Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 761/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74h § 1, § 9 i § 12
journal: Dz.U. 2016 poz 1796
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant p.o. ref. staż. Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi M.L. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z [...] lutego 2018 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (dalej "Komisja II stopnia") utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego (dalej "Komisja Egzaminacyjna") z [...] października 2017 r., którą ustalono, że M. L. (dalej "Skarżąca") uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Jako podstawę prawną skarżonej uchwały wskazano art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U. z 2017 r. poz. 2291), dalej "p.n." w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257), dalej "k.p.a.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Jak wynika ze sprawy Skarżąca w dniach 5-7 września 2017 r., na podstawie art. 74 § 2 p.n., przystąpiła przed Komisją Egzaminacyjną do egzaminu notarialnego, który składał się z trzech części, tj. polegał na sporządzeniu dwóch aktów notarialnych oraz projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności. Komisja Egzaminacyjna, po dokonaniu oceny każdego ze sporządzonych przez Skarżącą zadań egzaminacyjnych ustaliła, że otrzymała ona z pierwszego projektu aktu notarialnego - ocenę niedostateczną (każdy z egzaminatorów wystawił ocenę niedostateczną) ; zaś z drugiego projektu aktu notarialnego oraz z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności - oceny dostateczne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 74f § 1 p.n., Komisja Egzaminacyjna, ustaliła, że Skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu, bowiem pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymać może jedynie ten zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną.

Skarżąca z zachowaniem trybu i terminu odwołała się od uchwały Komisji Egzaminacyjnego zarzucając naruszenie:

1. art. 74 § 3 p.n. poprzez dokonanie błędnej oceny pierwszego projektu notarialnego, a w szczególności przyjęcia, że rozwiązując to zadanie nie wykazała odpowiedniego przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, podczas gdy w jej ocenie cała praca jest merytorycznie trafna i zawiera prawidłowe rozwiązanie przedstawionego zagadnienia; została napisana w sposób zgodny z wytycznymi, a projektowana umowa jest zarówno ważna, jak i skuteczna;

2. art. 74e § 2 p.n. polegającego na dokonaniu oceny jej pracy z części pierwszej w sposób dowolny i wybiórczy, w tym przede wszystkim poprzez dokonanie przez oceniających Egzaminatorów błędnych ustaleń, które są wynikiem niezastosowania przez nich obecnie obowiązujących przepisów prawnych, jak również przyjęcia przez Egzaminatorów niewłaściwych i dowolnych kryteriów oceny oraz nadania tym kryteriom przeważającego znaczenia dla oceny pracy, bez racjonalnej oceny całości pracy pod kątem zawartych w niej pozytywnych elementów, co ostatecznie skutkowało stwierdzeniem, że praca ta zasługuje na ocenę niedostateczną, w sytuacji gdy zasługiwała na ocenę pozytywną.

Skarżąca zarzuciła dokonanie nieprawidłowych ustaleń przez obu Egzaminatorów sprawdzających jej pracę, tj. notariusz J. D. (dalej "Notariusz) oraz SSR M. D. (dalej "Sędzia") (dalej także "Egzaminatorów").

W jej ocenie Notariusz dopuścił się nieprawidłowości poprzez:

a. przyjęcie, że w akcie notarialnym musi znajdować się wniosek wieczystoksięgowy;

b. nałożenie na zdającego obowiązku rozbicia taksy notarialnej osobno za umowę zamiany i za sporządzenie wniosku wieczystoksięgowego;

c. uznanie dokonanych pouczeń za niewystarczające;

d. zakwalifikowanie jako błędnego:

a. sposobu wskazania podstawy prawnej do pobrania opłaty sądowej;

b. niewskazania podstawy prawnej uchwały zgromadzenia wspólników;

c. niewskazania adresu spółki;

d. braku wskazania w umowie podstawy prawnej oświadczenia podatnika;

e. zakwalifikowanie jako nieprawidłowego niezłożenia oświadczenia, że dla nieruchomości nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy.

Sędziemu zaś zarzuciła naruszenie poprzez:

a. błędne ustalenie, że do wykreślenia wpisu w księdze wieczystej wystarczająca jest zwykła forma pisemna;

b. przyjęcia, że w akcie notarialnym musi znajdować się wniosek wieczystoksięgowy;

c. uznanie dokonanych pouczeń za niewystarczające;

d. zakwalifikowanie jako błędnego niewskazania podstawy prawnej uchwały zgromadzenia wspólników;

e. zarzucenie nieopisania przedmiotu zamiany i jej warunków.

Ostatecznie Skarżąca wniosła o uwzględnienie odwołania w całości i wydanie nowej uchwały stwierdzającej, że uzyskała ocenę pozytywną z części pierwszej egzaminu – pierwszego projektu aktu notarialnego, a w konsekwencji ocenę pozytywną z całego egzaminu notarialnego.

W uzasadnieniu skarżonej uchwały na wstępie wskazano na czym polegała pierwsza część egzaminu notarialnego, z którego Skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną.

Zadanie to polegało na sporządzeniu projektu aktu notarialnego obejmującego umowę zamiany nieruchomości stanowiącej własność spółki K. sp. z o.o. (dalej "Spółka") oraz użytkowania wieczystego i własności budynku przysługujących T. M. W księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej własność Spółki ujawnione są dwie działki:, tj. nr [...] o powierzchni 0,3500 ha oznaczona w ewidencji gruntów jako grunty orne oraz nr [...] o powierzchni 0,4500 ha oznaczona w ewidencji gruntów jako grunty orne. W dziale IV tej księgi wieczystej wpisana jest hipoteka umowna łączna do sumy 400.000 złotych współobciążająca nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość nie jest lasem, nie jest objęta ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie wydano dla niej decyzji o warunkach zabudowy.

Wspólnikami Spółki są wyłącznie osoby fizyczne, będące obywatelami polskimi. Spółka została wpisana do rejestru przedsiębiorców w 2008 r. i ma zarejestrowany kapitał zakładowy w wysokości 20.000 złotych oraz trzyosobowy zarząd. Zgodnie z umową Spółki i wpisem w rejestrze, każdy z członków zarządu ma prawo jednoosobowej jej reprezentacji. Dnia 22 czerwca 2017 r. Zgromadzenie Wspólników podjęło uchwałę o odwołaniu ze składu zarządu F. W. i powołaniu w jego miejsce T. M. Powyższą uchwalę zgłoszono do rejestru przedsiębiorców, ale nie dokonano jeszcze stosownych wpisów w rejestrze.

W księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, do której prawa przysługują T. M., ujawniona jest działka ewidencyjna nr [...] o obszarze 0,1253, oznaczona jako tereny przemysłowe Ba, która stanowi działkę zabudowaną, stanowiącym odrębną nieruchomość budynkiem magazynowym, jednokondygnacyjnym, o powierzchni użytkowej 250m2. W dziale I - Sp ujawniono wpis, że nieruchomość pozostaje w użytkowaniu wieczystym do 20 grudnia 2098 r. i jest zabudowana budynkiem stanowiącym odrębną nieruchomość. W dziale II, jako właściciela wpisano Skarb Państwa, natomiast T. M. oraz K .M. wpisani są jako użytkownicy wieczyści gruntu i właściciele stanowiącego odrębną nieruchomość budynku - na podstawie umowy sprzedaży z 12 maja 2005 r.

K. M. zmarła 12 marca 2015 r. Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2016 roku (sygn. akt [...]) stwierdzono, że na podstawie testamentu spadek nabył w całości T. M.

Spółka oraz T. M. chcą dokonać zamiany przysługujących im praw w ten sposób, że Spółka przeniesie na T. M., bez obciążeń i praw na rzecz osób trzecich, prawo własności niezabudowanej nieruchomości (opisanej wyżej), o wartości 100.000 złotych, a w zamian T. M. przeniesie na Spółkę, bez obciążeń na rzecz osób trzecich, prawo użytkowania wieczystego i własność stanowiącego odrębną nieruchomość budynku (opisanych wyżej), o łącznej wartości 80.000 złotych. W związku z różnicą wartości praw zamienianych T. M. zobowiąże się do dokonania dopłaty na rzecz Spółki w kwocie 20.000 złotych, w terminie do 31 grudnia 2018 r.

Następnie Komisja II stopnia wyjaśniła, że zadaniem zdających, w tym Skarżącej, było uzupełnienie brakujących elementów stanu faktycznego ww. zadania egzaminacyjnego według własnego uznania i sporządzenie projektu aktu notarialnego obejmującego umowę zamiany. W projekcie aktu zdający zobowiązani byli do wskazania dokumentów stanowiących podstawę należytego zabezpieczenia interesów stron oraz do dokonania czynności i opisania ich w taki sposób, aby na podstawie samej treści projektu aktu notarialnego można było ustalić formę i treść tych dokumentów. Ponadto w projekcie aktu należało zaproponować odpowiedni sposób zabezpieczenia wierzytelności Spółki w kwocie 20.000 złotych, wynikającej z różnicy wartości praw zamienianych.

Zdaniem organu odwoławczego analiza odwołania oraz treści i sposobu zredagowania przez Skarżącą pierwszego projektu aktu notarialnego, opracowanego przez nią w czasie egzaminu, dowodzi, że praca ta nie zasługiwała na ocenę pozytywną.

Komisja II stopnia na początek ustaliła, że Skarżąca w odwołaniu nie zakwestionowała uwag Egzaminatorów dotyczących:

• braku wskazania podstawy prawnej pobrania podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatku VAT od taksy notarialnej;

• nieprawidłowego wskazania organów wydających niektóre dokumenty tj. niepoprawne wskazanie Urzędu Miejskiego w S. lub w K., jako organu wydającego wymagane do sporządzenia aktu dokumenty, zamiast wskazania Wójta Gminy lub Starosty [...];

• nieprecyzyjnego wskazania części dokumentów - przedłożenia ostatecznej decyzji Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z [...].08.2017 r. o szczegółowej treści, ale bez podania jej numeru i podstawy prawnej;

• błędnego podania sposobu rejestracji opłaty sądowej;

• braku oświadczenia pełnomocnika Spółki w zakresie podatku VAT, nie odniesienie się do kwestii tego podatku od czynności prawnej.

Mając powyższe na uwadze oraz argumentację odwołania Komisja II stopnia nie zgodziła się ze Skarżącą, że sporządzony przez nią projekt pierwszego aktu notarialnego zawierał prawidłowe rozwiązanie wszelkich poleceń egzaminacyjnych, bowiem przeczą temu chociażby wyżej przedstawione, niekwestionowane mankamenty pracy.

Za niezrozumiałe Komisja II stopnia przyjęła stwierdzenie Skarżącej, jakoby w notach każdego z Egzaminatorów "Przyznano, że prawidłowo rozwiązałam zadanie", skoro takie stwierdzenie nie pada w żadnej z ocen. Każdy z Egzaminatorów, dostrzegając wprawdzie walory pracy Skarżącej, ostatecznie wystawił za jej sporządzenie oceny niedostateczne uznając, że przemawia za tym znaczna skala i waga stwierdzonych uchybień.

W pierwszym rzędzie Komisja II stopnia przyznała rację Egzaminatorowi, który zarzucił, że podane przez Skarżącą w spornym projekcie aktu notarialnego podstawy prawne pobrania opłat sądowych są nieprecyzyjne. Organ stwierdził, że wprawdzie Skarżąca wskazała ustawę i poszczególne jej artykuły, ale ich przywołanie było nieprofesjonalne. Zabrakło bowiem informacji dotyczącej daty ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (28 lipca 2005 r.), miejsca jej publikacji (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 623 ze zm.) oraz jednostek redakcyjnych powołanych artykułów, tam gdzie one występowały (np. art. 42 ust. 1). Nadto Skarżąca wprawdzie wskazała osoby, od których te opłaty pobrała, jednakże uczyniła to błędnie. I tak opłata od Spółki za wpis prawa użytkowania wieczystego oraz wpis prawa własności budynku powinna być pobrana na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych za wpis każdego z tych praw oddzielenie czyli 2 x 200 złotych. Tymczasem Skarżąca pobrała od Spółki opłatę sądową za wpis własności nieruchomości rolnej na podstawie art. 43 ustawy o kosztach sądowych w wysokości 150 złotych, którą to opłatę powinna pobrać od T. M. na podstawie art. 43 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych, zamiast pobranej od niego na podstawie art. 42 ustawy o kosztach sądowych opłaty w kwocie 200 złotych za wpis użytkowania wieczystego.

Komisja II stopnia uznała zatem, że wbrew wywodom odwołania, Skarżąca ma poważne braki ww. zakresie, a to w sytuacji, gdy jednym z obowiązków notariusza w procedurze obrotu nieruchomościami jest, zgodnie z art. 7 § 2 p.n., obliczenie wysokości opłaty sądowej, pobranie jej od wnioskodawcy i przekazanie w ustawowym terminie na rachunek bankowy właściwego sądu prowadzącego daną księgę wieczystą.

Komisja II stopnia nie zgodziła się jakoby w ocenach Egzaminatorów występowały rozbieżności co do zastosowanego w badanej pracy sposobu pobrania taksy notarialnej. Ustalono, że pierwszy Egzaminator (Sędzia) nie stwierdziła, że zadanie w tym zakresie zostało wykonane poprawnie, gdyż takie stwierdzenie nie pada w jej ocenie. Wskazała ona natomiast, że praca "zawiera informację o wynagrodzeniu notariusza", nie odnosząc się w ogóle do stopnia poprawności tej informacji. Drugi Egzaminator (Notariusz) podnosząc brak rozbicia taksy notarialnej osobno za umowę zamiany i za sporządzenie wniosku wieczystoksięgowego, wskazał, że mogłoby to spowodować nieprawidłową rejestrację taksy notarialnej w Repertorium "A". Nadto wyjaśnił, że obowiązek prawidłowego wskazania opłat wynika choćby z faktu, że zgodnie z art. 89 § 2 p.n. notariusz ma obowiązek podać wysokość wynagrodzenia i jego podstawę prawną, a wynagrodzenie za dokonanie czynności notarialnej, do której zobowiązuje go art. 92 § 4 p.n., czyli za sporządzenie wniosku o wpis w księdze wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, ustalone musi być w oparciu o § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, natomiast taksa za sporządzenie aktu notarialnego - umowy zamiany, ma swą podstawę prawną w § 2 i § 3 ww. rozporządzenia i jest zależna od wartości przedmiotu tej czynności.

Niezrozumiały w ocenie Komisji II stopnia jest zarzut Skarżącej, że Egzaminator Notariusz błędnie wskazał przepis art. 92 p.n., jako przepis, z którego wynika obowiązek zamieszczania w akcie notarialnym pouczeń, gdyż Egzaminator ten nie zawarł w swojej ocenie takiego stwierdzenia. Jednocześnie organ przyznał rację Skarżącej, że jeden z Egzaminatorów, wytykając braki w zakresie niezbędnych pouczeń, nie dostrzegł, że Skarżąca w § 8 zadania - aktu zawarła zapis "Notariusz pouczył Stawających o przepisach kodeksu karnego skarbowego oraz o uprawnieniu organu podatkowego do sprawdzenia wartości przedmiotu umowy". Nie mniej w ocenie organu rację mają obaj Egzaminatorzy co do tego, że nawet uwzględniając powyższe, praca Skarżącej nie zawiera wszystkich niezbędnych pouczeń, a ponadto część tych pouczeń, które są zawarte, jest nieprecyzyjna lub niejednoznaczna. Przykładowo brak jest pewności, czy Skarżąca wiedziała, o jakich lub jakim przepisie Kodeksu karnego skarbowego (np. art. 56) należało w szczególności strony pouczyć (nie spełnia tego wymogu ogólne wskazanie o pouczeniu o przepisach tego kodeksu).

Komisja II stopnia wskazała, że Skarżąca w § 7 zadania - aktu zawarła zapis, że "notariusz pouczył strony o treści art. 6262 k.p.c. i art. 6264 k.p.c., a mianowicie o tym, że wniosek do księgi wieczystej składa się jedynie na urzędowym formularzu za pośrednictwem systemu informatycznego". W ocenie organu, przy takim zapisie, nie wiadomo, czy Skarżąca ostatecznie pouczyła strony, że to notariusz składa wniosek za pośrednictwem systemu informatycznego, a nie strony, ale obowiązek poprawienia lub uzupełnienia tego wniosku spoczywa już na stronie czynności notarialnej. Nie wiadomo także, czy strony stawające zostały poinformowane o obowiązku notariusza złożenia wniosku jeszcze w dniu zawarcia umowy. Także ogólne pouczenie nabywcy nieruchomości rolnej o treści ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego jest niewystarczające.

Komisja II stopnia podała, że poza powyższym strony powinny były zostać pouczone o: treści art. 17 ustawy o KRS, a to z uwagi na brak domniemania prawdziwości wpisów w KRS wobec nieujawnienia w nim T. M.; o braku rękojmi wiary publicznej księgi wieczystej - art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (ujawniony w księdze stan prawny jest inny niż rzeczywisty - dot. T. M.); o podatku od czynności cywilnoprawnych i możliwości domiaru, co do możliwości zrzeczenia się zawiadomienia o wpisie do księgi wieczystej i podania adresu e-mail do doręczeń (art. 62610 k.p.c.), czy pominięcie pouczenia osoby, na rzecz której w księdze wieczystej jest wpisane prawo albo roszczenie o obowiązku niezwłocznego zawiadomienia sądu prowadzącego księgę wieczystą o każdej zmianie adresu lub wskazania adresu do doręczeń. Komisja II stopnia przyznała jednocześnie, że co prawda powyższe trudno rozpatrywać w kategorii błędu aktu, jednakże braki te mogą dowodzić niedochowania przez Skarżącą w czasie egzaminu, jako podmiotu profesjonalnego (notariusza), należytej staranności, do czego ustawa Prawo o notariacie wyraźnie zobowiązuje. Notariusz ma bowiem obowiązek czuwania nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, do których czynność ta może powodować skutki prawne (art. 80 § 2 p.n.) oraz obowiązek udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej (art. 80 § 3 p.n.).

Komisja II stopnia, mając na uwadze treść art. 11 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, uznała, przy braku takiego zarzutu w odwołaniu, że Egzaminatorzy niezasadnie wytknęli Skarżącej nieznajomość przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz.U. z 2014 r., poz. 1200 ze zm.) z uwagi na brak odniesienia się przez nią w projekcie aktu do świadectwa charakterystyki energetycznej, gdyż obowiązek przekazania świadectwa charakterystyki energetycznej budynku nie dotyczył czynności objętej pracą egzaminacyjną Skarżącej - tj. umowy zamiany.

Komisja II stopnia zgodziła się ze Skarżącą, że nie ma normy prawnej nakładającej na notariusza obowiązek przywołania w akcie notarialnym przepisów stanowiących podstawę podjęcia uchwał przez uprawnione do tego organy spółek. Niemniej wskazała, że Skarżąca zapomniała o tym, że zgodnie z poleceniem zadania egzaminacyjnego miała ona obowiązek wskazania w projekcie aktu dokumentów niezbędnych do dokonania czynności, z jednoczesnym ich opisaniem w taki sposób, aby, na podstawie samej treści projektu aktu notarialnego, można było ustalić formę i treść tych dokumentów. Stąd też brak wskazania podstawy prawnej niektórych powołanych w projekcie uchwał zgromadzenia wspólników Spółki nie pozwala, tak jak to stwierdzili zgodnie obaj Egzaminatorzy na ocenę, czy Skarżąca w czasie egzaminu wiedziała z jakiego przepisu prawa wynikała konieczność powołania tego rodzaju uchwał, a tym samym czy znała i potrafiła zinterpretować art. 228 pkt 4, art. 230 lub art. 15 k.s.h.

Wbrew twierdzeniom Skarżącej fakt, że w akcie wskazała wysokość kapitału zakładowego Spółki, w ocenie Komisji II stopnia, nie dowodzi automatycznie tego, że dostrzegła ona problematykę związaną z treścią art. 230 k.s.h. (wymóg wskazania tej informacji wynika z art. 206 § 1 pkt 4 k.s.h.) i że wiedziała, że z uwagi na rozporządzenie przez Spółkę prawem o wartości przewyższającej dwukrotność kapitału zakładowego, winna być przedłożona uchwała zgromadzenia wspólników tej Spółki zezwalająca na dokonanie takiej czynności, albo odwołanie się do treści umowy Spółki, że w umowie wyłączono stosowanie przepisu art. 230 k.s.h. W tej sytuacji organ stwierdził, że nawet wskazanie ostatecznie poprawnego rozwiązania, tj. powołanie się na uchwały zgromadzenia wspólników Spółki wyrażające zgodę na dokonanie objętej aktem czynności, jeżeli nie jest ono wynikiem prawidłowo i konsekwentnie przeprowadzonej analizy prawnej, staje się pozbawione walorów merytorycznych i robi wrażenie przypadkowości.

Komisja II stopnia zgodziła się z Egzaminatorem, że w opisie uchwały Spółki, podjętej na podstawie art. 210 § 1 k.s.h., na którą Skarżąca powołała się w swojej pracy egzaminacyjnej, nie został poprawnie wskazany – uzupełniony przez Skarżącą, przedmiot zamiany i jej warunki (§ 3 ust. 1 lit. c) umowy). Nieuzupełnienie tego braku przez Skarżącą stanowiło więc o niewykonaniu przez nią polecenia zadania egzaminacyjnego, zgodnie z którym miała ona obowiązek uzupełnić, według własnego uznania, brakujące elementy stanu faktycznego.

Z tego samego powodu Komisja II stopnia podzieliła także zarzut Egzaminatora, który, jako błąd pracy Skarżącej, zakwalifikował niewskazanie przez nią w umowie Spółki adresu tej spółki, według własnego uznania. Stwierdzono, że brak podania adresu Spółki i argumentacja, że żaden przepis prawa tego nie wymaga, dowodzi braku znajomości przez Skarżącą przepisu art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 700) oraz art. 206 § 1 k.s.h., a także obowiązków wynikających z art. 9 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu z dnia 16 listopada 2000 r. (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1049) w zw. z jej art. 8b ust. 3 pkt 1, których realizacja wymaga od notariusza identyfikacji osób prawnych, tj. zapisania aktualnych danych z wyciągu z rejestru sądowego danej spółki, w tym m.in. jej siedziby i adresu. Stąd, choć rację ma Skarżąca, że art. 92 § 1 pkt 4 p.n. wymaga podania w akcie notarialnym jedynie nazwy i siedziby osoby prawnej, to jednak z uwagi na ww. przepisy, w przypadku, gdy osobą prawną, która zawiera umowę, jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, powinien być podany w akcie notarialnym także dodatkowo adres tej spółki, mimo, że jego brak, w świetle treści art. 92 § 1 pkt 4 p.n., nie wpływa na ważność aktu. Niezależnie od powyższych uwag Komisja II stopnia wskazała także na aspekt praktyczny wskazywania adresów stron stawających przed notariuszem, tj. celem np. ułatwienia kontrahentom wymiany korespondencji, czy dochodzenie roszczeń.

Niezależnie od powyższych uwag Komisja II stopnia wskazała, że w treści aktu celowe jest podanie istotnych dokumentów, które zostały przedstawione przy składaniu oświadczenia, z tego względu, że potwierdzają one zawarte w tym akcie okoliczności. Możliwość ta - wobec urzędowego charakteru aktu notarialnego (art. 2 § 2 p.n.), pozwala na stworzenie dodatkowego, silnego dowodu na prawdziwość okoliczności wskazanych w treści aktu. Wymaganie to pozwala zwłaszcza na stwierdzenie, że w danym wypadku doszło do spełnienia wszystkich faktycznych przesłanek ważności i skuteczności czynności prawnej, która została zawarta w akcie notarialnym. Powołanie zaś w akcie dokumentów tak, jak uczyniła to Skarżąca - kilkakrotnie bez wskazania ich cech (np.: brak daty sporządzenia, brak numerów identyfikacyjnych, czy nieprawidłowe wskazanie podmiotów wydających dokumenty), powyższej funkcji w należyty sposób nie spełnia i dowodzi, że Skarżąca nie dochowała należytej staranności przy sporządzaniu aktu i nie posiadła nieumiejętności zadbania o interesy stron umowy.

Następnie Komisja II stopnia odniosła się do kwestii pobrania podatku od czynności cywilnoprawnych i pozostałych opłat. Stwierdziła, że choć kwota pobranego podatku od czynności cywilnoprawnych była poprawna, to jednak nie zawierała wyraźnej metodologii jej obliczenia. Skarżąca nie podała bowiem jaką kwotę przyjęła jako podstawę opodatkowania, a ponadto nie wskazała stawki podatku, co narusza § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych z dnia 25 listopada 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1999). Powyższe w ocenie Komisji II stopnia dowodzi także braku dobrej znajomości przez Skarżącą art. 89 § 2 p.n., z którego wynika, że notariusz wymienia na każdym sporządzonym dokumencie wysokość pobranego wynagrodzenia, podatków i innych opłat, powołując jednocześnie podstawy prawne.

Komisja II stopnia uznała, że przywołane przez Skarżącą w akcie przepisy zostały nieprofesjonalnie, gdyż powołując się na nie, nie wskazała daty rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej oraz miejsca publikacji zarówno tego rozporządzenia, jak i przepisu tyczącego podatku VAT. W tej sytuacji, nawet wskazanie ostatecznie poprawnego rozwiązania, tj. podanie poprawnych kwoty podatków i opłat, jeżeli nie jest to wynikiem prawidłowo i konsekwentnie przeprowadzonej analizy prawnej, staje się przypadkowe i pozbawione walorów merytorycznych właściwych profesjonalnemu pismu prawniczemu, jakim jest akt notarialny, co ostatecznie robi wrażenie przypadkowości.

Za zupełnie niezrozumiałe Komisja II stopnia uznała przedłożenie do sporządzonego przez Skarżącą aktu, wymienionego w jego § 3 ust. 1 pkt e, prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział Cywilny w [...], wyrażającego zgodę na zbycie przez Spółkę nieruchomości. Organ wskazał, że projekt powinien był zawierać nie tylko essentialia negotii dokumentowanej czynności, ale także inne postanowienia umowne, istotne z punktu widzenia zabezpieczenia interesów stron, np. termin wydania nieruchomości, czego w pracy nie ma, a wskazano jedynie, że "wydanie nieruchomości w posiadanie już nastąpiło", bez podania daty tego zdarzenia. Powyższe jest istotne choćby z uwagi na konieczność ustalenia, od jakiej daty należeć będą do stron korzyści i ciężary z tym związane.

Za istotny błąd pracy Komisja II stopnia uznała także niezłożenie oświadczenia, że dla nieruchomości nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy.

Komisja II stopnia zarzuciła Skarżącej, że nie zawarła w akcie oświadczenia pełnomocnika Spółki w zakresie podatku VAT, co powoduje, że praca ta nie daje podstaw do uznania, że w czasie egzaminu wiedziała, że Spółka, która jest podatnikiem podatku VAT, będzie zwolniona od tego podatku z tytułu dokonania objętej aktem dostawy, a to z uwagi na treść art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług i w związku z tym nie będzie zobowiązana do naliczenia podatku VAT.

Za zasadny organ uznał natomiast zarzut odwołania dotyczący błędnego przyjęcia przez obu Egzaminatorów, że w projekcie aktu musiał znajdować się wniosek wieczystoksięgowy. Taki obowiązek nie wynika bowiem obecnie z żadnego przepisu prawa, ani nie było go w treści zadania egzaminacyjnego. Nie mniej Komisja II stopnia stwierdziła, że z punktu widzenia zgodności treści żądania wniosku z wolą wnioskodawcy, a także konieczności wskazania danych uczestników postępowania wieczystoksięgowego, w akcie notarialnym powinny znaleźć się stosowne informacje uprawniające notariusza do złożenia takiego wniosku o określonej treści. W pracy Skarżącej, w tym kontekście, zabrakło więc np. wskazania, że uczestnikiem tego postępowania będzie bank. Celowym było więc, czego zabrakło, zawarcie w akcie opisu żądań wnioskodawców.

Za nie do końca trafną Komisja II stopnia uznała krytyczną uwagę jednego z Egzaminatorów, co do tego, że do wykreślenia wpisu w księdze wieczystej wystarczająca jest zwykła forma pisemna. Organ wskazał, że zgodnie z art. 246 § 1 k.c. jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Zrzeczenie nie wymaga żadnej formy szczególnej, jednakże powinno mieć formę pisemną dla celów dowodowych. Zrzeczenie następuje w drodze czynności prawnej jednostronnej, przez oświadczenie złożone właścicielowi rzeczy obciążonej (art. 60 i art. 61 k.c.). Jednakże, gdy prawo było ujawnione w księdze wieczystej, do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie prawa z księgi wieczystej (art. 246 § 2 k.c.). Tym samym zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego ujawnionego w księdze wieczystej wymaga wykreślenia go z księgi wieczystej i powinno to nastąpić na piśmie, a podpis zrzekającego się powinien być notarialnie poświadczony, aby wpis mógł nastąpić (art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.).

Komisja II stopnia mając na uwadze powyższe stwierdziła, że intencją Egzaminatora było najprawdopodobniej wskazanie, że do zrzeczenia się ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest hipoteka, nie jest wymagana szczególna forma, jaką jest akt notarialny, a Skarżąca przyjęła, że wierzyciel w takiej właśnie formie złożył oświadczenie o częściowym zrzeczeniu się wierzytelności, co rzeczywiście nie było konieczne. Organ wskazał, że zapis dotyczący ww. kwestii, zaproponowany przez Skarżącą, zawarty w § 3 ust. 1 lit. d projektu aktu, jest częściowo niezrozumiały poprzez zapis, że: "zawierającym oświadczenie o częściowym zrzeczeniu się wierzytelności (wobec częściowej spłaty) przysługującej mu w stosunku do "Kaja" sp. z o. o."... itd.). Z takiego zapisu, ani z dalszej części postanowień umowy, nie wynika bowiem czyje jest oświadczenie o zrzeczeniu się wierzytelności oraz czyja jest zgoda na wykreślenie hipoteki – nie ma jednoznacznego stwierdzenia, że jest to oświadczenie banku, będącego wierzycielem hipotecznym. Nie wynika także, że z danego stosunku prawnego nie mogą już powstać, w przyszłości, kolejne wierzytelności podlegające zabezpieczeniu. Stąd na podstawie sporządzonego przez Skarżącą projektu aktu nie sposób uznać, że zostało do niego dołączone prawidłowe oświadczanie banku, zawierające element prowadzący do uznania, że wierzytelność zabezpieczona hipoteką wygasła (art. 246 § 2 k.c. i art. 94 u.k.w.h.).

Komisja II stopnia wytknęła, że z pracy Skarżącej nie wynika również czy, jako notariusz, dysponowała ona jednolitym, aktualnym tekstem umowy Spółki, na który powołała się w tym akcie, jako okazany tj. z aktualnymi zapisami, co do uzyskania lub braku uzyskania przez zarząd zgody z art. 228 pkt 4 k.s.h. i zgody z art. 230 k.s.h., czy też oparła się ona jedynie na pierwotnym tekście umowy Spółki z 2008 r. Nadto brak jest także odniesienia się do ewentualnych zapisów, czy w Spółce działa rada nadzorcza, a zatem do zagadnienia, czy priorytet działania właśnie rady nadzorczej (a nie pełnomocnika powołanego przez zgromadzenie wspólników) w ramach art. 210 § 1 k.s.h. nie został w umowie Spółki przewidziany. Tym samym nie można, w sposób nie budzący wątpliwości, ocenić, czy Skarżąca sporządzając akt działa zgodnie z obowiązkiem wynikającym dla niej z art. 80 § 2 p.n. oraz z obowiązkiem dochowania przez nią należytej staranności zawodowej.

