Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 950/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 146 § 1; art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 8 ust. 1 pkt 6; art. 134 ust. 3
journal: Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. C. na czynność Starosty Powiatu z dnia 10 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. stwierdza bezskuteczność czynności Starosty Powiatu z dnia 10 października 2013 r. nr [...]; II. zasadza od Starosty Powiatu na rzecz skarżącego A. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem, który wpłynął do Starostwa Powiatowego w M. w dniu 21 stycznia 2013 r. A. C. zwrócił się o wydanie prawa jazdy kategorii "C".

Z informacji zawartych w złożonym wniosku wynikało, że wnioskodawca egzamin w ww. zakresie zdał finalnie w dniu 16 stycznia 2013 r.

Decyzją z dnia 15 lutego 2013 r. znak [...] Starosta orzekł o odmowie wydania ww. prawa jazdy kategorii "C".

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 6 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151).

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w świetle regulacji ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wnioskodawcy wydane, gdyż wnioskodawca w dacie orzekania nie osiągnął minimalnego wieku wymaganego do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii.

W przypadku kategorii "C" wiek ten wynosi 21 lat. Wnioskodawca urodzony w dniu 8 maja 1994 r. ukończył zaś dopiero 18 lat, co oznacza, że nie spełnia ww. ustawowo określonej przesłanki.

W odwołaniu od ww. decyzji A. C. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że szkolenie na prawo jazdy kategorii "C" jak i egzamin, odwołujący się zdał pod rządami przepisów dotychczasowych.

Ustawa o kierujących pojazdami weszła z kolei w życie w dniu 19 stycznia 2013 r., co oznacza, że akt ten nie może pozbawiać odwołującego praw nabytych. Ponadto z treści art. 134 ust. 2 i 3 ww. ustawy wynika wprost, że egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie.

Decyzją z dnia 27 września 2013 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 10 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że żaden z przywołanych przez organ pierwszej instancji przepisów nie stanowi podstawy do wydania decyzji administracyjnej w sprawie odmowy wydania prawa jazdy, co oznacza, że wydana decyzja dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną (art. 156 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego).

W ocenie Kolegium, władczej i jednostronnej formy działania jaką jest decyzja administracyjna nie można domniemywać tylko z okoliczności sprawy lub z samego przepisu art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.

W związku z tym, w sytuacji w której ustawodawca nie przewidział decyzji administracyjnej jako formy działania organu administracji publicznej ani żadnej innej formy szczególnej (na przykład aktu generalnego, umowy) uzasadnionym wydaje się wniosek, że realizacja kompetencji powinna nastąpić w postaci czynności materialno – technicznej.

Co istotne, czynności materialno – techniczne (do których zaliczyć należy m.in. odmowę wydania prawa jazdy) podlegają kontroli sądów administracyjnych jako czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Pismem z dnia 10 października 2013 r. znak [...] Starosta odmówił A. C. wydania prawa jazdy.

W uzasadnieniu ww. pisma organ pierwszej instancji powtórzył w całej rozciągłości argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji własnej wydanej w dniu 15 lutego 2013 r.

Pismem z dnia 17 października 2013 r. A. C. wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa, a następnie w dniu 14 listopada 2013 r. wniósł za pośrednictwem Starosty skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na czynność stwierdzoną ww. pismem a dotyczącą odmowy wydania prawa jazdy żądanej kategorii.

W ocenie skarżącego zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy prawa materialnego dotyczące praw nabytych oraz zaufanie obywateli do państwa.

W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska wyrażonego w zakwestionowanej czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona czynność Starosty Powiatu [...] z dnia 10 października 2013 roku odmawiająca skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii C narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność uznania jej za bezskuteczną.

Z uwagi na przebieg niniejszego postępowania konieczna jest ocena formy zapadłych w jego toku rozstrzygnięć. Przypomnieć bowiem trzeba, że organ pierwszej instancji na mocy decyzji z dnia 15 lutego 2013 roku nr [...] odmówił skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii C. Jednakże na skutek rozpoznania złożonego od tej decyzji odwołania zobowiązany był wykonać wytyczne organu drugiej instancji, który uznał, że w danym przypadku odmowa wydania prawa jazdy winna nastąpić w formie czynności albowiem obowiązujące w tym zakresie przepisy nie dają podstawy do rozstrzygania w formie decyzji administracyjnej. Z tego względu organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie I instancji. W tej sytuacji zarówno skarżący jak i organ pierwszej instancji zastosowali się do zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 września 2013 roku wskazań.

