Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 195/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi Zarządcy masy sanacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na ubój oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2017 r. znak [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...], wskazując na art. 14 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2003 r. o kontroli weterynaryjnej w handlu (Dz. U. z 2015 r. poz. 519, dalej jako u.k.w.h.), art. 54 ust. 1 i 2 lit. h) rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U.UE.L.2004.165.1, z późn. zm., dalej jako Rozporządzenie nr 882/2004), nakazał [...] (dalej jako Strona, Skarżąca, Spółka), będącej właścicielem przesyłki cieląt liczącej 130 sztuk importowanych z Węgier, przywiezionych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] września 2016 r., uśmiercenie 130 szt. cieląt o numerach wskazanych w decyzji, jako wchodzących w skład przesyłki zwierząt, które zareagowały dodatnio w teście RT-PCR, pod nadzorem Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] (punkt pierwszy decyzji), zniszczenie zwłok tych cieląt, a następnie dostarczenie Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii w [...] dokumentu handlowego z zakładu utylizacyjnego potwierdzającego zniszczenie zwłok, najpóźniej następnego dnia po zabiciu (punkt drugi decyzji), oczyszczenie i odkażenie miejsc, środków transportu oraz przedmiotów, z którymi miały kontakt ww. cielęta (punkt trzeci decyzji). Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Uzasadniając Powiatowy Lekarz Weterynarii napisał, że w dniach 4 i t5 września 2016 r. przeprowadził badanie kliniczne 130 sztuk cieląt wchodzących w skład przesyłki - import z Węgier, z miejscem przeznaczenia [...] W świadectwie zdrowia cieląt była informacja dotycząca szczepienia przeciwko chorobie niebieskiego języka. Pobrano 130 prób krwi i wysłano do badań laboratoryjnych w kierunku choroby niebieskiego języka, do Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowy Instytut Badawczy, w Puławach. W wyniku przeprowadzonych badań, metodą RT-PCR, w dniu [...] września 2016 r. stwierdzono wynik dodatni, a za tym idącą obecność białka wirusa-Reoviridae, wywołującego chorobę niebieskiego języka, u 7 sztuk cieląt o numerach kolczyków wymienionych w decyzji.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 2 u.k.w.h. jeżeli kontrola weterynaryjna przeprowadzana w miejscu przeznaczenia przesyłki zwierząt lub produktów albo podczas ich transportu wykazuje obecność czynników zakaźnych powodujących choroby, o których mowa w przepisach Unii Europejskiej o zgłaszaniu chorób zwierząt we Wspólnocie, zoonozy, inne choroby lub jakąkolwiek przyczynę, która może stanowić źródło poważnego zagrożenia dla zdrowia zwierząt lub zdrowia publicznego, lub kontrola ta wykazuje, że produkty pochodzą z regionu dotkniętego chorobą zakaźną, to powiatowy lekarz weterynarii nakazuje, w drodze decyzji, uśmiercenie zwierząt i zniszczenie ich zwłok. W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, powiatowy lekarz weterynarii powiadamia o dokonanych ustaleniach, podjętych środkach oraz powodach ich podjęcia Głównego Lekarza Weterynarii, który informacje w tym zakresie niezwłocznie przekazuje, w formie pisemnej, właściwej władzy państwa wysyłki oraz Komisji Europejskiej.

Według art. 54 ust. 1 i 2 lit. h) Rozporządzenie nr 882/2004, w sytuacji gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe.

Powiatowy Lekarz Weterynarii napisał, że z uwagi na fakt, że całe stado wchodzące w skład przesyłki jest zagrożone, nie widzi możliwości skierowania zwierząt do stacji kwarantanny, ponieważ w Polsce brak jest zatwierdzonych tego typu działalności. Dalej napisał, że wystąpienie przypadku choroby niebieskiego języka potwierdzone wirusologicznie u 7 sztuk cieląt mających kontakt z cielętami ujemnymi wirusologicznie u wyżej opisanych sztuk bydła może stanowić źródło poważnego zagrożenia dla zdrowia zwierząt oraz ograniczenie w handlu zwierzętami, które pociągnie za sobą ogromne straty finansowe w momencie dalszej hodowli tych zwierząt w gospodarstwie, i kontakt z innymi zwierzętami z tego samego gatunku, poprzez rozprzestrzenienie na większym terytorium wirusa. Jeżeli zezwoliłby na dalszą hodowlę zwierząt z ww. przesyłki, to mogłoby nastąpić rozprzestrzenienie wirusa i wówczas straty ekonomiczne dla kraju byłyby niewspółmiernie większe do tych poniesionych przez osobę wysyłającą lub jego przedstawiciela lub osobę odpowiedzialną za przesyłkę w momencie przeprowadzania kontroli. Powyższe byłoby konsekwencją wyznaczenia obszaru zagrożonego występowaniem choroby o promieniu co najmniej 100 km wokół ognisk choroby i obszaru zagrożonego wystąpieniem choroby sięgającego minimum 50 km poza obszar występowania choroby, uwzględniając czynniki geograficzne, administracyjne, ekologiczne, epizootyczne i inne mechanizmy kontrolne.

