Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 729/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2,  art. 54 ust. 1-4,  art. 108 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Centrum A w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A w Z. wystąpiło do Urzędu Miasta w Z. z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. Nr 210, poz. 2135, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej Z.B. któremu w dniu [...] udzielono tych świadczeń w stanie nagłym, przy czym zmarł on w tym samym dniu.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Z., na podstawie art. 54 w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy o świadczeniach oraz art. 104 k.p.a., odmówił uwzględnienia wniosku z powodu niespełnienia warunków określonych w art. 54 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy. Organ ustalił, że Z.B. prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe korzystając z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z.. Jednakże wobec śmierci ww. nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik A w Z. podnosząc zarzut naruszenia:

- art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wnioskodawcy wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji,

- art. 2 i 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu decyzji odmownej mimo istnienia przesłanek do wydania decyzji pozytywnej,

- art. 54 ust. 3 ww. ustawy poprzez przyjęcie, iż niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do wydania decyzji odmownej w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

- art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez przyjęcie, iż śmierć osoby, której ma dotyczyć wywiad środowiskowy uniemożliwia jego przeprowadzenie.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poza ubezpieczonymi mają również inne osoby o ile posiadają obywatelstwo polskie oraz miejsce zamieszkania na terytorium RP, spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej i co do których nie stwierdzono możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych zasobów majątkowych. Podkreślono, że prawo do korzystania z przedmiotowych świadczeń w trybie nagłym powstaje z mocy samego prawa wskutek spełnienia wskazanych wyżej warunków, zaś decyzja organu samorządu gminy ma charakter deklaratoryjny. Zdaniem odwołującego tylko brak przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach a nie brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego określonego w art. 54 ust. 3 pkt 2 tej ustawy, uprawnia organ do wydania decyzji odmownej. Zaznaczono przy tym, że z okoliczności przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w tym m.in. o prowadzeniu przez pacjenta jednoosobowego gospodarstwa domowego i korzystaniu z pomocy społecznej, wnioskować należy, iż ustalono przesłanki umożliwiające wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem. Z ostrożności podniesiono, że odwołujący ma interes prawny do wniesienia odwołania, a śmierć Z.B. nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania. Decyzja organu gminy stanowi bowiem podstawę do uzyskania refundacji kosztów leczenia od Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia. Na potwierdzenie powyższego stanowiska wskazano wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 849/06.

Wobec powyższego wnioskowano o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia potwierdzającego prawo Z.B. do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia [...], względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym w szczególności wywiadu środowiskowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną w trybie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzyło postępowania odwoławcze.

Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca nie dysponuje w przedmiotowej sprawie interesem prawnym. Rola szpitala w tym postępowaniu zgodnie z art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach ograniczona jest tylko do możliwości złożenia wniosku – w przypadku stanu nagłego – o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczenia opieki zdrowotnej na rzecz osoby nieubezpieczonej. W ocenie Kolegium jedyną stroną tego postępowania jest świadczeniobiorca, gdyż przez wydanie na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach decyzji, uzyskuje on dokument potwierdzjacy jego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Natomiast szpital ma wyłącznie interes faktyczny (w przyszłości będzie mógł m.in. na podstawie tego dokumentu domagać się od Narodowego Funduszu Zdrowia refundacji kosztów leczenia, dlatego też ze względów ekonomicznych jest zainteresowany wydaniem przedmiotowej decyzji na rzecz osoby nieubezpieczonej). Nie istnieje bowiem żadna norma prawna wynikająca z przepisów prawa administracyjnego, ani prawa cywilnego stanowiąca podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku szpitala w przedmiotowej sprawie. Tym samym Kolegium uznało, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., w związku z czym należało umorzyć postępowanie odwoławcze.

W wyniku wniesionej przez A w Z. skargi, w której kwestionowano stanowisko o braku jego interesu prawnego w wydaniu decyzji merytorycznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 marca 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 709/08 stwierdził nieważność wskazanej wyżej decyzji Kolegium.

