Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3304/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 8
journal: Dz.U. 1963 nr 28 poz 169
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej Wsi [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie administracyjne, toczące się z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z [...] maja 2013 r. nr [...].

W decyzji przywołany został następujący stan faktyczny.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. decyzją z [...] maja 1965 r. nr [...] ustaliło, że nieruchomość o powierzchni [...] ha, stanowi wspólnotę gruntową wsi S. W związku z odwołaniem mieszkańców wsi S., organ drugiej instancji wydał ostateczną decyzję z dnia [...] września 1965 r., którą utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 1965 r.

Kierownik Urzędu Rejonowego w B. decyzją z [...] czerwca 1992 r. nr [...] ustalił, że nieruchomość o powierzchni [...] ha położona we wsi S., uwidoczniona na mapach sporządzonych przez [...] Okręgowe Przedsiębiorstwo Miernicze w latach 1959/60, stanowi wspólnotę gruntową.

Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 1996 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 1992 r. nr [...], wskazując że decyzja dotyczy sprawy już rozstrzygniętej decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z 1965 r.

Pismem z 25 września 2012 r. Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej Wsi S. (określanej dalej jako: Spółka, strona, skarżąca) zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rolnictwa Wsi z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1996 r.

Decyzją z [...] maja 2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z 1996 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że pomiędzy treścią decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z [...] czerwca 1992 r., a decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z [...] maja 1965 r. zachodziła tożsamość spraw administracyjnych. Przedmiotem obu decyzji było ustalenie które grunty stanowią wspólnotę gruntową wsi S. w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 1963 r. Nr 28, poz. 169, ze zm.). Ustalenie na podstawie przepisów ww. ustawy obszaru nieruchomości wchodzących w skład wspólnoty gruntowej, wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie i obszaru gospodarstw rolnych przez nich posiadanych oraz wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie należy odnieść bez względu na datę wydania tej decyzji administracyjnej do stanu faktycznego i prawnego, istniejącego w dacie wejścia w życie tej ustawy.

Wnioskiem z 4 czerwca 2013 r. Spółka wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpoznaniu tego wniosku Minister wydał decyzję z [...] października 2013 r. nr [...], którą uchylił swoją decyzję z [...] maja 2013 r. i umorzył postępowanie. W uzasadnieniu stwierdzono, że Spółka nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji Wojewody [...] z 1996 r., która dotyczy ukonstytuowania się wspólnoty gruntowej nieruchomości położonej we wsi S. W ocenie organu interes prawny do kwestionowania ww. decyzji Wojewody [...] mają jedynie osoby, które są potencjalnie uprawnionymi do udziału we wspólnocie zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, natomiast kompetencje Spółki, określone w art. 14 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie pozwalają uznać jej za stronę postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z 1996 r.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Spółki, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniesiono o jej uchylenie. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

– art. 28, w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: K.p.a.), polegające na umorzeniu postępowania wskutek błędnego przyjęcia, że Spółka nie miała interesu prawnego do występowania w charakterze strony w postępowaniu toczącym się przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z 1996 r.,

– art. 14, art. 15 i art. 18 ust. 1 zd. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie, że Spółce, utworzonej do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową, nie przysługuje legitymacja do reprezentowania tejże wspólnoty w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność decyzji, którą uprzednio ostatecznie ustalono obszar wspólnoty gruntowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2849/13 uchylił zaskarżoną decyzję i przyznał rację skarżącej, że orzekając w sprawie naruszono art. 28 K.p.a., co miało wpływ na bezzasadne umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 1996 r. wobec skutecznego złożenia wniosku przez Spółkę. W uzasadnieniu stwierdzono, że w sprawie kluczowe znacznie miały dwie okoliczności: powstanie Spółki i ukonstytuowanie organu właściwego do jej reprezentowania (statut zatwierdzono w 1993 r.) oraz fakt, że decyzja, której stwierdzenia nieważności żąda wnioskodawca, dotyczy niewątpliwe interesów majątkowych Spółki (decyzja z 1992 r., którą wyeliminowano z obrotu decyzją z 1996 r., określała w odmienny sposób powierzchnię gruntów przynależących do wspólnoty – [...] a [...] ha). W tej sytuacji przepisami prawa materialnego, z których wynikają uprawnienia Spółki do bycia stroną w postępowaniu (interes prawny), były regulacje ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, obecnie: Dz. U. z 2014 r., poz. 121, ze zm., dalej: K.c., dotyczące ochrony własności. W tym zakresie Spółka, wykonując zarząd, reprezentuje interesy swoich udziałowców. Zarząd ten obejmuje uruchamianie procedur prawnych zmierzających do ochrony praw wspólnoty do gruntów (kreuje to zakres uprawnień jej udziałowców). Wobec dokonania błędnej oceny, jakoby Spółka nie miała interesu prawnego w sprawie, skarżonym orzeczeniem uchylono uprzednią decyzję w sprawie, co skutkowało nierozpoznaniem wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy co do meritum. Naruszenie przepisów prawa materialnego, przesądzających kto jest stroną w postępowaniu, miało wpływ na wynik sprawy, co skutkowało potrzebą wyeliminowania z obrotu zaskarżonego aktu przez Sąd.

