Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1137/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję tego samego organu
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.) WSA Inga Gołowska Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 4 czerwca 2018 r.


UZASADNIENIE

W dniu 2 listopada 2017r. M. O.. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu ww. składek. Decyzją z 2 stycznia 2017r. ZUS odmówił jej umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w łącznej kwocie [...]zł uznając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s.

Pismem z dnia 20 stycznia 2016r., zobowiązana wystąpiła do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek. We wniosku zaakcentowała, że nie zgadza się z organem, jakoby nie znajdowała się w sytuacji, w której zaprzestała działalności gospodarczej i jednocześnie brak jest majątku, z którego można by egzekwować należności. Niemożność wyegzekwowania należności jest trwała, a nie jak ocenił ZUS, tylko czasowa. Mimo, że od zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej upłynęło sześć lat, zaległość zobowiązanej nadal nie jest spłacona. Podniesiono, że okoliczność, iż komornik sądowy do tej pory nie stwierdził bezskuteczności egzekucji nie powoduje, że egzekucja ta nie jest faktycznie bezskuteczna. Komornik nie jest w stanie wyegzekwować zaległości przez cały czas trwania egzekucji. To wskazuje na to, że wbrew ZUS, zobowiązana nie jest w stanie spłacić zaległości. Jej zdaniem nie jest uprawnione stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie zachodzi zasadnicza przesłanka umorzenia, tj. stwierdzenie całkowitej nieściągalności. Stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, nie oznacza tego samego, co brak majątku, z którego można egzekwować należności. Stwierdzenie braku majątku (lub osób), z którego można egzekwować należności, nie wymaga czynności, czy działań organów, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. O ile więc w sprawie dojdzie do ustalenia, że strona zaprzestała prowadzenia działalności, konieczne jest, dla pominięcia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy, stwierdzenie braku majątku, z którego można egzekwować należności, przy czym chodzi tu o należności składkowe, przysługujące ZUS, a nie o jakiekolwiek inne należności. Zauważono przy tym, że w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. mowa jest o jakiejkolwiek egzekucji, prowadzonej przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego, w wyniku której, stwierdzono brak majątku. Według zobowiązanej, zaskarżona decyzja, narusza również przepis § 3 pkt 1 i 3 rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, co do poczynionych w niej ustaleń w zakresie jej stanu majątkowego i rodzinnego oraz skutków z tytułu poniesienia spornych należności. ZUS błędnie ustalił, że ww. nie wykazała, by spłata zadłużenia, pozbawiłaby ją zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Organ I instancji nie wziął pod uwagę, że sytuacja życiowa zobowiązanej nie pozwala jej nawet na ratalne uregulowanie zadłużenia wobec ZUS. Nawet niewielka miesięczna rata spłaty zadłużenia sprawi, że nie będzie w stanie zaspokajać swoich podstawowych potrzeb. Zobowiązana zwróciła też uwagę, że w jej przypadku można mówić o ewentualnym przedawnieniu zaległości - w takim przypadku postępowanie powinno być umorzone, jako bezprzedmiotowe. ZUS, prowadząc postępowanie w ogóle jednak nie badał sprawy pod względem przedawnienia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Wobec powyższego zobowiązana wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i o zmianę decyzji ZUS, poprzez umorzenie zaległości. Zawnioskowano o dokładne, ponowne przeanalizowanie zebranego materiału dowodowego, przede wszystkim pod kątem ustaleń, odnośnie możliwości zaspakajania przez zobowiązaną i jej rodzinę, podstawowych potrzeb.

ZUS w wyniku ponownej analizy przedmiotowej sprawy, decyzją z dnia 4 lipca 2017 r. utrzymał w mocy decyzje z dnia 2 stycznia 2017 r., ocenił stan faktyczny sprawy o przesłanki, warunkujące umorzenie należności, wynikające z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., art. 28 ust. 3a u.s.u.s., cytując ich treść. Powołano się także na treść § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365, dalej jako: "rozporządzenie"). Wskazano też na uznaniowy charakter decyzji, jaka ma miejsce w sprawie. Organ uznał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności , a także iż nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w cyt. rozporządzeniu, sytuacja w której obecnie znajduje się zobowiązana nie ma charakteru trwałego, a jedynie przejściowy i nie ma podstaw do stwierdzenia zagrożenia bytu zobowiązanej i jej rodziny, ani zagrożenia dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 966/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję z dnia 4 lipca 2017 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia 2 stycznia 2017 r.

