Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1262/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2016 r. nr 126/2016, Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego przez płatnika składek – B.S., utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2015r. nr [...], w części odmawiającej umorzenia zadłużenia na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2006r. do maja 2015 r. w łącznej kwocie 39.826,93 zł (w tym, z tytułu składek w kwocie 25.836,93 zł oraz odsetek liczonych na dzień 5 października 2015r. w kwocie 12.990,00 zł), ponadto umorzył postępowanie w zakresie umorzenia zadłużenia obejmującego należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2005r. do stycznia 2006r., z uwagi na ich przedawnienie.

Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym:

Do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. wpłynął wniosek B.S. będącej płatnikiem składek, o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od listopada 2005r. do maja 2015r. wraz z odsetkami w kwotach wskazanych szczegółowo we wniosku.

W uzasadnieniu wniosku jej autorka wskazała, że od 11 listopada 2014r. jest samotną matką bliźniaków: A. i P., które urodziła mając już [...] lat, co uniemożliwiło jej prowadzenie dalszej działalności gospodarczej. Ponadto jak zaznaczyła wnioskodawczyni, z dziećmi mieszka u swojej 87- letniej mamy J.S., wymagającej jednocześnie całodobowej opieki. Żyje, jak podkreśliła z emerytury mamy i swojej oraz zasiłku na dwoje dzieci.

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zadłużenia wnioskodawczyni składek i odsetek na ubezpieczenie zdrowotne za żądany okres w łącznej kwocie 39.845,29 zł oraz umorzył postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc wrzesień 2005r. w kwocie 40,02 zł wraz z odsetkami, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od września 2005r. do października 2005r. w łącznej kwocie 305,03 zł wraz z odsetkami, z uwagi na ich przedawnienie.

W uzasadnieniu decyzji organ powołując art. 28 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015r. poz. 121 dalej jako u.s.u.s.) uznał, że w przypadku wnioskodawczyni nie występuje żadna z przesłanek umorzenia wymienionych w ust. 3 tego przepisu. Stwierdził, że w stosunku do wnioskodawczyni nie było prowadzone, ani wszczynane postępowanie upadłościowe, ani likwidacyjne, zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej ale ma stałe źródło dochodu (świadczenie emerytalne), ponadto nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można byłoby prowadzić egzekucję. Organ zwrócił uwagę również na to, że kwota nieuiszczonych składek przewyższa koszty upomnienia. W związku z faktem, że w odniesieniu do wnioskodawczyni, nie występuje żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności brak jest możliwości rozważania umorzenia zaległości na tej podstawie.

Organ ocenił możliwość umorzenia składek wraz z odsetkami również w oparciu o treść przepisów art. 28 ust.3a u.s.u.s. i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. ( Dz.U. 2003.141.1365) w szczególności jego § 3 czyli pomimo braku ich całkowitej nieściągalności i uznał, że sytuacja wnioskodawczyni nie dowodzi, że spłata składek uniemożliwi jej zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Organ podkreślił, że strona prowadzi gospodarstwo domowe z dwójką dzieci oraz z mamą, posiada przy tym stałe źródło dochodu (świadczenie emerytalne w wys. 1.055,62 zł oraz 1.820,63 zł, zasiłek rodzinny w kwocie 494,00 zł). Wydatki gospodarstwa opiewają na kwotę 1.356,53 zł (czynsz 471,55 zł, opłaty eksploatacyjne 162,13 zł, koszty związane z leczeniem 280,85 zł, żłobek i opieka dla mamy 400,00 zł, bilet 42,00 zł). Ponadto, jak zaznaczył ZUS strona otrzymała zapomogę z F. w kwocie 2000,00 zł, co zdaniem organu zasiliło w znacznym stopniu budżet domowy. Zatem dochód, jak podkreślono na osobę wynosi 503,43 zł, przy czym strona nie podejmuje starań o przyznanie alimentów na dzieci. W ocenie ZUS obowiązek opłacania zaległych składek ciążył już na stronie od listopada 2005r., a dzieci urodziły się 2014r. zatem przez okres 10 lat strona mogła podjąć działania mające na celu uregulowanie zobowiązań wobec Zakładu.

Pismem z 22 grudnia 2015r. zobowiązana złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2005r. do maja 2015r. Zarzuciła organowi, że zaniechał dokładnego wyjaśnienia jej stanu rodzinnego i sytuacji socjalno-bytowej co doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej oraz zaufania obywateli do organów administracji. Podkreśliła, że organ przekroczył zakres uznania administracyjnego a także uniemożliwił jej czynny udział w prowadzonym postępowaniu.

Decyzją z [...] lutego 2016r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji stwierdzając brak podstaw do umorzenia należności i zaznaczając, że w przypadku wnioskodawczyni, nie zachodzą przesłanki pozwalające uznać całkowitą nieściągalność należności z tytułu składek, co daje organowi potencjalną możliwość umorzenia należności. Organ ocenił także sytuację wnioskodawczyni w zakresie jego ważnego interesu i dokonując ponownej analizy treści § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. uznał, że wnioskodawczyni, nie znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej spłatę zaległych należności.

