Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 401/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 5
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie Sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska (spr.) Sędzia WSA Teresa Liwacz Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2009 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. przyznaje radcy prawnemu R. O. od Skarbu Państwa (Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) kwotę 732 (siedemset trzydzieści dwa) zł z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W.utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. ustalającą skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2009, na które składa się wymiar podatku leśnego w wysokości 13 zł i podatku od nieruchomości w wysokości 3.193 zł. Podstawę ustalenia podatku leśnego stanowiły grunty leśne o pow. 0,40 ha, zaś podstawę do ustalenia podatku od nieruchomości: powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego 250m2 i pozostałych budynków 762,50m2.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył następujący stan faktyczny: z wykazu danych z rejestru gruntów wynika, że Z. M. jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1,65 ha, położonej w Ż. gmina S.. W jej skład wchodzi "MŁYN WODNY" funkcjonujący w układzie hydrologicznym, który jest wpisany do rejestru zabytków.

Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w T. Delegatura we W. w piśmie z dnia 23 stycznia 2009r. zawiadomił Urząd Miasta i Gminy S., że zabytkowy młyn w Ż. użytkowany jest sporadycznie i wyłącznie w niewielkim fragmencie (jako mała hydroelektrownia), od kilkudziesięciu lat nie jest poddawany żadnym pracom remontowym i pozostaje w złym stanie. W dalszej części tego pisma stwierdzono, że właściciel obiektu nie wypełnia obowiązków utrzymania i użytkowania zabytku, określonych w art. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 163, poz. 1568 ze zm.). Według Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we W. dla ww. obiektu nie ma podstaw prawnych dla zastosowania zwolnienia z podatku w oparciu o art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 dalej ustawa pol).

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wniósł o zwolnienie z podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ustawy pol, zobowiązanie Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków w T. Delegatura we W. do działania w odtworzeniu stawu młyńskiego nielegalnie przebudowanego na stawy rybne (wyrok NSA z 12 lipca 2006r. sygn. akt OSK 978/05) oraz wydania pozwolenia wodnoprawnego na podstawie wyroku NSA z 5 stycznia 2007r. znak II OSK 1005/05 w celu uruchomienia młyna wodnego (zabytkowego); z uwagi na łamanie prawa o ochronie środowiska, gospodarki wodnej, ochronie zabytków domagał się przekazania sprawy do CBA delegatura w Gdańsku.

Skarżący podał, że przedmiotowy młyn wodny nabył na podstawie decyzji z dnia [...]r, w której zostało zawarowane, że wykona prace remontowe maszyn młyńskich oraz urządzeń wodnych i turbinowni (elektrowni wodnej), która zostanie włączona w sieć energetyki zawodowej. Młyn uruchomił w roku 1989, a turbinownie włączył do sieci energetyki zawodowej w roku 1994.

Podniósł, że w wyniku panującego lobbingu rybackiego, układów towarzysko - rodzinnych oraz wykorzystywania wysokich stanowisk w centralnych urzędach państwowych do dnia dzisiejszego nie może korzystać z nieruchomości zgodnie ze społeczno - gospodarczym jej przeznaczeniem.

Pismem z dnia [...]r. podatnik wniósł o umorzenie postępowania w sprawie podatku na rok 2009, które jest sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego oraz zobowiązanie Starostwa Powiatowego w L. do odkupienia zabytkowego młyna w Ż.

Zdaniem skarżącego działania organu wskazują, że próbuje się zlikwidować i przejąć obiekt za długi, podobnie jak to miało miejsce w roku 1953, kiedy zlikwidowano duży zakład remontowy należący do ojca skarżącego. Podkreślił, że akty prawa miejscowego odnośnie sposobu korzystania z nieruchomości zostały zmienione. W dniu 07 kwietnia 2009r. zapadł wyrok NSA znak II OSK 483/08, który pozbawia całkowicie młyn wodny w Ż. wody do napędu.

