Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3596/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 9, art. 50 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 1008/17 oddalającego skargę T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 1008/17 (dalej wyrok II SA/Lu 1008/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych; przyznał adwokatowi I.M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, z tytułu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, kwotę 295,20 zł, w tym 55,20 zł podatku od towarów i usług.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dnia 27 kwietnia 2017 r. T.W. (dalej wnioskodawczyni bądź skarżąca) wniosła o przyznanie usług opiekuńczych.

Decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2017 r.) Wójt Gminy [...] (dalej Wójt) odmówił przyznania T.W. pomocy w formie usług opiekuńczych.

W uzasadnieniu Wójt podał, że pismem z 8 maja 2017 r. powiadomił stronę o terminie wywiadu środowiskowego w dniu 15 maja 2017 r., który został przeprowadzony w asyście Policji ze względu na wcześniejsze agresywne zachowania męża wnioskodawczyni, Z.W. Podczas wywiadu T.W. stwierdziła, że w jej sytuacji materialno-bytowej nie zaszły żadne zmiany. Nadal źle się czuje. Organ ustalił, że jej dochodem jest emerytura w wys. 854,00 zł z czego 250,00 zł miesięcznie ZUS potrąca na poczet zaległości komorniczych - wnioskodawczyni otrzymuje więc kwotę 604,00 zł. Wszystkie wydatki mieszkaniowe, prócz opału, uiszcza Z.W. Wnioskodawczyni ponosi koszty zakupu leków i środków pomocniczych w wysokości ok. 200 zł miesięcznie i opłatę za telefon w wys. 35,00 zł, nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów dotyczących jej dochodów, wydatków czy zdrowia. Od ponad 2 lat nie podpisuje wywiadów środowiskowych. Według ustaleń organu nadal prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje pokój i pomieszczenie gospodarcze ogrzewane centralnym ogrzewaniem (c.o. dogrzewa również pokój męża). W tym samym budynku mieszka mąż skarżącej, z którym pozostaje w separacji sądowej i prowadzi własne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni stwierdziła, że Z.W. udziela jej pomocy tylko w sprawach urzędowych. Z posiadanej przez organ wiedzy wynika, że wnioskodawczyni jest przewlekle chora, systematycznie przyjmuje lekarstwa, jest pod stałą opieką lekarską. Podstawowe zakupy wnioskodawczyni dokonuje sama w pobliskim sklepie. Jest sprawna fizycznie, nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się. Sama chodzi do pobliskiego sklepu, banku, OPS w [...], biblioteki (instytucje te mieszczą się w centrum [...], ok. 1,5 km od miejsca zamieszkania wnioskodawczyni). Ostatnio nastąpiło zaostrzenie choroby płuc, wnioskodawczyni ciężej oddycha, drżą jej ręce, kaszle, nie są jednak zauważalne poważne ograniczenia funkcjonalne (w granicach normy wiekowej). Wprawdzie orzeczeniem z [...] grudnia 2015 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczył wnioskodawczynię do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, co oznacza, że obecne schorzenia powodują u niej konieczność częściowej pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych, jednak nie powodują one konieczności zapewnienia jej stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie wymaga opieki w wykonywaniu higieny osobistej, przygotowywaniu i spożywaniu posiłków, poruszaniu się w domu, które to czynności mieszczą się w pojęciu usług opiekuńczych. Skarżąca nie przedstawiła aktualnego zaświadczenia lekarskiego. Ostatnio dostarczone zaświadczenie lekarskie z 21 czerwca 2016 r. stwierdza, że wskazana jest pomoc osób drugich w prowadzeniu gospodarstwa domowego, w tym obsługa kotła c.o. i zapewnienie kontaktu z otoczeniem. Nie ma w nim konkretnych informacji o stanie zdrowia skarżącej. Lekarz wydający zaświadczenie powołał się na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, a nie na aktualny stan zdrowia skarżącej. Okoliczności te świadczą zdaniem organu, że nie ma konieczność przyznania stronie usług opiekuńczych. Zwrócił uwagę, że kwestia ustalenia właściwej dla stanu zdrowia pomocy w postaci świadczenia usług opiekuńczych pozostawiona jest uznaniu organu pomocy społecznej, który po ustaleniu sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy, mając na uwadze ustalony w aktach sprawy stan faktyczny, podejmuje stosowną decyzję. Nie bez znaczenia pozostaje, że strona korzysta ze wsparcia męża w zaspokajaniu potrzeb życia codziennego, załatwianiu poza domem spraw urzędowych. Pomocy może udzielić także jej syn. W związku z odległym miejscem zamieszkania nie musi to być pomoc bezpośrednia, istnieje możliwość opłacenia opiekunki. W ocenie organu w pierwszej kolejności strona winna wymagać pomocy od najbliższej rodziny, a następnie od instytucji. Wskazał, że celem usług opiekuńczych jest umożliwienie funkcjonowania w swoim środowisku osobom, które doświadczają ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych i niezbędnych potrzeb, w związku z tym wymagają pomocy innych osób. Usługi opiekuńcze mają charakter wspierająco - aktywizujący, a nie wyręczający. Skarżąca stosownie do swojego wieku funkcjonuje prawidłowo.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium) decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2017 r.), po rozpatrzeniu odwołania T.W. utrzymało w mocy decyzja z [...] maja 2017 r.

