Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 191/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia del. WSA Olga Żurawska - Matusiak po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza O. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem O. a Prezydentem Miasta B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia kosztów pomocy społecznej udzielonej B.N. postanawia: 1) odrzucić wniosek; 2) zwrócić Burmistrzowi O. ze środków Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Burmistrza O., decyzją z dnia 7 kwietnia 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku B.N., przyznał wyżej wymienionej, jako osobie bezdomnej, przebywającej w Domu dla Osób Bezdomnych i Najuboższych "[...]" w [...], zasiłek celowy w formie dożywiania oraz świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności na okres od dnia 7 kwietnia 2016 r. do dnia 6 września 2016 r. w stawce dziennej równej 15 zł.

Następnie Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w O. pismem z dnia 16 maja 2016 r. zwrócił się do Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej "[...]" w B. o zwrot należności wynikającej z przyznanego B.N. w/w świadczenia, które zostało opłacone przez Ośrodek Pomocy Społecznej w O. Wskazał, że B.N. jest osobą bezdomną. Ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały miała w B. przy ul. [...]. Z tego względu wskazał, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182, dalej w skrócie u.p.s.), organem właściwym do ponoszenia kosztów jest Prezydent Miasta B. Do pisma załączył notę księgową na kwotę 285 zł za miesiąc kwiecień 2016 r.

Kolejnym pismem z dnia 10 czerwca 2016 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w O. przesłał do Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej "[...]" w B., w celu zwrotu kosztów udzielonego B.N. świadczenia, ponownie notę księgową na kwotę 285 zł za miesiąc kwiecień 2016 r., jak również notę księgową na kwotę 465 zł za miesiąc maj 2016 r.

Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej "[...]" w B. w piśmie z dnia 14 czerwca 2016 r. poinformował, że nie dokona na rzecz Ośrodka Pomocy Społecznej w O. zwrotu kosztów w/w świadczenia, tj. zasiłku celowego w formie dożywiania na kwotę 750 zł. Podał, że z analizy posiadanej dokumentacji wynika, że B.N. jest osobą bezdomną dopiero od dnia 11 kwietnia 2016 r., a więc właściwość organu co do wniosku w/w z dnia 7 kwietnia 2016 r. należy ustalać zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w fakcie, że Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działający z upoważnienia Burmistrza O., rozpoznał wniosek B.N. wydając decyzję z dnia 7 kwietnia 2016 r. nr [...], uznając się tym samym za organ właściwy miejscowo do rozpatrzenia niniejszej sprawy.

W związku z powyższym, Burmistrz O. pismem z dnia 30 czerwca 2016 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta B. w sprawie ustalenia organu właściwego do objęcia pomocą B.N. od kwietnia 2016 r.

Prezydent Miasta B. w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wniósł o wskazanie Burmistrza O. jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek podtrzymał prezentowaną dotychczas argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzygnięcie tego rodzaju sporu sprowadza się do wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy w postępowaniu jurysdykcyjnym. W konsekwencji spór o właściwość może powstać wyłącznie na gruncie indywidualnej sprawy administracyjnej o stanie faktycznym przedstawionym w piśmie skierowanym do organu, która podlega władczemu rozstrzygnięciu organów administracji publicznej, w szczególności w drodze decyzji administracyjnej, a co za tym idzie jest już przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego lub nie stała się nim z tego powodu, że organ odmówił nadania postępowaniu dalszego biegu. Spór o właściwość nie może w ogóle powstać, jeżeli jeden z organów mających w tym sporze pozostawać załatwił już sprawę w sposób określony w art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), czyli co do zasady wydał decyzję administracyjną rozstrzygającą ją co do istoty. Wówczas wyznaczanie organu jest bezprzedmiotowe, a kwestię właściwości można badać wyłącznie w ramach kontroli prawidłowości podjętego aktu administracyjnego, przeprowadzonej w stosownym trybie, czy to przez organ orzekający w kwestii odwołania lub wniosku o stwierdzenie nieważności, czy to przez sąd administracyjny rozpoznający skargę na ten akt (por. postanowienia NSA z dnia: 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I OW 66/12, LEX nr 1333874; 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OW 10/07, ONSAiWSA 2008/2/30; 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GW 7/11, LEX nr 1137977).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Burmistrz O. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie, w której - jak na wstępie wskazano - wydał już decyzję z dnia 7 kwietnia 2016 r. nr [...], którą przyznał B.N. zasiłek celowy w formie dożywiania oraz świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności na okres od dnia 7 kwietnia 2016 r. do dnia 6 września 2016 r. w stawce dziennej równej 15 zł. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może wskazać organu właściwego do rozstrzygnięcia tej sprawy, a tym samym odnieść się do argumentów wnioskodawcy.

Ponadto zauważyć należy, iż Burmistrz O. wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie w ramach indywidualnej sprawy administracyjnej w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia podania B.N. o przyznanie zasiłku celowego na dożywianie, ale już po rozpatrzeniu jej wniosku decyzją administracyjną, w związku z domaganiem się zwrotu poniesionych kosztów od innego organu, tj. Prezydenta Miasta B., który w jego ocenie jest właściwy w sprawie. Wskazać należy, iż tego rodzaju rozliczenie jest kwestią wtórną wobec przyznanego świadczenia i nie ma charakteru sprawy administracyjnej rozstrzyganej decyzją administracyjną (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OW 55/08, LEX nr 494343).

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie spór o właściwość między organami nie występuje. W istocie dotyczy on bowiem wyłącznie kwestii związanej ze zwrotem wydatków poniesionych przez Burmistrza O. w związku z przyznanym dla B.N., na mocy decyzji z dnia 7 kwietnia 2016 r. nr [...], świadczeniem w postaci zasiłku celowego na dożywianie. Zagadnienie dotyczące zwrotu wydatków gminie zostało przez ustawodawcę uregulowane w art. 101 ust. 7 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Z powołanego przepisu nie wynika, aby zwrot wydatków gminie podlegał rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że rozliczenia między gminami następujące na podstawie art. 101 ust. 7 u.p.s. nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej, tym samym nie można mówić o wystąpieniu w tych sprawach sporu o właściwość w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 101 ust. 7 u.p.s. nie odnosi się bowiem do organów gmin i nie wyposaża ich w kompetencję do wydania decyzji, lecz do samych gmin. Dotyczy zatem relacji majątkowej między dwiema osobami prawnymi, przybierającej postać stosunku zobowiązaniowego, w ramach którego jednej osobie przysługuje roszczenie wobec drugiej o zapłatę określonej kwoty pieniężnej. Odmienną kwestią pozostaje fakt, że ten stosunek jest uwarunkowany wcześniejszym rozstrzygnięciem o charakterze administracyjnym, określającym kwotę podlegającą zwrotowi. Spór o zwrot wydatków stanowi sprawę cywilną należącą do właściwości sądu powszechnego, która nie może być załatwiona w drodze decyzji czy innego aktu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia: 28 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 73/06, LEX nr 362165; 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I OW 97/08, LEX nr 564278; 1 czerwca 2010 r., sygn. akt I OW 75/10, CBOSA; z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 201/11, LEX nr 1120708; 22 września 2016 r., sygn. akt I OW 104/16, CBOSA).

Z tego względu uznać należy, iż wniosek Burmistrza O. z dnia 30 czerwca 2016 r., który ma na celu rozstrzygnięcie tego rodzaju kwestii spornej, a nie wyznaczenie organu właściwego do rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej, nie dotyczy sporu o właściwość w rozumieniu art. 4 P.p.s.a. i jako niedopuszczalny – podlega odrzuceniu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia).