Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 622/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 7 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 24/21 w sprawie ze skargi M. A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 24/21, oddalił skargę M. A.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2020 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazane sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego:

1) art. 28 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266; dalej: u.s.u.s.) poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie umorzenia przez organ, pomimo ziszczenia się przesłanek ustawowych i oparcia decyzji uznaniowej na dowolnych kryteriach, uznanie przez WSA w Szczecinie tego stanowiska za zasadne;

2) art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w zw. z art. 3 § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 .r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. nr 141 poz. 1365; dalej: rozporządzenie MGPiPS) poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że poprzez uznanie, iż sformułowanie "może" zawarte w ww. przepisach oznacza w istocie dowolność w zakresie podejmowania decyzji w sprawie umarzania należności składkowych i tym samym uznanie decyzji organu za zasadne, podczas gdy z materiału dowodowego sprawy, w szczególności z wyjątkowo ciężkiej sytuacji zdrowotnej, materialnej oraz rodzinnej wynika, iż zaistniały przesłanki w pełni uzasadniające umorzenie należności;

Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy:

1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 138 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że WSA w Szczecinie dokonał niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie, gdy powinien dokonać ustaleń, że zaskarżone decyzja była wadliwa i powinna być uchylona, co nie miało miejsca, przez co doszło do naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy;

2) art. 151 w zw. z art. 145 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy obowiązkiem WSA w Szczecinie było stwierdzenie naruszenia art. 28 ust. 1 oraz ust 3a w zw. z § 3 rozporządzenia MGPiPS;

3) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy obowiązkiem WSA w Szczecinie było stwierdzenie naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegającego na tym, że organ nie przeprowadził pełnego i wszechstronnego postępowania dowodowego, nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, błędnie ocenił materiał dowodowy, w zakresie, w jakim należało ustalić, czy spełniły się przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS, co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji opartej na uznaniu administracyjnym.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała. Kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie.

Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa prawna skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna zatem zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem procesowym a rozstrzygnięciem sprawy.

Skarga kasacyjna M. A. P. oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a.

Należy zauważyć, że w sprawie, w której skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., co do zasady, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony możliwa jest kontrola subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że zakres prawidłowo prowadzonego postępowania dowodowego wyznaczają przepisy prawa materialnego. Kluczowe znaczenie ma w tej kwestii treść art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2020 poz. 266 ze zm.) w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003.141.1365), których niewłaściwe zastosowanie w sprawie, a w istocie również ich błędną wykładnię (poprzez wydanie wadliwej decyzji opartej na uznaniu administracyjnym) skarżąca podnosi w ramach zarzutów materialnych. W związku z tym jako pierwszy należało rozpoznać powyższy zarzut naruszenia prawa materialnego.

Z powołanej przez organ i Sąd I instancji treści przepisu art. 28 u.s.u.s. wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane - na jego podstawie - wyłącznie w wymienionych w ust. 3, wypadkach całkowitej nieściągalności.

Natomiast przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustanawia wyjątek od powyższej reguły i przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego treścią należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, a zatem w przypadku skarżącej, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Rozporządzenie wykonawcze Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003.141.1365), wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. w § 3 ust. 1 wskazuje, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W analizowanym zarzucie skargi kasacyjnej skarżąca podnosi, że WSA błędnie przyjął, że zawarte w zacytowanych przepisach sformułowanie "może" oznaczają w istocie dowolność w zakresie podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności składkowych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny. Użycie w przywołanych przepisach sformułowania "składki mogą być umarzane" należy rozumieć jako sprecyzowanie uprawnienia ZUS do umorzenia składek, z którego wynika przede wszystkim to, że w innych sytuacjach ZUS nie ma prawa składek umarzać (zob. wyrok NSA z 8 września 2015 r., II GSK 1807/14; dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane wyroki tamże). Zatem jeśli ZUS ustali, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona we wskazanych przepisach, to ma obowiązek odmówić umorzenia tych należności, a taka decyzja nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Dopiero w razie stwierdzenia, że w przypadku konkretnego podmiotu ziściły się przesłanki umorzenia, ZUS wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego - o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Podkreślić przy tym należy, że w przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego ustawodawca nie pozostawił ZUS całkowitej swobody co do wyboru rozstrzygnięcia, ani też nie zezwolił na dowolność. Wydając decyzję odmowną, mimo wykazania przez stronę, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, ZUS – aby uniknąć dowolności decyzji – musi wykazać przyczyny, dla których odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej, jak i interes publiczny (zob. wyrok NSA z 19 czerwca 2015 r., II GSK 2757/14).

