Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 20/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art 246 par 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 674/12 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 29 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za styczeń 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (w 2011 r. deklarowane przychody wyniosły 122.792.330,42 zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości 126.164.380,33 zł) natomiast wykazana przez stronę strata w 2011 r. (w wysokości 3.372.049,91 zł zgodnie z CIT-8) - która stanowi wynik bilansowy nadwyżki kosztów nad przychodem, skutkujący brakiem lub obniżeniem dochodu do opodatkowania - nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe. Dalej Sąd podkreślił, że w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2012 r. Spółka uzyskała przychody netto ze sprzedaży w kwocie 77.983.630 zł. Z kopii deklaracji VAT-7 wynika, iż Spółka uzyskuje znaczne obroty z działalności gospodarczej z tytułu świadczonych usług i dokonywanych dostaw: za miesiące lipiec, sierpień, wrzesień 2012 r. deklarowała wielomilionowe obroty, natomiast z deklaracji podatku od gier za miesiące od sierpnia do września 2012 r. wynika, że uiściła zryczałtowany podatek w łącznej kwocie 5.376.000 zł za ten okres. Skarżąca posiada także znaczny majątek. Z bilansu za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2012 r. wynika, że jej majątek trwały miał wartość 25.307.793,36 zł (w tym środki trwałe 12.992.410,91 zł). W bilansie sporządzonym na dzień 31 sierpnia 2012 r. spółka wykazała stan środków w kasie przedsiębiorstwa i na rachunkach bankowych w kwocie 11.114.730,18 zł, a z raportów bankowych na dzień 30 września 2012 r. wynika stan konta w BS B. w kwocie 1.961,21 zł. Ponadto Sąd nadmienił także, że skarżąca pomimo wezwania nie przedłożyła wyciągów z innych rachunków bankowych, nie złożyła także żadnego oświadczenia, z którego wynikałoby, że w chwili obecnej nie posiada innych kont bankowych, nie wyjaśniła również, czy nadal posiada wskazany w wezwaniu rachunek bankowy.

WSA zauważył również, że Spółka spłaca zobowiązania; na początku roku 2012 wynosiły one 13.580.011,56 zł a na dzień 31 sierpnia 2012 r. 7.243.489,48 zł. Otrzymuje należności; wg bilansu na dzień 1 stycznia 2012 r. wynosiły one 1.099.895,05 zł, a w bieżącym okresie (na 31 sierpnia 2012 r.) – 959.566,51 zł. Natomiast rzeczowe aktywa trwałe spółki na dzień 1 stycznia 2012 r. miały wartość 29.510.764,79 zł, a na dzień 31 sierpnia 2012 r. - 23.056.979,84 zł.

Zdaniem Sądu, kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają przyjąć, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do zaakceptowania był wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.). W treści uzasadnieniu wskazała, że posiadany majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Natomiast sprzedaż majątku nieruchomego Spółki miałaby charakter nieodwracalny. Ponadto Skarżąca wskazała, że w innych sprawach sądowoadministracyjnych uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powoływanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

Należy podkreślić, że z treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym.

Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak-Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r. s.628).

W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie tutejszego Sądu WSA dokonał wnikliwej i rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i doszedł do słusznego przekonania, że Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności a przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Zasadnie Sąd uznał, że wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. W przedmiotowej sprawie Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Natomiast o jej możliwościach płatniczych świadczy chociażby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą.

Wykazana przez Spółkę strata nie świadczy w ocenie Sądu jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w łącznej kwocie 2.000 zł, gdyż biorąc pod uwagę skalę prowadzonej przez Skarżącą działalności wskazana kwota stanowi zaledwie ułamek procentowy przychodu.

Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy uznał, że brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego spółki (automaty do gier) nie wystarczy dla przyjęcia, aby zachodziły podstawy do zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych. W ocenie Sądu Spółka nie wyjaśniła jaką część jej majątku stanowią automaty do gier, jednak mając na względzie wysokość obrotów Skarżącej przyjąć należy , że spółka posiada bądź może pozyskać środki wystarczające na poniesienie wydatków związanych ze swoim udziałem w sprawie.

O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał również fakt przyznania Skarżącej prawa pomocy w innej sprawie sądowoadministracyjnej. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy okoliczności.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sad Administracyjny zażalenie jako niezasadne w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił