Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 260/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2008-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9  par. 1 art. 210
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi Y. C. i A. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. oddala skargę 2. nakazuje zwrócić z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Y. C. kwotę [...] ([...]) zł tytułem nadpłaconego wpisu sądowego. 3. nakazuje zwrócić z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A. D. kwotę [...] ([...]) zł tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją nr [...] z dnia [...]. stwierdził powstanie długu celnego w dniu [...]. w stosunku do samochodu osobowego marki C. AX, za dłużników w sprawie uznając A. D. oraz Y. C. i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ podał, że w dniu [...]. funkcjonariusze Urzędu Celnego w T., dokonali kontroli samochodu osobowego marki VW J. poruszającego się na niemieckich tablicach rejestracyjnych, bez naklejonego znaczka dotyczącego rejestracji pojazdu w Niemczech. Ustalono, że samochód ten w dniu kontroli figurował jako wyrejestrowany w Niemczech. Kierującym okazał się obywatel T. A. D., który oświadczył, że pojazd ten pożyczył od swego wspólnika w interesach – Y. C., również obywatela t. Sprawdzono, że ostatnim właścicielem tego samochodu był R. K. zam. w N.

Ponadto, funkcjonariusze ustalili, że A. D., który kierował w/w samochodem osobowym marki VW J., posiadał przy sobie również niemiecki dokument rejestracyjny dotyczący innego samochodu osobowego, tj. marki C. AX, dokument wystawiony był na A. T. zam. w N. A. D. oświadczył, że C. znajduje się w jego miejscu zamieszkania w Polsce.

W wyniku sprawdzenia samochodu – C. AX, ustalono, że samochód ten został wyrejestrowany z terenu Niemiec w dniu [...]., a przynależne do niego tablice rejestracyjne figurują w tym kraju jako utracone.

W wyniku podjętych działań operacyjnych w dniu [...]. funkcjonariusze celni dokonali zatrzymania tego samochodu, poruszającego się na niemieckich tablicach rejestracyjnych, którego kierującym okazał się ponownie A. D. Zatrzymany podczas jazdy A. D. oświadczył, że pojazd ten również pożyczył wraz z dowodem rejestracyjnym od Y. C., otrzymał go od tego wspólnika w celu użytkowania. Wyjaśnił, że nie interesowała go sytuacja prawna wymienionego samochodu.

Przesłuchany Y. C. zeznał, że właścicielem C. AX jest ich wspólnik w interesach obywatel turecki A. O. zamieszkały w N., który przyjechał tym pojazdem do Polski i pozostawił go u Y. C. w celu dokonania naprawy, natomiast sam wyjechał pociągiem do Niemiec. Y. C. po wykonaniu napraw kilkakrotnie pożyczał C. w celu jego użytkowania A. D. Y. C. wyjaśnił również, że nie interesował się faktem wyrejestrowania tego pojazdu oraz utraty tablic rejestracyjnych, bowiem nie miał w tym żadnego interesu.

W konsekwencji powyższego, Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją nr [...] z dnia [...] stwierdził powstanie długu celnego w przywozie wobec w/w samochodu osobowego C. AX, a dłużnikami solidarnymi w tym postępowaniu uznał A. D., Y. C. oraz A. O., zobowiązując ich do zapłaty kwoty wynikającej

z długu celnego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją

nr [...] z dnia [...]. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celnego w B. Jednakże w wyniku wniesionej skargi przez jednego z dłużników – Y. C., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, Sąd ten wyrokiem o sygn. akt I SA/Bd 422/06 z dnia 08.11.2006r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego

w B., w związku z czym sprawa długu celnego stała się przedmiotem ponownego rozpatrzenia przez organ celny I instancji.

Naczelnik Urzędu Celnego w B., po ponownym przeanalizowaniu sprawy, wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...]., stwierdził powstanie długu celnego w dniu [...]r. w stosunku do przedmiotowego samochodu osobowego marki C. AX, za dłużników w sprawie uznając tym razem jedynie A. D. i Y. C., bowiem wobec A. O. upłynął przewidziany prawem termin służący do powiadomienia go o kwocie wynikającej z długu celnego.

