Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 774/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: §13 pkt 4
journal: Dz.U. 2010 nr 31 poz 159
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do  funkcjonariuszy celnych.
article: art.269
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

POSTANIOWIENIE Dnia 9 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) NSA Monika Nowicka Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 842/10 w sprawie ze skargi M.G. na wyrażoną pismem czynność Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia [...]listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie informacji o zwolnieniu ze służby postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę, 2. odstąpić od zasądzenia od M.G. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 842/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu skargi M.G. na wyrażoną pismem czynność Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia [...]listopada 2010 r., nr [...]w przedmiocie informacji o zwolnieniu ze służby, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...]stycznia 2010 r. znak [...]Dyrektor Izby Celnej w Białymstoku wymierzył rachmistrzowi celnemu M.G. – starszemu kontrolerowi celnemu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Wskazał, że naruszenie obowiązku służbowego funkcjonariusza polegało na niestawieniu się na służbę w Referacie Grup Mobilnych w Augustowie w dniach 08 maja 2009 r. i 11 maja 2009 r., niezawiadomieniu pracodawcy o przyczynie swojej nieobecności pomimo posiadania informacji o braku zgody Dyrektora Izby Celnej na zwolnienie z obowiązku pełnienia służby w tych dniach. Organ zakwalifikował powyższe naruszenie jako uchybienie przepisom § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 06 kwietnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania rozkładu czasu służby funkcjonariuszy celnych oraz § 1, § 4 pkt 7, § 39 regulaminu służby/pracy w Izbie Celnej w Białymstoku.

Szef Służby Celnej orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...]października 2010 r. znak [...], wydanym na skutek odwołania M.G. od orzeczenia pierwszoinstancyjnego, utrzymał je w mocy.

Na powyższe orzeczenie organu II instancji M.G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Wa 2160/10. Termin rozprawy wyznaczono na dzień 4 marca 2011 r.

Pismem z dnia 16 listopada 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w Białymstoku poinformował M.G., że zwalnia go ze służby stałej w Izbie Celnej w Białymstoku z dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego tj. z dniem 25 października 2010 r. Jako podstawę prawną wskazał § 13 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 31, poz. 159).

Skarżący pismem z 17 listopada 2010 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa podając, że udzielona pismem z 16 listopada 2010 r. informacja ma dla niego skutki decyzji, a skoro przepisy nie przewidują formy i środków odwoławczych od takiego aktu, wystosował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Pismem z 29 listopada 2010r. Dyrektor Izby Celnej w Białymstoku w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, podtrzymał informację, że zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło z dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu ze służby tj. z dniem 25.10.2010r. Organ dodał, że przepisy ustawy o Służbie Celnej nie przewidują formy decyzji dla informacji, że nastąpiło wydalenie ze służby. W związku z powyższym do udzielonej informacji nie ma zastosowania przepis art. 188 ustawy, określający środki odwoławcze od decyzji personalnych wydawanych wobec funkcjonariuszy celnych.

