zw. z § 1 rozporządzenia zgodnie z którym decyzja, na podstawie której następuje wpis do księgi wieczystej tytułu własności nieruchomości, która przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, dotycząca nieruchomości, powinna zawierać imię i nazwisko lub nazwę dotychczasowego właściciela (I. K.), miejsce położenia nieruchomości ze wskazaniem w miarę możliwości ulicy i numeru nieruchomości (ul. [...]), jak również jej oznaczenia w księdze wieczystej (nr hip [...]), oznaczenie międzynarodowej umowy (układ).

Minister zwrócił uwagę, że własność przedmiotowej nieruchomości została już wcześniej przepisana na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu i na mocy orzeczeń Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie i Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola. Decyzja Ministra Finansów nie będzie stanowić podstawy wpisu Skarbu Państwa do ksiąg wieczystych. Skarb Państwa był już bowiem wpisany do księgi wieczystej.

Natomiast składniki takie jak obecne oznaczenie geodezyjne dawnej nieruchomości, oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej mogą być określone w miarę możliwości. Ponadto jeśli oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej, jako składnik decyzji miałoby charakter bezwzględny, czyli taki jak imię i nazwisko (nazwa) dotychczasowego właściciela, to nie powinno zostać wymieniane po składnikach, które mogą zostać sprecyzowane "w miarę możności". Skoro więc ustawodawca posługuje się sformułowaniem "w miarę możności", to nie nakłada na Ministra Finansów bezwzględnego, obiektywnie mierzalnego i weryfikowalnego obowiązku w tym zakresie.

Minister Finansów uważa, że gdyby dokonał w decyzji aktualnego oznaczenia nieruchomości, gdy takim oznaczeniem nie dysponuje, naruszyłby prawo.

Minister Sprawiedliwości wydając ww. rozporządzenie był świadom upływu czasu od zakończenia II Wojny Światowej i zniszczeń wojennych mających wpływ zarówno na fizyczny stan nieruchomości, jak i na zbiory dokumentacji wieczystoksięgowej i geodezyjnej. Ponadto wiadomym było, że obywatele państw stron międzynarodowych Układów indemnizacyjnych posługiwać się będą w procesie przyznawania odszkodowań przez administrację państw zachodnich nie zawsze aktualnymi dokumentami własnościowymi oraz że oznaczenia nieruchomości w wyniku podziałów lub ich łączenia uległy wielokrotnym zmianom.

Tym samym w wielu przypadkach nie jest w ogóle możliwe dokonanie zupełnego odwzorowania nieruchomości "historycznej" w stosunku do współczesnej (swoistego naniesienia, nałożenia obszaru nieruchomości aktualnych na dawny numer hipoteczny).

Organ uważa, że wydzielenie aktualnego obszaru z dawnej nieruchomości hipotecznej, oznaczałoby wydanie decyzji o podziale nieruchomości, co zmieniłoby charakter decyzji z deklaratoryjnej na konstytutywną, a więc oznaczało działanie contra legem.

Minister Finansów podkreślił, że zgodnie z § 3 rozporządzenia wpisu do ksiąg wieczystych na podstawie decyzji Ministra Finansów dokonuje się na wniosek właściwych organów prezydiów powiatowych (miejskich w miastach stanowiących powiaty) rad narodowych. Obecnie według art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) – zwanej dalej "ugn", co do zasady, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Zatem to na nich spoczywa obowiązek regulacji stanu prawnego nieruchomości według art. 23 ust. 1 pkt 8 i 9 ugn.

Do zakresu działania Prezydenta m.st. Warszawy należy m.in. tworzenie i prowadzenie ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości) oraz prowadzenie spraw związanych z podziałami geodezyjnymi nieruchomości. To oznacza, że w związku z decyzją deklaratoryjną Ministra Finansów Prezydent m.st. Warszawy powinien podjąć, o ile w ogóle będzie to potrzebne w danej sprawie, odpowiednie działania mające na celu regulację stanu prawnego dawnej nieruchomości warszawskiej nr hip. nr [...].

Przytoczone w skardze wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są nieprawomocne i zostały od nich wniesione przez Ministra skargi kasacyjne.