Od tej decyzji Y. C. i A. D. złożyli odwołanie. Zarzucając naruszenie art. 210 § 3 pkt 3 oraz art. 230 § 4, § 4a i § 5 ustawy - Kodeks celny zażądali uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. uchylił decyzję organu I instancji w części zastosowanej podstawy prawnej, a w pozostałym zakresie utrzymał tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, zgodnie z którym dłużnikami są osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Organ podniósł, że A. D. podczas pierwszego zatrzymania go w dniu [...]r. poruszał się samochodem osobowym marki VW J. wyrejestrowanym w N., podobnie, jak w dniu [...]r., gdy po raz drugi poruszał się samochodem osobowym marki C. AX, który również figurował w ewidencji jako wyrejestrowany od kilku miesięcy z terenu N.

W opinii organu, biorąc pod uwagę okoliczności pierwszego zatrzymania, gdy uzyskał informację od funkcjonariuszy, że pojazd ten w rzeczywistości nie jest zarejestrowany, mógł się dowiedzieć, że drugi pojazd jest wyrejestrowany, a wiedzę tę mógłby uzyskać chociażby od funkcjonariuszy celnych, którzy podczas zatrzymania VW J. w dniu [...]r. zainteresowali się również dowodem rejestracyjnym dotyczącym C. AX. Zauważono, iż samochód ten zatrzymany został podczas jazdy o wiele później, bo dopiero w dniu [...]r. Zdaniem organu, A. D. mógł tym razem dochować należytej staranności i upewnić się czy ponownie nie ma do czynienia z pojazdem, którego legalność poruszania się w Polsce budzi zastrzeżenia. Mimo to pożyczył ten pojazd od Y. C. i użytkował go, a jak wynika z protokołów przesłuchania A. D., przyznał, że nie interesowała go sytuacja prawna tego pojazdu. W ocenie organu odwoławczego zachowanie takie wypełniało zastosowanie wobec A. D. art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, by uznać go na tej podstawie za dłużnika.

Podobna sytuacja dotyczyła drugiego skarżącego – Y. C., który będąc właścicielem w/w VW J., użytkował go i użyczał A. D., mimo braku jego rejestracji, a w sytuacji ujawnienia tego faktu przez funkcjonariuszy celnych, po pierwszych czynnościach dochodzeniowych przeprowadzonych wobec tego pojazdu, wywiózł go powrotnie do Niemiec i tam zarejestrował. Pomimo tego zdarzenia użyczał A. D. kolejny pojazd – C. AX.

Organ zauważył, że Y. C. rozporządzał C. AX, oddawał go kilkakrotnie do naprawy pomimo, że wiedział, iż właścicielem jest inny obywatel T. – O., a który wyjechał pociągiem do N. pozostawiając w Polsce ten pojazd.

Organ podał, że samochód ten mógłby być wprowadzony na obszar polski na zasadzie odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, pod warunkiem, że byłby użytkowany wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury czasowej oraz, że zostałby wywieziony powrotnie za granicę lub otrzymał nowe przeznaczenie celne, najpóźniej w dniu,

w którym osoba, która go przywiozła opuszczała polski obszar celny.

Zdaniem organu, C. wyrejestrowany w Niemczech, znajdował się na polskim obszarze celnym nielegalnie. Dyrektor podał, że Y. C., A. D. i A. O. byli wspólnikami Spółki z o.o. I. I. w B., która prowadziła działalność gospodarczą. Spółka korzystała z usług kancelarii prawniczej, a zatem skarżący mogli wyjaśnić kwestie związane ze stanem prawnym pojazdów pozostawionych w Polsce.

W ocenie organu, skarżący weszli w posiadanie, a następnie korzystali

z C. AX bez dochowania staranności w stopniu, który określa się jako "należyty" – w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego.

