Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 64/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Zobowiązano organ do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 149  par. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Dyrektora Służby Więziennej w O. w udostępnieniu informacji publicznej 1) zobowiązuje Dyrektora Służby Więziennej w O. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia "[...]’ r. - w terminie 14 dni; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) nie wymierza organowi grzywny; 4) nie przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; 5) przyznaje radcy prawnego R. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę "[...]" zł ("[...]" złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 12 czerwca 2020 r. W. S. (dalej jako: wnioskodawca lub skarżący), na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity na dzień złożenia wniosku - Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.) zwrócił się do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. (dalej jako: Dyrektor Okręgowy SW lub organ) o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczące Aresztu Śledczego w O. uznane za zasadne przez organy i instytucje państwowe z okresu od 1 stycznia 2020 r. do dnia wpłynięcia wniosku, w formie papierowej i przesłania pocztą żądanej informacji. Jednocześnie na podstawie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wnioskodawca wniósł o poinformowanie go, kiedy informacja zostanie mu udostępniona. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podniósł, że odpowiedzi na skargi osadzonych stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d u.d.i.p. oraz są dokumentami urzędowymi zawierającymi w swojej treści podlegający udostępnieniu akt administracyjny lub rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, zaś od osoby wykonującej prawa do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Dodał, że prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne stanowi jedno z konstytucyjnie umocowanych w art. 61 Konstytucji RP praw i wolności politycznych.

W odpowiedzi na powyższy wniosek organ pismem z 1 lipca 2020 r. poinformował wnioskodawcę, że skargi osadzonych i odpowiedzi na skargi nie są informacją publiczną, bowiem dotyczą indywidualnych spraw osadzonych w danym zakładzie karnym (areszcie śledczym). Brak jest podstaw prawnych do udzielenia wnioskodawcy takich informacji. Zaznaczono, że w Polsce sądy orzekają w indywidualnych sprawach a wyroki te wiążą jedynie i wyłącznie strony postępowania. Wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych nie stanowią podstawy do działania organów nie uczestniczących w postępowaniach sądowych. W świetle utrwalonej praktyki i orzecznictwa żądana informacja nie jest informacją publiczną i w związku z powyższym, oczekiwane przez wnioskodawcę informacje nie zostaną udzielone.

Pismem z 30 lipca 2020 r. wnioskodawca, na podstawie art. 21 u.d.i.p., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Dyrektora Okręgowego SW w udostępnieniu informacji publicznej w zakresie kopii odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczące Aresztu Śledczego w O. uznane za zasadne i częściowo zasadne przez Dyrektora Okręgowego SW w okresie od 1 stycznia 2020 r. do dnia wpłynięcia wniosku, w formie papierowej i przesłanie pocztą żądanej informacji. Ponadto skarżący zarzucił organowi niewłaściwy sposób rozpatrzenia jego wniosku z 12 czerwca 2020 r. W uzasadnieniu złożonej skargi podniósł, że organ miał obowiązek udostępnienia mu na wniosek żądanych informacji bądź wydania decyzji odmawiającej jej udostępnienie z uwagi na przesłanki, które ograniczają dostępność takiej informacji, bowiem żądana informacja zgodnie z przyjętym orzecznictwem stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Zdaniem skarżącego organ naruszył jego prawa obywatelskie zawarte m.in. w art. 61 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że organ pozostaje w bezczynności, bowiem w odpowiedzi na wniosek skarżącego z 12 czerwca 2020 r. organ pismem z 1 lipca 2020 r. poinformował, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Organ wyjaśnił, że charakteru informacji publicznej nie mają wnioski w sprawach indywidualnych, wnioski będące postulatem wszczęcia postępowania w innej sprawie, a także wnioski dotyczące przyszłych działań organu w sprawach indywidualnych oraz wnioski stanowiące ingerencję w działalność sądów.

W uzupełnieniu złożonej skargi pismem z 14 września 2020 r. skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędne kwestionowanie prawa skarżącego do uzyskania informacji publicznej, art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej bez zbędnej zwłoki oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak wydania decyzji. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej i zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji zgodnie z wnioskiem na podstawie art. 149 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości określonej w art. 154 § 6 tejże ustawy lub przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skarżący przedstawił stan faktyczny niniejszej sprawy. Podniósł, że jego wniosek z 12 czerwca 2020 r. dotyczył informacji na temat działalności i funkcjonowania Służby Więziennej. Są to zatem informacje publiczne, które powinny podlegać udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e) i d) u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o sposobach przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygnięcia. Skarżący przywołał także orzeczenia sądów administracyjnych, w których sądy stwierdzały obowiązek udostępnienia informacji publicznej w postaci zanonimizowanych odpowiedzi organu na skargi osadzonych.

