Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 77/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 62 ust. 2, art. 132 ust. 1 i 3, art. 134 h ust. 1 i ust. 3 pkt 1, art. 135g ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: § 13 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 644
law: Rozporzadzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby  policjantów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi K. B. na orzeczenie Komendanta z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji.


UZASADNIENIE

1. Orzeczeniem z dnia "[...]"r. Komendant Powiatowy Policji, na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2016r. poz. 1782 ze zm), uznał sierż.szt. K.B. obwinionego o to, że:

I. w okresie od 1 kwietnia 2017r. do dnia 31 marca 2017r., będąc zobowiązanym jako policjant do corocznego złożenia w terminie do 31 marca oświadczenia o stanie majątkowym na dzień 31 grudnia 2016r., obowiązku tego nie dopełnił, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art. 62 ust. 2 i 3 ustawy o Policji;

II. w okresie od 7 lipca 2017r. do 31 lipca 2017r. w Komendzie Powiatowej Policji nie dopełnił obowiązku poinformowania w pisemnym raporcie drogą służbową Komendanta Powiatowego Policji o wszczęciu przeciwko niemu postępowania karnego sygn.akt PR Ds.512.2017, prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 13 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjant - dalej jako: rozporządzenie z 14 maja 2013r.;

- za winnego naruszenia dyscypliny służbowej i orzekł o wymierzeniu kary dyscyplinarnej nagany określonej w art. 134 pkt 1 ww. ustawy.

W uzasadnieniu podano, że w dniu 18 maja 2017r. wszczęto przeciwko policjantowi postępowanie dyscyplinarne, w którym zarzucono mu popełnienie ww. przewinień dyscyplinarnych. Podano, że oceniając w sposób obiektywny całokształt zgromadzonych materiałów stwierdzono, że doszło do popełnienia przez wskazanego policjanta zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych. Podano, że w art. 134h ustawy o Policji zapisano, iż wymierzona kara winna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Wobec powyższego wymierzenie obwinionemu najniższej z kar dyscyplinarnych wydaje się adekwatnym środkiem motywującym go do przestrzegania w przyszłości dyscypliny służbowej. Wyjaśniono również, iż z art. 134h ust. 3 ww. ustawy wynika, że na złagodzenie, bądź zaostrzenie kary mają wpływ wskazane tam okoliczności, jednak w tej sprawie nie zaistniały żadne przesłanki do jej złagodzenia, gdyż po zaistnieniu zdarzeń nie okazał policjant skruchy i nie wykazał się dążeniem do naprawienia błędów. Pod uwagę wzięto dotychczasowy przebieg służby, w takcie której wielokrotnie był nagradzany za wzorowe wykonywanie obowiązków służbowych.

2. Od powyższego orzeczenia K. B. wniósł odwołanie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji poprzez brak uzasadnienia w zakresie zarówno ustalonego stanu faktycznego jak i podstawy prawnej, co uniemożliwia odwołanie się od wyżej wskazanego orzeczenia naruszając prawo obwinionego do obrony. W ocenie odwołującego w orzeczeniu organu nie wskazano ani ustalonego stanu faktycznego, ani nie odniesiono się do dowodów, które przesądzają o jego odpowiedzialności, nie wyjaśniono podstawy prawnej przypisanych mu deliktów dyscyplinarnych, co narusza wskazany przepis ustawy. Podał, że uzasadnienie orzeczenia w przedmiocie kary dyscyplinarnej winno zawierać logiczny proces rozumowania, który doprowadził organ do wniosku o winie lub niewinności obwinionego. Niedopuszczalne zaś jest ogólne powoływanie się na przeprowadzone dowody, niezbędne jest bowiem ustalenie zależności każdego z nich, w całości lub w konkretnym fragmencie, od poszczególnych okoliczności faktycznych, które w sprawie wymagają udowodnienia i uzasadnienia. W tej sprawie nie wskazano żadnych dowodów świadczących o winie, nie wskazano nawet stanu faktycznego, który stanowi podstawę przypisania mu odpowiedzialności.

3. Po rozpatrzeniu odwołania, Komendant Wojewódzki Policji (dalej: Komendant, organ odwoławczy) orzeczeniem nr "[...]" z dnia "[...]"r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W podstawie prawnej przywołano art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji.

