Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 268/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 60 , art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 64,art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 67
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 67a § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie WSA Izabela Kucznerowicz WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2021 r. J. G. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] września 2020 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odroczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego za rok 2020.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której w dniu [...] lipca 2020 r. skarżący w związku ze zbliżającym się terminem spłat rat opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości za 2020 r., wniósł o odroczenie terminu ich spłaty do końca 2021 r. W oświadczeniu majątkowym wnioskodawca wskazał, że wraz z żoną osiągają miesięczny dochód netto wysokości [...] zł. Skarżący ponosi [...] zł wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego (węgiel, paliwo, żywność, leki, ubiór). Obciążeniem dla domowego budżetu był także zakup okularów specjalistycznych, których koszt wyniósł [...] zł. Z oświadczenia wynika również, że znaczną część wydatków stanowi spłata kredytów i pożyczek, których miesięczny koszt według przedstawionych harmonogramów spłat wynosi [...] zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku, tj. nieruchomości, oszczędności czy ruchomych przedmiotów o wartości powyżej [...] zł.

Organ pierwszej instancji, odmawiając odroczenia terminu płatności opłaty planistycznej za 2020 r. w łącznej wysokości [...] zł, naliczonej decyzjami z [...] sierpnia 2012 r. o numerach: [...], [...], [...] oraz decyzją w sprawie rozłożenia tej należności na raty nr [...] W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.; dalej: "u.f.p."), art. 67 a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."). W treści uzasadnienia stwierdził, że spłata należności może wpłynąć negatywnie na majątek skarżącego lecz nie zachwiałaby podstawami jego egzystencji. Wójt już dwukrotnie decyzjami odraczał mu termin płatności opłaty planistycznej, w związku z czym skarżący przez blisko 8 lat nie musiał jej uiszczać, co z pewnością było wystarczającym okresem by poprawić swoją sytuację finansową i opłacić choć część należnej opłaty planistycznej. Gmina nie może ponosić odpowiedzialności za zaciąganie kredytów przez wnioskodawcę, które powodują, że jego sytuacja finansowa nie ulega znaczącej poprawie. Wójt także zauważył, że opłata planistyczna, to opłata stanowiąca w przypadku skarżącego [...]% uzyskanej kwoty ze sprzedaży nieruchomości, co pozwala ustalić, że w związku ze sprzedażą uzyskał on ok. [...] zł. Biorąc pod uwagę fakt, że stan zdrowia skarżącego ulega pogorszeniu, co może powodować nieplanowane wydatki, Wójt postanowił zaproponować rozłożenie należności z tytułu opłaty planistycznej na raty, przedstawiając propozycję rat i zaznaczając, że w przypadku wyrażenia chęci przystania na tę propozycję skarżący powinien złożyć stosowny wniosek.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o dalsze odroczenie ww. opłaty, wskazując że z uwagi na liczne schorzenia i złą sytuację finansową nie jest w stanie uiścić tej należności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy rozstrzygniecie Wójta, podkreśliło że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, iż organ "może" udzielić stosownej ulgi podatkowej, jeśli zachodzą wskazane w tym przepisie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Następnie Kolegium wyjaśniło, m. in. w oparciu o wyroki sądów administracyjnych, ww. pojęcia, zaznaczając że w każdym przypadku organ winien dokonać ustaleń co do istnienia ww. przesłanek. Następnie Kolegium wskazało, że zebrany w sprawie materiał dowodowy został w sposób wyczerpujący rozpatrzony, dokładne zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne, mające znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie zastosowania ulgi podatkowej, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a organy podatkowe nie uchybiły obowiązkom wynikającym z treści art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, niekwestionowanego przez skarżącego, Wójt prawidłowo wyciągnął wnioski w zakresie odmowy odroczenia zapłaty ww. opłaty, a dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Zdaniem Kolegium zasadne jest twierdzenie Wójta, że sytuacja materialna strony jest trudna z uwagi na fakt, iż nie dysponuje on żadnym majątkiem i oszczędnościami, a jednocześnie ponosi duże koszty spłaty zaciągniętych kredytów ([...] zł miesięcznie). Jednak Wójt prawidłowo, tj. w sposób logiczny, spójny, w nawiązaniu do ustalonych prawidłowo okoliczności sprawy, uzasadnił odmowę zastosowania wnioskowanej ulgi podatkowej. Stwierdzając, że nie zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, Kolegium podzieliło stanowisko Wójta, że okres 8 lat, przez który skarżący nie musiał uiszczać ww. opłaty, był wystarczający do zgromadzenia przy osiąganych przez niego dochodach środków finansowych, które pozwoliłyby, choćby w części, na uregulowanie należności. Konieczność uregulowania ww. opłaty nie jest wynikiem nadzwyczajnych, niezależnych od odwołującego okoliczności, uzasadniających zastosowanie ulgi. Przeciwnie, zaległość jest następstwem zbycia przez skarżącego działki, której wartość uległa wzrostowi na skutek zmiany planu miejscowego. Skarżący nie podjął natomiast żadnego wysiłku, aby to zobowiązanie wykonać chociażby częściowo. Tym samym udzielenie ulgi stronie, która świadomie rezygnuje z zapłaty podatku kosztem innych wydatków, to stawianie jej w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do osób, które właściwie wykonują swoje zobowiązania. Konieczności zapłaty ww. należności we właściwym terminie oraz we właściwej wysokości nie można traktować jako dolegliwości finansowej. Korzystanie z ulg podatkowych nie może być traktowane jako rozwiązywanie problemów finansowych skarżącego. Wójt nie zanegował faktu, że sytuacja skarżącego i jego rodziny jest aktualnie niełatwa, lecz słusznie uznał, iż udzielenie wnioskowanej ulgi w takiej sytuacji nie było uzasadnione. Skarżący zaciągnął kredyt bankowy oraz pożyczkę, których raty na bieżąco spłaca (wykazuje jako obciążające go wydatki), ale - mimo obsługi zobowiązań prywatnych - nie podejmuje działań mających na celu wykonanie, choćby w części, obowiązku zapłaty ww. opłaty. W tej sytuacji trudno organowi przyjąć, że strona ma faktyczną wolę spłaty zaległości w odroczonym terminie, zwłaszcza że we wniosku o zastosowanie ulgi podatkowej nie wskazała konkretnego terminu, w którym spłata byłaby możliwa, ani też przewidywanego źródła spłaty zaległości. Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, że udzielenie odroczenia terminu płatności ww. opłaty jest formą pomocy państwa wobec podmiotu zobowiązanego do jego zapłaty. Względy sprawiedliwości przemawiają zaś za tym, aby inaczej traktować te podmioty, które do powstania zaległości dopuściły lub doprowadziły świadomie, a inaczej tych, którzy nie mieli dostatecznego rozeznania bądź środków. Należy też wziąć pod uwagę przyczyny sytuacji utrudniającej im wykonanie zobowiązania i to, czy podejmują realne wysiłki w celu wykonania tego zobowiązania finansowego, jeśli jest to w ogóle możliwe. W rozpatrywanej sprawie, przyczyną powstania tej zaległości nie była niewiedza skarżącego, ani błędy w działalności Wójta, lecz postępowanie strony, która nie uiszczając należnej opłaty, pomimo świadomości wymagalności zobowiązania, nie czyni kroków, aby chociaż w minimalnym zakresie spłacić tę należność. W ocenie Kolegium, Wójt wziął po uwagę wszystkie dowody i okoliczności wskazane przez stronę oraz znane mu z urzędu i dokonał ich oceny, która doprowadziła go do uprawnionego przekonania, że brak jest uzasadnienia do zastosowania tej ulgi.

