Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 690/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1, art. 255
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 1592/10 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 25 maja 2010 r. S. B. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 kwietnia 2010 r. w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2011 r. (sygn. akt III SA/Wa 1592/10) oddalającego powyższą skargę pełnomocnik skarżącego wywiódł skargę kasacyjną. Zarządzeniem z dnia 30 maja 2011 r. skarżący został wezwany do uiszczenia w wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł . W odpowiedzi skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca podał, że jest w trudnej sytuacji finansowej, ponieważ od dłuższego czasu korzystał z kosztownego leczenia i z przyczyn niezależnych od niego nie mógł uzyskiwać dochodów. Wskazał, że łączny dochód pięcioosobowej rodziny w wysokości 3300 zł brutto pochodzi z pracy skarżącego (wynagrodzenie 300 zł) oraz pracy jego małżonki (wynagrodzenie 3000 zł). Zarządzeniem z dnia 8 lipca 2011 r. skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów, na podstawie których sąd mógłby w pełni ocenić rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze, w terminie 7 dni od chwili. Skarżący odebrał powyższe pismo w dniu 21 lipca 2011 r., ale nie uzupełnił oświadczenia o stanie majątkowym.

Postanowieniem z dnia 15 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie udokumentował swojej sytuacji majątkowej opisanej we wniosku o przyznanie prawa pomocy, co uniemożliwiło przeprowadzenie oceny jego sytuacji materialnej tak, by można było jednoznacznie stwierdzić, iż poniesienie przez niego kosztów jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania jego i jego rodziny.

Pismem z dnia 6 października 2011 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wskazał, ze sąd posiadał informacje dotyczące jego sytuacji finansowej, ponieważ w postanowieniach wydanych w sprawach o sygn. III SA/Wa 1643/11 oraz III SA 1645/11 zwolnił skarżącego i jego małżonkę od wpisów od skargi odpowiednio ponad kwoty 50 zł i 100 zł. Z tego powodu w ocenie skarżącego rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie było sprzeczne z ww. orzeczeniami wydanymi w tym samym stanie faktycznym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Prawo pomocy, stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153 Poz 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przesłanką przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący zaś nie wypełni obowiązków wynikających ze spoczywającego na nim ciężaru dowodowego, jeżeli nie przedstawi dokumentów na podstawie, których dałoby się ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się jego koszty utrzymania (por. J.P.Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2010 s. 567 – 568). Okoliczności stanowiące podstawę faktyczną przyznania wnioskowanych uprawnień procesowych, powinny być bowiem należycie uprawdopodobnione.

Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis ten w powiązaniu z powyższą konstatacją, iż to na skarżącym spoczywa ciężar dowodu prowadzi do wniosku, że jeśli strona nie dopełniła w całości lub części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów, to fakt ten uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. J.P. Tarno Prawo...., s. 594). Nałożenie na stronę powyższych obowiązków wynika z tego, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na skutek przyznania stronie prawa pomocy dochodzi do obciążenia tymi kosztami budżetu państwa, a więc pośrednio wszystkich podatników.

Na gruncie rozpoznawanej nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący nie wykonał wezwania sądu, które było konieczne do uzyskania informacji na temat jego sytuacji finansowej. Jak trafnie zauważył sąd pierwszej instancji wybiórcze przedstawienie informacji o stanie majątkom wnioskodawcy podważa wiarygodność prezentowanej przez niego argumentacji. Oceny tej nie mogło zmienić wydanie odmiennych rozstrzygnięć w innych sprawach skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 p.p.s.a sąd orzeka na podstawie akt sprawy, z czego można wywieść, że podstawą orzekania jest materiał zebrany w rozpoznawanej sprawie. Zresztą w pozostałych sprawach skarżącego podstawą rozstrzygnięcia był odmienny stan faktyczny, ponieważ nie Sąd nie wzywał go przedstawienia dokumentów poświadczających jego sytuację majątkową.

Analiza postępowania przed Sądem pierwszej instancji w niniejszej sprawie prowadzi Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.