Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 860/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 877
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
article: art. 7; art. 11; art. 77 § 1; art. 80; art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] lutego 2021 r., Nr [...]


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2021r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania G. M. (dalej jako: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej - E. M. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu [...] lutego 2021 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o umorzenie należności wynikających z wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami.

W trakcie postępowania organ ustalił, że skarżący ma 46 lat i jest osobą niepełnosprawną, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do [...] lutego 2023 r. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka u rodziców. Korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, w styczniu 2021 r. otrzymał zasiłek okresowy w wysokości [...] zł oraz świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" w wysokości [...] zł.

W złożonym wniosku skarżący wskazał, że jest chory na schizofrenię paranoidalną. Do wniosku załączył paragon za zakup leków z dnia [...] lutego 2021 r. na kwotę [...]zł. Wyjaśnił, że z pomocy otrzymywanej z MOPS w L. opłaca prywatną wizytę lekarską w kwocie [...]zł, na leki przeznacza również około [...] zł. Pozostałe środki rozdysponowuje na zakup żywności i odzieży. Skarżący wskazał, że wydatki związane z utrzymaniem mieszkania tj. czynsz, energię elektryczną, gaz pokrywają rodzice. Nie składał wniosku o obniżenie alimentów, gdyż jak poinformował, nie wiedział o takiej możliwości.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021r., organ I instancji odmówił umorzenia skarżącemu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnianiu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że związku z bezskutecznością egzekucji świadczeń alimentacyjnych w okresie od dnia [...] października 2008 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. oraz w okresie od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] października 2015 r. na rzecz osoby uprawnionej były wypłacane świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Łączna kwota wypłaconych świadczeń w wyżej wymienionym okresie wyniosła [...] zł. Stan należności na dzień wydania decyzji wynosi [...] zł w tym: [...] zł należność główna, [...] zł to odsetki. Skarżący nie wywiązywał się z obowiązku wynikającego z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w związku z czym stan należności systematycznie wzrastał. Do dnia wydania niniejszej decyzji nie wpłynęła żadna wpłata na poczet spłaty należności, co wskazuje na brak czynienia starań przez dłużnika alimentacyjnego w celu spłaty powstałych zobowiązań.

W ocenie organu obecna sytuacja zdrowotna skarżącego oraz brak dostatecznych środków finansowych nie przemawia za umorzeniem należności, które są konsekwencją wcześniejszego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego. Sytuacja zdrowotna i dochodowa dłużnika alimentacyjnego nie jest trudna na tyle, aby w sposób trwały uniemożliwić mu podejmowanie działań zmierzających do poprawy tej sytuacji, a tym samym pozwalających na wywiązaniu się z ciążącego nań obowiązku zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.

Zdaniem organu, trudna sytuacja zdrowotna oraz dochodowa skarżącego, nie ma charakteru nieodwracalnego, ponieważ orzeczenie dotyczące niezdolności do pracy ma charakter okresowy. Ponadto wydane orzeczenie nie stwierdza całkowitej niezdolności do pracy, jak i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Wskazywane przez dłużnika okoliczności, nie czynią jego sytuacji wyjątkowej i nie mogą stawiać go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych.

Organ wyjaśnił, że skarżący nie wnioskował o odroczenie terminu spłaty występującego zadłużenia lub rozłożenie spłaty na raty. Skarżący nie wnioskował również o rozłożenie na dogodniejsze dla siebie raty spłaty zadłużenia, lecz złożył wniosek o najdalej idący w skutkach - wniosek o umorzenie należności.

W odwołaniu od decyzji skarżący wskazując na trudną sytuację finansową i zdrowotną zakwestionował zasadność wydanej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania, organ II instancji, decyzją z dnia [...] września 2021r., stwierdził, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji, a tym samym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Kolegium w pełni podtrzymało ustalenia i argumentację organu pierwszej instancji.

Organ stwierdził, że wskazywane przez skarżącego okoliczności, nie czynią jego sytuacji wyjątkowej i nie mogą stawiać go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych.