W motywach uzasadnienia przedstawiono w sposób chronologiczny przebieg dotychczasowego postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wskazując na treść art.135l ustawy o Policji zgodnie, z którym organ II instancji w postępowaniu odwoławczym rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Stan ten można odtworzyć na podstawie znajdującego się w aktach materiału dowodowego, w szczególności: wyjaśnień obwinionego, zeznań podins. Z.K.- naczelnika Wydziału Patrolowo-Interwencyjnego KPP, kom. K. N.- kierownika Zespołu ds. Ochrony Informacji Niejawnych KPP, kopii dokumentów: zwolnień lekarskich, rozkazu personalnego, karty zapoznania z treścią aktu prawnego, opinii służbowej funkcjonariusza, zestawienia wyróżnień od 2013r., postanowienia o przedstawieniu zarzutów sygn. akt PR Ds.512.2017, pisemnej informacji ze Szpitala Psychiatrycznego o czasie pobytu obwinionego w szpitalu, korzystaniu przez niego z dwóch czterodniowych przepustek oraz o możliwości korzystania z własnego telefonu komórkowego i odwiedzinach przez rodzinę. Komendant po analizie przedstawionego materiału dowodowego nie znalazł okoliczności, które skutkowałyby na mocy art. 135 ust. 1 ww. ustawy umorzeniem postępowania w sprawie, skoro postępowanie przeciwko obwinionemu nie stało się bezprzedmiotowe z innej przyczyny. Zgromadzony zaś materiał dowodowy jest kompletny i pozwala na obiektywną ocenę czynów zarzucanych obwinionemu.

W zakresie zarzutu 1. ustalono bezspornie, że skarżący nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku i nie złożył do dnia 31 marca 2017r. oświadczenia o stanie majątkowym na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, przy czym rozpatrując tę sprawę zwrócono uwagę, że do dnia jej rozpatrywania oświadczenie nie zostało złożone. Podkreślono wprawdzie, że Komendant Powiatowy Policji wydając zaskarżone orzeczenie popełnił błąd, co do treści zarzucanego przewinienia w pkt 1, gdyż zarzucił, że obowiązku tego strona nie wykonała w okresie od 1 kwietnia 2017r. do 31 marca 2017r. (taki zarzut przedstawiono w postanowieniu nr 4 z dnia 18 maja 2017r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego), podczas gdy kolejnym postanowieniem nr 5 z dnia 23 maja 2017r. dokonano zmiany zarzutu co do daty jego popełnienia i wskazano prawidłową datę od 1 stycznia 2017r. do 31 marca 2017r. Wyjaśniono, że nieprawidłowe przytoczenie dat jest błędem w wydanym orzeczeniu jednak nie mającym wpływu na treść orzeczenia, wobec czego organ odwoławczy jako uprawniony do samodzielnego rozpoznania sprawy (art. 135l ustawy o Policji) dokonał oceny zarzutu nr 1. w brzmieniu wynikającym z postanowienia nr 5 z dnia 23 maja 2017r. o zmianie zarzutu. Nadto podkreślono, że związek z tym przewinieniem dyscyplinarnym ma art. 62 ust. 2 i 3 ustawy o Policji, który statuuje obowiązek policjanta do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym, w tym majątku objętym małżeńską wspólnością majątkową, przy nawiązaniu lub rozwiązaniu stosunku pracy, corocznie oraz na żądanie przełożonego w sprawach osobowych. Oświadczenie składa się do dnia 31 marca według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego. Z akt wynika, że obwiniony z obowiązku tego się nie wywiązał, zaś z zeznań podins. Z K i kom. K N wynika, że w latach poprzednich obwiniony składał takie oświadczenia. Obwiniony znał przepisy regulujące obowiązek składania oświadczenia, nadto z przytoczonych zeznań wynika, że podczas każdej odprawy służbowej przypominano policjantom o obowiązku jego złożenia. Przyznano, że w okresie od 22 lutego 2017r. do 23 czerwca 2017r. funkcjonariusz przebywał na zwolnieniu lekarskim, zaś ze wskazań lekarskich wynikało, że chory może chodzić. Wobec tego nie można przyjąć, że charakter zwolnień lekarskim uniemożliwiał obwinionemu wykonanie obowiązku zwłaszcza, że druk oświadczenia jest jawny i dostępny w Internecie. Nadto obwiniony miał wystarczająco dużo czasu, bowiem na zwolnieniu przebywał dopiero od dnia 22 lutego 2017r. Wprawdzie w okresie od 3 marca do 30 marca 2017r. policjant był hospitalizowany, to jednak nie przebywał w warunkach całkowitego zamknięcia, gdyż dwukrotnie korzystał z czterodniowych przepustek, miał do dyspozycji telefon, był odwiedzany przez rodzinę. Przytoczono wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 września 2015r. sygn.akt II SA/Wa 208/15, w którym stwierdzono, że nie do zaakceptowania jest stanowisko, iż przebywanie funkcjonariusza na zwolnieniu lekarskim powoduje, że funkcjonariusz nie jest obowiązany do wypełnienia ustawowego obowiązku jakim jest złożenie corocznego oświadczenia o stanie majątkowym. Wobec tego zgromadzony materiał dowodowy potwierdza popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w pkt 1 orzeczenia.