Pismem procesowym z 16 stycznia 2021 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego poparł wniesioną w niniejszej sprawie skargę, zarzucając naruszenie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. c) oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. poprzez przyjęcie, że wnioskowana przez skarżącego informacja nie stanowi informacji publicznej. W związku z powyższymi zarzutami, pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie, że organ rozpoznając wniosek skarżącego dopuścił się bezczynności i zobowiązanie go do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku, a także o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, wysokość których pozostawił rozwadze Sądu. Jednocześnie wniesiono o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które nie zostały zapłacone w całości ani w części. W uzasadnieniu podkreślono, że ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych oraz praktyka organów administracji nie pozwala na uznanie stanowiska organu za prawidłowe. Wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej, która powinna mu zostać udzielona w ustawowym terminie. Pełnomocnik na potwierdzenie swoich twierdzeń przytoczył liczne orzeczenia sądów administracyjnych, jak również stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich (pismo z dnia 11 sierpnia 2020 r.) Podniesiono również, że działania organu miały jedynie na celu nieuwzględnienie lub opóźnienie realizacji wniosku, zaś formułowanie stanowiska odmiennego od stanowiska organów wyższego szczebla jakim jest Dyrektor Generalny SW pozwala na uznanie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Kontrola sądu sprowadza się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.

Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

Należy zatem wskazać, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Należy również zauważyć, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępne w CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący pismem z 12 czerwca 2020 r. na podstawie przepisów u.d.i.p. skierował do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczące Aresztu Śledczego w O. uznane za zasadne i częściowo zasadne w okresie od 1 stycznia 2020 r. do dnia wpłynięcia wniosku, w formie papierowej i przesłania pocztą żądanej informacji. W odpowiedzi na powyższy wniosek organ pismem z 1 lipca 2020 r. poinformował wnioskodawcę, że skargi osadzonych i odpowiedzi organów na te skargi nie stanowią informacji publicznej i nie ma podstaw prawnych do udzielenia wnioskodawcy żądanych informacji.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, że adresat wniosku, tj. Dyrektor Okręgowy SW, jest podmiotem zobowiązanym na gruncie tej ustawy do udostępnienia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje, czy żądana przez skarżącego informacja stanowi w istocie informację publiczną.

Wyjaśnić zatem należy, że stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Z kolei w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. ustawodawca dokonał przykładowego wyliczenia informacji i dokumentów będących informacjami publicznymi. Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie powszechnie akceptowany jest pogląd, że informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zatem pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16, dostępne w CBOSA), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.

Należy zauważyć, że w myśl art. 102 pkt 10 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (tekst jednolity Dz.U. Nr 9 poz. 557 ze zm., dalej jako: k.k.w.), skazany ma prawo w szczególności do składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Zgodnie zaś z art. 6 § 2 k.k.w. skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Ponadto skazanemu przysługuje uprawnienie zaskarżenia do sądu decyzji organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 (m.in. dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektora okręgowego i Dyrektor Generalny Służby Więziennej albo osoby kierującej innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisji penitencjarnej), z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 7 § 1 k.k.w.).

Prawo do składania wniosków, próśb (petycji) i skarg we wszystkich sprawach związanych z wykonaniem orzeczeń (art. 6 § 2 k.k.w.) wynika wprost z art. 63 Konstytucji RP, który przewiduje, że każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi zarówno w interesie własnym, jak i w interesie publicznym lub w interesie innej osoby. Oznacza to, że na podstawie art. 6 § 2 k.k.w. skazany może składać wnioski, skargi i prośby zarówno bezpośrednio związane z jego sytuacją osobistą, jak i dotyczące kwestii ogólnych, bezpośrednio go niedotyczących, a więc nie tylko w interesie własnym, lecz także w interesie ogólnym (M. Płatek, Rola prawa karnego wykonawczego w zapobieganiu przestępczości, St. Iur. 2000, nr 38, s. 109). Pisanie i kierowanie do odpowiednich organów skarg i wniosków jest uprawnieniem jednostki subiektywnie broniącej swoich praw, niezależnie od tego, czy jej roszczenia są słuszne, a także niezależnie od tego, czy potrafi ona udowodnić swoje twierdzenie (por. wyrok SN z dnia 11 grudnia 1996 r., sygn. akt III KKN 98/96, LEX nr 28678).