Organ wyjaśnił, że zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych, gdy zachodzą szczególne okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i dochodowej osoby zobowiązanej do zwrotu, jednak nawet i wówczas organ ma tylko możliwość, a nie obowiązek udzielenia takiej ulgi.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, a ocena materiału dowodowego została dokonana z uwzględnieniem reguł zawartych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, a więc jest bezstronna i nie narusza granic swobodnej oceny oraz jest zgodna z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy, nie zawiera błędów faktycznych i logicznych, znajduje oparcie w prawidłowo dokonanej ocenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego i ujawnionego w toku postępowania. Zastrzeżeń nie budzi także kwalifikacja prawna.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sprawy pozostaje kontrola legalności decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 877 ze zm. – dalej jako "ustawa"), zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter uznaniowy, albowiem to do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza to, że nawet ustalenie, że zachodzi przesłanka umorzenia świadczeń w postaci określonej "sytuacji dochodowej i rodzinnej", nie zobowiązuje organu do umorzenia zaległości. Organ ma wówczas możliwość wyboru rozstrzygnięcia pozytywnego lub negatywnego dla wnioskodawcy. Nie dotyczy to natomiast kwestii ustalenia, czy w sprawie zaszły tego rodzaju szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Zagadnienie ustalenia czy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej (art. 30 ust. 2 ustawy) to nie jest problem wyboru między różnymi możliwościami, lecz kwestia jednoznacznych ustaleń faktycznych i prawidłowych wniosków wynikających z tych ustaleń.

Można stwierdzić, że wystąpienie przesłanki w postaci zaistnienia szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji dochodowej i rodzinnej jest konieczne dla podjęcia decyzji o umorzeniu należności, ale niewystarczające, bowiem w takiej sytuacji ostateczna decyzja podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Możliwość wyboru rozstrzygnięcia nie oznacza jednak, że decyzja organu może być dowolna. Organ rozstrzygnięcie powinien uzasadnić, wskazując w szczególności jakie okoliczności skłoniły go do odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, mimo ustalenia, że przesłanki konieczne dla umorzenia, określone w przepisach ustawy zostały spełnione.

W przypadku uznaniowego charakteru decyzji podejmowanych na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności, czy celowości takich decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ podejmujący decyzję prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia należności mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Istotą decyzji uznaniowej jest pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania w ramach tzw. luzu decyzyjnego, z zastrzeżeniem, że wybór ten jednak powinien być odpowiednio uzasadniony. Z uzasadnienia wyboru jednego z kilku możliwych rozwiązań wynikać powinno dlaczego organ zdecydował się na zajęcie określonego stanowiska, w szczególności w sytuacji, w której przyjmuje się rozwiązanie negatywne dla strony.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że kontrolą Sądu objęte zostały decyzja i prowadzące do wydania tej decyzji postępowanie, w którym organ ustalił, że nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W ocenie Sądu nie są jednak wystarczające i nie zostały przekonująco uzasadnione wnioski, które doprowadziły organ do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie byłoby uzasadnione.

W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, która oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Wyrazem tej zasady są obowiązki nałożone na organ administracji publicznej w art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Według tych przepisów organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W ocenie Sądu, powyższych wymogów w omawianym zakresie nie spełnia zaskarżona decyzja, bowiem organ nie rozważył wszechstronnie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, jak też nie uzasadnił w przekonujący i logiczny sposób ustalenia co do tego, że w sprawie nie występują podstawy do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami jeśli nie w całości to chociażby w części.

Z dotychczasowych ustaleń faktycznych organu wynika, że skarżący jako osoba legitymująca się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i orzeczoną niezdolnością do pracy, zamieszkująca wspólnie z rodzicami i utrzymująca się jedynie ze świadczeń z pomocy społecznej, nie są wystarczające do uznania, że nie zachodzą przesłanki, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku skarżącego.

Biorąc pod uwagę ustalenia organu należy wskazać, że w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności organ, określając sytuację majątkową dłużnika, powinien między innymi porównać stwierdzoną aktualną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać dochody zobowiązanego (uzyskiwane rzeczywiście czy możliwe realnie do uzyskania), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2007 r. w sprawie II GSK 176/07, publ. LEX nr 399183). Przy tym oczywiste jest, że pokrycie tego zadłużenia mogłoby nastąpić w dłuższej perspektywie czasowej, a nie tylko jednorazowo lub w krótkim okresie. Należy ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez dłużnika z niezbędnymi kosztami jego utrzymania w celu ustalenia, czy strona jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie w całości, ewentualnie w części bez pozbawienia siebie możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych.