Odnosząc się na wstępie do powyższego, Sąd nie podziela stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż odmowa wydania skarżącemu prawa jazdy nie powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Na marginesie zwrócić należy uwagę, że pogląd SKO jest odosobniony na tle zapadających rozstrzygnięć organów administracyjnych w tym przedmiocie.

W ocenie Sądu w analizowanej sytuacji nie mamy do czynienia z aktem wykonywania prawa, lecz z aktem jego stosowania. Wyraża się on w autorytatywnym konkretyzowaniu przepisów art. 10 i 11 ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011r. Nr 30, poz. 151 ze zm.). Rezultat tej konkretyzacji, wobec odmowy wydania prawa jazdy określonej kategorii, wyraża się bowiem w odmowie przyznania uprawnienia do kierowania określonymi pojazdami. Prowadzi to do wniosku, że w tym przypadku mamy do czynienia z aktem woli organu, którego treścią jest odmowa realizacji uprawnienia wynikającego z przepisu prawa, skonkretyzowanego w wydaniu prawa jazdy. Uzasadnia to twierdzenie o dopuszczeniu decyzyjnej formy odmowy wydania prawa jazdy określonej kategorii. W ocenie Sądu, wnioskowi temu nie sprzeciwia się to, że ustawa o kierujących pojazdami w wielu przypadkach przewiduje rozstrzyganie spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnej tj. w art.109 ust.1 wydanie zezwolenia na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi; art.102 ust.1 zatrzymanie prawa jazdy; art.103 ust.1 cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami; art.99 ust.1 skierowanie kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu lub badania lekarskiego.

W tej mierze bowiem, w ślad za poglądem prawnym wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 1/12, podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w literaturze przyjmuje się, że w przypadkach, gdy ustawodawca upoważnił organ administracji do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy jednostki, natomiast nie wskazał wyraźnie formy prawnej działania organu, należy kierować się tzw. domniemaniem rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej, co wynika już z wyroku z dnia 31 sierpnia 1984 r., sygn. akt SA/Wr 430/84, w którym NSA przyjął, że "w przypadku gdy uprawnienie strony nie powstaje bezpośrednio z mocy prawa, lecz w wyniku konkretyzacji normy prawnej, organ administracji państwowej – o ile nie jest przewidziana inna forma jego działań – obowiązany jest dokonać tej konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej".

Niezależnie od powyższego, wskazane podejście, obrazuje również przykład wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 746/06, w którym podkreślono, że w przypadku gdy norma prawa materialnego wymaga konkretyzacji, formą tego działania powinna być decyzja administracyjna, co wynika z wyrażonej w art. 2 konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego, z którą wiązać należy prawo do procesu i prawo do sądu. Zasada prawa do procesu ma bowiem podstawowe znaczenie dla interpretacji przepisów prawa materialnego w kierunku załatwienia spraw jednostki w formie decyzji, gdy przepis prawa materialnego nie przewiduje innej formy załatwienia sprawy (do tak rozumianej zasady prawa do procesu administracyjnego NSA nawiązał również w wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt 2013/11).

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślając w uzasadnieniu uchwały z dnia 24 maja 2012 r., że domniemanie rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej jest konsekwencją przywołanej powyżej zasady prawa do procesu administracyjnego podniósł, że nie dość, iż prawo do procesu ma podstawowe znaczenie dla interpretacji przepisów prawa materialnego w kwestii formy rozstrzygnięcia sprawy, w kierunku przyjęcia zasady załatwiania spraw jednostki w formie decyzji administracyjnej, gdy przepis prawa materialnego nie przyjmuje expressis verbis innej formy załatwienia sprawy, to również, że orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego podkreśla, iż z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia spraw indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. W szczególności regulacje prawne tych postępowań muszą zapewnić wszechstronne i staranne zbadanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, gwarantować wszystkim stronom i uczestnikom postępowania prawo do wysłuchania, tj. prawo przedstawiania i obrony swoich racji, a jednocześnie umożliwiać sprawne rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie. Istotnym elementem sprawiedliwości proceduralnej jest także m.in. obowiązek uzasadniania swoich rozstrzygnięć przez organy władzy publicznej (por. wyrok TK z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt K 53/05).