Kolegium dokonało ustaleń odpowiadających ustaleniom zawartym w decyzji z [...] maja 2017 r. W jego ocenie z całości regulacji zawartej w art. 50 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2017 r., poz. 1769, dalej ups) wynika, że usługi opiekuńcze kierowane są zwłaszcza do osób samotnych (ust. 1), nie mogą bowiem one liczyć na pomoc najbliższych i skazane są na pomoc obcych osób. Wnioskodawczyni nie może być jednak uznana za osobę samotną, za taką bowiem zgodnie z art. 6 pkt 9 ups uważa się osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim i nieposiadającą wstępnych, ani zstępnych. Strona ma syna i męża, z którym jest w separacji sądowej, a zatem pomoc w formie usług opiekuńczych może zostać udzielona fakultatywnie na podstawie art. 50 ust. 2 ups. Wynika z niego, że w sytuacji, gdy rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą zapewnić usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych osobie, która wymaga pomocy innych osób, mogą one zostać takiej osobie przyznane, ale nie muszą. Ustalenia w sprawie nie wskazują na zasadność przyznania skarżącej usług opiekuńczych. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] grudnia 2015 r. zaliczono ją do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na stałe, jednak stwierdzono jednocześnie, że nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoje codzienne potrzeby, a w razie potrzeby winna w pierwszej kolejności wymagać pomocy od syna lub małżonka, a dopiero w drugiej kolejności od instytucji państwowej, której możliwości są w tym względzie ograniczone przez ilość mieszkańców gminy, którzy są samotni i którym taka pomoc jest niezbędna.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T.W. stwierdziła, że urzędnicy oraz sądy od dawna tworzą decyzje i wyrok na podstawie urojonych przepisów z "wypaczeniem na szkodę". Wskazała, że protokół z wywiadu, jaki przeprowadzono 15 maja 2017 r. zawiera fałsz, jeśli chodzi o stan zdrowia i sytuację mieszkaniową. Protokół był uzupełniany w biurze OPS po wizycie, wpisano do niego treści te same od 2012 r. W jej ocenie Kolegium nie rozpatrzyło od nowa sprawy, jak normalny organ odwoławczy, niezależnie od organu I instancji, ale na podstawie dokumentów znanych z urzędu, z akt spraw i nie wystąpiło o dowody istotne.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej ppsa) oddalił skargę; o wynagrodzeniu adwokata ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzekł na podstawie art. 250 § 1 ppsa w zw. z § 4 ust.1 i 3 oraz § 21 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714).

