Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 359/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 284 poz 22  par. 4 ust. 1 pkt 2,  art. 5 ust. 1 lit a, par. 8 ust. 1
law: Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki  wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw
article: art. 145  par. 1 pkt 2 w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 156  par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. R. na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowa przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. ; 2) zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego J. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga J. R. ( dalej jako: "skarżący") na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( dalej jako: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") z dn. [...] lutego 2021r. Nr [...] na podstawie której ww. organ działając na podstawie art. 138&1 pkt.1 ustawy z dn. 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ U z 2020r. poz.256), art. 10 ust.2 ustawy z dn. 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( DZ U 2019r. poz. 1505), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dn. [...] listopada 2020r. Nr [...] o odmowie przyznania wsparcia – orzekł o utrzymaniu w całości w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes ARiMR podniósł, że w przebiegu postępowania administracyjnego ustalono, że dniu [...].10.2014 r. w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w W. J. R. złożył powiadomienie dotyczące zamiaru przeprowadzenia operacji wycofania ilości [...] kg jabłek z powierzchni [...] ha, z przeznaczeniem nieodpłatną dystrybucję w terminie do 31.12.2014 r. w ramach mechanizmu Wspólnej Polityki Rolnej ,,Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (DOW)" realizowanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z UE do Federacji Rosyjskiej (DZ U 2014r. poz.1468), oraz rozporządzenia delegowanego KE(UE) Nr 1031/2014 z dn. 29 września 2014r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw ( zwane dalej: "rozporządzeniem 1031/2014"). W rezultacie przeprowadzonej operacji zostało przeprowadzone postępowanie administracyjne w którym Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. wydał w dn. [...] kwietnia 2015r. decyzję Nr [...] na podstawie której przyznał J. R. wsparcie w kwocie [...] EUR, tj. [...] zł z tytułu przekazanych owoców w ramach zrealizowanej operacji.

W dniu [...] września 2019 roku stosownym zawiadomieniem ARiMR poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 roku w sprawie udzielenia wsparcia.

W dniu [...] października 2019 roku Prezes ARiMR wydał decyzję, którą stwierdził nieważność decyzji z dn. [...] kwietnia 2015 roku wydanej przez Dyrektora OT ARR w sprawie udzielenia wsparcia.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że producent J. R. nie był uprawniony do otrzymania wsparcia na podstawie § 4 ust.1 pkt 2 i § 8 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 5 ust.1 rozporządzenia delegowanego Komisji(UE) nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 roku ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw ( Dz.Urz. UE L 284, 30.09.2014, str. 22 ze zm dalej rozporządzenie nr 1031/2014).

Zdaniem organu producent, który w dniu składania powiadomienia oraz w dniu składania wniosku o przyznanie wsparcia był członkiem i współudziałowcem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw nie miał prawa do otrzymania wsparcia na podstawie wyżej powołanych przepisów. Prezes ARiMR mając na uwadze udzielenie wsparcia zarówno J. R., jak i organizacji producentów [...] sp. z o.o., której producent ten był członkiem stwierdził także, ze wypłata środków na podstawie obu decyzji nosi znamiona podwójnego finansowania.

Zdaniem organu decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 roku jest dotknięta wadą powodującą jej nieważność gdyż została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 5 ust.1 lit.a i art. 1 ust.3 lit.a) i art. 9 ust.4 rozporządzenia nr 1031/2014 oraz § 4 ust.1 pkt 2 rozporządzenia.

Po rozpoznaniu odwołania decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że sprawie zastosowanie miały przepisy rozporządzenia nr 1031/2014 oraz rozporządzenia.