Z zasady demokratycznego państwa prawnego wywieść należy więc, że w sytuacji, gdy ustawodawca nie wypowiedział się w jednoznaczny sposób odnośnie do formy działania organu administracji publicznej, a skutek tego działania ma znaczenie dla realizacji praw jednostki, to należy przyjmować, iż załatwienie sprawy następuje w formie decyzji administracyjnej (por. również uchwałę NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II GPS 2/13).

Odnosząc się do zarzutów merytorycznych w sprawie, zdaniem Sądu w niniejszym składzie, organy administracji, w stanie faktycznym sprawy, odmawiając wydania prawa jazdy naruszają przepis art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz.151) w związku z art. 90 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) i art. 2 Konstytucji RP.

Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienie do kierowania pojazdami wynika z przepisów prawa materialnego, czyli art. 11 ustawy o kierujących pojazdami. Dla korzystania z tego prawa konieczne jest jego potwierdzenie dokumentem prawa jazdy. Wydanie zaś tego dokumentu jest czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Inaczej mówiąc prawo jazdy jest jedynie dokumentem potwierdzającym posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami.

Wynika to z brzmienia art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011r.(dalej u.k.p.), który stanowi, że prawo jazdy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania odpowiednio motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów:

1) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) w ruchu międzynarodowym na terytorium:

a) państw-stron Konwencji, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. b - z wyjątkiem kierowania motorowerem lub ciągnikiem rolniczym,

b) państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym - z wyjątkiem kierowania ciągnikiem rolniczym. Podobne brzmienie miał art. 88 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowił, że dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy określonej kategorii.

Przesłanki do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii wskazane zostały w ustawie. Do 18 stycznia 2013 r. w tym zakresie obowiązywała ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a od 19 stycznia 2013 r. obowiązuje ustawa o kierujących pojazdami.

Zgodnie z treścią art.90 ust.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli:

1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek;

2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane;

3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie;

4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii;

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy.

W myśl art.90 ust.2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. wymagany dla kategorii A,B,B+E,C, C+E,C1 lub C1+E wiek wynosi: 18 lat.

Z kolei zgodnie z treścią art.8 ust.1 pkt 6 wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi: 21 lat – dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii C, C+E [...]

W myśl art.11 ust.1 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy jest wydawane osobie, która:

1) osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii;

2) uzyskała orzeczenie:

a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,

b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T;

3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii;

4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii;

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy.

Istotę sporu w przedmiotowej sprawie stanowi ustalenie, na jaką datę organ powinien oceniać spełnienie przesłanek do wydania tego uprawnienia.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Skarżący w dniu 16 stycznia 2013 r. zdał egzamin na prawo jazdy kategorii C, a zatem w okresie, w którym obowiązywało jeszcze unormowanie z Działu IV ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – Bezpieczeństwo ruchu drogowego. W świetle dotychczas obowiązującej ustawy skarżący mógł skutecznie ubiegać się o przyznanie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C (spełnił bowiem wymagania określone w art. 90 ustawy prawo o ruchu drogowym). Natomiast po dniu 19 stycznia 2013 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami skarżący nie spełniałby już wymogu posiadania minimalnego wieku, gdyż nie ukończył 21 lat, a taki wymóg wprowadził przepis art. 8 ust. 1 pkt 6 nowej ustawy. Wniosek o wydanie prawa jazdy, przesłany za pośrednictwem Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w E. wpłynął do Wydziału Komunikacji Transportu i Dróg Starostwa Powiatowego w M. w dniu 21 stycznia 2013 r., czyli już po zmianie przepisów.

W związku z tym wskazać należy na treść art. 134 ust. 3 u.k.p. Przepis ten stanowi, że egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie. W przepisach przejściowych brak jest jednak jednoznacznego uregulowania sytuacji takiej, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie, gdy osoba spełniła wszystkie przesłanki niezbędne do otrzymania prawa jazdy pod rządami ustawy Prawo o ruchu drogowym, a wniosek o wydanie prawa jazdy został przekazany przez WORD do organu 21 stycznia 2013r. a zatem już po wejściu w życie nowej ustawy. Jak wynika z akt sprawy (decyzja organu I inst. z dn.15.02.2013r. jak i czynność z dn.10.10.2013r.) organ pierwszej instancji stoi na stanowisku, że ma obowiązek podejmować rozstrzygnięcie na podstawie przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy.

