Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2461/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 58 ust.1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: § 2 pkt 4 i § 25
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity
Teza: "Przepis  § 58 ust.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dotyczy obowiązku uzyskania zgody właściwych organów Inspekcji Pracy, gdy pomieszczenie w którym ma być zastosowane wyłącznie sztuczne oświetlenie spełnia wymogi okreslone w § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zw. z jego § 2 pkt. 4 tzn. jest pomieszczeniem stałej pracy, w którym prowadzona jest działalność produkcyjna."

TEZY

"Przepis  § 58 ust.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dotyczy obowiązku uzyskania zgody właściwych organów Inspekcji Pracy, gdy pomieszczenie w którym ma być zastosowane wyłącznie sztuczne oświetlenie spełnia wymogi okreslone w § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zw. z jego § 2 pkt. 4 tzn. jest pomieszczeniem stałej pracy, w którym prowadzona jest działalność produkcyjna."


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...]Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1294/11 w sprawie ze skargi [...]Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Pracy z dnia 27 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie braku przesłanek do wyrażenia zgody oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1294/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę [...]Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Pracy z dnia 27 kwietnia 2011 r. nr [...]w przedmiocie opinii o braku przesłanek do prowadzenia postępowania w sprawie udzielenia zgody na odstępstwo.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Główny Inspektor Pracy postanowieniem nr [...]z dnia 27 kwietnia 2011 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku z dnia 11 lutego 2011 r., nr [...], wyrażające opinię o braku przesłanek do prowadzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym w pomieszczeniach stałej pracy w budynku Centrum Handlowego [...], gm. [...], ul. [...].

Do wydania powyższych postanowień doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia 27 stycznia 2011r., znak: [...], zwrócił się do Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku z prośbą o zaopiniowanie wniosku inwestora - [...]Sp. z o.o., w sprawie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym w pomieszczeniach stałej pracy w budynku Centrum Handlowego [...], gm. [...], ul. Płk [...].

Okręgowy Inspektor Pracy w Gdańsku postanowieniem z dnia 11 lutego 2011r., nr [...], wyraził opinię, że brak jest przesłanek do prowadzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym w pomieszczeniach stałej pracy w budynku Centrum Handlowego [...], gm. [...], ul. [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że pomieszczenia stałej pracy wymienione we wniosku, znajdujące się w Centrum Handlowym [...], są pomieszczeniami mającymi charakter handlowo-usługowy, z tych względów nie mieszczą się w dyspozycji § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.). Powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 814/08, stwierdzając, iż w tej sytuacji wydanie opinii staje się bezprzedmiotowe.

W zażaleniu na powyższe postanowienie inwestor [...]Sp. z o.o. podniósł, że jego wniosek oparty był na przepisie § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690), tymczasem organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia powołał się na inny przepis, tj. § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zwrócił się w związku z tym z prośbą o ponowne rozpatrzenie zagadnienia tzw. "celowości funkcjonalnej" określonej zasadami realizacji inwestycji.

Główny Inspektor Pracy, w wyniku rozpoznania zażalenia, postanowieniem nr [...]z dnia 27 kwietnia 2011 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku.

W uzasadnieniu postanowienia, organ odwoławczy wskazał, iż kwestie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem technicznym pomieszczenia stałej pracy, uregulowane są w przepisach prawa pracy. Powołał się przy tym na przepis art. 214 § 1 Kodeksu pracy oraz § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.)

Podkreślił, że z treści § 25 ww. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej wynika, że możliwość wydania przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniach stałej pracy istnieje w sytuacji, gdy zastosowana technologia produkcji uzasadnia wydanie takiej zgody. Odwołał się przy tym, podobnie jak organ I instancji, do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 814/08.

W ocenie Głównego Inspektora Pracy, zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie ma niekwestionowany fakt, iż pomieszczenia stałej pracy zlokalizowane w obiekcie Centrum Handlowego [...]będą pomieszczeniami usługowo - handlowymi, a zatem nie ma technologicznego uzasadnienia dla zastosowania w wymienionych pomieszczeniach oświetlenia wyłącznie elektrycznego. Oznacza to, że nie ma podstaw do prowadzenia przez organy Państwowej Inspekcji Pracy postępowania w sprawie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym w pomieszczeniach stałej pracy w budynku Centrum Handlowego [...], gm. [...], ul. [...].

Nie można bowiem przyjąć, że spełniony został warunek dla prowadzenia przez organy Państwowej Inspekcji Pracy postępowania w sprawie uzyskania zgody na odstępstwo, określony w § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Natomiast przepisy, przywołanego przez wnioskodawcę, rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie zawierają przepisów z zakresu prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bhp. Rozporządzenie to ustala warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, zapewniające spełnienie wymagań ustawy Prawo budowlane.

