Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1603/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 83 a ust. 2a, art. 83 a ust. 6
journal: Dz.U. 2021 poz 1098
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 29 sierpnia 2022 r. nr SKO.V/428/83/2022 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 lutego 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 1, art. 83a ust. 1 i ust. 2a, art. 83 c ust. 1 i art. 83 d ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 ze zm.; aktualnie Dz. U. z 2022 r., poz. 916) Burmistrz Miasta S. odmówił wydania Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K. (dalej jako strona lub skarżący) zezwolenia na usunięcie drzewa z gatunku lipa drobnolistna o obwodzie pnia 436 cm rosnącego na działce nr 1 obręb P. W wskazano, że wspomniany podmiot złożył w tej sprawie wniosek z dnia 2 listopada 2021 r. Następnie, stosownym pismem z 24 listopada 2021 r. zwrócono się do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w K. o uzgodnienie projektu zezwolenia na usunięcie przedmiotowego drzewa, z kolei ta, pismem z 13 grudnia 2021 r. wezwała do uzupełnienia dokumentacji poprzez podanie i udokumentowanie wszystkich rzeczywistych powodów przemawiających za usunięciem drzewa, a także do rozważenia zastosowania innych rozwiązań niż wycinka, bądź - w przypadku braku takich możliwości - analizę wniosku pod kątem: zastosowania rekompensaty przyrodniczej w postaci nasadzeń zastępczych lub pozostawienia ściętej kłody drzewa do naturalnego rozkładu w sąsiedztwie drogi lub w innym miejscu. W tym stanie rzeczy pismem z 15 grudnia 2021 r. wystąpiono do strony o wypowiedzenie się co do powyższych kwestii, zaś ten w odpowiedzi udzielonej pismem z 23 grudnia 2021 r. poinformował, że usytuowanie drzewa stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego poprzez ograniczenie widoczności na skrzyżowaniu oraz wskazał, że w bliskiej odległości od korony drzewa przebiegają linie napowietrzne, a zatem silne podmuchy wiatru powodując łamanie się gałęzi mogą doprowadzić do pozbawienia okolicznych mieszkańców energii elektrycznej. Wnioskodawca nie odniósł się natomiast do pozostałych stawianych przez organ uzgadniający zagadnień. W dalszej kolejności, dnia 5 stycznia 2022 r. powołaną odpowiedź wnioskodawcy wraz z projektem zezwolenia na usunięcie drzewa przekazano do organu uzgadniającego, który postanowieniem nr [...] wydanym 27 stycznia 2022 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji dotyczącej zezwolenia na usunięcie objętego wnioskiem drzewa. Podkreślił bowiem, że posiada ono rozmiar "pomnikowy", a ponadto tak stare i okazałe drzewa mają bardzo duże znaczenie w środowisku przyrodniczym, gdyż mogą stanowić siedlisko wielu gatunków chronionych, miejsce lęgowe ptaków i żerowisko niektórych zwierząt. Dodatkowo lipa ta wraz z innymi drzewami rosnącymi w ciągu drogi wojewódzkiej może stanowić łącznik pomiędzy obszarami cennymi przyrodniczo (w tym z obszarem Natura 2000 [...]). Skoro przy tym przedłożone dokumenty nie zawierały stosownego i rzetelnego uzupełnienia ani wyjaśnień, o jakie zwrócono się do strony w stosownym piśmie, należało odmówić uzgodnienia projektu usunięcia przedmiotowego drzewa. Zdaniem organu pierwszej instancji, wydanie powyższego postanowienia o odmowie uzgodnienia projektu decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa uniemożliwia uwzględnienie wniosku strony. Równocześnie, celem eliminacji akcentowanych przez wnioskodawcę zagrożeń zalecono rozważenie innych rozwiązań, takich jak cięcia pielęgnacyjne, częściowa redukcja korony, zastosowanie wiązań elastycznych, a także zasięgnięcie opinii dendrologa, który oceni faktyczne zagrożenie jakie drzewo to stwarza.

Z powyższą decyzją nie zgodził się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej żądając jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący się zaznaczył, że drzewo objęte wnioskiem posiada znaczny posusz w koronie, wypróchnienia w pniu i zrogowacenia, a dodatkowo rośnie zaledwie 0,2 m od krawędzi jezdni, co przekracza minimalną skrajnię drogową wynoszącą 0,5 m, określoną w z § 54 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r., poz. 124). Podkreślił przy tym, że zgodnie z § 52 ust. 1 i 2 tego aktu wykonawczego pas zieleni może być elementem pasa drogowego, jeżeli pełni funkcje estetyczne lub związane z ochroną środowiska albo przyczynia się do wypełnienia wymagań pokreślonych w § 1 ust. 3 powołanego rozporządzenia. Zieleń taka nie powinna zagrażać bezpieczeństwu uczestników ruchu, ograniczać wymaganego pola widoczności, skrajni drogi ani utrudniać utrzymania drogi. W tym kontekście strona przywołała apel "Stop śmierci na przydrożnych drzewach", w którym wymieniono wiele zagrożeń wiążących się z obecnością drzew w pobliżu jezdni. Równocześnie podtrzymała wyjaśnienia zawarte w swoim piśmie z 23 grudnia 2021 r. wywodząc, że sporne drzewo stanowi zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego, gdyż ogranicza widoczność na skrzyżowaniu, a poza tym jego, łamiące się gałęzie mogą prowadzić do uszkodzeń napowietrznych linii energetycznych. Zdaniem odwołującego się, organ pierwszej instancji nie zbadał w sposób należyty powyższych okoliczności zaś podejmując decyzje o odmowie wydania zezwolenia przekroczył granice uznania administracyjnego. Dodatkowo wskazano, że decyzja podejmowana w niniejszym zakresie powinna uwzględniać wynikającą z art. 5 Konstytucji RP zasadę zrównoważonego rozwoju nakazującą dbać z jednej strony o ochronę środowiska, zaś z drugiej o bezpieczeństwo obywateli.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z 29 sierpnia 2022 r. nr SKO.V/428/83/2022 utrzymało w mocy akt objęty odwołaniem. W uzasadnieniu organ drugiej instancji powołał się na art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w myśl którego usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości (za zgodą jej właściciela). Dodał przy tym, że stosownie do art. 83 c wspomnianej ustawy, wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, a organ bierze tu pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń oraz cechy drzewa lub krzewu, a mianowicie: wartość przyrodniczą w tym rozmiar oraz funkcje, jakie pełni w ekosystemie wartość kulturową, walory krajobrazowe i lokalizację. W tym miejscu Kolegium podkreśliło, iż w świetle art. 83 a ust. 2a powołanej ustawy, zezwolenie na usunięcie drzewa w pasie drogowym drogi publicznej (z wyłączeniem obcych gatunków topoli) wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Oznacza to, że właściwy w niniejszym zakresie organ sporządza projekt decyzji w tym przedmiocie i przekazuje go organowi uzgadniającemu, a następnie oba te organy muszą dojść do konsensusu i wypracować wspólne stanowisko co do rozstrzygnięcia w zakresie okoliczności wymagających uzgodnienia. Wspomniane uzgodnienie ma charakter wiążący, gdyż organ decydujący w postępowaniu głównym, to jest w przedmiocie zezwolenia na usuniecie drzewa działa wprawdzie w ramach uznania administracyjnego, jednak nie może wydać decyzji pozytywnej w razie odmowy organu uzgadniającego.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy zaprezentował dotychczasowy przebieg postępowania oraz zaznaczył, że jak sam ustalił, strona nie wniosła zażalenia na negatywne dla niej rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu uzgadniającym z 27 stycznia 2022 r., a tym samym jest ono ostateczne. Dodał przy tym, że z przedłożonego w toku postępowania planu sytuacyjnego działki nr 1 wynika, że pień wnioskowanego do wycinki drzewa, inne sąsiednie drzewa, jak również drzewa rosnące po przeciwległej stronie jezdni znajdują się w odległości około 2,5 m od jej krawędzi, a tym samym argument strony o zagrożeniu dla bezpieczeństwa ruchu nie jest do końca uzasadniony (na co zwrócił też uwagę organ uzgadniający), tym bardziej, że bliżej krawędzi tej jezdni znajduje się słup energetyczny i tablica informacyjna. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, że zezwolenie na wycinkę drzew jest wyjątkiem od zasady ochrony przyrody, powinno być stosowane bardzo rozważnie jako rozwiązanie ostateczne i dotyczyć może w szczególności drzew obumarłych, wiatrołomów lub posiadających wady budowy w sposób istotny wpływające na statykę, tymczasem drzewo objęte wnioskiem strony nie zalicza się do żadnego z takich przypadków. Zwróciło również uwagę, że z mocy art. 39 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1376; aktualnie Dz. U. z 2022 r., poz. 1693) zabrania się usuwania, niszczenia i uszkadzania zadrzewień przydrożnych, a tym samym podmioty odpowiedzialne za zarządzanie drogami jak i ochronę środowiska każdorazowo powinny podejmować wszelkie możliwe czynności, które zapewnią bezpieczeństwo na drogach, przy zachowaniu przydrożnych zadrzewień. Usunięcie natomiast może nastąpić tylko wówczas, gdy zagrożenie dla życia ludzkiego stwarzane przez drzewo ma charakter rzeczywisty a nie hipotetyczny i wyłącznie wtedy, gdy jest jedyną możliwością usunięcia istniejącego zagrożenia. Dlatego w przypadku - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - drzew nie noszących cech "wysokiego ryzyka", czyli nie stwarzających ryzyka upadku, należy rozważyć zastosowanie rozwiązań alternatywnych w stosunku do ich wycinki, tym bardziej, że wspomniane drzewo posiada wymiary "pomnikowe".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona reprezentowana przez adwokata wniosła o uchylenie powyższej decyzji organu odwoławczego jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego skutkiem było pominięcie przy wydawaniu decyzji faktu, że wnioskowane do wycinki drzewo stanowi bezpośrednie zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego. Zarzuciła także naruszenie art. 82c ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 86 tej regulacji, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że brak jest podstaw do zezwolenia na wycinkę tego drzewa, a także § 52 ust. 2 i § 53 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji całkowite pominięcie, że objęte wnioskiem drzewo stanowi bezpośrednie zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego i jest usytuowane zbyt blisko krawędzi jezdni. Skarżący podmiot ponownie podkreślił, że drzewo to posiada znaczny posusz w koronie, wypróchnienia w pniu i zrogowacenia, a przede wszystkim rośnie zbyt blisko jezdni, a w rezultacie stwarza poważne zagrożenie dla kierujących pojazdami, jako że ogranicza widoczność znaków drogowych, sygnalizatorów oraz innych uczestników ruchu na zakrętach i łukach drogi, co wiąże się z realnym ryzykiem wypadku, a nadto utrudnia swobodny zjazd na pobocze i powoduje rozsadzanie nawierzchni jedni tworząc wyboje oraz dziury. Zdaniem strony organ nie wziął jednak tych okoliczności pod uwagę i zaniechał przeprowadzenia rozważań dotyczących konieczności ochrony zdrowia i życia ludzkiego przeważającej w tym przypadku nad ochroną przyrody, chociaż w świetle przywołanego § 52 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, zieleń w pasie drogowym sytuuje się, uwzględniając jej wzrost w ciągu całego okresu wegetacyjnego. Nie powinna ona zagrażać bezpieczeństwu uczestników ruchu, ograniczać wymaganego pola widoczności, skrajni drogi oraz utrudniać utrzymania drogi, zaś zgodnie z treścią § 53 ust. 3 tego aktu wykonawczego, odległość pnia drzewa od krawędzi jezdni nie powinna być mniejsza niż 3 metry, a przy rozbudowie i przebudowie drogi dopuszcza się jej zmniejszenie jeżeli będą spełnione pozostałe warunki określone w rozporządzeniu. Dodatkowo skarżący powtórnie wskazał na bliską odległość pomiędzy koroną spornego drzewa a napowietrznymi liniami energetycznymi stwarzającą zagrożenie dla ciągłości dostaw energii elektrycznej dla okolicznych mieszkańców

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Kolegium powtórzyło argumentację z uzasadnienia swojej decyzji dodając, że skarżący nie odniósł się do wszystkich zagadnień stosownie do żądania organu uzgadniającego w związku z czym organ ten postanowieniem z 27 stycznia 2022 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji o zezwoleniu na usunięcie spornego drzewa. W interesie strony było ustosunkowanie się do tego wezwania i wyjaśnienie istniejących wątpliwości, tymczasem choć powołuje się ona na znaczny posusz, wypróchnienia i zrogowacenia pnia tego drzewa, to jednak pomimo wezwania organu uzgadniającego nie wyjaśniła, czy posusz ma charakter fizjologiczny ani jakiego rodzaju wypróchnienia i zrogowacenia występują na pniu (mechaniczne czy naturalne, związane z wiekiem drzewa). Nadto, odnosząc się do zarzutu dotyczącego zbyt małej odległości wspomnianego drzewa od krawędzi jezdni organ odwoławczy podkreślił, że powoływane przez stronę rozporządzenie z dnia 2 marca 1999 r. określa, w jakiej odległości powinny się znajdować drzewa od krawędzi drogi w przypadku nowych projektowanych dróg publicznych, natomiast w przypadku dróg istniejących (ich przebudowy lub rozbudowy) dopuszcza się zmniejszenie tej odległości. Niezależnie od powyższego zwrócono uwagę, że właściciel linii energetycznej nie złożył wniosku o wycinkę spornego drzewa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 §1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się tu względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa.

Odnosząc się do skargi przyjdzie w pierwszej kolejności przywołać stan normatywny mający zastosowanie w sprawie. Stosownie zatem do treści art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 83a ust. 2a tej regulacji, zezwolenie na usunięcie drzewa znajdującego się - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pasie drogowym drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków topoli, wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Uzgodnienia takiego dokonuje się w trybie art. 106 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tą jednak różnicą, że niewyrażenie stanowiska w terminie 30 dni, a w przypadku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - 60 dni, od dnia otrzymania projektu zezwolenia, o którym mowa w ust. 2a i 3, przez organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, uznaje się za uzgodnienie zezwolenia (art. 83a ust. 6 tej ustawy).

Z przywołanych wyżej unormowań wynika zatem, że organ wydający decyzję zezwalającą na usunięcie drzew w obrębie pasa drogowego drogi publicznej, po przeprowadzeniu stosownych czynności w postępowaniu, sporządza projekt decyzji rozstrzygającej w tym zakresie i następnie przekazuje go do uzgodnienia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, z kolei ten wyraża stanowisko w ramach swoich kompetencji. Współdziała on więc z organem prowadzącym postępowanie główne i w porozumieniu z nim, wyrażając stanowisko w formie postanowienia, w którym wyraża akceptację lub brak akceptacji w odniesieniu do proponowanego przez organ główny merytorycznego rozstrzygnięcia. Przedmiotowe uzgodnienie oparte jest na instytucji uznania administracyjnego albowiem ustawodawca nie wskazał zamkniętego katalogu okoliczności, które uzasadniałyby odmowę uzgodnienia. Oznacza to, że obowiązkiem organu współdziałającego jest wszechstronna analiza sprawy z punktu widzenia organu wyspecjalizowanego w ramach swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Nie budzi przy tym wątpliwości, że odmowa uzgodnienia projektu decyzji przez organ ochrony przyrody może być w takim przypadku motywowana - jak ma to miejsce w rozpoznanym przypadku - szczególną wartością przyrodniczą drzewa objętego wnioskiem. (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 314/17 - dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - dalej CBOSA oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 783/21, publ. LEX nr 3318578). Równocześnie wypada podkreślić, że brzmienie wspomnianego wyżej art. 83a ust. 2a ustawy o ochronie przyrody wskazuje jednoznacznie, że dokonanie uzgodnienia pomiędzy dwoma powyższymi organami stanowi warunek sine qua non wydania decyzji zezwalającej na usuniecie drzewa. A contrario - brak uzgodnień, czyli brak akceptacji organu uzgadniającego w zakresie wydania w niniejszych ramach rozstrzygnięcia aprobującego żądanie strony uniemożliwia wydanie takiej decyzji przez organ prowadzący postępowanie główne i powoduje konieczność wydania decyzji negatywnej w stosunku do strony wnioskującej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 255/20; publ. LEX nr 3099534).

W rozpoznanej sprawie nie doszło do uzgodnień w zakresie akceptacji wniosku strony o zezwolenie na usunięcie drzewa. Organ uzgadniający wyraził w tej kwestii jednoznacznie negatywne stanowisko dając mu wyraz w postanowieniu nr [...] z dnia 27 stycznia 2022 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że postanowienie to nie zostało zakwestionowane przez stronę zażaleniem, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jak również twierdzenia skarżącego nie wskazują, aby było inaczej. Skarżący nie skorzystał zatem z prawa zaskarżenia tego aktu, a skoro tak, już sam fakt, że postanowienie to - zawierające negatywne stanowisko wobec żądania tego podmiotu stało się ostateczne, obligował Burmistrza Miasta S. do decyzji odmawiającej uwzględnienia zgłoszonego przezeń wniosku.

W tym stanie rzeczy zarzuty strony nie mogły odnieść skutku. Zarówno w skardze jak i we wszystkich swoich wywodach podnoszonych w toku postępowania administracyjnego powoływała się ona na istniejące zagrożenie dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, jakie ma powodować sporne drzewo, jak również dla przebiegającej w pobliżu linii energetycznej, a nadto na okoliczność, że rośnie ono zbyt blisko krawędzi jezdni, gdyż odległość ta nie mieści się w normie określonej w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie.

Tymczasem, w ocenie Sądu wywody takie nie zasługują na uwzględnienie. Odnośnie bowiem do zagrożeń, jakie ma powodować stan wspomnianego drzewa, argumentacja skarżącego jest ogólnikowa i niepoparta dostatecznie przekonującymi danymi. Strona nie doprecyzowała swojego stanowiska w niniejszym zakresie i nie udzieliła żadnych bliższych wyjaśnień, chociaż była do tego w sposób szczegółowy i obszerny wezwana przez organ uzgadniający (pismo z dnia 13 grudnia 2021 r. - karty nr 5 i 6 akt administracyjnych). Odpowiadając na to pismo ograniczyła się zasadniczo do krótkiego wywodu o ograniczaniu przez to drzewo widoczności oraz o możliwości uszkodzenia przebiegającej w pobliżu energetycznej linii napowietrznej. Wbrew rzeczonemu wezwaniu nie przedstawiła natomiast jednoznacznych i precyzyjnych dowodów potwierdzających zasadność usunięcia spornej lipy, w tym nie wskazała, jak znaczny jest posusz i jaki jest jego charakter, nie wyjaśniła ani nie udokumentowała, jakiego rodzaju wypróchnienia i zrogowacenia występują w pniu oraz nie przedstawiła zdjęć tych uszkodzeń, chociaż - co warto odnotować - organ uzgadniający zwrócił jej uwagę, że nie każda sytuacja związana z istnieniem wypróchnień stanowi problem zdrowotny drzewa, stwarza zagrożenie i powinna być kwalifikowana jako patologiczna, zwłaszcza w przypadku lipy, która jest drzewem o bardzo dużej żywotności i zdolności do regeneracji. Po wtóre - skarżący w ogóle nie odniósł się do powyższego wezwania w zakresie pozostałych punktów albowiem nie zasięgnął stosownej opinii specjalisty dendrologa zaś z jego odpowiedzi nie wynika, aby przeprowadził jakiekolwiek rozważania co do możliwości zastosowania innych niż wycinka rozwiązań minimalizujących ewentualne obawy o bezpieczeństwo obiektów, ludzi i ruchu drogowego w postaci np. cięć pielęgnacyjnych, częściowej redukcji korony (lipa bardzo dobrze reaguje na zabiegi pielęgnacyjne), czy też zastosowania wiązań elastycznych.

Strona skarżąca odpowiedziała na opisane wyżej wezwanie bardzo lakonicznie i nie ustosunkowała się do zawartych w nim zagadnień w sposób dostateczny ani też nie uczyniła tego w dalszym toku postępowania, a skoro tak, za całkowicie chybione należy uznać podnoszone przez nią zarzuty, jakoby to orzekające w sprawie organy naruszyły zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy te podjęły bowiem wszelkie niezbędne czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i do poczynienia miarodajnych ustaleń co do przedmiotu postępowania oraz oceniły ten materiał w sposób zgodny z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym, natomiast to raczej skarżący wykazał się biernością procesową nie podejmując - mimo wystosowanego doń wezwania - działań mających na celu usunięcie istniejących wątpliwości i należyte umotywowanie swojego żądania.

W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że - jak trafnie zauważyło organ odwoławczy - po myśli art. 39 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zabrania się usuwania, niszczenia i uszkadzania zadrzewień przydrożnych. Podmioty odpowiedzialne za zarządzanie drogami jak i ochronę środowiska każdorazowo powinny zatem podejmować wszelkie możliwe czynności, które zapewnią bezpieczeństwo na drogach, przy zachowaniu przydrożnych zadrzewień i dlatego usunięcie drzewa - jako rozwiązanie najdalej idące i nieodwracalne, powinno być stosowane w ostateczności, a w szczególności dotyczyć drzew obumarłych, wiatrołomów lub posiadających wady budowy istotne dla statyki. Tymczasem w niniejszej sprawie brak jest dowodów mogących świadczyć o tym, aby drzewo wnioskowane przez skarżącą do wycinki należało do takich przypadków, a równocześnie trzeba mieć w polu widzenia, że jest to okaz pomnikowy o wyjątkowo okazałych rozmiarach, a zatem ewentualne zezwolenie na jego usunięcie wymagałoby poparcia szczególnie przekonującymi argumentami wskazującymi jednoznacznie na istnienie wręcz wyjątkowo uzasadnionych okoliczności, które by za tym przemawiały a wniosek w takim zakresie powinien zostać umotywowany w sposób wyczerpujący, precyzyjny i pełny.

Wniosek zgłoszony przez skarżącego wymogu takiego nie spełniał a braki w tym zakresie nie zostały w toku postępowania uzupełnione, w związku z czym za zasadne należy uznać zarówno negatywne stanowisko organu uzgadniającego jak i stanowiące jego następstwo rozstrzygnięcia podjęte przez organy obydwu instancji.

Na uwzględnienie nie zasługuje również argumentacja dotycząca naruszenia § 53 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie tj. ustanawiającego odległość pnia drzewa od krawędzi jezdni (rozporządzenie to obowiązywało w okresie, w którym wydano obie zapadłe w sprawie decyzje, a jego uchylenie nastąpiło z dniem 22 września 2022 r.). Przyjdzie jednak zaznaczyć, że jakkolwiek powołany przepis rzeczywiście określał, że odległość pnia od krawędzi jedni nie powinna przekraczać 3,0 m, to jednak jego dalsza treść dopuszczała mniejszą odległość w przypadku przebudowy i rozbudowy drogi. W świetle powyższego unormowania limit ten należy więc odnieść do dróg nowo budowanych oraz ewentualnie do nowych nasadzeń prowadzonych w pasie drogi, nie budzi zaś wątpliwości, że w przypadku dróg już istniejących oraz drzew, które już przy takich drogach rosną dopuszczalna jest mniejsza odległość. Prezentowana przez stronę skarżącą odmienna wykładnia tego przepisu jest błędna, a nadto warto zwrócić uwagę, że jej skutkiem byłaby konieczność usunięcia ogromnej ilości drzew rosnących w pasach drogowych. Podobne stanowisko zostało wyrażone w przywołanym wyżej wyroku WSA w Warszawie z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 255/20, a skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni ten pogląd podziela.

Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego uchylenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.