Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 373/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 209 f ust 1
journal: Dz.U. 1962 nr 32 poz 153
law: Ustawa z dnia 31 maja 1962 r. - Prawo lotnicze.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), Protokolant sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi K K na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia[...] listopada 2015 r., znak: [...]; II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz K K kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], na podstawie art. art. 209w ust. 1 w związku z art. 209f ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r., poz. 1393), dalej "Prawo lotnicze", nałożył na [...] karę administracyjną, o której mowa w art. 209f Prawa lotniczego w wysokości 500 zł. (słownie pięćset złotych) w związku z uniemożliwieniem wykonania czynności kontrolnych w dniu 19 sierpnia 2015 r.

Organ wyjaśnił, że w dniu 19 sierpnia 2015 r. inspektorzy Urzędu Lotnictwa Cywilnego udali się na lotnisko [...] w celu wykonania planowej inspekcji SANA na samolocie [...] o znakach [...]). Około godz. 11.00 inspektor Urzędu Lotnictwa Cywilnego przedstawił załodze zamiar przeprowadzenia inspekcji SANA. Kapitan statku powietrznego oświadczył, że zakończył czynności lotnicze i dokonał na arkuszu protokołu wpisu o treści: "O godzinie 11.00 LT zakończyłem czynności lotnicze", uniemożliwiając inspektorom przeprowadzenie inspekcji. Ponadto kapitan w sposób lekceważący odnosił się do inspektora Urzędu Lotnictwa Cywilnego, podważając jego kwalifikacje do prowadzenia inspekcji SANA. W zaistniałej sytuacji inspektorzy Urzędu Lotnictwa Cywilnego odstąpili przeprowadzenia inspekcji.

W odpowiedzi na pismo z dnia 8 września 2015 r., wzywające do złożenia wyjaśnień, poprzez wskazanie przyczyn uniemożliwienia przeprowadzenia inspekcji SANA oraz do przekazania kopii posiadanej licencji, [...] wyjaśnił, że mając na uwadze ciągłość wykonania planu służby pozostałych członków załogi, jak i możliwość wykonania inspekcji bez obecności załogi, propozycja wykonania inspekcji w asyście przedstawiciela firmy lub w innym terminie nie miała na celu uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli SANA. Jednocześnie wskazał, że przedstawił licencję oraz badania lotniczo – lekarskie, podobnie jak i pierwszy oficer.

W sprawie, pismem z dnia 28 września 2015 r., wyjaśnienia złożył również [...] Kierownik Odpowiedzialny [...] sp. z o.o., który wskazał, że kapitanowie nie znają planów dotyczących minimalnych czasów odpoczynku przed kolejnymi rejsami pozostałych członków załogi. W dniu kontroli poinformowali oni inspektorów o czasie jaki im pozostał do zakończenia czynności lotniczych, oraz poprosili o nie wykonywanie inspekcji, powołując się na zapis mówiący o tym, iż inspekcja nie powinna narażać minimalnego czasu odpoczynku załogi.

Organ powołując się na art. 209 f, art. 27 ust. 3, art. 28 ust. 1 Prawa lotniczego, Instrukcję Operacyjną operatora [...] (część A pkt 2.5, pkt 2.5, pkt 7.6.1) oraz zapis zawarty w protokole z dnia 19 sierpnia 2015 r., który strona podpisała, stwierdził, że wyjaśnienia strony oraz kierownika odpowiedzialnego nie mogą stanowić usprawiedliwienia, ponieważ kapitan statku powietrznego jednoznacznie odmówił poddania się inspekcji tłumacząc się faktem zakończenia czynności lotniczych, zaś powołany w protokole fakt zakończenia czynności lotniczych nie usprawiedliwia odmowy uczestniczenia w inspekcji przeprowadzonej na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa lotniczego.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej "kpa", oraz art. 209w ust. 1 w związku z art. 209 f Prawa lotniczego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ ponownie rozpoznając sprawę powtórzył stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. Podkreślił, iż jednoznaczna odmowa przez kapitana uczestniczenia w inspekcji SANA uniemożliwiła przeprowadzenie czynności kontrolnych, a tym samym stanowiła przesłankę do nałożenia kary administracyjnej, o której mowa w art. 209 f Prawa lotniczego. Wyjaśnił, że wszelkie kontrole, w tym kontrole SANA, wykonywane są na podstawie wyraźnie określonej w art. 27 Prawa lotniczego normie kompetencyjnej i w jej granicach. Dodatkowo wskazał, że na podstawie [...] załącznika III do rozporządzenia nr 965/2012 organ powinien mieć zapewniony przez operatora nieprzerwany dostęp do wszystkich obiektów, statków powietrznych, dokumentów, zapisów, danych, procedur lub innych materiałów w celu skontrolowania czy certyfikowany przewoźnik wykonuje działalność zgodnie z odpowiednimi wymaganiami rozporządzenia (WE) nr 216/2008 i jego przepisów wykonawczych.

