Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 395/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 1  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant Paulina Rosiak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...]; określa, że decyzje wymienione w pkt I nie podlegają wykonaniu; III. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. na rzecz skarżącego kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (test jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), na podstawie § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 ze zm.), w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. K. od decyzji Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. Ś. z dnia [...], znak [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 04 - wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych) u D. K., byłego pracownika Huty A w S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że D. K., ur. [...], był pracownikiem Zakładów Górniczo-Hutniczych A w S. od 16 marca 1950 r. do 31 marca 1983 r. na stanowisku kierowcy - operatora suwnicy na Wydziale Żelazostopów. Obsługiwał suwnicę namiarową, wsadową, rozlewniczą i czerpakową (sterowanie suwnicą, załadunek i rozładunek wagonów oraz dowożenie wsadu do pieców, odwalanie nadmiaru rudy dostarczonej z kopalni, dozowanie półproduktu spod pieców obrotowych na zbiorniki młynów kulowo-sitowych oraz wstępne przesiewanie półproduktu. Do jego obowiązków należała też konserwacja suwnicy). Od 1983 r. jest na emeryturze. Przez cały okres pracy zawodowej był narażony na ponadnormatywne stężenia pyłów mineralnych zwłókniających pochodzenia krzemowo-azbestowego zawierające wolną krystaliczną krzemionkę w ilości od 2 do 50% oraz włókna azbestu (wykazywane pomiarami od 1979 r.). Największe stężenie zapylenia na stanowisku zajmowanym przez niego wynosiło 26,6 mg/m3 (przy normie 1,0 mg/m3), przy zawartości w pyle wolnej krystalicznej krzemionki w ilości od 32% do 35% oraz obecności włókien azbestu do 0,11 wł./cm3 (pomiar w kabinie suwnicy), a na innych stanowiskach pracy w ilości 2,96 wł./cm3. Łączny okres narażenia D. K. na działanie szkodliwych czynników wyniósł 33 lata. Ze względu na pracę w warunkach szkodliwych, D. K. pozostawał od 1980 r. pod okresową obserwacją specjalistycznych poradni medycznych.

Postępowanie w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej u D. K. prowadzone jest od 1998 r. Na podstawie badań z dnia 26 lutego 1998 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w W. wydał dnia 4 marca 1998 r. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania pylicy płuc lub zawodowego nieżytu oskrzeli u D. K. W uzasadnieniu podano: Bronchitis chronica. Emphysema pulmonum incipiens. Insuf. respiratoria manifesta completa. Hypertonia arterialis ad obs. RTG klatki piersiowej - wzmożenie rysunku siateczki 1/ls. Brak podstaw do rozpoznania pylicy płuc. EKG-cechy przeciążenia lewej komory serca. Kontrola w Poradni za 24 miesiące (karta nr 29/80/ zdj. rtg z dnia 07.01.1998 r. gazometria; pH-7,405, pC02=47,3mmHg, pO2=62,0mmHg).

Po badaniach w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., wydano dnia 8 grudnia 1998 r. orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u D. K. Rozpoznano: "Przewlekły spastyczny nieżyt oskrzeli w okresie jawnej całkowitej niewydolności oddechowej. Przewlekły suchy nieżyt gardła i krtani. (...) Stwierdzone u pacjenta przewlekłe zapalenie oskrzeli tzw. niewydolnością oddechową nie może być uznane za chorobę zawodową, gdyż od ustania narażenia zawodowego minęło 15 lat."

Na podstawie tych opinii Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. Ś. dnia [...] wydał decyzję Nr [...], znak [...], o braku podstaw do stwierdzenia u D. K. choroby zawodowej - pylicy płuc (poz. 02 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Po rozpatrzeniu odwołania D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał dnia [...] decyzję, znak [...], utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u odwołującego się choroby zawodowej - pylicy płuc.

