Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 280/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 12 ust. 4 pkt  4 i pkt 11 , art. 15 ust. 1, ust. 4, ust. 4a - 4d i ust. 4e - 4h
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 14b § 1 i § 6
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 302 i n., art. 396 § 2, art. 431 § 7, art. 432
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 183 poz 1538
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.
article: art. 3 ust. 1 pkt 30.
journal: Dz.U. 2009 nr 152 poz 1223
law: Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.),, Sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant Krzysztof Dzieliński, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 8 lipca 2010r. sprawy ze skargi Spółki A na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 19 października 2009r. "A" Spółka Akcyjna wniosła o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych – odnośnie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych w celu pozyskania kapitału pieniężnego z emisji akcji.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny:

Spółka poniosła koszty wprowadzenia jej akcji do obrotu w alternatywnym systemie obrotu w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi zwanej dalej: ustawą o obrocie, prowadzonym pod nazwą B przez "C" na rynku ""[...]"". Podano kwoty poniesionych wydatków: 134.206,75 zł w 2007r., 669.141,27 zł w 2008r. i 44.712,30 zł w 2009r. Zaznaczono, że tego rodzaju wydatki nie znajdują się w katalogu wynikającym z art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, natomiast udokumentowano je w sposób prawidłowy, tj. fakturami VAT, umowami itp. Szeroko opisano charakterystykę poniesionych kosztów. Podano, że obejmowały one:

1) wydatki na przygotowanie, sporządzenie i złożenie w C oraz dystrybucję Dokumentu Informacyjnego (zwykłego lub uproszczonego), jaki wymagany jest zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 Regulaminu B ""[...]"" (ogólnie dostępny w Internecie na stronie www."[...]", zwany dalej Regulaminem B), przy czym były to wydatki dla doradców (autoryzowanego doradcy, doradcy prawnego, biegłego rewidenta), jak i wewnętrzne spółki,

2) wydatki związane z samym wprowadzeniem akcji Spółki na B

i dematerializacją (np.: wydatki na wynagrodzenia dla autoryzowanego doradcy i doradcy prawnego, na opłaty rejestracyjne w Komisji Nadzoru Finansowego, koszty dematerializacji akcji w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych, opłaty giełdowe, itd.),

3) wynagrodzenie dla doradcy finansowego za dokonanie wycen Spółki, sporządzenie memorandum inwestycyjnego i innych materiałów związanych z pozyskaniem kapitału oraz wynagrodzenie za pozyskanie inwestorów i kapitału;

4) wydatki na public relations związane z wejściem i funkcjonowania na "B" (w tym w szczególności koszty reklam i informacji w mediach, wynagrodzenie dla agencji PR);

5) koszty związane z przygotowaniem organizacyjnym do funkcjonowania na "B" (np. koszty szkoleń, koszty wprowadzenia zasad raportowania, koszty raportowania, koszty wdrożenia relacji inwestorskich i PR właściwych dla spółki publicznej).

W uzupełnieniu stanu faktycznego podano, że wszystkie trzy emisje akcji były emisjami dokonywanymi w trybie tzw. subskrypcji prywatnej, o której mowa w art. 431 § 2 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych, czyli nie były publicznymi emisjami. W związku z tym

w odniesieniu do każdej z emisji w istocie doszło w sprawie do dwóch odrębnych prawnie

i organizacyjnie zdarzeń prawnych i procesów, tj.:

1) podwyższenia kapitału zakładowego Spółki i wynikającej z tego emisji akcji, zakończonych rejestracją tych zdarzeń w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego,

oraz

2) wprowadzenia do obrotu na "B" wyemitowanych akcji wszystkich trzech serii dokonanego zgodnie z regulacjami Ustawy o ofercie (ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych) oraz regulacjami "B" (m.in. Regulaminem B) - w którym to procesie min.:

a) Spółka każdorazowo składała do Zarządu C wniosek o dopuszczenie akcji do obrotu na B wraz z odpowiednim Dokumentem Informacyjnym (zwykłym lub uproszczonym), jaki wymagany jest zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 Regulaminu B;

b) Spółka uzyskała status spółki publicznej i utrwalała ten status wprowadzając kolejne emisje do obrotu publicznego instrumentami finansowymi.