Komisja II stopnia zarzuciła Skarżącej, że posługuje się nieprofesjonalnymi zwrotami np. "prawomocne postanowienie sądu", zamiast "odpis prawomocnego postanowienia sądu", a nadto jednostki miary cyfrowo podawane są w hektarach, a słownie w metrach i to niepoprawnie, gdyż zabrakło dodania, że są to metry kwadratowe. Jako niepoprawne uznano także sformułowanie o treści "Strony postanawiają, że koszty umowy ponoszą stawający", gdyż powoduje ono nałożenie przez strony umowy obowiązku poniesienia kosztów jej zawarcia na stawającego do aktu, jako pełnomocnika A. K., zamiast na Spółkę, jako stronę umowy. Poza tym jest to zwrot nieprecyzyjny z tego względu, że nie wskazano w nim jednoznacznie, że chodzi tylko o koszty związane ze sporządzeniem przedmiotowego aktu oraz nie podano, w jakiej części każda ze stron ponosi koszty aktu. Nadto oświadczenie o poddaniu się egzekucji w zakresie obowiązku zapłaty kwoty 20.000 złotych wprost z aktu zostało oparte na nieistniejącej podstawie prawnej tj. na art. 777 § 4 k.p.c., zamiast na art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c.

Organ odwoławczy podniósł, że Skarżąca nie zawsze opisuje dokumenty niezbędne do prawidłowego sporządzenia umowy lub czyni to w nieprofesjonalny sposób. I tak, jeśli chodzi o odpis z KRS Spółki to zabrakło wskazania daty jego wydania, przez co nie jest wiadome, czy był on aktualny i jakie wpisy zawierał. Zabrakło także informacji czy odpis ów został wydany tradycyjnie, jako dokument "papierowy", uzyskany w ekspozyturze Centralnej Informacji KRS, czy też była to informacja pobrana w trybie art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS, z obowiązkowym podaniem identyfikatora wydruku, jako swoistej sygnatury tego dokumentu. Komisja II stopnia podniosła przy tym, że podgląd do podsystemu na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości i wydruki z niego, nie mają żadnego waloru normatywnego i w praktyce sporządzanie aktu notarialnego w oparciu o taki dokument jest sporządzeniem aktu po prostu "na oświadczenie strony", co jest bardzo poważnym błędem, gdyż dowodzi to naruszenia art. 80 p.n.

Komisja II stopnia przypomniała, że z kazusu egzaminacyjnego wynikało, że wniosek o zmianę składu zarządu Spółki został już złożony do sądu rejestrowego. Zatem prawidłowym zabezpieczeniem interesów stron stawających było okazanie i przywołanie w akcie sporządzonym przez Skarżącą kopii wniosku o wpis do KRS uchwały o odwołaniu członka zarządu i powołaniu na członka zarządu T. M. z prezentatą wpływu tego wniosku do sądu rejestrowego oraz oświadczenia o braku uchylenia, bądź zmiany owej uchwały. Takie działanie dowodziłoby dołożenia należytej staranności przez notariusza, czego w pracy Skarżącej zabrakło.

W konsekwencji za niezasadny uznano zarzut naruszenie art. 74 § 3 p.n. poprzez dokonanie błędnej oceny pierwszego projektu notarialnego, a w szczególności przyjęcie, że Skarżąca rozwiązując zadanie w tym dniu nie wykazała odpowiedniego przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza oraz w znacznej części zarzut naruszenia art. 74e § 2 p.n.

Reasumując Komisja II stopnia stwierdziła, że praca egzaminacyjna musi spełniać jednocześnie wszystkie kryteria wymienione w art. 74e § 2 p.n., natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu są one spełnione, egzaminatorzy, specjaliści z danej dziedziny, wystawiają stosowne oceny. Odnosząc to do pracy Skarżącej Komisja II stopnia stwierdziła, że w niniejszej sprawie takie warunki nie zostały spełnione. W szczególności Skarżąca nie wykazała się znajomością wielu wymaganych w czasie egzaminu przepisów, a ponadto problem, co do istoty, nie został przez nią prawidłowo rozstrzygnięty, gdyż praca nie zabezpiecza słusznych interesów stron na poziomie dostatecznym. Organ wyjaśnił przy tym, że na ostateczną ocenę pracy Skarżącej nie mogła mieć wpływu, podnoszona przez nią okoliczności, że pewne błędy były wynikiem presji czasu. Okoliczność ta jest subiektywna, uzależniona od indywidualnych cech zdającego, przez co nie poddaje się weryfikacji, a poza tym dotyczyła ona wszystkich zdających, z których duża część otrzymała oceny pozytywne.

Skarżąca niezgadzając się z uchwałą Komisji II stopnia oraz wnosząc o jej uchylenie, w terminie zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów Skarżącej;

b. art. 74e § 12 p.n. (Dz.U. 1991 r., nr 22 poz. 91 ze zm.) w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. 2009.114.955 ze zm.) oraz art. 139 k.p.a. (Dz. U. 2000.98.1071 ze zm.) poprzez podniesienie pod adresem jej pracy egzaminacyjnej nowych zarzutów, które nie zostały podniesione w odwołaniu, ani nie byty ujęte w ocenach Egzaminatorów;

c. art. 107 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia uchwały, w szczególności brak wyjaśnienia, na jakiej podstawie Komisja II stopnia, mimo uwzględnienia najistotniejszych zarzutów odwołania, uznała, że ocena z pierwszego aktu notarialnego wystawiona przez Komisję Egzaminacyjną jest prawidłowa;

2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 74e § 2 p.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tzn. dokonanie oceny jej pracy egzaminacyjnej z punktu widzenia kryteriów nie wymienionych w ustawie oraz w sposób oderwany od treści zadania egzaminacyjnego;

b. art. 74d § 6 p.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tzn. brak uwzględnienia, że ustawa przewiduje czterostopniową skalę ocen pozytywnych oraz, że projekt jej aktu notarialnego spełniał ustawowe wymogi ważności i skuteczności, a w konsekwencji zasługiwał na ocenę pozytywną.

W uzasadnieniu skargi zarzuty te zostały rozwinięte.

W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia, uznając zarzuty skargi za niezasadne, wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała oraz poprzedzająca ją uchwała Komisji Egzaminacyjnej nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim należy wskazać, że pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną (art. 74 § 1 p.n.). Oznacza to, że ocena negatywna z którejkolwiek z trzech części egzaminu notarialnego powoduje uzyskanie negatywnego wyniku z całego egzaminu.

W niniejszej sprawie Skarżąca z projektu pierwszego aktu notarialnego otrzymała ocenę niedostateczną (egzaminatorzy wystawili dwie oceny niedostateczne). W świetle art. 74f § 1 p.n. skutkuje to negatywnym wynikiem z egzaminu notarialnego bez względu na oceny z pozostałych części egzaminu.