W uzasadnieniu Sąd I instancji aprobował ustalenia faktyczne, dokonane przez organy obu instancji. Wbrew przekonaniu skarżącej, wyrażonym we wniosku z 26 kwietnia 2017 r., żądane przez nią świadczenia w postaci usług opiekuńczych nie mogą zostać uznane za obligatoryjne. Trafnie Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z art. 50 ust. 1 ups pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje przede wszystkim osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Wspomniane usługi mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (ust. 2). Konieczność wydania decyzji w przedmiocie przyznania tych usług, a możliwość jej wydania, a więc zastosowania uznania administracyjnego, w zasadzie różnicuje jedynie status rodzinny wnioskodawcy. W przypadku, gdy o usługi opiekuńcze ubiega się osoba, która faktycznie wymaga pomocy innych osób i jest osobą samotną w rozumieniu art. 6 pkt 9 ups, organ administracji publicznej nie ma wyboru decyzyjnego w tym przedmiocie. Natomiast organ administracji publicznej może przyznać takie usługi osobie, która wymaga pomocy innych osób w przypadku, gdy rodzina – a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni – nie mogą jej takiej pomocy zapewnić. Osoba samotna oznacza "osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim i nieposiadającą wstępnych ani zstępnych" (art. 6 pkt 9 ups). Organu obu instancji prawidłowo wskazały, że ze względu na fakt, że skarżąca zamieszkuje z mężem, z którym jest w separacji, ale nie jest rozwiedziona i który udziela jej pomocy i wsparcia w życiu codziennym i sprawach urzędowych oraz fakt, że skarżąca ma syna, który obowiązany jest do świadczeń alimentacyjnych wobec skarżącej, nie może być ona uznana za osobę samotną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Obowiązek w zakresie opieki istnieje również wtedy, gdy nie mieszka się wspólnie z osobą potrzebującą pomocy. Nie mogą mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania przepisy art. 50 ust. 1 ups ale pomoc może zostać udzielona fakultatywnie (art. 50 ust. 2 ups; wyrok NSA z 1.10.2015 r. I OSK 570/14, cbosa). Również w tym zakresie ocena organów nie budzi wątpliwości. W zakresie czynności, w ramach których jest dla skarżącej wskazana pomoc osób drugich, tj. w pełnieniu ról społecznych, winna ją uzyskać w pierwszej kolejności od męża i dorosłego syna (wyrok NSA z 8.12.2016 r. I OSK 2062/16, cbosa). Fakt separacji małżonków nie oznacza, że Z.W. jest zwolniony z obowiązku pomocy żonie (art. 61(4) § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy). Z obowiązku alimentacyjnego nie jest zwolniony syn skarżącej (art. 128 i 129 [§ 1] kro) przy czym zakres tego obowiązku wyznaczają sytuacja uprawnionego i obowiązanego oraz cele i funkcje obowiązku alimentacyjnego. Pomoc ta może polegać nie tylko na osobistej pieczy nad rodzicami, ale także, mając na względzie zamieszkiwanie w większej odległości od miejsca zamieszkania rodziców, może wyrażać się jednocześnie w udzielaniu rodzicom wsparcia finansowego służącego choćby poniesieniu kosztów opłacenia osoby, która będzie wyręczać go w tych czynnościach. Wskazane okoliczności dają wystarczającą podstawę do odmowy żądanej przez skarżącą pomocy. Całkowicie gołosłowne są twierdzenia skarżącej, według której stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób niezgodny ze stanem faktycznym. Nie wiadomo nawet na czym niezgodność ta miałaby polegać, skarżąca nigdy bowiem skutecznie nie podważyła prawdziwości twierdzeń pracowników socjalnych. W żadnym razie wniosku takiego nie sposób wyprowadzić jedynie z faktu braku jej podpisu na protokole wywiadu rodzinnego, co zresztą, jak wyjaśnił organ, ma miejsce już od wielu lat. Skarżącej zapewniano możliwość udziału w postępowaniu, z czego korzystała składając pisma procesowe; otrzymała zawiadomienie o terminie przeprowadzenia wywiadu. Skarżąca nie wykazała w żaden sposób, by została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy też możliwości złożenia wyjaśnień i by ewentualne uchybienie tym przepisom mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W żaden sposób nie wykazała, by pracownicy socjalni utrudniali lub w jakikolwiek sposób krępowali możliwość jej swobodnego wypowiadania się.