Zdaniem Sądu przyjęcie stanowiska organu odwoławczego, że wnioskodawcy – świadczeniodawcy nie służy przymiot strony oznacza, że w sprawie nie występuje żadna strona, zaś brak strony jest równoznaczny z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. z przyczyn podmiotowych. Przy tej koncepcji organ I instancji nie mógł więc wydać decyzji merytorycznej, natomiast skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sprawie jest jednym z przypadków uzasadniających uchylenie decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji przewidzianej w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd ograniczył się do oceny przesłanek z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. ponieważ zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego ma charakter formalny. Natomiast sporne zagadnienie interesu prawnego skarżącego w wydaniu merytorycznej decyzji Sąd poruszył jedynie w takim aspekcie, że przyznanie w tej kwestii racji skarżącemu prowadziłoby do takiego samego wyniku postępowania sądowego, bowiem wniesienie odwołania przez stronę postępowania administracyjnego, nie może prowadzić do umorzenia postępowania odwoławczego. Marginalnie Sąd tylko zauważył, że w zakresie istnienia interesu prawnego świadczeniodawcy do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w orzecznictwie pojawiła się rozbieżność. Wskazał, że dla rozstrzygnięcia tej kwestii nie bez znaczenia wydaje się okoliczność, czy warunkiem refundacji świadczeniodawcy kosztów udzielonych świadczeń w stanach nagłych ze środków publicznych jest wydanie decyzji z art. 54 ust. 1, czy też w razie śmierci świadczeniobiorcy, świadczeniodawcy przysługuje roszczenie do NFZ o zapłatę za te świadczenia pomimo niewydania owej decyzji. Sąd wskazał, że problematyka interesu prawnego świadczeniodawcy została jedynie zasygnalizowana, natomiast jej rozważenie należy do organu odwoławczego, który ponownie będzie orzekał w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowania organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. mógł być w przedmiotowej sprawie jedynie Z.B., gdyż to jego uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej dotyczyła decyzja organu I instancji. Świadczeniodawca zgodnie z art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach ma jedynie prawo do wniesienia wniosku w sytuacji wydarzenia nagłego, złożonego niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Zdaniem Kolegium skarżący nie ma w postępowaniu dotyczącym przyznania osobie nie ubezpieczonej świadczenia opieki zdrowotnej przymiotu strony. Ponieważ organ I instancji skierował jednak decyzję do skarżącego to stał się on uprawniony do wniesienia odwołania. W tej sytuacji Kolegium obowiązane było przyznać skarżącemu legitymację strony również w postępowaniu odwoławczym i rozpatrzyć odwołanie. Kolegium zauważyło, że z powodu śmierci Z.B. brak było możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z jej udziałem i stwierdzenia, jaka jest sytuacja dochodowa strony, co jest podstawą do wydania decyzji orzekającej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia. Z uwagi na śmierć strony postępowanie stało się zatem bezprzedmiotowe, co skutkowało uchyleniem decyzji i umorzeniem postępowania organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżące A reprezentowane przez pełnomocnika wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji tej zarzucono naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy i w sposób wyczerpujący zabrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 54 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez uznanie, że skarżący nie jest stroną postępowania z uwagi na brak interesu prawnego, naruszenie art. 2 i art. 7 ust. 2 oraz art. 54 ust. 3 powołanej wyżej ustawy oraz art. 107 ustawy o pomocy społecznej polegające na nie wydaniu decyzji w sprawie przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych pomimo istnienia przesłanek do wydania decyzji pozytywnej oraz przyjęciu, że niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwia wydanie tej decyzji oraz że śmierć osoby, której ma dotyczyć wywiad środowiskowy uniemożliwia jego przeprowadzenie.