Co prawda rozporządzenie to zawiera zapisy, które zastosowane do obiektów zawierających pomieszczenia pracy mają znaczenie dla zachowania bezpieczeństwa i higieny pracy, jednakże wyłącznym celem przepisów prawa budowlanego nie jest regulowanie praw i obowiązków pracowników i pracodawców. Przepisy te regulują warunki techniczne wszystkich obiektów budowlanych, bez względu na to, czy w obiekcie znajdować się będą pomieszczenia pracy.

Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy zawarte są natomiast przede wszystkim w dziale X Kodeksu pracy oraz przepisach wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 237 ze znakiem 15 Kodeksu pracy, w tym w przywołanym wcześniej rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Przepisy prawa nie dają natomiast podstaw do wyrażenia zgody na odstępstwo od obowiązku zapewnienia oświetlenia dziennego w pomieszczeniach stałej pracy tylko ze względu na "założenia inwestycyjne, które przewidywały zapewnienie w projektowanej inwestycji odpowiedniej ilości miejsc parkingowych dla klientów".

Prawo pracy statuuje bowiem ogólną regułę, że co do zasady konieczne jest zapewnienie oświetlenia dziennego (naturalnego) w pomieszczeniach stałej pracy.

Zatem, z uwagi na brak przesłanki do prowadzenia postępowania przez organy Państwowej Inspekcji Pracy (wniosek nie dotyczy pomieszczeń produkcyjnych), Główny Inspektor Pracy nie uwzględnił zażalenia strony.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, [...]Sp. z o.o. zarzuciła organowi rażące naruszenie norm prawa materialnego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek z dnia 5 stycznia 2011 r., skierowany do Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku o uzyskanie zgody dla zastosowania wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym w wymienionych pomieszczeniach obiektu Centrum Handlowego [...], oparty został na normie § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Okręgowy Inspektor Pracy w Gdańsku oraz Główny Inspektor Pracy w swoich postanowieniach powołali się natomiast na normę § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, który w istocie rzeczy jest innym przepisem prawa materialnego. Zatem norma ta nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie.

Tym samym organy wydające rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie naruszyły zasadę praworządności określoną w art. 6 k.p.a. Ustawodawca w § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określił bowiem podobną procedurę postępowania jak w § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny, z tym, że dla pomieszczeń innych niż produkcyjne, które na skutek celowości funkcjonalnej zlokalizowane są w części budynku pozbawionej oświetlenia dziennego. Skarżąca podkreśliła, iż Państwowa Inspekcja Pracy ma obowiązek badać w ramach swoich kompetencji warunki techniczne obiektów. Organy Państwowej Inspekcji Pracy w niniejszej sprawie nie dokonały natomiast analizy prawnej i nie odniosły się do wskazanego we wniosku uregulowania prawnego.

Główny Inspektor Pracy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do argumentów skargi organ podniósł, iż stanowisko strony skarżącej, że organy Państwowej Inspekcji Pracy powinny przyjąć za podstawę swoich rozstrzygnięć przepisy wykonawcze prawa budowlanego, tj. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jest niezgodne z przepisami Prawa budowlanego, określającymi zakres kompetencji organów nadzoru budowlanego oraz przepisami art. 1, art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, określającymi zadania i kompetencje organów PIP. Organy Państwowej Inspekcji Pracy są bowiem uprawnione do wydawania rozstrzygnięć dotyczących przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, nie są natomiast uprawnione do nadzoru i kontroli w zakresie przepisów prawa budowlanego, nie mogą zatem wydawać rozstrzygnięć na podstawie przepisów wykonawczych prawa budowlanego. Na poparcie tego stanowiska organ powołał się ponownie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 814/08, na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1599/09, a ponadto przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1999 r. sygn. akt II SA/Gd 1380/97.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 26 sierpnia 2011 r. podtrzymał zarzuty skargi podnosząc, iż na podstawie § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 106 k.p.a. organ administracji obowiązany był do zajęcia stanowiska w przedmiocie wniosku dotyczącego wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym w pomieszczeniach stałej pracy w budynku Centrum Handlowego [...]. Powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 2140/07. Ponownie podkreślił, że Państwowa Inspekcja Pracy ma obowiązek badać w ramach swoich kompetencji warunki techniczne obiektów.

W ocenie strony skarżącej, za całkowicie nieuzasadnione uznać należy powoływanie się przez organ na zakres zastosowania § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, albowiem skarżący nie wysuwał zarzutów na tej podstawie prawnej, albowiem nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Stąd też za całkowicie nieuzasadnione i bezprzedmiotowe uznać należy powoływanie się przez organ na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1599/09.

Przywołany przez organ wyrok NSA w Gdańsku z dnia 10 czerwca 1999 r. sygn. akt II SA/Gd 1380/97 dotyczył natomiast władczych uprawnień organów Państwowej Inspekcji Pracy do podejmowania władczych aktów w celu wymuszenia dostosowania wybudowanego obiektu budowlanego do wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a nie możliwości opiniowania.