W zakresie zarzutu 2 ustalono, że w dniu 20 lipca 2017r. do KPP z Prokuratury Rejonowej wpłynęła kserokopia postanowienia o sygn. PR Ds.512.2017 z dnia 7 lipca 2017r. o przedstawieniu sierż. szt. K B zarzutu z art. 231 § 1 kk w zb. z art.; 190 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk oraz informacja o przesłuchaniu w charakterze podejrzanego. Wobec tej okoliczności stwierdzono, że stosownie do treści § 13 pkt 3 rozporządzenia z 14 maja 2013r. policjant był obowiązany niezwłocznie, jednakże nie później niż w terminie 7 dni od zaistnienia zdarzenia, do poinformowania w pisemnym raporcie drogą służbową przełożonego właściwego w sprawach osobowych m.in. o wszczęciu i zakończeniu postępowania karnego. Obwiniony był zobowiązany niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od przedstawienia jej zarzutów drogą służbową w pisemnym raporcie o wszczęciu przeciwko niej postępowania karnego czego nie uczynił co oznacza, ze zaistniało kolejne przewinienie dyscyplinarne.

Wprawdzie policjant wyjaśnił w toku postępowania, że przebywał na zwolnieniu lekarskim oraz w szpitalu psychiatrycznym, co uniemożliwiło mu zrealizowanie obowiązku złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, zaś w odniesieniu do braku raportu podał, iż nie uczynił tego gdyż nie został wpuszczony na teren jednostki, jednakże Komendant przyjął, że zachowanie obwinionego było zawinione, a na jego winę wskazują zeznania świadków, postanowienie o przedstawieniu zarzutu karnego, brak oświadczenia o stanie majątkowym oraz brak raportu informującego o wszczęciu postępowania karnego. Wyjaśniono, że w rozumieniu art. 132a ustawy o Policji niedopełnienie obowiązków obejmuje zarówno zaniechanie podjęcia nałożonego na funkcjonariusza obowiązku, jak i niewłaściwe jego wykonanie. W ocenie organu w tej sprawie zaistniała po stronie obwinionego wina umyślna w zamiarze bezpośrednim, czyli policjant ma zamiar jego popełnienia.

Zdaniem organu II instancji, uwzględniając zasady wymierzania kar określone w art. 134h ustawy o Policji i analizując akta sprawy należy uznać, że zaistniały przesłanki do wymierzenia policjantowi kary nagany, która jest współmierna do stopnia zawinienia i popełnionych czynów. Ma ona głównie charakter moralnego potępienia przewinienia policjanta. Przy wymiarze kary organ uwzględnił dotychczasowy przebieg służby - nie był karany dyscyplinarnie, posiada bardzo dobrą opinię służbową, był wyróżniany nagrodami pieniężnymi - oraz ocenił charakter i okoliczności sprawy uznając że postępowanie strony stanowi wypadek o średnim ciężarze gatunkowym.

4. Na to orzeczenie K. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jego uchylenia oraz poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego:

- art. 62 ust. 2 i 3 w zw. z art. 132 ust. 2 i 3 pkt 3 ustawy o Policji poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że brak dopełnienia obowiązku corocznego złożenia w terminie do 31 marca 2017r. oświadczenia o stanie majątkowym było zawinione, mimo że z materiału dowodowego wynika, iż do dnia 30 marca 2017r. obwiniony był hospitalizowany z powodu choroby psychicznej w Szpitalu Psychiatrycznym, zaś do dnia 23 czerwca 2017r. z powodu stanu psychicznego nie mógł brać udziału w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym, co wskazuje, iż w tym okresie z przyczyn niezależnych od siebie nie mógł zrealizować ciążącego na nim obowiązku.

