Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 525/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 77 ust. 3-5
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 60 pkt 7, art. 67
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska ( spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. R. na czynność Starosty [...] z dnia 14 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty w opłacie za wydanie kart pojazdów 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności Starosty [...] z dnia 14 września 2011 r. nr [...], 2. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącego K. R. 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 29 lipca 2011 r. K. R. zwrócił się do Starosty [...] o stwierdzenie nadpłaty w opłacie za wydanie 141 kart pojazdów po raz pierwszy zarejestrowanych w kraju w wysokości 425 zł za każdy z pojazdów, co stanowi kwotę ogółem 59 925 zł; stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu oraz ich zwrot z oprocentowaniem od dnia ich uiszczenia do dnia określonego zgodnie z art. 78 § 5 pkt 2 ordynacji podatkowej, tj do 30 - go dnia od dnia publikacji sentencji orzeczenia ETS w sprawie C-134/07 Piotr Kawala przeciwko Gminie Miasta Jaworzna, t.j. do dnia 7 kwietnia 2008 r.

Jako podstawę żądania wskazano art. 67 w zw. z art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przepisy zawarte w dziale III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz wspomniane postanowienie ETS z dnia 10 grudnia 2007 r.

W orzeczeniu tym wyrażono pogląd, że artykuł 90 akapit pierwszy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak ta przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

Pobrana w okresie od 1 lipca 2004 r. do 12 kwietnia 2006 r. przez organ od skarżącego opłata za wydanie karty pojazdu, wbrew treści art. 77 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie pozostawała w związku z kosztami związanymi z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, a znacząco je przekraczała. W związku z tym, uiszczona na podstawie cyt. rozporządzenia opłata w kwocie 500 zł powinna zostać zakwalifikowana w zakresie nadwyżki ponad 75 zł jako podlegająca zwrotowi. Opłata przewidziana w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Transportu i Budownictwa z 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu wynosi bowiem 75 zł.

W ocenie wnioskodawcy, uiszczona opłata za kartę pojazdu nigdy nie miała charakteru zobowiązania i została uiszczona przed wydaniem karty pojazdu. Ponadto zobowiązanie podatkowe, które wygasło wskutek zapłaty nie ulega przedawnieniu, co oznacza, że termin przedawnienia nie biegnie, a prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie wygasa.

Starosta [...] w piśmie z dnia 14 września 2011 r. odmówił uwzględnienia wniosku, gdyż w jego ocenie jest on pozbawiony podstawy prawnej.

Organ zwrócił uwagę na wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia wniosku. Z jednej strony wnioskodawca wskazuje bowiem rozstrzygnięcia negujące możliwość stosowania ustawy Ordynacja podatkowa do opłat za wydanie kart pojazdu, by następnie wskazywać określone przepisy działu III Ordynacji podatkowej, jako podstawę żądania.

Przytaczając poglądy wyrażane w orzecznictwie, Starosta wskazał, że do opłat za wydanie kart pojazdu pobranych na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej.

Natomiast art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych odsyła jedynie do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej. Zatem przepisy Ordynacji dotyczące nadpłaty mogą mieć zastosowanie do tych opłat publicznoprawnych, które sposobem powstania zbliżone są do zobowiązań podatkowych. Należą do nich te opłaty publicznoprawne, których wysokość i sposób zapłaty są ustalane lub określane w drodze wydania decyzji administracyjnej. W sprawie obowiązku zapłaty opłaty za wydanie karty pojazdu starosta nie wydaje żadnej decyzji administracyjnej, brak bowiem ku temu jakiejkolwiek podstawy prawnej.

Organ przywołał stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że skoro obowiązek zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu ma swoje umocowanie w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym to ta ustawa, a nie Ordynacja podatkowa określa wysokość ewentualnego zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu.

Ponadto podkreślił, że obowiązujące od dnia 1 stycznia 2010 r. przepisy art. 60 – 67 ustawy o finansach publicznych mogą mieć zastosowanie jedynie do niepodatkowych należności budżetowych powstałych po dniu wejścia jej w życie. Tymczasem wymienione we wniosku opłaty za wydanie kart pojazdu zostały w całości zapłacone przed dniem 1 stycznia 2010 r.