Decyzja wydana w trybie ustawy może bowiem stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej w rozumieniu art. 6262 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego wobec czego w tym zakresie pełni funkcję subsydiarną wobec postępowania wieczystoksięgowego, natomiast odrębną kwestią pozostaje to, czy rzeczywiście będzie do tego celu wykorzystana (por. wyrok NSA z 13 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 1179/18). To właśnie starosta, jako organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami, powinien w pierwszej kolejności ocenić, czy składanie wniosku o wpis do księgi wieczystej jest celowe. Zatem ustalenie aktualnych danych obejmujących nieruchomość, która uprzednio przeszła na rzecz Skarbu Państwa, jest istotne na etapie składania wniosku o wpis tytułu własności nieruchomości do księgi wieczystej.

Skuteczność decyzji Ministra Finansów jako zdarzenia mogącego prowadzić do zmiany prawa własności nieruchomości podlegać może weryfikacji sądu powszechnego w postępowaniu opartym na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece albowiem zakres decyzji Ministra Finansów ogranicza się wyłącznie do kwestii uzyskania przez Skarb Państwa tytułu własności jako podstawy wpisu do księgi wieczystej, a nie prawa własności (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2009 r. sygn. akt V CSK 458/08). Zarzut niewykonalności decyzji jest zatem bezzasadny.

Minister Finansów podkreślił, że przedmiotem postępowania przed Ministrem Finansów nie była ocena stanu prawnego nieruchomości, jakim on jest aktualnie, lecz stwierdzenie zajścia "historycznego" zdarzenia prawnego, jakim niewątpliwie było przejście własności realności na Skarb Państwa w związku z zawartymi przez Rząd polski układami indemnizacyjnymi. Decyzja Ministra Finansów jest konsekwencją ziszczenia się w przeszłości, a nie obecnie, przesłanek przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Wobec powyższego archiwalne dane o ww. nieruchomości hipotecznej, bez względu na to, czy organ jest w posiadaniu aktualnych oznaczeń nieruchomości, stanowią wystarczający materiał dowodowy do stwierdzenia, czy możliwe jest wydanie tej decyzji. To bowiem "historyczna" nieruchomość, określona w oznaczeniach właściwych dla danej nieruchomości w momencie jej "nacjonalizacji" była objęta działaniem umowy odszkodowawczej, a nie nieruchomość określona za pomocą aktualnych oznaczeń geodezyjno-katastralnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Trzeba wskazać, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy. Z art. 1 ust. 1 ustawy wynika, że jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Według art. 2 ustawy wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Art. 5 ust. 2 ustawy przewiduje, że ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz praw, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.

Wydanie w oparciu o art. 2 ustawy decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa winno nastąpić, gdy: 1) doszło do przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości prywatnej mającego charakter prawny (np. nacjonalizacja, przemilczenie) lub gdy nastąpiło faktyczne, trwałe odebranie przez Państwo prywatnemu właścicielowi prawa do korzystania z nieruchomości i przejęcie jej w administrowanie przez właściwe państwowe jednostki organizacyjne (np. w ramach realizacji powojennych przepisów z zakresu publicznej gospodarki lokalami – ustawy z 1959 r. – Prawo lokalowe) przed dniem zawarcia międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych; 2) były właściciel bądź jego następcy prawni zostali objęci międzyrządową umową międzynarodową o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych i zostało im przyznane odszkodowanie przez państwo obce.

W niniejszej sprawie znaczenie miał układ na podstawie którego Rząd Polski zobowiązał się zapłacić Rządowi Stanów Zjednoczonych Ameryki sumę 40.000.000 USD na poczet całkowitego uregulowania i zaspokojenia wszystkich roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia w dniu lub przed dniem wejścia w życie układu (art. I lit. a układu). Roszczenia te obejmowały m.in. roszczenia z tytułu przejęcia własności lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia (art. II).

Nie ma przy tym sporu, co do tego, że nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], nr hip. [...], której przedwojennym współwłaścicielem był A.K., objęta została działaniem dekretu i że ostatecznymi decyzjami 27 lutego 1957 r. i 20 września 1976 r. odmówiono przyznania odpowiednio: prawa własności czasowej i prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości.

Poza sporem jest również to, że w związku z tym przejęciem, mający obywatelstwo amerykańskie I. K. - spadkobierca A. K. (naturalizacja 2 sierpnia 1954 r.) wystąpił w związku z układem do władz amerykańskich o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że I. K. zostało przyznanie przez Komisję odszkodowanie za udział w ¼ części w prawie własności nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] w nawiązaniu do jej przedwojennej wartości (proponowana decyzja z 12 czerwca 1963 r. nr PO-1062).

Wystąpiły zatem przesłanki do wydania przez Ministra Finansów decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności do nieruchomości na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych będącej podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa.

W pierwszej kolejności trzeba jednak wskazać, że decyzja Ministra Finansów stwierdza przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w ¼ części w prawie własności nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], działka nr 4. Ustalając wielkość ułamkowego udziału I. K. w wielkości 1/4 części w prawie własności zabudowanego gruntu przy ul. [...], działka nr 4 Minister odwołał się do ustaleń decyzji Komisji nr PO-1062.

Tymczasem z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w Warszawie z 20 listopada 1948 r. zdaje się wynikać, że nieruchomość warszawska przy ul. [...], działka nr 4, nr hip. 7274 o pow. 590 m2 była współwłasnością trzech grup osób, które miały udziały w prawie własności tej nieruchomości wynoszące po 1/3 części (każda z tych grup osób). W trzeciej grupie osób znajdował się A.K. wraz z A. S., którym przypadała razem 1/3 część w prawie własności tejże nieruchomości z tym, że udział samego A. K. w tym mieniu (1/3 części) wynosił 25%. Ta grupa nabywców nabyła prawa własnościowe na mocy umów z 1938 r. nr 39 i z 1939 r. nr 46.

Z powyższego zdaje się wynikać, że A. K. przypadał udział 25% (1/4) w 1/3 części praw do przedmiotowej nieruchomości. To zaś wskazywałoby, że udział samego A. K. wynosił 1/12 części w prawie własności (całej) przedmiotowej nieruchomości.

Z tym, że jednoznaczne ustalenie wielkości udziału przysługującego samemu A. K. w prawie własności do przedmiotowej nieruchomości byłoby możliwe poprzez zestawienie powyższego zaświadczenia sądowego z treścią umów (aktów kupna nr: 35, 33, 39,46), które były podstawą wpisu poszczególnych współwłaścicieli do księgi hipotecznej nr [...], pod warunkiem, że umowy te będą dostępne.

Te okoliczności pominął Minister Finansów, a mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy.

Poza tym trzeba wskazać, że spór jaki zarysował się w niniejszej sprawie dotyczy tego w jaki sposób winien być określony przedmiot postępowania administracyjnego i jakie elementy treści winna zawierać decyzja wydana na podstawie ustawy, tj. czy organ powinien wyjaśnić aktualny na datę wydania decyzji stan prawny nieruchomości i czy opis nieruchomości w osnowie decyzji powinien zawierać odniesienie do aktualnego oznaczenia geodezyjnego i wieczystoksięgowego nieruchomości, tj. wskazywać jakie obecne działki ewidencyjne (numer, powierzchnia, obręb ewidencyjny) składają się na nieruchomość warszawską i w jakiej księdze wieczystej są zapisane.

Odnosząc się do tego zagadnienia trzeba wskazać, że zgodnie z § 2 rozporządzenia decyzja dotycząca nieruchomości powinna zawierać imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela, miejsce położenia nieruchomości ze wskazaniem w miarę możności ulicy i numeru nieruchomości, jak również jej oznaczenia w księdze wieczystej. Decyzja, dotycząca wieczystego użytkowania lub ograniczonych praw rzeczowych powinna określać ich treść, osobę dotychczas uprawnioną do korzystania z tych praw oraz nieruchomość, na której je wpisano, ze wskazaniem położenia i oznaczenia w księdze wieczystej tej nieruchomości. Ponadto decyzja powinna zawierać szczegółowe oznaczenie międzynarodowej umowy, na podstawie której nastąpiło przejście praw wymienionych w ust. 1 oraz daty wejścia w życie tej umowy.