Po otrzymaniu powyższej odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skarżący w dniu 6 grudnia 2010 r. złożył za pośrednictwem organu niniejszą skargę wnosząc o uchylenie wykonania kary dyscyplinarnej jako naruszającego prawo oraz wypowiedzenie się przez sąd w kwestii daty uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego. Wywodził, że jego zdaniem § 13 pkt 4 rozporządzenia z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych, narusza przepis art. 182 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym kary orzeczone w postępowaniu dyscyplinarnym wykonuje kierownik urzędu z dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego oraz narusza art. 186 tej ustawy zawierający delegację dla Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowego trybu przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego, wyjaśniającego, odwoławczego i orzekania kar dyscyplinarnych. Naruszenie to polega, zdaniem skarżącego, na ustanowieniu trybu wykonania najsurowszej kary przy wykorzystaniu najmniejszego rygoru formalnego i złamaniu zasady niedziałania prawa wstecz. W ocenie strony nie jest dopuszczalne powiadamianie o wydaleniu ze służby ze skutkiem wstecznym tj. przypadającym na kilkadziesiąt dni przed tą informacją, a co się z tym wiąże nieprawidłowe jest tytułowanie stopniem służbowym osoby, która została go pozbawiona. Dlatego, jego zdaniem, treść pisma z dnia 16 listopada 2010 r. budzi wątpliwości pod względem zgodności z prawem. Skarżący zarzucił również, że nie doszło do formalnego wydania orzeczenia dyscyplinarnego, bowiem nie był obecny przy tej czynności obrońca obwinionego, a nawet nie był o niej poinformowany. Dlatego też nie mogło dojść do uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wskazał, że zgodnie z art. 182 ustawy o Służbie Celnej wykonanie orzeczenia dyscyplinarnego następuje przez kierownika urzędu z dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego. Z kolei przepis art. 188 tej ustawy jest przepisem proceduralnym i dotyczy przypadków wydania decyzji administracyjnej wyłącznie w sytuacjach wskazanych w przepisach materialnoprawnych tj. art. 104 i 105 ustawy o Służbie Celnej. W sytuacji wymierzenia kary dyscyplinarnej brak jest podstaw do wydawania decyzji o jej wykonaniu. W sprawie niniejszej stosunek służbowy skarżącego ustał z dniem wydania orzeczenia dyscyplinarnego w II instancji, który był dniem uprawomocnienia się tego orzeczenia zgodnie z art. 426 kpk w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej. Natomiast informacja o zwolnieniu ze służby była czynnością techniczną, niepowodującą samoistnych skutków prawnych. Organ wskazał, że nie może ustosunkować się do zarzutów merytorycznych dotyczących decyzji o wydaleniu, bowiem dotyczą one orzeczenia Szefa Służby Celnej. Przyznano, że w dacie 25 października 2010 r. skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim.

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż należało przesądzić czy zaskarżony akt mieści się w grupie aktów organów administracji publicznej, podlegających kontroli sądu administracyjnego. Nie wszystkie bowiem formy działania administracji publicznej poddane zostały kontroli sądowej. Te zaskarżalne do sądu administracyjnego wymienia przepis art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasadnicza kontrola przez sądy administracyjne działalności administracji publicznej w sprawach indywidualnych obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne i postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym i zabezpieczającym (o ile odpowiadają cechom opisanym w przepisie). Na inne, niż decyzje czy postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej wydawane w sprawach indywidualnych, skarga przysługuje o ile dotyczą one (te akty lub czynności) uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (vide: art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Odpowiedzi na pytanie o dopuszczalność skargi sadowoadministracyjnej na pismo Dyrektora Izby Celnej informujące o zwolnieniu ze służby z dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu ze służby, należy zatem poszukiwać w ocenie zakwestionowanej przez skarżącego czynności z punktu widzenia cech charakteryzujących zaskarżalny do sądu akt z zakresu administracji publicznej nie będący decyzją ani postanowieniem, ale wydany w stosunku do indywidualnego adresata przez organ administracji.

