Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 933/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Małgorzata Jaśkowska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Grzegorz Jankowski Protokolant Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Ol 78/06 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wypłaty dodatku do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych 1.uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie z dnia [...] nr [...] i nakaz Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie na rzecz M. Sp. z o.o. w [...] kwotę 535 zł ( pięćset trzydzieści pięć ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego za obie instancje.


UZASADNIENIE

Będącym przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt II SA/OL 78/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi "M." Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie wypłaty dodatku do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Olsztynie Oddział w [...] nakazem z dnia [...], nr rej. [...] nakazał "M." Spółce z o.o. w [...] wypłacić 112 pracownikom dodatek do wynagrodzenia w wysokości 50% określonej w nakazie kwoty brutto, należny z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych wynikających z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy za okres rozliczeniowy trwający od stycznia do kwietnia 2004 r.

Okręgowy Inspektor Pracy w Olsztynie, po rozpatrzeniu odwołania M. Spółki z o.o. w [...], decyzją z dnia [...], nr rej. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że podstawę faktyczną wydania nakazu stanowiło przekroczenie przez zatrudnionych w Spółce pracowników przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Wyjaśnił, że godziny nadliczbowe mają miejsce w przypadku przekroczenia normy dobowej i gdy zostanie przekroczona przeciętna norma tygodniowa w przyjętym okresie rozliczeniowym. Rozliczenie tych norm następuje osobno, odpowiednio po zakończeniu doby i po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Dodatki z tytułu pracy nadliczbowej przysługują z tytułu przekroczenia każdej z wymienionych norm. Jeżeli pracownik nabył za dane godziny prawo do dodatku z tytułu przekroczenia normy dobowej, to nie nabywa za nie prawa do dodatku z tytułu przekroczenia normy tygodniowej w przyjętym okresie rozliczeniowym. Inspektor pracy nie stwierdził co prawda w toku kontroli przypadków przekroczenia dobowej normy czasu pracy, jednak została przekroczona średniotygodniowa norma czasu pracy w obowiązującym w zakładzie czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym, co wynikało z godzin przepracowanych w dni wolne (soboty).

W złożonej na powyższą decyzję skardze pełnomocnik M. Spółki o.o. w [...] zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1511 § 2 Kodeksu pracy. Wywiódł, że dodatek za pracę z tytułu godzin nadliczbowych płaci się tylko i wyłącznie w przypadku, gdy na podstawie § 1 wskazanego przepisu pracownikowi nie służy prawo do wynagrodzenia z tego tytułu. Ponadto art. 1511 § 2 Kodeksu pracy nie daje podstaw do włączenia do tej normy prawnej obu instytucji regulujących zagadnienie dobowego i tygodniowego czasu pracy. Podkreślił, że przepis ten nakazuje wyjątkowo wypłatę dodatku w wysokości 100 %, na wypadek gdyby przekroczenie przeciętnej normy tygodniowej nie nastąpiło w jednym z wypadków określonych w § 1. Skarżąca Spółka wskazała wówczas także, że prawo do dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych, o którym mowa w art. 1511 § 2 Kodeksu pracy, ma charakter uzupełniający, zaś obowiązek jego wypłaty powstaje, w przypadku gdy nie ma przesłanek pozytywnych do jego wypłaty na podstawie § 1.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w Olsztynie wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu zaprezentowana przez Skarżącą interpretacja art. 1511 § 2 Kodeksu pracy odbiega od ustalonego podczas kontroli stanu faktycznego. Istota ustalonego przekroczenia norm czasu pracy polegała bowiem na tym, że pracownicy wymienieni w nakazie, przepracowali w lutym i marcu 2004 r. od jednej do trzech wolnych sobót i nie otrzymali w zamian dni wolnych od pracy w innym terminie do końca okresu rozliczeniowego. Przepis art. 1511 § 2 Kodeksu pracy dotyczy przekroczenia tygodniowej normy czasu pracy w czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym, w tym przypadku przez pracę w dni wolne (soboty), które nie były ujęte w systemie i rozkładzie czasu pracy. Skarżąca Spółka potraktowała to jako przekroczenie norm pracy ujętych w art. 1511 § 1 pkt 2 i wypłaciła dodatek 50%. Dodatek ten przysługiwałby pracownikom, gdyby sobota była dniem pracy i przekroczenie norm czasu pracy nastąpiłoby w tym dniu.

Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/OL 628/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził wówczas, iż pracownicy, których dotyczyły rozstrzygnięcia - wbrew zapatrywaniom organów - są stronami postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, a w związku z tym obowiązkiem organów było doręczenie odpisu decyzji i nakazu pracownikom, których rozstrzygnięcia te dotyczyły.

NSA wyrokiem z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 407/05 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jako przyczynę wydania takiego rozstrzygnięcia wskazano, iż usprawiedliwiony był zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 28 kpa, albowiem nie sposób uznać, aby pracownicy w tym postępowaniu, prowadzonym przecież przeciwko Spółce, mogli być uznani za stronę. Wskazano ponadto na nieprawidłową podstawę prawną zaskarżonego wyroku.

Po ponownym rozpoznaniu skargi "M." Sp. z o.o. WSA w Olsztynie, wyrokiem z 30 marca 2006 r., sygn. akt II SA/OL 78/06 oddalił skargę Spółki. wskazując na brak podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów, które mogłoby powodować konieczność usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, lub poprzedzajacego ją nakazu. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, iż pracą w godzinach nadliczbowych jest praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego danego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy. Za pracę w godzinach nadliczbowych przysługuje przy tym pracownikowi, oprócz normalnego wynagrodzenia, dodatek, ryczałt, lub czas wolny, stosownie do art. 1511 i 1512 ustawy - Kodeks pracy.

W sprawie nie było przez stronę skarżącą kwestionowane, iż 112, wymienionych w nakazie Inspektora Pracy z [...], pracowników M. przepracowało w czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym od jednej do trzech sobót w miesiącu. Do końca okresu rozliczeniowego nie otrzymali oni przy tym dni wolnych od pracy w innym terminie, a jedynie wypłacono im wynagrodzenie wraz z dodatkiem do wynagrodzenia w wysokości 50 % za pracę w godzinach nadliczbowych wynikających z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjetym okresie rozliczeniowym.

W opinii WSA w Olsztynie kwestią sporną w sprawie jest jedynie, czy w sprawie zastosowanie miał art. 1511 § 1 pkt. 2 Kp, jak chce tego skarżąca, czy też art. 1511 § 2 Kp, który to przepis zastosowały organy inspekcji pracy. Mając to na uwadze Sąd dokonał analizy przepisów, stwierdzając, że stosownie do art. 1511 § 1 Kp za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości:

1) 100 % stawki wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadajacych:

a) w nocy,

b) w niedzielę i święta nie będące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,

c) w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,

2) 50 % wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1.

Natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu dodatek w wysokości określonej w § 1 pkt 1 przysługuje także za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, chyba że przekroczenie tej normy nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej w § 1.

Dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych przewidziany w § 1 jest pieniężną rekompensatą za pracę ponad normę dobową, a także ponad przedłużony wymiar dobowy. Dodatek ten w wysokości 50% przysługuje za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w dni powszednie oraz niedziele i święta, będące dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Dodatek w wysokości 100% za pracę ponad normę dobową przysługuje pracownikowi za każdą godzinę nadliczbową w dniu wolnym wskazanym w § 1 pkt 1 oraz w porze nocnej.

Mając to na uwadze Sąd I instancji stwierdził, iż w sytuacji przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym wysokość dodatku za każdą godzinę nadliczbową wynikającą z tego przekroczenia jednoznacznie określa przepis § 2. Pracownikowi przysługuje wówczas dodatek w wysokości 100 % wynagrodzenia, z tym zastrzeżeniem, że przekroczenie tygodniowej normy czasu pracy nie może być wyłącznie następstwem przekroczenia normy dobowej w jednym lub więcej dniach. Dodatek w wysokości 100 % przysługuje zatem odrębnie za przekroczenie normy dobowej (§ 1 pkt 1) lub okresowej (§ 2). Podkreślenia wymaga, że za godziny nadliczbowe, przekraczające jednocześnie normę dobową i normę okresową przysługuje pracownikowi tylko jeden dodatek do wynagrodzenia. W opinii WSA w Olsztynie oznacza to konieczność odrębnego ustalenia liczby godzin nadliczbowych wynikających z przekroczenia normy dziennej, za które przysługuje dodatek na podstawie art. 151 1 § 1 pkt I lub 2 Kodeksu pracy, oraz liczby godzin nadliczbowych z tytułu przekroczenia wyłącznie normy tygodniowej. Powyższe wynika z zawartego w art. 1511 § 2 zastrzeżenia i ma na celu zapobieżenie podwójnemu rekompensowaniu dodatkiem godzin ponadwymiarowego zatrudnienia.

