Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 1396/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 19
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 10 stycznia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz, Sędzia NSA Andrzej Kuba, Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.), po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku [...] o wyłączenie sędziów Andrzeja Kisielewicza oraz Doroty Dąbek w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 742/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziów.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 grudnia 2017 r. [...] (dalej: spółka, strona, skarżąca) wniosła o wyłączenie sędziego NSA Andrzeja Kisielewicza oraz sędziego delegowanego WSA Doroty Dąbek, w sprawie o sygn. akt II GSK 1396/16 ze skargi kasacyjnej spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 742/15, którym oddalono skargę spółki na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie odmowy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Uzasadniając wniosek o wyłączenie strona wskazała, że ww. sędziowie zasiadali w składach rozpoznających sprawy spółki przed tut. Sądem. W ocenie skarżącej mają oni już wyrobiony pogląd na temat tego typu spraw i uważają je za tożsame, pomimo znacznych różnic w stanie faktycznym. Sędziowie, których dotyczy wniosek o wyłączenie mają także wyrobiony pogląd na temat samej skarżącej. Zdaniem strony taka sytuacja wywołuje uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności tych sędziów w rozpoznawanej sprawie i powoduje konieczność ich wyłączenia, gdyż zachodzą przesłanki z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).

Sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy złożyli w formie pisemnej wyjaśnienia, o jakich mowa w art. 22 § 2 p.p.s.a.

W oświadczeniu z dnia 18 grudnia 2017 r. sędzia Andrzej Kisielewicz stwierdził, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w przedmiotowej sprawie, jak również brak jest podstaw do wyłączenia z mocy ustawy, zgodnie z art. 18 p.p.s.a.

W oświadczeniu z dnia 19 grudnia 2017 r. sędzia Dorota Dąbek stwierdziła, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności (art. 19 p.p.s.a.), jak również brak jest podstaw do wyłączenia z mocy ustawy, zgodnie z art. 18 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134).

Z treści wniosku złożonego w dniu 12 grudnia 2017 r. wynika, że podstawy do wyłączenia wskazanych sędziów od orzekania w sprawie strona upatruje w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Za okoliczność określoną w cytowanym przepisie strona uznaje fakt, że sędziowie, których dotyczy wniosek o wyłączenie zasiadali w składach rozpoznających sprawy spółki przed tut. Sądem. W ocenie skarżącej mają oni już wyrobiony pogląd na temat tego typu spraw i uważają je za tożsame, a ponadto mają także wyrobiony pogląd na temat samej skarżącej. Zdaniem strony taka sytuacja wywołuje uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności tych sędziów w rozpoznawanej sprawie i powoduje konieczność ich wyłączenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez skarżącą okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 oraz art. 19 p.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziów od orzekania w sprawie o sygn. akt II GSK 1126/16. Przesłanki wyłączenia sędziów nie może bowiem stanowić okoliczność, że brali oni udział w rozpoznawaniu innych spraw ze skarg kasacyjnych spółki, wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych – które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji – zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystny, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziów – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziów, którzy je podjęli od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 339/10).

Okoliczność orzekania wnioskowanych do wyłączenia sędziów w innych sprawach ze skarg kasacyjnych spółki byłaby przesłanką ich wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z ich udziałem sporządzonego lub przez nich rozpoznanego oraz w sprawach, w których występowali jako prokurator), art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brali udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 p.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędziowie ci brali udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie).

Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanych do wyłączenia sędziów zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w cytowanych ostatnio przepisach. Strona skarżąca nie przedstawiła również żadnych okoliczności, które byłyby tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w niniejszej sprawie sędziów wskazanych we wniosku o wyłączenie (art. 19 p.p.s.a.). Istnieniu takich okoliczności zaprzeczyli również sami sędziowie w pisemnych wyjaśnieniach złożonych na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Tego rodzaju okoliczności nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziów.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów rozpoznających jej skargę kasacyjną jest bezzasadny, co musiało skutkować oddaleniem tegoż wniosku na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a.