Obecnie obowiązująca ustawa o Służbie Celnej z dnia 27.08.2009r. (Dz. U. z 2009 Nr 168, poz. 1323) kwestię zwolnienia funkcjonariusza ze służby wydalonego z niej orzeczeniem dyscyplinarnym, uregulowała inaczej niż obowiązująca do dnia 30.10. 2009r ustawa z dnia 24.07.1999r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U z 2004r. Nr 156, poz. 1641). W poprzednim stanie prawnym w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, istniał obowiązek wydania w stosunku do takiego funkcjonariusza decyzji administracyjnej o zwolnieniu ze służby, od której to decyzji służył funkcjonariuszowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a od decyzji ostatecznej, prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (vide: art. 25 ust. 1 pkt 2 oraz art. 81 ustawy z dnia 24.07.1999r). Orzeczenie dyscyplinarne zapadało, tak jak teraz, w dwuinstancyjnym postępowaniu dyscyplinarnym, do którego stosowało się w kwestiach nieuregulowanych odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego, a od orzeczeń dyscyplinarnych wydanych w postępowaniu odwoławczym lub w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przysługiwało prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (vide: art. 72, 74 i 79 ustawy z dnia 24.07.1999r.). Jednocześnie obowiązywał też przepis mówiący, że kary orzeczone w postępowaniu dyscyplinarnym wykonuje kierownik urzędu z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia (art. 75 ustawy z dnia 24.07.1999r.), a wykonanie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby polegało na pisemnym poinformowaniu ukaranego, że zwolnienie ze służby następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia (§ 22 pkt 4 rozporządzenia Ministra finansów z 29.08.2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy – Dz. U. z 2003r. Nr 156, poz. 1520).

W ustawie o Służbie Celnej z dnia 27.08.2009r. nie przewidziano już obowiązku wydawania oddzielnej decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, w stosunku do którego orzeczona została w postępowaniu dyscyplinarnym kara wydalenia ze służby. Żaden z przypadków uzasadniających obowiązek zwolnienia nie wymienia jako podstawy zwolnienia, wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby (vide: art. 104 ustawy z 27.08.2009r.). Orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu ze służby zapada w dwustopniowym postępowaniu dyscyplinarnym, do którego w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego (art. 179 i 187 ustawy), a od orzeczeń dyscyplinarnych wydanych w postępowaniu odwoławczym lub postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 181 ustawy). Jednocześnie w art. 182 nowa ustawa o Służbie Celnej powtarza za art. 75 poprzedniej ustawy, że kary orzeczone w postępowaniu dyscyplinarnym wykonuje kierownik urzędu z dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego. W rozporządzeniu wykonawczym Ministra Finansów z dnia 11.02.2010r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych, wydanym na podstawie upoważnienia z art. 186 ustawy (Dz. U. z 2010r. Nr 31, poz. 159) w § 13 został określony sposób wykonania kar dyscyplinarnych, który w odniesieniu do kary dyscyplinarnej wydalenia ze Służby Celnej polega, jak dotychczas, na pisemnym poinformowaniu ukaranego, że zwolnienie ze służby następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia (vide: pkt 4 § 13 rozporządzenia).

W ocenie Sądu, porównanie regulacji prawnej obu ustaw o Służbie Celnej, odnoszącej się do kwestii zwolnienia ze służby funkcjonariusza wydalonego z niej na mocy orzeczenia dyscyplinarnego, prowadzi do wniosku, iż w obecnej regulacji prawnej pismo kierownika urzędu informujące o zwolnieniu ze służby ukaranego dyscyplinarnie funkcjonariusza przestało być powiązane z decyzją o zwolnieniu ze służby wydalonego z niej funkcjonariusza, albowiem tej się nie wydaje. Na kierowniku urzędu przed wystosowaniem pisma ciąży powinność samodzielnego sprawdzenia, czy orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu ze służby stało się prawomocne albowiem nieprawomocność wydalenia czyni informację o zwolnieniu ze służby bezskuteczną.