Wskazał na naruszenie przepisów postępowania:

A. art. 135g ust. 1 ustawy o Policji poprzez jednostronnie niekorzystną ocenę zebranego materiału dowodowego z pominięciem okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego: - rodzaj choroby, na którą cierpiał obwiniony w okresie od 22 lutego 2017r. do 23 czerwca 2017r., która w świetle hospitalizacji w szpitalu, a następnie braku zgody lekarza prowadzącego leczenie na udział w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym powodowała obiektywną niemożliwość wywiązania się z ciążącego obowiązku,

- orzeczenia Komisji Lekarskiej uznającej obwinionego całkowicie niezdolnym do służby w związku ze służbą,

- dowolnym, bez zaciągania opinii biegłego z zakresu medycyny o specjalności psychiatra ustaleniu, iż sam fakt wskazania, że chory może chodzić, przy schorzeniu natury psychicznej, wskazuje na możliwość złożenia w okresie choroby psychicznej oświadczenia majątkowego,

- wyjaśnień obwinionego w zakresie okoliczności związanych z chęcią złożenia raportu o postawieniu go w stan oskarżenia i niemożności tego uczynienia z uwagi na nie wpuszczanie go do jednostki,

B. art. 135k ust. 1 ustawy o Policji poprzez poczynienie samodzielnych ustaleń faktycznych bez uzasadnienia orzeczenia organu I instancji, co de facto naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania, gdyż obwiniony w braku uzasadnienia, jego lakoniczności, nie mógł złożyć skutecznego odwołania, jak również nie mógł odnieść się do toku rozumowania organu i dowodów w oparciu o które je poczyniono, a nawet wypowiedzieć się co do zawinienia, które nie zostało określone w tym orzeczeniu,

C. art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji poprzez wskazanie tego przepisu jako podstawy rozstrzygnięcia mimo tego, że organ II instancji zmienił orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Olecku w zakresie opisu czynu z punktu 1 przyjmując inne daty przewinienia dyscyplinarnego,

D. art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji poprzez brak uzasadnienia w zakresie ustalonego stanu faktycznego jak i podstawy prawnej, co uniemożliwia odwołanie od wskazanego orzeczenia naruszając prawo do obrony.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wbrew swojemu orzeczeniu o utrzymaniu w mocy orzeczenia organu I instancji organ odwoławczy dokonał jego zmiany w zakresie opisu czynu przypisanego obwinionemu w pkt. 1, a co wprost wynika z jego uzasadnienia. W takim przypadku organ nie miał prawa orzec o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia lecz obligowało go to do uchylenia takiego orzeczenia w tym zakresie z ewentualnym utrzymaniem w mocy orzeczenia w pozostałym zakresie. Nie odniesiono się także do braku zgodnego z prawem uzasadnienia orzeczenia organu I instancji, gdzie lakonicznie opisano kwestie związane z wymiarem kary. Podkreślono, że rozstrzygając odwołanie Komendant nie uwzględnił również wyjaśnień skarżącego co do powodów, dla których nie złożył raportu o postawieniu go w stan oskarżenia.

5. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w skarżonym orzeczeniu. Dodatkowo w odpowiedzi na zarzut skargi wyjaśniono, że zwolnienie od zajęć służbowych, o którym mowa w art. 121b ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji, nie oznacza, że osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim przestaje być funkcjonariuszem Policji. Zapis o zwolnieniu od zajęć służbowych w okresie zwolnienia lekarskiego ma związek z kwestią wysokości uposażenia. Nie można zatem przyjąć, że niewypełnienie obowiązku ustawowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym za rok 2016 i niewykonanie polecenia służbowego przełożonego było niezawinione. Nadto wskazano, że w dniu 31 marca 2017r. do Komendy Powiatowej Policji przybył skarżący i przekazał zastępcy dyżurnego druk zwolnienia lekarskiego na kolejny okres. Potwierdza to, że miał możliwość złożenia oświadczenia majątkowego w ustawowym terminie.

6. Na rozprawie w dniu 13 marca 2018r. skarżący podtrzymał wniesioną skargę i dodatkowo wyjaśnił, że oświadczenie majątkowe złożył w sierpniu 2017r. Podał, że nie mógł go samodzielnie wypełnić ze względu na stan zdrowie, zastąpiła go w tej czynności żona, a on tylko podpisał to oświadczenie. Oświadczenie majątkowe zostawił u osoby dyżurującej w Komendzie. Podał, że postępowanie karne jest w toku i była w nim sporządzona opinia biegłego psychiatry, nie zna jej treści, bo reprezentuje go adwokat. Pełnomocnik organu podtrzymując skarżoną decyzję oraz argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że ustawa o Policji nie nakłada na organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne obowiązku wszczynania kolejnego postępowania w sprawie następnego czynu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest w części zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U z 2016r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017r. poz. 1369, ze zm) dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną, zostały zaś wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle tego przepisu, sąd uchyla zaskarżoną decyzję w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w sprawie zakończonej zaskarżonym do tutejszego Sądu orzeczeniem organu z dnia 23 listopada 2017r. w przedmiocie orzeczenia kary dyscyplinarnej nagany.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zarówno zaskarżone orzeczenie, jak i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tj. Dz. U. z 2017r. poz. 2067).

Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 tej ustawy). Z kolei w ust. 3 art. 132 ustawy o Policji został określony katalog naruszeń dyscypliny służbowej, gdzie w pkt 3 wskazano na niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa. W świetle postanowień art. 132a ustawy o Policji, przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć.

Wina umyślna może przejawiać się zamiarem bezpośrednim (obwiniony chce popełnić przewinienie) albo zamiarem ewentualnym (obwiniony przewidując możliwość popełnienia przewinienia, na to się godzi). Nieumyślność natomiast polega na tym, że obwiniony nie chce popełnić przewinienia, nie godzi się na jego popełnienie, lecz mimo to je popełnia na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Wina nieumyślna może mieć postać lekkomyślności (obwiniony przewidywał możliwość popełnienia przewinienia) albo postać niedbalstwa (obwiniony mógł i powinien przewidzieć możliwość popełnienia przewinienia).

Ustalenie czy przewinienie zostało popełnione z winy umyślnej, czy nieumyślnej jest konieczne w postępowaniu dyscyplinarnym, ponieważ stopień zawinienia jest jedną z okoliczności, którą przełożony dyscyplinarny ma obowiązek brać pod uwagę przy wymierzaniu kary. Zgodnie bowiem z art. 134h ust. 1 ustawy o Policji wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. W przepisie art. 134h ust. 3 pkt 1 ustawy stwierdza się, że nieumyślność popełnienia przewinienia dyscyplinarnego jest jedną z okoliczności, która ma wpływ na złagodzenie wymiaru kary.

Zauważyć też należy, słusznie podnoszony zarzut przez skarżącego, że stosownie do art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (ust. 2 tego przepisu). Z uwagi na tak zakreślone granice orzekania przez organy dyscyplinarne zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż brak pełnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności tej sprawy może mieć wpływ na jej wynik, bowiem brak rozważenia okoliczności związanych z rodzajem choroby na którą cierpiał w okresie od 22 lutego do 23 czerwca 2017r., pobyt w szpitalu psychiatrycznym oraz końcowe orzeczenie Komisji Lekarskiej uznającej obwinionego całkowicie niezdolnym do służby w związku ze służbą, mogą wpływać na ustalenie czy faktycznie w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2017r. obwiniony był w stanie wywiązać się z nałożonego obowiązku o którym mowa w art. 62 ust. 2 i 3 ustawy o Policji.

W rozpoznawanej sprawie skarżącego uznano winnym popełnienia dwóch przewinień dyscyplinarnych. Zgodnie z pierwszym z nich skarżący w okresie od 1 stycznia 2017r. do 31 marca 2017r. będąc zobowiązanym jako policjant do corocznego złożenia w terminie do 31 marca oświadczenia o stanie majątkowym na dzień 31 grudnia 2016r., obowiązku tego nie dopełnił, czym naruszył przepis art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 62 ust. 2 i 3 ustawy o Policji, zaś drugie przewinie dyscyplinarne polegało na tym, że w okresie od 7 lipca 2017r. do 31 lipca 2017r. w Komendzie Powiatowej Policji nie dopełnił obowiązku poinformowania w pisemnym raporcie drogą służbową Komendanta Powiatowego Policji o wszczęciu przeciwko niemu postępowania karnego sygn. akt PR Ds.512.2017, prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej , czym naruszył art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 13 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjant (tj. Dz.U. z 2013r. poz. 644, ze zm) dalej jako: rozporządzenie z 14 maja 2013r.

