Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 359/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6260 Statut
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 147, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 18 grudnia 2015 r., nr XII/78/15 w sprawie Statutu Sołectwa [...] I. stwierdza nieważność § 18 ust. 3 i 4 zaskarżonej uchwały, II. w pozostałym zakresie postępowanie sądowe umarza.


UZASADNIENIE

Uchwałą z 18 grudnia 2015 r., nr XII/78/15 Rada Gminy - działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 7, art. 35 ust. 1 i 3, art. 40 ust. 2 pkt 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 506; dalej: u.s.g.), nadała statut sołectwu [...].

Pismem z [...] marca 2019 r. Prokurator Rejonowy wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą uchwałę, zaskarżając ją w części obejmującej § 18 ust. 1, 2, 3, 4, § 26 ust. 1, 6, 7, 8, 9, § 27 oraz § 29 ust. 1. Uchwale zarzucił istotne naruszenie:

1. art. 35 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. przez nadanie w § 18 ust. 1 i 2 uchwały, organowi uchwałodawczemu (zebraniu wiejskiemu) kompetencji do wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej,

2. art. 36 ust. 2 u.s.g. polegające na wprowadzeniu w § 18 ust. 3 uchwały ograniczenia czynnego prawa wyborczego przez zastrzeżenie, że dla dokonania ważnego wyboru sołtysa i rady sołeckiej wymagana jest obecność co najmniej 1/10 stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania,

3. art. 35 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. przez nadanie w § 26 ust. 1, 6, 7, 8, 9 oraz § 27 uchwały, organowi uchwałodawczemu (zebraniu wiejskiemu) kompetencji do odwołania sołtysa i członków rady sołeckiej.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 18 ust. 1, 2, 3, ,4, § 26 ust. 1, 6, 7, 8, 9, § 27 oraz § 29 ust. 1.

Odpowiadając na skargę Wójt Gminy wniósł o uwzględnienie skargi w zakresie stwierdzenia nieważności § 18 ust. 3 zaskarżonej uchwały oraz o oddalenie skargi w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu odpowiedzi organ wskazał, iż nie jest prawdą, aby § 18 ust. 1 i 2 zaskarżonej uchwały przyznawały zebraniu wiejskiemu kompetencje do powoływania sołtysa i rady sołeckiej. Z § 18 ust. 1 uchwały wynika bowiem, iż wyboru dokonuje zebranie stałych mieszkańców uprawnionych do głosowania. Potwierdza to dodatkowo analiza § 9 ust. 1 tej uchwały, na mocy którego zebranie wiejskie zwołuje sołtys. Natomiast zgodnie z § 18 ust. 1 uchwały zebranie stałych mieszkańców zwołuje Wójt Gminy. Zatem gremia te zwołują inne podmioty. W konsekwencji nie można uznać, że w § 18 ust. 1 i 2 mowa jest o zabraniu wiejskim.

W ocenie organu pamiętać należy, że podstawowe zasady prawa wyborczego dotyczące sołtysa i rady sołeckiej, a więc organów sołectwa jako jednostki pomocniczej gminy ustala art. 36 ust. 2 u.s.g. Przepis ten przewiduje mianowicie, że "Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania". Przyjąć zatem należy, iż skoro w § 18 ust. 1 i 2 uchwały nie jest przewidziane, że sołtysa i członków rady sołeckiej powołuje zebranie wiejskie, ale zebranie wszystkich mieszkańców sołectwa – to zapisy te nie są sprzeczne z art. 35 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g.

Z powyższych przyczyn, w ocenie organu, również § 26 ust. 1, 6, 7, 8, 9 oraz

§ 27 zaskarżonej uchwały nie są sprzeczne z treścią art. 35 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g., bowiem i w tych zapisach uchwały nie ma mowy o zebraniu wiejskim, lecz o zgromadzeniu wszystkich mieszkańców sołectwa. Potwierdza to

§ 26 ust. 8 uchwały, który wskazuje, że posiedzenie dotyczące odwołania sołtysa i rady sołeckiej zwołuje Wójt Gminy, a nie jak w przypadku zebrania wiejskiego sołtys. W konsekwencji czego nie można uznać, iż kwestionowane przez skarżącego zapisy ww. uchwały są sprzeczne z jakimkolwiek przepisem prawa.

Organ zgodził się natomiast z zarzutem skargi odnoszącym się do § 18 ust. 3 uchwały i przyznał, iż ten zapis uchwały jest sprzeczny z art. 36 ust. 2 u.s.g.

Pismem procesowym z [...] czerwca 2019 r. Prokurator Okręgowy oświadczył, że popiera skargę Prokuratora Rejonowego i modyfikuje zakres zaskarżenia w ten sposób, że wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej rozdziału VI.

Na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. występujący w imieniu strony skarżącej Prokurator Prokuratury Okręgowej zmodyfikował dotychczasowe stanowisko w zakresie zaskarżenia przedmiotowej uchwały i wniósł o stwierdzenie nieważności § 18 ust. 3 i 4 uchwały. W pozostałym zakresie Prokurator cofnął skargę

i wniósł o umorzenie postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.).

Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pozostawała uchwała Rady Gminy z 18 grudnia 2015 r., nr XII/78/15 w sprawie Statutu Sołectwa [...].

Podstawę prawną uchwały stanowił m.in. art. 35 ust. 1 u.s.g. zgodnie z którym organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Zgodnie natomiast z art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.

Sąd podzielił także zarzut skargi odnoszący się do § 18 ust. 3 zaskarżonej uchwały, dotyczącego kworum niezbędnego dla dokonania wyborów sołtysa i rady sołeckiej. Przepis art. 36 ust. 2 u.s.g. jest regulacją kompletną i ponieważ nie zastrzega on żadnego kworum dla ważności wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej, wprowadzenie w statucie sołectwa dodatkowych warunków ważności wyboru, uznać należy za niedopuszczalne. W konsekwencji za istotnie naruszający prawo należało uznać również zapis § § 18 ust. 4 zaskarżonej uchwały, dotyczący dalszego przebiegu procesu wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej w sytuacji braku kworum ustanowionego w § 18 ust. 3.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie wskazanym w punkcie I sentencji wyroku.

Natomiast w pozostałym zakresie Sąd umorzył postępowanie z uwagi na cofnięcie skargi przez Prokuratora. Uznając cofnięcie za dopuszczalne, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 p.p.s.a., Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie (pkt II sentencji wyroku).