Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 105/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 a) i 1 c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 75, 77 par. 1 i 4 i 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 88 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: par. 3 pkt 5; par. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 108 poz 1141
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia

SENTENCJA

Dnia 4 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2009 roku sprawy ze skargi L. C. na decyzję Dowódcy 25 Brygady Kawalerii Powietrznej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dodatkowego wynagrodzenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] N. nr [...] z dnia [...].


UZASADNIENIE

W dniu 5 października 2006 roku sierż. L. C. wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] N. z wnioskiem o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie lotów próbnych w "PZL Świdnik" śmigłowcami W-3W "Procjon-2" i W-3WA "Procjon-3". Loty te wykonywał w charakterze operatora pokładowego systemu rozpoznawania radioelektronicznego. Jako podstawę zgłoszonego żądania wnioskodawca wskazał rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie czynności wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych (Dz.U. Nr 108, poz. 1141 ze zm.). Do wniosku załączył zlecenia na lot, wyciągi z Rozkazów Dowódcy JW. [...]. Wniosek swój ponowił 27 listopada 2006 r. zaznaczając, że Instrukcja Operacyjna obowiązująca w PZL Świdnik nie przewiduje wydania załączników nr 3 i 4 zgodnych ze wzorem podanym w IOLP -2005, a załączone przez niego "zlecenia na lot" wydane zgodnie z tą instrukcją, zawierają wszystkie niezbędne informacje potrzebne do sporządzenia "Protokołu – wyciągu".

Kolejny wniosek o rozpatrzenie sprawy dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie lotów próbnych w PZL Świdnik skarżący skierował do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] T. w dniu 11 października 2007 r.

Postanowieniem z dnia [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w T. przekazał wniosek L. C. wg właściwości Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...].

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] na podstawie art. 104 § 1 i art. 107 § k.p.a., art. 8 ust. 1 i art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 9 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie czynności wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych (Dz.U. Nr 108, poz. 1141 ze zm.), odmówił sierż. L. C. pełniącemu zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...] w N., zajmującemu stanowisko służbowe: starszy technik śmigłowca w eskadrze rozpoznania radioelektronicznego, wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie lotów próbnych w "PZL Świdnik".

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...], Nr [...] Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż dowódca jednostki jedynie zezwolił żołnierzowi na wykonywanie lotów próbnych natomiast nie powierzył mu tych czynności do wykonywania. Ponadto wskazał na konieczność uzupełnienia w sprawie materiału dowodowego poprzez wezwanie żołnierza do udokumentowania odbytego lotu próbnego w postaci wyciągu z protokołu lotu próbnego zgodnie z § 4 pkt 15 Instrukcji organizacji lotów próbnych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP lub też wystąpienia o brakujące materiały we własnym zakresie.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...], Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] ponownie odmówił sierż. L. C. wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za czynności powierzone wykraczające poza zwykłe czynności służbowe, wskazując w uzasadnieniu, iż dowódca jednostki nie powierzył wykonywania lotów próbnych, a jedynie udzielił na nie zgody, co powoduje że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznania wnioskowanego wynagrodzenia określone w art. 88 ust 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej decyzją z dnia [...], Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, załączenie do akt sprawy Instrukcji Organizacji Lotów Próbnych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP oraz protokołu – wyciągu z wykonania lotów próbnych.

W następstwie ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...], Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] N. na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 3 pkt 5 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie czynności wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych, ponownie odmówił sierż. L. C. wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za czynności powierzone wykraczające poza zwykłe czynności służbowe. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci wyciągów z rozkazów dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], Nr Z-20 z dnia 27 stycznia 2006 roku, Nr Z-79 z dnia 21 kwietnia 2006 roku, Nr Z-87 z dnia 8 maja 2006 roku oraz Nr Z-157 z dnia 21 sierpnia 2006 roku, w sposób jednoznaczny wskazuje, że dowódca jednostki wyraził zgodę żołnierzowi na wykonywanie lotów próbnych. Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr 342/MON z dnia 14 została wprowadzona do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych RP Instrukcja organizacji lotów próbnych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP(IOLP-2005), z której wynika, iż podstawą wykonywania lotu próbnego jest karta prób w locie, sporządzona na każdy lot próbny, a w wyjątkowych sytuacjach może zostać sporządzona karta prób w locie inna niż określone w załączniku Nr 4 do wskazanej instrukcji, pod warunkiem, że będzie zawierała wszystkie wymagane w załączniku elementy. Na podstawie karty prób w locie sporządza się protokół- wyciąg z wykonania lotu próbnego. W niniejszej sprawie w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ wezwał żołnierza do przedłożenia dowodów wykonania lotów próbnych w postaci protokołów – wyciągów z wykonania lotów próbnych. Wskazane powyżej dokumenty nie zostały jednak organowi dostarczone, natomiast na wniosek organu skierowany do WSK "PZL -Świdnik" udzielono odpowiedzi, że WSL "PZL –Świdnik" nie posiada protokołów z wykonywania lotów zgodnych z § 4 Instrukcji Organizacji Lotów w Lotnictwie RP.

Od powyższej decyzji L. C. złożył odwołanie, w którym wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji podkreślił, iż wielokrotnie wyjaśniał, iż nie ma możliwości dostarczenia protokołów – wyciągów. Powołując się na § 15 cytowanego rozporządzenia, wskazał, iż dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie czynności, o których mowa w § 5-12, wypłaca się żołnierzowi zawodowemu w terminie 14 dni od dnia, w którym żołnierz wykonał powierzoną czynność. Wskazana przez organy Instrukcja w żaden sposób nie stanowi, iż "protokół-wyciąg" stanowi postawę do wypłaty dodatkowego wynagrodzenia. Skarżący podkreślił, iż przedstawione przez niego dokumenty w postaci "zlecenia na lot" wystawione przez "PZL Świdnik" w pełni dokumentują wykonanie lotów próbnych i zgodnie z załącznikiem 2 i 3 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku, stanowią podstawę do wypłaty wnioskowego wynagrodzenia.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odwołując się do treści art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 3 i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej podkreślił, iż w rozkazach dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], Nr Z-20 z dnia 27 stycznia 2006 roku, Nr Z-79 z dnia 21 kwietnia 2006 roku, Nr Z-87 z dnia 8 maja 2006 roku oraz Nr Z-157 z dnia 21 sierpnia 2006 roku trudno doszukać się jakiegokolwiek elementu "powierzenia" wykonywania dodatkowych czynności. W istocie wskazane rozkazy stanowią zezwolenia do wzięcia udziału przez sierż. L. C. w lotach próbnych w "PZL Świdnik", co wyklucza możliwość ubiegania się o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego, wyrażenia zgody na udział w lotach próbnych nie można utożsamiać z powierzeniem czynności, o których stanowi art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jedynym natomiast wiążącym dokumentem potwierdzającym fakt wykonania lotów próbnych jest protokół – wyciąg z lotu próbnego. Brak dostępu do tego dokumentu nie pozwala natomiast na przesądzenie, czy i kiedy dana osoba wykonywała loty próbne.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut rażącego naruszenia art. 88 ust. 1-3 w związku z art. 81 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 3 pkt 5, § 4 pkt 1 w związku z § 4 pkt 2, § 9 pkt 5, § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku oraz naruszenie norm prawa procesowego tj. art. 10 § 1 w związku z art. 79 § 1 i 2 oraz art. 81, art. 104 §1, art. 107 § 3, art. 136 w związku z art. 64 § 2, art. 138 § 2, wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji lub ewentualnie ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniósł, iż rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku określa wysokość, szczegółowe warunki i tryb wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia za czasowe pełnienie obowiązków służbowych oraz za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych, a także stawki i terminy ich wypłacania. Brak jest natomiast w rozporządzeniu uregulowań, które nakładałby na żołnierza obowiązek przedstawienia dokumentów potwierdzających okoliczność wykonywania czynności powierzonych wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk. Skarżący wskazał, iż został skierowany przez swoich przełożonych do uczestnictwa w badaniach nad produkcją nowego typu śmigłowca. Wykonanie zadania wiązało się z dużo większym ryzykiem, niż ryzyko, jakie występuje przy podejmowaniu obowiązków służbowych. Podkreślił, iż działał w słusznie pojętym interesie Ministerstwa Obrony Narodowej i Państwa, a od ponad dwóch lat nie zostało wypłacone dodatkowe wynagrodzenie, które zdaniem skarżącego powinno być wypłacone niezwłocznie. Wskazał, iż żołnierz inaczej niż w przypadku stosunków pracy uregulowanych w Kodeksie pracy, działa na rozkaz i melduje o wykonaniu rozkazu. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący nie może odpowiadać za błędy organu administracji publicznej, a takie właśnie konsekwencje poniósł w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 21 maja 2009 r. skarżący popierał skargę. Pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi.

