Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1328/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 ust. 3-5 ust. 10 ust. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lutego 2016 r. sprawy ze skargi P. W. i K. Sp. z o.o. w I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i ustalenia opłaty z tego tytułu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2015r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i pkt 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 10 i ust. 11 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) i § 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 3 pkt 8 uchwały nr XXIII/287/2004 Rady Miejskiej Inowrocławia z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego oraz umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej i obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam (Dz.Urz.Woj. Kuj.-Pom. z 2011 r., Nr 24, poz. 170 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] znak: [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.

Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta, ww. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., sprostowaną następnie postanowieniem tego organu z dnia [...] września 2015 r., znak: [...], zezwolił P. Sp. z o.o. z siedzibą w I. na zajęcie pasa drogowego drogi kategorii gminnej ul. P. w I. (jezdnia do 20 % szerokości, chodnik - łącznie 8,40 m²) w terminie od [...] lipca 2015 r. do [...] lipca 2015 r., w związku z umieszczeniem w pasie drogowym w/w ulicy urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego tj. przyłączy kanalizacji sanitarnej (3 szt. - do nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako dz. nr [...],[...],[...], obr. [...]), umieszczonych w poprzek pasa drogowego o powierzchni rzutu poziomego: 0,90 m² (przyłącze do działki nr [...]), 0,60 m² (przyłącze do działki 148/2), 0,68 m² (przyłącze do działki nr [...]).

Jednocześnie, organ pierwszej instancji w punktach od 1 do 11 określił warunki zezwolenia oraz ustalił opłatę za zajęcie pasa drogowego w związku z prowadzeniem robót związanych z umieszczeniem urządzenia w dniu [...] lipca 2015 r. w wysokości 20,40 zł, opłatę proporcjonalną do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym od dnia [...] lipca 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. w kwocie 10,20 zł oraz opłatę roczną za każdy następny rok umieszczenia w pasie drogowym wynoszącą 24,00 zł.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił powierzchnię pasa drogowego zajętą przez rzut poziomy każdego urządzenia, tj. każdego z trzech przyłączy kanalizacji sanitarnej. Brak było przy tym możliwości ustalenia opłaty zgodnie z wnioskiem strony i podaną przez nią powierzchnią zajęcia pasa drogowego, jako powierzchnię zsumowaną trzech przyłączy, gdyż każde z tych urządzeń będzie stanowić odrębną całość i służyć odprowadzaniu ścieków z trzech oddzielnych nieruchomości. Dla ustalenia powierzchni zajęcia pasa drogowego, a w konsekwencji dla ustalenia wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego, nie może mieć znaczenia, iż budowa trzech przyłączy jest objęta jednym procesem inwestycyjnym.

P. Sp. z o.o. w I., pismem oznaczonym datą [...] sierpnia 2015 r. odwołało się od powyższej decyzji w części dotyczącej wysokości opłat za umieszczenie urządzeń w pasie drogowym, tj.

- w pkt 10 decyzji ustalającym wysokość opłaty proporcjonalnej do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym w okresie od dnia [...] lipca 2015 r. do [...] grudnia 2015 r.,

- w pkt 11 decyzji ustalającym wysokość opłaty rocznej za każdy następny rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię, skutkującą wadliwym ustaleniem opłaty za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.

Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w zaskarżonej części oraz o orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie w decyzji łącznej powierzchni (liczby metrów kwadratowych) pasa drogowego zajętego przez rzut poziomy urządzeń z zastosowaniem stawki wskazanej w decyzji przy wymiarze opłaty proporcjonalnej i opłaty rocznej.

