Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2098/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 ust.1 pkt.1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] maja 2021 r., znak [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o odszkodowanie z tytułu naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącej A. C. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: "Prezes ULC", "organ") postanowieniem z [...] maja 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 144 w zw. z art. 5 §2 pkt 4, art. 66 § 3 i art. 61a § 1, art. 62, art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "K.p.a."), art. 20 ust. 1 i art. 205a ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 r., poz. 1183, dalej: "Prawo lotnicze"), art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s. 1, z 17 lutego 2004 r., dalej: "rozporządzenie 261/2004"), po rozpoznaniu zażalenia pasażerki A. C. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Pasażerka"), utrzymał w mocy postanowienie Prezesa ULC z [...] września 2019r, nr. [...] o zwrocie wniosku Strony o odszkodowanie, dotyczącego lotu w dniu 21-082018 r. w ramach rezerwacji [...] i biletu lotniczego numer [...] oraz - odcinków lotu o numerze [...] na trasie [...] - [...] operowanego przez [...] (który nie jest przewoźnikiem wspólnotowym) oraz odcinku lotu o numerze [...] na trasie [...] - [...].

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Prezes ULC wyjaśnił, że 5 listopada 2018 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego w [...] wpłynął wniosek Pasażerki o odszkodowanie dotyczący lotu z 21 sierpnia 2018 r. wykonywanego w ramach rezerwacji o nr. [...] na odcinku lotu o numerze [...] na trasie [...] - [...] operowanego przez [...] (który nie jest przewoźnikiem wspólnotowym) oraz odcinku lotu o numerze [...] na trasie [...] - [...] operowanego przez [...] S.A. Organ wyjaśnił, że bilet został zakupiony i wystawiony za pośrednictwem serwisu [...] 14 lipca 2018 r. Organ wyjaśnił dalej, że przewoźnik obsługujący lot o oznaczeniu kodowym [...] na trasie [...] - [...], tj. [...] nie jest przewoźnikiem wspólnotowym, gdyż nie działa na podstawie certyfikatu przewoźnika lotniczego wydanego przez władzę lotniczą Państwa Członkowskiego.

Organ dodał, że z treści skargi oraz załączonych dokumentów oraz biletów wynika, że przewoźnik [...] S.A. nie wykonywał i nie zamierzał wykonywać lotu na trasie [...]. Przewoźnik ten zamierzał wykonać jedynie przewóz na trasie [...]. Bilet na trasę [...] został zakupiony przez Pasażerkę i wystawiony u niezależnego pośrednika [...], a nie przez [...] S.A. Każdy odcinek trasy [...] posiadał oddzielne potwierdzenie rezerwacji. Odpowiednio były to potwierdzenie [...] o oznaczeniu [...] na odcinek [...] oraz [...] S.A. o oznaczeniu [...] na odcinek [...] i powrotny [...].

Organ wyjaśnił następnie, że z orzeczenia TSUE w sprawie C-367/20 wynika, że w przypadku opóźnienia, dotyczącego lotu łączonego z państwa trzeciego na terytorium Unii Europejskiej, w którym opóźnienie powstało na odcinku obsługiwanym przez przewoźnika pozawspólnotowego - w ramach umowy o wspólnej obsłudze połączeń ("code share") - pasażer może dochodzić roszczeń na podstawie rozporządzenia 261/2004 od przewoźnika wspólnotowego obsługującego drugi odcinek lotu łączonego. Niemniej jednak brak jest podstaw do przyjęcia, że to samo uprawnienie przysługuje mu w przypadku, gdy lot obsługiwany przez przewoźnika pozawspólnotowego nie odbywa się w ramach umowy o wspólnej obsłudze połączeń. W niniejszej sprawie występuje taka właśnie okoliczność. Bilet został zakupiony za pośrednictwem niezależnego serwisu [...], a każdy odcinek lotu był obsługiwany przez niezależnego przewoźnika zgodnie ze swoim kodem rejsu. Jednocześnie przewoźnik [...] nie znajduje się na liście partnerów Code Share [...] S.A.

W takiej sytuacji w opinii Prezesa ULC nieuprawnione jest twierdzenie, że [...] wykonując rejs na odcinku [...], działał w imieniu [...] S.A. W konsekwencji, jak stwierdził Prezes ULC, nie można na gruncie rozporządzenia 261/2004 przypisać przewoźnikowi [...] S.A. odpowiedzialności za opóźnienie lotu na trasie [...] z 21 sierpnia 2018 r. wynikłe z nieregularności powstałej na odcinku [...] obsługiwanego przez przewoźnika [...].