Pełnomocnik organu oświadczył, że na mocy porozumienia zawartego z Zakładami PZL Świdnik, miały one obowiązek wystawienia takich protokołów lotów , na dowód czego złożył kserokopię protokołu wyciągu dotyczącego innego żołnierza oraz kserokopię pisma ustalającego jego wynagrodzenie. Stwierdził, że żołnierz odpowiada za treść punktu rozkazu, który go dotyczy i powinien prawidłowo podać treść rozkazu jaki ma być podpisany przez dowódcę. Ponadto żołnierz powinien wystąpić do kierownika prób w locie a nie PZL Świdnik o wydanie "protokółu – wyciągu z lotu próbnego". Wynagrodzenie za wykonane przez skarżącego czynności powinien ponieść PZL Świdnik, a nie organy wojskowe, co wynika z pisma z 5 listopada 2008 r. Okoliczności te nie były znane w momencie, gdy rozpoczynała się procedura wywołana wnioskiem skarżącego. Dlatego nawet gdyby skarżący obecnie złożył "protokół – wyciąg z wykonania lotu próbnego i tak nie uzyskałby wynagrodzenia za wykonane czynności. Pełnomocnik oświadczył ponadto, że bezsporne jest, że czynności wykonane przez skarżącego na terenie PZL Świdnik nie należały do jego obowiązków. Skarżący został wyznaczony do wykonywania tych lotów, był to rozkaz, ale nie powierzono mu tych czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji tzn. czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania a mianowicie art. 7, 75, 77 § 1 i 4 i 80 kpa oraz przepis prawa materialnego – art. 88 § 2 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. nr 179 poz.1750 z późn. zm.) i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. nr 179 poz.1750 z późn. zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 7 kwietnia 2004r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz.U. nr 108 poz.1141 z późn. zm.).

Zgodnie z treścią art. 88 ust. 2 wymienionej ustawy żołnierz zawodowy otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie również za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego.

W myśl § 3 pkt.5 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r. do czynności powierzonych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy, za które przysługuje dodatkowe wynagrodzenie, zalicza się wykonywanie lotów próbnych samolotem lub śmigłowcem oraz wykonywanie prac przygotowawczych do tych lotów.

Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 i 2 cytowanego rozporządzenia uprawniony do powierzenia czynności, o których mowa w § 3 jest dowódca, z zastrzeżeniem § 6 i 7. Dodatkowe wynagrodzenie jest finansowane ze środków pozostających w dyspozycji dowódcy powierzającego czynności.

Analiza wymienionych przepisów skazuje, iż żołnierzowi zawodowemu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie po spełnieniu dwóch następujących przesłanek: po pierwsze gdy powierzono mu wykonanie dodatkowych czynności oraz po drugie jeżeli czynności te wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego przez żołnierza stanowiska. Nadto do powierzenia czynności uprawniony jest dowódca jednostki wojskowej zaś do takich czynności należy między innymi wykonywanie lotów próbnych samolotem lub śmigłowcem oraz wykonywanie prac przygotowawczych do tych lotów. Przez pojęcie "powierzyć" należy rozumieć zlecić (polecić) komuś wykonanie czegoś, np. jakichś czynności (Uniwersalny słownik języka polskiego po redakcją Stanisława Dubisza Wydawnictwo PWN Warszawa 2003r. tom.3 str.463).