W uzasadnieniu strona wskazała, że brak jest podstaw do ustalania opłaty za poszczególne urządzenie, które będzie umieszczone w pasie drogowym, a strona w prawidłowy sposób wskazała łączną (zsumowaną) powierzchnię pasa drogowego, który zostanie zajęty przez rzut poziomy umieszczanych w nim przyłączy kanalizacji sanitarnej. Kluczową w niniejszej sprawie, w ocenie strony, jest okoliczność, że trzy przyłącza kanalizacji sanitarnej zostaną umieszczone w pasie drogowym w ramach jednego zadania inwestycyjnego. Inwestor ma zatem możliwość poruszania się w przestrzeni 1 m² i nie ma znaczenia, ile przyłączy w tej przestrzeni umieści - ważne, aby zmieścił się w granicy jednostki powierzchni wyznaczonej przez ustawodawcę. Na potwierdzenie swojego stanowiska, strona przywołała wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Nadto, strona zwróciła uwagę na rozbieżności w określeniu przez organ pierwszej instancji powierzchni rzutu poziomego poszczególnych przyłączy opisanych na wstępie zaskarżonej decyzji z wartościami przyjętymi do obliczeń w pkt 10 i pkt 11 decyzji wskazując, iż prawidłowa powierzchnia w m² wynosi 2,18 m² i to ta wartość stanowi podstawę do ustalenia opłaty proporcjonalnej i rocznej z zastosowaniem stawek cenowych określonych uchwałą Rady Miejskiej Inowrocławia z dnia 28 czerwca 2004 r. nr XXIII/287/2004 w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego oraz umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej i obiektów budowlanych niezwiązanych z zarządzaniem drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania. W rozważaniach zawartych w uzasadnieniu decyzji oparło się na ustalonych przez organ pierwszej instancji, na podstawie projektu technicznego, wielkościach powierzchni rzutów poziomych umieszczonych w powierzchni przyłączy kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym. I tak:

- przyłącze do działki nr [...]; długość wbudowanego urządzenia na terenie działki nr [...] stanowiącej pas drogowy - 6 m, średnica rury -150 mm, obliczenie powierzchni: 6 mx 0,15 m = 0,90 m²

- przyłącze do działki nr [...]; długość wbudowanego urządzenia na terenie działki nr [...] stanowiącej pas drogowy - 4 m, średnica rury -150 mm, obliczenie powierzchni: 4 mx 0,15 m = 0,60 m²

- przyłącze do działki nr [...]; długość wbudowanego urządzenia na terenie działki nr [...]; stanowiącej pas drogowy - 4,5 m, średnica rury -150 mm, obliczenie powierzchni: 4,5 m x 0,15 m = 0,68 m² .

Organ odwoławczy powołał się na przepisy ustawy o drogach , tj.:

- art. 39 ust. 1 pkt 1, który zawiera generalną zasadę, zgodnie z którą zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności przepis ten zabrania lokalizacji w pasie drogowym obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Jednocześnie art. 39 ust. 3 cyt. ustawy wskazuje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, z zastrzeżeniem ust. 7, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej.

- art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2, który przewiduje, że zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej, a zezwolenie to dotyczy m.in. prowadzenia robót w pasie drogowym oraz umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Za zajęcie pasa drogowego w celu prowadzenia robót w pasie drogowym pobiera się opłatę ustalaną jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień, natomiast za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego pobiera się opłatę, ustalaną jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim (art. 40 ust. 3, ust. 4 i ust. 5 cyt. ustawy). Dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego, z tym że stawka opłaty za zajęcie pasa drogowego w celu prowadzenia w nim robót nie może przekroczyć 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, natomiast stawka opłaty za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, nie może przekroczyć 200 zł.

Organ odwoławczy wskazał również, że Rada Miejska Inowrocławia podjęła uchwałę nr XXIII/287/2004 w dniu 28 czerwca 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego oraz umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej i obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, która była następnie zmieniana uchwałą nr XXXII/401/2005 z dnia 30 maja 2005 r., uchwałą nr IV/32/2007 z dnia 26 stycznia 2007 r., uchwałą nr X/141/2007 z dnia 19 września 2007 r., uchwałą nr XXXIV/473/2009 z dnia 18 czerwca 2009 r. oraz uchwałą nr XXXVI/511/2009 z dnia 30 września 2009 r. (Dz.Urz.Woj. Kuj.-Pom. z 2011 r., Nr 24, poz. 170 ze zm.).

Z § 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 3 pkt 8 tejże uchwały wynika, iż stawka opłaty za zajęcie 1 m pasa drogowego w celu prowadzenia robót w pasie drogowym wynosi przy zajęciu chodnika - 2,00 zł, a przy zajęciu do 20 % szerokości jezdni - 3,00 zł, natomiast stawka opłaty za umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego wynosi rocznie 8,00 zł za 1 m² powierzchni pasa drogowego, zajętej przez rzut poziomy urządzeń wodno-kanalizacyjnych oraz centralnego ogrzewania, umieszczonych w poprzek pasa.