Podkreślono, że w konsekwencji koszty pozyskania kapitału i nierozerwalnie związane

z nimi koszty wejścia na "B" są wskazane odrębnie od kosztów podwyższenia kapitału zakładowego. Środki pieniężne pozyskane w wyniku w/w działań (pozyskania inwestorów, emisji akcji i wejścia na "B") przeznaczone zostały na cele inwestycyjne zapisane w memorandum inwestycyjnym i jego aktualizacjach, które jeszcze raz przedstawiono we wniosku.

Nadmieniono, że podstawowy zakres działalności Spółki to pozyskiwanie, uzdatnianie oraz sortowanie na poszczególne kolory stłuczki szkła pochodzącej

z opakowań szklanych, oraz odsprzedaż i dostawa takiej stłuczki producentom wyrobów szklanych. Środki finansowe pozyskane z emisji i przeznaczone na cele inwestycyjne zwiększyły moc produkcyjną i wydajność Spółki. Inwestycje te przyczyniły się do ekspansji Spółki na polskim rynku, zwiększenia przychodów ze sprzedaży i optymalizację kosztów prowadzonej działalności.

W związku z powyższym podatnik zadał pytanie:

"Czy opisane powyżej koszty poniesione w celu pozyskania kapitału pieniężnego

z emisji akcji na rozwój przedsiębiorstwa Spółki i wprowadzenie tych akcji Spółki do obrotu w zorganizowanym systemie obrotu - alternatywnym systemie obrotu prowadzonym przez C pod nazwą "B", Spółka może potraktować jako koszty uzyskania przychodu w rozliczeniu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2007 - 2009?"

Przedstawiając własne stanowisko w sprawie Spółka wskazała, iż z ekonomicznego punktu widzenia emisja akcji jest sposobem pozyskania kapitału, który umożliwia rozwój przedsiębiorstwa, chociażby poprzez podjęcie określonych działań inwestycyjnych. Emisja akcji jest ponadto częstym alternatywnym sposobem pozyskania kapitału w stosunku do kredytów i pożyczek, których pozyskiwanie związane jest ze spełnianiem nierzadko wyśrubowanych kryteriów dotyczących zdolności kredytowej, nie mówiąc o tym, że jest po prostu kosztowniejsze. W praktyce przeznaczenie środków pochodzących z emisji na działalność inwestycyjną skutkuje w przyszłości zwiększeniem potencjału ekonomicznego przedsiębiorstwa, a tym samym przekłada się wprost na uzyskanie lub zwiększenie przychodów. Powołując się na art. 15 ust.1 i ust. 4d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz poglądy doktryny (M. Chudzik, Komentarz do art. 15 ustawy przedstawiony w programie informatycznym LEX, H. Litwińczuk, Zmiany w podatku dochodowym od osób prawnych na 2007r., Przegląd Podatkowy 1/2007, s. 7) sformułowano tezę, iż związek poniesienia kosztu z uzyskaniem przychodu nie musi być bezpośredni. Wystarczy zatem, aby zaistniał odpowiedni związek przyczynowo-skutkowy, o niezwykle prostej konstrukcji, składającej się z trzech elementów: (i) racjonalny zamiar uzyskania przychodu, (ii) poniesienie kosztu, (iii) uzyskanie przychodu, tudzież zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodu. Spełnienie powyższych warunków, oraz nie umieszczenie danych kosztów przez ustawodawcę w katalogu zawartym w art. 16 powołanej ustawy powinno zatem w każdym przypadku umożliwić rozliczenie kosztów przez podatnika. Sama ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie stawia warunku bezpośredniości takiego związku. Taka przesłanka nie występuje w przepisach tej ustawy. Spółka, ponosząc przedmiotowe koszty związane z pozyskaniem inwestorów

i wprowadzeniem jej akcji do obrotu w zorganizowanym systemie obrotu, kierowała się zamiarem pozyskania środków finansowych na inwestycje w działalność mającą

w przyszłości skutkować utrwaleniem jej pozycji lub ekspansją na rynku, a przez to powiększeniem przychodów. Ze względu na istotę i procedury istniejące na rynkach regulowanych podlegających regulacjom Ustawy o obrocie i Ustawy o ofercie, Spółka musi przejść kilka obligatoryjnych etapów, takich jak: (i) planowanie inwestycji, (ii) sposób pozyskania kapitału, (iii) decyzja o debiucie i emisji akcji dla inwestorów, (iv) poniesienie kosztów, (v) zgromadzenie kapitału, (vi) inwestycje, (vii) ewentualne przychody. Jednoznacznie więc uzyskanie przychodów nierozerwalnie łączy się z poniesieniem kosztu, pomimo swojego pośredniego charakteru, a jak wskazują powyższe przepisy i głos doktryny, to właśnie takie koszty miał na myśli ustawodawca tworząc art. 15 ust. 1 i ust. 4d cyt. ustawy. Na poparcie tego stanowiska powołano dodatkowo orzecznictwo sądów administracyjnych – m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2009r., sygn. akt II FSK 1882/07.

