Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 357/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz – spr. Sędziowie sędzia WSA Daria Sachanbinska asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Sądu Rejonowego w N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonana, 3) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. na rzecz Sądu Rejonowego w N. kwotę 30 (trzydzieści) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Decyzją z dnia 24 stycznia 2004 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. stwierdził u G. G. przewlekłą chorobę narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym – guzki głosowe twarde, wymienioną w poz.15.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U, Nr 132, poz.1115). Organ I instancji nawiązał do oceny narażenia zawodowego wnioskodawczyni, przeprowadzonej 29 listopada 2004 r. i 3 stycznia 2005 r. G. G., w okresie od 2 września 1969 r. do 19 grudnia 1971 r. pracowała w Sądzie Wojewódzkim w O. na stanowisku aplikanta. W okresie tym używała narządu głosu w ograniczonym zakresie. Od 20 grudnia 1971 r. do 30 kwietnia 1973 r. G. G. była zatrudniona w Sądzie Rejonowym w N. na stanowisku asesora, a od 1 maja 1973 r. do 30 grudnia 2003 r. na stanowisku sędziego. Organ ustalił, że jako asesor i sędzia wnioskodawczyni prowadziła rozprawy, przesłuchania w postępowaniach dotyczących nieletnich oraz wizytowała zakłady opiekuńcze. Podczas tych czynności używała narządu głosu. Inspektor wskazał, że Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., orzeczeniem z dnia 25 października 2004 r., rozpoznała chorobę zawodową – guzki głosowe twarde. Poradnia uzasadniła orzeczenie długotrwałym narażeniem na stanowisku pracy, związanym z nadmiernym wysiłkiem głosowym, dokumentacją lekarską z dotychczasowego leczenia oraz wynikami wielokrotnych badań, wykonanych w Poradni Chorób Zawodowych (laryngologicznych, foniatrycznych, w tym wideoskopowych).

W odwołaniu Sąd Rejonowy w N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił naruszenia prawa powodujące nieważność decyzji I instancji. Zdaniem odwołującego się, decyzja została wydana przez organ niewłaściwy, w świetle art. 94a i 94b ustawy z dnia 27 stycznia 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.1070 ze zm.). Nadto, doszło do rażącego naruszenia prawa, skoro skarżący nie był stroną postępowania przed Poradnią Chorób Zawodowych w K. Tym samym skarżący nie mógł odwołać się od wydanego przez Poradnię orzeczenia, a zatem również wystąpić o wyjaśnienie okoliczności wpływu palenia tytoniu, przez wnioskodawczynię, na powstanie jej schorzenia. Skarżący dalej wywodził, iż nie zakwestionował wystąpienia u wnioskodawczyni schorzenia w postaci guzków głosowych twardych, ale dążył do wyjaśnienia, czy choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, czy też innymi czynnikami. Okoliczności tej, zdaniem odwołującego się, organ I instancji nie wyjaśnił, poprzestając na arbitralnym i nieuzasadnionym, w świetle powszechnej wiedzy medycznej stwierdzeniu, że fakt palenia papierosów ma znaczenie przy powstawaniu zmian organicznych o charakterze nowotworowym.

Decyzją z dnia 23 lutego 2005 r., nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego, orzeczenie lekarskie z dnia 25 października 2004 r. nie spełnia wymagań stawianych opinii biegłego. Jest lakoniczne. Uzasadnienia wymaga konkluzja, że warunki pracy spowodowały stwierdzone zmiany. Nie wyjaśniono poza tym, dlaczego palenie tytoniu nie wpłynęło na rozwój rozpoznanych zmian. Wreszcie należało uszczegółowić ustalenia w zakresie narażenia wnioskodawczyni na nadmierny wysiłek głosowy.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. stwierdził u G. G. chorobę zawodową narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym – guzki głosowe twarde, wymienioną w poz.15.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U, Nr 132, poz.1115). Powiatowy Inspektor, w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy, uzyskał uzasadnienie orzeczenia lekarskiego, zawarte w pismach Poradni Chorób Zawodowych z dnia 18 kwietnia 2005 r. i 31 maja 2005 r. Z uzasadnienia tego wynika, że Komisja Ekspertów Unii Europejskiej Foniatrów zaliczyła sędziów do III grupy zawodów, w których spotyka się szczególne obciążenie narządu głosu, które to obciążenie może skutkować zaburzeniami funkcjonowania narządu głosu. Organ I instancji zauważył, że Poradni znany był fakt palenia przez wnioskodawczynie papierosów, najpierw około 30 – 40 sztuk dziennie, a następnie 20 sztuk dziennie przez okres 15 lat. Jednak Poradnia w piśmie z dnia 31 maja 2005 r. stwierdziła, że palenie tytoniu nie ma wpływu na rozwój rozpoznanych zmian chorobowych. Nałóg palenia tytoniu może powodować inne schorzenia, które nie są chorobami zawodowymi, a odtytoniowymi. Organ przeprowadził dowody z rocznych kart ewidencji pracy, zaświadczeń z badań lekarskich stwierdzających zdolność wnioskodawczyni do pracy i wykazu rozpraw z losowo wybranego roku pracy G. G. Nie dopuszczono natomiast dowodu z opinii innego biegłego na okoliczność ustalenia wpływu palenia tytoniu na powstanie choroby zawodowej narządu głosu. Zdaniem organu I instancji jednoznaczny jest związek przyczynowy między rozpoznaną u wnioskodawczyni chorobą, a jej pracą zawodową. Inspektor uznał także, iż nie należy przeprowadzać dowodu z zeznań świadków na okoliczność nałogowego palenia tytoniu przez G. G. na stanowisku pracy. Fakt ten uznał za udowodniony na podstawie karty oceny narażenia zawodowego z dnia 29 listopada 2004 r. Sama wnioskodawczyni przyznała w oświadczeniu z dnia 5 stycznia 2005 r., że przez kilkanaście lat paliła papierosy i zgłosiła to w Poradni Chorób Zawodowych, która przy orzekaniu brała pod uwagę fakt palenia papierosów przez badaną.