Z powołanych przepisów wynika, że do korzystania ze wsparcia w ramach dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków ustanowionych rozporządzeniem nr 1031/2014 uprawnionymi podmiotami były wyłącznie organizacje producentów owoców i warzyw realizujące program operacyjny albo producenci niebędący członkami takich organizacji. Dany producent był uprawniony do wsparcia pod warunkiem, że nie był członkiem żadnej organizacji producentów owoców i warzyw albo był członkiem organizacji, która nie realizowała programu operacyjnego.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że strona w dniu [...] października 2014 roku była członkiem organizacji producentów [...] sp. z o.o., która w latach 2013 – 15 realizowała program operacyjny zatwierdzony decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] grudnia 2012 roku. Strona pozostawała członkiem ww. organizacji także na etapie przeprowadzania operacji wycofywania jabłek z rynku ,, Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw ([...] grudnia 2014 roku), jak i na etapie składania wniosku o udzielenie pomocy z tego tytułu ([...] stycznia 2015 roku). Organ nie przeprowadził weryfikacji czy skarżący jest podmiotem uprawnionym do otrzymania wsparcia mimo, że taki obowiązek ciążył na organie.

W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego uprawnionym jest twierdzenie, że strona nie była podmiotem uprawnionym do otrzymania wsparcia w ramach opisanego mechanizmu w związku ze członkostwem w organizacji [...] sp. oo.

W konsekwencji powyższego, w dalszym toku postępowania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dn. [...].11.2020r. wydał ww. decyzję o odmowie przyznania beneficjentowi wsparcia finansowego z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję [...] kg jabłek.

Od powyższej decyzji, skarżący wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania art. 6 kpa, art.8 kpa, art. 9 kpa i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Decyzją z dn. [...].02.2021r. ( będącą przedmiotem zaskarżenia) Prezes ARiMR utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję. W obszernym uzasadnieniu organ podniósł, że fakt ubiegania się o wsparcie przez skarżącego pomimo członkostwa w organizacji producentów [...] sp. z o.o., wyklucza możliwość udzielenia wsparcia finansowego, bowiem przeprowadzona przez organ weryfikacja producenta pod względem jego przynależności do uznanej organizacji producentów [...] sp. z o.o. bezsprzecznie wskazuje, iż wnioskującym o możliwość wycofania produktów oraz wnioskującym o wypłatę wsparcia nie był podmiot uprawniony, bowiem skarżący nie był producentem o którym mowa w &4 ust.1 pkt.2 ww. rozporządzenia RM z dn. 23.10.2014r.

Ponadto organ podniósł, że istotne znaczenie ma także i to, że w przedmiotowej sprawie stanowisko zajęła Komisja Europejska (KE), która po przeprowadzeniu w dniach [...].09.2016 r. - [...].09.2016 r. czynności kontrolnych wydatkowania środków finansowych z budżetu UE, m.in. płatności dokonanej na rzecz J. R., stwierdziła naruszenie przepisów prawa w przypadkach wypłat wsparcia na rzecz producentów wnioskujących o wsparcie, będących jednocześnie członkami uznanej organizacji producentów.

KE wskazała, iż w takich przypadkach "pomoc na nadzwyczajne środki wsparcia została wypłacona na rzecz niekwalifikujących się wnioskodawców, którzy nie spełniają wymogów prawnych określonych m.in. w art. 1 i art. 5 ust. 6 rozporządzenia (UE) nr 1031/2014".

Reasumując organ odwoławczy wskazał, że analiza dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowym postępowaniu wskazuje iż J.R. nie jest podmiotem, który spełnia kryteria określone w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 23.10.2014 r. , nie przysługuje mu wsparcie z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję [...] kg jabłek.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. [...] lutego 2021r. złożył J. R. reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem.

W skardze skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja Prezesa ARiMR oraz decyzja Dyrektora MOR ARiMR w W. zostały wydane z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego zasady legalności , art.6 kpa, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufania do demokratycznego państwa prawa art.8 kpa , zasady informowania i troski aby obywatel nie poniósł straty z tytułu nieznajomości prawa, oraz narusza zasady demokratycznego państwa prawa wynikające z art.2 Konstytucji RP oraz godzą w konstytucyjną ochronę prawa własności gwarantowaną art.64 ust.1i ust.2 Konstytucji RP oraz z pominięciem skutków istnienia w obrocie prawnym wyroku WSA w Radomiu z dnia 6.08.2020r sygn. akt. VIII SA/Wa 260/20.- art. 152§1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżący w oparciu o wskazane zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, ewentualnie z ostrożności procesowej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora OR ARiMR. Złożył także wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że WSA VIII Wydziała Zamiejscowy w Radomiu wyrokiem z dnia 6.08.2020r. sygn. akt. VIII SA/Wa 260/20 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].02.2020r oraz poprzedzającą decyzję Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...].10.2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia dla Skarżącego.