Podano, że proces pozyskania kapitału od inwestorów i wprowadzenia akcji na B nie jest w żadnym razie procesem "utworzenia lub powiększenia kapitału zakładowego",

o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Koszty te bowiem należy kwalifikować:

– jako koszty pozyskania finansowania (tj. pozyskania inwestorów) niezbędnego

w działalności Spółki, albowiem spółka publiczna, której akcje są płynne i można je sprzedać na zorganizowanym rynku giełdowym ("B" jest takim rynkiem), ma znacznie większą łatwość pozyskiwania szerokiego kręgu inwestorów niż spółka "prywatna" - czyli koszty te stanowią pośrednie koszty uzyskania przychodu

w rozumieniu art. 15 ust. 1 ww. ustawy, lub też ewentualnie

– jako koszty związane z zachowaniem i zabezpieczeniem źródła przychodów (tu głównie chodzi o te koszty, które związane są ze statusem spółki publicznej, jak np. opłaty giełdowe, opłaty rejestracyjne w Komisji Nadzoru Finansowego, koszty dematerializacji akcji, koszty utrzymania relacji inwestorskich) - czyli jako koszty uzyskania przychodu wprost wymienione w art. 15 ust. 1 powołanej ustawy.

W świetle powyższego jednoznacznie stwierdzono, że przedmiotowe wydatki Spółki można zakwalifikować jako koszty uzyskania przychodów. Warunkiem jest tylko to, aby poniesione wydatki spełniały warunki określone przez art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Środki uzyskane w wyniku poniesienia przedmiotowych kosztów i emisji akcji zostały przez Spółkę przeznaczone na działalność inwestycyjną prowadzoną w celu zwiększenia sprzedaży, a co za tym idzie zwiększenia przychodów, co potwierdzają dokumenty posiadane przez Spółkę. Poza tym wydatki te przede wszystkim wyasygnowano na pozyskanie kapitału i wprowadzenie akcji Spółki do obrotu na B,

a nie w związku z samym podwyższeniem kapitału zakładowego Spółki. Dlatego też przedmiotowe koszty stanowią pośrednie koszty uzyskania przychodu Spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej w B., działając jako organ upoważniony przez Ministra Finansów, w interpretacji indywidualnej z dnia 10 grudnia 2009r. Nr "[...]" uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Jaką podstawę prawną interpretacji Organ powołał art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (tj. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.). W jej uzasadnieniu wyraził pogląd, iż wszelkie koszty ponoszone przez spółkę akcyjną przy jej założeniu lub rozszerzeniu, związane z emisją akcji, pozostają w bezpośrednim związku z utworzeniem lub podwyższeniem kapitału zakładowego. Organ powołał treść art. 302, art. 306 pkt 2, art. 309 § 3 i § 4, art. 310 § 1 i art. 431 § 1 Kodeksu spółek handlowych oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 i art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Podkreślił, że dokonując analizy wydatków związanych z pozyskaniem kapitału zakładowego w wyniku emisji akcji, należy się odnieść do przepisu art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy, gdyż poniesione wydatki związane są z otrzymaniem dopłaty do kapitału na jego pokrycie. Istnieje więc konkretny związek pomiędzy otrzymanymi środkami za pomocą których pozyskano kapitał, a poniesionymi wydatkami, będącymi skutkiem jego pozyskania. Skoro w świetle art. 12 ust. 4 pkt 4 ww. ustawy wartości majątkowe wniesione na pokrycie kapitału zakładowego Spółki nie stanowią jej przychodu, wobec tego nie można traktować wydatków związanych z pozyskaniem kapitału zakładowego jako kosztów uzyskania przychodów. Nie odnoszą się one bowiem do przychodu podatkowego i są bezpośrednio powiązane z przeprowadzeniem neutralnej podatkowo operacji na kapitale zakładowym Spółki. Przychód ten nie powstaje jako efekt bieżącej działalności gospodarczej podatnika. Spółka ma prawo oczekiwać, iż w określonej perspektywie czasowej podwyższenie kapitału i związane z tym rozszerzenie działalności będzie generowało zwiększone przychody, ale będą to już przychody z bieżącej działalności gospodarczej. Przychód z tej działalności jest przychodem odrębnym od przychodu otrzymanego na podwyższenie kapitału zakładowego. Z osiągnięciem tego przychodu będą się wiązały odrębne wydatki stanowiące koszt jego uzyskania. Okoliczność, że dokonując przedmiotowych wydatków związanych z emisją akcji Spółka zakłada, iż w efekcie będą one generowały przychody z działalności gospodarczej nie podważa jednak ich bezpośredniego związku z przychodem w postaci środków pieniężnych z tej emisji, który Spółka otrzyma na podwyższenie kapitału.