W odwołaniu Sąd Rejonowy w N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 138 § 2 K.p.a., poprzez niewłaściwe wykonanie zaleceń organu odwoławczego, co doprowadziło do niewyjaśnienia istoty sprawy, art. 78 K.p.a., poprzez bezzasadne nieuwzględnienie wniosków dowodowych Sądu Rejonowego w N., co doprowadziło do niezgodnych z prawdą ustaleń faktycznych, w zakresie niepalenia przez G. G. papierosów od 10 lat, art. 107 § 3 K.p.a., przez niewskazanie przyczyn, dla których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej dowodom wskazującym na brak narażenia G. G. na nadmierny wysiłek głosowy oraz art. 94a i art. 94b Prawa o ustroju sądów powszechnych, poprzez wydanie decyzji przez organ niewłaściwy. Odwołujący się powtórzył wywody zawarte w poprzednim odwołaniu. Zaakcentował, że sporządzone w ramach prowadzonego postępowania opinie wydane zostały w oparciu o nieprawdziwy fakt, jakoby wnioskodawczyni była od dziesięciu lat osobą niepalącą. Tymczasem do chwili odejścia w stan spoczynku paliła ona nałogowo papierosy, co mogą potwierdzić wnioskowani przez Sąd świadkowie. Odwołujący się podniósł, że kwestia narażenia na nadmierny wysiłek głosowy powinna być każdorazowo indywidualnie ustalana. Nie przeprowadzono dowodów umożliwiających tę indywidualną ocenę, mimo że sędziowie nie są generalnie zaliczeni do grupy ryzyka. Według skarżącego, sędzia wykonujący swoje obowiązki zgodnie z dyspozycjami wynikającymi z norm Prawa o ustroju sądów powszechnych, Kodeksu postępowania cywilnego, Kodeksu postępowania karnego i Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych, nie jest narażony na nadmierny wysiłek głosowy. W konkretnych warunkach Sądu Rejonowego w N. nigdy nie stwierdzono, aby warunki pracy były nieodpowiednie, a sędziowie byli narażeni na nadmierny wysiłek głosowy. Sama zainteresowana nigdy nie zgłaszała w tym zakresie żadnych zastrzeżeń, czy wniosków. Wreszcie okoliczność narażenia zawodowego nigdy nie została przez pracodawcę przyznana. Pracodawcą G. G. był Sąd Rejonowy w N., który oświadczeń w tym przedmiocie do tej pory nie składał. Starszy inspektor H. M., która podpisała wcześniejszą kartę oceny narażenia zawodowego, nie jest pracownikiem Sądu Rejonowego w N., a późniejszym oświadczeniu zaprzeczyła, aby miała wiedzę w kwestiach objętych tą kartą oceny narażenia zawodowego.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przytoczył ustalenia z dotychczasowego postępowania administracyjnego. Za niesłuszny uznał zarzut niewykonania zaleceń organu odwoławczego. Powiatowy Inspektor uzyskał uzupełnienie uzasadnienia orzeczenia lekarskiego oraz uzupełnił dochodzenie epidemiologiczne, poprzez dokonanie analizy terminarza sędziego za 2000 rok. W ocenie organu odwoławczego, bezzasadny jest drugi zarzut. Jednostka orzecznicza I stopnia znała fakt palenia papierosów. Nie ma to jednak wpływu na powstanie rozpoznanych zmian chorobowych u G. G. Nałóg palenia papierosów może bowiem powodować inne schorzenia, które nie są chorobami zawodowymi, a odtytoniowymi. Organ I instancji dokonał wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności mogących mieć wpływ na powstanie choroby. Dokonanie analizy porównawczej spraw prowadzonych przez sędziów innych wydziałów nie ma znaczenia, bowiem jak wynika z charakterystyki pracy miał miejsce wysiłek głosowy związany z wykonywaniem zawodu sędziego. Dodatkowo wzięto pod uwagę, jak przypomniał organ odwoławczy, opinię Komisji Ekspertów Unii Europejskiej Foniatrów. Oceniając warunki pracy G. G., organ odwoławczy uznał, że istnieje związek rozpoznanego schorzenia ze sposobem wykonywania pracy. Odnośnie kwestionowania karty oceny narażenia podpisanej przez starszego inspektora H. M., niebędącej pracownikiem Sądu Rejonowego w N., sprawa oceny narażenia zawodowego została szczegółowo opisana w dochodzeniu epidemiologicznym sporządzonym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. Zawarte w formularzu stwierdzenia zostały wyjaśnione w trakcie dochodzenia. Przepisy art. 94a i art. 94b Prawa o ustroju sądów powszechnych regulują zasady i tryb ustalenia odszkodowania przysługującego sędziemu, który na skutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu i nie stanowią, zdaniem organu odwoławczego, odrębnej regulacji w zakresie stwierdzania chorób zawodowych sędziów. Do ustalenia takiego odszkodowania niezbędne jest uprzednie rozstrzygnięcie co do stwierdzenia choroby zawodowej. Do sędziów mają więc zastosowanie przepisy ogólne zawarte w rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Organem właściwym w sprawach chorób zawodowych jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Sąd Rejonowy w N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Nadto zarzucił naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), w szczególności § 2 ust.2 w związku z załącznikiem do tego rozporządzenia. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak, niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, w przypadku guzków głosowych trwałych wynosi 2 lata (pkt 15.1 wykazu). Już w 1999 r. wystąpiły u G. G. udokumentowane objawy chorobowe. Dopiero w 2004 r. wnioskodawczyni zgłosiła podejrzenie wystąpienia u niej choroby zawodowej i została skierowana na badanie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., który to ośrodek wydał orzeczenie lekarskie w dniu 25 października 2004 r. Decyzje obu instancji zostały zatem wydane, zdaniem skarżącego, z uchybieniem terminu określonego w w/w rozporządzeniu.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o oddalenie skargi. Powołał się na wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w skardze stwierdził, że załącznik do rozporządzenia określa okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, mimo wcześniejszego zakończenia narażenia. W przypadku G. G. narażenie zawodowe na nadmierny wysiłek głosowy ustąpiło 30 grudnia 2003 r. Rozpoznanie choroby zawodowej miało miejsce 25 października 2004 r., a więc przed upływem okresu dwóch lat, od ustania narażenia. Natomiast fakt pojawienia się pierwszych objawów choroby w trakcie wykonywania pracy zawodowej, w ocenie organu odwoławczego, potwierdza związek schorzenia narządu głosu z pracą w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa.

Na wstępie rozważyć należało zarzut wydania decyzji przez organ niewłaściwy. Okoliczność taka stanowi przyczynę określoną w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., a jako taka skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Konieczne jest bowiem przeprowadzenie, w pierwszej kolejności, kontroli zaskarżonej decyzji, z punktu widzenia ewentualnych wad powodujących nieważność decyzji. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem decyzji uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności, czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną (patrz: Tadeusz Woś [w] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 461). Naruszenie przepisów o właściwości, określone w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., odnosi się zarówno do tzw. właściwości wewnętrznej, a więc w obrębie organów administracji publicznej, jak też tzw. właściwości zewnętrznej, czyli rozgraniczenia właściwości organów administracyjnych i organów wymiaru sprawiedliwości (patrz: Janusz Borkowski [w] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 727). Zaznaczyć przy tym warto, że nawet potraktowanie naruszenia właściwości zewnętrznej jako braku podstawy prawnej do wydania decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 1995 r., sygn. akt II SA 217/94 ONSA 1996/2/91), nie pozbawia decyzji cech aktu nieważnego. Brak podstawy prawnej do wydania decyzji stanowi przyczynę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja I instancji nie zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Podstawę materialną, proceduralną i kompetencyjną tych decyzji stanowią m.in. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115). Zgodnie z § 8 ust.1 tego rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Według zaś art. 12 ust.1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz.575 ze zm.), w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach należących do zakresu zadań i kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, organem właściwym jest państwowy powiatowy lub graniczny inspektor sanitarny. Organem wyższego stopnia w stosunku do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego jest państwowy wojewódzki inspektor sanitarny (art. 12 ust.2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Dodać jeszcze można, że po nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, dokonanej ustawą z dnia 24 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o Inspekcji Sanitarnej oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 128, poz.1407), przepis art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wprost stanowi, że do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia. Przed dalszymi uwagami warto odnotować, że rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) wydane zostało na podstawie upoważnienia zawartego w art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz.94 ze zm.). Przywołany przepis zawierający upoważnienie do wydania rozporządzenia zawarty jest w Rozdziale VII – Wypadki przy pracy i choroby zawodowe, Działu dziesiątego Kodeksu pracy – Bezpieczeństwo i higiena pracy. Przepisy dwóch ustaw: tj. Kodeksu pracy i ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz przepisy rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), wskazują na tryb administracyjny jako procedurę stwierdzania choroby zawodowej, w której organem jest państwowy inspektor pracy, a stronami są, w rozumieniu art. 28 K.p.a., pracownik i pracodawca. Żaden przepis prawa nie wyłącza sędziów sądów powszechnych, powoływanych w trybie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.1070 ze zm.) spod regulacji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). Oceny tej nie zmienia dodanie, na mocy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Prokuraturze, ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 228, poz.2256), do ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, przepisów art. 94a i art. 94b. Normy te nie regulują stwierdzania chorób zawodowych, ale przyznawania odszkodowania sędziemu, który na skutek choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Stanowią one unormowania oryginalne, w zakresie przyznawania świadczeń z tytułu chorób zawodowych, odnoszące się do tej grupy pracowników, w stosunku do uregulowań powszechnych, zawartych w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz.1673 ze zm.), która zastąpiła ustawę z dnia 12 czerwca 1975 r. w sprawie wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz.144 ze zm.). Przypomnieć można pogląd, że także pod rządami ustawy z 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, nawet po wejściu w życie ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 124, poz.782), w tym uzyskaniu nowego brzmienia art. 91 § 9 Prawa o ustroju sądów powszechnych, sędziom przysługiwały świadczenia odszkodowawcze (por. uchwała SN z 27 września 2002 r., sygn. akt III UZP 5/02, OSNP 2003/3/69). Dodanie do ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych przepisów art. 94a i art. 94b nie tyle więc wyłączyło sędziów sądów powszechnych spod działania przepisów regulujących administracyjny tryb stwierdzania chorób zawodowych, ile doprecyzowało tryb dochodzenia przez sędziów świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Tak samo jednak, jak w przypadku pracowników podlegających działaniu ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, postępowanie uregulowane w art. 94a i art. 94b Prawa o ustroju sądów powszechnych, musi być poprzedzone postępowaniem administracyjnym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Dla jasności dodać można, że stwierdzenie istnienia choroby zawodowej przez państwowego inspektora sanitarnego nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem uszczerbku na zdrowiu, w rozumieniu ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, czy też art. 94a i art. 94b Prawa o ustroju sądów powszechnych (por. Beata Gudowska "Choroby zawodowe", Praca i Zabezpieczenie Społeczne 2003/4/20). W konsekwencji przyjdzie posumować, że wnioskodawczyni miała prawo do uruchomienia trybu administracyjnego przewidzianego w rozporządzeniu z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), inspektor sanitarny był właściwy do wydania decyzji w tej sprawie, a wypowiedź inspektora, wyrażona w formie decyzji administracyjnej, nie naruszyła kompetencji organów orzekających w postępowaniu cywilnoprawnym unormowanym w art. 94a i art. 94b Prawa o ustroju sądów powszechnych i Kodeksu postępowania cywilnego.

Przed rozważaniami o charakterze merytorycznym, trzeba jeszcze odnieść się do zarzutu naruszenia przepisu § 2 ust.2 rozporządzenia w sprawie wykazu (...) w związku z Załącznikiem, w zakresie okresu upoważniającego do rozpoznania choroby zawodowej. Wykaz chorób zawodowych w części pierwszej wymienia choroby zawodowe. W rubryce drugiej podany jest, odnoszący się do poszczególnych chorób, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Takie sformułowanie oznacza możliwość rozpoznania choroby zawodowej nie tylko w okresie trwania narażenia zawodowego, ale także po ustaniu tego narażenia, w okresie wskazanym w Załączniku. Wykładnia ta znajduje potwierdzenie w przepisie § 2 ust.2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), według którego zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Na uboczu zauważyć można, że w procedurze ustanowionej w § 2 ust.2 omawianego rozporządzenia, przesądzające znaczenie ma już samo zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, a nie data wydania orzeczenia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt III SA/Po 470/04, ONSA i WSA 2005/6/136). Jeśli zaś chodzi o normę materialną zawartą w Załączniku, to wymaga ona wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia lub w okresie określonym w Wykazie, pomimo wcześniejszego ustania narażenia zawodowego. Pomijając sytuacje, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca, polegające na ujawnieniu się choroby (wystąpieniu udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia lub w okresie określonym w wykazie) i ewentualnym zgłoszeniu podejrzenia choroby po upływie tego okresu, skonstatować przychodzi, że wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych u wnioskodawczyni nastąpiło w okresie jej zatrudnienia, a zgłoszenie podejrzenia i orzeczenie zdarzyły się przed upływem dwóch lat od ustania zatrudnienia. Reasumując tę kwestię, jako błędny uznać należy pogląd, jakoby przepis § 2 ust.2 omawianego rozporządzenia oraz Załącznik do rozporządzenia ustanawiały okres rozpoznania choroby zawodowej liczony od wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Przepis § 2 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115) w powiązaniu z Załącznikiem stanowiącym wykaz chorób zawodowych, nie określa okresów od wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych, w których to okresach można rozpoznać choroby zawodowe, ale okresy od zakończenia narażenia zawodowego w których można rozpoznać choroby zawodowe. Godne uwagi wydaje się uzupełnienie, że uregulowanie to, odmienne w stosunku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983 r., zawiera u podstaw pogląd o wyjątkowości ujawnienia się choroby zawodowej po długim czasie od ustania narażenia oraz ułatwia powiązanie zachorowania z konkretnym miejscem pracy, bez konieczności eliminowania szkodliwych warunków ewentualnej późniejszej aktywności zawodowej (por. Beata Gudowska, op.cit. s. 18).

Rozważając zgodność zaskarżonej decyzji z pozostałymi przepisami materialnymi i proceduralnymi, wypada zacząć od przytoczenia pojęcia choroby zawodowej. Zgodnie z § 2 ust.1 w/w rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., przy rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z dużym prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Nie sposób nie zamieścić w tym miejscu spostrzeżenia, że określenie to jest zbliżone do definicji choroby zawodowej zawartej w art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz.1673 ze zm.). Odmienność sprowadza się do sposobu ustalania zaistnienia związku przyczynowego między narażeniem zawodowym a chorobą. Bezsporność lub wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowego, jako część hipotezy § 2 ust.1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), różni obecne uregulowanie także od unormowania obowiązującego na gruncie przepisu § 1 ust.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983 r. Treść § 2 ust.1 i 2 obecnie obowiązującego rozporządzenia umożliwia stwierdzenie u pracownika choroby zawodowej, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki:

- działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo istnienie szkodliwego dla zdrowia sposobu wykonywania pracy (narażenie zawodowe),

- rozpoznanie u pracownika choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych,

- bezsporność lub wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowego między narażeniem zawodowym a rozpoznaną u pracownika chorobą.