Jak wynika z treści orzeczenia organu I instancji Komendant Powiatowy Policji uznał skarżącego winnym zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych, przy czym nie wskazał charakteru winy w wydanym orzeczenie, a jedynie z uzasadnienia wynika, że nie doszło do popełnienia wskazanych przewinień z winy nieumyślnej, bowiem byłaby to przesłanka do złagodzenia kary dyscyplinarnej, a takich okoliczności organ I instancji nie stwierdził. Natomiast w uzasadnieniu orzeczenia organu II instancji wskazano, że przewinienia skarżącego mają charakter winy umyślnej w zamiarze bezpośrednim, co oznacza, że obwiniony miał zamiar popełnienia przewinienia i na to się godził. Wiedział że narusza obowiązujące przepisy w zakresie składania oświadczenia o stanie majątkowym i raportu o wszczęciu postępowania karnego lecz z obowiązku tego się nie wywiązał. Przy czym dla organu nie do przyjęcia jest argumentacja, że uniemożliwiono mu złożenie raportu, gdyż nie wpuszczono go na teren jednostki, bowiem w takim przypadku raport mógł być złożony drogą pocztową. Nadto wskazano, że już po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego nie było reakcji skarżącego w celu wykonania braku złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i raportu o przedstawieniu zarzutu karnego.

Z takim stanowiskiem w ocenie Sądu nie sposób się zgodzić z uwagi na naruszenia przepisów postępowania, na które wskazuje strona skarżąca mające wpływ na wynik postępowania.

Odnośnie pierwszego z przewinień dyscyplinarnych wyjaśnić pozostaje, że zgodnie z art. 62 ust. 2 ustawy o Policji, policjant jest obowiązany złożyć oświadczenie o swoim stanie majątkowym, w tym o majątku objętym małżeńską wspólnością majątkową, przy nawiązywaniu lub rozwiązywaniu stosunku służbowego lub stosunku pracy, corocznie oraz na żądanie przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Oświadczenie to powinno zawierać informacje o źródłach i wysokości uzyskanych przychodów, posiadanych zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach w spółkach prawa handlowego, a ponadto o nabytym przez tę osobę albo jej małżonka od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, gminy lub związku międzygminnego mieniu, które podlegało zbyciu w drodze przetargu. Oświadczenie to powinno również zawierać dane dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia funkcji w spółkach prawa handlowego lub spółdzielniach, z wyjątkiem funkcji w radzie nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej i powyższe oświadczenie - w myśl ust. 3 - składa się corocznie do dnia 31 marca według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego. Z kolei według § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie postępowania w sprawach oświadczeń o stanie majątkowym policjantów oraz trybu publikowania oświadczeń o stanie majątkowym osób pełniących funkcje organów Policji (tj. Dz.U. z 2017r. poz. 974), oświadczenie o stanie majątkowym policjant składa na formularzu, którego wzór określa załącznik do rozporządzenia.

Bezspornym w rzeczonej sprawie pozostaje, że skarżący nie złożył oświadczenia o swoim stanie majątkowym za 2016r. w terminie do dnia 31 marca 2017r., o czym świadczy raport kom. K. N., który poinformował, że skarżący nie przedstawił oświadczenia majątkowego za rok 2016r., przy czym okoliczności tej nie kwestionuje sam skarżący, który wyjaśniał, że w okresie od 22 lutego 2017r. do 23 czerwca 2017r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, w tym w okresie od dnia 3 marca do 30 marca 2017r. w związku z chorobą psychiczną był hospitalizowany w Szpitalu Psychiatrycznym. Sporna pozostaje natomiast okoliczność, czy faktycznie oświadczenie o stanie majątkowym zostało w późniejszym czasie złożone, jak podał na rozprawie w dniu 13 marca 2018r. skarżący wyjaśniając, iż w sierpniu 2017r. takie oświadczenie złożył sporządzone przy pomocy małżonki, czy też nie co wynika z uzasadnienia orzeczenia organ I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie potwierdza jego złożenia, na co wskazują zapisy dotyczące braku zaistnienia okoliczności uzasadniających złagodzenie kary. Zapisano tylko, że do czasu zakończenia postępowania skarżący nie złożył takiego oświadczenia oraz raportu. Okoliczność ta jest istotna dla prawidłowego wyrokowania o winie i karze wobec skarżącego, skoro stosownie do treści art. 134h ust. 1 ustawy o Policji wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, ale także wpływ na nią ma w szczególności zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu.

