Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1839/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 2  pkt 2, art. 7  ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2016 r. ([...]) na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 13, art. 27 ust. 3, art. 28, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny , Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) w zw. z art. 104 i 107 kpa Prezydent Miasta odmówił M. G. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko J. G. (PESEL: [...]).

Organ wyjaśnił, ze dochód rodziny M. G. za rok 2014 wyniósł łącznie 23 107,47 zł. w tym dochód wnioskodawczyni uzyskany przez 12 m-cy z tytułu stypendium socjalnego WSOSP oraz stypendium socjalnego Uniwersytetu (zgodnie z oświadczeniami o dochodach innych niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych) w łącznej wysokości - 8350 zł oraz dochód A. G. uzyskany przez 3 m-ce (zgodnie z informacją Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu za 2014 r. pomniejszony o kwotę podatku należnego oraz składkę na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne) w wysokości -14 757,47 zł.

Dodał, że zgodnie z treścią złożonego wniosku nie nastąpiła utrata/uzyskanie dochodu w stosunku do 2014 r., który był podstawą ustalania dochodów rodziny.

Miesięczny dochód rodziny wyniósł - 5 614,99 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 1 871,66 zł, która to przekracza dopuszczalną ustawowo kwotę 800 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania M. G., decyzją z dnia 21 października 2016 r. ([...]) na podstawie art. 2 pkt 1, 2, 4, 14, 16, art. 4, art. 5 ust. 1i 3, art. 7 ust. 2, art. 13 ust. 1-4 i art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195) w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podał, co następuje:

J. G. jako jedyne dziecko w 3-osobowej rodzinie M. G. (tworzonej przez A. G., jego żonę M. G. i córkę J.), które nie ukończyło 18 lat, jest pierwszym dzieckiem w rodzinie w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zatem wymagane jest ustalenie, czy spełnia przewidziane ustawą kryterium dochodowe, aby mogło zostać przyznane świadczenie wychowawcze na J. G.

Małżonkowie M. i A. G. rozliczali się w 2014 r. wspólnie. Dochody uzyskiwane przez A. G. w 2014 r. wynosiły 14 751,47zł z tytułu zatrudnienia i były to dochody uzyskane za okres od 14 października 2014r do 31 grudnia 2014r, czyli za trzy miesiące. Wysokość tych dochodów uzyskano przez odjęcie od kwoty 15 948,11 zł podatku w wysokości 242,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne 605,59 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne 343,05zł. Zatem miesięczne dochody uzyskane przez. A. G. w 2014 r wynosiły 4919,15 zł. Dodatkowo A. G. w 2014 r. z tytułu stypendium socjalnego WSOSP w Dęblinie otrzymał kwotę 3400,00zł. Stypendium socjalne. M. G. z Uniwersytetu wynosiło w 2014 r (według oświadczenia z dnia 14 czerwca 2016 r.) 4.950,00 zł. Stypendia socjalne małżonków wynosiły łącznie kwotę 8350,00 zł co w przeliczeniu na jeden miesiąc daje kwotę 695,83zł. Zatem łącznie dochody rodziny stanowiła kwota 23 101,47 zł.

W rodzinie nie nastąpiła ani utrata dochodów, ani uzyskanie nowych. Organ I instancji prawidłowo ustalił więc dochód rodziny. A. i M. G., ale nie uzasadnił tego w decyzji w jasny dla stron sposób. Obliczając dochód miesięczny rodziny należy kwotę 4919,15 zł dodać do kwoty 695,83 zł co daje wynik 5614,98 zł miesięcznie. Dochód miesięczny na osobę w rodzinie wynosi zatem 1871,66zł (5614,98 zł : 3osoby).

Organ uznał, że dochód 3-osobowej rodziny M. G. nie pozwala na przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko J. G., bowiem przekroczone zostało kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Na powyższe rozstrzygnięcie M. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady wyczerpującego i rozpatrzenia materiału dowodowego, a przez to zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie błędnych ustaleń, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez Organ II instancji w ślad za Organem I instancji, iż dochód 3 -osobowej rodziny nie pozwala na przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko, bowiem przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko;

- art. 8 w zw. z art. 80 kpa przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w zakresie w jakim Organ II instancji przyjął, że Organ I instancji prawidłowo ustalił dochód rodziny, obliczając dochód w przeliczeniu na osobę w wysokości 1871,66 zł, podczas gdy rzeczywisty dochód miesięczny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 661,84 zł;