Nawet gdyby przyjąć możliwość odpowiedniego stosowania w sprawie przepisów działu III Ordynacji podatkowej, wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie mógłby zostać w zasadniczej części skutecznie złożony, z uwagi regulację zawartą w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Starosta [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 14 września 2011 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, K. R. powołując się na art. 50, art. 53 § 2 w zw. art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego aktu Starosty [...] z dnia 14 września 2011 r.,

- stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności,

- stwierdzenie obowiązku organu administracji dokonania zwrotu skarżącemu części opłaty w wysokości 425 zł za wydanie 141 kart pojazdów wskazanych w skardze, co stanowi kwotę 59 925 zł,

- stwierdzenie obowiązku dokonania zwrotu powyższej kwoty wraz z oprocentowaniem od dat uiszczenia opłat za wydanie kart pojazdu, każdorazowo do dnia określonego zgodnie z art. 78 § 5 pkt 2 ordynacji podatkowej, tj do 30 - go dnia od dnia publikacji sentencji orzeczenia ETS w sprawie C-134/07 Piotr Kawala przeciwko Gminie Miasta Jaworzna, t.j. do dnia 7 kwietnia 2008 r.,

- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący przytoczył poglądy wyrażane w orzecznictwie, m.in. w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 dopuszczającej możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akt lub czynność dotyczącą zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu; wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, stwierdzającego niezgodność ww. przepisu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz stanowisko ETS zaprezentowane w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 Piotr Kawala przeciwko Gminie Miasta Jaworzna.

Skarżący podkreślił, iż czynność polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo jako wydana bez podstawy prawnej. Następnie powtórzył dotychczasową argumentację, co do wysokości zwrotu części opłat za karty pojazdów, charakteru prawnego tej opłaty oraz podkreślił, że wniosek o zwrot nadpłaty za wydanie kart pojazdów ma swe uzasadnienie w treści art. 67 w zw. z art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz odpowiednio stosowanych przepisach działu III Ordynacji podatkowej,

W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację na jego poparcie.

Na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. Sąd oddalił wniosek organu o przeprowadzenie dowodu z dokumentów finansowych skarżącego w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest czynność organu administracji publicznej - pismo Starosty [...] z dnia 14 września 2011 r.

Czynność ta stanowiła negatywną odpowiedź organu na wniosek K. R. z dnia 29 lipca 2011 r. (złożony w dniu 8 sierpnia 2011 r. w Starostwie Powiatowym w [...]), w którym domagał się: stwierdzenia nadpłaty w opłacie za wydanie 141 kart pojazdów w kwocie 59 925 zł (141 x 425 zł) oraz stwierdzenia uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu, a także zwrotu nadpłaconej kwoty wraz z oprocentowaniem.

Jak wynika z akt sprawy skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa najpierw pismem z dnia 20 września 2011 r., następnie zaś pismem z dnia 13 października 2011 r. (już po otrzymaniu pisma z dnia 14 września 2011 r.). Organ udzielił skarżącemu odpowiedzi w pismach z dnia 10 października 2011 r. oraz 16 listopada 2011 r., podtrzymując stanowisko o bezpodstawności wniosku, jako nie mającego uzasadnienia w obowiązujących przepisach (w ocenie organu do opłat za kartę pojazdu nie mają zastosowania przepisy Ordynacji Podatkowej).

W pierwszej kolejności należało rozważyć: czy dopuszczalne było skierowanie przez skarżącego żądania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu na drogę postępowania administracyjnego. Na tak postawione pytanie należy udzielić pozytywnej odpowiedzi.

Zgodnie z zasadami określonymi w p.p.s.a., przeprowadzana przez sądy administracyjne kontrola, w ramach sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości, mająca na celu zbadanie aktu prawnego lub czynności z punktu widzenia zgodności z prawem, obejmuje między innymi, orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie oraz akty lub czynności z zakresu administracji publicznej inne niż decyzje i postanowienia dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 1, 2 i 4 p.p.s.a.).

