Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1868/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3 art. 135 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c art. 152 art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 92 ust. 1 ust. 2 art. 120 art. 127 art. 165 par. 2 art. 210 par. 1 pkt 8 art. 254
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 4 ust. 5 art. 6c ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1381
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 8 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr) Sędziowie NSA Maria Lorych – Olszanowska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu8 lipca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi J. J. i G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2014 rok. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2014r. nr [...] w sprawie zmiany wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2014 rok, II. uchyla postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014r., III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 277,- (dwieście siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, IV. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Burmistrz [...], postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 roku skierowanym do G. J., na podstawie art. 216 §1 i art. 217 §1 w związku z art. 165 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że podstawą faktyczną wszczęcia postępowania był zakup działek położonych w [...] - akt notarialnym nr [...].

Natomiast decyzją na łączne zobowiązanie pieniężne z dnia [...] maja 2014 roku, o nr [...], na podstawie art. 254 ustawy – Ordynacja podatkowa, Burmistrz [...] dokonał zmiany decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego z dnia [...] stycznia 2014 roku o nr [...], którą skierowano do G. J. oraz J. K. J. (egzemplarz decyzji złożony w aktach administracyjnych nie jest podpisany).

G. J. oraz J. K. J. skorzystali z prawa odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2014 roku.

Odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie oraz wskazali na rażące naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa oraz błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Zdaniem odwołujących naruszone zostały w szczególności:

– art. 254 ustawy – Ordynacja podatkowa z uwagi na to, że zmiana właściciela nieruchomości nie jest zmianą okoliczności faktycznych, która uzasadnia zastosowanie tego przepisu,

– art. 210 §1 pkt 5 oraz §4 ustawy – Ordynacja podatkowa, gdyż uzasadnienie decyzji ogranicza się do jednego zdania przez co strona została pozbawiona możliwości poznania motywów wydania kwestionowanej decyzji,

– art. 123 §1 ustawy – Ordynacja podatkowa, gdyż organ nie zapewnił stronom możliwości brania udziału w każdym stadium postępowania podatkowego obejmującego zmianę decyzji ostatecznej.

Wskazując na błędne ustalenie stanu faktycznego strony podniosły, że na działce nr [...] organ błędnie przyjął do opodatkowania nieistniejącą od dwudziestu lat drogę polną. W tym zakresie strony podniosły, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, decyzją z dnia [...] września 2014 roku, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Uznając odwołanie za nieuzasadnione organ odwoławczy wskazał, że J. i G. J. nabyli w dniu 17 marca 2014 roku dwie działki o numerach [...] oraz [...] położone w [...]. W konsekwencji od kwietnia 2014 roku stali się zobowiązani z tytułu podatku od nieruchomości.

Zgodnie z decyzją organu I instancji został naliczony podatek od nieruchomości i podatek rolny za okres od kwietnia do grudnia 2014 roku. Wysokość podatku została ustalona prawidłowo (poprzez zmianę decyzji ostatecznej zwiększono wymiar podatku za 2014 rok z 0,00 zł do 161,00 zł).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało, iż w okolicznościach sprawy nie było potrzeby zmiany decyzji na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej. Burmistrz [...] mógł wydać nową decyzję, ale nie w trybie zmiany poprzedniej, gdyż decyzja pierwotnie wydana dotyczyła wyłącznie podatku rolnego od nieruchomości rolnych położonych w [...].

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał jednak, że rozstrzygnięcie sprawy podatku od nieruchomości położonych w [...] byłoby w takim przypadku takie samo. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnoszone przez podatników błędy proceduralne w żadnej mierze nie wpływają na sposób wyliczenia i wysokość podatku.

G. J. oraz J. K. J., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...], ewentualnie o uchylenie kwestionowanych decyzji.

W ocenie Skarżący wydane decyzje naruszają:

– art. 254 §1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez bezpodstawne zastosowanie przepisu w sprawie,

– art. 165 §2 i art. 240 §1 pkt 4 ustawy – Ordynacja podatkowa, poprzez brak postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, który spowodował, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz poprzez brak uwzględnienia faktu, że wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania jest niezbędne do wywołania skutków prawnych prowadzonego postępowania,

– art. 210 §1 pkt 5 i §4 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że decyzja podatkowa mnie musi zawierać uzasadnienia faktycznego,

– art. 123 §1 ustawy – Ordynacja podatkowa, gdyż podatnicy przed wydaniem decyzji nie zostali poinformowani o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, a tym samym zostali pozbawieni możliwości przedstawienia własnych uwag i wniosków dowodowych,

– art. 120 i art. 122 §1 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez działania niejasne i niezgodne z przepisami prawa, co powoduje brak zaufania do organów podatkowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu własnego stanowiska skarżony organ wyjaśnił, że decyzja pod względem merytorycznym jest prawidłowa. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków dotyczącą działki nr [...], powierzchnia 240 m2. została sklasyfikowana, jako drogi o symbolu "dr". Zatem prawidłowo od tej powierzchni naliczony został podatek od nieruchomości według stawki, jak dla gruntów pozostałych. Ponadto w informacji dotyczącej podatku rolnego podatnicy wskazali, że przedmiotem podatku od nieruchomości jest grunt o pow. 240 m2. klasyfikowany, jako grunty pozostałe.

W kwestii naruszenia przepisów proceduralnych skarżony organ podniósł, że nie wystąpiły w niniejszej sprawie ani przesłanki do wznowienia postępowania, ani przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Popełnione błędy proceduralne nie miały wpływu na kierunek rozstrzygnięcia. Stąd brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Analiza akt administracyjnych nie ujawniła okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji lub okoliczności uzasadniających uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - art. 145 §1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.).

W toku prowadzonego postępowania organy dopuściły się szeregu naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które nie pozostają bez wpływu na wynik postępowania w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżący trafnie podnoszą, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy nie wystąpiły przesłanki aktualizujące kompetencję do orzekania na podstawie art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2012, poz. 749 ze zm.) w związku z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. 2014, poz. 849).

Nabycie nieruchomości w miejscowości [...] było zdarzeniem pozostającym bez wpływu na wysokość opodatkowania nieruchomości położonych [...]. W sprawie nie wystąpiła jakakolwiek zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, która powodowałby zmianę w opodatkowaniu nieruchomości w [...]. W sprawie winna zostać wydana odrębna decyzja dotycząca opodatkowania nowo nabytych nieruchomości.

Podkreślić przy tym należy, że przed sądem administracyjnym, poza wyjątkiem, o którym mowa w art. 106 §3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie prowadzi się postępowania dowodowego. Sąd administracyjny dokonuje oceny legalności działań skarżonego organu na podstawie akt administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że niepodnoszoną w skardze przeszkodą do realizacji kompetencji z art. 254 ustawy – Ordynacja podatkowa w zakresie zmiany decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2014 roku o nr [...] jest także brak podstaw do przyjęcia, że taka decyzja została w ogóle wydana.

Znajdujący się w aktach administracyjnych egzemplarz nie zawiera koniecznego w tym zakresie elementu, a mianowicie podpisu osoby upoważnionej w rozumieniu art. 210 §1 pkt 8 ustawy – Ordynacja podatkowa.

Wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie przepisów prawa, których dopuścił się organ pierwszej instancji nie pozostaje bez wpływu na wynik postępowania. Jednocześnie skutki tych naruszeń nie mogły zostać naprawione bez usunięcia z obrotu prawnego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Istotne z punktu widzenia zasad powstania zobowiązania podatkowego oraz odpowiedzialności podatkowej jest to czy postępowanie podatkowe zostało wszczęte i przeprowadzone na zadach nakazu płatniczego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego – art. 6c ust.1 i 2 w związku z art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz.U. 2013, 1381 ze zm.), czy też na zasadach określonych dla współwłasności nieruchomości określonych w art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Uwzględniając bowiem postanowienia art. 92 ust. 1 i ust. 2 ustawy – Ordynacja podatkowa przyjąć należy, że powstanie zobowiązania podatkowego, a w konsekwencji także realizację odpowiedzialności podatkowej współwłaścicieli nieruchomości, warunkuje doręczenie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego wszystkim współwłaścicielom nieruchomości. Tej zasady nie stosuje się do zobowiązań podatkowych pobieranych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. W tym przypadku zasady odpowiedzialności solidarnej stosuje się z chwilą doręczenia decyzji (nakazu płatniczego) osobie, na którą, zgodnie z odrębnymi przepisami, wystawia się decyzję (nakaz płatniczy).

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że postanowienie Burmistrza [...] o wszczęciu postępowania podatkowego dotyczyło wszczęcia postępowania w podatku od nieruchomości, a przy tym zostało skierowane jedynie do G. J. i tylko jemu doręczone.

Materialnoprawne ramy wszczętego postępowania podatkowego jednoznacznie wskazywały, że akt kończący postępowanie podatkowe odnosić się będzie jedynie do sfery obowiązków podatkowych G. J.

Tymczasem kończąca wszczęte postępowanie decyzja Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2014 roku, o nr [...] została wydana na zasadach właściwych dla łącznego zobowiązania pieniężnego w rozumieniu art. 6c ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 stycznia 1984 roku o podatku rolnym (Dz.U. 2013, poz. 1381 ze zm.). Zatem dokonana została konkretyzacja zobowiązania podatkowego, a w konsekwencji wykreowana odpowiedzialność podatkowa wszystkich współwłaścicieli nieruchomości położonych w [...]. Dług wynikający z nakazu doręczonego wyłącznie jednemu ze współwłaścicieli nieruchomości stał się wymagalny również wobec J. J.

Wskazać przy tym należy, że przepis art. 6c ust. 2 ustawy o podatku rolnym stanowi jedynie o tym, że na zasadzie łącznego zobowiązania pieniężnego dopuszczalne jest wydanej odrębnej decyzji (nakazu płatniczego), którą wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Skoro przepis wprowadza odstępstwa od zasad ogólnych jedynie w zakresie wystawienia decyzji, to nie oznacza zwolnienia organu podatkowego od prowadzenia postępowania wobec wszystkich mogących taką odpowiedzialność ponosić.

Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie uznaje zatem, że Burmistrz [...] wydaną decyzją ukształtował zobowiązanie podatkowe wobec podmiotu, który w postanowieniu o jego wszczęciu nie został wskazany, jako strona postępowania podatkowego, ani nie brał w udziału w tym postępowaniu. Podkreślić przy tym należy, że nawet wówczas, gdyby zasadne było wszczęcie postępowanie w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 254 ustawy – Ordynacja podatkowa, to w tym postępowaniu winny brać udział wszystkie strony, do których adresowana była decyzja w sprawie wymiaru podatku rolnego z dnia [...] stycznia 2014 roku o nr [...].

Przedmiotem rozpoznania przed organem pierwszej instancji na etapie wszczęcia postępowania podatkowego oraz na etapie jego zakończenia była inna sprawa podatkowa z punktu widzenia jej podstawy prawnej, jak i adresatów wydanej decyzji. Usunięcie tego rodzaju uchybień nie było możliwe przez organ odwoławczy bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W tym aspekcie trafne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 120 oraz art. 165 §2 w związku z art. 127 ustawy – Ordynacja podatkowa.

Ponownie rozpoznając sprawę organy przeprowadzą ponownie postępowanie podatkowe w całości z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach sądowych oraz o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji postanowiono odpowiednio na podstawie art. 200 P.p.s.a. - w punkcie drugim sentencji wyroku i na podstawie art. 152 P.p.s.a. - w punkcie trzecim sentencji wyroku.