W uzasadnieniu wskazano, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji, lecz ma obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Oznacza to, że organ ten ma obowiązek rozpatrzeć wszystkie żądania strony, ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji, a także odnieść się do kwestii podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego nie sposób dopatrzyć się na gruncie przedmiotowej sprawy.

Sąd podkreślił, że ZUS rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy całkowicie pominął podniesioną w nim przez skarżącą kwestię przedawnienia zaległych składek, na żadnym etapie, prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie w żaden sposób nie odnosząc się do tej kwestii. Sąd wskazał, że na gruncie przedmiotowej sprawy, organ egzekucyjny nie stwierdził całkowitej nieściągalności oraz braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Podano jedynie, że zaległości figurujące na koncie zostały skierowane do przymusowego dochodzenia, a organ egzekucyjny – komornik sądowy nie stwierdził dotychczas całkowitego braku majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. W związku z powyższym, zd. Sądu, organ przedwcześnie, a tym samym błędnie przesądził i uznał, że brak jest podstaw zarówno formalnych, jak i merytorycznych, dla podjęcia decyzji o umorzeniu należności w oparciu o wyżej zacytowaną podstawę prawną. Samo powoływanie się na fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego i nie stwierdzenie dotychczas całkowitego braku majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji – jest niewystarczające do wykazania, że nie występuje całkowita nieściągalność należności, o której mowa w art. 28 u.s.u.s. Organ winien ocenić, czego nie uczynił, czy w badanej na dzień złożenia wniosku, sytuacji materialnej skarżącej, istnieją realne możliwości zaspokojenia przezeń zaległych należności z tytułu składek. Ponadto, organy miały także obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji strony z wysokością zaległej należności. Ta zaś, rozpatrywana w kontekście możliwości finansowych skarżącej, stanowi wysokość znaczną. Dalej Sąd wskazał, że przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. są rozłączne w tym znaczeniu, że określają odrębne od siebie stany faktyczne i prawne. Przesłanki te nie są tożsame, czy nawet zbieżne. Nie można więc przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s uzupełniać, czy odnosić do przesłanki zawartej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję nie oznacza tego samego, co brak majątku, z którego można egzekwować należności. Stwierdzenie braku majątku (lub osób), z którego można egzekwować należności, nie wymaga czynności, czy działań organów, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. O ile więc w sprawie dojdzie do ustalenia, że strona zaprzestała prowadzenia działalności, konieczne jest, dla pominięcia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., stwierdzenie braku majątku, z którego można egzekwować należności, przy czym, chodzi tu o należności składkowe, przysługujące ZUS, a nie o jakiekolwiek inne należności. Organ ubezpieczeniowy powinien szerzej i precyzyjniej odnieść się do powyższej kwestii, natomiast na gruncie przedmiotowej sprawy, organ nie przeanalizował, dlaczego dotychczas nie wyegzekwowano żadnej należności. Nie podał też, jaki był przebieg postępowania egzekucyjnego w sprawie. ZUS nie wyjaśnił również, dlaczego od momentu rozpoczęcia egzekwowania, nie udało się w efekcie ściągnąć żadnej należności. W przedmiotowej sprawie brak jest ustaleń organu, co do czynności komorniczych, dlaczego nie było możliwe wyegzekwowanie żadnych należności w kontrolowanym przypadku.

Sąd wskazał też, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego , ale to nie oznacza , że decyzja w tym zakresie może być dowolna. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione, określone w przepisach przesłanki.

Zd. Sądu, ocena sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca, dokonana przez organ, analizowana w oparciu o ustalenia ZUS jest oceną dowolną, a nie swobodną i wprawdzie decyzja Zakładu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przy zaistnieniu, choćby jednej z przesłanek może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. W każdej sprawie dotyczącej umorzenia należności, organ powinien realnie wskazać, na czym opiera przekonanie o możliwości spłaty zadłużenia bez narażenia strony na niezaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, a taka sytuacja nie miała jednak miejsca w przedmiotowym przypadku. Na gruncie nin. sprawy za dowolnością oceny sytuacji materialnej skarżącej , zd. Sądu, przemawia okoliczność, że wysokość kosztów utrzymania pięcioosobowej rodziny, przy tak znikomych dochodach, w sytuacji opłacenia nawet w ratach należności z tytułu zaległych składek, rodzi realne zagrożenie pozbawienia skarżącej i jej rodziny, możliwości zaspokojenia niezbędnych, podstawowych potrzeb życiowych. Już w dniu wydania skarżonej decyzji skarżąca nie otrzymywała zasiłku z pomocy społecznej, na który powołuje się organ, powoływanie się zatem przez organ na nieprzysługujący skarżącej od kilku miesięcy zasiłek dodatkowo tylko potwierdza pobieżne zbadanie sprawy przez ZUS .Ponadto dowodem na trudną sytuację bytową skarżącej jest już sam fakt, że w ogóle korzysta ona z pomocy społecznej, co dodatkowo wskazuje, że skarżąca nie jest w stanie samodzielnie zabezpieczyć potrzeb pięcioosobowej rodziny.