Pomoc społeczna ma charakter jedynie subsydiarny, to jest uzupełniający w stosunku do obowiązku samodzielnego rozwiązywania przez osoby i rodziny własnych problemów życiowych. Pomoc ta nie służy wyręczaniu podmiotów ubiegających się o jej udzielenie z obowiązku własnej aktywności, a ma na celu wspomaganie ich we własnych działaniach zmierzających do zapewnienia im życia w godnych warunkach. Skarżąca ma stały dochód w postaci emerytury, której wysokość przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na zasadach ogólnych. Mimo tego skarżąca objęta jest od lat systematyczną pomocą udzielaną ze środków Ośrodka Pomocy Społecznej (zaświadczenie organu z 8 lutego 2016 r. za okres od lutego 2012 r. do 31 stycznia 2016 r.).

Niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący wadliwego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego 15 maja 2017 r. Rzeczywiście z protokołu wywiadu wynika, że część wywiadu (w zakresie oceny sytuacji skarżącej, wniosków pracownika socjalnego z planu i działań na je[j] rzecz) została uzupełniona [...] maja 2017 r., nie miało to jednak żadnego znaczenia dla sprawy. Podstawą oceny była aktualizacja sytuacji rodzinnej, mieszkaniowej zawodowej i zdrowotnej skarżącej, gdzie sformułowano także oczekiwania i potrzeby, opierające się na jej wyjaśnieniach. Ocena sytuacji skarżącej i ustalenie na tej podstawie planu pomocy mogła zatem zostać zamieszczona w protokole później.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego w asyście funkcjonariuszy Policji. W wyroku z 4 sierpnia 2016 r. I OSK 95/15, cbosa Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że nie stanowiło to obiektywnej przeszkody, uniemożliwiającej przeprowadzenia tej czynności, jak również nie była ona sprzeczna z przepisami prawa. Na pracownikach socjalnych organu pomocy społecznej ciąży obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub dokonania jego aktualizacji. Żaden z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie zakazuje funkcjonariuszom Policji udzielania asysty pracownikom socjalnym, którzy takiej czynności dokonują. Charakter zadań powierzonych funkcjonariuszom Policji może stanowić samodzielną podstawę wykonywania przez nich tego rodzaju czynności. Zgodnie z art. 107 ust. 3a i 3b ups, dodanym na mocy art. 1 pkt 20 lit. a ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. 2015 r., poz. 1310) - ustawodawca wprost usankcjonował możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w asyście funkcjonariusza Policji, obligując organy tej formacji do obowiązkowego jej udzielenia. Należy uznać, że do tego czasu uczestnictwo funkcjonariuszy Policji przy dokonywaniu tego rodzaju czynności miało charakter dobrowolny. Zważywszy na określone w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji zadania tej formacji, polegające m. in. na ochronie życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego, inicjowaniu i organizowaniu działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi oraz wykrywaniu przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców (art. 1), obecność funkcjonariuszy Policji przy dokonywaniu przez pracowników socjalnych czynności (przed znowelizowaniem ustawy o pomocy społecznej) była uzasadniona. Sam fakt przypisania przez ustawodawcę pracownikom socjalnym statusu funkcjonariuszy publicznych nie wyłączał możliwości wystąpienia sytuacji, w której, podczas wykonywanych przez nich czynności, pomoc udzielona im przez funkcjonariuszy Policji mogła okazać się niezbędna. Skoro skarżący zarzucał pracownikom socjalnym fałszowanie sporządzanych przez nich wywiadów środowiskowych, obecność funkcjonariuszy Policji przy dokonywaniu powyższej czynności leżała więc także w jego interesie.