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest rozpoznanie u G. G. choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych, tj. guzków głosowych twardych (poz. 15 pkt 1 Wykazu). Kontrowersja dotyczy wykonywania pracy w narażeniu na tę chorobę, przy czym ustalenie zaistnienia tego narażenia, w przypadku wnioskodawczyni, oznaczałoby spełnienie także dodatkowej przesłanki odnoszącej się do przewlekłej choroby narządu głosu – trwania narażenia przez okres 15 lat. Badając prawidłowość ustaleń organów inspekcji sanitarnej w tym zakresie stwierdzić trzeba od razu, ustosunkowując się zarazem do argumentacji skarżącego pracodawcy, że Wykaz stanowiący Załącznik do rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. nie wymienia równolegle chorób i stanowisk lub rodzajów prac, których wykonywanie naraża na te choroby. Stwierdzenie choroby zawodowej nie wiąże się z wykonywaniem konkretnego zawodu lub poszczególnych prac, przewidzianych przez prawodawcę, lecz z narażeniem w każdym miejscu pracy, charakterystycznym dla jej ujawnienia (patrz: Beata Gudowska, op.cit. s. 16). W szczególności, ustawodawca nie wymienił stanowisk pracy, które związane są z narażeniem na nadmierny wysiłek głosowy. Decydujące znaczenie ma zatem sposób wykonywania pracy, mogący powodować nadmierne obciążenie narządu głosu. Określenie stopnia tego obciążenia następuje w trakcie procedury dokonywania oceny narażenia zawodowego, prowadzonej w oparciu o przepisy § 2 ust.4 i 5 omawianego rozporządzenia. W związku z zarzutami skarżącego odczytać trzeba dyspozycje przywołanych przepisów. Analiza obu norm prowadzi po pierwsze do wniosku, że oceny narażenia zawodowego nie dokonuje pracodawca. Rola pracodawcy sprowadza się do dostarczenia dokumentacji gromadzonej na podstawie odrębnych przepisów. Nadto, jeśli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, ocenę przeprowadza się bezpośrednio u pracodawcy. Z uwagi na ustanie zatrudnienia wnioskodawczyni przed zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej, podmiot przeprowadzający ocenę narażenia zawodowego nie miał więc obowiązku dokonania tej oceny bezpośrednio u skarżącego pracodawcy. Po drugie, podmiotem właściwym do przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego mógł być, zgodnie z § 2 ust.5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wykazu (...), lekarz zgłaszający podejrzenie choroby zawodowej, gdyby sprawował profilaktyczną opiekę nad pracownikiem. W aktach sprawy nie ma dokumentu wskazującego na dokonanie zgłoszenia podczas zatrudnienia wnioskodawczyni, zatem trudno mówić o zgłoszeniu podejrzenia przez lekarza sprawującego opiekę profilaktyczną (ta dotyczy pracownika aktualnie zatrudnionego – patrz: § 3 ust.2 pkt 1 omawianego rozporządzenia, art. 229 § 6 zdanie drugie Kodeksu pracy i rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. Nr 69, poz.332 ze zm.). W rezultacie podmiotami właściwymi do oceny narażenia zawodowego były, w sprawie choroby zawodowej G. G., podmioty wymienione w § 2 ust.5 pkt 2 i 3 rozporządzenia, tj. lekarz Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. Sporządzenie jednego z formularzy karty oceny narażenia zawodowego przez H. M. nie dlatego więc stanowiło uchybienie, że nie była ona pracownikiem Sądu Rejonowego w N., ale z uwagi na fakt niespełnienia przezeń warunków określonych w § 2 ust.5 pkt 1 – 3 rozporządzenia. Ocena narażenia zawodowego przeprowadzona została jednak nadto przez jednostkę orzeczniczą i inspektora sanitarnego. Formularz sporządzony w dniu 29 listopada 2004 r. przez Starszego Inspektora Higieny Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w N. H. N. nie zawiera podsumowania, ale stanowisko powiatowego inspektora sanitarnego w zakresie narażenia zawodowego zostało wyartykułowane w uzasadnieniu decyzji I instancji. Placówka orzecznicza zaś kilkakrotnie, niezależnie od poglądu przedstawionego w orzeczeniu z dnia 25 października 2004 r., przedstawiła swoją ocenę narażenia zawodowego wnioskodawczyni podczas jej zatrudnienia w Sądzie Rejonowym w N. Zdaniem składu orzekającego, decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej, w zakresie przesłanki narażenia zawodowego, zwłaszcza po uzupełnieniu materiału dowodowego o wykaz rozpraw prowadzonych przez sędziego G. G. w 2000 r., karty ewidencji obecności w pracy i pismo Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia 31 maja 2005 r., nie narusza sformułowanej w art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. W szczególności, przekonująca wydaje się argumentacja, oparta o zaakceptowane stanowisko Komisji Ekspertów Unii Europejskiej Foniatrów, że sposób wykonywania zawodu sędziego wymaga większej, niż przeciętna wydolności głosowej (mimo, że zawód ten nie należy do wymagających specjalnej jakości głosu lub stwarzających znaczne wymogi dla narządu głosu). Odnotować także warto, wyartykułowany w literaturze przedmiotu pogląd, iż narażeni na choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym, są m.in. adwokaci (patrz: Władysław Birecki [w] red. K. Marek, R. Smolik "Medycyna pracy. Tom III. Patologia zawodowa", Instytut Medycyny Pracy, Łódź 1991, s. 241). Podkreślić bardzo wyraźnie trzeba, że rozpoznanie choroby zawodowej jest niezależne od stopnia narażenia pracownika na oddziaływanie szkodliwych warunków pracy (por. Beata Gudowska, op.cit. s. 19). To więc, że w niektórych zawodach stopień narażenia jest wyższy (np. u śpiewaków, czy nauczycieli) oraz, że w ramach tej samej grupy zawodowej występują stanowiska narażone w wyższym stopniu (np. sugerowane większe narażenie sędziów orzekających w sprawach karnych i cywilnych), nie ma znaczenia przy ustaleniu wykonywania pracy, przez sędziego orzekającego w Wydziale Rodzinnym i Nieletnich, w sposób narażający na chorobę zawodową.