W skardze na powyższą decyzję strona zaznaczyła, że jest człowiekiem bardzo chorym, posiada znaczny stopień niepełnosprawności i ma złą sytuację finansową. Ponadto sprawa toczy się już 8 lat, a w jego ocenie ten podatek nie powinien być naliczony. Jednocześnie wniósł o możliwość odroczenie rat do końca września, a jeśli sprawa się nie wyjaśni, to będzie spłacał ratalnie to zobowiązanie.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Kolegium podtrzymało w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje:

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji/postanowienia (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem, które w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania).

Badając zaskarżoną decyzję w aspekcie tak nakreślonych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO, utrzymującą w mocy decyzję Wójta odmawiającą odroczenia terminu płatności opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w łącznej wysokości [...] zł. Należy na wstępie wyjaśnić, że rozpatrywany przez organy administracyjne wniosek skarżącego dotyczył jedynie części należnej od niego opłaty planistycznej. Z akt administracyjnych wynika, że skarżącego obciąża opłata planistyczna z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (tj. działek o numerach [...], [...], [...] i [...]) w łącznej wysokości [...] zł, a decyzje tę opłatę wymierzające są ostateczne. Nadto decyzją Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] spłata tej należności (jednakże w kwocie [...]zł) została odroczona i rozłożona na raty, przy czym w 2020 r. skarżący miał uiścić dwie raty w kwotach po [...] zł każda, pierwszą do 31 lipca 2020 r., drugą do 31 października 2020 r. Dzień przed uiszczeniem pierwsz3ej z rat wniósł o odroczenie spłaty rat z 2020 r. do końca 2021 r. Zatem zasadnie organy obu instancji potraktowały jego wniosek jako dotyczący tylko rat płatnych w 2020 r. w łącznej kwocie [...]zł. Z akt sprawy nie wynika również, aby skarżący był osobą prowadzącą działalność gospodarczą.