Organ powołał się także na wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy IV Wydziału Karnego dnia 16.09.2003r., którym uznano skarżących winnymi czynów

z kodeksu karnego skarbowego.

Organ podał również, że ostatecznie postanowieniem z dnia 24 lutego 2005r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy umorzył postępowanie, jednakże powodem była zmiana przepisów karnych związanych z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej

i depenalizacja czynów w odniesieniu do towarów przemieszczanych wewnątrz Unii.

Dyrektor wskazał, że skarżący przebywali na terenie Polski na podstawie kart czasowego pobytu i powinni przestrzegać przepisów prawa polskiego, dołożyć starań do ich zachowania. W konsekwencji zaszły podstawy do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżących. Podkreślił, że skarżący wchodząc w posiadanie C. AX przejęli tym samym na siebie odpowiedzialność w zakresie obowiązków celnych.

Organ zaznaczył, że wprowadzenie towaru z naruszeniem art. 39 Kodeksu celnego oznacza, że mamy do czynienia z nielegalnym wprowadzeniem towaru

w rozumieniu art. 9 tej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik Urzędu Celnego błędnie w podstawie prawnej przywołał m.in. art. 9 § 2 zamiast art. 9 § 1 Kodeksu celnego, jak również art. 210 § 3 pkt 1 i 3 zamiast art. 210 § 3 pkt 1. Organ celny II instancji uzupełnił podstawę prawną o art. 230 § 4a Kodeksu celnego. Ponadto powołując się na regulację z art. 230 Kodeksu celnego stwierdził, że 3-letni termin do zawiadomienia dłużników – skarżących o kwocie długu celnego upłynie [...]r., bowiem nastąpiło zawieszenie terminu przedawnienia w związku

z wszczęciem postępowania karnego skarbowego do dnia prawomocnego zakończenia postępowania – czyli [...]r. Natomiast w stosunku do trzeciej osoby – A. O. upłynął termin 3-letni i nie ma podstaw do uznania go za dłużnika.

Na powyższe rozstrzygnięcie złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 210 § 3 pkt 3 ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny wnieśli

o uchylenie decyzji organów celnych obu instancji w całości. W uzasadnieniu

w pierwszej kolejności opisano przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego. Następnie powołano się na art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego

i stwierdzono, że niezasadnie organy określiły dług celny w oparciu o ten przepis. Zdaniem skarżących, organ celny zobowiązany jest do udowodnienia obu przesłanek łącznie pozwalających na wskazanie, iż są oni dłużnikami celnymi. Podkreślili, że nie podważają faktu krótkotrwałego posiadania pojazdu, jednakże zaznaczyli, iż nie posiadali wiedzy, ani też ich zachowanie nie wykazywało braku zachowania należytej staranności w przedmiocie dowiedzenia się, czy samochód marki C. AX był wprowadzony na polski obszar celny nielegalnie.

Skarżący wskazali, że VW J. w związku z wyrejestrowaniem w Niemczech nie posiadał stosownego znaczka na tablicach rejestracyjnych, co już wizualnie wskazywało na brak tej rejestracji. Natomiast C. AX znaczki te posiadał, a więc nie było powodu, aby A. D. powziął wątpliwości co do sytuacji prawnej także tego samochodu. Ponadto, skoro sam Y. C. nie miał wiedzy o tym, że C. AX nie był zarejestrowany za granicą, to tym bardziej A. D. mając jedynie grzecznościowo użyczony samochód nie mógł się o tym dowiedzieć. Strona nie zgodziła się również ze stanowiskiem organu celnego, że podobna sytuacja dotyczy również drugiego skarżącego – Y. C.. Zauważono, że Y. C. był właścicielem VW J., który nie był zarejestrowany, a A. D. tylko od niego samochód pożyczał, a więc ich wiedza o tym fakcie była bezspornie różna. Ponadto, A. O., właściciel C. AX pozostawił pojazd do dyspozycji Y. C., z uwagi na jego uszkodzenie i konieczną naprawę, a nie A. D.