Skargę kasacyjną złożyła T.W., reprezentowana przez adw. I.M. Zaskarżając wyrok II SA/Lu 1008/17 w całości zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ppsa przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy wydające decyzje z pierwszej i drugiej instancji przepisów prawa procesowego - art. 7, 77 § 1, art. 80 i 136 kpa, polegającego na niewyjaśnieniu lub niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nierozważenia konieczności przyznania skarżącej usług opiekuńczych w oparciu o zapis punktu 6 orzeczenia Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] grudnia 2015 r., w którym to zapisie Zespół uznał, że skarżąca wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się m. in. korzystanie z usług opiekuńczych, wpływu pogarszającego się stanu zdrowia w postaci zaostrzenia choroby płuc, problemów z oddychaniem, zawrotów głowy, drżeniem rąk, ogólnie złego samopoczucia na zaspokajanie potrzeb życiowych oraz niedostatecznego rozważenia możliwości sprawowania opieki przez członków rodziny.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie; rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, oświadczając, że zrzeka się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W świetle art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów, powołanych w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 2 ppsa Stosownie do art. 193 in fine ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa i art. 151 ppsa zawierają przeciwstawne normy wynikowe, przeto nie mogą pozostawać ze sobą w związku. W kontrolowanej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 7, 77 § 1, art. 80 i 136 kpa.

Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji trafnie aprobował ustalenia faktyczne, dokonane przez organy obu instancji. Organy obu instancji przeprowadziły postępowanie zachowując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje żadnego dowodu, który organ odwoławczy winien był przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 kpa). Ani organy obu instancji, ani Sąd I instancji, nie przeinaczyły dowodu z odpisu orzeczenia z [...] grudnia 2015 r. Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Ocena zebranych dowodów mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa; B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 464-466, nb 1-3).

Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. I GSK125/09; 23.11.2010 r. II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. II FSK 1507/09; 8.12.2010 r. I GSK 619/09; 19.7.2013 r. I OSK 2766/09, cbosa, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 754, nb 16). Zarzuty i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów (postanowienie Sądu Najwyższego z 26.10.2000 r. IV CKN 1518/00, OSNC 2001/3/39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.8.2004 r. FSK 299/04, OSP 2005/3/36). Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 ppsa).

Istota rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie polega na oparciu decyzji na podstawie art. 50 ust. 2 ups , wobec braku podstaw do zastosowania art. 50 ust. 1 ups. Prawidłowość braku podstaw do zastosowania art. 50 ust. 1 ups nie budzi wątpliwości, bowiem skarżąca pozostając w związku małżeńskim i posiadając zstępnego (dorosłego syna), nie jest osobą samotną w rozumieniu art. 6 pkt 9 ups (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 10.10.2013 r. II SA/Ke 654/13, Lex 1471239).

Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje jako wzorca kontroli art. 50 ust. 2 ups. W doktrynie wskazuje się trafnie, że pomoc otrzymać mogą również osoby mające rodziny, niemniej w tych przypadkach ustawodawca odwołuje się do zasady pomocniczości. Skoro ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, nie wskazano jako naruszonego art. 50 ust. 2 ups, to zagadnienia podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie mogły być przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazanie w uzasadnieniu (s. 4) skargi kasacyjnej art. 50 ust. 3 ups, określający jedynie treść usług opiekuńczych (W. Maciejko, Instytucje pomocy społecznej, LexisNexis 2009, s. 352), nie może prowadzić do skutecznej kontroli odmowy przyznania usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 2 ups.

Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.

Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Pełnomocnik skarżącej winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie odrębny wniosek wraz ze stosownym oświadczeniem.