Sporna należność stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu art. 60 u.f.p., są to bowiem środki publiczne, które przepis ten wymienia tylko przykładowo (por. wyrok NSA z 5 lipca 2016 r., I OSK 1276/15 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym materialnoprawną podstawę rozpatrzenia tego wniosku powinien stanowić art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. Zgodnie bowiem z tym przepisem należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może, na wniosek zobowiązanego umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Należy też podkreślić, że w dniu 28 kwietnia 2017 r. weszła w życie nowelizacja u.f.p., której dokonano na podstawie ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 659). Objęła ona m.in. przytoczony wyżej art. 64 u.f.p. Obecnie (jak również w datach orzekania przez organy obu instancji) przepis ten w sposób samodzielny określa nie tylko ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu należności publicznoprawnych, ale również kreuje przesłanki ich zastosowania.

Tymczasem organ pierwszej instancji w podstawie prawnej decyzji rozpatrującej wniosek skarżącego odmownie, powołał art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 67 u.f.p. oraz art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Natomiast Kolegium jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Sądu, art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie może jednak znaleźć w kontrolowanej sprawie zastosowania, gdyż przesłanki do rozstrzygania o zasadności wniosku o odroczenie terminu spłaty całości albo części należności lub rozłożenie na raty należności budżetowej wyczerpująco zostały uregulowane w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. Ust. 2 tego przepisu znalazłby zastosowanie, gdyby organy ustaliły, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, lecz z akt administrac6yjnych taka okoliczność nie wynika. Zgodnie natomiast z art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy K.p.a. i odpowiednio przepisy działu III Ordynacja podatkowej. Skoro zatem art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. dotyczący umarzania, odraczania i rozkładania na raty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym reguluje przesłanki m. in. odraczania terminu spłaty części należności, brak jest podstaw do odpowiedniego zastosowania w tym zakresie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Do odpowiedniego stosowania m. in tego przepisu odsyła art. 67 ust. 1 u.f.p., ale tylko w sprawach "nieuregulowanych niniejszą ustawą". Zastrzeżenie to powoduje, że w sytuacji rozpatrywania wniosku zobowiązanego o odroczenie terminu spłaty części należności z tytułu opłaty planistycznej, organ zobowiązany jest badać przesłanki wskazane w w pkt 2 lit. b tego przepisu a nie przesłanki określone w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

Należy też podkreślić, że inne są przesłanki zastosowania wnioskowanej przez skarżącego ulgi w postaci odroczenia terminu spłaty części należności budżetowej, wymienione w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p., a inne w art. art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Tym samym, bezpodstawnie zastosowany w kontrolowanej sprawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, umożliwia uwzględnienie wniosku w przypadkach uzasadnionych "ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym", a ponadto na jego podstawie brak możliwości do zastosowania go wobec wniosku o odroczenie terminu spłaty części należności. Natomiast art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. pozwala na udzielenie ulgi w postaci odroczenie terminu spłaty części należności, ale jedynie w przypadkach uzasadnionych "względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego". I wystąpienie tych właśnie przesłanek powinno być badane przy rozstrzyganiu kontrolowanej sprawy.

W orzecznictwie na tle ww. przepisu wskazuje się, że ważne względy społeczne lub gospodarcze zobowiązanego to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności wnioskodawca nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowej, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Trzeba jednak mieć też na uwadze i to, że względy ogólnospołeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 15 maja 2019 r., I SA/Bk 125/19).

Z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. wynika, że organ najpierw powinien ocenić, czy w sprawie zachodzi przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. W przepadku stwierdzenia, że taka sytuacja nie występuje, organ nie ma możliwości udzielenia wnioskowanej przez zobowiązanego ulgi. W przypadku natomiast stwierdzenia występowania pozytywnych przesłanek do udzielenia ulgi jej zastosowanie jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Użyte w przepisie sformułowanie "może", przesądza bowiem o tym, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Zaznaczyć wypada, że zastosowane kryteria udzielenia ulgi odwołują się do pojęć nieostrych i niedookreślonych. Powoduje to, że swoboda uznania organu decydującego o udzieleniu lub nieudzieleniu ulgi jest dość znaczna (por. wyrok WSA w Szczecinie z 2 października 2019 r., I SA/Sz 280/19).