W związku z tym Organ podatkowy stwierdził, że skoro przychód otrzymany na powiększenie kapitału zakładowego nie stanowi przychodu dla celów podatkowych, to koszty jego uzyskania nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie bowiem z tym przepisem nie stanowią kosztów podatkowych wydatki, co prawda nie wymienione w art. 16 ust. 1 ww. ustawy, ale związane z przysporzeniami nie uważanymi za przychód przez ustawodawcę (art. 12 ust. 4 pkt 4 tej ustawy).

Jednocześnie Organ odniósł się do powołanych we wniosku wyroków sądów administracyjnych wskazując, iż odzwierciedlają jedynie linię tej części orzecznictwa, która jest korzystna dla Spółki w omawianym kontekście. Tymczasem w odniesieniu do analizowanego zagadnienia nie można mówić o jednolitej linii orzecznictwa sądowego. Jako przykład rozstrzygnięć odmiennych od powołanych przez Spółkę wymieniono m.in.: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 października 2007r. sygn. akt I SA/Bd 546/07 oraz wyrok NSA z 23 lutego 2009r. sygn. akt II FSK 1753/07.

Po wyczerpaniu trybu zaskarżenia poprzez wezwanie Organu podatkowego do usunięcia naruszenia prawa w interpretacji indywidualnej z dnia 10 grudnia 2009r.

i otrzymaniu odpowiedzi z dnia 8 lutego 2010r. na to wezwanie, Spółka reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji zarzucając naruszenie :

– art. 12 ust. 4 pkt 4, art. 15 ust. 1 i 4d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz

– art. 14a, art. 14b, art. 14c § 1, art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki zawarł obszerną polemikę ze stanowiskiem Organu.

Podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. zupełnie pominął, iż przedmiotem interpretacji jest kwestia kosztów towarzyszących emisjom akcji i wejściu skarżącej na rynek giełdowy jako spółki publicznej, a nie kwestia kosztów związanych ze zwykłym podwyższeniem kapitału zakładowego. Organ podatkowy dokonał oceny innych zdarzeń niż zaprezentowane w pierwotnym wniosku. Skarżąca poniosła omówione we wniosku koszty w celu pozyskania środków finansowych na działalność a nie po to, aby dokonać oderwanej od jej działalności czynności podwyższenia kapitału zakładowego. Podkreślił, że emisje akcji były emisjami dokonywanymi w trybie tzw. subskrypcji prywatnej, o której mowa w art. 431 § 2 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych, czyli nie były publicznymi emisjami adresowanymi do nieoznaczonego adresata. Zarzucił interpretacji dokonanie wykładni art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy w całkowitym oderwaniu od przedstawionego stanu faktycznego przez stronę, która wyraźnie je wymieniła i wykluczyła koszty mieszczące się w tym przepisie. Zarzut naruszenia art. 14c § 1 ustawy Ordynacji podatkowej uzasadnił w ten sposób, iż zaskarżona interpretacja traktuje o innych rodzajowo kosztach niż koszty opisane we wniosku przez Spółkę. Organ kwestionuje bowiem poddane interpretacji koszty przy pomocy argumentów właściwych wyłącznie dla kosztów związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego podczas, gdy nie odnosi się w ogóle do kosztów właściwych wyłącznie dla wprowadzenia akcji do obrotu na B. Tymczasem ponosząc wydatki związane z wprowadzeniem wyemitowanych akcji do obrotu na rynku "B" spółka nie uzyskuje wartości nominalnej akcji czy możliwości rejestracji podwyższenia kapitału, ale uzyskuje możliwość pozyskania z rynku kapitałowego znacznych środków finansowych, których wysokość jest skorelowana z wartością Spółki a nie z wysokością podwyższenia kapitału zakładowego. Spółka – emitent w ramach projektu wprowadzenia akcji do obrotu na rynku regulowanym doprowadza do zbycia części wartości Spółki inwestorom, w zamian za ich wpłaty na akcje. Emisje akcji na rynkach prowadzonych przez C są zbywane po wartościach przekraczających (czasami wiele razy) wartość nominalną podwyższonego kapitału. Oznacza to, że chodzi tu nie o podwyższenie kapitału a pozyskanie środków finansowych odpowiadających określonej części wartości Spółki. Emisja akcji jest instrumentem pozyskiwania kapitału podobnie jak kredyt. Zatem poniesione wydatki powinny być uznane za koszt uzyskania przychodu tak jak odsetki od kredytu.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2009r. sygn. akt II FSK 1882/07 pełnomocnik Spółki podniósł, że podatnik w sprawie zakończonej tym wyrokiem znajdował się w identycznej sytuacji jak skarżący i sądy administracyjne przyznały, iż miał on prawo do potrącenia kosztów uzyskania przychodów. Jego zdaniem orzecznictwo jest tu jednolite na korzyść skarżącej. Stanowisko Organu interpretującego w niniejszej sprawie nie uwzględniające tego orzecznictwa narusza zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Dyrektor Izby Skarbowej dopuścił się nadużycia powołując w zaskarżonej interpretacji wyroki wydane w odmiennych stanach faktycznych, nie mających nic wspólnego z pozyskaniem środków finansowych za pośrednictwem zbywania akcji na rynkach regulowanych C. W ocenie autora skargi spośród szeregu orzeczeń jedynie wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 października 2007r. sygn. akt I SA/Bd 546/07 został przywołany zasadnie.

Ponadto Organ całkowicie pominął zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Stąd zdaniem pełnomocnika skarżącej Spółki doszło do naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wskazując treść art. 15 ust. 1 i na pośredni charakter poniesionych kosztów pełnomocnik końcowo podał, że środki uzyskane z emisji akcji zostały przeznaczone na działalność inwestycyjną prowadzoną w celu zwiększenia sprzedaży, a w konsekwencji – zwiększenia przychodów. Wydatki zaś wyasygnowano przede wszystkim na wprowadzenie akcji skarżącej spółki do obrotu na rynku regulowanym "B" a nie w związku z samym w sobie podwyższeniem kapitału zakładowego. Wobec tego omawiane koszty winny zostać uznane za koszty uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. działający w imieniu Ministra Finansów wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zawarte

w zaskarżonej interpretacji.

Nie zgodził się z argumentacją skarżącej Spółki, iż występuje podobieństwo między pozyskiwaniem środków finansowych na działalność, rozwój, przez emisję akcji i przez zaciąganie kredytów, zatem wydatki powinny stanowić koszty uzyskania przychodu, tak jak odsetki. Podstawowa różnica do obowiązek zwrotu kredytu (pożyczki), czego nie można powiedzieć o kapitale pozyskanym z emisji akcji.

Dodatkowo wskazał, że Spółka występowała już wcześniej z wnioskiem w podobnym zakresie i sprawie tej stanowisko wnioskującej również uznano za nieprawidłowe, a wniesioną skargę oddalił WSA w Olsztynie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2010r. sygn. akt I SA/Ol 863/09.

W piśmie procesowym z dnia 2 lipca 2010r. pełnomocnik skarżącej obszernie odniósł się do stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w B. zawartego w odpowiedzi na skargę. Podkreślił, że przedmiotem zapytania nie była kwalifikacja wydatków związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego a wyodrębnionych wydatków, ściśle związanych z wprowadzeniem akcji Spółki do obrotu B.

Podwyższenie kapitału było tylko jedną z szeregu czynności w tym procesie. Stąd zarzuty w skardze, że organ mylnie wszystkie czynności uznał za związane z podwyższeniem kapitału.