W niniejszej sprawie nie mamy natomiast do czynienia z wydaniem nakazu dostosowania obiektu budowlanego do określonych wymagań, ale jedynie wydania opinii w zakresie należącym do kompetencji inspektora pracy, niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego przez inny organ, na podstawie prawnej wynikającej z § 58 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Na poparcie zasadności swojego stanowiska skarżący do wniosku załączył kopię postanowienia Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia 20 kwietnia 2011 r., dotyczącego wyrażenia pozytywnej opinii o wniosku dot. odstępstwa w sprawie wyrażenia zgody na oświetlenie światłem dziennym dla inwestycji skarżącego w Sosnowcu, a ponadto kopię decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nr [...]z dnia 7 kwietnia 2009 r., wydaną w porozumieniu z Okręgowym Inspektorem Pracy we Wrocławiu dla inwestycji skarżącego we Wrocławiu.

Główny Inspektor Pracy, odnosząc się do powyższego stanowiska skarżącego w piśmie procesowym z dnia 21 września 2011 r., podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę.

Zaznaczył przy tym, że badanie warunków technicznych obiektów (na podstawie przepisów prawa budowlanego), o których wspomina skarżący, dotyczy tzw. "kontroli odbiorowych" i przeprowadzane jest w odrębnym trybie. Uczestnictwo inspektora pracy w przejmowaniu do eksploatacji obiektów albo ich części w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach, polega na dokonaniu oceny zgodności obiektu z projektem budowlanym.

Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego dotyczących załączonej kopii postanowienia Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach w innej sprawie, organ podniósł, że w postępowaniu przed organami PIP każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie (nie ma dwóch jednakowych postępowań), każdy okręgowy inspektor pracy jest samodzielnym organem, a stanowisko Głównego Inspektora Pracy w sprawach odstępstw pozostaje spójne.

Zatem argumenty przytoczone przez skarżącego w przedmiotowym piśmie procesowym pozostają bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organów PIP i nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie.

Sąd I instancji wskazał, że przepisy powołanego przez stronę skarżącą rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690), które wydane zostało w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, nie zawierają przepisów z zakresu prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, ustala ono warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, zapewniające spełnienie wymagań art. 5 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

Co prawda, w ocenie Sądu, rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zawiera przepisy, które zastosowane do obiektów zawierających pomieszczenia pracy mają znaczenie dla zachowania bezpieczeństwa i higieny pracy, jednakże nie można ich uznać za przepisy z zakresu prawa pracy. Wyłącznym celem tych przepisów nie jest bowiem regulowanie praw i obowiązków pracowników i pracodawców. Przepisy te regulują warunki techniczne wszystkich obiektów budowlanych, bez względu na to, czy w obiekcie znajdować się będą pomieszczenia pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy zawarte są przede wszystkim w Dziale X Kodeksu pracy oraz w przepisach wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 237 ze znakiem 15 Kodeksu pracy, w tym w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z poźn. zm.), które określa ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące m. in. obiektów budowlanych.

Zdaniem Sądu I instancji, organy Państwowej Inspekcji Pracy nie były w związku z tym legitymowane do wydania opinii odnośnie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym w pomieszczeniach stałej pracy w budynku Centrum Handlowego [...], gm. [...], ul. [...]w oparciu o wskazany we wniosku § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż rozporządzenie to nie reguluje kwestii dotyczących obowiązku zachowania wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy przez pracodawców.

Zasadą jest, iż pracodawca ma obowiązek zapewnienia pracownikom w pomieszczeniach stałej pracy światła dziennego.

Z przepisu § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wynika, iż w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.

Z przytoczonego przepisu wynika jednoznacznie, że zastosowanie w zakładzie pracy wyłącznie oświetlenia elektrycznego jest dopuszczalne, jeżeli łącznie zachodzą dwa warunki:

1) zapewnienie światła dziennego jest niemożliwe lub niewskazane,

2) przyczyna dowolnej z przeszkód określonych powyżej związana jest z technologią produkcji.

Względy technologii produkcji ograniczają tym samym zakres podmiotowy zastosowania § 25 ww. rozporządzenia, co powoduje, że nie może on znajdować zastosowania względem pracodawców prowadzących działalność inną niż produkcyjna, w tym usługowo-handlową, jak to ma miejsce w przypadku skarżącej Spółki (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 814/08).