W ocenie skarżącego postępowanie administracji gminnej i powiatowej jest sprzeczne z decyzją z dnia [...]r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stwierdziło, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach lokalnych, grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków zwalnia się od podatku od nieruchomości, ale pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Zdaniem organu z przedstawionej charakterystyki zachowania się właściciela obiektu wynika, że nie wykonuje on obowiązków określonych przepisami o ochronie zabytków. Nie został więc spełniony warunek do uzyskania zwolnienia tego obiektu od podatku od nieruchomości.

W tych okolicznościach wniosek skarżącego o zwolnienie z podatku od nieruchomości, jak i wniosek o umorzenie postępowania w ocenie organu odwoławczego są bezzasadne.

Organ odwoławczy podkreślił, że podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy, którego wysokość nie jest uzależniona od osiągniętego dochodu. Jest on ustalany w oparciu o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 2 ust. 2 ustawy pol) oraz o dane podatnika złożone w informacjach, o których mowa w art. 6 ust. 6 tej ustawy.

W złożonej przez podatnika informacji w sprawie podatku od nieruchomości rolnego i leśnego z dnia [...]r. wynika, że przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowią: budynek mieszkalny o pow. 250m2 i pozostałe budynki o pow. 762,5m2. Stosownie do stawek podatkowych określonych uchwałą nr XXIII/155/2008 Rady Miejskiej w Skępem z dnia [...]r. w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości na 2009r. podatek ten wyniósł: od budynku mieszkalnego - 142,50 zł (250m2 x 0,57 zł stawka za 1m2), oraz od pozostałych budynków - 3.050 zł (762,50m2 x 4 zł stawka za 1m2).

W takich też kwotach podatek od nieruchomości został ustalony w decyzji organu I instancji. W ogólnej powierzchni nieruchomości o areale 1,65 ha znajduje się 0,40 ha lasów. Pozostała powierzchnia to użytki rolne klasy V. Ich obszar przekracza 1 ha, a więc w rozumieniu art. 2 ustawy o podatku rolnym, stanowi gospodarstwo rolne. Jednak grunty sklasyfikowane jako użytki rolne w klasie V, na mocy art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym zostały od tego podatku zwolnione. Opodatkowaniu podlegają natomiast grunty leśne o pow. 0,40 ha.

Podatek leśny, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002r. o podatku leśnym (Dz.U. Nr 200, poz. 1682 ze zm.), wynosi od 1 ha równowartość pieniężną 0,220m3 drewna, obliczoną według średniej ceny sprzedaży drewna uzyskanej przez nadleśnictwo za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy. Uchwałą nr XXIII/155/2008 Rady Miejskiej w Skępem ustalono średnią cenę drewna za 1m3, która stanowi podstawę obliczania podatku leśnego na 2009r. w wysokości 152,53 zł. Kierując się zasadą, która wynika z art. 4 ust. 1 ustawy o podatku leśnym, podatek leśny od 0,40 ha lasu wynosi 13 zł.

Skarżący w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rozstrzygnięcie SKO we W. z dnia [...]r. wniósł o przekazanie akt do CBA w Gdańsku w celu wyjaśnienia szkodliwego działania urzędów: Starostwa Powiatowego w L., Urzędu Miasta i Gminy S. oraz Konserwatora Zabytków, które łamały prawo o ochronie środowiska (dewastacja obszaru Natura 2000), gospodarki wodnej, ochronie zabytków i działały na szkodę środowiska, gospodarki wodnej, zabytków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie jej w całości. Podkreśliło przy tym, że skarga nie zawiera żadnych merytorycznych zarzutów przeciwko decyzji. Organ podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie.

W piśmie z dnia [...]r, wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego, działając w jego imieniu, podniósł wobec zaskarżonej decyzji zarzut naruszenia prawa materialnego, jak i procedury administracyjnej.