Wszystkie wskazane wyżej okoliczności, zd. Sądu, pozwoliły stwierdzić, że organ nieprawidłowo uznał, iż sytuacja finansowa i materialna skarżącej nie jest zagrożona, zaś jej podstawowe potrzeby życiowe są zaspokojone. Za pozbawione racjonalności, uznać Sąd wnioski organu, że sytuacja finansowa i materialna, w jakiej aktualnie znajduje się skarżąca, nie daje wystarczających podstaw, aby uznać, że spłata zobowiązania z tytułu należności składkowych, mogłaby pociągnąć za sobą negatywne skutki w jej sferze socjalno-bytowej.

Sąd stwierdził również, że przedmiotowa decyzja I i II instancji, którą wydał ZUS ma charakter zbyt ogólny. W małym stopniu odnosi się do realiów przedmiotowej sprawy. Wprawdzie powołano regulacje prawne, stanowiące materialną podstawę jej wydania, zwrócono uwagę na charakter decyzji uznaniowej, ale nie zawarto pełnego, logicznego i spójnego odniesienia do stanu faktycznego niniejszej sprawy, a tym samym dokonano nieprawidłowej subsumpcji okoliczności faktycznych do przepisów prawa, mających zastosowanie na gruncie przedmiotowej sprawy. Nadto Sąd wyraził brak aprobaty co do sposobu uzasadnienia decyzji, która nie zawiera elementu przekonania, dlaczego w ramach uznania administracyjnego, ostatecznie podjęto negatywne dla skarżącej rozstrzygnięcie. Ponadto w ocenie Sądu nie można zaakceptować lakonicznych wywodów organu dotyczących wyważenia interesu społecznego nad interesem obywatela. Odmawiając w okolicznościach faktycznych umorzenia przedmiotowych należności, Zakład powinien jasno i jednoznacznie przeanalizować możliwości finansowe strony, jak i konsekwencje, jakie pociągnie za sobą zastosowanie, bądź też niezastosowanie instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Sąd podkreślił, że analizując konsekwencje rozstrzygnięcia w zakresie jego znaczenia dla interesu społecznego, organ powinien mieć w szczególności na uwadze, że działania, których skutkiem może być doprowadzenie skarżącej do stanu ubóstwa i konieczności zwrócenia się o dalsze wsparcie z systemu pomocy społecznej z pewnością nie leżą w interesie publicznym, tym bardziej, że skarżąca już korzysta z takiej pomocy.

Ponadto organ nie może uzasadniać prawa do uznaniowego załatwienia sprawy i odmówienia umorzenia zaległości z tytułu składek sugestiami, że pomimo obecnej, trudnej sytuacji nie można przesądzić możliwości spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu w ratach. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności, organ ma obowiązek odnieść się przede wszystkim do obecnej sytuacji materialnej strony, a ta wskazuje na odmienne stanowisko ocenne, niż to, które zaprezentował ZUS. W ocenie Sądu, na kanwie niniejszej sprawy, organ nie wykazał, iż nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności. Organ nie wykonał należycie obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a., polegającego na zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

Decyzją z dnia 4 czerwca 2018 r. znak: [...] , powołując się na art. 83 ust.1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1778, z późn. zm. dalej u.s.u.s.) oraz §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) odmówił M. O. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł.