Kolegium stwierdziło, że wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego spełniał wymogi wynikające z § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz.U. Nr 140, poz. 1481), jak:

- imię i nazwisko oraz adres lub nazwę i siedzibę podmiotu występującego o zajęcie pasa drogowego;

- cel zajęcia pasa drogowego;

- lokalizację i powierzchnię zajętego pasa drogowego, a w przypadku reklam powierzchnię reklamy;

- planowany okres zajęcia pasa drogowego.

W ocenie Kolegium status przyłączy kanalizacyjnych jako urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego nie może budzić wątpliwości w kontekście brzemienia § 140 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 430 ze zm.), z którego wynika, iż infrastrukturę techniczną niezwiązaną z drogą stanowią m.in. przewody kanalizacyjne nie służące do odwodnienia drogi, gazowe, ciepłownicze i wodociągowe.

Za bezsporną organ odwoławczy uznał w niniejszej sprawie ustaloną przez organ pierwszej instancji na podstawie planów sytuacyjnych oraz projektu technicznego rzeczywistą powierzchnię pasa drogowego zajmowaną przez rzut poziomy poszczególnych przyłączy kanalizacji sanitarnej do działek nr ewid. [...], nr ewid. [...] i nr ewid. [...], która wynosi, odpowiednio 0,90 m², 0,60 m² i 0,68 m². Mimo iż wielkość ta po zsumowaniu (2,18 m²) różni się od tej podanej przez stronę we wniosku (2,6 m²), została ona zaakceptowana i potwierdzona przez stronę w odwołaniu.

Organ odwoławczy odniósł się do kwestii spornej, czy dla potrzeb ustalenia wysokości należnej opłaty za zajęcie pasa drogowego należało zsumować powierzchnię pasa drogowego zajętą przez poszczególne urządzenia - przyłącza kanalizacji sanitarnej, które są realizowane w ramach jednego zadania inwestycyjnego, czy też ustalać opłatę dla każdego z nich odrębnie. Ustalenie w powyższym zakresie ma wpływ na wysokość przyjętej opłaty za zajęcie pasa drogowego przez wzgląd na brzmienie przepisu art. 40 ust. 10 ustawy o drogach publicznych, który przewiduje, że zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m² lub powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszej niż 1 m² jest traktowane jak zajęcie 1 m² pasa drogowego. Organ odwoławczy przyjął, że w niniejszej sprawie, każde z przyłączy kanalizacji sanitarnej należy potraktować jako odrębne urządzenie i od niego ustalać opłatę za zajęcie pasa drogowego. Urządzenia te są bowiem od siebie niezależne. Każde z urządzeń będzie stanowić odrębną całość i służyć odprowadzaniu ścieków z trzech oddzielnych nieruchomości. Każda z inwestycji mogłaby być realizowana odrębnie. Sama jedność procesu inwestycyjnego oraz okoliczność, iż wykonanie 3 szt. przyłączy kanalizacji sanitarnej do nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako dz. nr [...],[...],[...], obr. [...] objęte zostało jednym projektem, nie może mieć decydującego znaczenia przy przyjęciu sposobu ustalenia należnej opłaty.

Kolegium ustosunkowało się również do przywołanych przez stronę w odwołaniu wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wskazało, że odnoszą się one do odmiennego stanu faktycznego od tego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Przede wszystkim bowiem w sprawie rozpoznawanej przez Sąd doszło do zajęcia powierzchni pasa drogowego określonej przez rzut poziomy urządzenia przez kilka urządzeń (rur), które jednak znajdowały się pod sobą (w płaszczyźnie równoległej do powierzchni gruntu). Z tego względu Sąd uznał, że organy nie są uprawnione do pobierania opłat od poszczególnych rur, lecz jedynie za zajętość - rzut poziomy urządzenia w pasie drogowego.

W niniejszej sprawie natomiast przyłącza kanalizacji sanitarnej nie będą umieszczone w jednym rzucie poziomym, lecz każde z nich będzie zajmowało inny fragment pasa drogowego.