Okoliczność, iż Y. C., A. D. i A. O. byli wówczas wspólnikami w interesach prowadzonych w Polsce, zdaniem skarżących, nie przesądza o tym, że z tego tytułu musieli mieć wiedzę o sytuacji prawnej przedmiotowych samochodów. Tym bardziej, że C. AX został w Polsce tylko z powodu jego uszkodzenia i koniecznej naprawy (okoliczność bezsporna).

Zdaniem skarżących, powoływane przez organ celny na poparcie swojej argumentacji wyroki karne są bez znaczenia wobec umorzenia postępowania

w stosunku do A. D. i Y. C. Tylko prawomocny wyrok skazujący miałby ewentualnie znaczenie dla niniejszego postępowania, a takiego w sprawie nie ma. Ponadto, już z samego postanowienia Sądu Rejonowego sygn. akt IV Kz 285/04 wynika, że A. D. działał nieumyślnie, a jedynie do rozważenia pozostała kwestia nieumyślności świadomej czy też nieświadomej.

Skarżący podnieśli, iż przepisy kodeksu celnego nie definiują pojęcia "należytej staranności", w konsekwencji czego należałoby posiłkowo odnieść się do doktryny i całej judykatury. Bez wątpienia kwestia dochowania należytej staranności rozważana jest przez Sąd Najwyższy najczęściej w odniesieniu do art. 355 kodeksu cywilnego. Orzecznictwo Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślało, iż należyta staranność jest starannością ogólnie wymaganą w stosunkach danego rodzaju, a nie starannością ocenianą surowiej, kiedy to zwiększone jest oczekiwanie co do umiejętności, wiedzy, skrupulatności, rzetelności, zapobiegliwości, zdolności przewidywania dłużnika. W tym miejscu wskazano na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2003r. sygn. akt V CK 311/02.

Zdaniem skarżących, biorąc pod uwagę fakt, że posiadali oni dowody rejestracyjne samochodu, jak i na tablicach rejestracyjnych była stosowna nalepka, mieli pełne prawo, aby przypuszczać, że C. AX został legalnie wprowadzony na polski obszar celny. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że pożyczając jakikolwiek samochód każdy kierowca sprawdza tylko fakt posiadania dowodu rejestracyjnego i ubezpieczenia. Analizowanie i sprawdzanie w urzędach stanu prawnego samochodu wykracza poza cechy należytej staranności średniego rodzaju, a wręcz nosi cechy daleko przekraczające ustalony zwyczajowo standard, którego swoją dyspozycją nie obejmuje art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. W ocenie skarżących, nie wypełnili oni przesłanek przepisu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego.

Ponadto stwierdzili, że dopiero na skutek postępowania sprawdzającego prowadzonego przez organ celny w Europejskim Rejestrze Pojazdów Delegatura

w T. w dniu [...]. okazało się, że ostateczne wyrejestrowanie pojazdu z terenu Niemiec nastąpiło w dniu [...]. Powyższe okoliczności, zdaniem skarżących wskazują, że Y. C., nie mógł mieć wiedzy na temat nieuregulowanego stanu prawnego, gdyż jego wyrejestrowanie nastąpiło w trakcie naprawy auta w Polsce bez jego wiedzy. Tym bardziej bezpodstawne w zaskarżonej decyzji jest, według skarżących, określenie odpowiedzialności A. D. na identycznej podstawie, co ewidentnie narusza dyspozycję art.210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. Należy podkreślić, że A. D. sporny pojazd pożyczył tylko kilka razy od swojego wspólnika Y. C.. Trudno wymagać, aby biorący do korzystania samochód za każdym razem sprawdzał jego sytuację prawną.