Okolicznością nie kwestionowaną było, że skarżący uiścił opłaty za 141 kart pojazdów w związku z rejestracją samochodów (w latach 2004-2006) na podstawie § 1 ust. 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r., (sygn. akt I OPS 3/07) przyjął, iż skierowanie do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały wskazano, że taka kwalifikacja sprawy jest spowodowana tym, iż do zwrotu opłaty za kartę pojazdu nie mogą mieć zastosowania przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa o zwrocie podatku, a jednocześnie nie ma podstaw by wniosek załatwić w drodze decyzji administracyjnej w oparciu o Kodeks postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił ponadto uwagę na szczególny charakter, jaki ma "opłata za wydanie karty pojazdu". Sąd podkreślił, że jej celem jest jedynie przeniesienie na właściciela pojazdu kosztów związanych z faktycznym wytworzeniem i wydaniem karty przez organ rejestrujący, co w innych przypadkach jest zasadniczo obowiązkiem producenta lub importera pojazdu. Należy również wspomnieć, iż "niepodatkowy charakter" opłaty za wydanie karty pojazdu potwierdził również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007 r., (sygn. akt III CZP 35/07) dopuszczając możliwość dochodzenia jej zwrotu przed sądem powszechnym.

Powyższą uchwałą o sygn. akt I OPS 3/07 Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko przesądził dopuszczalność kognicji sądów administracyjnych w sprawach zwrotu opłat za wydanie kart pojazdów, ale nadto określił charakter uiszczonych należności oraz wskazał tryb i formę, w jakiej powinny być załatwione żądanie ich zwrotu. Uchwała ta od dnia jej ogłoszenia nakładała na sądy administracyjne obowiązek (w zakresie określonym przez ustawę p.p.s.a.) oceniania legalności aktów lub czynności w sprawie zwrotu opłaty za karty pojazdu, z perspektywy zawartego w niej stanowiska, co przekładało się na stosowaną formę rozpatrywania tych spraw przez organy administracji.

Jednak po wydaniu przedmiotowej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustawodawca wprowadził nowe przepisy, zasadniczo rzutujące na postępowanie, dotyczące zwrotu opłat za kartę pojazdu.

Należy bowiem zauważyć, że w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), która ma istotnie znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W myśl przepisu art. 60 pkt 7 tej ustawy środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw.

Dochodami publicznymi są m.in. daniny publiczne, do których zalicza się: podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, a także inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw (art. 5 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy).

W ocenie Sądu orzekającego, opłaty za wydanie karty pojazdu należy zaliczyć do niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w powołanym wyżej przepisie art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych. Ich pobranie następowało na podstawie odrębnej ustawy, tj. art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) i były one pobierane przez właściwe organy administracji (starostę lub prezydenta miasta) na pokrycie poniesionych prze te podmioty kosztów druku i dystrybucji zamówionych i wydawanych właścicielom pojazdów kart (zob. m.in. C. Kosikowski, Ustawa o finansach publicznych, Komentarz, Warszawa 2011, s. 105).

Z kolei w art. 67 powołanej ustawy wskazuje się, iż do spraw należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych wymienioną ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nadto odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

Ustawodawca przesądził zatem w sposób generalny tryb postępowania w sprawie środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe, będące dochodami pobieranymi przez samorządowe jednostki budżetowe na mocy odrębnych ustaw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 marca 2012 r. (sygn. akt III SA/Łd 45/12; www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, który Sąd rozstrzygający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje, że skoro w art. 67 ustawy o finansach publicznych postanowiono ogólnie - o sprawach dotyczących należności - zatem w takim zakresie znajdą się również sprawy dotyczące zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Dział III Ordynacji podatkowej zawiera bowiem m.in. regulacje dotyczące zwrotu nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku (art. 72 i nast.), co - przy odpowiednim stosowaniu działu III (według dyspozycji art. 67 ustawy o finansach publicznych) - odnosić się będzie także do nadpłaconej części należności za wydanie karty pojazdu.