Fakt wykonania pracy ponad normę średniotygodniową stwierdza się przez odwołanie się do ogólnego wymiaru czasu pracy, czyli liczby godzin przypadających do przepracowania w przyjętym okresie rozliczeniowym (art. 130 § 1 i 2 Kodeksu pracy).

Podsumowując swoje rozważania Sąd I instancji podkreślił, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy miało miejsce przekroczenie tylko tygodniowej normy czasu pracy, gdyż jak zostało to ustalone przez organy, pracownicy świadczyli pracę w dniach wolnych od pracy. Jednocześnie nie stwierdzono, aby przekroczone zostały dobowe normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Praca w dni nie ujęte w systemie i rozkładzie czasu pracy nie skutkuje przekroczeniem - dobowej normy czasu pracy. Wobec powyższego, wbrew wywodom skargi, przekroczenie średniotygodniowej normy czasu pracy nie nastąpiło wskutek świadczenia pracy ponad dobową normę czasu pracy. Pracownicy byli więc uprawnieni do dodatku przewidzianego w art. 1511 § 2 Kodeksu pracy. W konsekwencji skarżąca Spółka została prawidłowo zobligowana do wypłaty pozostałej części przysługującego pracownikom dodatku. Odnosząc się do kwestii legitymacji pracowników do udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją Sąd stwierdził, że została ona rozstrzygnięta wyrokiem NSA z dnia 7 grudnia 2005r sygn. akt I OSK 407/05 i wiąże w tej sprawie zarówno sąd jak i organ administracji. Stąd nie dopatrzono się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa.

Od wyroku WSA w Olsztynie skargę kasacyjną wniosła Spółka "M." skarżąc orzeczenie w całości. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 1511 § 2 Kodeksu pracy w związku z art. 1511 § 1 pkt 1 a-c i pkt 2 Kodeksu pracy, polegającą na przyjęciu, że dodatek w wysokości określonej w art. 1511 § 1 pkt 1 KP przysługuje za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym również w sytuacji, gdy do przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy doszło w ramach pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku, o którym mowa w art. 1511 § 1 pkt. 2 Kodeksu pracy.

Jako uzasadnienie swojego stanowiska procesowego autor skargi kasacyjnej zauważył, iż zaproponowana przez Sąd wykładnia przepisu art. 1511 § 2 kp pomija część treści tego przepisu, zgodnie z którą dodatek w wysokości określonej w § 1 pkt. 1 art. 1511 kp za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy, nie przysługuje, jeżeli do przekroczenia tej normy doszło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej w § 1 art. 1511 kp. Oznacza to, że dodatek nie przysługuje, jeżeli przekroczenie tygodniowej normy czasu pracy nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku za pracę powyżej dobowej normy czasu pracy lub za pracę w dniach wolnych od pracy/ A. M. Świątkowski, Kodeks pracy. Komentarz Warszawa 2004r . s,923/.

Ponadto autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż mając na uwadze treść przepisów § 1 i § 2 art. 1511 k.p., należy stwierdzić, iż za pracę w godzinach nadliczbowych w sobotę, pracownikowi przysługiwałby dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia, gdyby zaistniała sytuacja określona w art. 1511 § 2 k.p. Jednocześnie jednak przepis ten wyłącza zastosowanie powyższej zasady w przypadku, gdy przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych. Za przekroczenie tej normy pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej w § 1, czyli odpowiednio 50% bądź 100%, w zależności od tego kiedy praca w godzinach nadliczbowych była wykonywana.

Sporny przepis - § 2 art. 1511 k.p. w pierwszej części zdania odnosi się zatem wyłącznie do § 1. Wynika z niego, iż rekompensata pieniężna za godziny nadliczbowe (poza normalnym wynagrodzeniem) w wysokości 100% "przysługuje za każdą godzinę nadliczbową z tytułu przekroczenia przeciętnej czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym". Natomiast część druga zdania stanowi o wyjątku od tej zasady, tj. określa, kiedy pracownikowi przysługuje dodatek w wysokości 50 % stawki wynagrodzenia.

W spornym przypadku miała zaś miejsce sytuacja wyłączająca prawo pracownika do dodatku w wysokości 100% wynagrodzenia. W zakładzie pracy skarżącej obowiązuje bowiem czteromiesięczny okres rozliczeniowy. Pracownicy na rzecz których Inspektor nakazał wypłacić pozostałą część należnego wynagrodzenia przepracowali co prawda w miesiącach lutym i marcu 2004 r. od jednej do trzech sobót, jednak "M." Sp. z o.o. wypłaciła im w związku z tym wynagrodzenie wraz z dodatkiem do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych należnych z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Ponadto w skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie art. 2 Konstytucji RP przez sprzeczność art. 1511 kodeksu pracy z zasadą wyrażoną w 6 rozporządzenia z 20 czerwca 2002r w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" / DzU Nr 100 poz. 908/ , w myśl którego przepisy ustawy redaguje się w sposób zrozumiały dla ich adresatów.