Co prawda, można by przyjąć pogląd, że treść przesłanek w obu powoływanych regulacjach jest podobna, ale z pewnością nie jest identyczna. Jednak przyjęcie, że nie ma znaczenia dla wyniku sprawy, czy organ rozpatrzył wniosek na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. czy też art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej byłoby ewidentnie sprzeczne z zakazem wykładni synonimicznej, stanowiącej kanon wśród dyrektyw wykładni językowej. Reguła wykładni synonimicznej zabrania przyjmowania, że prawodawca nadaje różnym zwrotom to samo znaczenie (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117-118; B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008, s. 49; uchwała NSA z 30 marca 2009 r., sygn. akt II FPS 7/08; uchwała NSA z 24 lutego 2020 r., II OPS 2/19). Z zakazem wykładni synonimicznej korespondują zasady techniki prawodawczej, ponieważ zgodnie z § 10 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283) do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami (szerzej: G. Wierczyński [w:] T. Bąkowski, P. Bielski, K. Kaszubowski, M. Kokoszczyński, J. Stelina, J. Warylewski [red.], G. Wierczyński, Zasady techniki prawodawczej. Komentarz do rozporządzenia, Warszawa 2003, s. 87-90; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 września 2001 r., SK 11/00, OTK 2011/6/166; wyrok NSA z 1 sierpnia 2019 r., II FSK 2705/17).

Skoro zatem w kontrolowanej sprawie zarówno Wójt, jak i Kolegium, podstawą swoich rozstrzygnięć bezpodstawnie uczyniło art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, to inne przesłanki, aniżeli wynikające z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p., zadecydowały o zakresie postępowania dowodowego oraz - być może – o kierunku załatwienia wniosku. Organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy w tym przypadku za uwzględnieniem wniosku przemawiają "względy społeczne lub gospodarcze, w szczególności możliwości płatnicze zobowiązanego". Rozpoznał sprawę w oparciu o inne podstawy, to jest "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". W tej sytuacji trudno powiedzieć, że w ogóle została rozpoznana istota sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 27 lipca 2020 r., I SA/Gl 172/20).

W związku z powyższym, Sąd stwierdza, że zostały naruszone regulacje o postępowaniu dowodowym (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p.), gdyż na skutek wadliwego ustalenia materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia zaniechano przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie, który jest istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Zakres postępowania dowodowego jest bowiem determinowany normą prawa materialnego, która ma być zastosowana w sprawie. Postępowanie dowodowe powinno doprowadzić do zrekonstruowania konkretnego stanu faktycznego, czyli obejmować te fakty i dowody, które mają prawne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (por. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2004, s. 80-81; wyroki NSA z 6 marca 2008 r., I FSK 747/07 oraz z 17 grudnia 2010 r., II FSK 1489/09).

W ponownym prowadzonym postępowaniu organ administracyjny w pierwszej kolejności zatem zdekoduje treść przesłanek wymienionych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. Następnie uzupełni, jeśli zajdzie traka potrzeba, postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia. Przy czym, fakty istotne dla oceny "względów społecznych lub gospodarczych, w szczególności możliwości płatniczych zobowiązanego" ustali na dzień orzekania, uwzględniając zdarzenia wskazywane przez stronę jako przyczyny uniemożliwiające mu zapłatę części opłaty planistycznej objętej wnioskiem oraz oceni zasadność jego żądania w kontekście jego aktualnej sytuacji finansowej. Organ powinien również odnieść się do aktualnego stanu zaległości w stosunku do całej opłaty planistycznej, a nie tylko w stosunku do dwóch rat objętych wnioskiem, których termin płatności upłynął już w 2020 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, Sąd podkreśla, że skarżący bezzasadnie twierdzi, że sprawa toczy się od ośmiu lat, ponieważ złożony przez niego [...] lipca 2020 r. wniosek został rozpatrzony przez organ pierwszej instancji [...] września 2020 r., a wniesione na tę decyzję odwołanie po niecałych dwóch miesiącach od jego wpływu do organu. Należy zwrócić skarżącemu uwagę, że od ośmiu lat (tj. do chwili złożenia przez niego skargi w niniejszej sprawie) nie uiścił on należności stanowiącej wymagalną opłatę planistyczną, składają wiele wniosków o zastosowanie wobec niego różnych ulg. Sprawa trwa osiem lat, ponieważ przez ten okres, mimo zastosowania przez organ wnioskowanych ulg, żadnej płatności nie uiścił, mimo deklarowania (również w rozpoznawanej skardze), że będzie spłacał ratalnie zobowiązanie. Nie ma natomiast znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy podnoszona w skardze okoliczność, że "ten podatek nie powinien być naliczony" i skarżący będzie się starał o "kasację" poprzednich decyzji. Trzy ostateczne decyzje Wójta z [...] sierpnia 2012 r., określające skarżącemu opłatę planistyczną, cały czas pozostają w obrocie prawnym. Natomiast w postępowaniu rozpatrującym wniosek o zastosowanie ulgi nie bada się zasadności obciążenia zobowiązanego opłatą planistyczną.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.