Poza tym w ocenie Sądu rozpoznającego skargę na uwzględnienie zasługują te zarzuty strony skarżącej, w których podnosi, że w toku postępowania dyscyplinarnego orzekające w sprawie organy nie uwzględniły okoliczności, iż jego niezdolność do służby potwierdzana kolejnymi zwolnieniami lekarskimi oraz pobytem w szpitalu psychiatrycznym nie była związana ze schorzeniami, które nie ograniczają się do fizycznej sprawności organizmu, co uprawniałoby do stwierdzenia, że skoro skarżący może na zwolnieniu lekarskim chodzić, to mógł w trakcie wykorzystywania zwolnienia złożyć oświadczenie o stanie majątkowym. W rozpoznawanej sprawie, co umknęło organom, skarżący bowiem cierpiał na chorobę psychiczną, która, jak podaje, uniemożliwiała mu podejmowanie samodzielnych i świadomych decyzji. Okoliczność zatem, że w trakcie pobyty w szpitalu psychiatrycznych skarżący nie przebywał w warunkach izolacyjnych lecz mógł korzystać z przepustek oraz mógł być odwiedzany przez rodzinę, nie zmieniałaby najistotniejszej okoliczności czy w tym czasie mógł będąc chorym wypełnić obowiązek wynikający z art. 62 ust. 2 i 3 ustawy o Policji. Na szczególną sytuację skarżącego wskazuje, w ocenie Sądu, okoliczność, iż lekarz psychiatra prowadząca skarżącego w oświadczeniu z dnia 12 maja 2017r. (karta 27 akt adm.) nie wyraziła zgody na wykonywanie czynności dowodowych z udziałem skarżącego w związku z prowadzonym postępowaniem dyscyplinarnym. W tych okolicznościach nie do przyjęcia jest zaprezentowane przez organ odwoławczy stanowisko, że sam fakt pobytu na zwolnieniu lekarskim z możliwością chodzenia nie uniemożliwia wypełnienia obowiązku w postaci terminowego tj. do 31 marca 2017r,. złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Nadto przytoczony pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 września 2015r. sygn. akt II SA/Wa 208/15 nie dotyczył sytuacji podobnej jak w niniejszej sprawie, gdyż policjant korzystający ze zwolnienia lekarskiego nie korzystał z niego z uwagi na swój zły stan psychiczny. Dla oceny zachowania obwinionego ma znaczenie okoliczność nie pobytu na zwolnieniu lekarskim lecz stan psychiczny skarżącego podczas przebywania na takim zwolnieniu w okresie od 22 lutego do 23 czerwca 2017r., a zatem czy miał możliwość swobodnego kierowania swoimi czynami. W tym zakresie zatem, wobec podniesionych przez Sąd wątpliwości, wskazana byłaby ocena oraz dowód osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje z zakresu medycyny o określonej specjalizacji (psychiatrii) do oceny stanu zdrowia psychicznego skarżącego w kwestii odpowiedzi na pytanie, czy podczas choroby psychicznej miał on swobodną możliwość kierowania swoim postępowaniem i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. W tym zakresie organy dyscyplinarne nie przeprowadziły postępowania dowodowego, jak również nie dokonały oceny, chociaż dysponowały orzeczeniem Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia 8 maja 2017r., wraz z rozpoznaniem choroby, gdzie stwierdzono trwałą niezdolność do służby w policji.

Zatem bez wyjaśnienia tej istotnej dla sprawy okoliczności, która będzie miała wpływ tak na zakres winy jak i ewentualną ocenę co do zachowania obwinionego po zaistnieniu przewinienia dyscyplinarnego stosownie do art. 135g ust. 1 i art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylić zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji.

Odnośnie drugiego z przewinień dyscyplinarnych należy wskazać, że stosownie do treści § 13 pkt 3 rozporządzenie z 14 maja 2013r. policjant jest obowiązany niezwłocznie, jednakże nie później niż w terminie 7 dni od dnia zaistnienia zdarzenia, poinformować w pisemnym raporcie drogą służbową przełożonego właściwego w sprawach osobowych o wszczęciu i zakończeniu postępowania karnego lub postanowienia karnego skarbowego przeciwko niemu, małżonkowi lub dzieciom pozostającym na jego utrzymaniu. W rzeczonej sprawie skarżącemu został postawiony w dniu 7 lipca 2017r. przez Prokuratora Rejonowego sygn. akt PR Ds. 512.2017 zarzut z art. 231 § 1 kk w zb. z art. 190 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, co oznacza, iż po jego stronie zaistniał obowiązek wynikający z przywołanego § 13 pkt 3 rozporządzenie z 14 maja 2013r. złożenia pisemnego raportu, w którym poinformuje przełożonego właściwego w sprawach osobowych o zaistniałym zdarzeniu. Błędnie zatem dokonano opisu zarzucanego przewinienia wskazując na okres przewinienia od dnia 7 lipca 2017r., gdy tymczasem z przywołanej normy prawa wynika, że obowiązek taki mógł być najpóźniej wykonany w terminie 7 dni od dnia zdarzenia, co oznacza, że w tym 7-dniowym przedziale czasu skarżący może bez ponoszenia konsekwencji służbowych zrealizować obowiązek służbowy, dlatego dopiero po upływie tego okresu czasu można postawić mu skutecznie zarzut niedopełnienia obowiązku służbowego w postaci niepoinformowania o zdarzeniu właściwego przełożonego. Oznacza to, że organy orzekające w sprawie błędnie dokonały opisu zarzucanego w pkt 2 przewinienia dyscyplinarnego wskazując na okres od dnia 7 lipca 2017r. do 31 lipca 2017r. podczas, gdy faktycznie niedopełnienie obowiązku służbowego w tym przypadku nastąpiło w okresie późniejszym, po upływie 7 dni od zaistnienia zdarzenia, tj. przedstawienia zarzutów skarżącemu.