Reasumując – brak wystąpienia wskazanych w powyższym katalogu przesłanek zasadniczo wyklucza umorzenie należności przez ZUS, zaś stwierdzenie ich wystąpienia, nie obliguje do wydania decyzji umarzającej należności, lecz tylko umożliwia ZUS-owi wydanie takiej decyzji w ramach uznania administracyjnego. Treść powyższych przepisów rozporządzenia wykonawczego prowadzi do wniosku, że wskazana w nim podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, powstałych z przyczyn obiektywnych, czy niezależnych od dłużnika. W odniesieniu do tych przesłanek należy zatem podkreślić, że to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r., II GSK 1501/13, Lex nr 1657956).

W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego – Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów strona może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności bądź zastosowanie innego rodzaju przewidzianej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych ulgi w spłacie swoich zobowiązań i wówczas ponownie sprawa o zastosowanie ulgi będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Natomiast warunkiem skuteczności takiego wniosku jest jednak wykazanie realnej sytuacji wnioskodawcy stosownym materiałem dowodowym we współdziałaniu z organem. W sprawie niniejszej zaistniała sytuacja ponownego złożenia wniosku przez skarżącą. Rozpoznając sprawę wywołaną pierwszym wnioskiem skarżącej z dnia 4 czerwca 2019 r. ZUS ustalał sytuację majątkową i rodzinną strony na dzień orzekania czyli na dzień 29 listopada 2019 r. i taka sytuacja została oceniona i rozstrzygnięta negatywnie dla skarżącej w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 22 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 24/20.

Natomiast we wniosku datowanym na dzień 13 sierpnia 2020 r. i złożonym jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku w sprawie I SA/Sz 24/20 strona, jak wskazał WSA, powołała się na te same problemy zdrowotne i rodzinne. Do wniosku strona dołączyła dokumenty z dokumentacji medycznej z lat 1997 do 2019, a w wykonaniu zobowiązania organu załączyła zaświadczenie Przychodni Medycyny Rodzinnej [...] z dnia 12 listopada 2020 r., z którego wynika, że jest leczona w poradni od 2006 r., od 2010 r. nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia uniemożliwiające "normalne" funkcjonowanie z powodu znacznego osłabienia i spadku wydolności, od 2015-2017 obraz choroby powikłany stanem zapalnym dolnych dróg oddechowych. Z zaświadczenia tego wynika także, że od 2018 r. nie zgłaszała się na wizyty. Z lektury powyższych wniosków, jak trafnie zauważył WSA, jednoznacznie wynika, że poza upływem czasu, co ma także wpływ na wzrost zadłużenia skarżącej, jedyną zmianą jaka wystąpiła jest podnoszona przez stronę okoliczność zmniejszenia wysokości dochodu jej matki z powodu potrąceń. Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnego dowodu na tę okoliczność ani też nie wskazała, z jakiego tytułu i na rzecz jakiego podmiotu potrącenia te miały być dokonywane.

W kontekście powyższego, zdaniem NSA, nie może skutecznie podważać trafności wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia podniesiony w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegającego na tym, że organ nie przeprowadził pełnego i wszechstronnego postępowania dowodowego, nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, błędnie ocenił materiał dowodowy, w zakresie, w jakim należało ustalić, czy spełniły się przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

Autorka skargi kasacyjnej naruszenia wskazanych wyżej norm upatruje w niewłaściwej kontroli legalności zakwestionowanej decyzji. W ocenie skarżącej w sprawie nie dokonano rzetelnej oceny ziszczenia się przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, a co za tym idzie WSA wyciągnął wnioski sprzeczne z materiałem dowodowym uznając stanowisko organu rentowego za słuszne. Z uzasadnienia powyższego zarzutu wynika, iż zdaniem skarżącej w jej sytuacji zastosowanie ma zastosowanie § 3 ust 1 pkt 1 i 3 ww. rozporządzenia albowiem skarżąca wykazała, iż opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla osoby zobowiązanej oraz członków rodziny jak również fakt, że ona jak i członkowie jej rodziny są dotknięci przewlekłymi chorobami.

Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., którym autor skargi kasacyjnej kwestionuje sposób i wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie przez ZUS. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wbrew stanowisku skarżącej, WSA zgodnie z prawem ocenił, że ZUS prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy istotne z punktu widzenia zaprezentowanej wyżej wykładni przepisów prawa materialnego. ZUS odniósł się i poddał ocenie dowody, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z ustaleń stanu faktycznego sprawy dokonanych przez ZUS i przyjętych do jej rozpoznania przez WSA wynika, że skarżąca we wrześniu 2019 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, jednocześnie nie zatrudniając się i nie rejestrując jako osoba bezrobotna. Wydając zaskarżone decyzje, organ rentowy uznał, co podzielił WSA, iż z uwagi na stosunkowo młody wiek ubezpieczonej – jest w zasadzie czynna zawodowo i nie ma przeciwskazań żeby podjęła jakiekolwiek zatrudnienie. Nie bez znaczenia był fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Poza tym skarżąca prowadziła wspólne gospodarstwo z mamą, a pod wspólnym adresem zamieszkiwał brat i ojciec ubezpieczonej. Jak ustalono, skarżąca nie wykazała, iż stara się o otrzymywanie jakichkolwiek zasiłków, a dodatkowo nie posiada orzeczenia o trwałej niezdolności do pracy. Trafnie też organ zauważa, że zawieszenie pozarolniczej działalności przez osobę zobowiązaną dokonane po dacie rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie świadczyło o zakończeniu działalności, a tym samym o całkowitej nieściągalności dochodzonego obowiązku tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek. W toku obecnie prowadzonego postępowania skarżąca nadal nie przedłożyła dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe, nie nastąpiło również zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym ani w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Wysokość nieopłaconych składek nadal przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nie wystąpiła także przesłanka stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, ponieważ skarżąca nadal jest właścicielem samochodu osobowego, a przede wszystkim skarżąca, będąc w wieku aktywności zawodowej może wznowić zawieszoną działalność gospodarczą, stanowiącą źródło dochodu. Nie wystąpiło również ze względów oczywistych kryterium braku następców prawnych.