Zdaniem organu po kontroli licencji pilotów i badań lekarskich inspekcja SANA mogłaby być kontynuowana w obecności innego przedstawiciela operatora, jednakże takie warunki kontroli powinien, zgodnie z [...] , zapewnić operator.

Kapitan mógłby być zatem zwolniony z uczestniczenia w dalszych czynnościach kontrolnych przez operatora, który na jego miejsce powinien wyznaczyć inną osobę do uczestniczenia w inspekcji, jednakże w trakcie inspekcji w dniu 19 sierpnia 2015 r. taka osoba przez operatora nie została wyznaczona, a jedynymi jego przedstawicielami byli członkowie załogi, w związku z tym kapitan nie powinien odmawiać uczestnictwa w inspekcji. Ze względu na to, że kapitan jednoznacznie odmówił uczestniczenia w czynnościach kontrolnych, inspektorzy ograniczyli się jedynie do kontroli licencji i badań lekarskich. Ponadto inspektorzy poinformowali, że odmowa uczestniczenia w inspekcji będzie wiązała się konsekwencjami finansowymi i służbowymi. Informacja udzielona przez inspektorów odnośnie ww. konsekwencji nie stanowiła groźby pod adresem kapitana, lecz wynikała z obowiązku udzielania informacji faktycznej i prawnej stronie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł [...] . Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 209f w zw. art. 27 ust. 3 Prawa lotniczego, ponieważ inspekcji SANA nie stanowi postępowania pokontrolnego, o którym mowa w art. 27 i następne Prawa lotniczego;

- art. 7, art. 77, art. 80 kpa i 107 § 3 kpa polegające na przyjęciu, iż skarżący uniemożliwił przeprowadzenie Inspekcji SANA w dniu 19 sierpnia 2015 r., które to ustalenie było rezultatem wybiórczej oceny dowodów, a także niewskazanie w sposób zrozumiały w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Skarżący stwierdził, że poza dyspozycją normy wyrażonej w art. 209f Prawa lotniczego pozostają wszelkie audyty oraz inspekcje, które nie są prowadzone zgodnie z zasadami przewidzianymi przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2003 r. w sprawie kontroli przestrzegania przepisów oraz decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego, w tym w szczególności inspekcje SANA.

Zdaniem skarżącego kontrole SANA nie stanowią czynności kontrolnych, o których mowa w art. 27 ust. 3 Prawa lotniczego, lecz mogą być traktowane jako czynności z zakresu nadzoru nad eksploatacją statków powietrznych, o których mowa w Rozdziale I Działu VII Prawa lotniczego (art. 157 - 159) oraz wydanego na podstawie art. 159 ust. 2 Prawa lotniczego zarządzenia nr 16 Ministra Infrastruktury w sprawie zasad prowadzenia nadzoru nad eksploatacją statków powietrznych z dnia 28 sierpnia 2003 r. (Dz. Urz. Ml Nr 15, poz. 25). Zatem w sposób nieuprawiony Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego rozszerza zakres zastosowania przepisu o charakterze administracyjno-karnym (tj. art. 209f ustaw Prawa lotniczego) na czynności z zakresu nadzoru operacyjnego przewidzianego przepisami prawa wspólnotowego.

Skarżący stwierdził, że zgodnie z listą kontrolną zawartą w protokole z inspekcji na płycie RAMP (inspekcji SANA), obecność dowódcy statku (czy też innego członka załogi) nie została nigdzie zastrzeżona jako obowiązkowa. Obecność dowódcy statku lub innego członka wydaje się być uzasadniona (co nie znaczy konieczna) jedynie w celu sprawdzenia licencji pilota oraz aktualnych badań lotniczo-lekarskich i do ich sprawdzenia doszło w trakcie inspekcji SANA w dniu 19 sierpnia 2015 r. bez najmniejszych utrudnień.