Uznając, że pismo kierownika urzędu informujące o zwolnieniu ze służby celnej z dniem uprawomocnienia się orzeczenia o wydaleniu ze służby, jest zaskarżalną do sądu czynnością czy aktem z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd I instancji kierował się następującymi przesłankami. Przede wszystkim wykluczeniem, że czynność ta jest decyzją lub postanowieniem, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto czynność ta podejmowana jest w indywidualnych przypadkach, co nadaje jej przymiot rozstrzygnięcia konkretnej sprawy konkretnego adresata. Jest czynnością z zakresu administracji publicznej, bo podejmowaną przez organ zaliczony do organów administracji, który władczo i jednostronnie wypowiada się w kwestii prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu funkcjonariusza ze służby. Niewątpliwie też czynność dotyczy uprawnień lub obowiązków adresata czynności wynikających z przepisów prawa. Orzeczenie o wydaleniu ze służby zapada bowiem w postępowaniu regulowanym przepisami prawa i uprawomocnienie się orzeczenia następuje w czasie określonym przepisami prawa. Informacja o zwolnieniu ze służby w następstwie prawomocnego orzeczenia o wydaleniu ze służby, dotyka stosunku służbowego funkcjonariusza i ma zasadniczy wpływ na jego sytuację prawną. Pisemna informacja o zwolnieniu ze służby konkretyzuje normy prawne odnoszące się do prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu ze służby. Zauważyć należy, iż uprawnienia i obowiązki wynikają z "przepisów prawa" zarówno wtedy, gdy wynikają bezpośrednio z aktu prawnego, jak też wtedy, gdy wyprowadzane są z decyzji wydanych na mocy obowiązujących aktów prawnych. Informacją o zwolnieniu skarżącego ze służby kierownik urzędu (Dyrektor Izby Celnej w Białymstoku) potwierdził ustanie więzi prawnej łączącej urząd z funkcjonariuszem. Informacja ta miała zasadniczy wpływ na sytuację strony skarżącej albowiem od momentu jej odbioru, skarżący zmuszony został do zaniechania świadczenia służby.

Merytorycznie zaskarżona czynność była, zdaniem Sądu wojewódzkiego, błędna albowiem w dacie jej dokonania (wręczenia pisma informującego o zwolnieniu ze służby) nie została jeszcze prawomocnie przesądzona kwestia wydalenia skarżącego ze służby. Podkreślił, że dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego, jest albo dzień upływu terminu do wniesienia skargi sądowoadministracyjnej na ostateczne orzeczenie dyscyplinarne albo – w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego – dzień prawomocnego zakończenia postępowania sądowego ze skargi na orzeczenie dyscyplinarne. Zawarte w art. 187 ustawy o Służbie Celnej odesłanie do stosowania w postępowaniu dyscyplinarnym odpowiednio przepisów kodeksu postępowania karnego, nie obejmuje kwestii związanych z prawomocnością orzeczeń dyscyplinarnych. Odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania karnego nie dotyczy spraw uregulowanych w rozdziale 11 – tym ustawy, co wynika wprost z treści art. 187, odsyłającego do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania karnego wyłącznie w sprawach nieuregulowanych w rozdziale. Skoro zaś w rozdziale 11 – tym ustawy przewidziane zostało w art. 181 prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi od orzeczeń dyscyplinarnych wydanych w postępowaniu odwoławczym lub postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powyższe oznacza, że odpowiednie stosownie w postępowaniu dyscyplinarnym przepisów kodeksu postępowania karnego, kończy się w momencie wydania orzeczenia dyscyplinarnego w II instancji. Wyłączone jest zatem stosowanie przepisu art. 426 kpk, którego 1 – szy § stanowi, ze od orzeczeń wydanych przez sąd odwoławczy na skutek odwołania nie przysługuje środek odwoławczy. Z momentem wydania orzeczenia dyscyplinarnego w drugiej instancji, otwiera się bowiem prawo uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego. Póki zaś biegnie termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego, a po jej wniesieniu póki nie zakończy się prawomocnie postępowanie sądowoadministracyjne, orzeczenie dyscyplinarne nie może mieć cechy prawomocności. Prawomocność to taki stan prawny, który istnieje wtedy, gdy orzeczenie sądowe bądź rozstrzygnięcie organu administracyjnego, nie może być zmienione bądź uchylone poprzez wniesienie środka odwoławczego lub zaskarżenia. W odniesieniu do okoliczności niniejszej sprawy, nie można mówić o prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego z dnia 25.10.2010r. o wydaleniu skarżącego ze służby albowiem potencjalnie orzeczenie to może być uchylone w następstwie uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi wniesionej przez skarżącego.