Sąd zwraca uwagę, że decyzja, o której mowa w art. 2 ustawy, zasadniczo stanowi tytuł prawny do ujawnienia Skarbu Państwa w księdze wieczystej. Ma charakter deklaratoryjny i jest tzw. decyzją związaną. Na podstawie tej decyzji Minister Finansów jedynie stwierdza, że nastąpiło przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości (określonego udziału w prawie własności nieruchomości) objętych danym Układem indemnizacyjnym z chwilą wejścia w życie Układu, skoro Skarb Państwa stawał się właścicielem tego mienia (w rozumieniu prawa obowiązującego w Stanach Zjednoczonych Ameryki), zaś ustawa dokonała jedynie transformacji tego stanu rzeczy na gruncie prawa polskiego (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1750/07).

Decyzja ta nadaje się do wykonania poprzez dokonanie na jej podstawie wpisu prawa własności nieruchomości w księdze wieczystej. Decyzja ta porównywana jest do decyzji komunalizacyjnej wydawanej na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (por. postanowienie NSA z 25 lutego 2021 r. sygn. akt OZ 26/21).

Zdaniem Sądu nie ma przeszkód, żeby decyzje stwierdzające w sposób deklaratoryjny nabycie prawa własności nieruchomości, czy udziału w tymże prawie określonego odpowiednim ułamkiem rachunkowym (które nastąpiło z mocy samego prawa) stanowiły podstawę do ujawnienia zmian własnościowych w ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości) oraz w księdze wieczystej.

Tytułem przykładu można wskazać na decyzje wydawane na podstawie: 1) art. 39 w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1712), 2) art. 98 ust. 1 w zw. z art. 96 ust. 4 ugn; 3) art. 34 ust. 1 i 3 w zw. z art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2021 r. poz. 146 ze zm.), 4) art. 12 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 176), 5) art. 10 ust. 3, 3b i 3c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2022 r. poz. 916).

Uwagi te dotyczą także ujawnienia w księdze wieczystej i w ewidencji gruntów i budynków danych wynikających z innych dokumentów urzędowych stwierdzających nabycie prawa własności nieruchomości z mocy samego prawa [art. 6 § 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11 poz. 81 ze zm.), art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2022 r. poz.1495)].

Zatem odpis decyzji, o której mowa w art. 2 ustawy – zdaniem Sądu – mógłby być podstawą do wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków zmian danych ewidencyjnych, skoro decyzja ta mieści się w ogólnej kategorii spraw administracyjnych o nabycie prawa własności nieruchomości (art. 23 ust. 3 pkt 1 lit. a i ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne – Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.).

Skoro zatem decyzja wydawana na podstawie art. 2 ustawy należy do kategorii decyzji stwierdzających nabycie prawa własności nieruchomości z mocy prawa, to gdy zachodzi potrzeba wydzielenia części nieruchomości nabywanej z mocy samego prawa (udziału w prawie własności do tej nieruchomości), mają do takiej sprawy zastosowanie art. 95 pkt 3 w zw. z art. 96 ust. 1b ugn. W takim bowiem przypadku ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie własności nieruchomości z mocy prawa zatwierdza podział. Z kolei każda decyzja zatwierdzająca podział (nieodnosząca się do nieruchomości, o których mowa w art. 92 ugn) stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej oraz w katastrze nieruchomości (art. 96 ust. 4 ugn). Ujawnienie na podstawie takiej decyzji danych ewidencyjnych jest możliwe na podstawie art. 23 ust. 3 pkt 1 lit. a i b ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 30 ust. 4 w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm.).

Zdaniem Sądu wobec tego, że decyzja wydawana w oparciu o art. 2 ustawy stanowi tytuł prawny do nieruchomości uprawniający do wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej, to oznaczenie nieruchomości wynikające z osnowy tej decyzji musi odwoływać się także do aktualnych danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków [art. 25 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2019 r. poz. 2204 ze zm.) w zw. z art. 25 ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o przenoszeniu treści księgi wieczystej do struktury księgi wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym (Dz.U. Nr 42, poz. 363 ze zm.)].

