Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 202/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. C. i K. C. na decyzję Wojewody z dnia 24 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 lutego 2017 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.; dalej jako "u.g.n."), po rozpatrzeniu odwołania K. i J. C., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia 23 grudnia 2016 r., nr [..], o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [..], o pow. 0,0134 ha, położoną w gminie P., obręb S.

Jak wynika z akt sprawy decyzja ta zapadła na tle następujący okoliczności faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 3 czerwca 2016 r., nr [..], Wojewoda stwierdził, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [..], o pow. 0,0134 ha - wydzielona z działki nr [..], zapisanej w KW nr [..] - przeszła z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa na własność Powiatu, jako zajęta pod drogę powiatową. Wojewoda ustalił, że na dzień 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa działka stanowiła współwłasność W. i M. B. na podstawie umowy o dożywocie z dnia 4 maja 1994 r. Dnia 25 lipca 2000 r (akt notarialny Rep. A nr [..]) W. i M. B. sprzedali działkę nr [..] o pow. 0,3800 ha K. i J. C. Działka ta została uwidoczniona w księdze wieczystej o numerze [..].

W dniu 2 września 2016 r. K.i J. C. wnieśli do Starostwa Powiatowego o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość.

Decyzją z dnia 23 grudnia 2016 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 73 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 4 oraz ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.; dalej jako "ustawa - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną") w związku z art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [..], o pow. 0,0134 ha, położoną w gminie P., obręb S.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przedmiotowe roszczenie odszkodowawcze wygasło w dniu 1 stycznia 2006 r., bowiem wniosek w tej sprawie został złożony po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, tj. po okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Jednocześnie organ zaznaczył, że fakt wydania przez Wojewodę decyzji z dnia 3 czerwca 2016 r.,

nr [..] nie wywiera żadnego wpływu na ustawowy termin złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania przewidziany w art. 73 ust. 4 ww. ustawy, gdyż decyzja ta ma jedynie charakter deklaratoryjny – potwierdzający zaistniały w dniu 1 stycznia 1999 r. fakt prawny, tj. fakt nabycia przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego z mocy prawa własności nieruchomości zajętych pod drogę.

Organ przywołał także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. (sygn. akt P 33/07, OTK-A 2009/8/123), w którym Trybunał orzekł,

że art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji. Tym samym Trybunał Konstytucyjny nie podzielił wątpliwości, że brak decyzji wojewody uniemożliwiał byłemu właścicielowi skuteczne złożenie wniosku o odszkodowanie.

Z art. 73 ww. ustawy wynika, że wszystkie osoby, które utraciły własność nieruchomości na podstawie tego przepisu, miały możliwość zgłoszenia w określonym terminie (pomiędzy 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r.) roszczenia odszkodowawczego, niezależnie od tego czy została w tym okresie wydana decyzja wojewody. Organ dodał, że konstytucyjność art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną była także przedmiotem rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny w sprawach sygn. akt: P 5/99, SK 11/02 oraz K 20/09. We wszystkich przypadkach rozstrzygnięcie było analogiczne, tzn. art. 73 ust. 4 ww. ustawy został uznany za zgodny z Konstytucją RP.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji K. i J. C. podnieśli, że ponieważ decyzja Wojewody stwierdzająca, że część należącej do nich nieruchomości stała się drogą powiatową, została wydana dopiero 3 czerwca 2016 r., niemożliwym było złożenie wniosku w terminie ustawowym.

Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia 24 lutego 2017 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść przepisu art. 73 ust. 4 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz wyroki Trybunału Konstytucyjnego, dotyczące kontroli konstytucyjności tego przepisu.

Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie jest bezsporne, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [..], o pow. 0,0134 ha - wydzielona z działki nr [..], zapisanej w KW nr [..] - przeszła z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa na własność Powiatu, jako zajęta pod drogę powiatową, co potwierdziła ostateczna, deklaratoryjna decyzja Wojewody z dnia 3 czerwca 2016 r., nr [..]. Z treści przedmiotowego rozstrzygnięcia wynika, że na dzień 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli W. i M. B., którzy 25 lipca 2000 r. sprzedali ją K. i J. C. Nabywcy byli zatem osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość, jednakże jedyny wniosek w tej sprawie wpłynął do Starostwa Powiatowego w dniu 2 września 2016 r., tj. po terminie przewidzianym przez przepisy cytowanej powyżej ustawy. W tym zakresie organ podkreślił, że K. i J. C. w piśmie z dnia 26 października 2016 r. przyznali, że przed złożeniem wniosku z dnia 2 września 2016 r. nie występowali o odszkodowanie za działkę nr [..].

Wojewoda wyjaśnił także, że na wygaśnięcie terminu do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania za działkę nr [..] nie miał wpływu fakt, iż decyzja stwierdzająca przejście przedmiotowej nieruchomości na własność Powiatu została wydana w dniu 3 czerwca 2016 r., a stała się ostateczna z dniem 27 lipca 2016 r. W tym zakresie wskazał bowiem, że brak decyzji stwierdzającej, iż część nieruchomości stała się drogą powiatową, nie uniemożliwiał złożenia wniosku o odszkodowanie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję J. i K. C. zgodzili się z Wojewodą, że brak decyzji o wywłaszczeniu nie uniemożliwiał im złożenia wniosku o odszkodowanie, jednakże nie wiedzą na jakiej podstawie mieliby z takim wnioskiem przed dniem 3 czerwca 2016 r. wystąpić. Wyjaśnili, że przedmiotową nieruchomość nabyli w dniu 25 lipca 2000 r. z pełnym zaufaniem do wpisu w księdze wieczystej, w której nie było informacji, że część nieruchomości jest zajęta pod drogę.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369).

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Wojewody, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Starosty (wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej) z 23 grudnia 2016 roku o odmowie ustalenia na rzecz K. i J. C. odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [..], o pow. 0,0134 ha, położoną w gminie P., obręb S., która przeszła z mocy prawa na własność Powiatu pod drogę powiatową.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Stosownie do treści art. 73 ust. 2 tej ustawy odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca: gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi; Skarb Państwa – w odniesieniu do pozostałych dróg. Według zaś art. 73 ust.4 cyt. ustawy odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Przystępując do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi w pierwszej kolejności wskazać należy, że powyższa regulacja umożliwiła właścicielom nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, które na podstawie art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, dochodzenie odszkodowania przewidzianego w tym przepisie, zachowując wskazany w nim tryb (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r., sygn. akt

II CKN 601/00, OSNC 2002/2/27).

Jednocześnie norma zawarta w art. 73 ust. 4 ww. ustawy wyznaczyła granice czasowe, w których było możliwe skuteczne złożenie wniosku o przyznanie odszkodowania. Zachowanie terminu do złożenia wniosku było podstawową przesłanką do ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Termin ten obejmował okres od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., co oznaczało, że tylko w tych granicach czasowych możliwe było skuteczne złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

Wskazanie w omawianym przepisie terminu do składania wniosków ma takie znaczenie, że nie można było złożyć skutecznie wniosku przed dniem 1 stycznia 2001 r., zaś po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2258/11; z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 394/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1611/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 558/08 - wszystkie opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe oznacza więc, że aby roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania było roszczeniem skutecznym, koniecznym jest łączne spełnienie ustawowych przesłanek w postaci: złożenia stosownego wniosku, złożenia go przez uprawnioną do tego osobę i złożenia go w wyraźnie w ustawie wskazanym do dokonania tej czynności terminie, tj. terminie ustawowym.

Badając spełnienie ww. przesłanek w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, należy mieć na względzie, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania może zostać wszczęte wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości, czyli na żądanie strony uprawnionej do uzyskania odszkodowania. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie, uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku składu siedmiu sędziów z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09, ONSAiwsa 2010/3/44). Zgodnie z tym stanowiskiem wniosek o ustalenie odszkodowania może złożyć osoba, która nie była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998., ale stała się nią po tej dacie. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdyż – jak ustalono w decyzji Wojewody z dnia 3 czerwca 2016 r. – na dzień 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa działka stanowiła współwłasność W. i M. B., zaś w dniu 25 lipca 2000 r., tj. przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 cyt. ustawy, na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [..] własność nieruchomości nabyli skarżący. W konsekwencji wniosek będący przedmiotem rozpoznania przez organy, złożony przez K. i J. C., został złożony przez osoby uprawnione.