Kolegium stwierdziło ostatecznie, że organ pierwszej instancji przyjął prawidłowy sposób naliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego w związku z umieszczeniem w pasie drogowym w/w ulicy urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego tj. przyłączy kanalizacji sanitarnej (3 szt. - do nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako dz. nr [...],[...],[...], obr. [...]).

Przyjmując powyższy sposób obliczeń, ustalona przez organ, zarówno kwota opłaty proporcjonalnej do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym od dnia [...] lipca 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. w wysokości 10.20 zł, jak również kwota opłaty rocznej za każdy następny rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym w wysokości 24,00 zł jest prawidłowa.

P. Sp. z o.o. w I. działając przez ustanowionego pełnomocnika wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] zarzucając jej naruszenie:

- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 107 § 3 K.p.a. art. 8 oraz art. 15 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób mało wnikliwy, połączony z pominięciem słusznego interesu strony i celu jakiemu ma służyć postępowanie w przedmiocie umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej,

- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 40 ust. 5 i ust. 10 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 460 z późn.zm.), poprzez błędną jego wykładnię, skutkującą wadliwym ustaleniem opłat za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.

Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. nr: [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. ppsa, Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią w mocy nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa ich uchylenie.

Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych:

1. Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej.

2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy:

1) prowadzenia robót w pasie drogowym,

2) umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego,

3) umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam,

4) zajęcie pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3.

Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy wyjaśnienia sposobu obliczenia opłaty, w oparciu o art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, za zajęcie pasa drogowego w związku z umieszczeniem w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Przy czym, w tej konkretnej sprawie, zajęcie pasa drogowego ma nastąpić w ramach jednego przedsięwzięcia inwestycyjnego i ma polegać na umieszczeniu w pasie drogowym przyłączy wodociągowych i kanalizacji sanitarnej do trzech działek.

Według dokumentacji projektowej, urządzenia infrastruktury technicznej (kanalizacja sanitarna oraz przyłącze wodociągowe) mają zostać doprowadzone do trzech działek o numerach nr [...],[...] i [...], w celu podłączenia ich do instalacji wodnokanalizacyjnej w trzech odrębnych budynkach mających powstać na ww. działkach budowlanych. Powyższe potwierdza dokumentacja projektowa załączona do akt administracyjnych sprawy w postaci rzutu przyłączy wodno-kanalizacyjnych, rzutu wewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej, profilu przyłącza wodociągowego, profilu przyłącza sanitarnego (str. 58-61 akt administracyjnych sprawy). Nie jest sporne, że zaprojektowane przyłącza nie pokrywają się wzajemnie. Każde z nich odrębnie ma zostać doprowadzone do poszczególnych działek.

Przepis art. 40 ust. 5 ustawy stanowi, że opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego, pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim.

Znaczenie przy ustaleniu opłaty odgrywa prawidłowe określenie liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia. Przy ustalaniu opłaty jednym z ważnych współczynników jest pojęcie "urządzenia", którego rzut poziomy będzie decydował o przyjętej liczbie metrów kwadratowych do ustalenia opłaty. Wynika to z art. 40 ust. 10 ustawy, który to przepis stanowi, że zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m² lub powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszej niż 1 m² jest traktowane jak zajęcie 1 m² pasa drogowego.

Wyjaśnienia zatem wymaga, czy w sytuacji takiej, jaka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, gdy w ramach jednego przedsięwzięcia inwestycyjnego ma nastąpić umieszczenie w pasie drogowym przyłączy wodociągowych i kanalizacji sanitarnej do trzech działek, z osobna każde z przyłączy będzie urządzeniem, którego rzut poziomy będzie zajmował odrębnie powierzchnię pasa drogowego, czy też powierzchnia rzutów poszczególnych przyłączy powinna zostać zsumowana i uznana za jedno urządzenie. Wówczas opłata stanowiłaby iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy jednego urządzenia (trzech przyłączy do trzech działek) i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego.