Wskazał, że organ zaniechał w sprawie wszczęcia postępowania podatkowego i wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Zarzucił także naruszenie art. 7 ust 1 pkt. 6 ustawy pol przez niezasadne uznanie, że skarżący nie wywiązuje się z obowiązku utrzymania zabytku w należytym stanie. Podniósł brak wykazania przez organy, że zabytkowy młyn nie jest utrzymywany i konserwowany – Wojewódzki Konserwator Ochrony Zabytków nie przeprowadził prawidłowej kontroli obiektu zabytkowego i nie sporządził w tym przedmiocie protokołu z udziałem kontrolowanego tj. skarżącego.

Na rozprawie w dniu 14 października 2009r pełnomocnik domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniósł, że wydana została z naruszeniem art. 39 i 40 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; nadto stanowisko konserwatora zabytków winno zostać wyrażone w postanowieniu wydanym w trybie art. 290 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie zarzuty strony skarżącej były uzasadnione. Należy podkreślić, iż zgodnie z art.184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy wskazują, że sąd administracyjny nie może swojego orzeczenia oprzeć na zasadach współżycia społecznego lub słuszności.

Spór pomiędzy stronami w sprawie dotyczył ustalenia przez organy okoliczności, że skarżący korzystający ze zwolnienia od podatku nie spełnił warunku określonego w art. 7 ust 1 pkt 6 ustawy pol, zgodnie z którym zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Wskazany przepis prawa podatkowego odsyła do przepisów innych niż podatkowe dla oceny, czy zachowanie podatnika spełnia warunki zwolnienia. Organ odwoławczy w zakresie obowiązków, którym uchybił skarżący, w ślad za stanowiskiem organu ochrony zabytków zawartym w piśmie z [...]r, powołał się na art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Na marginesie należy zauważyć, że organ I instancji w ogóle nie powołał tego przepisu, ani nie zawarł w swoim rozstrzygnięciu żadnego uzasadnienia dla odstąpienia od zwolnienia podatkowego na tle tego przepisu.

Art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi, że opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków:

1) naukowego badania i dokumentowania zabytku;

2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku;

3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie;

4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości;

5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury

Przepis ten ma bardzo ogólny charakter uwzględniający różne rodzaje zabytków i co za tym idzie różny zakres działań podejmowanych w ramach sprawowania opieki nad zabytkiem. Orzekając w sprawie organ podatkowy nie sprecyzował, na czym polegały uchybienia w obowiązkach realizowanych przez skarżącego w ramach opieki nad zabytkowym młynem. Takiej informacji nie zawiera także pismo Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w T. Delegatura we W. z [...]r, które zainicjowało całe postępowanie. Wynika z niego jedynie, że przedmiotowy obiekt jest użytkowany sporadycznie i w niewielkim fragmencie jako mała hydroelektrownia, od kilkudziesięciu lat nie poddawany innym pracom remontowym pozostaje w złym stanie.

Jednocześnie z decyzji o sprzedaży skarżącemu przedmiotowej zabytkowej nieruchomości z 28 czerwca 1988r wynika, że nabywca jest zobowiązany do dokonania remontu i odbudowy obiektu w terminie pięcioletnim od sporządzenia aktu notarialnego i utrzymania go w należytym stanie. W uzasadnieniu orzeczenia te ogólne wskazania zostały uzupełnione stwierdzeniem uzasadnienia, że obiekt został sprzedany z przeznaczeniem do prowadzenia działalności przemiałowej a turbinownia po dokonaniu remontu miała być wykonana jako mała elektrownia wodna włączona w system energetyki.

Skarżący wskazał, że uruchomił młyn w 1989r a turbinownię włączył do sieci energetycznej w 1994r. Okoliczności tych organ nie kwestionował.