Wobec ustalenia, że wniosek, o którym mowa a art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną został złożony przez osoby uprawnione, kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia zachowania przez skarżących terminu do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że termin określony w przepisie art. 73 ust. 4 ww. ustawy jest terminem zawitym prawa materialnego, co oznacza, że nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa, niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała temu terminowi. W konsekwencji też złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania poza ustawowym terminem oznacza niemożność uwzględnienia roszczenia. W tym też zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych jest jednolite i ugruntowane (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 273/08, LEX nr 563128).

Trzeba przy tym zauważyć, że kwestia konstytucyjności art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który kilkukrotnie stwierdził jego zgodność z Konstytucją RP. Wskazać tu należy wyroki: z dnia z 14 marca 2000 r., sygn. akt P 5/99 (OTK 2000/2/60), z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02 (OTK-A 2004/7/66) oraz z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 (OTK-A 2009/8/123). W szczególności Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zawarty w art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną mechanizm potwierdzenia wywłaszczenia i uzyskania odszkodowania jest poprawny systemowo i nie ogranicza ochrony praw należnych byłym właścicielom. Z kolei wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. K 20/09 (OTK-A 2011/4/350) Trybunał Konstytucyjny po raz kolejny orzekł, że art. 73 ust. 4 ww. ustawy jest zgodny z Konstytucją, a konkretnie art. 21 ust. 2 w zw. art. 31 ust. 3 oraz art. 2 i wywodzoną z niego zasadą poprawnej legislacji. Trybunał stwierdził, że art. 73 ust. 4 omawianej ustawy jest na tyle precyzyjny i na tyle komunikatywny, że językowe reguły wykładni pozwalają wyinterpretować z niego normę zgodną z Konstytucją. Jest zatem zgodny z zasadą dopuszczalnych, proporcjonalnych ograniczeń konstytucyjnego prawa do słusznego odszkodowania z tytuły wywłaszczenia.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący mogli złożyć skutecznie wniosek o ustalenie i wpłatę odszkodowanie tylko w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Jak słusznie zauważył organ II instancji, z akt przedmiotowej sprawy bezspornie wynika, że jedyny wniosek w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [..], o pow. 0,0134 ha, położoną w gminie P., obręb S. – wpłynął do organu w dniu 2 września 2016 r., tj. po upływie zakreślonego w ustawie terminu. Organy obu instancji prawidłowo więc uznały, że przysługujące skarżącym roszczenie o ustalenie odszkodowania wygasło, zaś w tej sytuacji dotyczący go wniosek słusznie został uznany za bezskuteczny, wobec czego orzeczono o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz K. i J. C. za ww. nieruchomość. Stwierdzenie wygaśnięcia roszczenia z art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną powoduje bowiem, że organy orzekające w przedmiocie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania obowiązane są orzec o bezzasadności żądania strony, a prawidłowym rozstrzygnięciem jest merytoryczna decyzja odmawiająca ustalenia i wypłaty odszkodowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 298/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 882/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

O ile okoliczności związane z datą złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania oraz skutków uchybienia temu terminowi nie budziły w zasadzie wątpliwości w tej sprawie, to sporna okazała się kwestia wpływu decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną na możliwość złożenia przez podmiot uprawniony wniosku o odszkodowanie.