Z przepisów ustawy z 11 września 2003 r. oraz rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r. nie wynika, iż powierzenie żołnierzowi wykonania jakichś czynności powinno nastąpić w jakiejś konkretnej formie. W szczególności z przepisów wymienionych aktów prawnych nie wynika, iż powierzenie takie winno nastąpić w formie rozkazu zawierającego wszystkie elementy określone w § 2 ust. 2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r. Sąd nie podzielił poglądu organów administracji, iż przepis § 2 ust.2 wymienionego rozporządzenia ma zastosowanie do powierzenia czynności, o których mowa w art. 88 ust. 2 ustawy z 11 września 2003 r. i § 3 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. Należy zaznaczyć, iż przepis § 2 ust.2 dotyczy czasowego powierzenia pełnienia obowiązków służbowych czyli obowiązków uregulowanych w art. 88 ust.1 ustawy z 11 września 2003 r. a nie w art. 88 ust. 2 tej ustawy. Wskazuje na to również cała treść § 2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r. Przepis ten reguluje bowiem zasady, warunki i tryb wynagradzania za czasowe pełnienie przez żołnierza obowiązków określonych w art. 88 ust.1 ustawy z 11 września 2003 r. Usytuowanie ustępu 2 w § 2 prowadzi do wniosku, iż wymaganie wydania rozkazu dziennego przez dowódcę jednostki wojskowej, zawierające elementy wymienione w tym przepisie, dotyczy wyłącznie wynagrodzenia za wykonanie czynności wymienionych w art. 88 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. Odnośnie czynności powierzonych, wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierza (art. 88 ust. 2 ustawy z 11 września 2003 r.) nie ma przepisu, który nakazywałby wydanie rozkazu z wszystkimi elementami wymienionymi w § 2 ust. 2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r. Z przepisu § 4 ust.1 wymienionego rozporządzenia wynika jedynie to, że dowódca jednostki wojskowej jest uprawniony do powierzenia czynności wymienionych w § 3 lecz nie zostało określone w jakiej winno to nastąpić formie. Skoro zatem w ustawie z 11 września 2003 r. i rozporządzeniu z 7 kwietnia 2004 r. nie określono formy powierzenia czynności, o których mowa w art. 88 ust. 2 ( tak jak określono to w § 2 ust.2 odnośnie czynności z art. 88 ust.1) to wskazuje to, iż powierzenie to może nastąpić w dowolnej formie. Może to zatem nastąpić w postaci rozkazu, decyzji czy też ustnego polecenia. Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż w sytuacji gdy obowiązujące przepisy nie przewidują wymogu rozkazu dziennego to dowódca jednostki może powierzyć żołnierzowi wykonanie czynności wymienionych w art. 88 ust. 2 w każdej formie. Sąd zatem nie podzielił poglądu organów administracji, iż przesłanką przyznania wynagrodzenia za wykonanie czynności powierzonych, określonych w art. 88 ust. 2, jest wydanie rozkazu dziennego zawierającego wszystkie elementy wymienione w § 2 ust. 2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r. Pogląd ten nie znajduje bowiem uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawnych.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest przyznanie skarżącemu wynagrodzenia za wykonanie przez niego lotów próbnych śmigłowcami Procjon-2 i Procjon-3 w dniach 30 stycznia – 8 lutego 2006r., 24 kwietnia – 12 maja 2006r. i 22 sierpnia -25 sierpnia 2006r. Organy administracji odmówiły przyznania takiego wynagrodzenia z dwóch powodów. W ich ocenie, po pierwsze - skarżącemu nie powierzono wykonywania lotów próbnych oraz po drugie - brak jest protokołów – wyciągów z wykonania lotów próbnych.