Z przepisów Działu II Rozdziału 3, w tym § 14, § 19 i § 20 § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. z 2016 r. poz. 312 ze zm.) w zw. z § 7 ust. 1 i 5 i § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków wynika, że nieruchomość gruntową oznacza się w terenie (obrębie ewidencyjnym) poprzez odwołanie się do pojęcia działki ewidencyjnej (w tym numeru działki, numeru obrębu ewidencyjnego, numeru porządkowego położenia działki, pola powierzchni działki) uwidocznionej w ewidencji gruntów i budynków.

W ocenie Sądu Minister Finansów zbyt wąsko traktuje powyższe zagadnienie eksponując jedynie regulację zawartą w § 2 ust. 1 rozporządzenia, który przewiduje, że decyzja, o której mowa w § 1, dotycząca nieruchomości powinna zawierać imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela, miejsce położenia nieruchomości ze wskazaniem w miarę możliwości ulicy i numeru nieruchomości, jak również jej oznaczenia w księdze wieczystej.

Organ pominął to, że przepis ten zawarty jest w akcie rangi podustawowej i że rozporządzenie to wydano wiele lat temu.

Tymczasem przy ocenie tego zagadnienia nie można pomijać obecnych realiów dotyczących funkcjonowania ewidencji gruntów i ksiąg wieczystych, większej ilości różnego typu spraw prowadzonych z zakresu nieruchomości, a także większej złożoności stanów geodezyjno-prawnych nieruchomości, co jest związane ze znacznym upływem czasu od wejścia w życie ustawy i z postępem cywilizacyjnym.

Sąd zwraca uwagę, że decyzja, o której mowa w art. 2 ustawy, ma znaczenie w innych sprawach z zakresu nieruchomości. Decyzja ta może rzutować na wykazanie interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 kpa, osób domagających się stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej (dekretowej). Ma znaczenie w prowadzonych w trybie zwyczajnym sprawach z zakresu gruntów warszawskich (art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, art. 214 i art. 215 ugn) oraz w prowadzonych w trybie szczególnym sprawach z zakresu usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa - Dz.U. z 2021 r. poz. 795).

Nie można pominąć i tego, że po wydaniu przez Ministra Finansów tej decyzji i po dokonaniu wpisu do księgi wieczystej na jej podstawie Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości możliwe jest także wytoczenie przez Skarb Państwa, czy też przez dotychczasowych właścicieli wieczystoksięgowych powództwa z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i przez to ingerencja nawet we wpisy wieczystoksięgowe powiązane ze sobą znajdujące się w różnych księgach wieczystych, czy nawet zamknięcie księgi wieczystej. Decyzja Ministra Finansów stanowi w tym przypadku przedpole dla sprawy sądowej. Sąd powszechny nie ocenia ważności tej decyzji, ale bada rzeczywisty stan prawny nieruchomości (por. postanowienie SN z 11 grudnia 2007 r. sygn. akt V CSK 295/07; wyroki Sądu Najwyższego: z 16 czerwca 2009 r. sygn. akt V CSK 458/08; z 15 października 2010 r. sygn. akt V CSK 3/10; z 8 lipca 2011 r. sygn. akt IV CSK 536/10).

Wobec tego niepodobna przyjąć, że osnowa decyzji z art. 2 ustawy może nie uwzględniać aktualnego oznaczenia nieruchomości według danych z ewidencji gruntów i budynków.

Niezależnie od powyższego Sąd stoi na stanowisku, że użyte w treści § 2 rozporządzenia sformułowanie "w miarę możliwości" odnosić należy wyłącznie do tych elementów, które obrazują lokalizację nieruchomości, tj. danych adresowych (nazwy ulicy, numeru administracyjnego nieruchomości). Te elementy nie mają bowiem zasadniczego znaczenia przy identyfikowaniu nieruchomości.