Organ swoje rozstrzygnięcie w całości oparł na lakonicznej informacji zawartej w pisemnym stanowisku organu konserwatorskiego, że skarżący od kilkudziesięciu lat nie wykonywał żadnych prac remontowych. Tymczasem informacja ta pozostaje w sprzeczności z okolicznościami podanymi przez skarżącego, które nie zostały podważone przez organy. Trzeba mieć na uwadze okoliczność, że zabytkowy obiekt ma specyficzny charakter związany z produkcją energii, stąd obowiązki właściciela muszą także uwzględniać takie przeznaczenie.

Skarżący zarzucił także, powołując się na wyroki sądu administracyjnego, że obecny stan prawny uniemożliwia realizację przez obiekt dotychczasowej funkcji w zakresie produkcji energii albowiem młyn został pozbawiony wody do napędu. Okoliczność taka może mieć wpływ na aktualny sposób korzystania z nieruchomości i z tego tytułu możliwość postawienia skarżącemu zarzutu, że nie realizuje dotychczasowej funkcji zabytkowego budynku.

W świetle podniesionych wyżej okoliczności Sąd uznał, że w sprawie organ nie przeprowadził postępowania w celu ustalenia zakresu obowiązków skarżącego z tytułu opieki nad zabytkiem i w konsekwencji zakresu naruszeń tych obowiązków. Organ ograniczył się do przywołania wskazanej wyżej informacji służb ochrony zabytków z 23 stycznia 2009r, w którym podmiot ten wypowiada się w przedmiocie zasadności zwolnienia podatkowego w podatku od nieruchomości.

Należy podkreślić, że w kwestii podatkowej kompetencję do orzekania posiadają organy podatkowe, które decydują o treści rozstrzygnięcia. Stanowisko konserwatora zabytków należało potraktować za impuls do przeprowadzenia postępowania, które pozwoliłoby organowi na stwierdzenie, czy obiekt może być nadal objęty zwolnieniem od podatku. Postępowanie w tym zakresie powinno spełniać normy wyznaczone art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Jednocześnie Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej, że przed wydaniem decyzji w sprawie organ musi uzyskać stanowisko konserwatora zabytków w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 209 Ordynacji podatkowej. Obowiązek współdziałania wynikający z powyższego przepisu musi mieć umocowanie w prawie materialnym, natomiast przepis art. 7 ust 1 pkt 6) ustawy pol tylko ogólnie odwołuje się do przepisów o ochronie zabytków wskazując wyznaczając kierunek postępowania dowodowego. Takie stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 09 kwietnia 2009r sprawie II FSK 1840/07 i Sąd orzekający w sprawie podziela wyrażony tam pogląd.

W ocenie Sądu podstawą do wydania rozstrzygnięcia w sprawie jest wszelki materiał dowodowy, który organ może zgromadzić zgodnie z zasadami postępowania dowodowego. Wydaje się uzasadnione pozyskanie szerszej wiedzy i uzasadnienia na temat stanowiska zawartego w piśmie z 23 stycznia 2009r. Można przypuszczać, że organ ochrony zabytków przed sporządzeniem przedmiotowej informacji także przeprowadził jakieś postępowanie w sprawie.

Ustalenie okoliczności faktycznych w przedmiocie, jakie obowiązki faktycznie spoczywały na skarżącym w ramach sprawowania opieki nad zabytkiem, w jakim zakresie uchybił tym obowiązkom przy uwzględnieniu zaniedbań, na które miał wpływ (nowy stan stosunków wodnoprawnych) pozwoli dopiero na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Orzeczenie wydane na tym etapie postępowania jest przedwczesne.

W odpowiedzi na zarzut braku wszczęcia postępowania i udzielenia skarżącemu terminu zgodnie z art. 200 Ordynacji podatkowej, należy wskazać, że postanowienie wydane zostało [...]r i doręczone skarżącemu wraz informacją o zakreśleniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie w dniu [...]r. Także organ II instancji wyznaczył siedmiodniowy termin przed wydaniem decyzji, o czym powiadomił skarżącego [...]r, stąd zarzuty skarżącego w tym zakresie Sąd uznał za nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.