Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 564/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie: NSA Anna Apollo WSA Małgorzata Jużków – spr. Protokolant stażysta Mariola Grąziowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] 2001 r. Administracja [...] Zakład Budynków Miejskich Spółka z o.o. w B. zwróciła się do Urzędu Miejskiego w B. o wymeldowanie M. K. z pobytu stałego z mieszkania położonego w B. przy ulicy A twierdząc, że nie zamieszkuje w nim od [...] 1993 r. Wniosek uzasadniono faktem zamieszkiwania M. K. w lokalu nr [...] przy ulicy B w B. oraz utratą uprawnień do zamieszkiwania w nim na mocy wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] o rozwiązanie umowy najmu.

Zainteresowana domagała się nieuwzględnienia wniosku podnosząc, iż nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu ponieważ nie otrzymała lokalu zamiennego odpowiadającemu standardowi lokalu mieszkalnego, jaki przymusowo opuściła. Odmówiła też dopełnienia obowiązku wymeldowania.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jednolity Dz.U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm./ oraz art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu M. K. wraz z córką E. i synem M. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego numer [...] przy ulicy A w B.. W uzasadnieniu podkreślono, iż przedmiotowy lokal jest własnością Gminy B., pozostającym w zarządzie Spółki Zakład Budynków Miejskich Administracja [...] w B.. M. K. była najemcą spornego lokalu na podstawie decyzji o przydziale Nr [...] z dnia [...] r. wydanej przez Urząd Miejski w B.. Zameldowała się w nim razem z mężem i czworgiem nieletnich dzieci [...] r. i zamieszkiwała do 1993 r. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. nakazano rodzinie K. opróżnienie zajmowanego lokalu do przyznanego pomieszczenia zastępczego przy ulicy B w B.. Decyzja ta miała charakter czasowy.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wydanym z powództwa właściciela, rozwiązano z M. K. i jej dziećmi umowę najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ulicy A, ustalając prawo do lokalu zamiennego. Przeprowadzone oględziny spornego lokalu wykazały, że M. K. nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały, a sporny lokal nie nadaje się do zamieszkania. Jest zdewastowany i wyłączony z użytkowania. Podkreślono, że z chwilą uprawomocnienia się wyroku sądowego M. K. utraciła samoistne prawo do zamieszkania w lokalu przy ulicy A, a E. i M. K. posiadane uprawnienia o charakterze pochodnym. Uprawnienia te charakteryzują się tym, że związane są z najemcą lokalu. Utrata uprawnień przez M. K. skutkowała jednocześnie utratą uprawnień jej dzieci. W konkluzji swoich wywodów organ orzekający stwierdził, że powrót M. K. do miejsca stałego zameldowania nie jest możliwy, a posiadane zameldowanie jest niezgodne ze stanem faktycznym.

Powyższą decyzję zaskarżyła M. K. wnosząc o jej zmianę lub uchylenie. Zarzuciła błędne ustalenia faktyczne poczynione w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, które w konsekwencji doprowadziły do wydania niekorzystnej dla niej decyzji o wymeldowaniu. Zaprzeczyła zamiarowi przebywania poza miejscem stałego zameldowania i dobrowolnemu jego opuszczeniu. Podkreśliła, że wyprowadzono ją podstępem, pod pretekstem kapitalnego remontu spornego lokalu, do mieszkania, które wymaga remontu i którego stan techniczny zagraża jej życiu. Administrator wymienił zamki w drzwiach, uniemożliwiając jej powrót do mieszkania, które – w jej ocenie - remontu nie wymagało, a aktualnie stoi puste i niszczeje.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na dokonane ustalenia organu I instancji. Uznał je za prawidłowe i zgodne ze stanem faktycznym. Jako bezsporną ocenił kwestię utraty przez M. K. uprawnień do zamieszkania w spornym lokalu oraz fakt jego opuszczenia w dniu [...] 1993 r. Podkreślił, że prawomocny wyrok sądu powszechnego rozwiązujący umowę najmu oznacza spełnienie ustawowej przesłanki wymeldowania z art. 15 ust.2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co powoduje, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. zarzuciła oparcie decyzji na błędnych przesłankach, podnosząc ponownie, że ze spornego lokalu została bezprawnie wyrzucona wraz z rodziną, a nie opuściła go dobrowolnie i tym samym wydana decyzja jest sprzeczna z prawem. Mieszkanie, do którego została wykwaterowana nie nadaje się do zamieszkania, a "walczy" o utrzymanie zameldowania na pobyt stały we wskazanym mieszkaniu, gdyż od 1990 r. chce go kupić od gminy, przedstawiając dokumenty dotyczące mienia pozostawionego poza granicami Polski. Dalej skarżąca podnosiła, że decyzja o wymeldowaniu jest dla niej krzywdząca, gdyż pozbawia ją prawa do jego pierwokupu przed innymi nabywcami. Na dowód swoich racji, załączyła do skargi plik dokumentów stanowiących liczną korespondencję skargową dotyczącą jej sporów sądowych z Urzędem Miasta B. i postępowań skargowych prowadzonych z jej inicjatywy.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Na wstępie należy zauważyć z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ z tą datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono wojewódzkie sądy administracyjne /na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych/ oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /.../, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 w skrócie p.s.a./. Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz.U. Nr 72, poz. 652/, dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Sądowej kontroli została poddana decyzja administracyjna wydana przez organ odwoławczy, który działa jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji /vide wyrok NSA sygn. akt V SA 3872/00, LEX nr 78936/. Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jednolity Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm./ Urząd Gminy wydaje decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i utraciła prawo do przebywania w nim.