Organ rentowy wskazał, że z przedłożonego zeznania podatkowego (PIT-36) wynika, że w 2012r. z tytułu działalności strona uzyskała dochód w kwocie 14.651,52 zł, w roku 2013 dochód wyniósł 15.890,32 zł, a w roku 2014 stanowił kwotę 15.971,66 zł. Ponadto strona otrzymuje świadczenie emertytalne, zasiłek rodzinny w kwocie 154,00 zł (po 77,00 zł na dziecko), dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dzieci w kwocie 2000,00 zł oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci w kwocie 340,00 zł (po 170,00 zł na dziecko), nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej. Mama J.S. jest osobą niepełnosprawną, z problemami zdrowotnymi (zgodnie z załączonymi kartami informacyjnymi leczenia szpitalnego).

ZUS wskazał także na comiesięczne wydatki strony związane z utrzymaniem oraz wyjaśnił, że zobowiązana nie posiada nieruchomości, jest jedynie właścicielem samochodu osobowego S.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jej autorka wniosła o uchylenie obu decyzji ZUS oraz zasądzenie od organu kosztów prowadzonego postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie naruszenie przepisu postępowania art. 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 7 i art. 8 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący, czego przejawem było zaniechanie zwrócenia się do właściwego organu o informacje na temat stanu rodzinnego i sytuacjo socjalno-bytowej wnioskodawczym, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia podstawowych, zasad prawa administracyjnego w postaci zasady prawdy obiektywnej oraz zasady zaufania obywatela do organów administracji;

2. mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie naruszenie przepisu postępowania art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia przyczyn, dla których organ administracji dokonał negatywnej oceny spełnienia przesłanek umorzenia należności z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, w konsekwencji czego doszło do przekroczenia zakresu uznania administracyjnego;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust, 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) poprzez ich niezastosowanie wskutek odmowy umorzenia należności z tytułu składek, pomimo spełnienia przesłanek, co wskazuje również na przekroczenie granic uznania administracyjnego.

W uzasadnieniu wniesionej skargi, jej autorka wskazała na konieczność weryfikacji przez organ zakresu sprawowanej przez nią opieki, a w szczególności nad chorą matką, ocenę stanu zdrowia jej dzieci, wymiar odpłatności dla osoby, która pomaga przy codziennych domowych obowiązkach, a także oceny wydatków na utrzymanie dzieci (ubrania, wyżywienie, mleko, kaszki, pieluchy, środki pielęgnacyjne, dojazdy do lekarzy, leki, rehabilitacje itp.).

Skarżąca jest przekonana, że w jej sprawie wystąpiła nadzwyczajna okoliczność, szczególny wręcz przypadek zdarzenia losowego, który bez wątpienia posiada walor wyjątkowości – w postaci późnego macierzyństwa, jest jak zaznaczyła [...]. Z kolei jak zaznaczyła wychowywanie dwójki dzieci i opieka nad chorą matką praktycznie uniemożliwia jej podejmowanie jakichkolwiek zleceń w zawodzie.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016 r., poz. 718, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu określają przepisy u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują sytuację pozwalające ubiegać się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego.

Zgodnie z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1).

Oznacza to, że należności z tytułu składek, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 2), z zastrzeżeniem ust. 3a.

Całkowita nieściągalność, w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (ust. 3).

Stosownie do art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach, określonych w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zauważyć trzeba, że umorzenie należności składkowych, na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. oraz ust. 2 i 3 tej ustawy, ustawodawca oparł na konstrukcji swobodnego aktu administracyjnego tzw. uznania administracyjnego. Taka forma działania organu administracji oznacza, że organ ten nie jest obowiązany do wydania jednoznacznej w treści decyzji w razie spełnienia czy zaistnienia ściśle określonych warunków (por. J. Boć, T. Kuta, Prawo administracyjne, PWN, Warszawa 1984). Podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o uznanie administracyjne (dyspozycja przepisu stanowiącego podstawę aktu swobodnego skonstruowana m.in. poprzez użycie zwrotu "organ może") stanowi skorzystanie z uprawnienia administracji do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisami prawa materialnego. Innymi słowy, działając w ramach swobodnego uznania, organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym.

Powyższe nie oznacza, że organ, korzystając z możliwości działania na zasadzie uznania administracyjnego, może podejmować decyzje w sposób dowolny. Takim dowolnym rozstrzygnięciem byłoby działanie wedle schematu: jeżeli można rozstrzygnąć na korzyść strony, lecz nie ma obowiązku tego robić, żądanie nie zostanie uwzględnione bez wyjaśnienia motywów albo z podaniem pewnej ogólnej zasady, którą organ zawsze się kieruje. Organ administracji, podejmując w indywidualnej sprawie decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes obywateli, w tym strony postępowania, i interes społeczny, co prowadzi do wniosku, że w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzję na korzyść strony postępowania. Rozważenie obu interesów tj. słusznego interesu obywateli oraz interesu publicznego znaleźć musi wyraz w uzasadnieniu decyzji, aby umożliwić kontrolę instancyjną lub ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym.