W konsekwencji uznania, że kontrola zaskarżonej czynność podlega kognicji sądu administracyjnego, a skarżący poprzedził wniesienie skargi wymaganym art. 52 par. 3 P.p.s.a. wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, złożonym w terminie 14 dni od otrzymania pisma oraz w następstwie uznania czynności za bezskuteczną, Sąd I instancji uwzględnił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Celnej w Białymstoku, zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa materialnego tj. art. 108 w zw. z art. 110, art. 181 i art. 182 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że poddanie kognicji sądów administracyjnych orzeczeń dyscyplinarnych II instancji wyłącza stosowanie art. 426 Kpk, i do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, orzeczenie dyscyplinarne organu II instancji nie może mieć cechy prawomocności, która stanowi podstawę wykonania kary w sposób określony w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r.w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych.

Ponadto skarżący kasacyjnie organ zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj.

1) art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że czynność Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia 16 listopada 2010 r. w przedmiocie informacji o zwolnieniu ze służby była czynnością wpływająca na uprawnienie i obowiązki, podczas gdy miała wyłącznie charakter czynności technicznej;

2) § 13 pkt 4 rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych;

3) art. 61 P.p.s.a. poprzez pominięcie ustawowej zasady, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi oraz zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m in., że racjonalny ustawodawca nie wprowadziłby przepisów o restytucji uprawnień funkcjonariuszy celnych w przypadku uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego tj. art. 108 w zw. z art. 110 ustawy o Służbie Celnej w sytuacji wyłączenia stosowania art. 426 Kpk w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej wobec postanowień art. 181 tej ustawy, bowiem orzeczenie dyscyplinarne nie podlegałoby wykonaniu do czasu wydania rozstrzygnięcia przez sądy administracyjne obu instancji, a cytowane przepisy nie mogłyby być stosowane z powodu braku stanów faktycznych wypełniających ich dyspozycje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Istota problemu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny charakteru pisma informującego funkcjonariusza o zwolnieniu go ze służby w związku z uprawomocnieniem się orzeczenia dyscyplinarnego, na podstawie którego funkcjonariusz został wydalony ze służby.

Zgodnie z § 13 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych ( Dz. U. Nr. 31, poz. 159 ) wykonanie kary dyscyplinarnej wydalenia ze Służby Celnej polega na pisemnym poinformowaniu ukaranego, że zwolnienie ze służby następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia.

Przepis art. 269 K.p.a. stanowi: "Decyzje określone w innych przepisach prawnych jako prawomocne uważa się za ostateczne, chyba że z przepisów tych wynika, iż dotyczą one decyzji, która została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym, bądź też nie została zaskarżona w tym postępowaniu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi". W doktrynie podkreśla się, że przepis ten, zamieszczony już w tekście pierwotnym K.p.a. (art. 190), miał na celu zrównanie skutków wydania decyzji opartych o przepisy prawa materialnego pochodzące z okresu międzywojennego, kiedy to w związku z funkcjonowaniem Najwyższego Trybunału Administracyjnego w art. 73 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. nr 36, poz. 341 z późn. zm. – dalej – r.p.a.) rozróżniano pojęcia decyzji ostatecznej i prawomocnej, ze skutkami decyzji wydawanych w sytuacji, gdy Trybunał nie został przywrócony po II Wojnie Światowej. Zgodnie z 73 ust. 2 r.p.a. prawomocna była taka decyzja, której nie można było zaskarżyć do sądów administracyjnych. Po wprowadzeniu w 1980 r. sądowej kontroli administracji sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny za wystarczające uznano związanie organów administracji oceną prawną zawartą w orzeczeniu Sądu – art. 209 tekstu jednolitego k.p.a. z 1980 r., a następnie, art. 30 ustawy z dnia 1 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Rozwiązanie to nadal obowiązuje w art. 153 P.p.s.a. Przepis art. 269 K.p.a. cechę prawomocności przypisuje wyłącznie decyzjom, co, do których na podstawie obowiązujących przepisów przysługuje możliwość ich zaskarżenia do sądu powszechnego, bowiem w 1960 r. sądownictwo administracyjne w Polsce nie istniało. Mimo postulatów doktrynalnych ustawodawca nie zdecydował się na przywrócenie tego pojęcia i włączenie go do aktualnie obowiązujących rozwiązań prawnych – B. Adamiak, J. Borkowski, Ostateczność i prawomocność decyzji administracyjnej, "Państwo i Prawo" 1989, nr 10, s. 56; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a., Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2011, s. 747. W przepisach obowiązującego prawa jedynie w nielicznych przypadkach, np. w odniesieniu do decyzji w sprawach ubezpieczeń społecznych, czy decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, z woli wyraźnego i niebudzącego wątpliwości postanowienia ustawodawcy można mówić o decyzji prawomocnej w odniesieniu do decyzji utrzymanej w mocy przez sąd, albo, co do której upłynął już termin zaskarżenia do sądu.