Jeżeli chodzi o pierwszą przyczynę to organy administracji błędnie uznały, iż L. C. nie powierzono wykonywania lotów próbnych bo nie ma rozkazu dziennego dowódcy jednostki wojskowej o takim powierzeniu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący został powołany do Grupy Roboczej pracującej na rzecz Komisji Badań Typu Śmigłowca Procjon-2 i Procjon-3 poleceniami DN nr 30/2005 z 28 listopada 2005r. i nr 8/2006 z 12 kwietnia 2006r. Oba polecenia zostały zaakceptowane przez Prezesa Zarządu PZL Świdnik S.A. w Świdniku zaś ich treść wskazuje, że badania zostaną przeprowadzone w oparciu o program badań typu uzgodniony z 43 Rejonowym Przedstawicielstwem Wojskowym oraz zatwierdzony przez Dowódcę Wojsk Lądowych. Oba polecenia zostały także uzgodnione z Szefem 43 Rejonowego Przedstawicielstwa Wojskowego ppłk. Z. J. o czym świadczą jego adnotacje pod poleceniem. Powołanie do Grupy Roboczej żołnierzy Jednostki Wojskowej [...], w tym i skarżącego, dowodzi, iż nastąpiło to w uzgodnieniu z Szefem 43 RPW. Uzgodnienie takie miało również miejsce z Dowódcą Jednostki Wojskowej [...] o czym świadczy treść jego czterech rozkazów. Chodzi o rozkaz dzienny nr Z-20 z 27 stycznia 2006 r., w którym Dowódca wyraził zgodę na udział skarżącego w lotach próbnych śmigłowcem oraz rozkazy dzienne nr Z-79 z 21 kwietnia 2006r., nr Z-87 z 8 maja 2006 r. i nr Z-157 z 21 sierpnia 2006 r., w których Dowódca zezwolił L. C. na wykonywanie prób w locie śmigłowcami. Wymienionymi rozkazami Dowódca Jednostki Wojskowej [...] jednocześnie skierował skarżącego w podróż służbową do Świdnika w celu realizacji przez niego zadań związanych z udziałem w Grupie Roboczej. Analiza treści wymienionych rozkazów wskazuje, iż powołanie L. C. do Grupy Roboczej było uzgodnione z Dowódcą Jednostki Wojskowej [...] zaś wymienione rozkazy stanowiły potwierdzenie powierzenia skarżącemu wykonywania lotów próbnych śmigłowcami Procjon – 2 i Procjon – 3.

Należy zaznaczyć, iż skarżący sam z własnej inicjatywy nie zgłaszał się do udziału w Grupie Roboczej. Jak wynika z oświadczenia złożonego przez pełnomocnika organu na rozprawie bezsporne jest , że skarżący został wyznaczony do wykonywania tych lotów i że był to rozkaz. O tym, że także Skarżący traktował to polecenie jako rozkaz świadczy treść jego pism np. wniosku z 9.10.2007 r., w którym stwierdza, że do Grupy Roboczej /.../został wyznaczony przez przełożonych, którzy tym samym powierzyli mu wykonywanie czynności wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska. Nie było więc tak, iż to sam skarżący zabiegał o udział w lotach próbnych śmigłowcami, a Dowódca Jednostki Wojskowej [...] jedynie wyraził na to zgodę. Sytuacja była odmienna. To przełożeni wyznaczyli skarżącego do udziału w Grupie Roboczej o czym świadczą polecenia nr 30/2005 i 8/2006, uzgodnione z Szefem 43 RPW, rozkazy dzienne z 27 stycznia 2006 r., 21 kwietnia 2006 r., 8 maja 2006 r. i 21 sierpnia 2006 r. zaś skarżący jedynie wykonał to co mu zlecono. Można zatem uznać, iż powierzono wykonanie czynności udziału w lotach próbnych śmigłowcami Procjon – 2 i Procjon – 3.