Odnosząc się do dokumentów zdrowotnych zwierząt wytworzonych na Węgrzech, organ I instancji nie wykluczył, że zwierzęta w momencie szczepienia były już zakażone. Ponadto partia zwierząt pochodziła z terytorium Węgier, a część cieląt ma pochodzenie rumuńskie, podczas gdy oba te kraje są objęte w całości restrykcjami z powodu wystąpienia choroby niebieskiego języka.

Uzasadniając nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, organ I instancji napisał, że zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1266 /2007 z dnia 26 października 2007 r. sprawie przepisów wykonawczych dotyczących dyrektywy Rady 2000/75/WE w odniesieniu do kontroli, monitorowania, nadzoru i ograniczeń przemieszczeń niektórych zwierząt należących do gatunków podatnych na zarażenie chorobą niebieskiego języka (Dz.UE.L.2007.283.37, z późn.zm., dalej jako Rozporządzenie nr 1266/2007) przypadek wystąpienia choroby niebieskiego języka oznacza zwierzę spełniające jeden z następujących warunków:

- wykazuje objawy kliniczne typowe dla choroby niebieskiego języka;

- jest to zwierzę wskaźnikowe, które w poprzednim badaniu wykazało ujemne wyniki serologiczne i od czasu poprzedniego testu jego wynik serologiczny zmienił się z ujemnego na dodatni w odniesieniu do antyciał przynajmniej jednego serotypu choroby niebieskiego języka;

- jest to zwierzę, z którego wyodrębniono wirus zidentyfikowany jako wirus choroby niebieskiego języka;

- jest to zwierzę, które uzyskało dodatni wynik w próbach serologicznych na obecność wirusa choroby niebieskiego języka lub u którego zidentyfikowano antygen wirusa lub kwas rybonukleinowy (RNA) wirusa, charakterystyczne dla jednego lub więcej serotypów wirusa choroby niebieskiego języka.

Ponadto zgodnie z art. 6 ust 1b Dyrektywy Rady 2000/75/WE z dnia 20 listopada 2000 r. ustanawiającej przepisy szczególne dotyczące kontroli i zwalczania choroby niebieskiego języka (Dz.U.UE.L.2000.327.74, z późn. zm., dalej jako Dyrektywa 2000/75/WE) w przypadku, gdy choroba niebieskiego języka zostanie urzędowo potwierdzona, urzędowy lekarz weterynarii zarządza zniszczenie, usunięcie, spalenie lub grzebanie zwłok zwierzęcych, zgodnie z przepisami dyrektywy 90/667/EWG.

W odwołaniu od opisanej decyzji Strona, zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o umorzenie postępowania w sprawie oraz o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji. Pełnomocnik zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania:

a. art. 107 § 1 K.p.a. poprzez wskazanie jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia przepisów o rozłącznym zakresie zastosowania,

b. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu decyzji wskazania i omówienia dowodów, na których oparł się organ przy ustalaniu faktów oraz należytego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, a także poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy,

c. art. 156 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji po rażąco wadliwym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, powodujące nieważność decyzji,

d. art. 61 § 4 K.p.a. poprzez brak zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego,

e. art. 9 K.p.a. poprzez nieudzielenie stronie jakichkolwiek informacji o przysługujących jej uprawnieniach,

f. art. 10 § 1 w zw. z art. 81 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez pozbawienie strony jakiejkolwiek możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów.

2. Naruszenie prawa materialnego:

a. art. 14 ust. 1 i 2 u.k.w.h. poprzez jego błędne zastosowanie,

b. art. 54 ust. 2 Rozporządzenia nr 882/2004 poprzez jego błędne zastosowanie,

c. art. 49 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2014 r. poz. 1539 z późn. zm., dalej jako u.o.z.z.) poprzez jego niezastosowanie.