W tym zakresie wyjaśnić należy, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, iż decyzja, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ma jedynie charakter deklaratoryjny. Nie zmienia ona bowiem istniejącego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan wynikający z przepisów ustawy, który nastąpił ex lege (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2003 r., sygn. akt III CZP 770/,

publ : OSNC 2003/11/144; także m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 306/16; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1526/13 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podobnie orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 15 września 2009 r. o sygn. P 33/07, a także w wyroku z dnia 19 maja 2011 r., sygn. K 20/09

(OTK-A, 2011/4/35), w których oceniał konstytucyjność rozwiązania przyjętego

w art. 73 ust. 3 i ust. 4 ww. ustawy pod kątem zasad i wartości wpisanych w treść reguły demokratycznego państwa prawnego oraz konstytucyjnych gwarancji wolności i praw obywatelskich. Wątpliwości co do zgodności z Konstytucją budziło m.in. dochowanie przez ustawodawcę zasad i gwarancji konstytucyjnych wobec braku powiązania pomiędzy przewidzianym w art. 73 ust. 4 omawianej ustawy pięcioletnim terminem dochodzenia roszczenia o odszkodowanie z datą wydania przez wojewodę decyzji stwierdzającej przejście własności gruntów zajętych pod drogi (art. 73 ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną). Odwołując się do swoich wcześniejszych orzeczeń, których przedmiotem był art. 73 ww. ustawy, Trybunał Konstytucyjny uznał, że uregulowanie dotyczące sposobu dochodzenia odszkodowania - zawarte art. 73 ust. 4, odpowiada ww. kryteriom zgodności z Konstytucją. Trybunał dostrzegł znaczny rygoryzm prawny przyjęty przez ustawodawcę w tym przepisie, przejawiający się w zastosowaniu dla dochodzenia roszczeń odszkodowawczych terminu zawitego, który charakteryzuje się tym, że po upływie terminu określonego w ustawie (31 grudnia 2005 r.) roszczenie wygasa, zwrócił jednak uwagę, iż ogólną zasadą prawa cywilnego jest to, że roszczenia majątkowe po pewnym czasie ulegają przedawnieniu lub wygasają. W tym przypadku, ze względu na cel, dla którego dokonane zostało wywłaszczenie z mocy prawa gruntów zajętych pod drogi publiczne, a mianowicie potrzebę uporządkowania stanów prawnych tych gruntów z zapewnieniem rekompensaty ich dotychczasowym właścicielom, a także z uwagi na związany z tym wymóg pewności obrotu, uzasadnione było, zdaniem Trybunału, wprowadzenie terminu zawitego wyłączającego możliwość realizacji roszczenia

po 31 grudnia 2005 r. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, rozwiązanie przyjęte

w art. 73 ust. 4 ww. ustawy nie narusza więc zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), ani innych standardów demokratycznego państwa prawnego i wynikających z nich zasad; jest zgodny z zasadą dopuszczalnych i proporcjonalnych ograniczeń konstytucyjnego prawa do słusznego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.

Za zgodny z Konstytucją Trybunał uznał również art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zakresie, w jakim zezwala on na wygaśnięcie roszczenia o odszkodowanie przed wydaniem decyzji potwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Trybunał wskazał, że funkcją decyzji wojewody wydawanej na podstawie art. 73 tej ustawy jest potwierdzenie wywłaszczenia konkretnej nieruchomości od dnia 1 stycznia 1999 r. Jakkolwiek istotnie decyzja wojewody precyzuje szczegółowo przedmiot wywłaszczenia, to jednak okoliczność ta nie przesądza, że jej wydanie stanowiło warunek złożenia wniosku o odszkodowanie. Skoro nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to również od tego dnia powstało prawo do żądania odszkodowania. Natomiast potwierdzenie wywłaszczenia w drodze decyzji wojewody ma charakter dowodowy. Zgodnie z treścią art. 73 ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, decyzja wojewody stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej wynikającej z wywłaszczenia zmiany właściciela, lecz nie jest ona konieczna dla samego zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego. Decyzja wojewody niewątpliwie stanowi element konieczny dla ustalenia wysokości odszkodowania i jego wypłaty, natomiast dla realizacji przez osobę uprawnioną prawa do odszkodowania, brak decyzji wojewody nie miał znaczenia. Wszyscy zainteresowani uzyskaniem odszkodowania mieli bowiem prawo do złożenia wniosku w takim samym okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.