Nie zgadzając się z uchwałą Komisji Egzaminacyjnej Skarżąca wniosła odwołanie do Komisji II stopnia. Do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 74h § 12 p.n.).

Mając na względzie fakt, że wynik egzaminu notarialnego Komisja Egzaminacyjna ustala na podstawie całościowej oceny poszczególnych części egzaminu dokonanej na zasadach określonych w art. 74d – 74f p.n., podważanie tego wyniku przed Komisją II stopnia jako komisją odwoławczą może sprowadzać się jedynie do kwestionowania ocen wystawionych za zadania składające się na jedną z trzech części egzaminu. Wówczas przedmiotem badania komisji odwoławczej jest, w przyjętym modelu działania tego organu, tylko ten wynik cząstkowy (z zakwestionowanej części egzaminu). W ten sposób zakres zarzutów podniesionych w odwołaniu wyznacza zakres działania komisji odwoławczej. Komisja ta nie może zajmować się badaniem ocen cząstkowej zadania lub części pracy, która nie została zakwestionowana w odwołaniu. Inaczej rzecz ujmując postępowanie przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja zaś kontroluje tylko część egzaminu zakwestionowaną przez stronę pod kątem podniesionych zarzutów. Przepis § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (t.j. Dz.U.2016.45) stanowi, że przewodniczący lub członek komisji odwoławczej sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, wraz ze stanowiskiem. Według ust. 4 § 5 tego rozporządzenia, komisja odwoławcza w pierwszej kolejności głosuje nad ostateczną oceną pracy zawierającej rozwiązanie zadania z tej części egzaminu notarialnego, której dotyczy odwołanie, a następnie nad zaskarżoną uchwałą o wyniku egzaminu notarialnego. Skoro komisja odwoławcza nie głosuje wyłącznie o zasadności zarzutów odwołania, lecz głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej, to po pierwsze - musi odnieść się do całej pracy i jej oceny wystawionej przez komisję egzaminacyjną, uwzględniając zasadność lub bezzasadność zarzutów podniesionych w odwołaniu, po drugie zaś musi dać temu wyraz w uzasadnieniu swej uchwały. Zawarte w § 5 ust. 4 ww. rozporządzenia sformułowanie "głosuje nad ostateczną oceną pracy zawierającej rozwiązanie zadania z tej części egzaminu notarialnego, której dotyczy odwołanie" świadczy o tym, że komisja odwoławcza działa w sposób merytoryczny. Zatem może ponownie ustalić ostateczną ocenę pracy / zadania egzaminacyjnego i - nie ograniczając się wyłącznie do zbadania zarzutów odwołania - odnieść się do samej pracy i jej oceny dokonanej przez komisję egzaminacyjną. W przeciwnym wypadku uwzględnienie przez komisję odwoławczą np. jedynego zarzutu podniesionego w odwołaniu czyniłoby odwołanie zasadnym i nakazywałoby jej zmienić ostateczną ocenę pracy, pomimo tego że praca zawiera błędy i uchybienia stwierdzone przez komisję egzaminacyjną, nieobjęte badaniem komisji odwoławczej ze względu na zakres zarzutów odwołania. Innymi słowy zakres sprawy w postępowaniu odwoławczym w sprawie wyniku egzaminu notarialnego wyznacza przedmiot odwołania, czyli zakwestionowana ocena zadania egzaminacyjnego; komisja odwoławcza ustalając ostateczną ocenę, podejmuje w tym zakresie rozstrzygnięcie merytoryczne (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 2 września 2015 r., II GSK 1679/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze zarzuty skargi należy zatem podkreślić, że Komisja egzaminacyjna II stopnia - rozpoznając odwołanie od uchwały o wyniku egzaminu dotyczące wskazanej w odwołaniu części tego egzaminu - nie jest związana wyłącznie podniesionymi przez zdającego zarzutami. Tym samym dostrzeżenie błędu w zadaniu - z zakresu części egzaminu objętej odwołaniem - nie może być uznane za przekroczenie granic zaskarżenia odwołania i wyjście przy rozpoznaniu sprawy poza jej granice.( por. wyrok NSA z 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 293/13, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3247/15, LEX nr 2364697).

Jednocześnie należy też wyjaśnić, że rolą sądu administracyjnego nie jest zastępowanie organu w załatwieniu sprawy przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia. Innymi słowy, Sąd nie jest kolejną (trzecią) komisją egzaminacyjną, ocenia jedynie zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały Komisji), lecz nie zastępuje komisji odwoławczej w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie Komisja II stopnia jako komisja odwoławcza szczegółowo odniosła się do wszystkich zarzutów odwołania i przeprowadziła obszerne wywody merytoryczne.

Wbrew zarzutom skargi to, że w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Komisja II stopnia wskazała również na szereg uchybień pracy Skarżącej niedostrzeżonych, czy raczej pominiętych przez egzaminatorów w ocenach cząstkowych, tylko wzmacnia/uzupełnia ocenę negatywną z tej części egzaminu.

Natomiast akcentowany w skardze fakt, że przyznano także rację Skarżącej co do niektórych kwestii samo w sobie nie przesądza o zasadności całej skargi. Przede wszystkim podkreślenia wymaga to, że Komisja II stopnia w sposób niezwykle wnikliwy odniosła się do stawianych zarzutów i - uznając je w większości za niesłuszne - jednocześnie obszernie wyjaśniła powody swojego stanowiska. Sąd podziela argumenty organu, że w sprawie decydujące znaczenie mają treść zadania egzaminacyjnego oraz precyzja, z jaką akt notarialny jest sporządzony.

Dlatego też, badając przedmiotowe uchwały brak podstaw do zarzucenia im naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania. Jak już nadmieniono, Komisja II stopnia w sposób wyczerpujący odniosła się do zarzutów zawartych w odwołaniu wykazując, że nie podważają one podjętego rozstrzygnięcia o negatywnym wyniku egzaminu notarialnego. Sąd w całości podziela i aprobuje stanowisko Komisji II stopnia w zakresie wszystkich elementów pracy, które uznano za wadliwe, i które skutkowały negatywną oceną pracy Skarżącej.