Wniesiona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skarga kasacyjna od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z 16 lutego 2016 r.

Minister, po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania, wskazaną na wstępie decyzją z [...] października 2016 r. umorzył postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] maja 2013 r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wywodził, że w sprawie zmienił się stan prawny, wraz z wejściem w życie ustawy z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. 2015 r., poz. 1276). Zmieniony art. 8o przedmiotowej ustawy stanowi, że do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych na podstawie ustawy nie stosuje się art. 145-145b oraz 154-156 K.p.a., jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie.

W ocenie Ministra oznacza to, że ostateczne decyzje administracyjne wydane na podstawie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych pozostają niewzruszalne nawet gdyby były obarczone kwalifikowanymi wadami. Natomiast wzruszenie kwestionowanej decyzji Wojewody z 1996 r. spowodowałoby uaktualnienie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B., z [...] czerwca 1992 r., która nie może być już przedmiotem badania, zgodnie z ww. przepisem. W związku z tymi okolicznościami dalsze postepowanie byłoby bezprzedmiotowe, a więc należało je umorzyć.

Spółka ponownie zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie.

W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

– art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, w zw. z art. 4 ustawy z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. i w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania w skutek błędnego przyjęcia, że przedmiotem postępowania jest merytoryczna decyzja z 1992 r. która dotyczy ukonstytuowania wspólnoty gruntowej;

– art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w zw. z art. 4 ustawy z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz w zw. z art. 2 i art. 32 ust. Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez błędną wykładnię i przyjęcie, że art. 8o wyłącza dopuszczalność stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., wydanych przed 1 stycznia 2016 r.;

– art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; określanej dalej jako: P.p.s.a.), poprzez niewypełnienie zalecenia sformułowanego w poprzednim wyroku WSA w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że brak jest podstaw do twierdzenia, iż postępowanie powinno zostać umorzone z uwagi na zmianę ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i podniósł, że z żadnego przepisu ustawy nowelizującej nie wynikał obowiązek umorzenia już prowadzonych postepowań, a jedynie określono termin, od którego powinny być one prowadzone bezwzględnie według znowelizowanych przepisów.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

I. W rozpatrywanej sprawie sporna jest interpretacja uregulowania prawnego, zawartego w art. 8 o ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 703, ze zm.), obowiązującego od dnia 1 stycznia 2016 r., w odniesieniu do decyzji o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. Zgodnie z art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych na podstawie niniejszej ustawy nie stosuje się art. 145-145b oraz art. 154-156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie.

II. Eliminacja z obrotu prawnego decyzji lub części decyzji dotyczących ustalenia nieruchomości wchodzących w skład wspólnoty gruntowej uzasadniona np. fragmentaryczną trafnością wniosków wniesionych przez nielicznych uczestników postępowania, a często już ich następców prawnych może utrwalać stan niepewności prawnej dla wielu podmiotów. Wskazane rozwiązanie prawne podyktowane więc zostało wolą utrzymania ustalonych przed wieloma laty stosunków własnościowych dotyczących nieruchomości, z uwagi na doniosłe znaczenie ochrony ich trwałości. Przejawiło się to w wyłączeniu możliwości wzruszenia decyzji ostatecznych, dotyczących zazwyczaj wzajemnie powiązanych praw do nieruchomości wielu osób. Podobny zabieg normatywny ustawodawca zastosował np. w odniesieniu do scalania gruntów w art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2014 r. poz. 700, ze zm.), poprzez przyjęcie że przepis ten wyklucza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów oraz zastosowania do tej decyzji art. 158 § 2 K.p.a. Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych nie stosuje się art. 145-145b oraz art. 154-156 K.p.a., jeżeli od dnia, w którym decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów stała się ostateczna upłynęło 5 lat. Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1157), obowiązującą od dnia 16 października 2013 r. Z uzasadnienia poselskiego projektu tej ustawy wynika, iż zmiana ta została dokonana celem doprecyzowania zakresu obowiązywania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tak aby w przypadku decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia nie mogły być stosowane tryby nadzwyczajne po upływie wielu lat od ich wydania.