Skarżący zarzucił organowi brak poinformowania o prawach i obowiązkach jako kontrolowanego, gdyż inspektorzy nie wskazali na możliwość przeprowadzenia kontroli w obecności innego przedstawiciela przewoźnika, co ma szczególne znaczenie w kontekście wyrażonej w art. 30 Prawa lotniczego zasady najmniejszej uciążliwości dla podmiotu kontrolowanego, nie poinformowali, że wyjaśnienia skarżącego zostaną potraktowane jako uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli, ponieważ za wywiązanie się z tego obowiązku nie można potraktować ogólnej informacji o wyciągnięciu konsekwencji finansowych i służbowych, które przypominały bardziej emocjonalną reakcję inspektora niż informację na temat przysługujących uprawnień.

W skardze wyjaśniono, że dokument "protokół z inspekcji RAMP" nie stanowi protokołu kontroli, o którym mowa w art. 28 ust. 5 Prawa lotniczego, ponieważ już z samej treści dokumentu wynika, iż podpis kapitana statku pod dokumentem stanowi jedynie potwierdzenie, że statek powietrzny został poddany kontroli w dniu i w miejscu wskazanym w dokumencie, a nie oznacza akceptacji wymienionych w nim ustaleń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.

Sąd kontrolował decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego ( dalej ULC) z dnia [...] grudnia 2015 r. którą na podstawie art. 209 w ust.1 w zw. z art. 209f ustawy Prawo Lotnicze, nałożono na [...] karę administracyjną w wysokości 500 zł. w związku z uniemożliwieniem wykonania czynności kontrolnych w dniu 19 sierpnia 2015r.

Na wstępie zauważyć należy, że administracyjna kara pieniężna określona w art. 209f Prawa lotniczego może być nałożona jedynie w razie stwierdzenie przez organ uniemożliwiania lub utrudniania przeprowadzenia czynności, o których mowa w art. 27 ust. 3 i art. 28 ust.1 ustawy Prawo lotnicze. Oznacza to, że kompetencja Prezesa ULC do kontroli przestrzegania przepisów oraz decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego wynika z art. 27 ustawy i przepis ten powinien być przywołany w osnowie decyzji.

Stosownie do przywołanego wyżej art. 27 kontroli Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego podlegają podmioty prowadzące działalność w zakresie lotnictwa cywilnego, zarządzający lotniskami oraz osoby posiadające licencję członka personelu lotniczego, zaś kierownicy kontrolowanych jednostek są obowiązani m. in. udzielić i zapewnić udzielenie wszelkich potrzebnych materiałów i informacji, a także zapewnić wstęp do wszystkich obiektów kontrolowanych jednostki, w tym przeprowadzenie oględzin statku powietrznego , lotniska i innych urządzeń wykorzystywanych do działalności lotniczej ( art. 28 ust. 1), w ust. 2 art. 28 wskazano, że do kontrolowanych osób fizycznych stosuje się odpowiednio ust. 1.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 30 ustawy, Minister Infrastruktury w rozporządzeniu z dnia 2 września 2003 r. w sprawie kontroli przestrzegania przepisów oraz decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego ( Dz. U. z 2003r. Nr 168 poz. 1640) określił szczegółowe warunki i sposób wykonywania kontroli przestrzegania przepisów oraz decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego, a także stosowne przy tym dokumenty i ich wzory. Akt ten został zmieniony rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 21 września 2005 r. ( DZ. U. z 2005 r. Nr 197, poz. 1638)

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przywołał przepisy rozporządzeń unijnych nr 956/2012 oraz 216/2008 jednakże bez wskazania zakresu ich stosowania w niniejszej sprawie.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji przyjąć należy, iż wydana ona została w związku z uniemożliwieniem przez skarżącego [...] przeprowadzenia w dniu 19 sierpnia 2015r. czynności kontrolnych określonych w art. 27 ust. 3 Prawa lotniczego , tj. planowanej inspekcji SANA na samolocie [...] użytkowanym przez [...] sp. z o.o.

Jak wynika z akt postępowania kapitan statku [...] oświadczył inspektorom Urzędu Lotnictwa Cywilnego, iż zakończył czynności lotnicze i załoga musi zejść ze statku, a dalsze czynności kontrolne mogą być przeprowadzone w obecności przedstawiciela przewoźnika (operatora) .