W ocenie pełnomocnika skarżącej stan faktyczny podany we wniosku, do którego odnosiła się interpretacja z 8 września 2009r. był inny, nie zachodzi zatem przeszkoda do rozpoznania skargi niniejszej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Wobec wskazania przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. w odpowiedzi na skargę, że Spółka występowała już o interpretację przepisów odnośnie kwalifikacji wydatków do kosztów uzyskania przychodów w podobnym zakresie, należało rozważyć, czy nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi.

Art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nią objęta pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona.

Należało zatem zbadać, czy nie występuje tożsamość niniejszej sprawy ze sprawą zakończoną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2010r. sygn. akt I SA/Ol 863/09. Powyższy wyrok nie jest prawomocny. Gdyby więc istniała tożsamość spraw należałoby stwierdzić przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi, jaką jest zawisłość sporu przez sądem administracyjnym.

Jak wynika z uzasadnienia powołanego wyżej wyroku, we wniosku z dnia 13 lipca Spółka podała, że w 2007r. rozpoczęła starania o wejście na "B". Dokonała I i II emisji akcji w 2008r. a III emisja akcji miała miejsce w lutym 2009r.

Pytanie brzmiało: "Czy Spółka może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów koszty pozyskania kapitału z emisji akcji, przeznaczonego na inwestycje".

W sprawie niniejszej we wniosku o interpretację określono rodzajowo i kwotowo w każdym z lat: 2007, 2008, 2009 te wydatki, które zdaniem skarżącej Spółki, nie były związane z podwyższeniem kapitału zakładowego a wyłącznie z wprowadzeniem do obrotu na B wyemitowanych akcji wszystkich trzech serii. Sformułowano pytanie: Czy opisane koszty poniesione w celu pozyskania kapitału pieniężnego z emisji akcji na rozwój przedsiębiorstwa Spółki i wprowadzenie tych akcji do obrotu na "B" Spółka może potraktować jako koszty uzyskania przychodu w rozliczeniu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2007-2009.

Z uwagi na to, że przedmiotem oceny Sądu z punktu widzenia zgodności z prawem w niniejszej sprawie jest akt zawierający interpretację przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz.U. z 2000r. nr 54, poz. 654 ze zm.) zwanej dalej w skrócie u.p.d.o.p., to należy zgodzić się ze stanowiskiem Spółki, iż sprecyzowanie kwot i rodzaju wydatków oraz ograniczenie zdarzeń (czynności) w związku z którymi wydatki zostały poniesione, oznaczało przedstawienie nieco innego stanu faktycznego niż we wniosku o interpretację, co do której zapadł wyrok tut. WSA z dnia 28 stycznia 2010r.

Zatem Sąd był zobowiązany do merytorycznego rozpoznania skargi. Sformułowano w niej m.innymi zarzut, że Organ interpretujący błędnie przyjął, że brak jest podstaw prawnych do rozgraniczania wydatków związanych z emisją akcji na dotyczące podwyższenia kapitału zakładowego i na dotyczące pozyskania kapitału na rozwój poprzez wprowadzanie akcji do alternatywnego systemu obrotu.

Zdaniem Sądu argumenty skargi nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej interpretacji.

Nietrafne jest twierdzenie Spółki, że wprowadzenie wyemitowanych i objętych (w drodze subskrypcji prywatnej) akcji na alternatywny rynek obrotu miało na celu pozyskanie inwestorów i zebranie kapitału o wartości wyższej niż przekazana na podwyższenie kapitału zakładowego (akcyjnego), a zatem nastąpiło bez związku z podwyższeniem tego kapitału.

Z istoty Spółki akcyjnej uregulowanej przepisami Działu II Kodeksu spółek handlowych (w skrócie k.s.h.) wynika, iż podstawą jej funkcjonowania jest wyemitowanie akcji i zaoferowanie tych akcji innym podmiotom w celu ich objęcia. Organ interpretujący słusznie powołał w tym zakresie art. 302 i następne, dotyczące powstania Spółki, które odpowiednio stosuje się do podwyższenia kapitału zakładowego (art. 431 § 7 k.s.h.).

Zważywszy, że cena emisyjna akcji powinna być, stosownie do art. 432 k.s.h. określona w uchwale o podwyższeniu kapitału zakładowego, przyjęty przez emitenta sposób subskrypcji akcji nie ma wpływu na ewentualne uzyskanie większej nadwyżki ceny ponad wartość nominalną akcji obejmowanych przez inwestorów. Oczywistym jest w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego, że cena emisyjna akcji jest uzależniona od wartości majątku danej spółki a także odpowiednich kalkulacji poczynionych w oparciu o prowadzoną działalność, co do przewidywanych zysków.