W uzasadnieniu przytoczono zasadniczo tożsamą argumentację co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zaznaczono, że skarżący ma interes prawny w wydaniu decyzji, co potwierdzają m.in. przepisy art. 19 ust. 7, 4-6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przewidujące zwrot poniesionych przez zakład opieki zdrowotnej kosztów udzielonej w stanie nagłym opieki zdrowotnej, podobnie jak kolejne przepisy przewidujące refundację kosztów leczenia oraz przepisy zobowiązujące do udzielenia świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym bez jakiegokolwiek skierowania. Zaznaczono, że stanowisko to potwierdzone zostało w orzecznictwie , m.in. w wyroku WSA w Poznaniu z 28 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 849/06, WSA w Łodzi z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt III SA/Łd 167/07 oraz w wyroku NSA z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 55/08.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ponawiając swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. zauważyło, że postępowanie administracyjne musi być prowadzone w sposób umożliwiający stronie branie w nim czynnego udziału, nie jest bowiem możliwe podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy bez udziału strony. Ponadto Kolegium zważyło, że orzekając w przedmiotowej sprawie było związane wyrokiem WSA w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Rozpatrując skargę, w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób wpływający na wynik sprawy, co stanowiło podstawę do jej uchylenia.

Zagadnieniem spornym w niniejszej sprawie jest kwesta zasadności uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania tego organu z powodu odmowy przyznania przymiotu strony zakładowi opieki zdrowotnej - A w Z. (świadczeniodawcy), w postępowaniu zainicjowanym jego wnioskiem o ustalenie uprawnień do świadczenia opieki zdrowotnej osoby nieubezpieczonej i nieposiadającej uprawnień do bezpłatnych świadczeń leczniczych, udzielonych jej w stanie nagłym. Skarżący, jak wynika z jego wniosku, w dniu [...] udzielił świadczeń opieki zdrowotnej Z.B., przyjętemu w stanie zagrożenia życia, który w tym samym dniu zmarł. Śmierć ww. pacjenta w konsekwencji uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co dla organu I instancji stanowiło podstawę do odmowy uwzględnienia wniosku.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należało odnieść się do treści art. 153 P.p.s.a., bowiem poprzednia decyzja Kolegium zapadła w przedmiotowej sprawie na skutek odwołania A w Z., mocą której organ ten umorzył postępowanie odwoławcze, była poddana kontroli tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 19 marca 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 709/08 stwierdził jej nieważność. Natomiast zgodnie ze wskazanym przepisem ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Otóż jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, Sąd ograniczył się wyłącznie do oceny przesłanek z art. 138 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. w aspekcie wydania decyzji o charakterze formalnym. W tym zaś zakresie Sąd wyraził pogląd, zgodnie z którym w przypadku ustalenia, że skarżącemu, do którego została skierowana decyzja merytoryczna organu I instancji, nie przysługuje przymiot strony postępowania administracyjnego w sensie materialnoprawnym, to wówczas następuje umorzenie postępowania administracyjnego w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a nie umorzenie postępowania odwoławczego, o którym mowa w 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Nadto Sąd wskazał, że sporne zagadnienie interesu prawnego skarżącego w wydaniu merytorycznej decyzji poruszył jedynie w takim aspekcie, że przyznanie w tej kwestii racji skarżącemu prowadziłoby do takiego samego wyniku postępowania sądowego, bowiem wniesienie odwołania przez stronę postępowania administracyjnego, nie może prowadzić do umorzenia postępowania odwoławczego o ile nie wystąpią inne okoliczności powodujące jego bezprzedmiotowość, zaś takich okoliczności w zaskarżonej decyzji nie powołano. Sąd nie zajął zatem stanowiska w kwestii interesu prawnego skarżącego. Świadczy o tym również dalsza część uzasadnienia rozpoczynająca się od sformułowania "marginalnie można też zauważyć, że w zakresie istnienia interesu prawnego świadczeniodawcy do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w orzecznictwie pojawiła się rozbieżność (...)". Sąd wskazał, że problematyka interesu prawnego świadczeniodawcy została jedynie zasygnalizowana, natomiast jej rozważenie należy do organu odwoławczego, który ponownie będzie orzekał w sprawie. Wobec powyższego należało stwierdzić, że Sąd związał organ co do charakteru rozstrzygnięcia w zależności jednak od ustalenia kwestii interesu prawnego skarżącego.