W konsekwencji podniesionych zarzutów Spółka "M." wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Olsztynie do ponownego rozpoznania, względnie o rozważenie możliwości zastosowania przez NSA art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), tj. uchylenie wyroku i rozstrzygnięcie merytoryczne skargi co do jej istoty, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego .

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Okręgowy Inspektor Pracy w Olsztynie wniósł o oddalenie środka odwoławczego oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Podkreślił, iż od dłuższego czasu docierały do niego sygnały o naliczaniu przez pracodawcę - skarżącą Spółkę - wynagrodzenia za pracę pracowników w dni dodatkowo wolne od pracy, w sposób dla tychże pracowników krzywdzący. Strona skarżąca nie kwestionuje przy tym, iż jej pracownicy przepracowali w lutym i marcu 2004 r. od jednej do trzech sobót w miesiącu, nie otrzymując w zamian - zgodnie z art. 1513 Kp - innych dni wolnych od pracy w innym terminie do końca okresu rozliczeniowego. Otrzymali natomiast wynagrodzenie wraz z dodatkiem do wynagrodzenia w wysokości 50% za pracę w godzinach nadliczbowych wynikających z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Taki sposób rozliczenia należności pracowników za pracę w dniach wolnych od pracy został zakwestionowany przez inspektora pracy. Dlatego też na podstawie wyliczeń dokonanych przez skarżącą organ nakazał wypłacić 112 pracownikom dodatek do wynagrodzenia w wysokości 50% określonej w nakazie kwoty brutto, jako uzupełnienie do 100% dodatku przewidzianego w art. 1511 § 2 Kp.

Organ zwrócił również uwagę, iż strona skarżąca mylnie interpretuje treść § 2 art. 1511 Kp - część druga zdania. Jeżeli pracownik w sobotę, jako szóstym dniu tygodnia, pracuje 8 godzin - tak jak to miało miejsce w M. - to nie została przekroczona dobowa norma czasu pracy, która uzasadniałaby zastosowanie części drugiej § 2 art. 1511 Kp, natomiast w takiej sytuacji pracodawca powinien ocenić, czy doszło do przekroczenia średniotygodniowej normy czasu pracy. Ośmiogodzinna praca w sobotę nie narusza limitu dobowego, ale średnio-tygodniowy, za który należy zapłacić 100% dodatek - zgodnie z art. 1511 § 2 Kp. W konsekwencji stanowisko wyrażone przez WSA w Warszawie organ uznał za trafne, co przemawia równocześnie za koniecznością oddalenia przez NSA skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Podstawę skargi kasacyjnej stanowił zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1511 § 2 w związku z art. 151 1 §1 pkt 1 a-c i pkt 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz. U. 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) dotyczących dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia powoływanych przepisów, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Stąd też skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Naruszenie przepisów prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie polegało bowiem na tym, iż sąd ten zastosował jako wzorzec kontroli przepisy prawa pracy, do których stosowania właściwy jest inny sąd - Sąd Pracy. O niewłaściwym zastosowaniu przez sąd administracyjny przepisów prawa materialnego można zaś mówić nie tylko wówczas, jeżeli przepisy tego prawa mogły mieć zastosowanie w postępowaniu przed tym sądem (jak wskazuje wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2005r sygn. akt OSK 1541/04, Lex nr 179230), lecz także wtedy gdy sąd ten zastosował jako wzorzec kontroli decyzji administracyjnej przepisy, których stosować nie miał prawa. Przyjęcie, iż zarzut naruszenia prawa materialnego może dotyczyć wyłącznie przepisów prawa administracyjnego materialnego, a więc takich do których stosowania sąd był uprawniony , powodowałoby bowiem w konsekwencji sankcjonowanie wkraczania przez sąd administracyjny w kompetencje innych sądów czy organów.