- 10 kpa poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się stronie co do zebranych materiałów i dowodów;

- art. 107 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji wskazania dowodów, na których Samorządowego Kolegium Odwoławcze oparło się wydając zaskarżoną decyzję, w kwestii dotyczącej obliczenia wysokości dochodu miesięcznego w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej;

- art. 138 §1 pkt kpa poprzez błędne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji wydanej niezgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną w sytuacji gdy dowodowy sprawy jednoznacznie wskazuje, iż zostały spełnione wszystkie kryteria uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga jest zasadna.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 1 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. 2016.195), zwanej dalej ustawą, która wprowadziła świadczenie wychowawcze, jako świadczenie mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organy odmówiły przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na córkę J. – jedyne dziecko w rodzinie z uwagi na przekroczenie kwoty stanowiącej kryterium dochodowe, uprawniającej do tego świadczenia w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Kwestią sporną w sprawie jest wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W ocenie organów miesięczny dochód rodziny skarżącej w skład której wchodzi skarżąca, jej mąż i córka wyniósł w 2014 r. 5 614,99 zł, co w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 1 871, 66 zł., która to kwota przekracza kryterium dochodowe - 800,- zł na osobę w rodzinie określone w art. 5 ust. 3 ustawy. Zdaniem skarżącej do takiego przekroczenia kryterium dochodowego jednak nie doszło ponieważ ustalenia organów dotyczące określenia wysokości dochodu na członka rodziny skarżącej są nieprawidłowe.

Wskazać na wstępie należy, że zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy, pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu, w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

W myśl art. 2 pkt 1 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, a przy definicji dochodu odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1, 2 i 4 ustawy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 2 pkt. 2 ustawy dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. W art. 7 ust. 1-3 ustawy przewidziano sytuacje zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem. Będą to więc zawsze dochody uzyskane lub utracone w okresie po roku kalendarzowym stanowiącym podstawę obliczenia dochodu rodziny, zatem wobec treści art. 48 ust. 2 ustawy po roku 2014, zatem od dnia 1 stycznia 2015 r. do pierwszego dnia okresu, na jaki ustalane jest prawo doświadczenia wychowawczego, tj. w przypadku skarżącej do dnia 31 marca 2016 r.

Ustalenia organu co do samych składników dochodu rodziny skarżącej w 2014r. – roku bazowym, są prawidłowe i kwestia ta nie jest sporna. Na dochód rodziny skarżącej w 2014 r. składają się : dochód skarżącej z tytułu uzyskanego stypendium z Uniwersytetu w kwocie 4950,-zł., dochód męża skarżącej z tytułu stypendium socjalnego WSOSP – 3400,-zł, dochód męża skarżącej z tytułu umowy zlecenia w G Sp. z o.o. za okres od 1 stycznia 2014 r. do 14 pażdziernika 2014 r., oraz dochód męża skarżącej z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w G Sp. z o.o. za okres od 14 pażdziernika 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. – jak wskazało SKO 14 751, 47 zł. (po odliczeniu podatku i należnych składek).

Mając na uwadze ww. przepisy wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie organ błędnie ustaliły stan faktyczny określając kwotę dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, co skutkowało odmową przyznania świadczenia z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organy dokonując obliczenia dochodu męża skarżącej za 2014 rok w przeliczeniu na miesiąc przyjęły, że skoro dochód z tytułu zatrudnienia męża uzyskany był w okresie od 14 pażdziernika 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. to miesięczny dochód męża wynosi z tytułu zatrudnienia wynosi 4919,15 zł. Kwotę tę uzyskano dzieląc 14 751,47 zł na liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskany, tj. przez trzy (prawidłowo zresztą kwota ta wynosi 4917,16 zł a nie 4919,15). Wyliczenie to i ustalenie takie jest oczywiście błędne. Przede wszystkim na dochód męża skarżącej za 2014 rok składają się wynagrodzenia z tytułu umów zlecenia za 2014 rok, oraz wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę osiągnięte w 2014 roku, oraz kwota stypendium. Całkowicie bezpodstawnie, organy zastosowały przy obliczeniu dochodu męża z tytułu pracy za okres od 14 października 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. skarżącej sposób wyliczenia dochodu uzyskanego, według przepisu art. 7 ust. 2 ustawy. Wskazany w tym przepisie sposób wyliczenia dochodu odnosi się wyłącznie do dochodu uzyskanego tj. jak wynika ze staniu faktycznego sprawy, wobec daty złożenia wniosku przez skarżącą i brzmienia art. 48 ust. 2 ustawy – do dochodu osiągniętego w okresie od 1 stycznia 2015 r. do pierwszego dnia okresu, na jaki ustalane jest prawo doświadczenia wychowawczego, tj. w przypadku skarżącej do dnia 1 kwietnia 2016 r. Tylko w przypadku dochodu uzyskanego tj. osiągniętego po roku 2014 i do pierwszego dnia okresu na jaki ustalane jest prawo doświadczenia, przy ustalaniu wysokości dochodu uzyskanego nakazuje przy ustalaniu takiego dochodu członka rodziny podzielenie dochodu uzyskanego przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany.

Skoro zatem wszystkie dochody członków rodziny, które organ brał pod uwagę ustalając dochód na członka rodziny były osiągnięte w 2014 r. i równocześnie nie nastąpiło uzyskanie dochodu ani jego utrata, co przecież ustalił organ, to niezasadnie uznano, że dochód męża skarżącej w kwocie 14 751,47 zł uzyskany w tym roku przez 3 miesiące (jak wskazano wyżej ustalenie błędne, dochód 14 751,47 to dochód z umów zlecenia i z umowy o pracę ), to organy administracji winne były dochód skarżącej i wszystkie dochody skarżącego – (umowy zlecenia, umowa o pracę i stypendium) uzyskane w 2014 roku zsumować, podzielić przez 12 miesięcy, a następnie przez liczbę członków rodziny. Z obliczeń Sądu wynika, że kwota uzyskana w ten sposób jest znacząco niższa od kwoty 800,-zł na członka rodziny, na co słusznie wskazała w skardze skarżąca. Organy, pomimo wyraźnej regulacji ustawowej nie dostrzegły, że w celu wyliczenia dochodu na członka rodziny w roku tzw. bazowym, tj. w niniejszej sprawie 2014, dochód uzyskany w tym roku przez członków rodziny (suma dochodów członków rodziny) zawsze dzieli się przez 12 miesięcy a nie przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, co ma miejsce wyłącznie przy wyliczaniu wysokości dochodu uzyskanego. Okoliczność, że mąż skarżącej uzyskiwał w 2014 r. dochód z tytułu zatrudnienia przez okres 3 miesięcy, nie stanowi wypełnienia treści art. 7 ust. 2 i 3 ustawy, ponieważ jego uzyskanie nie nastąpiło w roku poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (tj. w 2015 r.), ani też po roku kalendarzowym poprzedzającym ten okres. Nie jest on więc dochodem uzyskanym.

Mając na uwadze ww. przepisy wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie organ błędnie ustaliły stan faktyczny określając kwotę dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, co skutkowało odmową przyznania świadczenia z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez błędną jego wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy, oraz naruszeniem przepisów art. 77 § 1 i art. 80 kpa, przez niewystarczające, pobieżne rozpatrzenie materiału dowodowego i dokonanie błędnej jego oceny, co również niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów wynikających z art. 103 § 3 kpa – pomimo przytoczenia przepisów ustawy zawiera częściowo błędne ustalenia, a także do znajdującego się w odwołaniu zarzutu dotyczącego zasadniczej kwestii w sprawie tj. wysokości miesięcznego dochodu rodziny. Co do szczegółowych wyliczeń tego dochodu, organ odwoławczy wskazał jedynie, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił dochód rodziny skarżącej, nie wyjaśniając dokładnie sposobu jego obliczenia. Przypomnieć należy, że obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy a nie jedynie kontrola rozstrzygnięcia zapadłego przed organem pierwszej instancji.

Uchylając jedynie zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że wobec niespornych istotnych okoliczności pozwalających ustalić istnienie przesłanek przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego dla skarżącej, tj. składu rodziny, składników i wysokości dochodów osiągniętych w 2014 roku przez członków rodziny, organ odwoławczy będąc zobowiązanym do ponownego, merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy winien ponownie rozpatrzyć odwołanie skarżącej, mając przy tym na uwadze przedstawione wyżej stanowisko Sądu, wynikające jasnego brzmienia powołanych przepisów.

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a) i lit.c) p.p.s.a. orzeczono jak w pkt. I sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.