Oznacza to także, iż w tym zakresie dokonano błędnej wykładni § 13 pkt 3 rozporządzenia z 14 maja 2013r., co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu tej sprawy organy dyscyplinarne zweryfikują to uchybienie celem prawidłowego opisu przewinienia dyscyplinarnego i zastosowania ww. przepisu rozporządzenia.

Pozostaje także wyjaśnić skarżącemu, że nie zasługuje na uwzględnienie jego zarzut dotyczący nieprawidłowego skonstruowania przewinienia określonego w pkt 1. poprzez wskazanie błędnego przedziału czasu oraz zweryfikowanie tego uchybienia przez organ odwoławczy bez zachowania stosownej procedury, pozostaje wyjaśnić, że zarzut ten miałby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyby faktycznie chodziło o zmianę zarzutu opisanego w komparycji orzeczenia organu I instancji, tj. gdyby prowadzono postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego z uwagi na inne przewinienie dyscyplinarne, a następnie w orzeczeniu końcowym wskazano by zupełnie inne przewinienie dokonane w zupełnie innym przedziale czasu. W tej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że poprawka przedziału czasu dokonana przez organ odwoławczy dotyczyła jedynie poprawy błędu pisarskiego, który zakradł się do orzeczenia organu I instancji, w którym zarzucono niedopełnienie obowiązku służbowego w okresie od 1 kwietnia 2017r. do 31 marca 2017r., oczywistość tego błędy wynika już chociażby z faktu, że taki przedział czasu nigdy nie mógł by zaistnieć, lecz z akt administracyjnych postępowania dyscyplinarnego wynika niezbicie, że postępowanie dyscyplinarne w zakresie 1 przewinienia dotyczyło przedziału czasu od 1 stycznia do 31 marca 2017r., co jednoznacznie wynika z postanowienia nr "[...]" Komendanta Powiatowego Policji z dnia "[...]" r. (karta 24 akt adm.), w którym zmieniono treść zarzutu poprzez wskazanie właśnie takiego przedziału czasu w miejsce wcześniej podanego od 1 kwietnia do 18 maja 2017r. Zatem w tym zakresie po stronie organu odwoławczego nie doszło do naruszenia prawa, skoro organ ten nie dokonał zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji lecz poprawił oczywisty błąd, co nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Odnośnie zaś zarzutu dotyczącego orzeczenia organu I instancji to należy zgodzić się ze skarżącym, że orzeczenie to w swym uzasadnieniu jest bardzo lakoniczne i oszczędne, jednak okoliczność ta nie miała wpływu na orzeczenie organu odwoławczego, który w swoim rozstrzygnięciu oraz uzasadnieniu szczegółowo wyjaśnił motywy, którymi się kierował. To właśnie tak szczegółowa przedstawiona ocena zarzutów oraz opis logicznego procesu rozumowania, który doprowadził organ do wniosku o winie obwinionego pozwolił na stwierdzenie jakich jeszcze okoliczności istotnych dla sprawy organ ten nie uwzględnił przy wydanym rozstrzygnięciu. Nie można zatem podzielić zarzutu o pozbawieniu skarżącego prawa do dwuinstancyjnego rozpatrzenia sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd z uwagi na wcześniej wskazane naruszenia i ograniczenia w zakresie wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie pierwszego przewinienia dyscyplinarnego i naruszeniu prawa materialnego przy drugim przewinieniu dyscyplinarnym orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji wyroku.