Reasumując, zgodzić należy się z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, że termin wygaśnięcia roszczenia, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, pozostaje bez związku z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1383/13, Baza Orzeczeń LEX nr 1502312). Zatem brak wydania przez wojewodę ostatecznej decyzji potwierdzającej wywłaszczenie do końca 2005 roku, nie stanowił przeszkody do składania wniosku o odszkodowanie, gdyż żaden przepis ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną lub jakiejkolwiek innej ustawy nie uzależniał samego złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania od wydania takiej decyzji przez wojewodę. Co najwyżej tak złożony wniosek spowodowałby wszczęcie postępowania, które następnie zostałoby zawieszone w oczekiwaniu na decyzję wojewody. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 526/09; z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2730/12; z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 691/16 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji, na realizację w ustawowym terminie prawa skarżących do odszkodowania poprzez złożenie wniosku o wypłatę odszkodowania nie miała wpływu data wydania decyzji deklaratoryjnej przez Wojewodę (decyzja Wojewody z dnia 3 czerwca 2016 r.).

Dodatkowo, w świetle powyższych wywodów stwierdzić należy, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie miało znaczenia z jakich przyczyn skarżący nie złożyli wniosku o odszkodowanie w ustawowym terminie. W szczególności nie ma żadnego prawnego znaczenia okoliczność, że skarżący nie posiadali wiedzy co do faktu wywłaszczenia nabytej przez nich nieruchomości z uwagi na to, że zmiana stanu prawnego nie została ujawniona w księdze wieczystej przed upływem terminu składania wniosków o odszkodowanie, gdyż dopiero w dniu 3 czerwca 2016 r. Wojewoda wydał decyzję w trybie art. 73 ust. 1 i 3 tej ustawy. Wskazać bowiem należy, że regulacja zawarta w art. 73 ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną powoduje, że z woli ustawodawcy w okresie od 1 stycznia 1999 r. do czasu wydania przez wojewodę ostatecznej decyzji - księgi wieczyste, których dotyczą te decyzje, zawierają zapisy nieodzwierciedlające rzeczywistych stosunków własnościowych (por. A. Bura, Kilka uwag na temat nabycia z mocy prawa gruntów zajętych pod drogi publiczne, Rejent z 2002 r., nr 1, poz. 43; M. Wolanin, glosa do wyroku SN z dnia 27 czerwca 2001 r. II CKN 601/00, OSP 2002, nr 78, poz. 106).

Nie ma zatem znaczenia dla oceny legalności wydanej w sprawie decyzji podniesiony w skardze argument, że skarżący działali w zaufaniu do zapisów zawartych w księdze wieczystej, w której nie było informacji o wywłaszczeniu nabytej przez nich nieruchomości oraz to, że o powyższym fakcie dowiedzieli się dopiero z decyzji Wojewody z dnia 3 czerwca 2016 r. Gdyby bowiem ustawodawca dążył do tego, aby termin na złożenie wniosku o odszkodowanie liczyć od dnia, w którym dotychczasowi właściciele dowiedzieli się o przejściu prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, to - po pierwsze - nie wskazywałby, że przedmiotowe nabycie następuje z mocy samego prawa, po drugie - nie wskazywałby, że następuje to z dniem 1 stycznia 1999 r. i po trzecie - nie określiłby precyzyjnie terminu na wystąpienie z wnioskiem o odszkodowanie - zakreślając datę początkową i końcową (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1526/13, Baza Orzeczeń LEX nr 1502350).

Reasumując Sąd stwierdził, że orzekające w tej sprawie organy administracji prawidłowo przyjęły, że wniosek skarżących o ustalenie odszkodowania został złożony w dniu 2 września 2016 r. (okoliczność bezsporna) i do tak ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowały omówione powyżej przepisy ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zasadnie uznając, że oparte na nich roszczenie skarżących o odszkodowanie wygasło z uwagi na złożenie wniosku po upływie ustawowego terminu określonego w tych przepisach.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ją oddalił.