Mając na uwadze, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wniesieniem w dniu 8 sierpnia 2011 r. wniosku, zatem jej rozpoznanie winno nastąpić z zastosowaniem przepisów zmienionej ustawy o finansach publicznych, jak wskazuje bowiem wyraźnie przepis art. 115 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 147, poz. 1241), przepisy dotychczasowe stosuje się nadal do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych z art. 60 powoływanej ustawy o finansach publicznych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie wskazanej ustawy (wprowadzającej).

Wobec powyższego, z uwagi na treść przepisu art. 67 ustawy o finansach publicznych, wniosek skarżącego winien był zostać rozpoznany z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), do których odsyła dyspozycja art. 67 ustawy o finansach publicznych, jak i działu III Ordynacji podatkowej. Tym samym nie można podzielić stanowiska organu o braku podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów Ordynacji podatkowej. Przepisy te będą miały również odpowiednie zastosowanie w kwestii przedawnienia się roszczenia.

Wskazane w przepisie art. 67 ustawy o finansach publicznych, odpowiednie stosowanie działu III Ordynacji podatkowej i Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza, że wniosek o zwrot części opłaty za wydanie kart pojazdów należy traktować odpowiednio - jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty, zaś jego rozpoznanie winno nastąpić w formie decyzji administracyjnej (zgodnie z art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), która winna zawierać elementy wskazane w przepisie art. 107 § 1 i 3 tej ustawy.

Nie może bowiem budzić wątpliwości, że ustawa o finansach publicznych określiła wyraźnie jaki tryb postępowania należy stosować, zaś w przedmiotowej sprawie został zastosowany inny tryb rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku.

W związku z zastosowaniem odmiennego trybu załatwienia wniosku skarżącego, nie można przyjąć, aby pismo organu z dnia 14 września 2011 r., spełniało wymogi zawarte w art. 107 § 1 i 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Nie może ulegać również wątpliwości, że przedmiotowe pismo naruszyło przepisy postępowania, tj. art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Można tu dodać, że potraktowanie należności za wydanie karty pojazdu jako niepodatkowej należności budżetowej i odpowiednie zastosowanie do niej przepisów procesowych, do których odwołuje się art. 67 ustawy o finansach publicznych, jest także zgodne z intencją ustawodawcy wyrażoną w uzasadnieniu do projektu ustawy o finansach publicznych (Druk Sejmowy VI Kadencji nr 1181, publ.sejm.gov.pl). Przepis ten miał bowiem stanowić regulację uniwersalną porządkującą tryby załatwiania spraw dotyczących nieopodatkowanych należności budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego.

Odnosząc się natomiast do meritum sprawy, tj. zasadności odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego, to jak wskazano wcześniej, podstawę uiszczenia w opłaty za wydanie karty pojazdu wysokości 500 zł stanowił § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, który to przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (Dz. U Nr 15, poz.119) został uznany za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji, ponieważ określona w tym przepisie wysokość opłaty (500 zł) za wydanie karty pojazdu nie uwzględniała wytycznych ustawowych co do określenia wysokości tej opłaty i była to opłata zbyt wysoka.

Wskazany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie 1 maja 2006 r., a w związku z tym Minister Transportu i Budownictwa wydał w dniu 28 marca 2006 r. nowe rozporządzenie, w którym określił opłatę za kartę pojazdu w kwocie 75 zł (Dz. U. Nr 59, poz. 421).

Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 r. i z tym dniem utraciło moc obowiązującą rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r.

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana na podstawie przepisu, który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją i ustawą - Prawo o ruchu drogowym.

W ocenie Sądu, pomimo że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania.

Podkreślić bowiem należy, iż zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie, w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Nie ma rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z 24.02. 2009 r. sygn. akt I OSK 418/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, uchwała NSA z 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00, ONSA z 2001 r., Nr 2, poz. 63 oraz wyrok NSA w składzie 7 sędziów z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39).