W wyniku skargi D. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 13 lipca 2000 r. Sygn. akt II SA/ Wr 378/99 uchylono zaskarżoną decyzję organu II instancji z dnia 25 lutego 1999 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd stwierdził, że najistotniejszą okolicznością dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy była konkluzja opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł., według której: "Stwierdzone u pacjenta przewlekłe zapalenie oskrzeli z niewydolnością oddechową nie może być uznane za chorobę zawodową, gdyż od ustania narażenia zawodowego minęło 15 lat". Orzekające organy jako istotną przesłankę niestwierdzenia u D. K. choroby zawodowej przyjęły wyniki konsultacji w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., której orzeczenie winno mieć wszelkie cechy dowodu opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Taka konkluzja bez dodatkowej argumentacji nie może dawać podstawy do przyjęcia, jak orzekły organy sanitarne wydające w sprawie decyzje, braku związku przyczynowego między warunkami pracy i chorobą zawodową (przewlekłe zapalenie oskrzeli z niewydolnością oddechową). Według Sądu, dla stwierdzenia wystąpienia u pracownika choroby zawodowej, zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1983 r., wystarczy ustalenie zaistnienia kumulatywnie dwóch normatywnych przesłanek:

1) choroba zdiagnozowana u konsultowanego musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do przywołanego wyżej rozporządzenia,

2) choroba ta pozostawać musi w związku z wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie.

W wykazie chorób zawodowych - załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych - pod pozycją 4 zostało umieszczone "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego".

Sąd powołał się także na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1995 r. (sygn. akt U II PRN 4/95, OSNAP z 1996 r., z. 3, poz. 44), według którego "nie można wykluczyć związku przyczynowego między warunkami pracy, a chorobą zawodową, jeżeli między ustaniem zatrudnienia w warunkach narażających zdrowie pracownika, a ujawnieniem się tej choroby upłynął znaczny okres czasu".

Sąd stwierdził więc, że przyjęcie braku związku schorzenia z pracą jedynie z uwagi na upływ czasu, należy uznać za przedwczesne. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, jako naruszające procedurę administracyjną (art. 7 i art. 77 § 1 kpa) w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i powodujące w efekcie błędną interpretację prawa materialnego, a mianowicie wskazanych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., musiało doprowadzić do ich uchylenia, stosownie do art. 22 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2 pkt 2 i art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1985 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. Ś. przeprowadził ponowne postępowanie epidemiologiczne, w wyniku którego ustalono, że u D. K. w czasie badań w dniu 24 stycznia 1980 r. "(...) rozpoznano nieżyt oskrzeli. Krzemicy płuc nie rozpoznano. (...) Zdj. rtg. nr 29/80 z dn. 11.01.1980 r.". Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydał dnia 31 maja 1994 r. "Potwierdzenie konsultacji lekarskiej" z opinią: "Bronchitis chronica. Emphysema pulmonum incipiens. Hypertonia arterialis ad obs. Radiologicznie wzmożenie rysunku siateczki 1/ls. Niezdolny do pracy fizycznej. Kontrola w tut. Por. za 24 m-ce. Karta nr 29/80, zdj. rtg z dnia 15.04.1994 r.". Dnia 9 listopada 2000 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zawodowego nieżytu oskrzeli (poz. 04) u D. K., ponieważ: "Rozpoznany w roku 1995 przez W. Ośrodek Medycyny Pracy przewlekły nieżyt oskrzeli z niewydolnością oddechową nie może być uznany za chorobę zawodową, gdyż od ustania narażenia minęło 12 lat (wymóg 5 lat), co potwierdziła konsultacja w Instytucie Medycyny Pracy w S. i badanie pacjenta w roku 1998 w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Zdjęcie klatki piersiowej z dnia 28.09.2000 r. Spirometria: VO 1,34 L= 40%, FEV1= 0,53 L= 20%. Gazometria: PH= 7,382, PC02= 46,0 mmHg, P02= 62,2 mmHg".

Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. Ś. decyzją Nr [...] dnia [...], znak [...], przyjął, że jest brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego zawodowego nieżytu oskrzeli (poz. 04 - wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych) u D. K.

Po wniesieniu odwołania, D. K. został poddany badaniom konsultacyjnym w kierunku zawodowego tła schorzenia w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., który dnia 7 czerwca 2001 r. wydał orzeczenie lekarskie KP(587) 2001, stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z opinią, że "aktualnie wykonane badania radiologiczne klatki piersiowej nie upoważniają do rozpoznania pylicy płuc. Stwierdził, że przewlekłe zapalenie oskrzeli nie może być uznane za chorobę zawodową, pomimo towarzyszącej niewydolności oddechowej, gdyż od zakończenia pracy upłynął okres 17 lat, co jest zgodne z obowiązującymi przepisami". Nawiązując do tego orzeczenia organ II instancji zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o uzasadnienie pozazawodowej etiologii choroby oraz, o ile jest to możliwe, o podanie innych pozazawodowych przyczyn wystąpienia tej choroby u D. K. Instytut Medycyny Pracy w Ł. po ponownym zapoznaniu się z całością dokumentacji dotyczącej sprawy D. K., badanego w tej placówce dwukrotnie, tj. w listopadzie 1998 r. oraz czerwcu 2001 r., podtrzymał wcześniej zajęte stanowisko, że brak jest podstaw do rozpoznania u D. K. pylicy płuc jak i zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli.

D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia [...] wydał decyzję, znak pisma [...]; którą uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. Ś. dnia [...] wydał decyzję Nr [...] znak [...], o braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych u D. K.: pylicy płuc (poz. 02); przewlekłego zawodowego nieżytu oskrzeli (poz. 04 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., decyzją z dnia [...], znak [...], utrzymał tę decyzję w mocy.

D. K. złożył skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 27 stycznia 2004 r., Sygn. akt 3 II SA/Wr 3173/2001, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. Ś. z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że według art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, z dnia 13 lipca 2000 r., sygn. II SA/Wr 378/99, którym uchylono decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji - powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 7 czerwca 1995 r. sygn. akt U II PRN 4/95 (OSNAP 1996 r., z. 3, poz.44) przyjęto, że nie można wykluczyć związku przyczynowego między warunkami pracy, a chorobą zawodową, jeżeli między ustaniem zatrudnienia w warunkach narażających zdrowie pracownika, a ujawnieniem się tej choroby upłynął znaczny okres czasu. Sąd uznał zatem, że w zaskarżonych decyzjach zastosowano błędną interpretację prawa materialnego.

W konsekwencji Sąd stwierdził, że "zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...], a także pozostająca w granicach sprawy objętej skargą ponowna decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...], zostały wydane wskutek naruszenia przepisu art. 138 § 2 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz z uchybieniem przepisu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Z tych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji. Sąd stwierdził, że w ponownym postępowaniu organy winny mieć na uwadze treść artykułu 99 wymienionej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

W związku z tym wyrokiem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. Ś. przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. Opracował: ocenę narażenia zawodowego z zestawieniem wyników pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia; charakterystykę stanowiska pracy oraz przedstawił procesy technologiczne wpływające na środowisko pracy. Zwrócił się do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o ponowne rozpatrzenie sprawy chorób zawodowych: pylicy płuc, przewlekłego nieżytu oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych i aerozoli drażniących u D. K. i wydania nowego orzeczenia lekarskiego w sprawie tych chorób zawodowych na podstawie oceny przedłożonej dokumentacji.

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy dnia 6 stycznia 2005 r. wydał dwa orzeczenia lekarskie (skorygowane dnia 26 kwietnia 2005r.):

1) Orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 04). Uzasadnił swoje stanowisko tym, że od 1980 r. D. K. pozostawał w obserwacji Poradni P/Pyliczej. W 1995 r. po raz pierwszy stwierdzono przewlekłe zapalenie oskrzeli i niewydolność oddechową. Choroba wystąpiła po okresie 12 lat od ustania narażenia zawodowego. Badanie w Instytucie Medycyny Pracy w S. (1995 r.) oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. (1998 r. i 2001 r.) wykluczyły jej tło zawodowe. PPIS w Z. Ś. zwrócił się do DWOMP o zajęcie stanowiska w sprawie choroby zawodowej na podstawie oceny dokumentacji bez badania pacjenta, który nie mógł się na nie stawić z powodu złego stanu zdrowia. Z placówki służby zdrowia, gdzie się leczył D. K., otrzymano wynik spirometrii z 2004 r., w którym stwierdzono upośledzenie wentylacji płuc. Z uwagi na rozpoznanie u D. K. po raz pierwszy przewlekłego zapalenia oskrzeli z częściową niewydolnością oddechową w 1995 r., nie można zatem uznać związku przyczynowego choroby z warunkami pracy. Przewlekłe zapalenie oskrzeli jest bowiem chorobą, która powstaje w wyniku działania drażniącego pyłów lub gazów, czyli w czasie wykonywania pracy. Aktualna wiedza medyczna dopuszcza możliwość istnienia takiego związku maksymalnie do 5 lat od ustania narażenia zawodowego. Wystąpienie przewlekłego zapalenia oskrzeli po upływie 15 lat od ustania narażenia zawodowego świadczy o pozazawodowym tle tej choroby;

2) orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - pylicy płuc (poz. 02).