Problematyki petycji, skarg i wniosków dotyczą również przepisy art. 221–247 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.) i wydanego na podstawie art. 226 k.p.a. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz.U. Nr 5, poz. 46). Z treści art. 224 k.p.a. wynika, że ilekroć w przepisach działu dotyczącego petycji, skarg i wniosków jest mowa o organach państwowych – rozumie się przez to także organy przedsiębiorstw państwowych i innych państwowych jednostek organizacyjnych. Przepis ten pozwala zatem na przyjęcie, że powołane przepisy mają również zastosowanie w postępowaniu karnym, natomiast art. 6 § 2 k.k.w. utwierdza jedynie w przekonaniu, że prawa tego nie jest pozbawiony także skazany (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 917/15, dostępne w CBOSA).

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że skarga dotycząca zadań lub działalności organów uruchamia jednoinstancyjne, samodzielne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością faktyczną - zawiadomieniem. Jest ona odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, albo też nie mogą stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego. Postępowanie w sprawie skarg powszechnych ma cechy samodzielnego jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego uproszczonego i kończy się czynnością materialno-techniczną, określoną w art. 238 § 1 k.p.a., informującą stronę o sposobie załatwienia skargi (por. postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 196/11, LEX nr 1070819).

Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że niezależnie od tego, czy skarga skazanego jest załatwiania w formie decyzji, o której mowa w art. 7 § 1 k.k.w., czy też zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi z art. 237 § 3 k.p.a., stanowi władcze rozstrzygnięcia organu administracji publicznej kończące postępowanie w danej sprawie. Oznacza to, że przedmiotowe rozstrzygnięcie stanowi informację o sposobie załatwienia sprawy (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d) oraz stanowi dokument urzędowy zawierający w swej treści akt administracyjny lub rozstrzygnięcie (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p.).

Reasumując, treść rozstrzygnięć podjętych przez organy na skutek skarg osadzonych stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Powyższe stanowisko jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 czerwca 2016 r. sygn. akt II SAB/Kr 82/16; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 listopada 2020 r. sygn. akt II SAB/Ol 52/20, dostępne w CBOSA) i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni je podziela.

Tym samym, organ zobowiązany był rozpoznać wniosek skarżącego o udostępnienie wskazanych we wniosku informacji w trybie przepisów u.d.i.p. poprzez udzielenie żądanej informacji lub odmowę jej udostępnienia, ewentualnie w innych formach przewidzianych przez przepisy u.d.i.p.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, w pkt. 1 sentencji wyroku zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z 12 czerwca 2020 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). W ocenie Sądu błędne rozumienie i zastosowanie przez organ przepisów u.d.i.p. nie przemawia za kwalifikowaną postacią bezczynności. Należy zauważyć, że wniosek skarżącego nie został pozostawiony bez rozpoznania, lecz rozpatrzono go w sposób nieprawidłowy, co nie pozwala przypisać organowi lekceważenia wnioskodawcy.

Sąd oddalił również wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny (pkt 3 sentencji wyroku), uznając, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie tego wniosku. Jak wynika bowiem z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Sąd może więc orzec jeden z tych środków represyjnych albo oba łącznie (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2017r., sygn. akt I OSK 1314/16, LEX nr 2255883). Zatem nałożenie na organ grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. – podobnie, jak i zasądzenie sumy pieniężnej od organu – jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017r., sygn. akt II GSK 1695/16, CBOSA). W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że grzywna ta ma charakter przede wszystkim dyscyplinujący i prewencyjny, natomiast suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego - charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z treści powyższego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie środka odwoławczego czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Omawiana grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyroki NSA z dnia: 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 2285/19; 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 1189/17; 19 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 490/17; 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/165, dostępne w CBOSA). Z kolei zasądzona suma pieniężna ma zrekompensować, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 705/16 (dostępne w CBOSA), suma pieniężna, o której mowa w 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., stanowi szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu. W związku z tym, nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do uszczerbku wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania (por. wyroki NSA: z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3271/19 oraz z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt I OSK 434/20, dostępne w CBOSA). Biorąc pod uwagę całokształt niniejszej sprawy, Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające nałożenie na organ grzywny jako środka dyscyplinującego, jak również nie zaistniały warunki do przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (pkt 4 sentencji wyroku).

W pkt. 5 sentencji wyroku Sąd, na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 2, § 4 ust. 1 i ust. 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1615), orzekł o przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi w osobie radcy prawnego.