Powyższe ustalenia zostały przełożone na przesłanki, o jakich mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., dotyczące całkowitej nieściągalności składek, które nie wystąpiły w sprawie, a następnie na przesłanki, o jakich mowa w wyżej cytowanym § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w świetle ustaleń faktycznych poczynionych na podstawie zebranego materiału dowodowego WSA prawidłowo ocenił, że ZUS miał również podstawy do odmowy umorzenia nieopłaconych przez skarżącą należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a usus w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Przede wszystkim trafna jest argumentacja, że obiektywnie trudna sytuacja skarżącej w jakiej się znalazła nie może być powodem umorzenia wnioskowanych składek, przede wszystkim ze względu na wiek skarżącej, jej wykształcenie bez dodatkowych osób na utrzymaniu. Z kolei deklarowane przez stronę schorzenia , którymi jest dotknięta nie są schorzeniami, które wykluczyłyby całkowicie możliwości zarobkowania. Nadal bowiem skarżąca nie przedłożyła żadnej dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że stan zdrowia powodował jej niezdolność do pracy i trwale wykluczał ją z rynku pracy. Skarżąca nie przedłożyła także żadnych dokumentów, potwierdzających konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co skutkowałoby brakiem możliwości wykonywania przez nią pracy zarobkowej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga jak słusznie zauważył Sąd I instancji, że dla spełnienia przesłanki z § 3 ust 1 pkt 3 ww. rozporządzenia do umorzenia należności nie jest wystarczająca przewlekła choroba zobowiązanego czy konieczność sprawowania opieki nad przewlekłe chorym członkiem rodziny. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym jako trudny stan majątkowy uznać należy sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. W przedmiotowej sprawie okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącej i członków jej rodziny były przedmiotem rozważań organu rentowego, który w zaskarżonej decyzji, zaakceptowanej przez Sąd I instancji przyjął, nie kwestionując problemów zdrowotnych skarżącej, że nie mają one bezpośredniego wpływu na osiąganie dochodu i sytuację majątkową strony z uwagi na fakt, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów świadczących o trwałej niezdolności do pracy, działalność gospodarczą prowadziła pomimo słabego stanu zdrowia, a następnie ją zawiesiła zamiast z niej zrezygnować, co oznacza, że jest możliwość jej wznowienia w przyszłości. W takiej sytuacji trafnie WSA uznał za słuszne stanowisko ZUS co do tego, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia uzasadniająca – na zasadzie wyjątku – umorzenie należności z tytułu składek – pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Brak przedstawienia przez skarżącą jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałyby przeciwskazania do podjęcia pracy zarobkowej zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami czy też dokumentów z których wynikałby stan niepełnosprawności uniemożliwia jak zasadnie przyjęto nie wzięcie pod uwagę potencjalnych możliwości zarobkowych skarżącej. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany wskazanymi powyżej zasadami określonymi w k.p.a., oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego, który ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Zdaniem NSA trafnie orzekł Sąd I instancji, że ZUS dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału uznając, że nie zachodzą żadne podstawy do umorzenia należności. Przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, wymienione wyżej, zostały przez ZUS szczegółowo rozważone i omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżąca we wniesionym środku prawnym nie podważyła prawidłowości ustaleń faktycznych. Skarga kasacyjna zasadniczo powiela stanowisko skarżącej zajmowane w toku postępowania przez Sądem I instancji sprowadzając się do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez ZUS, zaaprobowaną przez WSA. Skarżąca nie wykazała, że uregulowanie należności z tytułu nieopłaconych składek doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, że dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

Skoro autorka skargi kasacyjnej w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie podważyła skutecznie ustalenia, że w sprawie skarżącej brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w świetle art. 28 ust 3 a u.s.u.s w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna oparta została na nieusprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 p.p.s.a., skargę tę oddalił.

Sąd drugiej instancji uznał, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a. i na podstawie tego przepisu orzekł, że odstępuje od zasądzenia od M. A. P. na rzecz ZUS zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (pkt 2 sentencji wyroku).