Na podstawie tych opinii orzeczniczych Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. Ś. dnia [...] wydał dwie decyzje o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych:

1) przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 04); Nr [...] znak [...];

2) pvlicv płuc (poz. 02); Nr [...] znak [...].

D. K. wniósł odwołanie tylko od decyzji Nr [...]. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. skierował odwołującego się na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., celem wydania stosownego orzeczenia lekarskiego. Nie przeprowadzono ich z uwagi na stan zdrowia odwołującego się. Instytut na podstawie dokumentacji wydał dnia [...] orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego (poz. 04) u D. K. Z analizy dokumentacji lekarskiej wywnioskował, że pierwsze objawy przewlekłego zapalenia oskrzeli z cechami rozpoczynającej się niewydolności oddechowej stwierdzono u w 1995 r., a więc w 12 lat po ustaniu narażenia zawodowego. Stwierdził, zgodnie z przyjętymi lekarskimi kryteriami orzeczniczymi dopuszczającymi maksymalnie 5 letni okres od ustania narażenia zawodowego), że nie pozwala to na uznanie etiologii zawodowej tego schorzenia. Dodatkowo podkreślił, że aktualne rezultaty gazometrii krwi kapilarnej nie wykazują cech utrwalonej niewydolności oddechowej. Stwierdził też, że orzeczenie PCHZ WOMP w W. jest zasadne.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., powołując się na definicję choroby zawodowej zawartą w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., przyjął, że dla stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki: choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi w środowisku pracy.

Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że odwołujący się wykonując obowiązki zawodowe był narażony na ponadnormatywne pylenie krzemowo - azbestowe z zawartością włókien azbestu. Jednak mimo wykazanego wieloletniego narażenia zawodowego (33 lata) na pyły drażniące w związku z wykonywanym zawodem, brak jest klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ponieważ placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych, to znaczy: Poradnia Chorób Zawodowych W. Ośrodka Medycyny Pracy w W., Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra med. J. N. w Ł., były zgodne co do faktu, iż rozpoznany w 1995 r. przez W. Ośrodek Medycyny Pracy przewlekły nieżyt oskrzeli z niewydolnością oddechową nie może być uznany za chorobę zawodową. Od ustania narażenia minęło bowiem 12 lat. Z orzeczeń lekarskich wynika, że przewlekłe zapalenie oskrzeli jest chorobą, która powstaje w wyniku działania drażniącego pyłów lub gazów w czasie wykonywania pracy lub w niedługim czasie po jej zakończeniu. Według aktualnej wiedzy medycznej dopuszcza się możliwość istnienia takiego związku maksymalnie do 5 lat od ustania narażenia zawodowego. Wystąpienie przewlekłego zapalenia oskrzeli po upływie tego okresu od narażenia zawodowego świadczy o pozazawodowym tle tej choroby.

Organ II instancji uznał zatem, że objawy kliniczne oraz wyniki przeprowadzonych dotychczas badań nie dają podstaw do łączenia ich z ekspozycją zawodową. Mimo wieloletniego narażenia na czynniki szkodliwe, schorzenia D. K. nie mogą być rozpatrywanie w kategoriach choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 04) u D. K. Organ stwierdził w konkluzji, że wydane orzeczenia lekarskie są obiektywne, zgodne oraz przekonywujące. Spełniają zatem kryteria opinii biegłego. W tym stanie rzeczy organ II instancji nie znalazł podstaw do zmiany decyzji I instancji i orzekł jak w sentencji.