Pismem z 25 czerwca 2021 r. Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa ULC z [...] maja 2021 r., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie od organu na Jej rzecz kosztów postępowania., w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez brak zastosowania w prowadzonym postępowaniu zasady prawdy obiektywnej i zasady swobodnej oceny dowodów na skutek zaniechania zebrania w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, brak należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy wskazanych przez Skarżącą oraz dowolną, w miejsce swobodnej, wybiórczą ocenę materiału dowodowego przedstawionego i zebranego w sprawie, a w konsekwencji błędną ocenę, że Prezes ULC nie jest właściwy w sprawie, a właściwy do jej rozpoznania jest sąd powszechny, czyli bezzasadne wydanie postanowienia niekorzystnego dla Skarżącej,

2) art. 9 i art. 10 § 1 w zw. z art. 81 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie w prowadzonej sprawie i brak należytego i wyczerpującego informowania Skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej uprawnień będących przedmiotem postępowania, a także niezawiadomienie Skarżącej o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, niezapewnienie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia niekorzystnego dla Skarżącej,

3) art. 205b ust. 1-5 w zw. z art. 205a ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego (w brzmieniu tych przepisów objętym tekstem jednolitym ustawy opublikowanym w Dz. U. z 2018 r., poz. 1183; obowiązującym w dniu wniesienia skargi przez Skarżącą do organu i art. 104 K.p.a. oraz w zw. z art. 16 ust. 2 i ust. 1 rozporządzenia 261/2004/WE, poprzez brak rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej w przedmiocie skargi wniesionej przez Skarżącą jako pasażera na naruszenie przepisów rozporządzenia 261/2004/WE, w sytuacji gdy powołany przepis ustawy Prawo lotnicze formułuje zamknięty katalog rodzajów rozstrzygnięć wydawanych w drodze decyzji administracyjnej, na skutek złożonej przez pasażera skargi, o której mowa w art. 16 ust. 2 rozporządzenia 261/2004/WE, zaś organ w zaskarżonym postanowieniu przesądził merytorycznie o braku odpowiedzialności przewoźnika lotniczego [...] S.A., a przewoźnik lotniczy nie udowodnił, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów rozporządzenia261/2004/WE nie zostały naruszone,

4) art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia skargi do organu, poprzez jego niezastosowanie i objęcie zaskarżonym postanowieniem rozstrzygnięcia merytorycznego o braku odpowiedzialności przewoźnika [...] wobec Skarżącej w sytuacji braku obciążenia przewoźnika lotniczego ciężarem udowodnienia, że uprawnienia przysługujące Skarżącej na podstawie przepisów rozporządzenia 261/2004/WE nie zostały naruszone,

5) art. 66 § 3 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że z treści skargi Skarżącej wynika, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny, podczas gdy organ nie rozpatrzył w ogóle treści żądania objętego skargą wniesioną przez Skarżącą jako pasażerkę (tj. żądania stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] prawa w postaci naruszenia w związku z odmową przyjęcia na pokład obowiązku zmiany planu podróży na porównywalnych warunkach w najwcześniejszym możliwym terminie poprzez zmianę drugiego etapu lotu łączonego realizowanego przez tego przewoźnika oraz wymuszenia na Skarżącej zakupu nowego, kolejnego biletu lotniczego na ten etap lotu, a także anulowania rezerwacji biletu powrotnego, bezpodstawnie przyjmując, że skarga objęła żądanie odszkodowania z tytułu opóźnienia lotu,

6) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 oraz art. 66 § 3 in fine K.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku należytego, zgodnego z powołanymi przepisami uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w szczególności w zakresie odnoszącym się do zwrotu wniosku (skargi Skarżącej) ze względu na to, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny,

7) art. 15 K.p.a., poprzez brak uzasadnienia zwrotu skargi Skarżącej jako pasażerowi, co uniemożliwia kontrolę legalności rozstrzygnięcia organu w tym zakresie oraz stanowi niedopełnienie przez organ obowiązku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy na skutek wniesionego przez Skarżącą środka odwoławczego w postaci zażalenia, w odpowiedzi na które wydane zostało zaskarżone postanowienie,