Uzasadniając odwołanie pełnomocnik napisał w szczególności, że Powiatowy Lekarz Weterynarii wskazał jako podstawy rozstrzygnięcia jednocześnie art. 54 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 882/2004 oraz przepisy u.k.w.h. Zdaniem pełnomocnika zakres zastosowania tych przepisów jest rozłączny. Przepis art. 1 Rozporządzenia nr 882/2004 ustanawia ogólne zasady wykonywania kontroli urzędowych mających na celu sprawdzenie zgodności z regułami ukierunkowanymi w szczególności na: zapobieganie, eliminowanie lub ograniczanie dopuszczalnych poziomów zagrożenia ludzi i zwierząt, bezpośrednio lub poprzez środowisko naturalne oraz gwarantowanie uczciwych praktyk w handlu paszami i żywnością oraz ochronę interesów konsumenta łącznie z etykietowaniem pasz i żywności oraz innymi formami przekazywania informacji konsumentom. Tymczasem w przepisach u.k.h.w. określono zasady przeprowadzania: kontroli weterynaryjnej w handlu: zwierzętami i produktami wymienionymi w przepisach wskazanych w załączniku nr 1 do tejże ustawy, produktami wymienionymi w przepisach wskazanych w załączniku nr 2 do tejże ustawy; kontroli dokumentów zootechnicznych w handlu zwierzętami wymienionymi w przepisach wskazanych w części II załącznika nr 1 do tejże ustawy. Załączniki do tejże ustawy zawierają wykaz przepisów Unii Europejskiej w zakresie kontroli weterynaryjnej w handlu zwierzętami i produktami. Nie ma wśród nich Rozporządzenia nr 882/2004, a tym samym nie znajduje ono zastosowania do kontroli weterynaryjnej w handlu i nie może być stosowane łącznie z ustawą.

Dalej pełnomocnik napisał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaniechano wskazania i omówienia dowodów, na których oparł się organ przy ustalaniu faktów. Organ I instancji nie wyjaśnił również należycie podstawy prawnej decyzji. W szczególności nie wyjaśnił wzajemnych relacji przywołanych przepisów. Pierwszym i jedynym pismem, w którym organ poinformował stronę jakie przepisy znajdują w niniejszej sprawie zastosowanie, jest zaskarżona decyzja. Nie zostały dochowane procedury zapewniające respektowanie praw strony, w szczególności procedury dające stronie możliwość czynnego udziału w toczącym się postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego pełnomocnik napisał, że organ I instancji błędnie zastosował art. 54 ust. 2 Rozporządzenia nr 882/2004 jako podstawę prawną rozstrzygnięcia. Po pierwsze, organ nie przeprowadził kontroli na podstawie ww. przepisów, a jedynie dochodzenie epizootyczne na podstawie przepisów u.o.z.z. Po drugie zaś art. 54 Rozporządzenia nr 882/2004 znajduje zastosowanie w razie wykrycia niezgodności zdefiniowanej w art. 2 pkt 10 tegoż rozporządzenia, jako "niezgodność z prawem paszowym i żywnościowym, oraz z regułami dotyczącymi ochrony zdrowia zwierząt i ich dobrostanu". Tymczasem organ nie wykrył żadnych naruszeń prawa paszowego, ani żywnościowego, a jedynie obecność wirusa. Zdaniem pełnomocnika organ I instancji błędnie zastosował również art. 14 u.k.w.h. jako podstawę prawną rozstrzygnięcia: jednocześnie zastosował ten przepis i art. 54 Rozporządzenia nr 882/2004.

Nadto pełnomocnik napisał, że organ I instancji zbagatelizował fakt, iż cielęta stanowiące przesyłkę, przywiezione były z terenu Węgier, gdzie przebywały na bazie i przez okres 2 miesięcy były odizolowane od wszystkich innych zwierząt. Co istotne zwierzęta te zostały poddane dwukrotnemu szczepieniu przeciwko chorobie niebieskiego języka - co zostało potwierdzone dokumentami przesłanymi przez firmę wysyłającą, które zostały potwierdzone przez ich lekarza weterynarii. Przesyłce zwierząt towarzyszyło także świadectwo zdrowia, potwierdzające szczepienie tychże zwierząt na chorobę niebieskiego języka. Spółka współpracowała z firmą z Węgier już od maja 2006 roku i nigdy wcześniej nie było jakichkolwiek problemów z odbieranymi od nich zwierzętami - badania przeprowadzone w Polsce nie wykrywały jakichkolwiek nieprawidłowości. Tym samym, zdaniem strony, niezasadnym jest podkreślanie przez organ, iż "partia zwierząt pochodziła z terytorium Węgier, a kraj ten jest objęty w całości restrykcjami z powodu wystąpienia choroby niebieskiego języka". Pełnomocnik podkreślił, że mając na uwadze wcześniejszą współpracę z Węgrami, Spółka wystąpiła do Powiatowego Lekarza Weterynarii o powtórne pobranie próbek krwi od importowanych zwierząt i powtórne przeprowadzenie badań, co przy tak dużej liczbie zwierząt, umożliwiłoby potwierdzenie wiarygodności wcześniejszych badań. Nadto wyniki powtórnych badań potwierdziłyby lub zaprzeczyły istnieniu choroby niebieskiego języka u cieląt, co z kolei mogłoby uchronić stronę od strat - w przypadku gdyby powtórne badanie faktycznie wykluczyło istnienie choroby. Powiatowy Lekarz Weterynarii kategorycznie odmówił powtórnego pobrania próbek krwi i przeprowadzenia badań, jednocześnie nakazując uśmiercenie całego stada a nie tylko cieląt rzekomo zarażonych chorobą niebieskiego języka. Mając na uwadze powyższe, a w szczególności fakt, iż organ tak kategorycznie odmówił przeprowadzenia powtórnych badań, Strona poddała pod wątpliwość istnienie choroby niebieskiego języka, a tym samym za niezasadne uznała uśmiercenie całego stada zwierząt.

Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji pełnomocnik napisał, że uśmiercenie całego stada, doprowadzi do powstania po stronie Spółki ogromnej straty.

Decyzją z [...] grudnia 2016 r. znak [...] Wielkopolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając napisał, że nie można zgodzić się z tezą, że strona nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt. 1 u.k.w.h. na odbiorcy przesyłki ciąży obowiązek zgłoszenia do powiatowego lekarza weterynarii o nadejścia przesyłki zwierząt z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, w celu umożliwienia przeprowadzenia kontroli weterynaryjnej. Na skutek otrzymanej informacji o nadejściu przesyłki, została wszczęta taka kontrola i przy udziale przedstawiciela strony pobrano próbki krwi od cieląt z tej przesyłki, do badań laboratoryjnych. Została również wydana decyzja częściowa, która nie była kwestionowana przez stronę, o objęciu nadzorem weterynaryjnym tego stada, z uwagi na możliwość wystąpienia choroby niebieskiego języka. Spółka jest profesjonalistą na rynku handlu i hodowli zwierząt miała więc pełną świadomość zakresu prowadzonego postępowania administracyjnego oraz konsekwencji ewentualnego ujawnienia choroby zakaźnej niebieskiego języka. Choroba zakaźna niebieskiego języka aktualnie nie występuje na terenie Polski, a jest chorobą zwalczaną z urzędu w całej Unii Europejskiej. Odwołujący nie wykazał, aby między brakiem odrębnego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a treścią decyzji zachodziło takie naruszenie procedury, że gdyby nie naruszono tych przepisów, zapadłaby decyzja o innej treści.

Stosownie do art. 14 § 1 u.k.w.h., jeżeli kontrola weterynaryjna przeprowadzana w miejscu przeznaczenia przesyłki zwierząt wykazuje obecność czynników zakaźnych powodujących choroby, o których mowa w przepisach Unii Europejskiej o zgłaszaniu chorób zwierząt we Wspólnocie, zoonozy, inne choroby lub jakąkolwiek przyczynę, która może stanowić źródło poważnego zagrożenia dla zdrowia zwierząt lub zdrowia publicznego, to powiatowy lekarz weterynarii nakazuje, w drodze decyzji podjęcie stosownych działań. Tak więc, już samo zawiadomienie o nadejściu przesyłki wszczyna postępowanie, które kończy się wydaniem decyzji w przypadku stwierdzenia czynników zakaźnych. Przepis ten reguluje odmiennie moment wszczęcia postępowania administracyjnego niż ogólne przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Wyniki kontroli stanowią podstawę wydania decyzji, a nie podstawę do wszczynania z urzędu postępowania administracyjnego. W sprawach związanych z chorobami zakażanymi zwierząt istotna jest bowiem szybka reakcja w celu wyeliminowania zagrożeń.

Ponieważ badania wykazały kontakt części zwierząt z zakaźną chorobą niebieskiego języka, w dniu [...] października 2016 r. organ I instancji przeprowadził dochodzenie epizootyczne.

Organ wyższego stopnia podkreślił, że w toku postępowania jak i w odwołaniu Strona nie kwestionowała wyników badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez krajowe laboratorium referencyjne upoważnione do prowadzenia takich badań w oparciu o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2012 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 256 z późn. zm.). Organ administracyjny nie ma obowiązku ponownego pobierania prób do badań, tylko z tego powodu, że strona po uzyskaniu wyników badań przedkłada oświadczenia, że zwierzęta były zaszczepione profilaktycznie. W odwołaniu nie wskazano nowych okoliczności i dowodów, które mogłyby zmienić ustalenia zebrane w toku postępowania administracyjnego. Fakt zaszczepienia zwierząt przed wysyłką nie oznacza, że zwierzęta były odporne na chorobę. Podanie szczepionki zwierzętom chorym nie eliminuje choroby, którą zwierzęta mogły się zarazić wcześniej, przed szczepieniem jak również szczepienie nie eliminuje zachorowania w przypadku zetknięcia się z wirusem.

Organ wyższego stopnia podkreślił, że w celu uzupełnienia materiału dowodowego zwrócił się do Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach z pytaniem, czy cielęta, u których stwierdzono dodatnie wyniki PCR mogły stanowić zagrożenie rozprzestrzeniania się choroby BTV. W obszernych wyjaśnieniach stwierdzono, że takiej odpowiedzi nie można jednoznacznie udzielić, bowiem decydować może o tym szereg czynników, które z góry nie można wyeliminować. U bydła dużego zakażenie chorobą niebieskiego języka może występować w formie subklinicznej, a brak jest w literaturze publikacji dotyczącej bydła dużego szczepionego BTV4 (szczepionka stosowana na terenie Węgier i Rumuni, gdzie występuje serotyp 4 tej choroby). W opracowaniach włoskich dotyczących serotypu 8 choroby niebieskiego języka wskazano, że nie wszystkie zwierzęta uodpornione są chronione przed wiremią będącą następstwem zakażenia i powinny być badane serologicznie i wirusologicznie przed wysyłką.