W jej uzasadnieniu organ przywołał dokumentację zgromadzona w aktach sprawy, a następnie ustalił, że w 2015 r. zobowiązana uzyskała dochód w wysokości [...] zł., natomiast T. O. (mąż zobowiązanej)wykazał dochód w kwocie [...]zł. Od listopada 2005 r. rodzina jest i objęta pomocą MOPS, od stycznia do kwietnia 2018 r. zobowiązana otrzymywała zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie, a w maju wyniósł on [...] zł. Ponadto była także objęta pomocą w formie zasiłku celowego na zakup żywności. ZUS ustalił także, iż zobowiązana jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, uzyskuje dochód ze świadczeń z Urzędu Miasta K. w kwotach [...]zł i [...] zł, z alimentów w wysokości [...] zł oraz z zasiłku z pomocy społecznej w kwocie [...]zł., prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, który uzyskuje dochód w wysokości [...] zł oraz z dwojgiem dzieci w wieku 12 i 17 lat. Organ ustalił nadto, że wkrótce córka zobowiązanej ukończy 18 rok życia i wtedy straci ona prawo do pobierania świadczenia 500+. Stałe miesięczne obciążenia budżetu domowego to: czynsz w kwocie [...]zł, opłaty eksploatacyjne w wysokości [...] zł, koszty związane z leczeniem w wysokości 100 oraz opłata za szkołę w kwocie [...]zł. Poza zadłużeniem w ZUS zobowiązana posiada także zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów, które spłaca po [...] zł miesięcznie, nie posiada nieruchomości ani środków transportu. Ponadto zobowiązana pozostaje w leczeniu w poradni ginekologicznej, a także w poradni onkologicznej z powodu guza piersi, jest także pod opieką poradni psychologicznej i psychiatrycznej, z powodu występujących zaburzeń psychosomatycznych oraz od ponad 7 lat leczy się w związku z chorobą płuc w poradni pulmonologicznej, cierpi także na zwyrodnienie kręgosłupa. Organ ustalił też, że zobowiązana dysponuje orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim.

Po przywołaniu treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ stwierdził, że z przyczyn oczywistych w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. w nin. przypadku również nie zachodzą, gdyż nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego działalności. Nie można stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały w okolicznościach sprawy Zobowiązana nie prowadzi już działalności gospodarczej, a uzyskiwany przez zobowiązaną dochód to jedynie świadczenia rodzinne, socjalne oraz alimenty na dzieci. ZUS stwierdził, że zobowiązana nie posiada nieruchomości ani samochodu, ale posiada jednak następców prawnych, na przykład męża, który uzyskuje dochody, zaległości na i koncie są objęte postępowaniem egzekucyjnym i w toku egzekucji zajęto rachunek bankowy w [...] S.A. oraz wynagrodzenie z tytułu umowy agencyjnej/zlecenia w firmie Komitet Pomocy Społecznej Zarząd Wojewódzki w K.. Przymusowe dochodzenie należności było częściowo skuteczne - w 2015 r. odnotowano wpłatę od pracodawcy. Na dzień dzisiejszy egzekucja nie jest skuteczna, jednak nie stwierdzono nieściągalności długu składkowego i braku majątku. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy także nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Informacje o braku majątku nieruchomego i ruchomości nie pozwalają na stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ocena możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji, czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu należy wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Zd. organu, przesłanka art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma w nin. sprawie zastosowania , gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł).

Z przytoczonych względów, zd. ZUS, w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydanie decyzji o umorzeniu należności na tej podstawie.

Następnie organ przywołał § 3 ust.1 pkt 1), 2) i 3) cyt. wyżej rozporządzenia i stwierdził, ze w stosunku do zobowiązanej zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1, i istotnie opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Trudną sytuację materialną potwierdza fakt korzystania z pomocy opieki społecznej, w ramach której zobowiązana otrzymywała zasiłek okresowy oraz zasiłek celowy na zakup żywności.

Organ uznał jednak , że przesłanka ta nie jest wystarczająca do podjęcia decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek. Nawet bowiem w przypadku wystąpienia trudnej sytuacji majątkowej lub całkowitej nieściągalności należności ponad wszelką wątpliwość, ZUS może odmówić umorzenia zadłużenia. Organ podkreślił , że obecnie zobowiązana spłaca zaciągniętą pożyczkę w ratach po [...] zł miesięcznie, a okres spłaty zakończy się 26.08.2020 r. i po tej dacie kwota, którą przeznacza na spłatę kredytu, będzie mogła zostać przeznaczona na spłatę zaległości w ZUS. W takiej sytuacji zadłużenie zostałoby uregulowane w ciągu 52 miesięcy. W ocenie ZUS istnieje więc realna szansa na odzyskanie należności. Ponadto, umorzenie zaległości z tytułu składek w sytuacji regulowania zobowiązań kredytowych prowadziłoby do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem ZUS. Należności składkowe jako należności publicznoprawne podlegają szczególnej ochronie i winny być regulowane w pierwszej kolejności.