Wobec powyższego inspektorzy przeprowadzili wyłącznie kontrolę licencji pilotów . i badań lekarskich. Odnotowując w protokole inspekcji, iż doszło do uniemożliwienia przez kapitana przeprowadzenia czynności kontrolnych, co stanowiło przesłankę do nałożenia kary administracyjnej na K. K., który podpisał protokół.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wskazał jednak, że "(...) organ powinien mieć zapewniony przez operatora nieprzerwany dostęp do wszystkich obiektów, statków powietrznych, dokumentów, zapisów, danych, procedur lub innych materiałów w celu skontrolowania czy certyfikowany przewoźnik wykonuje działalność zgodnie z odpowiednimi wymaganiami rozporządzenia (WE) nr 216/2008 i jego przepisów wykonawczych". Wyjaśnił także, że decyzje odnośnie terminu inspekcji statku powietrznego oraz elementów, które zostaną poddane kontroli podejmuje nadzór lotniczy, a nie operator. Obowiązkiem operatora jest umożliwienie przeprowadzenia inspekcji, która rozpoczyna się od przeprowadzenia kontroli członków załogi, ich licencji oraz dokumentacji lotu, a następnie oględzin statku powietrznego.

W dniu 19 sierpnia 2015 r. inspektorzy Urzędu Lotnictwa Cywilnego rozpoczęli swoje czynności od kontroli członków załogi, w tym kapitana statku powietrznego. Zdaniem organu po kontroli licencji pilotów i badań lekarskich inspekcja SANA mogłaby być kontynuowana w obecności innego przedstawiciela operatora, jednakże takie warunki kontroli powinien, zgodnie z [...] , zapewnić operator. Kapitan mógłby być zatem zwolniony z uczestniczenia w dalszych czynnościach kontrolnych przez operatora, który na jego miejsce powinien wyznaczyć inną osobę do uczestniczenia w inspekcji.

Przywołane powyżej stanowisko Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego przedstawione w uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje na sprzeczność podjętego rozstrzygnięcia ( osnowy decyzji ) z jej uzasadnieniem. Organ dostrzega leżący po stronie operatora obowiązek zapewnienia warunków do przeprowadzenia przez inspektorów Urzędu Lotnictwa Cywilnego czynności kontrolnych, o których stanowi art. 27 ust. 3 i art. 28 ust. 1 Prawa lotniczego, podkreślając, że mają się one odbywać w obecności pełnomocnika operatora. Jednocześnie w stanie faktycznym niniejszej sprawy odpowiedzialność za brak przeprowadzenia wszystkich czynności kontrolnych przerzuca na kapitana samolotu, który zdaniem organu powinien być obecny podczas kontroli bądź zapewnić lub spowodować obecność przedstawiciela operatora, co umożliwiłoby kontynuowanie kontroli. Przy czym taki obowiązek kapitana statku powietrznego nie wynika z przepisów prawa.

Konsekwencją takiego stanowiska było nałożenie na [...] – kapitana samolotu kary administracyjnej gdyż to on, zdaniem organu, uniemożliwił przeprowadzenie czynności kontrolnych, co wynika z podpisanego przez skarżącego protokołu z inspekcji.

W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji, jak również w poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego nie wyjaśniono w pełni podstawowej kwestii tzn. przedmiotu przeprowadzanej kontroli (inspekcji) SANA, jej adresatów oraz tego, czyje działania lub zaniechania w ostateczności utrudniły bądź uniemożliwiły kontrolę. Wątpliwości Sądu w tym zakresie dotyczą zatem zarówno strony prawnej, jak i strony faktycznej. Przede wszystkim organ nie wyjaśnił, czy kontrola SANA obejmuje tylko operatora, tj. spółkę [...] , czy równocześnie operatora oraz załogi statków i w jakim zakresie.

To prawda, że zgodnie z art. 27 ust. 2 Prawa lotniczego kontroli Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego podlegają zarówno podmioty prowadzące działalność w zakresie lotnictwa cywilnego, tzn. operatorzy, jak i osoby posiadające licencję członka personelu lotniczego. Jednak Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego nie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, czy pilot (kapitan statku powietrznego) odpowiada tylko za posiadanie odpowiedniej licencji i ważnych badań lekarskich, czy też również za pozostałe elementy wyposażenia statku powietrznego, takie jak na przykład wymieniony w protokole kontroli stan gaśnic, działanie instalacji tlenowej oraz wyposażenie medyczne (zestaw do udzielania pierwszej pomocy)? Kto i na jakiej podstawie decyduje o wskazaniu osoby właściwej dla reprezentowania kontrolowanego podmiotu? Blankietowe wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji unijnego rozporządzenia nr 965/2012 stanowczo nie wystarcza. Notabene, powołany akt w zaskarżonej decyzji nie został nawet prawidłowo przywołany (rozporządzenie Komisji (UE) Nr 965/2012 z dnia 5 października 2012 r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do operacji lotniczych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008).