Odnosząc się do kwestii, czy przyłącza wodociągowe i kanalizacji sanitarnej do trzech odrębnych działek, na których umieszczenie w pasie drogowym zostało wydane jedno zezwolenie, stanowią jedno urządzenie, czy też obiekty te są odrębnymi trzema urządzeniami, Sąd stwierdza, że każde z przyłączy wodociągowych i kanalizacja sanitarna do poszczególnych działek powinno być traktowane jako oddzielne urządzenie, ponieważ każde z tych urządzeń posiada swój własny rzut poziomy.

Ustawa nie zawiera definicji urządzenia infrastruktury technicznej, którego dotyczy obowiązek uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Stanowi jedynie, że obowiązek ten odnosi się do wszystkich urządzeń, które nie są związane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.

Do infrastruktury technicznej w pasie drogowym nie związanej z drogą odnosi się § 140 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r., Nr 43, poz.430). W ust. 1 przepis ten wprowadza warunki umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z drogą nazywając te urządzenia "infrastrukturą". Natomiast w ust. 2 przepis otwiera katalog pojęć stanowiących infrastrukturę, a więc urządzenia. W szczególności, pośród kategorii, przepis wymienia przewody kanalizacyjne nie służące do odwodnienia drogi, gazowe, ciepłownicze i wodociągowe (ust. 2 pkt 2).

Powyższe potwierdza tezę, że każdy przewód wodociągowy i kanalizacyjny będzie urządzeniem infrastruktury technicznej. W przedmiotowej sprawie urządzenia te będą przebiegać poprzecznie przez drogę. Każde z urządzeń będzie miało swój własny rzut poziomy, który będzie zajmował konkretną przestrzeń gruntu pasa drogowego.

Akta administracyjne sprawy potwierdzają, że urządzenia nie pokrywają się w pionie, są oddzielnie zlokalizowane w pasie drogowym.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 9 kwietnia 2015 r. m.in. w sprawach o sygn. akt II GSK 206/14, II GSK 743/14 i II GSK 905/14, wyraził pogląd w kontekście art. 40 ustawy o drogach publicznych, że każda z rur kanalizacji kablowej stanowi osobne urządzenie, którego rzut poziomy na powierzchnię pasa drogi stanowić będzie podstawę do naliczenia osobnej opłaty za zajęcie pasa drogowego. Stanowisko to jednak przedstawione zostało na gruncie konkretnych spraw i nie ma charakteru uniwersalnego.

Również w wyroku z dnia 10 czerwca 2015r., sygn. akt II GSK 1650/14, NSA stwierdził, że w niektórych przypadkach pojedyncza rura może być urządzeniem infrastruktury technicznej w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt 2 u.d.p., wymagającym uzyskania osobnego zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i ustalenia stosownej opłaty. Sąd ten przyjął jednak, że urządzeniem, o którym mowa w tym przepisie może być także obiekt, składający się z wielu elementów składowych, w tym z rur kanalizacji kablowej umieszczonych jedna pod drugą, jeżeli części składowe zostały ze sobą połączone i z technicznego punktu widzenia stanowią pewną całość. Urządzenie takie powinno posiadać cechy, które pozwalają na objęcie go jednym wnioskiem o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, który może być przedmiotem rozpatrzenia w ramach jednego postępowania administracyjnego zakończonego jednym rozstrzygnięciem.

Przedmiotowa sprawa nie jest tożsama w zakresie stanu fatycznego z tą, na którą powołuje się w skardze pełnomocnik skarżącej. Urządzenia infrastruktury technicznej nie będą bowiem umieszczane jedne pod drugimi tak jak miało to miejsce w sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 26 czerwca 2013 r., o sygn. VI SA/Wa 1721/13, mimo że są objęte jednym zezwoleniem na zajęcie pasa drogowego. Z punktu widzenia technicznego urządzenia te stanowią, z uwagi na jeden proces inwestycyjny, pewną całość, ale zachowują odrębność co do zajętej powierzchni gruntu pasa drogowego, z uwagi na indywidualny rzut poziomy każdego urządzenia.

Również zajęcie pasa drogowego nie będzie polegało na jego czasowym zajęciu, lecz będzie procesem trwałym, ponieważ urządzenia pozostaną w pasie drogowym w celu zapewnienia dostępu trzech działek do infrastruktury technicznej.