8) art. 35 § 3 i art. 36 § 1 K.p.a., poprzez brak rozpatrzenia wniesionego przez Skarżącą w ustawowym terminie zażalenia na postanowienie z [...] września 2019 r. w terminie miesiąca od dnia otrzymania zażalenia, lecz rozpatrzenie środka odwoławczego dopiero postanowieniem wydanym [...] maja 2021 r. bez jednoczesnego dopełnienia obowiązku zawiadamiania Skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie z podaniem przyczyn zwłoki oraz wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy,

9) art. 16 ust. 2 w zw. z ust. 1 rozporządzenia 261/2004/WE oraz w zw. z art. 205a ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia skargi przez Skarżącą do organu, poprzez niedopełnienie obowiązku kontroli przestrzegania przepisów rozporządzenia 261/2004/WE, a w szczególności - pełniąc funkcję organu wyznaczonego przez Polskę jako państwo członkowskie UE - brak merytorycznego rozpatrzenia skargi wniesionej przez Skarżącą jako pasażera na naruszenie przepisów rozporządzenia261/2004/WE, dotyczącej lotu z kraju trzeciego na lotnisko znajdujące się na terytorium państwa członkowskiego, zgodnie z jej rzeczywistą treścią oraz odniesienia się do naruszenia obowiązków [...] podniesionego w treści skargi,

10) art. 8 ust. 1 lit. b w zw. z art. 4 ust. 3 i art. 1 ust. 1 lit. a rozporządzenia 261/2004/WE, poprzez ich niezastosowanie w prowadzonej sprawie, a w konsekwencji brak jakiegokolwiek odniesienia się do naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] obowiązku zmiany planu podróży na porównywalnych warunkach w najwcześniejszym możliwym terminie poprzez zmianę drugiego etapu lotu łączonego realizowanego przez tego przewoźnika oraz wymuszenia na Skarżącej zakupu nowego, kolejnego biletu lotniczego na ten etap lotu, a także anulowanie rezerwacji biletu powrotnego, a w konsekwencji bezpodstawne i nie poparte nawet treścią wniesionej skargi uznanie, że Skarżąca domaga się odszkodowania za opóźnienie lotu, zaś przewoźnik [...] nie ponosi w tym zakresie odpowiedzialności,

11) art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 rozporządzenia 261/2004/WE, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w prowadzonej sprawie wywołanej skargą i zażaleniem wniesionymi przez Skarżącą, a w konsekwencji niewłaściwe, niezgodne z treścią skargi i zażalenia Skarżącej, bezpodstawne przyjęcie, że Skarżąca domagała się odszkodowania za opóźniony lot łączony z kraju trzeciego na lotnisko znajdujące się na terytorium państwa członkowskiego, podczas gdy Skarżąca domagała się stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] prawa i określenia obowiązku usunięcia przez przewoźnika popełnionych naruszeń poprzez zapłatę na jej rzecz odszkodowania stanowiącego równowartość kwoty uiszczonej za kolejny, nowy bilet lotniczy (niezależnie od posiadania zakupionego uprzednio biletu łączonego), zakupiony przez Skarżącą na skutek niedopełnienia przez [...] zmiany planu podroży, na porównywalnych warunkach, do miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wsparła podniesione zarzuty obszerną argumentacją.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający jego uchylenie.

W przedmiotowej sprawie Skarżąca pismem z 30 października 2018 r. wniosła skargę do Prezesa ULC na naruszenie przepisów rozporządzenia nr 261/2004 przez przewoźnika lotniczego [...] S.A., dotyczącą lotu z 21 sierpnia 2018 r. wykonywanego w ramach rezerwacji o nr. [...] na odcinku lotu o numerze [...] na trasie [...] - [...] operowanego przez [...] (który nie jest przewoźnikiem wspólnotowym) oraz odcinku lotu o numerze [...] na trasie [...] - [...] operowanego przez [...] S.A. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy na skutek opóźnienia lotu na odcinku [...] - [...] operowanego przez [...], Skarżąca nie zdążyła na lot na odcinku [...] - [...] operowanego przez [...] S.A. W obszernej skardze opisującej przebieg zdarzeń Skarżąca wskazała na brak możliwości kontynuowania podróży na etapie [...] - [...] operowanego przez [...] S.A. w związku z odmową przyjęcia Skarżącej na pokład następnego samolotu i konieczność zakup nowego biletu na ten etap podróży. Skarżąca wniosła. o wypłatę odszkodowania stanowiącego równowartość kwoty uiszczonej za kolejny, nowy bilet lotniczy zakupiony na skutek nieuprawnionego żądania [...] z zagrożeniem odmowy przyjęcia na pokład samolotu oraz zadośćuczynienia za za doznaną szkodę.