W zaskarżonej decyzji wskazano, że na podstawie punktu oznaczonego jako [...] załącznika III do rozporządzenia nr 965/2012 organ powinien mieć zapewniony przez operatora nieprzerwany dostęp do wszystkich obiektów, statków powietrznych, dokumentów, zapisów, danych, procedur lub innych materiałów w celu skontrolowania. Podstawą decyzji o nałożeniu kary administracyjnej nie był jednak brak dostępu do samolotu, lecz zdaniem organu uniemożliwienie kontroli. Przedmiot i zakres kontroli jest – jak się wydaje – określony w załączniku II (część ARO), ale Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego powinien to precyzyjnie wyjaśnić.

Wyjaśnienia wymagałoby też przeprowadzenie kontroli według wzorów właściwych dla postepowania określonego w części RAMP załącznika II, zatytułowanej "Inspekcje na płycie [lotniska] dotyczące statków powietrznych operatorów podlegających nadzorowi ustawowemu innego państwa" (strona 20 rozporządzenia, po punkcie [...] ). Podobną regułę ustanawia też art. 4 rozporządzenia. Czy zatem kontrolowany samolot [...] o znakach [...] podlega nadzorowi ustawowemu innego państwa skoro, jak można mniemać, wpisany jest do polskiego rejestru statków powietrznych i jest wykorzystywany przez operatora zarejestrowanego w Rzeczypospolitej Polskiej?

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zaskarżonej decyzji powinien też jasno udzielić odpowiedzi skarżącemu, dlaczego błędne jest jego twierdzenie, że podjęta kontrola powinna być oparta na art. 157-159 Prawa lotniczego, a nie art. 27 ust. 3 tej ustawy. Powołany art. 27 ust. 3 przewiduje, że "pracownikom Urzędu przysługuje prawo wykonywania czynności kontrolno-pomiarowych, badań statków powietrznych lub urządzeń wykorzystywanych do prowadzenia działalności lotniczej". Wątpliwości skarżącego nie wydają się niedorzeczne, nawet jeśli nie musiałyby prowadzić do zakwestionowania zastosowania sankcji przewidzianej w art. 209f Prawa lotniczego.

Na marginesie można wyrazić wątpliwość, dlaczego używany przez inspektorów formularz kontrolny jest sporządzony w języku angielskim, skoro w załączniku do rozporządzenia nr 965/2012 ogłoszona jest wersja polska protokołu. Poza tym, czy stosowanie takiego protokołu upoważnia organ do powoływania się na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2003 r. w sprawie kontroli przestrzegania przepisów oraz decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 168, poz. 1640 ze zm.)? Przedmiot i zakres kontroli, sposób jej przeprowadzenia oraz wzory dokumentów sporządzanych w trakcie kontroli określone są w akcie wyższego rzędu (rozporządzeniu unijnym), będącym jednocześnie aktem ewidentnie późniejszym wobec wskazanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

Gdyby okazało się, że inspekcja SANA polega na kontroli działań operatora, organ powinien wyjaśnić, dlaczego w kontroli przeprowadzanej w dniu 19 sierpnia 2015 r. nie brał udział przedstawiciel operatora? Do inspektorów ULC należało wezwanie przedstawiciela operatora i w jego obecności dokonywanie kontroli. W punkcie [...] , podpunkt 3, wskazuje się, że po zakończeniu inspekcji na płycie pilot dowódca albo, w przypadku jego nieobecności, inny członek załogi lotniczej lub przedstawiciel operatora (!) jest informowany o wynikach inspekcji na płycie przy użyciu formularza znajdującego się w dodatku III. Być może okazałoby się, że w takim przypadku opuszczenie samolotu przez kapitana nie jest przeszkodą do przeprowadzenia kontroli. Czyniłoby to zarzut uniemożliwienia kontroli bezzasadnym.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego nie wyjaśnił także, czy obowiązek respektowania przez skarżącego, jako kapitana statku powietrznego zasad zachowania określonych przerw na odpoczynek, rzeczywiście nie zwalnia go z obowiązku udziału w kontroli prowadzonej przez inspektorów Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Kwestia odpoczynku pilotów (analogicznie jak kierowców autobusów i pojazdów kategorii TIR na dalekich trasach) nie jest kwestią indywidualnego poczucia zmęczenia lub pełni sił, lecz jest przedmiotem regulacji przez odpowiednie źródła prawa. Zadaniem Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego było więc wyjaśnienie, kto na podstawie tych samych źródeł prawa jest upoważniony do skrócenia okresu odpoczynku pilota i z jakiego powodu. Zaskarżona decyzja nie wskazuje także, czy to jest w ogóle dopuszczalne?