Dyspozycja art. 40 ust. 3 u.d.p. wskazuje na konieczność pobierania opłaty za zajęcie pasa drogowego. Opłata ta ma charakter daniny publicznoprawnej, rekompensaty za zajęcie pasa drogowego i ustalana jest w drodze decyzji administracyjnej przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.

Przepisy art. 40 ust. 4-6 u.d.p. wskazują sposoby obliczania opłaty za zajęcie pasa drogowego w zależności od celu, na który następuje zajęcie pasa drogowego. Tym samym przepisy pozwalają na podział opłat za zajęcie pasa drogowego na trzy rodzaje:

1) opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu prowadzenia robót w pasie drogowym i w innych celach niż określone w art. 40 ust. 1-3 u.d.p. - ustala się ją poprzez pomnożenie liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień;

2) opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - opłata ta jest opłatą jednorazową, całoroczną (zob. chociażby K. Pruszyńska, Opłata za zajęcie pasa drogowego na cele "pozadrogowe", NZS 2005, nr 4, s. 51), ustala się ją poprzez pomnożenie liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym (jako właściwą należy przyjąć stawkę z daty rozstrzygnięcia - por. M. Uśak, Opłata za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - charakter prawny, ustalanie i weryfikacja, NZS 2007, nr 4, s.60); za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim;

3) opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam - ustala się ją jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego.

Opłata za zajęcie pasa drogowego w celu, umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, pobierana będzie za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym.

Zgodnie z art. 40 ust. 13a ustawy opłatę roczną, o której mowa w ust. 5, za pierwszy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym uiszcza się w terminie określonym w ust. 13, a za lata następne w terminie do dnia 15 stycznia każdego roku, z góry za dany rok.

Ustalenie opłaty w oparciu o art. 40 ust. 5 ustawy mimo, że dotyczy zezwolenia dotyczącego jednej inwestycji wiąże się jednak z trwałym zajęciem pasa drogowego, a to z kolei obliguje do ustalenia opłaty i ponoszenia jej przez cały okres tak długo jak urządzenie będzie znajdowało się w pasie drogowym.

W ocenie Sądu, art. 40 ust. 5 ustawy rzut poziomy urządzenia wiąże się z zajętą powierzchnią gruntu pasa drogowego. Zastosowanie tego przepisu należy odnieść do konkretnego stanu faktycznego. W przedmiotowej sprawie urządzenia umieszczone w pasie drogowym są rozproszone. Każde zatem z nich zajmuje odrębnie od pozostałych powierzchnię gruntu pasa drogowego.

Z powyższych względów organ nie naruszył art. 40 ust. 5 oraz ust. 10 ustawy. Zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m² lub powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszej niż 1 m² jest traktowane jak zajęcie 1 m² pasa drogowego. Zgodnie z art. 40 ust. 5 u.d.p. do wyliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego przez tak rozumiane urządzenie posłuży powierzchnia jego najszerszego fragmentu, ustalona w płaszczyźnie równoległej do powierzchni gruntu. Proporcjonalnie do tak określonego zakresu zajęcia pasa drogowego wyznaczona zostanie opłata rekompensująca wynikające z tego utrudnienia i ograniczenia.

Nie można pominąć, że w skład pasa drogowego wchodzi nie tylko droga oraz przedmioty bezpośrednio związane z zarządzaniem drogą lub ruchem drogowym, lecz także przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu wydzielonego liniami granicznymi na podstawie art. 4 pkt 1 w zw. z art. 34 u.d.p. (zob. uchwały składu 5 sędziów NSA: z 19 czerwca 2000 r., OPK 2/2000, LexPolonica nr 346389, oraz z 19 czerwca 2000 r., OPK 3/2000, LexPolonica nr 347808). Te spostrzeżenia należy odnieść także do decyzji ustalającej opłatę za zajęcie pasa drogowego na podstawie zezwolenia.

Według literalnej treści art. 40 ust. 10 zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m² lub powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszej niż 1 m², jest traktowane jak zajęcie 1 m² pasa drogowego. Obowiązek zaokrąglania do 1 m² dotyczy wszystkich znanych ustawie postaci zajęcia pasa drogowego, w tym zajęcia przez usytuowanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ nie budzą w ocenie Sądu wątpliwości. Nie doszło w tym stanie rzeczy również do naruszenia przepisów postępowania.

Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.