Przed oceną ustalenia zaistnienia kolejnej przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej – wystąpienia związku przyczynowego między rozpoznaną u wnioskodawczyni chorobą, a narażeniem w środowisku pracy, omówić należy prawidłowość czynności uruchamiających tę procedurę oraz polegających na zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego w tym zakresie. Inspektora sanitarnego prowadzącego postępowanie w sprawie choroby zawodowej obowiązują, jako organ administracyjny wydający decyzję kończącą postępowanie administracyjne, zarówno przepisy proceduralne zawarte w rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), jak i normy dotyczące ogólnego postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 K.p.a. oraz art. 77 – 84 K.p.a. Od razu, pamiętając o zarzutach skarżącego zgłaszanych w trakcie postępowania administracyjnego, przywołać należy dyspozycję § 3 ust.4 omawianego rozporządzenia, zgodnie z którą jeżeli zgłoszenia podejrzenia dokonuje lekarz, zgłoszenie to następuje przez przesłanie kopii skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Po otrzymaniu kopii skierowania, w myśl § 4 ust.1, właściwy państwowy inspektor sanitarny wszczyna postępowanie, w szczególności kieruje pracownika na badanie. Skierowania tego nie stosuje się, gdy zgłoszenie zostało dokonane przez lekarza w formie kopii skierowania (§ 4 ust.2). Takie skierowanie przez lekarza, z uwagi na wcześniejsze ustanie zatrudnienia wnioskodawczyni, zostało dokonane. Należy się zgodzić z twierdzeniem skarżącego, że powinien być powiadomiony o wszczęciu postępowania jeszcze przed badaniem wnioskodawczyni. Obowiązek powiadomienia pracodawcy przed badaniem wynika wprost z § 4 ust.1 in fine omawianego rozporządzenia. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Skarżącemu umożliwiono w trakcie postępowania wypowiedzenie się o orzeczeniu lekarskim oraz na żądanie pracodawcy domagano się uzupełnienia orzeczenia, w tym przedstawienia szerszej argumentacji rozpoznania i okoliczności mającej, według skarżącego, obalić domniemanie związku przyczynowego między warunkami pracy a rozpoznaną chorobą.

Uwagi powyższe umożliwiają omówienie przyczyn dla których uwzględniono skargę. Do rozpoznania chorób zawodowych powołane są jednostki orzecznicze wymienione w § 5 ust.2 i 3 rozporządzenia w sprawie wykazu (...). Utrwalony jest, jak już wyżej zasygnalizowano, pogląd o obowiązku zachowania w trakcie rozpoznawania chorób zawodowych także reguł postępowania dowodowego określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, ONSA 2000/2/63). Dla potrzeb niniejszych rozważań wystarczające będzie stwierdzenie, że specjalna procedura rozporządzenia nie przewiduje powoływania innych biegłych, niż placówki orzecznicze wymienione w cyt. § 5 ust.2 i 3, ale jednocześnie orzeczenia powinny odpowiadać wymogom opinii biegłych wynikającym z art. 84 K.p.a., a nadto podlegają one weryfikacji inspektorów sanitarnych prowadzących postępowanie. Jeśli orzeczenie lekarskie jest niewystarczające dla przyjęcia, że doszło do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, to nie ma, w ocenie składu orzekającego, mowy o związaniu inspektora sanitarnego takim orzeczeniem. Orzeczenie podlega ocenie organu, w myśl art. 80 K.p.a., tak jak każdy dowód zebrany w sprawie (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 17 listopada 1999 r., sygn. akt II SA/Ka 209/98, Pr. Pracy 2000/7/39; uzasadnienie wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 3130/01, niepublikowanego; wyrok NSA z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 45833). Weryfikacja orzeczenia lekarskiego przez organ powinna być przeprowadzona zarówno z punktu widzenia rozpoznania schorzenia, jak i zaistnienia związku przyczynowego między narażeniem a rozpoznaną chorobą. Konstrukcja § 2 ust.1 rozporządzenia w sprawie wykazu (...) wskazuje na istnienie domniemania związku przyczynowego między rozpoznaną choroba a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie (por. wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r., sygn. akt II RN 128/98, OSNP 1999/24/771 – odnoszący się do § 1 ust.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983 r., ale zachowujący aktualność w obecnym stanie prawnym). Domniemanie to ma charakter wzruszalny (praesumptio iuris tantium) i może być obalone dowodem przeciwnym, jeżeli pracodawca wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została ona spowodowana przyczynami niepozostającymi w związku z pracą lub że warunki występujące w środowisku pracy nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia (por. Teresa Bińczycka – Majewska "Prawne aspekty chorób zawodowych", Państwo i Prawo 1993/7/59). Próbę obalenia domniemania może podjąć pracodawca także poprzez kwestionowanie orzeczenia lekarskiego wydanego przez jednostkę orzeczniczą I stopnia. Przepis § 7 ust.1 omawianego rozporządzenia, ustanawiający obowiązek przeprowadzenia ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia na żądanie pracownika, nie wyklucza możliwości zgłoszenia takiego żądania przez pracodawcę. Stanowisko takie nie było odosobnione na gruncie uregulowań