Co do przedawnienia należności ZUS stwierdził , że przedawnienie w odniesieniu do należności zobowiązanej nie ma miejsca, gdyż egzekucja została wszczęta w 2012 r., a najstarsze zaległości na koncie dotyczą listopada 2009 r., nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i obejmuje ono całość zadłużenia. Dalej organ wskazał, że przedawnienie należności z tytułu składek regulują przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s.. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek, ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. W art. 11 ust. 1 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378), zwanej dalej ustawą deregulacyjną, wprowadzono zmiany art. 24 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Oznacza to, że okres przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się 1 stycznia 2012 r. i lub później, wynosi 5 lat. Ustawa deregulacyjną wprowadziła przepisy przejściowe regulujące przedawnienie, którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej do przedawnienia należności z tytułu składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się 5-letni okres przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej. Ponadto, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym przedmiotowe zadłużenie z tytułu składek nie uległo przedawnieniu.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy M. O. zarzuciła, że powyższa decyzja nie jest prawidłowa, ponieważ "ZUS nie dość dokładnie przeanalizował sprawę" oraz "nie zastosował się także do wskazówek zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie". Zd. zobowiązanej , w decyzji z 4 czerwca 2018 r. zostały przywołane argumenty, jakie zostały zawarte w poprzedniej, zaskarżonej decyzji, a nie odniesiono się do argumentów zawartych we wniosku o umorzenie, i skargach na decyzję o odmowie umorzenia należności. Zd. zobowiązanej, pomimo braku stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, nie można uznać, że w stosunku do niej nie zachodzi całkowita nieściągalność. Przesłanki z art. 28 ust. 3 są rozłączne, tzn. określają odrębne od siebie stany faktyczne i prawne. Przesłanki te nie są tożsame czy nawet zbieżne. Stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję nie oznacza tego samego, co brak majątku, z którego można egzekwować należności. Zobowiązana ponownie wskazała, że nie posiada majątku, z którego mogłaby spłacić zaległość i nie da się przewidzieć, czy w przyszłości będzie posiadała majątek czy dochody. Gdyby istniała taka możliwość, to zaległości byłyby choć w części spłacane. To, że nie zaległości nie są spłacane, nie wynika z lekceważenia przepisów dotyczących obowiązku opłacania składek, lecz z obiektywnej niemożności zaspokojenia żądań ZUS. M. O. wniosła o dokładne przeanalizowanie sprawy i wydanie decyzji o umorzeniu zaległości.

Decyzją z dnia 20 sierpnia 2018 r. znak: [...] [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.- dalej k.p.a.), w zw. a art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 z późn.zm.- dalej u.s.u.s.) ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 4 czerwca 2018 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Ponownie rozpoznając sprawę organ dokonał identycznych ustaleń faktycznych co wuzasadnieniudecyzjizdnia4czerwca2018r. Organ po przywołaniu treści art. 28 ust. 1 pkt 1-6 u.s.u.s. stwierdził, że Z przyczyn oczywistych w nin. sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. , przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. również nie zachodzą, gdyż nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego działalności. Nadto, zd. organu, nie można stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 zaistniały , gdyż wprawdzie zobowiązana zaprzestała prowadzenia działalności i jednocześnie nie posiada majątku, jednakże istnieje możliwość dochodzenia należności od małżonka zobowiązanej. Przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 również nie dotyczą przedmiotowej sytuacji, ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w chwili obecnej przez Dyrektora Oddziału ZUS w K., zatem ani naczelnik urzędu skarbowego, ani też komornik sądowy nie mogli stwierdzić braku majątku, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji. Pomimo tego, że na chwilę obecną prowadzone postępowanie egzekucyjne jest nieskuteczne, nie można z całą pewnością stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, dlatego też art. 28 ust. 3 pkt 6 także nie dotyczy, a przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania , gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł).

Z przytoczonych wyżej względów , zd. organu, w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydanie decyzji o umorzeniu należności na tej podstawie.