Organ wyższego stopnia wskazał, że w postępowaniu dotyczącym przesyłki zwierząt przywiezionych z innego kraju, które mają być wprowadzona na rynek Polski, sposób działania organów inspekcji weterynaryjnej oraz innych osób fizycznych i prawnych określają przepisy u.k.w.h., zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy jakakolwiek przyczyna, która może stanowić źródło poważnego zagrożenia dla zdrowia zwierząt wymaga podjęcia decyzji przewidzianej w tym przepisie. Nawet zwiększenie odporności i obniżenie poziomu wirusa we krwi (wiremii) do poziomu niewykrywalnego w badaniach nie oznacza eliminacji wirusa z organizmu tylko jego zminimalizowanie, co nie eliminuje ryzyka istnienia choroby. Przepis art. 14 u.k.w.h. w sposób wyczerpujący reguluje postępowanie w stosunku do wszystkich przywiezionych zwierząt z innego kraju, niezależnie od tego, czy uległy już zakażeniu, czy jeszcze nie. Otrzymane wyjaśnienia wskazują, że wyniki badań wymagały podjęcia działań zapobiegawczych. Brak jest jednoznacznych dowodów eliminujących możliwość rozprzestrzenianie się wirusa choroby BTV ujawnionej u zwierząt w przesyłce z Węgier. Wszystkie czynności wynikające ze zgłoszenia przesyłki w handlu wewnątrzwspólnotowym są rozpatrywane w oparciu o przepisy ww. ustawy.

Dalej organ wyższego stopnia podkreślił, że Strona w odwołaniu nie kwestionowała ustaleń zawartych w protokole z dochodzenia epizootycznego. Odwołanie wskazuje jedynie, że w sprawie powinien mieć zastosowanie tylko art. 49 u.o.z.z. Organ ocenił, że taka interpretacja przepisów nie jest zasadna. Przepis art. 14 u.k.w.h. reguluje sytuację, gdy kontrola weterynaryjna przeprowadzana w miejscu przeznaczenia przesyłki zwierząt wykazuje jakąkolwiek przyczynę, mogącą stanowić zagrożenie zdrowia zwierząt spowodowanych chorobami, o których mowa w przepisach Unii Europejskiej. Przepis ten nie reguluje kwestie ewentualnych odszkodowań, a jedynie wskazuje, w ustępie 2, kto ponosi koszty podjętych środków w celu likwidacji zagrożenia. Ponadto za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 54 ust. 2 Rozporządzenia nr 882/2004. Powyższy przepis nie stanowił podstawy orzekania w sprawie, a został powołany przez organ I instancji celem uwypuklenia panującej w Unii Europejskiej polityki związanej z ochroną zdrowia ludzi i zwierząt i związanej z tym walką w zwalczaniu chorób zakaźnych. Stanowisko, że Strona od dawna współpracuje z kontrahentem oraz, że zwierzęta z przesyłki były izolowane od innych zwierząt, były szczepione i posiadały świadectwo zdrowia, nie eliminuje zagrożenia zachorowania zwierząt na chorobę zakaźną. U bydła zwykle nie obserwuje się wyraźnych objawów klinicznych choroby. Zazwyczaj mniej niż 5% zakażonego stada wykazuje oznaki choroby, a objawy kliniczne mogą nie być widoczne nawet do 60-80 dnia po zakażeniu. Przeprowadzona przez organ I instancji kontrola, chociaż nie ujawniła występowania objawów klinicznych choroby niebieskiego języka u zwierząt, to jednak ustalenia dochodzenia epizootycznego wskazywały na zakażenie zwierząt jeszcze na terytorium Węgier, a nie w Polsce. Aby można było stwierdzić wystąpienie przypadku choroby niebieskiego języka w kraju, wyniki badań epidemiologicznych muszą wskazywać na fakt, że objawy kliniczne lub wyniki testów laboratoryjnych wykazują na występowania wirusa w gospodarstwie, w którym zwierzę jest trzymane, nie zaś z wprowadzenia zaszczepionych lub seropozytywnych zwierząt ze stref objętych chorobą do takiego gospodarstwa. Uzyskane wyniki badań laboratoryjnych nie dały podstaw do uznania, że do zakażenia zwierząt doszło w Polsce, lecz były spowodowane obecnością wirusa w gospodarstwach pochodzenia na terenie Węgier. Zakażenie musiało nastąpić w tym kraju, gdyż ujawniony serotypu BTV4 nie występuje na terenie Polski.