Sąd uznał, że brak niezbędnego wyjaśnienia wszystkich niejasności prawnych, a także brak ustalenia istotnych okoliczności faktycznych może nie tylko powodować naruszenie przepisów postępowania, ale prowadzić do błędnego zastosowania art. 209f Prawa lotniczego. Nakładając na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł na podstawie art. 209f Prawa lotniczego Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego jasno bowiem stwierdzał, że stosuje karę administracyjną.

Kara administracyjna jest niewątpliwie jedną z sankcji administracyjnych, rozumianych jako ujemne konsekwencje (dolegliwości), które powinien ponieść podmiot naruszający przepisy prawa administracyjnego. Ustanowienie przez ustawodawcę tego rodzaju kar, podobnie jak i pozostałych sankcji administracyjnych, ma na celu zapewnienie wykonywania przepisów prawa administracyjnego. W doktrynie prawa administracyjnego nie kwestionuje się, co do zasady, funkcjonowania w prawie administracyjnym własnego systemu kar, równoległego do systemu kar za przestępstwa i wykroczenia. Uzasadnione jest to tym, że każda gałąź prawa powinna mieć instrumenty prawne karania podmiotów prawa za naruszenie obowiązków, nakazów i zakazów wynikających z norm prawa należących do tej gałęzi (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 827/16; także: B. Majchrzak, Problematyka prawna administracyjnych kar pieniężnych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych, w: Administracyjne kary pieniężne w demokratycznym państwie prawa, redakcja naukowa M. Błachucki, Wydawca: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2015 r., s. 64 i nast. oraz inne wypowiedzi z cytowanej publikacji).

Kary administracyjnej nie powinno się jednak mylić z karami przewidzianymi za wykroczenia. Istotą kary administracyjnej jest bowiem działanie prewencyjne organu administracji, przymuszające adresata określonych obowiązków prawnych do respektowania nakazów i zakazów. Sam proces wymierzania kary pieniężnej należy rozumieć, jako instrument władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest natomiast konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, tak jak w przypadku wykroczenia, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Jej istotę, stanowi więc wymuszenie na podmiocie prawa przestrzegania prawa i jest jednocześnie zapowiedzią negatywnych konsekwencji, które nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków, wynikających z niewykonywania obowiązków przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego materialnego, w tym Prawa lotniczego (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1634/16).

W świetle ugruntowanej w doktrynie i orzecznictwie koncepcji kar administracyjnych kluczowe znaczenie ma zatem precyzyjne i nie budzące najmniejszych wątpliwości określenie obowiązku prawnego wynikającego z przepisów prawa administracyjnego i wykazanie, że obowiązek taki został obiektywnie naruszony. Kara administracyjna musi być także skierowana do podmiotu prawnego, na którym ciążą określone obowiązki prawne. W przeciwnym razie mamy do czynienia z naruszeniem prawa przez organ administracyjny.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że nałożenie na skarżącego kary pieniężnej bez wykazania ścisłego związku z zakresem obowiązków administracyjnych, zwłaszcza dość niefrasobliwe uznanie kapitana statku powietrznego za osobę odpowiedzialną za przebieg i skuteczność kontroli wykonywanej przez inspektorów Urzędu Lotnictwa Cywilnego w samolocie na płycie lotniska, jest niezgodne z przepisami ustawy Prawo lotnicze oraz przepisami powoływanego rozporządzenia Komisji (UE) Nr 965/2012 z dnia 5 października 2012 r.