Skarżący podnieśli, że sam fakt, iż odpowiedzialność ma charakter solidarny nie oznacza, że wszyscy dłużnicy odpowiadają według identycznych przesłanek. Fakt solidarnej odpowiedzialności za kwotę jednego długu celnego nie przesądza

o tym, że każdy z dłużników solidarnych staje się dłużnikiem celnym ze względu na zindywidualizowane uchybienie "należytej staranności". W tym miejscu powołali się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2002 r., sygn. akt

V SA 1533/01, ONSA 2003/2/69. W niniejszej sprawie należało przede wszystkim ustalić dla każdego podmiotu jego własną "należytą staranność" w zakresie możliwości zorientowania się, że nie opłacono należności celnych.

Reasumując skarżący stwierdzili, że wadliwość postępowania prowadzącego do wydania zaskarżonych decyzji polegała na tym, że organy I i II instancji, pomimo podnoszenia tej kwestii w odwołaniu, zaniedbały rozważenia w sposób zindywidualizowany, w odniesieniu do poszczególnych osób, przesłanek, które decydują o tym, czy w ogóle można im przypisać cechy dłużnika celnego.

W związku z powyższym, ich zdaniem, należy uznać, że naruszone zostały zasady wskazane w art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.).

Spór sprowadza się do ustalenia, czy zgodne z prawem jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego w części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą powstanie długu celnego w stosunku do samochodu osobowego marki C. AX i określającą kwotę tego długu, uznając za dłużników A. D. i Y. C.

Na wstępie należy zauważyć, że postępowanie prowadzone przez organy celne dotyczy długu celnego powstałego w przywozie w dniu [...].

Zgodnie z treścią art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Przepis ten stanowi zasadę rozgraniczającą stosowanie przepisów dotychczasowych oraz obowiązujących od dnia 1 maja 2004 r. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wyraźnie zarysowuje się pogląd, że retroaktywne stosowanie przepisów prawa wspólnotowego, obejmujące okres sprzed przystąpienia, w przypadku braku szczegółowych przepisów w Traktacie Akcesyjnym, jest niedopuszczalne (sprawa C-464/98 Westdeutche Landesbank, sprawa C-302/04 Ynos). W związku z tym, ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia należy dokonać z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny.

Na podstawie art. 9 § 1 tej ustawy nielegalnym wprowadzeniem towaru jest wprowadzenie dokonane z naruszeniem przepisów art. 35 § 2, art. 36, art. 37, art. 39 i art. 180 § 2.

Stosownie do art. 210 § 1 Kodeksu dług celny w przywozie powstaje w wypadku:

1) nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym,

2) nielegalnego wprowadzenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostałą część polskiego obszaru celnego.

Na podstawie art. 210 § 2 Kodeksu dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru.

Zgodnie natomiast z art. 210 § 3 dłużnikami są:

1) osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia,

2) osoby, które uczestniczyły we wprowadzeniu i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie to było nielegalne,

3) osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.

Przywołany przepis przewiduje bardzo szeroki krąg osób, które "nabyły, posiadały lub posiadają towar" wprowadzony nielegalnie i podlegający należnościom celnym przywozowym. Ujęcie to oznacza, że każda z osób uczestniczących w obrocie takim towarem, w tym posiadacz teraźniejszy lub przeszły (a więc władający towarem w zakresie jakiegokolwiek prawa - nie dotyczy to dzierżyciela i władztwa prekaryjnego), może być dłużnikiem celnym. Staje się nim, gdy zostanie wykazane, że "przy zachowaniu należytej staranności" osoby te "mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie było nielegalne" (wyrok NSA z dnia 7 marca 2002r., sygn. akt V SA1533/01, ONSA 2003/2/69).