Tymczasem wydawana na podstawie ustawy decyzja, skoro ma stanowić podstawę ujawnienia w księdze wieczystej tytułu Skarbu Państwa do nieruchomości, powinna w sposób jednoznaczny wskazywać tę nieruchomość. Temu służą identyfikujące ją oznaczenia geodezyjne, tj. numer działki, numer obrębu geodezyjnego w jakim jest ona położona, a także oznaczenie pola jej powierzchni. Numer działki jest - jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - desygnatem konkretnej powierzchni gruntu - nieruchomości z wszelkimi tego konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa. Numer działki funkcjonuje w obrocie prawnym jako nazwa własna, określająca konkretną wielkość i ukształtowanie terenu z czym wiążą się konkretne prawa (por. wyrok NSA z 31 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1747/17). Bez powyższej identyfikacji wątpliwa staje się możliwość wykonania takiej decyzji. Rozstrzygnięcie decyzji musi być sformułowane w taki sposób, aby możliwe było następnie jej wykonanie. Rzeczywistej treści decyzji nie można bowiem domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia.

Uwzględniając zatem cel jakiemu służy decyzja wydawana na podstawie ustawy § 2 rozporządzenia wykładać należy w taki sposób, że jako element obligatoryjny decyzji wymienia on: imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela; miejsce położenia nieruchomości (tj. miejscowość gdzie ona się znajduje) oraz oznaczenie w księdze wieczystej. Fakultatywnie natomiast (o ile jest to możliwe) należy podać w niej, tzw. adres administracyjny nieruchomości – ulicę i numer nieruchomości.

Dodatkowo rozstrzygnięcie decyzji Ministra Finansów, o którym mowa w art. 107 § 1 pkt 5 kpa, musi być tak sformułowane, aby nadawało się do wykonania poprzez ujawnienie prawa wynikającego z decyzji w ewidencji gruntów oraz w księdze wieczystej.

Poza tym trzeba wskazać, że stroną postępowania o wydanie decyzji z art. 2 ustawy jest nie tylko prezydent miasta na prawach powiatu pełniący funkcję starosty reprezentujący Skarb Państwa (por. wyrok NSA z 19 października 2006 r. sygn. akt I OSK 367/05). Interes prawny do bycia stroną tego rodzaju postępowania mają także spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości – strony układu (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 287/05; wyrok NSA z 7 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 328/07; wyrok NSA z 18 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 475/11; wyrok NSA z 31 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 904/19), a także ujawniony w księdze wieczystej właściciel nieruchomości lub jego prawni następcy (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 293/07; wyrok NSA z 16 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 502/19; postanowienie NSA z 25 lutego 2021 r. sygn. akt OZ 26/21).

Zatem także z tego względu Minister Finansów nie mógł pominąć wyjaśnienia aktualnego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości wynikającego z prowadzonej dla nieruchomości księgi wieczystej.

Zdaniem Sądu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę stanowisko organu, że to gospodarujący zasobem nieruchomości Skarbu Państwa Prezydent m.st. Warszawy (jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej), wnioskując o założenie księgi wieczystej, względnie o dokonanie odpowiedniego wpisu w księdze już istniejącej, miałby dopiero dane identyfikujące przedmiotową nieruchomość precyzować lub regulować stan prawny nieruchomości było nieuprawnione. Takie podejście do tego zagadnienia prowadziłoby do swoistego dookreślania przez właściciela, którego reprezentuje Prezydent przedmiotu rozstrzygnięcia, ujętego w decyzji, której ten organ nie jest autorem, a tym samym formułowania wniosku wieczystoksięgowego nie na podstawie decyzji - jak wymaga tego art. 2 ustawy oraz § 1 rozporządzenia, ale w oparciu o własne ustalenia faktyczno-prawne, które w skrajnych wypadkach mogłyby wręcz prowadzić do zniekształcenia lub wypaczenia treści decyzji.

Jak wynika z akt sprawy dawna nieruchomość hipoteczna nr [...] nie figuruje w operacie ewidencji gruntów i budynków. W aktach sprawy znajduje się szkic dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] z którego wynika, że sporny grunt stanowi w części działkę nr [...] o pow. 228 m2, zapisaną w Kw nr [...] (pismo Prezydenta m.st. Warszawy z 1 lipca 2003 r., wypis z rejestru gruntów z 21 sierpnia 2009 r.). Zatem w innej części zawiera się w innej działce ewidencyjnej lub w innych działkach ewidencyjnych. Brak jest natomiast rozliczenia powierzchni dawnej nieruchomości hipotecznej (590 m2) we obecnych działkach ewidencyjnych dokonanego w stosownym opracowaniu geodezyjnym, sporządzonym przez biegłego geodetę.