Wydając zaskarżona obecnie decyzję Kolegium ponownie stanęło na stanowisku, że A w Z. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. W ocenie tego organu stroną postępowania był wyłącznie Z.B., zaś jego śmierć spowodowała, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, co w konsekwencji stanowiło podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w tej sprawie z tym stanowiskiem zgodzić się nie można.

Zgodnie z brzmieniem art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Cytowany przepis nie stanowi samoistnej normy prawnej, a to z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie, mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 września 1999 r. w sprawie sygn. akt IV SA 1285/98, Lex nr 47898).

Tak więc podstawę procesowej legitymacji strony w postępowaniu stanowi interes prawny lub obowiązek jako legitymacja materialnoprawna. Chodzi przy tym o takie przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla danego podmiotu prawa lub obowiązki, pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w konkretnej sprawie. Interes prawny pojawia się bowiem wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego.

Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz zasady i tryb finansowania tych świadczeń określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), zwana dalej "ustawą o świadczeniach".

Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym oraz inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.

Natomiast stosownie do treści art. 97 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach, finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych świadczeniobiorcom innym niż ubezpieczeni, spełniającym kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy należy m.in. do zakresu działania Narodowego Funduszu Zdrowia. Przy czym po myśli art. 108 ust. 1 pkt 1 tej ustawy koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na terenie danego województwa w/wym. świadczeniobiorcy innemu niż ubezpieczony, finansuje oddział wojewódzki Funduszu świadczeniodawcy, mającemu siedzibę na terenie województwa, z którym zawarto umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych musi być potwierdzone stosownym dokumentem. W przypadku świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, dokumentem tym jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Z powyższego wynika zatem, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osoby nieubezpieczonej lub nieposiadającej uprawnień do bezpłatnych świadczeń leczniczych (świadczeniobiorca) potwierdza decyzja właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego. Zasadniczo akt ten podejmowany jest na wniosek świadczeniobiorcy (art. 54 ust. 4 cyt. ustawy). Ustawa dopuszcza jednak szczególny tryb postępowania w stanach nagłych, gdy opieka medyczna musi być udzielona natychmiastowo, zaś świadczeniobiorca z uwagi na stan zdrowia może nie uczynić zadość obowiązkowi udokumentowania prawa do opieki. Wówczas wydanie decyzji może nastąpić na skutek wniosku zakładu opieki zdrowotnej (świadczeniodawcy) złożonego niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (art. 54 ust. 4 in fine cyt. ustawy). Oczywiście nie można pomijać, że czym innym jest prawo złożenia wniosku, a czym innym interes prawny w domaganiu się konkretnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Niemniej jednak to, że ustawodawca upoważnił właśnie świadczeniodawcę do złożenia wniosku w stanach nagłych, a w takich przypadkach nie da się również wykluczyć śmierci świadczeniobiorcy, ma istotne znaczenie. Istotą sprawy jest bowiem potwierdzenie świadczeniodawcy, mocą decyzji o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach, uprawnień świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej. Decyzja ta stanowi dokument, na podstawie którego oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia finansuje koszty udzielonej opieki zdrowotnej. Wynika to z art. 108 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 54 ust. 1 tej ustawy. Decyzja o potwierdzeniu prawa do świadczeń, o której mowa w art. 54 ust. 1 wywiera zatem skutek prawny zarówno po stronie świadczeniobiorcy jak i świadczeniodawcy, służyć ma bowiem realizacji celu określonego w przedmiotowej ustawie, a mianowicie finansowaniu świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych. Nieustalenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przez właściwy organ będzie miało natomiast taki skutek, iż świadczeniodawca nie uzyska zwrotu kosztów poniesionych wskutek udzielania pomocy zdrowotnej od Narodowego Funduszu Zdrowia. Podkreślenia wymaga natomiast, iż w stanach nagłych świadczeniodawca nie może warunkować udzielenia świadczenia od okazania dokumentu, o którym mowa w art. 54 ust. 1 cyt. ustawy, zaś świadczenia opieki zdrowotnej udzielane są wówczas świadczeniobiorcy niezwłocznie (art. 19 ust. 1 ustawy), bezpłatnie, także bez skierowania (art. 60 i 61 ustawy). W przypadku udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej w stanach nagłych wskazany tryb postępowania ma więc na celu zabezpieczenie interesów świadczeniodawcy. Służy bowiem ochronie uprawnień świadczeniodawcy do otrzymania wynagrodzenia finansowanego ze środków publicznych za udzielenie świadczeń medycznych w trybie nagłym osobie nieubezpieczonej.