D. K. zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o korzystne rozwiązanie jego sprawy. Zarzucił, że w czasie jego pracy w warunkach szkodliwych nie prowadzono ewidencji chorób zawodowych. Nie zgodził się z maksymalnym okresem 5 letnim ujawnienia choroby zawodowej jako zbyt obiektywnym. Zarzucił, że w minionych latach taki wymóg nie obowiązywał. Każdy organizm ludzki reaguje bowiem inaczej na czynniki szkodliwe. Choroba, szczególnie nabyta w okresie pracy zawodowej, rozwija się z wiekiem chorego i staje się uciążliwa. Skarżący pozostaje pod opieką lekarską i musi zażywać drogie lekarstwa.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że chorobę skarżącego, przewlekły nieżyt oskrzeli, rozpoznano w 1995 r., a więc po 12 latach od ustania narażenia zawodowego. Według aktualnej wiedzy medycznej dopuszcza się istnienie takiego związku w okresie do 5 lat od ustania narażenia zawodowego. Stąd choroba skarżącego nie może być uznana za chorobę zawodową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej czy stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Organ II instancji w zaskarżonej decyzji oraz organ I instancji w decyzji ją poprzedzającej przyjęły brak podstaw do stwierdzenia, że choroba skarżącego, przewlekłe zapalenia oskrzeli, została wywołana działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 04 - wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.). Od ustania narażenia zawodowego trwającego 33 lata i zakończonego w 1983 r., do rozpoznania choroby w 1995 r., minęło bowiem 12 lat. Organ ustalił na podstawie orzeczeń placówek służby zdrowia upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, że ustalenie takiego związku w świetle aktualnej wiedzy medycznej może nastąpić najwyżej w okresie do 5 lat od ustania narażenia zawodowego.

Sąd stwierdza, że przyjmując w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej jedynie upływ czasu jako przesłankę negatywną rozstrzygnięć o braku związku przyczynowego między chorobą skarżącego - przewlekłym zapaleniem oskrzeli - a jego 33 letnim okresem narażenia zawodowego, organy orzekające nie zastosowały się do ustaleń dwóch powołanych wyżej wyroków sądowych, a mianowicie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2000 r., a także do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2004 r., na mocy których uchylono zaskarżone decyzje wydane w postępowaniach administracyjnych w rozpatrywanej sprawie.

Aktualne są ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 stycznia 2004 r. Należy podkreślić, że według art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2000 r., sygn. II SA/Wr 378/99, uchylającego decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 lutego 1999 r. w przedmiocie choroby zawodowej oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji - powołano się na stanowisko Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 7 czerwca 1995 r. sygn. akt U II PRN 4/95 (OSNAP 1996 r., z. 3, poz. 44). Przyjęto tam zasadnie, że nie można wykluczyć związku przyczynowego między warunkami pracy, a chorobą zawodową, jeżeli między ustaniem zatrudnienia w warunkach narażających zdrowie pracownika a ujawnieniem się tej choroby upłynął znaczny okres czasu. Sąd uznał więc, że w zaskarżonych decyzjach zastosowano między innymi błędną interpretację prawa materialnego, ponieważ opierały się one na konkluzji z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. cyt. "stwierdzone u pacjenta przewlekłe zapalenie oskrzeli z niewydolnością oddechową nie może być uznane za chorobę zawodową gdyż od ustania narażenia zawodowego minęło 15 lat", a zatem w brzmieniu sprzecznym z przytoczoną tezą wyroku oraz obowiązującą wykładnią w szczególności § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r.

W rozpatrywanej sprawie organy inspekcji sanitarnej - ponownie orzekając w sprawie - wbrew wymogom art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w sposób oczywisty nie zastosowały się do oceny prawnej sformułowanej w motywach tego orzeczenia Sądu. Zarówno w decyzji Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. Ś. z dnia [...], Nr [...], jak i w decyzji z dnia [...] Nr [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. stwierdzono o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jedynie z uwagi na upływ czasu, a mianowicie, że od stwierdzenia choroby do końca okresu narażenia zawodowego upłynęło 12 lat, przy wymogu 5 lat.

W konsekwencji Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia 9 maja 2005 r. zostały wydane z uchybieniem przepisu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Z tych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) , art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji.

Sąd stwierdza, że w ponownym postępowaniu organy winny mieć na uwadze treść art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.