rozporządzenia z 1983 r. (por. uzasadnienie w/w wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 3130/01). Pogląd ten uległ wzmocnieniu w świetle brzmienia § 8 ust.2 rozporządzenia z 2002 r. Na mocy tego przepisu inspektor sanitarny jest obowiązany, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, do zażądania uzupełnienia orzeczenia przez lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie lub wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjęcia innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, taka konieczność uzupełnienia materiału dowodowego zaistniała w niniejszej sprawie. Uzupełnienie to powinno po pierwsze dotyczyć ustalenia okresu palenia przez wnioskodawczynię papierosów. Co prawda w pismach uzupełniających Poradnia Chorób Zawodowych wykluczyła związek przyczynowy między paleniem tytoniu, a rozpoznaną u G. G. chorobą narządu głosu, ale jednocześnie w pismach tych podkreślano zaprzestanie przez badaną palenia papierosów dziesięć lat wcześniej. Niezależnie zaś od ewentualnych ustaleń w tym zakresie, w oparciu o oferowane przez pracodawcę dowody, nie sposób nie zauważyć, że w oświadczeniu z dnia 9 lutego 2005 r. wnioskodawczyni przyznała fakt nałogowego palenia tytoniu, a przyznanie to nawiązywało do wniosku pracodawcy o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność palenia, przez G. G., papierosów aż do czasu ustania zatrudnienia. W piśmie zaś z dnia 12 stycznia 2005 r. lekarze Poradni Chorób Zawodowych poinformowali, że brali pod uwagę fakt palenia przez badaną papierosów oraz podali inny, niż podnoszony przez pracodawcę okres trwania tego nałogu. O ile zatem ustalenia w zakresie tego okresu będą w dalszym postępowaniu inne, niż brane pod uwagę przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, to obowiązkiem inspektora sanitarnego będzie uzyskanie uzupełnienia orzeczenia. Niewyjaśnienie tej kwestii dotychczas stanowiło naruszenie art. 77, art. 80 i art. 84 K.p.a. oraz § 8 ust.2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, o ile pracodawca w dalszym ciągu konstestować będzie, tak jak do tej pory, orzeczenie jednostki orzeczniczej I stopnia, konieczne będzie, w myśl § 8 ust.2 rozporządzenia, wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Tryb warunkowy tego wskazania Sądu wynika z niepewności co do tego, czy dojdzie do uzupełnienia orzeczenia I stopnia i jakie stanowisko procesowe zajmie wówczas skarżący. Oceniając przebieg dotychczasowego postępowania podkreślić wyraźnie trzeba, iż brak wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia także stanowił uchybienie w/w przepisom proceduralnym. Skoro bowiem pracodawca, korzystając z prawa do podjęcia próby obalenia domniemania związku przyczynowego między warunkami pracy, a rozpoznanym schorzeniem zgłasza wyłączną, w jego ocenie, inną przyczynę schorzenia, niż warunki pracy, to powinien mieć zagwarantowane prawo do weryfikacji stanowiska jednostki orzeczniczej I stopnia, nie tylko przez inspektorów sanitarnych, ale także przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Inne odczytanie treści § 8 ust.2 w związku z § 7 ust.1 rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. mogłoby rodzić wątpliwości, co do zgodności tych uregulowań z wyrażoną w art. 32 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą równości wszystkich podmiotów wobec prawa. Dla jasności stanowiska Sądu w tej mierze zaakcentować warto, że kilkakrotnie ponawiana przez pracodawcę prośba o powołanie biegłego nie może być uwzględniona w inny sposób, niż poprzez wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia, a nie jako możliwość powołania jakiejkolwiek osoby spełniającej warunki z art. 84 § 1 K.p.a.

Wobec powyższego należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 tej ustawy, decyzję I instancji. Orzeczenie o kosztach postępowania oparto o art. 200, a orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji wydano na zasadzie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Podkreślić nadto należy konieczność szerszego, niż dotychczas, uzasadnienia związku przyczynowego lub jego braku, między paleniem tytoniu a rozpoznanymi u wnioskodawczyni guzkami twardymi. Celowe wydaje się przytoczenie tych źródeł z zakresu medycyny pracy i otolaryngologii, na podstawie których jednostki orzecznicze i inspektorzy sanitarni oprą swoje stanowisko w kwestii związku przyczynowego, oraz w razie kontrowersji między takimi źródłami, argumentacji teoretycznej z tym związanej, a nie tylko wyartykułowanie, w orzeczeniu oraz uzasadnieniu decyzji, kategorycznych stwierdzeń co do etiologii guzków głosowych twardych. Uwaga ta jest o tyle na miejscu, że jeszcze w 1980 r. głoszony był pogląd, że "nie ma dotąd zgodnych poglądów na etiopatogenezę guzków wiązadeł głosowych" (patrz: Prof. dr hab. med. Stanisław Iwankiewicz "Otolaryngologia", Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1980, s. 300). Na koniec przypomnieć trzeba, iż obalenie domniemania związku przyczynowego, między warunkami pracy a chorobą zawodową, następuje tylko wówczas, gdy okaże się, że warunki pracy w żadnym stopniu nie przyczyniły się do wystąpienia choroby.