Do tego typu sytuacji łatwo może dojść na tle kontroli decyzji podejmowanych przez Inspektorów Pracy. Na podstawie art. 9 pkt 2 a ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.) w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Dokonują oni tego, w związku z art. 21 a ust. 1 tej ustawy, w formie decyzji administracyjnej która - jak każda decyzja podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Należy zauważyć jednak, że taka ingerencja Inspektora Pracy może dotyczyć jedynie sytuacji niespornych. Podkreślał to na rozprawie sam pełnomocnik organu wskazując, że przepis art. 9 pkt 2 a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy pozwala nakazać wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi, gdy należność ta jest wyliczona i bezsporna. Gdy istnieje spór między pracownikiem a pracodawcą co do zasadności wysokości wynagrodzenia, okresu czy tytułu wypłaty, wydanie nakazu płatniczego nie jest uzasadnione. W tym też przypadku do rozstrzygnięcia spornej kwestii właściwy jest sąd powszechny (por. T. Niedziński, Nakaz płatniczy inspektora pracy-artykuł dyskusyjny , PiZS 2002 r. nr 8, s. 15 i n. , por. też wyrok NSA z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt I OSK 1400/05). Przeciwne stanowisko łamałoby konstytucyjną zasadę sądowego wymiaru sprawiedliwości. Podobnie nie można uznać, iż sytuacja ma charakter niesporny, jeżeli z przebiegu postępowania wyraźnie wynika, iż jedna ze stron, mianowicie pracodawca ,kwestionuje podstawę prawną i wysokość należnego świadczenia. Wydanie w takiej sytuacji nakazu płatniczego, zamiast nakazania rozstrzygnięcia spornej sytuacji w określonym terminie czy też wystąpienia do sądu o rozstrzygnięcie tej kwestii, stanowi naruszenie art. 9 pkt 2 a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektor Pracy wydając nakaz wypłaty wynagrodzenia nie rozstrzyga bowiem o roszczeniu pracownika. W tym zakresie kompetencja przynależy do sądu powszechnego .W postępowaniu tym Inspektor Pracy może wystąpić na podstawie art. 465 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) jako pełnomocnik pracownika. Istota nakazu wypłaty wynagrodzenia sprowadza się więc jedynie do skłonienia pracodawcy, aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek względem pracownika wówczas, gdy obowiązek ten jest wymagalny.

Reasumując, w przypadku wystąpienia sporu o roszczenie ze stosunku pracy Inspektor Pracy nie może nałożyć obowiązku wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia, gdyż rozpatrywanie roszczenia określonego pracownika o zapłatę wynagrodzenia należy do sądu powszechnego zgodnie z art. 2 § 1 w związku z art. 1 kpc. Przepis art. 9 pkt 2 a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, stanowiący podstawę nakazu płatniczego inspektora pracy nie jest bowiem przepisem szczególnym względem kodeksu postępowania cywilnego i nie powoduje wyłączenia kognicji sądów powszechnych z rozstrzygania roszczeń ze stosunku pracy (por. Kubot Z., Dodatki za pracę w niedziele i święta, PiZS 2005 r. nr 6 s. 27 i n.). Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł tego naruszenia, wdając się w rozważania dotyczące stosowania przepisów prawa pracy, zastępując w tej mierze sąd pracy. Stąd dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez dokonywanie odpowiedniej wykładni art. 1511 kodeksu pracy, do czego nie miał upoważnienia. Przyjmując, iż naruszenie prawa polegało na stosowaniu przepisów prawa materialnego, znajdujących się poza zakresem kompetencji sądów administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za pozbawiony znaczenia zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji, odnoszący się do sprzeczności art.1511 kodeksu pracy z § 6 rozporządzenia z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100 poz. 908). Badanie tej ewentualnej sprzeczności wykraczałoby bowiem również poza kognicję sądu administracyjnego. Na marginesie należy zresztą zauważyć, że zarzut ten odnosi się do ustawodawcy i dotyczy obowiązku jasnego formułowania przepisów ustaw.

Z uwagi na występujące w sprawie naruszenie prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylając zaskarżony wyrok uchylił jednocześnie zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę orzeczenia przyjął stan faktyczny określony w zaskarżonym wyroku. Stwierdził przy tym, iż w odniesieniu do tego stanu faktycznego nie mógł mieć zastosowania art. 9 pkt 2 a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, z przyczyn podanych powyżej. W odniesieniu do kosztów postępowania Sąd uznał, zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 20 października 2005 r., sygn. I OSK 151/05, Lex nr 188717, iż w sprawie należny był wpis stały. Skarga dotyczyła bowiem nakazu nakładającego obowiązek niepieniężny, tj określonego zachowania się pracodawcy. O kosztach orzeczono więc na podstawie art. 203 pkt 1 i 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 c i ust. 2 pkt 2 a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).