Wskazać przy tym należy, że stosownie do art. 396 § 2 k.s.h. nadwyżki osiągnięte przy emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej powinny być przelewane przez Spółkę do kapitału zapasowego (tworzonego obowiązkowo z zysku). Z przepisu tego wynika ponadto, że pozostałe nadwyżki też przelewane są do kapitału zapasowego – po pokryciu kosztów emisji akcji.

Natomiast ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. nr 183, poz. 1538 ze zm.) poddaje szczególnemu reżimowi i nadzorowi administracyjnemu funkcjonowanie rynku kapitałowego.

Z jej przepisów wynika m.in., że giełda i rynek pozagiełdowy ma za zadanie zapewnić koncentrację podaży i popytu określonych instrumentów finansowych dopuszczonych do obrotu na danym rynku, bezpieczny i sprawny przebieg transakcji a także upowszechnienie jednolitych i rzetelnych informacji o kursach i obrotach. Podobnie działa alternatywny system obrotu. Zgodnie z art. 3 pkt 2 powołanej ustawy – jest to wielostronny system kojarzący oferty kupna i sprzedaży instrumentów finansowych w taki sposób, że do zawarcia transakcji dochodzi w ramach tego systemu, zgodnie z określonymi zasadami. Oczywiście, że dla emitenta papierów wartościowych ubiegającego się o dopuszczenie tych papierów do obrotu na określonym rynku wiąże się to z koniecznością dopełnienia szeregu wymogów i kosztami. Jednak rynek kapitałowy funkcjonuje przede wszystkim w interesie inwestorów. Z faktu obecności na tym rynku, Spółka może osiągać korzyści tylko w ten sposób, że przy kolejnej emisji akcji (jako podmiot znany) ewentualnie może zaoferować akcje do objęcia po wyższej cenie emisji. O ile oczywiście w działalności operacyjnej będzie uzyskiwać zyski a nie straty.

Powyższe uwagi należało poczynić dla stwierdzenia niezasadności zarzutów o naruszeniu przez Organ interpretujący art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej.

Przestrzeganie zasady praworządności i zasady zaufania do organów podatkowych przy wydawaniu indywidualnych interpretacji polega (podobnie jak w postępowaniu podatkowym) na stosowaniu norm prawa podatkowego do podanego stanu faktycznego w kontekście norm innych gałęzi prawa regulujących określone zdarzenia faktyczne i prawne mające znaczenie dla prawidłowego wykonywania obowiązków podatkowych.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych określając zasady opodatkowania tym podatkiem posługuje się poza sobie tylko właściwymi pojęciami: przychodów i kosztów ich uzyskania, również pojęciami z innych gałęzi prawa.

Gdy w przepisach mowa jest o akcjach, kapitale zakładowym czy zapasowym to niezbędne jest odniesienie się do regulacji zawartych w k.s.h.

Trzeba więc podkreślić, że z art. 431 k.s.h. wynika, iż czynności objęcia wyemitowanych akcji w drodze subskrypcji prywatnej i wprowadzenia tych akcji na rynek alternatywnego obrotu następują między podjęciem uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego, a wpisem do rejestru (vide art. 431 § 4 k.s.h.).

Wpis do rejestru sądowego ma charakter konstytutywny. Zatem niesłuszne są argumenty, że wyodrębnione kwotowo wydatki, podane we wniosku, nie miały żadnego związku z podwyższeniem kapitału zakładowego.

Odnosząc się natomiast do powołanych orzeczeń sądów administracyjnych, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela tę linię orzecznictwa, w myśl której wydatki poniesione w związku z utworzeniem lub powiększeniem kapitału zakładowego nie stanowią kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Mimo, że wyrażona w tym przepisie ogólna definicja kosztów została poszerzona (od 1.01.2007r.) o poniesione w celu "zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów", to w dalszym ciągu pojęcie kosztów związane jest z pojęciem przychodów.

Przepisy art. 15 ust. 4 i ust. 4a - 4d, a od 1.01.2009r. również ust. 4e - 4h u.p.d.o.p. regulują kwestię momentu, w którym można koszty "potrącić" od przychodów.

Nie oznacza to jednak, że jakiekolwiek koszty, których nie da się bezpośrednio przyporządkować przychodom, a które nie zostały wymienione w katalogu wyłączeń ustanowionym w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. – są kosztami pośrednio związanymi z przychodami albo służą zabezpieczeniu bądź zachowaniu źródła przychodów i jako takie, są "potrącalne" w momencie ich poniesienia.

Ustawodawca w art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p. wymienia bowiem szereg przypadków otrzymania przez osobę prawną określonych wartości ekonomicznych nie zaliczanych do przychodów. Mieszczą się w tych wyłączeniach przysporzenia majątkowe od udziałowców, akcjonariuszy: przekazane na kapitał zakładowy, zapasowy bądź tytułem dopłat – o czym stanowią odpowiednio art. 12 ust. 4 pkt 4 i pkt 11 u.p.d.o.p. Jak już wyżej stwierdzono z przepisów k.s.h. wynika obowiązek przekazania nadwyżek za akcje wydane powyżej wartości nominalnej na kapitał zapasowy (po uprzednim pokryciu kosztów emisji). Skoro te przysporzenia nie stanowią przychodu, to wydatki poniesione w celu ich uzyskania nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu dla ustalenia dochodu w rozumieniu art. 7 ust. 1 i 2, osiągniętego w roku podatkowym. Na marginesie należy dodać, że również w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 30 ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości (której przepisy mają znaczenie dla prawidłowego ustalania dochodu podatkowego – vide art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p.) – wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli nie jest przychodem ani zyskiem.

Zwrócić należy uwagę na to, że w wyroku z dnia 2 kwietnia 2009r. sygn. akt II FSK 1882/07 (lex 551631), Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, iż "Wydatek związany z uzyskaniem takiego przychodu, który nie może być uznany za przychód podatkowy (przychód do opodatkowania), nie może stanowić kosztu uzyskania przychodu do opodatkowania". Nie podzielił zatem, jak to wywodzono w skardze, stanowiska Sądu I instancji, co do możliwości uznania tych wydatków za koszt uzyskania przychodów. Oddalił skargę kasacyjną z innych przyczyn.

Można tu wskazać też, poza powołanymi przez organ interpretujący wyrokami NSA z dnia 26.02.2009r. sygn. akt II FSK 1753/07 i z dnia 29.04.2009r. sygn. akt II FSK 104/08, wyrok NSA z dnia 29.12.2009r. sygn. akt II FSK 2085/08.

W tym ostatnim wyroku NSA stwierdził, że :

"Wydatki związane z przychodami o których mowa w art. 12 ust. 4 pkt 4 są ponoszone w celu utworzenia lub powiększenia samego źródła przychodu. Natomiast ani pośrednio ani bezpośrednio nie służą celowi jakim jest osiągnięcie przychodu podatkowego".

Gdyby podzielić stanowisko, że czynności wprowadzenia akcji Spółki na "B" nie były związane z podwyższeniem kapitału zakładowego i wpłat na kapitał zapasowy nadwyżek z cen emisyjnych akcji powyżej wartości nominalnej to należałoby stwierdzić, że wydatki nie mają jakiegokolwiek związku z przychodem. Wbrew twierdzeniu Spółki, tego rodzaju wydatki trudno uznać też za służące zachowaniu bądź zabezpieczeniu źródła przychodów. Jak wyżej stwierdzono, rynek kapitałowy służy przede wszystkim akcjonariuszom. Na tym rynku akcje poszczególnych spółek są "towarem" oferowanym do zbycia lub nabywanym przez akcjonariuszy a nie spółkę (emitenta). Spółka jest natomiast poddawana stałej ocenie rynkowej, a jej wartość zależy od wyników działalności operacyjnej. Może pozyskiwać kapitał na rozwój wyłącznie poprzez emisję nowych akcji, a to nierozerwalnie wiąże się z podwyższeniem kapitałów własnych.

Odnosząc się do argumentów o analogii między pozyskiwaniem środków finansowych na inwestycje poprzez kredyty bankowe i emisję akcji należy zwrócić uwagę na to, że według przepisów u.p.d.o.p. wszelkie wydatki na nabycie środków trwałych bądź wartości niematerialnych i prawnych – wydatki inwestycyjne – nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Również nie są takimi kosztami prowizje i odsetki od kredytów bankowych zapłacone do czasu przekazania środków trwałych bądź wartości niematerialnych i prawnych do używania.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.