W rozpoznawanej sprawie takich dokładnych ustaleń zabrakło. Organ w ogóle nie rozważył jakie znaczenie w sytuacji majątkowej i życiowej skarżącego ma okoliczność, że jego łączne zadłużenie wobec organu jest stosunkowo duże w konkretnej sytuacji majątkowej, bowiem wynosiło na dzień wydania decyzji organu I instancji [...] złotych, przy czym skarżący jest osobą bezrobotną z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i stwierdzoną niezdolnością do pracy. Według ustaleń organu jego jedyny dochód to świadczenia z pomocy społecznej.

Organ zaniechał również wskazania czy i jaka kwota pozostaje miesięcznie skarżącemu po zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych, która to kwota mogłaby być przeznaczona na choćby ratalną spłatę zadłużenia, przy uwzględnieniu stosunkowej dużej wysokości tego zadłużenia. Nie wiadomo więc na jakiej podstawie organ przyjął, że spłata zadłużenia w całości wraz z odsetkami jest możliwa czy nawet w dłuższym okresie bez pozbawienia zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Organ powinien dla uzyskania obrazu rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego ustalić kwotę dochodu jaka przypada na poszczególnych członków rodziny skarżącego (według oświadczenia skarżącego, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ale koszty utrzymania mieszkania ponoszą rodzice), a następnie zestawić ją co najmniej z informacją opracowaną przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w W., wskazującej na minimum egzystencji dla poszczególnych gospodarstw.

Minimum egzystencji to wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych na podstawie koszyka dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na bardzo niskim poziomie. Przyjęte składniki koszyka, takie jak wydatki na żywność, mieszkanie, odzież, obuwie, ochronę zdrowia i higienę, wyznaczają granicę wydatków gospodarstw domowych, mierzącą poziom życia warunkujący podtrzymanie podstawowych funkcji życiowych. Uwzględnia on jedynie takie potrzeby, których zaspokojenie niższe od przyjętego poziomu, prowadzi do zagrożenia życia. Kwota odpowiadająca wartości koszyka minimum egzystencji, wyznacza granicę ubóstwa skrajnego.

W ocenie Sądu punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji skarżącego, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09, LEX nr 746112).

W ten sposób organ ustaliłby, czy sytuację materialną, w której znalazł się skarżący można określić mianem ubóstwa, co uzasadniałoby rozważenie umorzenia należności alimentacyjnych jeżeli nie w całości, to chociażby w części.

Organ uznał nadto, że na podstawie zebranych dokumentów brak jest możliwości jednoznacznego stwierdzenia, że obecna sytuacja materialna skarżącego ma charakter trwały, tzw. nieodwracalny.

Oceny takiej organ nie powiązał jednak w żaden sposób z okolicznościami faktycznymi ustalonymi w sprawie.

Ustalenie możliwości zmiany sytuacji materialnej skarżącego ma zawsze charakter hipotetyczny, z uwagi na to, że dotyczy okoliczności, które zaistnieją dopiero w przyszłości. Tym bardziej, że sytuację materialną skarżącego determinuje jego stan zdrowia.

W większości przypadków zatem prognozy, szczególnie te pozytywne, opierać się będą nie na pewności, lecz prawdopodobieństwie wystąpienia okoliczności, które skutkować mogą zmianą sytuacji bytowej osoby zobowiązanej.

Nie można się zatem zgodzić ze stwierdzeniem, że "wprawdzie wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej oraz dochodowej, jednak nie można przesądzić, że ma ona charakter nieodwracalny, ponieważ orzeczenie dotyczące niezdolności do pracy ma charakter okresowy".

Po pierwsze samo stwierdzenie, że nie można przesądzić, iż sytuacja zdrowotna i dochodowa wnioskodawcy ma ona charakter nieodwracalny, pozbawione jest istotnych merytorycznie treści.

Równie prawdziwe jest bowiem stwierdzenie, że nie można wykluczyć także, że w przyszłości sytuacja skarżącego nie ulegnie poprawie.

Oceny organu w tej kwestii muszą mieć charakter stanowczy i kategoryczny.

Z tego też względu dla rozstrzygnięcia sprawy miałoby znaczenie ustalenie przez organ, że w określonej perspektywie czasowej sytuacja zdrowotna i dochodowa wnioskodawcy ulegnie poprawie, a nie, że takiej sytuacji hipotetycznie nie można wykluczyć.