Powyższy wywód prowadzi do wniosku, iż użyty w § 13 pkt. 4 rozporządzenia zwrot: "z dniem uprawomocnienia się orzeczenia " oznacza w zw. z art. 269 K.p.a. w odniesieniu do tych orzeczeń – dzień, w którym orzeczenie to uzyskało przymiot ostateczności. Z przepisów ustawy o Służbie Celnej nie wynika bowiem, czego wymaga art. 269 K.p.a., aby ustawodawca powiązał określenie analizowanego orzeczenia jako "prawomocnego" z utrzymaniem go w mocy w postępowaniu sądowym, bądź też z upływem terminu do jego zaskarżenia w takim postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe wywody trzeba stwierdzić, że orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu M.G. ze Służby Celnej stało się prawomocne z dniem 25 października 2010r.

W tej sytuacji nie można uznać, że wykonanie orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu funkcjonariusza ze służby nastąpiło przedwcześnie.

Nadto nie można podzielić poglądu Sądu I instancji w kwestii charakteru pisma Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia 16 listopada 2010r.

Wbrew poglądowi zaprezentowanemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku pismo skierowane do skarżącego przez Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia 16 listopada 2010r. informujące go o zwolnieniu ze służby stałej w Izbie Celnej w Białymstoku z dniem 25 października 2010r. nie stanowi czynności lub aktu podlegającego kontroli sądu administracyjnego. Zwolnienie funkcjonariusza następuje bowiem z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu ze służby. Pismo informujące ukaranego funkcjonariusza o jakim mowa w §13 pkt. 4 rozporządzenia, nie wpływa na prawa i obowiązki skarżącego wynikające z przepisów prawa, ponieważ nawet gdyby takie pismo nie zostało wystosowane do funkcjonariusza , to i tak nastąpiłby skutek prawny w postaci zwolnienia go służby z dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego. Pismo informujące ukaranego o zwolnieniu go ze służby z uwagi na uprawomocnienie się orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu funkcjonariusza ze Służby Celnej kierowane jest w celach porządkowych, ewidencyjnych. Potwierdza ono jedynie to co nastąpiło z mocy samego prawa. Cel ewidencyjny oznacza wyłącznie zarejestrowanie faktu, że funkcjonariusz został zwolniony ( stosunek służbowy został rozwiązany ), a nie zwolnienie powodujące rozwiązanie stosunku służbowego ( por. uzasadnienie wyroku składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 lutego 2002r. w sprawie sygn. OSA 9/1 ).

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. !89 w zw. z art. 58 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 w/wym ustawy odstąpił od zasądzenia na rzecz organu od M.G. kosztów postępowania, mając na uwadze iż jego skarga powinna zostać odrzucona przez Sąd I instancji.