Organ wyższego stopnia napisał, że przepis art. 49 u.o.z.z. nie stanowi podstawy do wydania nakazów czy zakazów przy zwalczaniu chorób zakaźnych ujawnionych w handlu wewnątrzwspólnotowym. Na podstawie tej ustawy nie toczyło się postępowanie administracyjne. Dalej zaznaczył, że po zakończeniu postępowania odwoławczego zawiadomił stronę w trybie art. 10 K.p.a., a także przesłał Stronie wyjaśnienia PIW-Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach.

Organ wyższego stopnia zaznaczył, że przed dniem złożenia odwołania Strona wykonała decyzję i wniosek pełnomocnika strony o zawieszenie wykonania decyzji był spóźniony.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Zarządca masy sanacyjnej Spółki, zastępowany przez tego samego pełnomocnika, domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez ustalenie przez organy administracji publicznej stanu faktycznego sprawy niezgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie decyzji, a w szczególności: nie wyjaśniono istotnych okoliczności sprawy, brak w uzasadnieniu decyzji wskazania i omówienia dowodów, na których oparł się organ przy ustalaniu faktów, a które uznał za nieistotne oraz należytego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. Nadto pełnomocnik powtórzył zawarte w odwołaniu: zarzut braku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, zarzut uniemożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez pozbawienie strony jakiejkolwiek możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii co do zebranych dowodów i materiałów. Nadto zarzucił naruszenie art. 10 § 3 K.p.a. poprzez brak utrwalenia przez organ w aktach w drodze adnotacji przyczyn odstąpienie od zasady określonej w art. 10 § 1 K.p.a. Dalej pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, powtarzając zawarte w odwołaniu: zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 i 2 u.k.w.h. poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut naruszenia art. 54 ust. 2 Rozporządzenia nr 882/2004 poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut naruszenia art. 49 u.o.z.z. poprzez jego niezastosowanie.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że organy administracji wydały decyzje, co do których nie stwierdza się podstaw do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii, nakazującej uśmiercenie 130 sztuk cieląt, o numerach kolczyków wskazanych w decyzji, zniszczenie zwłok tych cieląt oraz oczyszczenie i odkażenie miejsc, środków transportu oraz przedmiotów, z którymi miały kontakt ww. cielęta. Decyzji organu I instancji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja została wydana z tego powodu, że w wyniku przeprowadzonych badań u siedmiu cieląt wchodzących w skład przesyłki stwierdzono obecność białka wirusa wywołującego chorobę niebieskiego języka.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.k.w.h., jeżeli kontrola weterynaryjna przeprowadzana w miejscu przeznaczenia przesyłki zwierząt lub produktów albo podczas ich transportu wykazuje obecność czynników zakaźnych powodujących choroby, o których mowa w przepisach Unii Europejskiej o zgłaszaniu chorób zwierząt we Wspólnocie, zoonozy, inne choroby lub jakąkolwiek przyczynę, która może stanowić źródło poważnego zagrożenia dla zdrowia zwierząt lub zdrowia publicznego, lub kontrola ta wykazuje, że produkty pochodzą z regionu dotkniętego chorobą zakaźną, to powiatowy lekarz weterynarii nakazuje, w drodze decyzji:

1. skierowanie zwierzęcia lub przesyłki zwierząt do najbliższej stacji kwarantanny albo

2. uśmiercenie zwierząt i zniszczenie ich zwłok;

3. zniszczenie produktów.

Powyższy przepis ustanawia przesłanki wydania przez organ decyzji nakazującej ubój zwierząt. Podstawową przesłanką jest wykrycie po przeprowadzeniu kontroli czynników zakaźnych powodujących choroby, o których mowa w przepisach Unii Europejskiej o zgłaszaniu chorób zwierząt we Wspólnocie, zoonozy, inne choroby lub jakiejkolwiek przyczyny, która może stanowić źródło poważnego zagrożenia dla zdrowia zwierząt lub zdrowia publicznego, lub kontrola ta wykazuje, że produkty pochodzą z regionu dotkniętego chorobą zakaźną. Ponadto z powyższej regulacji wynika, że ewentualna wykryta choroba musi być określona w przepisach Unii Europejskiej. W tym miejscu wskazać należy, iż przepisami tymi jest dyrektywa 2000/75/WE. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt a) omawianej dyrektywy w przypadku gdy choroba niebieskiego języka zostanie urzędowo potwierdzona, urzędowy lekarz weterynarii organizuje ubój zwierząt w zakresie, jaki uzna za konieczny, celem przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się epidemii i poinformuje o nim Komisję.

W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, co wynika z akt administracyjnych sprawy, że Powiatowy Lekarz Weterynarii przeprowadził badanie kliniczne 130 sztuk cieląt wchodzących w skład przesyłki importowanej z Węgier. Od zwierząt tych pobrano próbki krwi oraz wysłano do badań laboratoryjnych w kierunku choroby niebieskiego języka do Państwowego Instytutu Weterynaryjnego Państwowego - Instytutu Badawczego w Puławach. Przeprowadzone badania wykazały wynik dodatni u 7 sztuk cieląt o numerach kolczyków wskazanych w decyzji (sprawozdanie z badań nr [...] w aktach organu I instancji) – wykryto obecność materiału genetycznego wirusa wywołującego chorobę niebieskiego języka.

Zwrócić należy także uwagę na regulację zawartą w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2012 r. w sprawie zwalczania choroby niebieskiego języka (Dz. U. z 2012 r., poz. 1158). Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 powyższego rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia choroby powiatowy lekarz weterynarii wyznacza gospodarstwo jako ognisko choroby oraz nakazuje i nadzoruje ubój zwierząt z gatunków wrażliwych w zakresie uznanym za konieczny dla przeciwdziałania dalszemu szerzeniu się choroby i przekazuje informację o uboju Głównemu Lekarzowi Weterynarii.

Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z 28 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 499/15 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej NSA, dalej jako CBOSA), że zarówno polskie przepisy jak również akty prawne Unii Europejskiej przewidują skierowania zwierząt na ubój w zakresie w jakim lekarz weterynarii uzna to za konieczne. Przy czym wskazać należy, iż polskie przepisy konkretyzują, że ma to nastąpić w zakresie koniecznym dla przeciwdziałania dalszemu szerzeniu się choroby.

W niniejszej sprawie organ uzasadniając zakres uboju wskazał, że z uwagi na fakt, że całe stado wchodzące w skład przesyłki jest zagrożone, nie widzi możliwości skierowania zwierząt do stacji kwarantanny, ponieważ w Polsce brak jest zatwierdzonych tego typu działalności. Sąd zaznacza, że pełnomocnik, reprezentujący profesjonalistę na rynku handlu i hodowli zwierząt, nie kwestionował tego ustalenia i nie zaproponował takiego miejsca. Dalej napisał, że wystąpienie przypadku choroby niebieskiego języka potwierdzone wirusologicznie u 7 sztuk cieląt mających kontakt z cielętami ujemnymi wirusologicznie u wyżej opisanych sztuk bydła może stanowić źródło poważnego zagrożenia dla zdrowia zwierząt oraz ograniczenie w handlu zwierzętami, które pociągnie za sobą ogromne straty finansowe w momencie dalszej hodowli tych zwierząt w gospodarstwie i kontakt z innymi zwierzętami z tego samego gatunku, poprzez rozprzestrzenienie na większym terytorium wirusa. Organ I instancji wskazał, że jeżeli zezwoliłby na dalszą hodowlę zwierząt z ww. przesyłki, to mogłoby nastąpić rozprzestrzenienie wirusa i wówczas straty ekonomiczne dla kraju byłyby niewspółmiernie większe do tych poniesionych przez osobę wysyłającą lub jego przedstawiciela lub osobę odpowiedzialną za przesyłkę w momencie przeprowadzania kontroli. Powyższe byłoby konsekwencją wyznaczenia obszaru zagrożonego występowaniem choroby o promieniu co najmniej 100 km wokół ognisk choroby i obszaru zagrożonego wystąpieniem choroby sięgającego minimum 50 km poza obszar występowania choroby, uwzględniając czynniki geograficzne, administracyjne, ekologiczne, epizootyczne i inne mechanizmy kontrolne.

Sąd mając na względzie powyższe okoliczności uznał, iż organ zasadnie nakazał skierowanie na ubój całej przesyłki zwierząt, w tym także 123 cieląt, u których co prawda stwierdzono wyniki negatywne w przeprowadzonych badaniach, ale które miały kontakt z osobnikami z dodatnim wynikiem w badaniu. Sąd w pełni podziela argumentację organu, że wystąpienie przypadku choroby niebieskiego języka potwierdzone wirusologicznie u cieląt mających kontakt z cielętami ujemnymi wirusologicznie może stanowić źródło poważnego zagrożenia dla zdrowia zwierząt oraz ograniczenie w handlu zwierzętami, które pociągnie za sobą ogromne straty finansowe, w konsekwencji wyznaczenia obszaru zagrożonego występowaniem choroby wokół ogniska choroby i obszaru zagrożonego wystąpieniem choroby.

Zgodnie z art. 14 ust.1 u.k.h.w. jakakolwiek przyczyna, która może stanowić źródło poważnego zagrożenia dla zdrowia zwierząt wymaga podjęcia decyzji przewidzianej w tym przepisie.

Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 14 u.k.w.h. nie mógł zostać uwzględniony.