W dalszej części organ przytoczył treść § ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365- dalej zwanego rozporządzeniem) i stwierdził, że w okolicznościach nin. sprawy zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia , gdyż opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązana i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Trudną sytuację materialną potwierdza fakt korzystania z pomocy opieki społecznej, w ramach której wypłacany był i zasiłek okresowy oraz zasiłek celowy na zakup żywności. Ponadto organ zauważył ,że dochód zmniejszy się po zaprzestaniu pobierania świadczenia z 500+ z uwagi na uzyskanie pełnoletności córki A. . Jednakże przy tym wszystkim, bezspornym jest fakt spłacania innych zobowiązań (zadłużenie w firmie windykacyjnej B. ) i skoro, zobowiązana jest w stanie wygenerować środki na spłatę innych zobowiązań, logicznym wydaje się stwierdzenie o możliwości uregulowania w przyszłości zaległości w ZUS, które jako należności publicznoprawne podlegają szczególnej ochronie i winny być regulowane w pierwszej kolejności. Nawet wystąpienie w niniejszej sprawie powyższych okoliczności nie przesądza o wydaniu decyzji pozytywnej dla płatnika z uwagi na uznanie administracyjne Każdy zobowiązany powinien w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być również traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a podatnik nie był pochopnie z niego zwalniany. Zważyć należy, iż niejednokrotnie zobowiązani, znajdujący się w trudnej sytuacji życiowej, czy to ze względu na zdrowie czy finanse, wywiązują się ze swych zobowiązań publicznoprawnych w sposób należyty i terminowy. Każdy zobowiązany powinien w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być również traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a podatnik nie był pochopnie z niego zwalniany. Zważyć należy, iż niejednokrotnie zobowiązani, znajdujący się w trudnej sytuacji życiowej, czy to ze względu na zdrowie czy finanse, wywiązują się ze swych zobowiązań publicznoprawnych w sposób należyty i terminowy. Końcowo organ stwierdził, że w nin. sprawie nie ma zastosowania przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Z przedłożonej dokumentacji nie wynika, że choroba pozbawia zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodów. W stosunku do zobowiązanej wydane zostało orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, ale lekkim, co nie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Ponadto zobowiązana nie sprawuje opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby ją możliwości uzyskiwania dochodu.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. O. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia 4 czerwca 2018 r., zarzucając, iż organ pominął wytyczne sformułowane w wyroku z dnia 7 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 966/17, a to : nie ustosunkował się do zarzutu, iż należność objęta wnioskiem o umorzenie uległa przedawnieniu, wbrew wyraźnym wytycznym ponownie dopuścił się naruszenia zasady dwuinstancyjności, albowiem nie rozpoznał sprawy merytorycznie , a ograniczył się do ustosunkowania się do zarzutów skarżącej, rozstrzygniecie ma charakter dowolny, nienależyte rozważenie interesu prywatnego skarżącej w konfrontacji z interesem publicznym oraz ponosząc, iż bez znaczenia jest okoliczność spłacania przez skarżącą wierzytelności wobec wierzyciela prywatnego. Skarżąca zarzuciła także, iż organ błędnie ustalił stan faktyczny, powołał się na ogólnikowe stwierdzenia i definicje, nie przedstawił szczegółowo motywów , jakimi kierował się wydając decyzję, błędnie uznał, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność oraz , ze mimo trudnej sytuacji istnieją realne szanse na spłatę zadłużenia w przyszłości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Decyzja Zakładu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

W takich przypadkach, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów k.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę.

Z kolei wedle art. 107 § 1 zdanie pierwsze k.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Takim elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia, a zarazem przedstawiającym tok rozumowania organu jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej integralną część. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.

Wedle treści art. 153 ustawy p.p.s.a. cena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten obejmuje sytuację, w której w sprawie orzekał już poprzednio sąd administracyjny, dokonując określonej oceny. Z przepisu tego wynika zaś bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu i wynikających z niego wytycznych, co do dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu ocena prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe.

Jak przyjmuje się jednolicie w literaturze i orzecznictwie przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (zob. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX). Jako ocenę prawną przyjmuje się zatem osąd o prawnej wartości sprawy. W wyroku z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1261/10 (ONSA WSA z 2013 r. Nr 1, poz. 7) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych.

Natomiast wskazania co do dalszego postępowania są konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcie popełnionych błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych związanych z wyjaśnieniem sprawy. Ponieważ, co jest istotne na tle wykładni art. 153 p.p.s.a., ocena prawna wyrażona w wyroku wiążąca jest także dla sądu, który go wydał; sąd kontrolujący rozstrzygnięcia wydane w ponowionym wskutek wcześniejszego wyroku postępowaniu nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu wyrokowi oraz kontroli skarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zastosowania się organu do wskazań co do dalszego postępowania. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym, co do dalszego postępowania.

