Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1591/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok, oddalono skargę, umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art.89 ust.1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie oraz H. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1089/15 w sprawie ze skargi H. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od H. Spółki z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie kwotę 2760 (dwa tysiące siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 4. umarza postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej H. Spółki z o.o. w W.; 5. zwraca HOT FRUITS POLSKA Spółce z o.o. w Warszawie ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2015 r. w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej Spółki koszty postępowania sądowego.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Olsztynie, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015r. poz. 612), wymierzył Hot Fruits Polska sp. z o.o. w Warszawie karę pieniężną w wysokości 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Podstawę wymierzenia spółce kary pieniężnej stanowiły wyniki przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w dniu [...] czerwca 2014 r. w [...] w [...], przy ul. [...] kontroli urządzeń Apex Multi Magic o numerze [...] i Jokers Plus o numerze [...] oraz opinie biegłego włączone do tego postępowania dotyczące tych urządzeń. Wyniki kontroli oraz opinie biegłego wykazały, że gry na badanych urządzeniach mają charakter losowy (grający nie ma żadnego wpływu na wynik gry, gdyż jest on zależy od zainstalowanego programu, a dla grającego nieprzewidywalny), komercyjny, gdyż dostęp do gier był odpłatny, a automaty te umożliwiają przeprowadzenie rozliczeń finansowych prowadzonych gier w oparciu o stan licznika, wypłacają bezpośrednie wygrane pieniężne monetami, bądź w formie rozliczeń finansowych dokonywanych poza automatem w oparciu o rejestrowane na jego licznikach wewnętrzne zapisy.

Według organu I instancji okoliczności te dowodzą, iż przedmiotowe automaty umożliwiają prowadzenie gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 i 4 ustawy o grach hazardowych. Spółka urządzała gry na wymienionych automatach poza kasynem gry, bez koncesji oraz bez rejestracji automatów, tj. z pominięciem wymogów, o których mowa w art. 6 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Organ uznał zatem spółkę za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry i wymierzył jej karę pieniężną, przewidzianą w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., Dyrektor Izby Celnej w Olsztynie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę spółki na tę decyzję.

Uchylając decyzje organów obu instancji, Sąd I instancji wyjaśnił na wstępie, że kwestia wymierzania temu samemu podmiotowi kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o grach hazardowych, jak również kary grzywny na podstawie art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2013 r. poz. 186, dalej: "k.k.s.") została rozstrzygnięta przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2015 r. (sygn. akt P 32/12). Tym samym Sąd I instancji uznał, że wniosek spółki o zawieszenie postępowania nie jest uzasadniony.

Według Sądu I instancji, prawidłowo ustalony przez organy administracji stan faktyczny sprawy uzasadniał nałożenie na spółkę kary pieniężnej. Kara ta powinna być jednak nałożona nie na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (urządzanie gier na automacie poza kasynem gry), lecz na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (urządzanie gier hazardowych m.in. bez koncesji lub bez wymaganej rejestracji automatu). Sąd I instancji podkreślił, że podmiot, który nie legitymuje się koncesją czy zezwoleniem, działa nielegalnie i podlega karze pieniężnej, która wynosi 100 % przychodu uzyskanego z urządzanej nielegalnie gry (art. 89 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych), zaś podmiot który urządza gry na automatach poza kasynem gry, urządzając te gry legalnie, lecz z naruszeniem warunków prowadzenia działalności w tym zakresie i podlega karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu.

Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji uchylił zaskarżone decyzje.

Sąd I instancji wyjaśnił również, że art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych stanowi samodzielną podstawę wymierzenia akry pieniężnej za czyn w nim wskazany i nie jest powiązany z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, który uznany został za przepis o charakterze technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, Dyrektor Izby Celnej w Olsztynie zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; ograniczenie wysokości przyznania kosztów zastępstwa na rzecz skarżącego w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej stosownie do art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.)

Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. ww. wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez:

1) błędną wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych poprzez uznanie, że przepis ten został nieprawidłowo zakwalifikowany przez organ do deliktu popełnionego przez skarżącego,

2) błędną wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych poprzez uznanie, że przepis ten powinien stanowić podstawę prawną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.:

1) w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych poprzez uchylenie decyzji I i II instancji mimo nienaruszenia powyższego przepisu przez organy w trakcie prowadzonego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby Sąd nie dokonał błędnej wykładni tego przepisu musiałby skargę oddalić, stosując przepis art. 151 p.p.s.a.,

2) w związku z art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez brak oceny, czy wydanie wyroku nie nastąpiło na niekorzyść skarżącego - czy kara nałożona na skarżącego na podstawie, art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych nie będzie wyższa niż kara nałożona na skarżącego na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wniosła także H. sp. z o.o. w Warszawie, jednakże cofnęła ją przez rozprawą pismem z dnia 2016 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, o której stanowi art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji uchylający decyzje organów obu instancji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1lit. a) p.p.s.a. Przyjmując, że kontrolowane decyzje naruszają prawo materialne - art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych przez jego zastosowanie i art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy przez jego niezastosowanie - Sąd I instancji jednocześnie przesądził, że wnosząca skargę spółka urządzała gry na automatach poza kasynem gry, a gry te były grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Wskazane powyżej istotne okoliczności faktyczne skutkowały nałożeniem przez właściwy organ na skarżącą spółkę kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Przepis ten stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołana przez organ podstawa prawna nałożenia kary była prawidłowa, a pogląd Sądu I instancji, że w opisanym stanie faktycznym powinien mieć zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych jest nieuprawniony. Zajęte przez Sąd I instancji stanowisko było prezentowane, acz niejednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W związku z pojawieniem się rozbieżności w orzecznictwie, Prezes Naczelnego Administracyjnego wystąpił z wnioskiem o podjęcie w składzie siedmiu sędziów uchwały wyjaśniającej obejmującej m.in. zagadnienie "czy urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez koncesji i wymaganej rejestracji automatu podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, czy też karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy".

Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 1/16 w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę, stanowiącą w punkcie 2, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.

Uchwałą tą skład orzekający jest związany mocą art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1518/14).

W tej sytuacji za usprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej obejmujące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o grach hazardowych poprzez błędną ich wykładnię, a w efekcie niewłaściwe ich zastosowanie.

Natomiast za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej postawione w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzucanie Sądowi I instancji naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest niezrozumiałe w sytuacji, gdy w podstawie prawnej zaskarżonego wyroku powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a jednoznaczny wywód prawny przeprowadzony w jego uzasadnieniu wskazuje, że jedyną przyczyną uchylenia decyzji było naruszenie prawa materialnego.

Ponadto błędne jest powiązanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z przepisem prawa materialnego - art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych. Pierwszy z powołanych przepisów odnosi się wszak do naruszenia przepisów postępowania.

Nie sposób również uznać, że "brak oceny, czy wydanie wyroku nie nastąpiło na niekorzyść skarżącego" można skutecznie zwalczać poprzez zarzut naruszenia art. 134 § 2 p.p.s.a. Wadliwość rozważań w tym zakresie to potencjalna wada uzasadnienia orzeczenia, a nie naruszenie zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego.

Jednakże oparcie skargi kasacyjnej na usprawiedliwionych zarzutach naruszenia prawa materialnego obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku. Jednocześnie uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę spółki. Jak już bowiem wcześniej wskazano istotne elementy stanu faktycznego, niezakwestionowane w postępowaniu kasacyjnym, uprawniały do przyjęcia, że spółka urządzała gry na automacie poza kasynem gry, a tym samym podlegała sankcji administracyjnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Wysokość nałożonej kary odpowiada treści art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 sentencji wyroku.

Cofnięcie skargi kasacyjnej przez skarżącą spółkę skutkowało natomiast umorzeniem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z jej skargi kasacyjnej na podstawie art. 60, art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji). O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.