Sąd nie podzielił poglądu organów administracji, iż nie miało miejsce powierzenia skarżącemu czynności udziału w lotach próbnych gdyż w czterech rozkazach dziennych jest mowa jedynie o "zezwoleniu" na takie loty. Nie podziela także stanowiska organów administracji, że za treść rozkazu dziennego Dowódcy Jednostki Wojskowej odpowiada żołnierz, gdyż to on podaje odpowiednie punkty do rozkazu. Należy zaznaczyć, iż dowódca jednostki wojskowej kieruje tą jednostką i jest przełożonym wszystkich żołnierzy odbywających w niej służbę. Dowódca jednostki wojskowej odpowiada więc za treść wydanego przez siebie rozkazu oraz za skutki jego wykonania. Oznacza to, iż za treść rozkazów dziennych z 27 stycznia, 21 kwietnia, 8 maja i 21 sierpnia 2006 r. odpowiada Dowódca Jednostki Wojskowej [...] , a nie skarżący, jak twierdził pełnomocnik organu administracji. Wynika to także jednoznacznie z treści złożonego przez pełnomocnika organu wyciągu Rozkazu Dziennego Dowódcy JW. [...] Nr Z-82 z 25.04.2008 r., który w pkt.7 stanowi, że Dowódcy przedstawiane są "propozycje punktów do rozkazu dziennego", a zatem od Dowódcy zależy, czy zostaną one zaakceptowane. Dowódca jednostki wojskowej ponosi odpowiedzialność za treść wydanego przez siebie rozkazu bez względu na to, kto przedstawia mu propozycję punktów do rozkazu.

Faktem jest, iż w czterech rozkazach dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nie ma sformułowań o powierzeniu skarżącemu wykonania lotów próbnych lecz mowa jest jedynie o "wyrażeniu zgody" lub o "zezwoleniu na udział w lotach próbnych". Sformułowania te są błędne i nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy. W rzeczywistości skarżący bez swojej wiedzy został powołany do Grupy Roboczej pracującej na rzecz Komisji Badań Typu. Powołanie go do wykonywania lotów próbnych nie nastąpiło z jego inicjatywy lecz wskutek działań jego przełożonych. Faktycznie zatem doszło do powierzenia skarżącemu wykonania czynności udziału w lotach próbnych i okoliczności tej nie zmienia nieprecyzyjne sformułowanie w czterech rozkazach dziennych. L. C. nie ponosi odpowiedzialności za treść tych rozkazów. Za ich treść odpowiada Dowódca Jednostki Wojskowej [...] zaś z tego, że rozkazy te nie zawierają prawidłowych sformułowań nie można wyciągać wniosków niekorzystnych dla skarżącego.

Organy administracji w niniejszej sprawie zajmują dość osobliwe stanowisko. Najpierw przełożeni skarżącego, bez jego wiedzy, uzgadniają jego powołanie do Grupy Roboczej, polecają mu wzięcie udziału w lotach próbnych śmigłowców, zaś po wykonaniu tych czynności odpowiedzialność za wypłatę dodatkowego wynagrodzenia przerzucają na "PZL – Świdnik" bądź stawiają zarzuty samemu skarżącemu. Organy administracji sugerują bowiem, iż nie było żadnego "powierzenia" wykonania czynności udziału w lotach tylko "zezwolenie", za treść rozkazów dziennych dowódcy jednostki odpowiedzialnością obciążają skarżącego a w ogóle to skarżący powinien zawrzeć umowę cywilnoprawną z "PZL – Świdnik" i od tych zakładów dochodzić wynagrodzenia. Stanowisko organów administracji można określić jako próbę "rozmycia" własnego udziału w powierzeniu skarżącemu wykonania lotów próbnych. Organy sugerują, iż udział ten nastąpił niejako z własnej inicjatywy skarżącego, a dowódca jednostki jedynie na to zezwolił ale nie powierzał wykonywania tych czynności. Przede wszystkim należy podkreślić, iż skarżący nie mógł zawrzeć umowy cywilnoprawnej z "PZL – Świdnik" gdyż zakaz taki wynika z art. 56 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. Odnośnie zaś tego, iż L. C. z własnej inicjatywy brał udział w lotach próbnych, to ocena taka jest sprzeczna z treścią zebranego materiału dowodowego. Przeciwko takiej tezie przemawia zarówno stanowisko samego skarżącego, treść poleceń nr 30/2005 i 8/2006, czterech rozkazów dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] jak również szereg pism "PZL – Świdnik" znajdujących się w aktach administracyjnych. Z pism tych wynika, iż L. C. został zgłoszony do Grupy Roboczej przez swoich przełożonych (m.in. pisma z 11 lutego 2008r. i 29 maja 2008r.).