Sąd dokonując kontroli legalności czynności Starosty [...], uprawniony jest do dokonania oceny przepisów prawa na dzień dokonania czynności będącej źródłem żądania zwrotu. Pobrane przez organ od skarżącego kwoty po 500 zł na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia, wbrew treści art. 77 ust. 4 i 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, nie pozostawały w związku z kosztami związanymi z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, a znacząco je przekraczała, co oznacza, iż Minister Infrastruktury wdając akt wykonawczy - rozporządzenie z 2003 r. przekroczył zakres udzielonego mu upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy.

Ponadto, ustalenie w rozporządzeniu z 2003 r. wysokości opłaty za kartę pojazdu na wskazanym powyżej poziomie spowodowało, iż przejawia ona cechy daniny publicznej, skutkując tym samym naruszeniem art. 217 Konstytucji RP. Przepis ten upoważnia do nakładania danin publicznych tylko w drodze ustawy, a nie aktu wykonawczego.

Wskazana powyżej przez Sąd argumentacja uzasadnia stwierdzenie, że zaskarżona czynność organu polegająca na odmowie skarżącym zwrotu części opłat jest niezgodna z prawem.

Wyjaśnić również należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1734/10 wskazał na sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 90 TWE stanowi zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku).

Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r., wydanego w trybie prejudycjalnym w sprawie Piotr Kawala v. Gmina Miasta Jaworzna, C 134/07 (LEX nr 354541), w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 TWE sprzeciwia się opłacie takiej, jaką ustalono w § 1 powyższego rozporządzenia. W orzeczeniu tym Trybunał orzekł, że sporna opłata jest objęta zakazem z art. 90 akapit pierwszy TWE. Trybunał stwierdził też, że art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany. Postanowienie to ma skutek ex tunc, tj. wywołuje skutek retroaktywny. W świetle tego postanowienia, nakładanie opłaty za kartę pojazdu było od początku sprzeczne z prawem unijnym, co oznacza, że kupujący nie był zobowiązany do uiszczenia tej opłaty.

Na zakończenie rozważań należy wskazać, że skarżący wnosząc skargę do sądu administracyjnego spełnił wymogi formalne przewidziane w przepisie art. 52 § 2 p.p.s.a.

Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając w oparciu o treść art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności (punkt I wyroku) z uwagi na brak zastosowania prawidłowego trybu postępowania.

Odnosząc się z kolei do sformułowanych w skardze wniosków o stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku obowiązku Starosty [...] dokonania zwrotu skarżącym części opłaty w wysokości wraz z oprocentowaniem od dnia uiszczenia opłat za wydanie kart pojazdu do dnia określonego zgodnie z art. 78 § 5 pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, wskazać należy, że jakkolwiek Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, brak było możliwości zastosowania w sprawie art. 146 § 2 p.p.s.a.

W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 146 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od kasacyjnego charakteru kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego. Niewątpliwie bowiem wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2011 r., I OSK 1747/10, LEX nr 990191).

Jako, że w niniejszej sprawie, na skutek orzeczenia Sądu, dojdzie do wydania decyzji załatwiającej sprawę, tym samym Sąd nie był uprawniony do jej rozstrzygania zamiast organu administracyjnych, przejmując w ten sposób jego ustawowe obowiązki.

Stąd też Sąd nie znalazł podstaw do orzekania w przedmiocie jej wykonania, stosownie do art. 152 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania (punkt II wyroku) znajduje swoją podstawę w dyspozycji art. 200 i art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1649 ze zm.). Na zasądzoną na rzecz skarżącego kwotę składają się: kwota wpisu od skargi wynosząca 200 zł, opłata za czynności radcy prawnego w wysokości 240 zł oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego z dnia 29 lipca 2011 r., Starosta [...] winien uwzględnić powyższe stanowisko Sądu i wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie nadpłaty za wydanie kart pojazdów mając na uwadze koszty i nakłady poczynione przez organ na ich wydanie.