Sąd w składzie orzekającym podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akta I OSK 55/08, że skoro świadczeniodawca ponosi w stanie nagłym ryzyko (także o charakterze finansowym) związane z ratowaniem zdrowia i życia osoby nieubezpieczonej, do czego jest zobowiązany (art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej - Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.), to nie może zostać pozbawiony uprawnienia do potwierdzenia prawa tej osoby do świadczeń opieki zdrowotnej. Stąd też w przepisie art. 54 ust. 3 (obecnie art. 54 ust. 4 – przyp. własny) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ustawodawca skorelował uprawnienie świadczeniodawcy do złożenia wniosku z jego materialnym prawem do domagania się decyzji (wskazuje na to imperatywna forma czasownikowa "wydaje się") od właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w związku z udzieleniem przez niego nieubezpieczonemu świadczeniobiorcy określonych świadczeń medycznych (art. 54 ust. 1 ustawy). Jest to zatem interes prawny świadczeniodawcy, którego realizacja, poprzez podjęcie stosownej decyzji, dopiero w dalszej perspektywie stanowić będzie podstawę do dochodzenia wynagrodzenia za udzielone świadczenie.

Podobne stanowisko w kwestii interesu prawnego świadczeniodawcy potwierdza orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki WSA w Poznaniu z 28 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 849/06 publik. CBOSA, WSA w Krakowie z 5 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 1511/07 Lex 492398, WSA w Warszawie z 24 marca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 181/09 Lex 533293, WSA w Łodzi z 8 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 184/08 CBOSA).

Mając na względzie powyższe, Sąd w tym składzie stwierdził, iż A w Z. legitymuje się interesem prawnym w wydaniu decyzji, o jakiej mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach, znajdującym potwierdzenie w treści art. 54 ust. 4 in fine tej ustawy, który w nagłych przypadkach wprost przyznaje świadczeniodawcy uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem w celu potwierdzenia uprawnień świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej. Decyzja ta, będąca dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń, stanowi bowiem podstawę do uzyskania refundacji kosztów leczenia ze środków publicznych od oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia (art. 108 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 54 ust. 1 cyt. ustawy). W postępowaniu tym świadczeniodawca korzysta więc z przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgon świadczeniobiorcy, nie pozbawia natomiast świadczeniodawcy przymiotu strony legitymującego się przecież interesem prawnym opartym na konkretnej normie prawa materialnego.

Nie było zatem podstaw do umorzenia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. ze względu na śmierć osoby, której prawo do świadczeń opieki zdrowotnej miała potwierdzić zaskarżona decyzja. Nadto zgodzić się należy ze skarżącym, że obowiązujące przepisy ustawy o świadczeniach nie dopuszczają możliwości odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych z powodu trudności czy niemożności przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Organ może odmówić potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych tylko w ściśle określonych przypadkach, a więc gdy dochód świadczeniobiorcy przekracza obowiązujące kryterium dochodowe lub wystąpią przesłanki, o których mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie zatem rozpatrzenie złożonego przez stronę skarżącą odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Ponadto, na podstawie art. 200 oraz art. 205 wskazanej wyżej ustawy Sąd orzekł o kosztach postępowania, na które składają się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł, która odpowiada wysokości minimalnej stawki wynagrodzenia radcy prawnego określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).