Analizując mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy prawa należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 rozporządzenia 261/2004/WE, niniejsze rozporządzenie przyznaje, na warunkach wymienionych poniżej, minimalne prawa dla pasażerów, w następujących sytuacjach: a) odmowy przyjęcia na pokład wbrew ich woli; b) odwołania ich lotu; c) opóźnienia ich lotu.

Kwestie związane z odmową przyjęcia pasażerów na pokład wbrew ich woli reguluje art. 4 rozporządzenia 261/2004/WE.

Ponadto, zgodnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia 261/2004/WE, bez uszczerbku dla art. 12, każdy pasażer może wnieść do każdego organu wyznaczonego na podstawie ust. 1 lub do każdego innego właściwego organu wyznaczonego przez Państwo Członkowskie, skargę na naruszenie niniejszego rozporządzenia, na które miało miejsce na jakimkolwiek lotnisku znajdującym się na terytorium Państwa Członkowskiego, lub dotyczącą jakiegokolwiek lotu z kraju trzeciego na lotnisko znajdujące się na tym terytorium.

Zgodnie natomiast z art. 205a ust. 1 Prawa lotniczego w brzmieniu obowiązującym, w dniu spornego lotu i w dniu wniesienia skargi do Prezesa ULC,

Prezes Urzędu kontroluje przestrzeganie przepisów: 1) rozporządzenia nr 261/2004/WE, 2) rozporządzenia nr 2111/2005/WE, 3) rozporządzenia nr 1107/2006/WE - a w szczególności rozpatruje skargi, o których mowa w art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE oraz art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 1107/2006/WE.

Jak wynika z art. 205b ust. 1 Prawa lotniczego, w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej: 1) brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo 2) naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE określa również obowiązek i termin jego usunięcia.

W skardze wniesionej przez Skarżącą 5 listopada 2018 r. do Prezesa ULC dotyczącej lotu z 21 sierpnia 2018 r. wykonywanego w ramach rezerwacji o nr. [...] na odcinku lotu o numerze [...] na trasie [...] - [...] operowanego przez [...] (który nie jest przewoźnikiem wspólnotowym) oraz odcinku lotu o numerze [...] na trasie [...] - [...] operowanego przez [...] S.A., Skarżąca sformułowała zarzuty dotyczące działań [...] S.A., zarzucając niewywiązanie się przez tego przewoźnika z ciążących na nim obowiązków związanych z tym lotem. Wyjaśnienia wymaga, że [...] S.A. jest spełniającym definicje z art. 2 lit. a, lit. b i lit. c rozporządzenia 261/2004/WE, przewoźnikiem lotniczym wspólnotowym obsługującym sporny lot na odcinku [...] - [...], podlega zatem przepisom tego rozporządzenia. W świetle przytoczonych natomiast przepisom, Prezes ULC powinien rozpatrzeć merytorycznie zarzuty skargi i podjąć jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 205b ust. 1 Prawa lotniczego. Okoliczność podkreślana przez Prezesa ULC w postanowieniach obu instancji dotycząca faktu, że przewoźnik [...] na odcinku lotu [...] - [...] nie jest przewoźnikiem wspólnotowym, powinna być uwzględniona w ramach rozpatrywania zasadności zarzutów skargi z 5 listopada 2018 r.

Z powyższych względów, sąd stwierdza, że Prezes ULC nie rozpoznając skargi Skarżącej lecz podejmując postanowienie z [...] września 2019 r., w przedmiocie zwrotu wniosku Skarżącej, utrzymując je następnie zaskarżonym postanowieniem, naruszył art. 66 § 1 i § 3 K.p.a., art. 16 ust. 2 rozporządzenia 261/2004/WE oraz art. 205b ust. 1 Prawa lotniczego, nie rozpatrzył bowiem skargi Skarżącej we właściwym trybie.

Prezes ULC uchyli zatem postanowienie I instancji oraz merytorycznie rozpozna skargę Skarżącej z 5 listopada 2018 r.

Naruszenie powyższych przepisów o rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie sprawia, że przedwczesne jest odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 209 tej ustawy, w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).

Niniejszy wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 tej ustawy.