Dokonując oceny, przepisy której ustawy należy zastosować w niniejszej sprawie do oceny spełnienia przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C , należy mieć na uwadze treść art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z niego zasadę niedziałania prawa wstecz. Jest to podstawowa zasada porządku prawnego. Polega ona na tym, że do zdarzenia prawnego powstałego i zakończonego w okresie poprzednio obowiązujących przepisów w zasadzie nie można stosować nowych przepisów. Zasada niedziałania prawa wstecz nie ma charakteru absolutnego i w wyjątkowych sytuacjach może zostać nadana moc wsteczna aktowi prawnemu. W wyroku z dnia 10 grudnia 2007r. w spr. P 43/07 (Lex nr 321915) Trybunał Konstytucyjny podniósł, że "zasada lex retro non agit, wywodzona z art. 2 Konstytucji, stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa. Zasada niedziałania prawa wstecz polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji zaistniałych przed wejściem ich w życie. Odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest wtedy, gdy jest to konieczne w celu realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji, a także jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa (zob. np. wyroki TK z 5 listopada 2002 r., sygn. P 7/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 80 i powołane tam orzeczenia; z 7 lutego 2006 r., sygn. SK 45/04, OTK ZU nr 2/A/2006, poz. 15 oraz z 5 września 2007 r., sygn. P 21/06)".

Również w wyroku z dnia 12 maja 2009r. w sprawie P 66/07 (Lex nr 511940) Trybunał Konstytucyjny podniósł, że "istotę zasady niedziałania prawa wstecz można sprowadzić do twierdzenia, że prawo powinno co do zasady działać "na przyszłość", wobec tego nie należy stanowić norm prawnych, które miałyby być stosowane do zdarzeń zaszłych i zakończonych przed ich wejściem w życie. Innymi słowy, następstwa prawne zdarzeń, mających miejsce pod rządami dawnych norm, należy oceniać według tych norm, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy (por. np. powołany wyrok o sygn. P 43/07)".

Także w wyroku z dnia 9 czerwca 2003 r. sygn. SK 12/03 ( OTK ZU nr 6/A/2003 , poz. 51) Trybunał zwrócił uwagę, że "obiegowo przyjmowana teza, jakoby istniało swoiste "domniemanie" przemawiające za bezpośrednim działaniem prawa nowego jest –obecnie – znacznym konstytucyjnym uproszczeniem. Po pierwsze bowiem, konflikt nowego prawa z interesami jednostki ( stosunki w toku) może być rozwiązany przez wybór zasady bezpośredniego działania prawa nowego tylko o tyle, o ile da się wskazać wyraźny ważny interes publiczny, zmuszający do przejścia do porządku dziennego nad interesem jednostki". Stanowisko to przypomniane zostało w uzasadnieniu wyroku TK z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. P 36/12 ( OTK – A 2013/6/81, Dz. U. 2013/928 ).

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, iż " w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie jak i do tych, które miały miejsce wcześniej, jednak trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy". Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z 10 września 2008r. w spr. II GSK 157/08 (Lex nr 487976).

Tego rodzaju sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie, gdyż zdarzenie prawne mające wpływ na uznanie spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C nastąpiło w całości w okresie obowiązywania ustawy z 20 czerwca 1997r., a przed wejściem w życie ustawy z 5 stycznia 2011r. tj. przed 19 stycznia 2013 r.

W ocenie Sądu, organ winien w takiej sytuacji ustalać spełnienie przez skarżącego przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "C" na dzień zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego tj. na dzień 16 stycznia 2013 r. Fakt, że przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami WORD nie przesłał dokumentów skarżącego i uprawniony organ ich nie rozpatrzył do 19 stycznia 2013 r., nie powinno mieć negatywnych konsekwencji dla skarżącego w postaci decyzji odmownej uzasadnianej zmianą przepisów. Jak wskazano wyżej, taka wykładnia przepisów stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą niedziałania prawa wstecz. Oznacza bowiem, że do zdarzenia prawnego zamkniętego czasowo w dniu 16 stycznia 2013 r. zastosowano nową, mniej korzystną dla skarżącego ustawę. Jej zastosowanie pogorszyło sytuację prawną skarżącego, skoro wprowadza ona dla otrzymania prawa jazdy kategorii "C" wymóg ukończenia 21 lat życia , a skarżący ma ukończone dopiero 18 lat. W tej sytuacji skarżący mimo ukończenia szkolenia i zdania egzaminu i poniesienia kosztów z tym związanych, nie mógłby uzyskać, zdaniem organu , uprawnień, o które się ubiegał.