Przepis art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie formułuje wprost zakazu wszczynania postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności. Z wykładni językowej tego przepisu wynika, że skoro do wymienionych w nim rodzajów decyzji po upływie określonego terminu od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna nie stosuje się art. 156 K.p.a., to organy administracji po upływie tego terminu nie mają prawnej możliwości dokonywania oceny czy decyzja ta jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., skutkujących stwierdzeniem jej nieważności i czy ewentualnie występuje negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności, której zaistnienie skutkowałoby stwierdzeniem wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Wyłączenie po upływie określonego terminu zastosowania do decyzji art. 156 K.p.a. oznacza więc, że wyłączona została również możliwość zastosowania do tej decyzji art. 158 § 2 K.p.a. Organy nie mogą bowiem stwierdzić wydania tej decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli nie mają możliwości dokonania oceny zaistnienia przesłanek nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Przepis art. 158 § 2 K.p.a. nie ma charakteru samodzielnego i jego zastosowanie może mieć miejsce tylko wtedy, gdy możliwe jest zastosowanie do danej decyzji art. 156 K.p.a. Przepis art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot, wyłączający możliwość stosowania art. 156 K.p.a. do decyzji zatwierdzającej projekt scalenia lub wymiany gruntów po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna, nie daje podstawy do stosowania ani art. 156 § 1 K.p.a. do tej decyzji, ani art. 158 § 2 K.p.a. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt II OSK 873/15 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej określanej jako CBOSA, w odniesieniu do art. 33 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów).

Za trafnością powyższego wniosku przemawia wykładnia systemowa. Otóż wówczas, gdy ustawodawca chce wyłączyć możliwości stwierdzenia nieważności decyzji po upływie określonego terminu i jednocześnie umożliwić wydawanie decyzji na podstawie art. 158 § 2 K.p.a., to wtedy reguluje to w taki sposób, jak w innych przepisach, tj. np. art. 58 ust. 6 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1537, ze zm.), art. 53 ust. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r., poz. 778, ze zm.), art. 9 ac ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2015 r., poz.1297, ze zm.), czy też w art. 31 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2031, ze zm.). W przepisach tych zastosowano taką konstrukcję, iż nie stwierdza się nieważności określonej decyzji po upływie jakiegoś terminu, przy czym przepis art. 158 § 2 K.p.a. stosuje się odpowiednio. Wskazano w nich więc wprost, że wprawdzie niemożliwe jest stwierdzenie nieważności danej decyzji, lecz istnieje możliwość stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa. Natomiast w przepisie art. 8 o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych takiej możliwości wprost nie przewidziano i - jak wynika z powyższych rozważań - również z wykładni tego przepisu nie można jej wyprowadzić.

III. Kolejny wniosek, który wypływa z interpretacji normy zawartej w art. 8 o ustawy o scalaniu i wymianie gruntów jest wynikiem wykładni celowościowej. Otóż, pomimo tego, że przepis art. 8 o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie formułuje wprost zakazu wszczynania nadzwyczajnych postępowań administracyjnych w stosunku do wymienionych w nim decyzji, to z jego treści wynika, że jeżeli po upływie określonego terminu nie jest możliwe zastosowanie do tego rodzaju decyzji przesłanek wznowienia postępowania (art. 145-145b K.p.a.), przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (art. 154-155 K.p.a.), czy też przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 K.p.a.). Implikuje to stwierdzenie, że skoro brak jest możliwości merytorycznego zakończenia postępowania nadzwyczajnego wszczętego przez organ, to prowadzenie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie jest niedopuszczalne i bezprzedmiotowe. Może się ono jedynie zakończyć decyzją mającą wymiar procesowy, a nie merytoryczny. Jedyna możliwa formuła prawna do zastosowania w tej sytuacji, polega na wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania nadzwyczajnego, bowiem stanowi to wyraz uchylenia się organu od merytorycznego zakończenia postępowania nadzwyczajnego, które ze względu na brzmienie art. 8 o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie może nastąpić.