Minister Finansów, mimo że wszczął postępowanie administracyjne z urzędu, to nie poczynił ustaleń faktycznych w odniesieniu do aktualnych danych geodezyjno-prawnych przedmiotowej nieruchomości. Organ powinien bowiem ustalić aktualne dane geodezyjne identyfikujące dawną nieruchomość hipoteczną nr [...] i aktualną księgę wieczystą. W celu pozyskania aktualnych danych geodezyjno-prawnych organ powinien powołać biegłego geodetę i zlecić mu przygotowanie odpowiedniego opracowania geodezyjnego, a następnie wyjaśnić aktualny stan prawny przedmiotowej nieruchomości i krąg stron postępowania administracyjnego.

Brak wyjaśnienia jaki rzeczywisty, co do wartości ułamkowej, udział w przedmiotowej nieruchomości nabył Skarb Państwa oraz brak ustaleń w zakresie geodezyjnego i wieczystoksięgowego oznaczenia przedmiotowej nieruchomości oraz jej stanu geodezyjno-prawnego czyni zasadnym zarzut istotnego i mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy w zw. z § 2 ust. 1 i art. 107 § 1 pkt 5 rozporządzenia, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Finansów przyjmie, że zmiana ustawy dokonana 10 listopada 2022 r. na mocy art. 2 w zw. z art. 51 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2022 r. poz. 2185) poprzez dodanie art. 2a uregulowała m.in. tryb wszczęcia postępowania z zakresu tzw. Układów indemnizacyjnych i określiła pozycję prawno-procesową organu reprezentującego Skarb Państwa w sprawach uregulowanych w ustawie, co było działaniem pożądanym. Postępowanie to ma być wszczynane na wniosek i wnioskodawcą, a zarazem stroną tego postępowania jest organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Z uzasadnienia do projektu tej ustawy (druk sejmowy nr IX.2479) wynika, że interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy powinien wynikać bezpośrednio z prawa materialnego, tj. art. 1, art. 2, art. 5 ust. 2 ustawy. Projektodawca dodał, że na gruncie tych przepisów prawa materialnego przyjmuje się, że podmiotem posiadającym interes prawny w przedmiotowym postępowaniu jest podmiot będący statio fisci Skarbu Państwa.

Jednakże - w ocenie Sądu - projektodawca nie zanegował tego, że interes prawny w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych na podstawie ustawy mają także spadkobiercy osoby, która była objęta układem indemnizacyjnym oraz wpisany do księgi wieczystej aktualny właściciel tej nieruchomości (użytkownik wieczysty).

Regulacja wprowadzona w art. 2a ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej nie może być bowiem rozumiana w ten sposób, że uproszczenie procedury administracyjnej ma pozbawić niektóre strony postępowania udziału w sprawie i odebrać im konstytucyjne prawo do zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji (art. 78 ust. 1 Konstytucji RP). Taka intencja nie wynika z uzasadnienia do projektu ustawy zmieniającej i nie została wprost wyrażona w treści art. 2a tej ustawy.

Wobec tego, że niniejsze postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu, a po 10 listopada 2022 r. ma ono wyłącznie charakter wnioskowy Minister Finansów uzyska zgodę Prezydenta m.st. Warszawy reprezentującego Skarb Państwa na prowadzenie tego postępowania, a w razie nieuzyskania zgody postępowanie umorzy (art. 61 § 2 kpa). Jeżeli Prezydent m.st. Warszawy reprezentujący Skarb Państwa wyrazi zgodę na prowadzenie niniejszego postępowania administracyjnego wówczas Minister Finansów wyjaśni z udziałem biegłego geodety stan geodezyjno-prawny przedmiotowej nieruchomości i umożliwi udział w postępowaniu także spadkobiercom I. K. oraz aktualnym właścicielom (użytkownikom wieczystym) przedmiotowej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).