Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1299/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 § 1, art. 78 § 1, art. 42 § 1, art. 43
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 36 § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 362/20 w sprawie ze skargi M. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną i umorzenie postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. H. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 10 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 362/20, oddalił skargę M. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z [...] marca 2020 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.

Skargę kasacyjną – zaskarżając wyrok w całości – wniosła skarżąca, która wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 oraz w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia (mimo że organ naruszył ww. regulacje k.p.a.), w wyniku nieprawidłowego uznania przez Sąd, że podważenie skuteczności doręczenia przesyłki nie wymagało przesłuchania świadków przed organem, w sytuacji gdy skarżąca nie dysponowała innymi możliwościami dowodowymi, a organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy;

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 36 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), poprzez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy to zobowiązany, przeciwko któremu skutecznie wszczęto postępowanie egzekucyjne ma obowiązek do powiadomienia organu o zmianie miejsca pobytu, zaś regulacja ta nie ma zastosowania do pierwszego doręczenia w postępowaniu (a zatem "fikcja skuteczności doręczenia" obowiązuje jedynie podczas postępowania egzekucyjnego, nie dotyczy zaś pierwszego doręczenia w sprawie);

3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w wyniku błędnego przyjęcia, że gdy osoba, przeciwko której organ zamierza wszcząć postępowanie, nie dopełni obowiązku uaktualnienia danych w dostępnych organowi rejestrach, to wówczas organ nie ma obowiązku ustalenia prawidłowego adresu strony i zwolniony jest tym samym z obowiązku doręczenia pisma wszczynającego postępowanie (tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu) na prawidłowy adres strony, w sytuacji gdy niedopełnienie obowiązku uaktualnienia danych przez stronę – nie konwaliduje czynności doręczenia przez organ na niewłaściwy adres i nie czyni tej czynności skuteczną.

W związku z powyższymi naruszeniami, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżony wyrok, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w § 2 tego przepisu; żadna z nich nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych art. 141 § 1 w zw. z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a.

Wedle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu 1 petitum skargi kasacyjnej wskazać na wstępie należy, że skarżąca (a także jej pełnomocnik) nie wskazują adresu zamieszkania, pod którym należało kierować korespondencję w niniejszej sprawie. W zarzucie, a także jego uzasadnieniu, wskazuje się, że jedynym sposobem ustalenia miejsca jej zamieszkania jest przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, czego Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobować nie może.

Trafnie organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, miejsce zamieszkania ustalił na podstawie danych wskazanych przez pracodawcę skarżącej związanych ze zgłoszeniem do ubezpieczeń społecznych – dokonane przez płatnika składek (druk ZUS ZUA). Trudno wymagać od organu, że będzie poszukiwał innego miejsca zamieszkania aniżeli to wynika z posiadanej dokumentacji. Trafnie zatem podjęto decyzję o przesłaniu korespondencji pod wynikający stąd adres.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zawiadomieniem z 9 października 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia skarżącej wynagrodzenia za pracę. Zostało ono doręczone skarżącej 10 października 2019 r. do rąk jej męża na adres ul. [...] i na tę okoliczność został sporządzony stosowny dokument urzędowy, którego treści skarżąca nie podważyła, wskazując – np. poprzez złożenie stosownego zaświadczenia – rzeczywisty adres zamieszkania. Do przeprowadzenia w trybie art. 76 § 3 k.p.a. dowodu przeciwko dokumentom, które legły u podstaw ustalenia adresu skarżącej wystarczyłoby przedłożenie dokumentów potwierdzających, że przedłożyła ona ZUS-owi (przez płatnika składek) informację o zmianie miejsca zamieszkania lub też dokument – sporządzony w oparciu o rejestr mieszkańców prowadzony przez gminę – wskazujący na inne miejsce pobytu.

Reasumując należy stwierdzić, że organ egzekucyjny nie naruszył art. 75 § 1, art. 78 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. ustalając adres – pod który należało skierować informację o zajęciu wynagrodzenia za pracę; trafnie uznano, iż należy się kierować adresem wynikającym z druku ZUS ZUA.

To doręczenie – wbrew zarzutowi nr 3 petitum skargi kasacyjnej – jest skuteczne i wywiera związane z tym skutki prawne, także w zakresie rozpoczęcia biegu terminu do dokonania określonych czynności procesowych (np. złożenie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego). Skarżąca też – działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika – nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (w kontekście prezentowanego twierdzenia o faktycznej separacji), czym sama – z racji przekroczenia ustawowego terminu na złożenie skargi na czynności egzekucyjne – pozbawiła się oceny legalności podjętych czynności.

W kwestii zarzutu nr 2 petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że jego ocena jest zbyteczna, albowiem kognicji Sądu I instancji nie podlegał przebieg całości przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego, a jedynie kwestia skutków doręczenia przedmiotowej przesyłki w dniu 10 października 2019 r. Uwzględniając ocenę zarzutów nr 1 i 3 skargi kasacyjnej i poczynioną tam argumentację Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest kwestia obowiązku powiadomienia organu – w toku postępowania egzekucyjnego – o zmianie miejsca pobytu przez osobę, której to postępowanie dotyczy.

Mając powyższe na uwadze – stosownie do treści art. 184 p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).