Analiza całego zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, iż powierzono mu wykonanie czynności udziału w lotach próbnych śmigłowcami Procjon – 2 i Procjon – 3 mimo, że treść czterech rozkazów dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] zawiera nieprecyzyjne sformułowania w tej kwestii. Organy administracji obu instancji naruszyły zatem przepis art. 88 ust. 2 ustawy z 11 września 2003 r. przez przyjęcie, iż nie doszło do powierzenia skarżącemu wykonania dodatkowych czynności gdyż nie wydano rozkazu zawierającego wszystkie elementy wymienione w § 2 ust. 2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r.

Niezasadna jest również druga przyczyna odmowy przyznania dodatkowego wynagrodzenia a mianowicie nieprzedstawienie protokołów – wyciągów z wykonanych lotów próbnych.

Organy administracji stoją na stanowisku, iż wypłata żołnierzowi dodatkowego wynagrodzenia za udział w lotach próbnych jest możliwa jedynie po udokumentowaniu takich lotów w sposób określony w "Instrukcji organizacji lotów próbnych w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (IOLP-2005)" stanowiącej załącznik do decyzji nr 432/MON Ministra Obrony Narodowej z 14 października 2005r. w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej "Instrukcji organizacji lotów próbnych w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (IOLP-2005)" (Dz.Urz. MON nr 20 z 2005r. poz.184 z późn. zm.). Zgodnie z treścią § 4 ust. 2 pkt. 5 wymienionej instrukcji dokumentem organizacji lotów próbnych doświadczalnych jest karta prób w locie. Na podstawie takiej karty sporządza się protokół – wyciąg z wykonania lotu próbnego.

Należy zaznaczyć, iż wymieniona instrukcja ustala zasady organizacji lotów próbnych w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej co wynika z § 1 ust.1 tej instrukcji. Oznacza to, iż dotyczy ona lotów próbnych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP a nie ma zastosowania do takich lotów organizowanych poza lotnictwem Sił Zbrojnych RP.

W niniejszej sprawie skarżący dochodzi wynagrodzenia za udział w lotach próbnych śmigłowcami Procjon – 2 i Procjon – 3. Loty te organizowała "PZL – Świdnik" SA w Świdniku a więc jednostka cywilna. "PZL – Świdnik" jest spółką akcyjną a nie jednostką wojskową i jako organizatora lotów próbnych, nie obowiązywała go Instrukcja IOLP-2005. W związku z czym Instrukcja ta w ogóle nie ma zastosowania do lotów próbnych w jakich brał udział skarżący.

Z pism "PZL – Świdnik" załączonych do akt administracyjnych wynika, iż loty próbne, w których uczestniczył skarżący, były wykonywane zgodnie z wewnętrzną instrukcją prób w locie, obowiązującą w spółce, i na podstawie programów zatwierdzonych przez personel upoważniony przez Dyrektora Naczelnego (pisma z 11 lutego 2008 r. i 29 maja 2008 r.). Z wykonanych lotów nie sporządzono ani kart prób w locie ani protokołów – wyciągów z wykonania lotu próbnego, o których stanowi Instrukcja IOLP – 2005. W aktach administracyjnych znajdują się jednak dokumenty potwierdzające fakt wykonania przez skarżącego w powietrzu prób technicznych, daty wykonywania tych prób i czas ich trwania Organy administracji błędnie zatem odmówiły przyznania skarżącemu dodatkowego wynagrodzenia powołując się na nieprzedstawienie kart – wyciągów z wykonania lotów próbnych skoro protokoły takie nie zostały sporządzone przez organizatora lotów, a jednocześnie istniały inne dokumenty potwierdzające wykonanie zleconych zadań.