Uznanie administracyjne nie może więc oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę wskazówki wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, LEX nr 399183).

Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.).

Uznaniowy, charakter decyzji w przedmiocie umorzenia musi z kolei mieć wpływ na zakres i sposób jej kontroli w toku postępowania przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się zazwyczaj, że ocenie ze strony sądu podlega w takich przypadkach jedynie poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji, nie zaś samo rozstrzygnięcie. Z tych też względów szczególnie istotne jest należyte uzasadnienie przez organ swojego stanowiska, które powinno być logiczne, spójne i znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym. Uzasadnienie takiej decyzji, jako jeden z elementów, powinno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, uniemożliwia, w przypadku jej zaskarżenia, ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być tożsame z dowolnością, dlatego uzasadnienie powinno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się więc do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, w tym kierunkowe wskazówki wyboru mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi.

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Organ wbrew obowiązkom wynikającym z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. wbrew art. 7, art. 77 § 1 i 107 k.p.a. nie wyjaśnił i nie uzasadnił wystarczająco podjętego rozstrzygnięcia, uniemożliwiając w zasadzie Sądowi jego kontrolę.

Powyższe uchybienia Sąd dostrzegł w ocenie przesłanki umorzenia wskazanej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w szczególności w § 3 w ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. Sąd stwierdza, że Zakład nie przeprowadził należycie postępowania merytorycznego, którego wynik uprawniałby do zaakceptowania jego stanowiska w tej kwestii.

Jak wskazano wcześniej, uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru określonego zachowania organu, w tym zawarte w § 3 w ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Wskazany przepis stanowi w tym zakresie m.in., że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności, co ma podstawowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie, w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Przekłada się to wprost na przedmiotową sprawę, gdyż w zaskarżonej decyzji mimo, że organ ustalił jaka jest sytuacja życiowa i materialna skarżącej, to nie ocenił wspomnianych faktów w sposób wystarczający i przekonujący, pozwalający na uznanie, że wysnute przez niego wnioski co do możliwości spłaty należności przez skarżącą, są prawidłowe. Odnosząc się do przesłanek całkowitej nieściągalności należności organ nie ocenił w sposób właściwy przesłanki, na którą od początku powoływała się skarżąca tj. zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej i brak majątku, który pozwalałby na spłatę należności. Należy podkreślić, że skarżąca od początku dowodziła i zostało to wykazane dokumentami, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej od 22 września 2015r., z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dwójką dzieci urodzonych w dniu 11 listopada 2014r., ale także opieką nad ciężko chorą matką (87-letnią). Skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dziećmi i mamą, otrzymują co prawda świadczenie emerytalne oraz zasiłek rodzinny (wraz z dodatkiem), jednak podniosła, że nie posiada żadnego majątku, bo takiego nie może stanowić 20- letni samochód. Wskazała przy tym, ze jest zmuszona korzystać z pomocy rodziny i znajomych, gdyż stałe wydatki związane z utrzymaniem swojej rodziny przekraczają dwukrotnie dochód z jej emerytury.

Organ jednak w praktyce, przeszedł nad tymi faktami do porządku dziennego, przytoczył je w uzasadnieniu ale nie wskazał dlaczego w istocie uważa, że skarżąca dysponuje majątkiem, który mógłby podlegać egzekucji. Okoliczności sprawy (jeśli w pełni odpowiadają rzeczywistości) wskazują również na to, że spłacenie należności zagrażałoby możliwości pokrywania przez skarżącą kosztów niezbędnego utrzymania. Trudno bowiem uznać, że w przypadku gdy skarżąca jest w wieku [...], samotnie wychowuje 3-letnie bliźniaki, a także sprawuje opiekę nad ciężko chorą matką, można zasadnie twierdzić, że wnioskodawczyni ma warunki pozwalające na spłatę należności. A zarzutem wobec skarżącej ma być fakt, że nie korzysta ze świadczeń MOPS czyli w ocenie organu nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej.

Jeśli organ uznaje, a tak wynikałoby z uzasadnienia decyzji, że w istocie rzeczy skarżąca ma możliwość spłaty wymaganych składek, to powinien ocenić te kwestie właściwie, w sposób prawidłowy i pełny odpowiadający rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej.

W tym celu organ ponownie oceni przedłożone dokumenty, przesłucha skarżącą i wyjaśni jaki jest obecnie stan jej zdrowia, dzieci, kto pomaga skarżącej przy opiece nad dziećmi i przy chorej matce, na jaką pomoc może liczyć skarżąca, jeśli chodzi o pokrywanie kosztów utrzymania mieszkania, ubrania, wyżywienia, leków i innych wydatków np. rehabilitacji, ze strony dalszej rodziny, znajomych, czy F. i dopiero wówczas wyda decyzję adekwatną do ustalonego materiału dowodowego – w zgodzie z przepisami ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

Mając powyższe okoliczności i uznając, że organ nie w pełni ocenił i ustalił stan faktyczny, co mogłoby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.