Gdyby przyjąć, że Prezes ULC może na podstawie art. 209f ustawy ukarać karą pieniężną każdą osobę, która uniemożliwia lub utrudnia przeprowadzenie czynności, o których mowa w art. 27 ust. 3 i art. 28 ust. 1 ustawy, wówczas przekształcamy art. 209f ustawy w przepis sankcjonujący wykroczenie. Mogłoby okazać się, że na podstawie wskazanego przepisu należy ukarać stewardessę, która wylała kawę na oficjalne protokoły inspektorów Urzędu Lotnictwa Cywilnego, czym niewątpliwie utrudniła przeprowadzanie kontroli, albo pasażera, który skarżył się inspektorom na niesmaczne posiłki serwowane na pokładzie przez co również co najmniej opóźniał kontrolę. Takie przypadki zastosowania art. 209f ustawy byłyby oczywiście bezprawne, choć jakościowo się nie różnią od nałożenia kary pieniężnej na pilota, który po zakończonym locie, zgodnie z odrębnymi przepisami, zszedł z pokładu samolotu mimo odmiennych zamiarów inspektorów Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

Pomimo przedstawionego wyżej stanowiska odnoszącego się do adresatów, przedmiotu oraz zakresu kontroli prowadzonej w dniu 19 sierpnia 2015 r. w samolocie [...] o znakach [...], kara administracyjna została nałożona na [...] , który, zdaniem organu uniemożliwił przeprowadzenie czynności kontrolnych, co ma wynikać z podpisanego przez skarżącego protokołu z inspekcji.

Wskazać w związku z tym należy, że ze znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii protokołu "Proof of RAMP Inspection" z dnia 18 sierpnia 2015 r. wynika, że kontrola w ogóle się nie odbyła mimo, iż skontrolowano licencje pilotów.

W tych okolicznościach za w pełni uzasadniony należy uznać zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć nadto należy, że z uregulowań rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie kontroli przestrzegania przepisów oraz decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego wynika, że kontrole przeprowadzane na podstawie art. 27 Prawa lotniczego mają charakter kontroli okresowych lub kontroli doraźnych. Kontrole okresowe przeprowadzane są zgodnie z planem kontroli sporządzonym przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego który ma obowiązek zawiadomić na piśmie podmiot podlegający kontroli o zamiarze jej przeprowadzenia we wskazanym terminie. Oznacza to, że operator ma wiedzę o terminie kontroli i to on powinien zapewnić warunki do jej przeprowadzenia.

W rozpatrywanej sprawie nie zostało jednoznacznie wskazane, czy mieliśmy do czynienia z kontrolą okresową, czy doraźną. Brak należytego wyjaśnienia tej okoliczności wiąże się z poważnymi wątpliwościami dotyczącymi charakteru i przedmiotu kontroli SANA wskazanymi powyżej.

Niezależnie od powyższego obowiązkiem organu było odniesienie się do postawionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu braku kompetencji organu do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 209f Prawa lotniczego, który w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie mógł mieć zastosowania. Zdaniem skarżącego w sprawie nie doszło do uniemożliwienia lub utrudnienia przeprowadzenia czynności, o których mowa w art. 27 ust. 3 i art. 28 ust. 1 Prawa lotniczego, bowiem inspekcja SANA nie jest kontrolą w rozumieniu art. 27 ustawy, a jedynie czynnością wykonywaną w ramach stałego nadzoru nad eksploatacją statków powietrznych.

Brak ustosunkowania się organu do tego zarzutu uniemożliwia Sądowi kontrolę jego zasadności. Wskazać jednak należy na Decyzję nr [...] Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2013 r. zmieniającą decyzję w sprawie wprowadzenia do stosowania Podręcznika certyfikacji przewoźnika lotniczego i bieżącego nadzoru operacyjnego (PNO), która w Dziale 5 - bieżący nadzór operacyjny, Rozdziale 8 – Inspekcja operacyjna na płycie lotniska (APP/SANA) określa, iż celem inspekcji operacyjnej na płycie lotniska jest zbadanie, czy stosowana przez operatora organizacja planowania i przygotowania operacji lotniczych spełnia wymogi przepisów i Instrukcji Operacyjnej oraz zapewnia bezpieczeństwo prowadzonych operacji, co pośrednio mogłoby wskazywać na prawidłowość zastosowanej procedury.

Podsumowując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 30 października 2015r. wydane zostały z naruszeniem prawa w związku z czym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.