Z przepisów ustawy z 11 września 2003r. oraz rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r. nie wynika w jaki sposób winno być udokumentowane przez żołnierza wykonanie czynności mu powierzonych, a wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe. Skoro oba akty prawne nie regulują tej kwestii, to prowadzi to do wniosku, iż okoliczność ta może być udowodniona wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi a w szczególności dokumentami, zeznaniami świadków i stron. Skarżący przedstawił szereg dokumentów potwierdzających jego uczestnictwo w lotach próbnych. Złożył między innymi 6 zleceń na loty – potwierdzonych przez dowódcę statku, pisma 43 Rejonowego Przedstawicielstwa Wojskowego oraz "PZL – Świdnik", które potwierdzają, że brał on udział w lotach próbnych np. pismo PZL Świdnik adresowane do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] T. z dnia 2 czerwca 2006 r. podpisane przez Kierownika Wydziału Prób i Badań w Locie PZL Świdnik S.A. Obowiązkiem organów administracji było odniesienie się do tych dowodów. Organy administracji jednak tego nie uczyniły a więc nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Stanowisko organów administracji sprowadzające się do stwierdzenia, że jedynie protokoły – wyciągi z wykonania lotów próbnych mogą być podstawą wypłaty wynagrodzenia, a tych L. C. nie przedstawił, nie jest uzasadnione.

Skarżący przedstawił szereg dokumentów potwierdzających jego udział w lotach próbnych zaś obowiązkiem organu było dokonanie oceny tych dowodów. W sytuacji gdyby dowody te budziły wątpliwości co do ich wiarygodności, to organ administracji zobowiązany był podjąć działania zmierzające do ich weryfikacji. Obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wynika z zasady prawdy obiektywnej i spoczywa na organie administracji a nie na stronie (art. 7 kpa). Nie do zaakceptowania jest też przyjęta przez organ praktyka żądania od strony przedłożenia dokumentów, których złożenie jest niemożliwe (które nie zostały sporządzone) z jednoczesnym uchylaniem się od oceny dowodów złożonych przez stronę i nie podejmowaniem działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego.

Dodać należy, iż niesporną jest okoliczność, iż udział w lotach próbnych był czynnością wykraczającą poza zwykłe obowiązki służbowe skarżącego.

Reasumując sąd uznał, iż skarga jest zasadna. Organy administracji błędnie uznały, iż do powierzenia czynności, o których mowa w art. 88 ust. 2 ustawy z 11 września 2003r., konieczne jest wydanie rozkazu, zawierającego wszystkie elementy wymienione w § 2 ust. 2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r. Przepis § 2 ust.2 wymienionego rozporządzenia nie ma w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie zaś powierzenie czynności wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierza, może nastąpić w dowolnej formie. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje jednocześnie, iż skarżącemu powierzono czynności udziału w lotach próbnych mimo nieprecyzyjnych rozkazów dziennych w tym zakresie. Odmienne stanowisko organów administracji w tej kwestii jest naruszeniem przepisu art. 88 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. Organy administracji błędnie również uznały, iż protokoły – wyciągi z lotów próbnych są niezbędnymi dokumentami dla potwierdzenia udziału skarżącego w lotach podczas gdy Instrukcja IOLP – 2005 nie obowiązywała u organizatora lotów jakim był "PZL – Świdnik". Przepisy ustawy z 11 września 2003 r. i rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r. nie przewidują udokumentowania wykonania "powierzonych czynności" w określonej formie a więc może to nastąpić wszelkimi środkami dowodowymi. Organy administracji nie dokonały oceny zgłoszonych dowodów a więc nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego ani nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Naruszyły tym przepisy art. 7, 75, 77 § 1 i 4 oraz 80 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1a.) i 1c.) ustawy z 30 sierpnia 2002 r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w N. z [...].

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności należy uwzględnić fakt, iż do powierzenia żołnierzowi czynności, o których mowa w art. 88 ust. 2 ustawy z 11 września 2003 r. nie jest konieczne wydanie rozkazu zawierającego wszystkie elementy wymienione w § 2 ust.2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r. Powierzenie takie może nastąpić w dowolnej formie. Należy ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy pod kątem rozważenia czy skarżącemu powierzono czynności udziału w lotach próbnych a następnie ocenić zgromadzony materiał dowodowy celem ustalenia czy L. C. faktycznie uczestniczył w takich lotach i w jakim rozmiarze. W razie konieczności należy uzupełnić materiał dowodowy. Po dokonaniu wnikliwej analizy całego materiału dowodowego należy wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

RA