Sąd z aprobatą ocenia zwrócenie się przez organ wyższego stopnia do przedstawiciela krajowego laboratorium referencyjnego, wymienionego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2012 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 256 z późn. zm.) o interpretację, między innymi, czy szczepienie cieląt przeciwko chorobie niebieskiego języka przed przemieszczeniem do Polski mogło mieć wpływ na dodatnie wyniki badań, czy cielęta u których stwierdzono wyniki dodatnie mogły stanowić niebezpieczeństwo rozprzestrzenienia się wirusa w kraju, mimo że były szczepione. Wyspecjalizowany podmiot nie był w stanie udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Brak jednoznacznych dowodów eliminujących możliwość rozprzestrzenianie się wirusa choroby BTV ujawnionej u zwierząt w przesyłce (z Węgier). W tej sytuacji nie ma znaczenia, że Strona od dawna współpracuje z kontrahentem węgierskim oraz, że zwierzęta z przesyłki były izolowane od innych zwierząt, były szczepione i posiadały świadectwo zdrowia. Na marginesie Sąd zaznacza, że jak wynika z uzasadnienia wyroku IV SA/Po 499/15 Stronie znane są realia związane ze stwierdzeniem wyniku dodatniego w kierunku choroby niebieskiego języka, o cieląt importowanych do Polski (w przywołanej sprawie: z Rumunii, a więc, jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, także z kraju objętego restrykcjami z powodu wystąpienia przedmiotowej choroby).

Sąd podziela także stanowisko organu II instancji o bezzasadności zarzutu naruszenia art. 54 ust. 2 Rozporządzenie nr 882/2004. Uznać należy za trafne stwierdzenie, ze powyższy przepis nie stanowił podstawy orzekania w niniejszej sprawie, a został powołany przez organ celem uwypuklenia panującej w Unii Europejskiej polityki związanej z ochroną zdrowia ludzi i zwierząt, i związanym z tym zwalczaniem chorób zakaźnych. Organ II instancji wprawdzie, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, nie wyeliminował uchybienia organu I instancji polegającego na nieprawidłowym powołaniu w sentencji decyzji tego przepisu, to naruszenie procedury nie mogło mieć jednak żadnego wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania Sąd podziela stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 u.k.w.h. odbiorcy przesyłek zwierząt lub przesyłek produktów wymienieni w świadectwie zdrowia lub innym dokumencie, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, zgłaszają z wyprzedzeniem jednego dnia, a w uzasadnionych przypadkach dwóch dni, na żądanie powiatowego lekarza weterynarii właściwego ze względu na miejsce przeznaczenia przesyłki oraz w zakresie niezbędnym do przeprowadzania kontroli, przywóz zwierząt lub produktów z innego państwa członkowskiego, podając rodzaj przesyłki i przewidywany czas jej przybycia. Z decyzji organu I instancji z [...] września 2016 r. o objęciu nadzorem stada, wynika, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] takie powiadomienie otrzymał, w dniu [...] września 2016 r. Została wszczęta kontrola i protokolarnie pobrano próbki krwi od cieląt z tej przesyłki, przy udziale przedstawiciela strony (podpisane protokoły z [...] września 2016 r.). Postępowanie zostało zatem wszczęte w efekcie otrzymania zawiadomienia o nadejściu przesyłki. Trudno zaprzeczyć stanowisku zawartemu w zaskarżonej decyzji, że w przypadku chorób zakaźnych zwierząt niezwykle istotna jest szybka reakcja w celu wyeliminowania zagrożeń. Nadto Sąd podkreśla, że ani w odwołaniu ani w skardze zawodowy pełnomocnik nie wykazał, aby między brakiem odrębnego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a treścią decyzji zachodził związek, tj. by zaistniało takie naruszenie procedury, iż bez niego zapadłaby decyzja o innej treści.

Co do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 w związku z art. 81 K.p.a., to na podstawie akt sprawy Sąd stwierdza, że zarzut dotyczyć może wyłącznie postępowania prowadzonego przez organ I instancji, bowiem organ wyższego stopnia dopełnił obowiązku zawiadomienia o zakończeniu postępowania, poinformowania o prawie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Oceniając postępowanie organu I instancji należy uznać zarzut za uzasadniony, z tym jednak zastrzeżeniem, że organ II instancji postąpił prawidłowo, nie uchylając również z tego powodu decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii, skoro naruszenie nie uniemożliwiło podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej.

Za całkowicie niezasadne Sąd uznaje zarzuty ustalenia przez organy administracji publicznej stanu faktycznego sprawy niezgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie decyzji. Z powodów opisanych powyższej Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy został ustalony rzetelnie i jednoznacznie. Nie można uznać, że organy administracji przekroczyły uprawnienia. Skoro brak jednoznacznych dowodów eliminujących możliwość rozprzestrzenianie się wirusa choroby BTV, materiał genetyczny którego ujawniono u zwierząt w przesyłce i brak zatwierdzonych stacji kwarantanny, podjęte działania, w świetle art. 14 ust. 1 u.k.w.h., uznać należy za działania adekwatne do wykrytego zagrożenia.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.