W ocenie Sądu, nie może być tak, że o tym jaką ustawę należy stosować, czy ustawę Prawo o ruchu drogowym, czy ustawę o kierujących pojazdami, decydować ma moment, w jakim wojewódzki ośrodek ruchu drogowego przekaże dokumentację danej osoby do właściwego wydziału prawa jazdy, bądź data rozpoznania wniosku o wydanie dokumentu prawa jazdy przez organ. W przekonaniu Sądu, organ rozpoznając wniosek o przyznanie uprawnień do kierowania pojazdami powinien oceniać spełnienie przesłanek do nabycia tych uprawnień w świetle przepisów obowiązujących w dacie zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu na prawo jazdy. Jeżeli skarżący spełnił przesłanki do nabycia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "C" w dniu 16 stycznia 2013 r., to powinny mieć do niego zastosowanie przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

W tym kontekście należy też zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy jest wydawane przez starostę, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jak sprecyzował Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r. poz. 1005) osoba ubiegająca się o prawo jazdy lub pozwolenie, przed przystąpieniem do szkolenia, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 32 ust. 3 ustawy, składa właściwemu organowi wydającemu prawo jazdy lub pozwolenie następujące dokumenty:

1) wniosek o wydanie prawa jazdy lub pozwolenia wraz z oświadczeniem o spełnianiu wymagań, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy, oraz o niewystępowaniu przesłanek, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1-5 ustawy;

2) orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane;

3) wyraźną, aktualną i kolorową fotografię (...);

4) zgodę, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy - jeżeli jest wymagana;

5) kserokopię posiadanego prawa jazdy - jeżeli posiada.

Na podstawie dokumentów, o których mowa w ust. 1, właściwy organ wydający prawo jazdy lub pozwolenie, w terminie nieprzekraczającym 2 dni roboczych, generuje w systemie teleinformatycznym profil kandydata na kierowcę (§ 5 ust. 1 i 2). W przypadku, gdy do organu wpłynęła informacja o pozytywnym albo negatywnym wyniku egzaminu, organ na jej podstawie uzupełnia informacje w profilu kandydata.

Pozytywny wynik egzaminu kończy etap realizacji przez stronę przesłanek do uzyskania uprawnienia. Zatem oceniając spełnienie przesłanek do uzyskania uprawnienia, organ powinien odnieść się do daty zdania egzaminu praktycznego z wynikiem pozytywnym, do którego dopuszczany jest kandydat spełniający wymagania wskazane w ustawie do uzyskania uprawnienia.

Stanowisko, że organ powinien oceniać spełnienie przesłanek niezbędnych do uzyskania prawa jazdy określonej kategorii na dzień zdania egzaminu praktycznego z wynikiem pozytywnym, do którego dopuszczany jest przecież kandydat spełniający wszystkie wymagania, w tym wymaganie określonego wieku, wskazane w ustawie do uzyskania uprawnienia, wynika również z analizy 134 ust. 3 w zw. z art. 50 ust. 1 u.k.p.

Stosownie do treści art. 50 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem może przystąpić do egzaminu państwowego nie wcześniej niż miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa w art. 8 i 9, wymaganego od kierującego pojazdem objętym tym uprawnieniem. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że osoba, która została dopuszczona do przystąpienia do egzaminu państwowego musi spełnić przesłankę minimalnego wieku. Zatem, zdaniem Sądu, dopuszczenie do egzaminu państwowego oznacza spełnienie przez kandydata przesłanki minimalnego wieku.

Skoro egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy, według przepisu przejściowego zawartego w art. 134 ust. 3 uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie, to tym bardziej należy uznać, że osoba która dopuszczona została do tego egzaminu i uzyskała z tego egzaminu wynik pozytywny, osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii. Jak wynika z ustawy, osoba bez wymaganego wieku nie mogłaby przystąpić do egzaminu państwowego.

Organ rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie uprawnienia winien oceniać spełnienie przesłanki zdania egzaminu i spełnienia wieku z daty zdania egzaminu z wynikiem pozytywnym. W tej dacie bowiem, aktualizuje się wniosek kandydata o wydanie mu uprawnienia do kierowania pojazdami, złożony do organu za pośrednictwem WORD-u przed przystąpieniem do szkolenia.

Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, a organ ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "C" powinien oceniać ich spełnienie na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 146 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.