W sprawie brak jest tego rodzaju stanowczych i konkretnych ustaleń co do realnej możliwości poprawy sytuacji zdrowotnej i dochodowej wnioskodawcy.

Po drugie wysuwając tezę o możliwości poprawy sytuacji zdrowotnej i dochodowej wnioskodawcy organy oparły się jedynie na tym, że orzeczenie dotyczące ustalenia stopnia niepełnosprawności ma charakter okresowy.

Powyższe było nieprawidłowe albowiem organy ocenę tych okoliczności powiązały wyłącznie z okolicznością o charakterze formalnym, jaką był rodzaj wydanego wobec wnioskodawcy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Ustalenie tego rodzaju zdarzeń, które jeszcze nie nastąpiły ma zawsze charakter hipotetyczny, polega bowiem na przyjęciu, że określony skutek dopiero wystąpi w przyszłości. W takim przypadku chodzi więc nie tyle o wykazanie pewności jego wystąpienia, ale o stwierdzenie dużego prawdopodobieństwo, że w świetle doświadczenia życiowego można przyjąć, że istotnie w najbliższym czasie określone zdarzenie będzie miało miejsce.

Nie można więc przyjmować, że sam fakt wydania orzeczenia terminowego przesądza to, że w najbliższej przyszłości sytuacja zdrowotna skarżącego ulegnie poprawie.

W przypadku możliwości poprawy sytuacji zdrowotnej oceny takich okoliczności dokonywać należy przede wszystkim z uwzględnieniem schorzeń i chorób, na które cierpi wnioskodawca, a nie z odwołaniem się jedynie do faktu, że orzeczenie o stopniu niepełnoprawności wydane zostało na określony okres.

W sprawie brak jest tego rodzaju, opartych na wskazaniach medycznych, stanowczych i konkretnych ustaleń co do realnej możliwości poprawy sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy w najbliższym czasie.

W identyczny sposób ocenić należy także kwestię możności poprawienia się sytuacji dochodowej wnioskodawcy.

Również bowiem i to stwierdzenie nie zostało oparte na obiektywnie istniejących i wskazanych przez organ podstawach.

Organy w ogóle nie ustaliły w jakim stopniu realnie możliwe jest podjęcie przez skarżącego pracy zarobkowej.

Nie wskazały przy tym żadnych okoliczności, które w świetle wskazań logiki, zasad doświadczenia życiowego i wiedzy medycznej, uzasadniałyby przyjęcie, że sytuacja skarżącego, jeżeli chodzi o możność podjęcia przez niego pracy zarobkowej, może się zmienić.

Dokonując ustaleń w tym zakresie organy poprzestały na ogólnikowych, hipotetycznych stwierdzeniach, pozbawionych istotnej treści, jak też nie powiązanych w żaden sposób z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.

Nie można także zgodzić się ze stwierdzeniem Kolegium, że wydane orzeczenie nie stwierdza całkowitej niezdolności do pracy.

Z przedłożonego przez skarżącego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (k.2 akt administracyjnych) wynika, że w rubryce wskazania dotyczące odpowiedniego zatrudnienia zamieszczono adnotację "niezdolny do pracy".

Stwierdzenie takiego nie można jednak odczytać jako stwierdzenie o częściowej niezdolności do pracy, albowiem brak jest w nim dodatkowych kwantyfikatorów ograniczających zakres stwierdzonej niezdolności do pracy.

Co więcej zagadnienia możności podjęcia przez skarżącego pracy zarobkowej nie powinno się oceniać w sposób teoretyczny, lecz merytoryczny, tj. w sposób dotyczący treści sprawy, a nie jej strony formalnej. W kwestii tej należałoby więc ewentualnie ocenić, czy z uwagi na stan zdrowia skarżącego, w tym rodzaj choroby psychicznej na którą cierpi, istnieje realna możliwość podjęcia przez niego pracy zarobkowej.

W sprawie tego rodzaju ustaleń i ocen organy nie dokonały.

Sądowi z urzędu wiadomo, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o odmowie umorzenia skarżącemu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wyrokiem z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 794/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę G. M.. Organ mając na uwadze, że jest to kolejny wniosek skarżącego w tym samym przedmiocie, powinien w swoich ustaleniach odnieść się także do ustaleń dokonanych w ww. sprawie, w kontekście analizy sytuacji zdrowotnej i dochodowej skarżącego na przestrzeni tego czasookresu.