Skutkiem powyższego wyroku jest pozostanie w obrocie prawnym prawomocnej decyzji Dyrektora OR ARiMR z dn. [...].04.2015r. o udzieleniu skarżącemu wsparcia.

Zaskarżone decyzje są kolejnymi decyzjami w sprawie rozstrzygniętej ww. ostateczną decyzją z dn. [...].04.2015r., a zgodnie z art. 156§1 pkt. 3 kpa, są decyzjami dotkniętymi wadą nieważności, ponieważ są decyzjami wydanymi już w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

W tym samym stanie faktycznym i prawnym organy wydały dwie wzajemnie wykluczające się decyzje.

Ponadto podniesiono, że skarżący nie był informowany przez organ, że bycie członkiem grupy producentów owoców i warzyw pozbawia go możliwości uczestnictwa w programie.

W odpowiedzi na skargę, przedkładając akta sprawy, organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał twierdzenia zawarte w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i poprzedzająca ją decyzja Dyrektora [...] OR ARiMR w W. z dn. [...] listopada 2020r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 156§1 pkt.3 k.p.a., co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności tych decyzji.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją.

Podkreślić przy tym należy, że ponowne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej przez organ wcześniej, decyzją ostateczną, jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Natomiast, dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie res iudicata, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Naruszenie to nastąpi w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, gdy dotyczy tego samego przedmiotu rozstrzygnięcia i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., I OSK 787/14, LEX nr 2032840wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, LEX nr 597967).

Sądowi z urzędu znany jest fakt, że nie prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dn. 06.08.2020r. sygn.akt VIII SA/Wa 260/12 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezesa ARiMR z dn. [...] października 2019r.

Skutkiem powyższego wyroku jest pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dn. [...].04.2015r. nr [...] w sprawie udzielenia wsparcia.

W tej sytuacji zaskarżone decyzje, będące przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie, jako wydane w tym samym przedmiocie, co nadal funkcjonująca w obrocie prawnym ww. decyzja z dn. [...].04.2015r. o udzieleniu wsparcia, zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 156&1 pkt.3 kpa.

W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych określona w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wyrażająca się w tym, że decyzje (postanowienia) obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone, zmienione bądź dopóki nie zostanie stwierdzona ich nieważność na podstawie odpowiednich przepisów prawa. Powtórzyć raz jeszcze należy, że naruszenie wskazanej zasady przez ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy pociąga za sobą sankcje nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Powyższe ma zastosowanie w przypadku zaistnienia tożsamości sprawy, która istnieje wówczas, gdy jednocześnie spełnione są cztery przesłanki, tj.: w sprawie występują te same podmioty, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, obowiązuje ten sam stan prawny, niezmieniony jest stan faktyczny sprawy, a więc od wydania decyzji (postanowienia) nie zaszły tego rodzaju okoliczności, które pozwoliłyby na ponowne rozpoznanie sprawy. Taka sytuacja zachodzi zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora [...] OR ARiMR z dn. [...].11.2020r., zostały wydane w sprawie, która została już rozstrzygnięta ostateczną w administracyjnym toku decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. z dn. [...].04.2015r. w sprawie udzielenia wsparcia.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Wobec stwierdzenia nieważności powyższych decyzji Sąd nie był uprawniony do merytorycznego badania pozostałych zarzutów skargi.

W ponownym postępowaniu w przedmiocie odmowy przyznania wsparcia, organy mając na względzie powyższe orzeczenie ( po jego uprawomocnieniu), z uwagi na stan faktyczny i prawny sprawy, winny rozważyć zawieszenie powyższego postępowania na podstawie art. 97& 1 pkt. 4 kpa, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w W. z dn. [...].04.2015r.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 200 i art. 205&2 p.p.s.a. (pkt II wyroku).