W doktrynie wskazuje się, że elementem istotnym w stwierdzeniu, czy dana osoba stała się dłużnikiem, jest ustalenie, czy występuje określony w przepisach stosunek sprawcy do czynu lub do okoliczności jemu towarzyszących. Z nielegalnym wprowadzeniem towaru na polski obszar celny mamy do czynienia w przypadku określonym w art. 9 § 1 Kodeksu wtedy, gdy miało miejsce naruszenie wymienionych w nim przepisów kodeksu celnego, co może nastąpić w wyniku zamierzonego działania, zaniechania lub niedbalstwa (J. Borkowski, J. Chlebny, J. Chromicki, R. Hauser, H. Wojtachnio, Kodeks celny – komentarz, s.410, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, W-wa 2001).

Odnosząc powyższe regulacje i rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że analiza zaskarżonej decyzji w kontekście zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosków, że organy wykazały wystąpienie przesłanek z art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego zarówno po stronie A. D., jak również Y. C. Organy odrębnie w stosunku do każdego z nich podały okoliczności, które uzasadniają twierdzenie, że nie zachowali należytej staranności, aby dowiedzieć się, iż pojazd został wprowadzony nielegalnie. Wbrew zarzutom skargi organ nie stwierdził, że dłużnicy odpowiadają według identycznych przesłanek. W przedmiotowej sprawie każdy z dłużników solidarnych stał się dłużnikiem celnym ze względu na zindywidualizowane uchybienia "należytej staranności". Dla każdego ze skarżących organ ustalił jego własną "należytą staranność" w zakresie możliwości zorientowania się, że nie opłacono należności celnych. Mając na uwadze choćby takie okoliczności, że już [...]. skarżący A. D. został zatrzymany kierując nielegalnie wprowadzonym samochodem VW J., użyczonym przez Y. C., nie było przeszkód, a wręcz istniała powinność zainteresowania się, czy drugi pojazd użyczony przez tę samą osobę został wprowadzony leganie na polski obszar celny. Doświadczenie życiowe i powinność przewidywania odpowiednich następstw zachowania, nakazywały wykazać minimum ostrożności i podjąć proste działania w celu dowiedzenia się, co do sytuacji prawnej kolejnego pojazdu użyczonego przez tego samego wspólnika.

Ocena organu w przedmiocie zachowania skarżącego C. jest również zasadna. Podkreślić należy, że Y.C. posiadał wiedzę, że pojazd marki C. AX został wprowadzony na polski obszar celny przez A. O., który w [...]. pozostawił go w Polsce i wyjechał do Niemiec. Z ustaleń wynika, że przez kilka miesięcy skarżący C. był w posiadaniu pojazdu pozostawionego przez wspólnika, rozporządzał nim, oddawał do naprawy, użyczał kilkakrotnie A. D. i również nie wykazał żadnego zainteresowania, czy wobec tych okoliczności jemu znanych, pojazd ma uregulowany stan prawny. Tym bardziej powinien wykazać minimum ostrożności w dysponowaniu pojazdem pozostawionym przez osobę, która opuściła Polskę, skoro z własnego doświadczenia wiedział, że pojazdy pozostawiane nie zawsze mają uregulowany stan prawny, a inny pojazd, który był w jego posiadaniu i który również użyczał A.D., po ujawnieniu przez funkcjonariuszy braku rejestracji, wywiózł powrotnie do Niemiec.

Ponadto, skarżący dysponowali niemieckim dokumentem rejestracyjnym i niewątpliwie trudno uznać, że nie mieli wiedzy, iż pojazd ten jest towarem niekrajowym.

Ponieść należy, że zarówno A.D., jak również Y.C. zeznali, że nie interesowali się sytuacją prawną pojazdu, co potwierdzili w zeznaniach (d.: akta sprawy karnej skarbowej, k. nr 41 i 106). Trudno zatem twierdzić o dołożeniu przez skarżących staranności ogólnie wymaganej w stosunkach tego rodzaju. Ocena należytej staranności dokonana przez organ nie pozostaje w sprzeczności z poglądami doktryny, czy też orzecznictwem sądowym, na które powołano się w skardze.

Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że Y.C., A.D. i A.O. byli wspólnikami Spółki z o.o. I. I. w B. prowadzącej działalność gospodarczą. Pojazd zatem był przekazywany w posiadanie przez osoby, które łączyły wspólne interesy w ramach działalności gospodarczej spółki, a której byli wspólnikami.

Zauważyć także należy, że postanowieniem z dnia [...]. ([...] – data uprawomocnienia się postanowienia) Sąd Rejonowy w Bydgoszczy wprawdzie umorzył postępowanie wobec każdego ze skarżących, jednakże uzasadnienie jednoznacznie przesądza, iż podstawą była zmiana przepisów prawa karnego związana z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej i niekaralność czynów zabronionych popełnionych w odniesieniu do towarów przemieszczanych wewnątrz obszaru Unii Europejskiej (d.: akta administracyjne – k. nr 1 i 2). Uwolnienie zatem skarżących z odpowiedzialności karnej na skutek zmiany przepisów wynikała z zasady zawartej w art. 2 § 2 kodeksu karnego skarbowego, a nie z tej przyczyny, że czynu nie popełniono, bądź zaszły przesłanki uniewinnienia.

Prawidłowo organ podał, że samochód C. mógłby być wprowadzony na polski obszar na zasadzie odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, pod warunkiem, że byłby użytkowany wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury czasowej (A.O.) oraz, że zostałby wywieziony powrotnie za granicę lub otrzymałby nowe przeznaczenie celne, najpóźniej w dniu, w którym osoba, która go przywiozła opuszcza polski obszar celny.

Okoliczność, że skarżący byli cudzoziemcami nie zwalniała ich z odpowiedzialności za przestrzeganie przepisów polskich, tym bardziej, że będąc wspólnikami spółki z o.o. korzystali z usług kancelarii prawnej.

W kontekście tych faktów nie może zwolnić skarżących z odpowiedzialności fakt, że pojazd marki C. był zaopatrzony w znaczki stwierdzające jego zarejestrowanie na terenie innego Państwa.

Ocena należytej staranności, o której mowa w przepisie art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu została dokonana przez organy z uwzględnieniem obiektywnych możliwości ustalenia przez każdego ze skarżących, czy samochód C. AX został legalnie wprowadzony na polski obszar celny, czy też dopuścili się przynajmniej niedbalstwa nie interesując się sytuacją prawną tego pojazdu.

Oceniając całokształt materiału dowodowego, a nie wyrywkowo pojedyncze okoliczności - jak czynią to skarżący – należy stwierdzić, że w pełni zasadne jest twierdzenie o wystąpieniu przesłanek z art. 210 § 3 pkt 3 kodeksu celnego, a w konsekwencji uznanie skarżących za dłużników długu celnego z tytułu nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny.

Prawidłowo również organy dokonały oceny biegu 3-letniego terminu wynikającego z art. 230 § 4 kodeksu celnego wykazując, że termin ten nie upłynął wobec każdego ze skarżących. Zachowany zatem został termin do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych. Organy wypełniły wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 8 listopada 2006r. sygn. akt I SA/Bd 422/06.

W celu poczynienia ustaleń faktycznych organy podatkowe obu instancji podejmowały niezbędne działania dla wyjaśnienia stanu faktycznego realizując w ten sposób zasadę prawdy obiektywnej (art. 122, art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa). Organy prowadziły postępowania z wnikliwością, umożliwiały stronom czynny udział w postępowaniu podatkowym na każdym jego etapie. W ocenie Sądu Dyrektor Izby dokonał wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału w tym znaczeniu, że uwzględnił wszystkie zgromadzone dowody, jak i uwzględnił wszystkie okoliczności towarzyszące przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy oraz wiarygodności. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów zgromadzone dowody ocenił stosownie do zasad logicznego rozumowania. Ponadto przeanalizował przeprowadzone dowody i z tej analizy wyciągnął spójne wnioski oraz powiązał je w logiczną całość, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

H. Adamczewska – Wasilewicz D. Dudra E. Kruppik – Świetlicka