W konsekwencji możliwa będzie obiektywna ocena, czy trudności zarobkowe skarżącego mają charakter trwały, czy też okresowy, z uwagi na istniejące szanse poprawy sytuacji finansowej. W tym wypadku nie chodzi o wykazanie pewności ich wystąpienia, ale możliwość zaistnienia dużego prawdopodobieństwa, że praktycznie w świetle doświadczenia życiowego będzie można przyjąć, że poprawa taka będzie miała miejsce.

W przedmiotowej sprawie organ zaniechał dokonania takich ocen, bezpodstawnie poprzestając w tym zakresie na stwierdzeniu, że trudna sytuacja zdrowotna i dochodowa skarżącego nie ma charakteru nieodwracalnego.

Organ nie podjął próby oceny czy w sprawie istnieją okoliczności tego rodzaju, które realnie wskazywałyby na możliwość poprawy sytuacji finansowej skarżącego.

Dokonując próby wyważenia interesu skarżącego oraz interesu publicznego reprezentowanego przez Burmistrza Miasta L. organ pominął także okoliczność, że skarżący utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń socjalnych w postaci zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności w wysokości [...] zł oraz świadczenia pieniężnego na zakupu posiłku lub żywności w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" w wysokości [...] zł.

Jak trafnie zaś wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1502/14, sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa nie jest zgodna nie dość z interesem zobowiązanego, to jednocześnie nie jest zgodna z interesem publicznym.

Organy błędnie zatem zinterpretowały pojęcie interesu publicznego i prywatnego, jakie uwzględniać należy także przy rozstrzyganiu wniosku z art. 30 ust. 2 ustawy.

Niewątpliwe umarzanie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest co do zasady sprzeczne z interesem publicznym, jednakże w interes taki godzi również sytuacja, w której tego rodzaju należności pokrywane są wyłącznie z innych świadczeń z budżety Państwa, w tym w szczególności ze świadczeń o charakterze społecznym.

Organ nie wskazał jakie kwoty i w jakich sytuacjach życiowych skarżący może przeznaczać choćby na bardziej lub mniej systematycznie ratalne spłaty zadłużenia, wynoszącego na dzień wydania zaskarżonej decyzji [...] złotych, bez pozbawienia siebie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Omówione okoliczności wskazują, że postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem reguł proceduralnych określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także w art. 107 i art. 11 k.p.a. Naruszenie wymienionych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro doprowadziło do ustalenia, że brak jest przesłanki do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W konsekwencji tych uchybień wadliwie zastosowano również powołany przepis art. 30 ust. 2 ustawy, albowiem w tej sytuacji co najmniej przedwczesne było stwierdzenie o braku podstaw do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami chociażby w części.

Jako, że powyższych uchybień dopuściły się organy obu instancji, oprócz zaskarżonej decyzji, uchylono także decyzję organu pierwszej instancji (art. 135 p.p.s.a.).

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznając ponownie sprawę w myśl art. 153 p.p.s.a., uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organy, biorąc pod uwagę poczynione wyżej oceny i wskazania sformułowane przez Sąd, powinny rozpatrzyć wszystkie okoliczności sprawy wynikające z twierdzeń skarżącego oraz przeprowadzonych dowodów. Przede wszystkim organy powinny wyjaśnić i zweryfikować okoliczności dotyczące stanu zdrowia, stanu majątkowego skarżącego z uwzględnieniem wytycznych przedstawionych w powyższych wywodach.

W szczególności organy powinny zwrócić uwagę na fakt sytuacji zdrowotnej, czy nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia, czy też wprost przeciwnie, co dawałoby możliwość realnej oceny, czy są rokowania na poprawę sytuacji zdrowotnej i dochodowej skarżącego w przyszłości.

Ustalenie dotyczące przesłanek umorzenia powinno być logicznym wynikiem dokonanych ustaleń faktycznych. Oceny formułowane przez organ powinny mieć charakter stanowczy i jednoznaczny, a nie hipotetyczny. Powinny także znajdować swą podstawę, tj. wynikać z dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, a wskazanych następnie w uzasadnieniu decyzji.