Jak już wskazano wyżej kontrola sądowa sprawy dokonywana jest po raz kolejny, gdyż przedmiotowa sprawa była już rozstrzygana przez tut. Sąd, który wyrokiem z 7 grudnia 2017r., sygn. akt I SA/Kr 966/17 uchylił uprzednią decyzję odmowną ZUS i poprzedzająca ją decyzję z dnia 2 stycznia 2017 r.

Uwzględniając powyższe, Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą decyzje z dnia 4 czerwca 2018 r., nie mógł dokonać jej oceny z pominięciem oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku WSA z dnia 7 grudnia 2017 r.

Zd. Sądu, decyzje te wciąż nie czynią zadość wskazanym tam wymogom. U podstaw tej oceny leży okoliczność, iż w istocie nie zawierają w swej warstwie motywacyjnej oceny wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, a naruszenie to mogło w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy.

W szczególności przedwczesna była ocena organu, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Po raz kolejny organ wskazał, że obecnie w stosunku do skarżącej prowadzona jest egzekucja, a ani naczelnik urzędu skarbowego , ani tez komornik sadowy nie stwierdzili braku majątku, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji ( decyzja z dnia 4 czerwca 2018 r.) W toku egzekucji zajęto rachunek w [...] S.A. oraz wynagrodzenie z tytułu umowy agencyjne/zlecenia i dochodzenie należności było częściowo skuteczne, bo w 2015 r. odnotowano wpłatę od pracodawcy (bez wskazania jej wysokości) Tymczasem Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku co organ ma badać i w jaki sposób , aby należycie ocenić przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. I tak wskazano, iż samo powoływanie się na fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego i nie stwierdzenie dotychczas całkowitego braku majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji – jest niewystarczające do wykazania, że nie występuje całkowita nieściągalność należności, o której mowa w cyt. przepisie.

Organ winien ocenić, czy w badanej na dzień złożenia wniosku, sytuacji materialnej skarżącej, istnieją realne możliwości zaspokojenia przezeń zaległych należności z tytułu składek a ponadto miał także obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji strony z wysokością zaległej należności. Ta zaś, rozpatrywana w kontekście możliwości finansowych skarżącej, stanowi wysokość znaczną. Dalej Sąd wskazał, że przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. są rozłączne w tym znaczeniu, że określają odrębne od siebie stany faktyczne i prawne. Przesłanki te nie są tożsame, czy nawet zbieżne. Nie można więc przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s uzupełniać, czy odnosić do przesłanki zawartej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję nie oznacza tego samego, co brak majątku, z którego można egzekwować należności. Stwierdzenie braku majątku (lub osób), z którego można egzekwować należności, nie wymaga czynności, czy działań organów, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. O ile więc w sprawie dojdzie do ustalenia, że strona zaprzestała prowadzenia działalności, konieczne jest, dla pominięcia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., stwierdzenie braku majątku, z którego można egzekwować należności, przy czym, chodzi tu o należności składkowe, przysługujące ZUS, a nie o jakiekolwiek inne należności. Organ ubezpieczeniowy powinien szerzej i precyzyjniej odnieść się do powyższej kwestii, natomiast na gruncie przedmiotowej sprawy, organ nie przeanalizował, dlaczego dotychczas należności nie wyegzekwowano . Rozpoznając sprawę obecnie, zd. Sądu, organ nie wykonał powyższych zaleceń ograniczając się do wskazania, iż w 2015 r. ściągnięto jakieś środki, nie wskazując jednak, w jakiej wysokości i jak to się ma do oceny , w granicach zakreślonych przez Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 grudnia 2017 r.

Dalej Sąd wskazał że, jakkolwiek decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego to decyzja w tym zakresie może być dowolna. Organ zobowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione, określone w przepisach przesłanki. Zd. Sądu, rozpoznając sprawę ponownie organ także nie wykonał zalecenia i ocena sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca, dokonana przez organ, analizowana w oparciu o ustalenia ZUS nadal jest oceną dowolną, a nie swobodną. I tak, organ powinien realnie wskazać, na czym opiera przekonanie o możliwości spłaty zadłużenia bez narażenia strony na niezaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych skoro wysokość kosztów utrzymania pięcioosobowej rodziny, przy tak znikomych dochodach, w sytuacji opłacenia nawet w ratach należności z tytułu zaległych składek, rodzi realne zagrożenie pozbawienia skarżącej i jej rodziny, możliwości zaspokojenia niezbędnych, podstawowych potrzeb życiowych.