Przepis ten zarówno w dacie orzekania organów obydwu instancji jak i obecnie stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Zacytowanie w całości tego przepisu było konieczne /mimo, iż przytaczały go w pełnym brzmieniu organy w uzasadnieniach decyzji/ ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. /publikowany Dz.U. Nr 78, poz. 716/, który zniósł obowiązywanie art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z dniem 19 czerwca 2002 r.

W związku z utratą mocy art. 9 ust. 2 omawianej ustawy, do którego odsyła art. 15 ust. 2 ustawy, stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, jest powielanie rozważań na temat charakteru uprawnień do lokalu jakie posiadała wówczas M. K. i jej dwoje dzieci oraz ich utraty.

Decydujące dla dalszych rozważań będzie to, czy zgodnie z twierdzeniem skarżącej opuściła ona miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Należy przy tym pamiętać, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Konsekwentnie do przyjętej definicji pojęcia pobytu stałego, opuszczenie tego miejsca pobytu rodzące obowiązek meldunkowy istnieje wówczas, gdy opuszczenie ma charakter trwały, a także dobrowolny. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę zainteresowaną dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób.

W orzecznictwie istotnie przyjęto nadto domniemanie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego w sytuacji, gdy zmuszenie do opuszczenia lokalu nie jest oczywiste, a strona nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu.

Przenosząc powyższe rozważania na ustalony w sprawie stan faktyczny, baczyć w pierwszym rzędzie należy na to, że postępowanie administracyjne dotyczyło wymeldowania najemcy lokalu i jego dzieci, którzy opuścili sporny lokal w 1993 r. przymusowo, ale na podstawie legalnej decyzji administracyjnej. Oczywistym jest, że skoro skarżąca nie akceptowała takiej sytuacji, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego nastąpiło wbrew jej woli. Jednakże w tym przypadku przeświadczenie osoby wykwaterowanej nie ma znaczenia dla skuteczności czynności prawnej wynikającej z przepisów prawa. Za równoznaczne z opuszczeniem lokalu należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu przymusowo, ale zgodnie z prawem. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku rodziny M. K..

Zarówno organ I jak i II instancji dokonał wyczerpujących ustaleń w zakresie spełnienia przesłanek wymeldowania z pobytu stałego M. K. oraz córki E. i syna M.. Prawidłowo została wyjaśniona kwestia utraty uprawnień i zamieszkiwania strony w tymże lokalu, co stanowiło sedno przedmiotowej sprawy. Strona skarżąca mimo licznych pism skierowanych do organów oraz Sądu nie przedstawiła konkretnych zarzutów stawianych organom administracji w sprawie zakończonej decyzją poddaną kontroli sądowej. Podnoszone przez stronę zarzuty dotyczą sposobu załatwiania jej spraw przez Urząd Miasta B..

Wyjaśnić nadto należy, że ewidencja danych meldunkowych jest rejestracją stosunków faktycznych, stąd też powinna odzwierciedlać rzeczywiste dane o miejscu pobytu stałego lub czasowego. Nie służy natomiast innym celom, dlatego też niedopuszczalne jest dochodzenie na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności swych praw do lokalu, a do tego bezsprzecznie zmierza strona skarżąca w niniejszej sprawie.

Co mając na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.