Organ rezygnując z prowadzenia postępowania i w efekcie z merytorycznego rozstrzygnięcia nie wypowiada się w przedmiocie decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności.

IV. Wbrew twierdzeniom Spółki przepis art. 8o wyłącza dopuszczalność stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., wydanych zarówno przed, jak i po 1 stycznia 2016 r. Brak jest bowiem przywołania jakiejkolwiek daty w przepisach prawa, która stanowiłaby podstawę do ograniczenia możliwości zastosowania art. 8o ww. ustawy.

V. Nie jest trafny zawarty w skardze zarzut dotyczący braku możliwości zastosowania art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Ze stanu faktycznego wynika, że Kierownik Urzędu Rejonowego w B. decyzją z [...] czerwca 1992 r. nr [...] ustalił, że nieruchomość o powierzchni [...] ha położona we wsi S., uwidoczniona na mapach sporządzonych przez [...] Okręgowe Przedsiębiorstwo Miernicze w latach 1959/60, stanowi wspólnotę gruntową. Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 1996 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 1992 r. nr [...], ustalającej że nieruchomość o powierzchni [...] ha położona we wsi S. stanowi wspólnotę gruntową, wskazując że decyzja dotyczy sprawy już rozstrzygniętej decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z 1965 r. Pismem z dnia 25 września 2012 r. Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej Wsi S. zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rolnictwa Wsi z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1996 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 6 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2849/13, uchylającym decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r. nr [...], wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania, odniósł się do kwestii, czy wnioskująca o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1996 r. Spółka ma interes prawny w sprawie, a więc czy jest jej stroną i mogła skutecznie zainicjować postępowanie (art. 157 § 2 K.p.a.).

Decyzja Wojewody [...] z [...] marca 1996 r. dotyczyła przesądzenia, czy nieruchomość o powierzchni [...] ha położona we wsi S. stanowi wspólnotę gruntową. Niewątpliwie zatem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zarówno tej decyzji, jak i decyzji wydanych w postępowaniu nadzwyczajnych, a jej dotyczących, mieszczą się w katalogu rodzaju decyzji, zawartym w art. 8 o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

VI. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; określanej dalej jako: P.p.s.a.), poprzez niewypełnienie zalecenia sformułowanego w poprzednim wyroku WSA w Warszawie.

Stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego czynność była przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu administracji publicznej oraz sądu oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie. Ocena prawna dotyczyć może w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2849/13 wyraził stanowisko dotyczące uznania za stronę skarżącej oraz prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, we względu na to, że brak jest negatywnej przesłanki w postaci braku interesu Spółki. Sąd nie wypowiadał się zatem w przedmiocie nieistnienia innych negatywnych przesłanek.

Mimo związania organu oceną praną możliwe jest sformułowanie przez organ odmiennego stanowiska od tego, które zostało zawarte w poprzednio wydanym w sprawie orzeczeniu wówczas, gdy w okresie pomiędzy wydaniem poprzedniego wyroku, a ponowną skargą do sądu administracyjnego zmianie uległy przepisy, wskutek czego pogląd sądu staje się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 979/16, wyrok NSA z 28 października 2016 r., sygn. akt II GSK 2473/16, CBOSA). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej oceny prawnej, może spowodować zmiana - po wydaniu orzeczenia sądowego - istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie.

W rozpatrywanej sprawie po wydaniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2849/13 wszedł w życie art. 8 o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, obowiązujący od dnia 1 stycznia 2016 r. Ta owa prawna okoliczność powoduje, że w zakresie uregulowanym w art. 8 o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych przestała być aktualna ocena prawna, wyrażona w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2014 r., dotycząca możliwości prowadzenia postępowania nieważnościowego.

VII. Wobec niezasadności argumentów skargi i braku dostrzeżenia z urzędu przez Sąd wad zarówno zaskarżonej decyzji, jak i postępowania organu poprzedzającego jej wydanie, Sąd skargę oddalił.