Tymczasem organ krótko wywiódł, ze jakkolwiek sytuacja skarżącej jest trudna i opłacenie należności pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych to wystąpienie tej przesłanki nie przesadza o wydaniu decyzji pozytywnej z uwagi na uznanie administracyjne i z uwagi na względy społeczne, które wymagają by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a podatnik nie był pochopnie z niego zwalniany.

Oceniając powyższe po raz kolejny należy stwierdzić, że uzasadnienia obu decyzji mają charakter zbyt ogólny. Tylko w wąskim stopniu odnosi się do realiów przedmiotowej sprawy. I jak już uprzednio wskazano, wprawdzie powołano regulacje prawne, stanowiące materialną podstawę jej wydania i zwrócono uwagę na charakter decyzji uznaniowej to nie zawarto pełnego, logicznego i spójnego odniesienia do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Sposób uzasadnienia obu decyzji jest taki, że nie zawierają elementu przekonania, dlaczego w ramach uznania administracyjnego ostatecznie podjęto negatywne dla skarżącej rozstrzygnięcie. Zd. Sądu, przy takim podejściu organu ubezpieczeniowego, przepisy odnoszące do możliwości umorzenia należności pozostałyby martwe. Ponadto w ocenie Sądu nie można zaakceptować lakonicznych wywodów organu dotyczących wyważenia interesu społecznego nad interesem obywatela. Odmawiając w okolicznościach faktycznych umorzenia przedmiotowych należności, Zakład powinien jasno i jednoznacznie przeanalizować możliwości finansowe strony, jak i konsekwencje, jakie pociągnie za sobą zastosowanie, bądź też niezastosowanie instytucji umorzenia należności z tytułu składek, a analizując konsekwencje rozstrzygnięcia w zakresie jego znaczenia dla interesu społecznego, organ powinien mieć w szczególności na uwadze, że działania, których skutkiem może być doprowadzenie skarżącej do stanu ubóstwa i konieczności zwrócenia się o dalsze wsparcie z systemu pomocy społecznej z pewnością nie leżą w interesie publicznym, tym bardziej, że skarżąca już korzysta z takiej pomocy.(zasiłek celowy i zasiłek na zakup żywności).

Uprzednio zwrócono także uwagę , iż organ nie może uzasadniać prawa do uznaniowego załatwienia sprawy i odmówienia umorzenia zaległości z tytułu składek sugestiami, że pomimo obecnej, trudnej sytuacji nie można przesądzić możliwości spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu w ratach w przyszłości. Także obecnie podnoszona przez organ okoliczność, że po spłaceniu 26 sierpnia 2020 r. prywatnego zobowiązania, skarżącej pozostanie kwota , którą będzie mogła spłacać ratalnie nin. zadłużenie. Przede wszystkim, rozpatrując wniosek o umorzenie należności, organ ma obowiązek odnieść się do obecnej sytuacji materialnej strony, a ta wskazuje na odmienne stanowisko niż to, które zaprezentował ZUS. Ponadto, na co przecież zwrócił ZUS uwagę skarżąca utraci świadczenie 500+ na córkę, która skończy 18 lat. Zatem jej dochody ulegną istotnemu pogorszeniu, i nawet perspektywa po 20 sierpnia 2020 r., oceny o wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, dodatkowo w kontekście sytuacji zdrowotnej skarżącej, nie może zmienić.

Nie podzielił Sąd stanowiska , że organ nie wyjaśnił kwestii przedawnienia przedmiotowych należności składkowych. Takie wyjaśnienie jest zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia 4 czerwca 2018 r. Organ prawidłowo tu wskazał na czym opiera twierdzenie o nieprzedawnieniu na chwilę obecną tych należności. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Rozpoznając ponownie sprawę organ winien ocenić materiał dowodowy, zgodnie z przedstawionymi wskazaniami, a następnie w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rozpatrzyć wniosek skarżącej o umorzenie należności składkowych w oparciu o powołane normy prawa materialnego, a wnioski przedstawić w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymagania art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy o p.p.s.a.