Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1316/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 a ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 2 - 8 i ust. 2
journal: Dz.U. 1983 nr 45 poz 207
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
article: art. 122, art. 155 par. 1, art. 159, art. 180, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 363 par. 1, art. 369 par. 1, art. 516, art. 518,  art. 357
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant Izabela Ścieszko po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 23 stycznia 2009 r. przy udziale --- sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz J. K. kwotę 264 (dwieście sześćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] ustalającą J. K. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn.

Organy podatkowe ustaliły następujący stan faktyczny w sprawie.

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z dnia [...] J. K. nabył spadek po matce Z. K. W skład spadku wchodzi ¾ części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Postanowienie to stało się prawomocne z upływem 21 dni od dnia jego wydania. Podatnik nabycie spadku zgłosił organowi podatkowemu w dniu 27 listopada 2007 roku, a więc z uchybieniem miesięcznego terminu od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Uchybienie terminu powoduje, że nabycie podlega opodatkowaniu i strona nie może skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 4 a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 roku, Nr 142, poz. 1514 ze zm.).

Na powyższą decyzję J. K. wniósł w dniu 8 października 2008 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Podał, że był przekonany, że postanowienie Sądu uprawomocnia się po upływie 4 tygodni. Informację o dacie uprawomocnienia otrzymał tylko ustnie, po zakończeniu rozprawy. Postanowienie nie zawiera informacji o dacie uprawomocnienia się.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumentację zaprezentowaną uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja narusza prawo, w szczególności przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy ( art.145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a – Dz.U 153 poz.1270 z późniejszymi zmianami ). Podlega zatem uchyleniu i to niezależnie od argumentów zawartych w skardze. Zgodnie bowiem z art.134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.

Zgodnie z art.4a ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn – zwanej dalej u.p.s.d ( tekst jednolity Dz.U z 2004 r. Nr.142, poz.1514 z późniejszymi zmianami ) zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art.6 ust.1 pkt.2-8 i ust.2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku z zastrzeżeniem ust.2 i 4.

Zakres niezbędnych ustaleń faktycznych zawsze wyznacza norma prawa materialnego. W niniejszej sprawie zacytowany powyżej art.4a ust.1 pkt.1 u..p.s.d. Zgodnie z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa ( tekst jednolity Dz.U z 2005 roku, Nr.8, poz.50 z późniejszymi zmianami ) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis ten statuuje zasadę prawdy materialnej. W uproszczeniu oznacza ona, że podstawę ustaleń, których zakres każdorazowo wyznacza norma prawa materialnego, mogą stanowić jedynie zgodne z rzeczywistością fakty. Konkretyzacją zasady prawdy materialnej jest obowiązek nałożony na organy podatkowe zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego ( art.187 § 1 Ordynacji podatkowej ). W ocenie Sądu przy rozpoznaniu niniejszej sprawy organy podatkowe naruszyły właśnie te przepisy.

Z punktu widzenia normy prawa materialnego niezbędnym elementem stanu faktycznego w tej sprawie było ustalenie bez wątpliwości momentu uprawomocnienia się postanowienia Sądu z dnia [...] w sprawie [...]. Z powołanego wyżej przepisu art.4 a ust.1 pkt.1 u.p.s.d wynika bowiem, że warunkiem skorzystania ze zwolnienia w nim opisanego jest zgłoszenie nabycia własności rzeczy i praw majątkowych w terminie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Wskazać przy tym należy, że data wydania postanowienia ( a tylko ta nie budzi w niniejszej sprawie żadnych wątpliwości ) wcale nie determinuje w każdej sytuacji momentu jego uprawomocnienia się. Należy w tym miejscu przywołać przepisy Kodeksu Postępowania Cywilnego ( ustawa z dnia 17 listopada 1964 roku – Dz.U 43 poz.296 z późniejszymi zmianami )

Orzeczenie staje się prawomocne, jeśli nie przysługuje od niego środek odwoławczy ( art.363 § 1 kpc ). Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku zapada w postępowaniu nieprocesowym, w którym orzeczenie, co do zasady zapadają w formie postanowień, także i te, które rozstrzygają sprawę, co do istoty ( art.516 i 518 kpc ). Postanowienia takie podlegają uzasadnieniu zgodnie z art.357 – na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia. Podlegają one doręczeniu ( art.517 kpc i art.357 kpc ), Od postanowień rozstrzygających sprawę, co do istoty ( a takie jest właśnie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ) przysługuje apelacja. Wnosi się ją do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia stronie skarżącej wyroku ( postanowienia ) z uzasadnieniem ( art.518 i art.369 § 1 kpc ). Należy także wskazać, że nie doręcza się postanowienia uczestnikowi, który będąc obecny na posiedzeniu, po ogłoszeniu zrzekł się jego doręczenia ( art.517 kpc. )

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku może uprawomocnić się po upływie trzech tygodni od jego ogłoszenia ( jeśli uczestnik postępowania zrzekł się doręczenia postanowienia, nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia i nie złożył apelacji ), jak i w każdym innym terminie, który można sobie wyobrazić.

Organ pierwszej instancji nie dokonał ustalenia, kiedy postanowienia z dnia [...] stało się prawomocne i to uchybienie dostrzegł Dyrektor Izby Skarbowej wzywając skarżącego pismem z dnia 4 sierpnia 2008 roku do przedstawienia postanowienia wraz z adnotacją o dacie jego uprawomocnienia lub zaświadczenia Sądu stwierdzającego datę uprawomocnienia się tego postanowienia. Podstawa prawną żądania były przepisy art.155 § 1, art.159 i 180 Ordynacji podatkowej ( akta administracyjne k.37 ). J. K. w wykonaniu tego wezwania przesłał Dyrektorowi odpis postanowienia, z którego jednak nie wynikało, kiedy stało się ono prawomocne, Tej istotnej informacji nie zawierało również pismo podatnika, do którego załączona była kopia postanowienia sądu ( akta administracyjna k. 41-40 ). Mimo, że inicjatywa Dyrektora, której wyrazem było wystąpienie do J. K. z wnioskiem o przedstawienie dokumentów zakończyła się porażką wydana została decyzja, będąca przedmiotem skargi do Sądu. Rozważania zawarte na karcie 2 uzasadnienia zaskarżonego aktu dotyczące daty uprawomocnienia postanowienia pozbawione są podstawy faktycznej.

Uchybienie treści art.122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej w sposób oczywisty może mieć wpływ na wynik sprawy jest, bowiem uchybieniem dotyczącym ustaleń faktycznych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor zwróci się do Sądu, który wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] w sprawie [...] o informację z jaką datą postanowienie to uprawomocniło się. Informacja uzyskana z Sądu będzie podstawą do wydania decyzji.

Mając na uwadze powyższe rozważania należało uchylić zaskarżoną decyzję, na podstawie art.152 p.p.s.a określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a

J. W.