Z uzasadnienia skargi wynika, że Skarżąca podejmując próbę polemiki z oceną organu nie przyjmuje do wiadomości, że egzamin zawodowy w tym przypadku egzamin notarialny rządzi się surowymi prawami. Przede wszystkim egzamin notarialny, do którego przystąpiła Skarżąca jest egzaminem zawodowym i złożenie go z pozytywnym wynikiem daje prawo do wykonywania zawodu notariusza, który jest zawodem zaufania publicznego i powinien być wykonywany jedynie przez te osoby, które w sposób należyty są przygotowane do jego wykonywania. Egzamin notarialny stanowi zatem formę sprawdzenia czy osoba do niego podchodząca zdobyła umiejętności i wiedzę wymaganą do pełnienia obowiązków notariusza.

Ponadto nie można też pomijać, że akt notarialny po jego sporządzeniu wchodzi do obrotu prawnego, zatem musi być precyzyjny i spełniać wszystkie wymogi wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Treści aktu notarialnego nie może nasuwać żadnych wątpliwości co do tożsamości osób fizycznych czy prawnych, taksy i opłat, obowiązków stron aktu, pouczeń, dokumentów w akcie przywołanych itd.

Zasadnie wskazuje się w literaturze przedmiotu, że notariusz powinien działać ze szczególną starannością.

"Na zakres szeroko rozumianej szczególnej staranności notariusza składają się:

1) dokonanie czynności notarialnej zgodnie z prawem (art. 2 § 2 pr. not.);

2) obowiązek czuwania nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne (art. 80 § 2 pr. not.);

3) obowiązek udzielenia stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej (art. 80 § 3 pr. not.);

4) zakaz dokonywania czynności notarialnych sprzecznych z prawem (art. 81 pr. not.);

5) obowiązek zachowania bezstronności (art. 84 pr. not.).

6) Sprostanie przez notariusza powyższym komponentom stanowi pełne - właściwe - dochowanie staranności w trakcie powierzonych mu czynności."

Po drugie, sporządzając dokumenty notarialne, "(...)notariusz winien redagować je w taki sposób, aby ich treść była zrozumiała i przejrzysta. Obliguje do tego norma wynikająca z art. 80 § 1 p.n.. Dając temu wyraz, notariusz zobowiązany jest używać terminologii prawniczej w celu rzetelnego udokumentowania wypowiedzi uczestnika czynności notarialnej bądź też dla dokładnego odtworzenia zdarzeń mogących wywołać skutki prawne. Cz.W. Salagierski słusznie podkreśla cechy dokumentów notarialnych, takie jak przejrzystość i czytelność, gdyż stanowią one element staranności zawodowej notariusza. (por. Autor: Rafał Wrzecionek, Tytuł: Czynności notarialne w prawie spółek, LEX).

W związku z tym Sąd zauważa, że Skarżąca popełniła szereg błędów w ocenianej pracy, które łącznie powodują, że praca nie mogła zostać oceniona pozytywnie.

Po pierwsze , podane przez Skarżącą w spornym projekcie aktu notarialnego podstawy prawne pobrania opłat sądowych są nieprecyzyjne. Braki te zostały dokładnie opisane na stronie 6 i 7 uzasadnienia uchwały( brak daty ustawy o kosztach sądowych, jednostek redakcyjnych artykułów przywołanych w akcie, zbyt mała wysokość pobranej opłaty od stron czynności ) z konkluzją, że to jest właśnie jednym z istotnych obowiązków notariusza w procedurze obrotu nieruchomościami zgodnie z art. 7 § 2 p.n., (obliczenie wysokości opłaty sądowej, pobranie jej od wnioskodawcy i przekazanie w ustawowym terminie na rachunek bankowy właściwego sądu prowadzącego daną księgę wieczystą).

Po drugie, Komisja zarzuciła też Skarżącej brak precyzji w pouczeniach, a mianowicie z treści zapisu aktu nie wynika, czy strony aktu zostały pouczone o obowiązku notariusza złożenia wniosku wieczystoksięgowego, oraz umieściła tylko ogólne pouczenie nabywcy nieruchomości rolnej o treści ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.

Następnie organ wychwycił też szereg nieprawidłowości co do braku wskazania podstawy prawnej niektórych powołanych w projekcie aktu uchwał zgromadzenia wspólników Spółki co było wymogiem zadania egzaminacyjnego, nie uzupełniono przedmiotu zamiany i jej warunków, brak wskazania adresu spółki (organ wyjaśnił, że taki wymóg wynika z przepisów KRS oraz ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu). Ponadto przy powoływaniu w akcie poszczególnych dokumentów nie wskazano ich cech ( brak daty sporządzenia, brak numerów indentyfikacyjnych), nie opisano metodologii obliczania podatku od czynności cywilnoprawnych i pozostałych opłat, brak daty postanowienia Sądu Rejonowego. Brak prawidłowego oświadczenia banku co do wygaśnięcia hipoteki, nie wiadomo czy aktualny był tekst umowy spółki. Nie wiadomo też czy w spółce działała rada nadzorcza, nieprofesjonalne było opisywanie dokumentów niezbędnych do prawidłowego sporządzenia umowy, brak było powołania się na dokument (kopię) dotyczący wniosku o zmianę składu zarządu spółki, który został złożony do KRS.

Zdaniem Sądu tych wyżej opisanych nieprawidłowości Skarżąca skutecznie nie zakwestionowała, zaś polemika zawarta w skardze w dużej mierze sprowadza się do zarzutów, że opisane błędy nie wynikają z obowiązujących przepisów bądź są nieistotne i nie mogły wpływać na ostateczną ocenę pracy egzaminacyjnej.

Jednakże Sąd uznał, że zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, nie są zasadne. Organ, z uwzględnieniem przepisów mających zastosowanie do stanu faktycznego objętego zadaniem egzaminacyjnym obszernie odniósł się do zarzutów/argumentacji odwołania. Ponadto trafne wywody merytoryczne zawarte w zaskarżonej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie ponownie szczegółowej argumentacji organu dotyczącej mankamentów ww. projektu aktu notarialnego.

Ocena przedmiotowego projektu aktu została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa oraz umiejętności ich interpretacji, i - zdaniem Sądu - pomimo odczuwanej przez Skarżącą jej surowości, nie narusza zasad swobodnej oceny materiału dowodowego w sprawie, w którą Sąd nie może ingerować. W obszernym uzasadnieniu organ dokładnie opisał wady pracy egzaminacyjnej decydujące o wystawionej ocenie negatywnej.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie egzamin notarialny został przeprowadzony zgodnie z prawem, postępowanie w zakresie ustalenia wyniku tego egzaminu zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego, jak również nie zaistniały uzasadnione podstawy do podwyższenia tej oceny. Zaskarżona uchwała została uzasadniona w sposób odpowiadający prawu.

Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.