W ocenie Sądu wojewódzkiego, organy Państwowej Inspekcji Pracy zasadnie zatem stwierdziły, iż brak było przesłanek do prowadzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym w pomieszczeniach stałej pracy w budynku Centrum Handlowego [...], gm. [...], ul. [...], z uwagi na ich przeznaczenie na działalność usługowo-handlową, a nie produkcyjną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...]sp. z o.o., zaskarżając go w całości zarzuciła mu rażące naruszenie prawa materialnego tj:

1) § 58 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 6 i 8 k.p.a. także w zw. z § 1 pkt 1.1 Załącznika nr 2 do zarządzenia nr 15/2008 Głównego Inspektora Pracy z dnia 6 czerwca 2008 roku poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że regulacja w/w rozporządzenia nie reguluje kwestii dotyczących obowiązku zachowania wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy przez pracodawców, a tym samym nie mogła stanowić podstawy do wydania opinii w przedmiotowej sprawie; także w zw. z art. 1 i 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 roku o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez przyjęcie, że Państwowa Inspekcja Pracy nie jest powołana do działania w oparciu o regulację wskazaną w punkcie 1 z uwagi na fakt, iż jej celem nie jest wyłączne regulowanie obowiązków pracowników i pracodawców;

Ponadto skarżąca kasacyjnie spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego tj.

1) art. 145 § 1 ust. 1 lit c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. i art. 32 Konstytucji poprzez pominięcie faktu nierównego traktowania obywateli przez organy administracji;

2) art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.

przez pominięcie i brak oceny dowodów znajdujących się w aktach sprawy

i ustosunkowania się do nich - przy czym naruszenie przepisów

postępowania - w ocenie wnoszącej skargę kasacyjną - miało istotny wpływ

na rozstrzygnięcie sprawy;

3) art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 1 k.p.a. w związku

z art. 7, art. 77 § 1 i art. 10 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a

polegające na jego niezastosowaniu i przyjęciu, że w niniejszej sprawie Organ

nie był obowiązany wydać rozstrzygnięcia merytorycznego, o czym jest mowa

w § 58 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w punkcie 1;

4) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu skarżonego wyroku do wszystkich podniesionych w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego zarzutów, a mianowicie do zarzutu

naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 6 k.p.a, 106 k.p.a., art. 10 ust. 1 pkt 2

ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 roku o Państwowej Inspekcji Pracy, § 3 i 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, której granicami stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny jest związany, nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Zasadniczy problem sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach faktycznych sprawy znajdował zastosowanie § 58 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dna 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr. 75, poz. 690 ze zm. ).

Zgodnie z wymienionym przepisem dopuszcza się oświetlenie pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi wyłącznie światłem sztucznym, jeżeli:

1) oświetlenie dzienne nie jest konieczne lub nie jest wskazane ze względów technologicznych,

2) jest uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tego pomieszczenia w obiekcie podziemnym lub w części budynku pozbawionej oświetlenia dziennego ( ust. 1 ).

W przypadku gdy pomieszczenie, o którym mowa w ust. 1, jest pomieszczeniem stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, dla zastosowania wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym, w tym elektrycznym, jest wymagane uzyskanie zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w porozumieniu z właściwym okręgowym inspektorem pracy.

Z treści § 58 ust. 2 rozporządzenia wynika, że obowiązek uzyskania zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym istnieje wyłącznie w odniesieniu do pomieszczeń stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów BHP.

Przepisy te zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy ( Dz. U. Nr. 169, poz. 1650 ze zm. ).

W myśl § 2 pkt. 4 w/wym. rozporządzenia przez pomieszczenie" stałej pracy" - rozumie się pomieszczenie pracy, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny.

Kwestie związane z oświetleniem takich pomieszczeń zostały uregulowane w § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Stanowi on, że w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.

Cytowany przepis jak trafnie przyjęły to organy Państwowej Inspekcji Pracy oraz Sąd I instancji znajduje pełne zastosowanie w sprawie, a to z mocy § 58 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r., który w kwestii oświetlenia pomieszczeń stałej pracy światłem sztucznym odsyła do ogólnych przepisów BHP.

Przepis § 58 rozporządzenia nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do wydania zgody o jakiej w nim mowa. Ma zastosowanie tylko w sytuacjach, które zgodnie z ogólnymi przepisami BHP wymagają uzyskania zgody inspektora pracy. Oznacza to, że § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. dotyczy obowiązku uzyskania zgody właściwych organów Inspekcji Pracy, gdy pomieszczenie w którym ma być zastosowane wyłącznie sztuczne oświetlenie spełnia wymogi określone w § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zw. z jego § 2 pkt. 4 tzn. jest pomieszczeniem stałej pracy, w którym prowadzona jest działalność produkcyjna.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w budynku, którego dotyczył wniosek nie będzie prowadzona działalność produkcyjna, co zwalniało inspektora pracy z obowiązku prowadzenia postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na zastosowanie sztucznego oświetlenia.

Nietrafne są zarzuty skargi kasacyjnej ujęte w podstawie określonej art. 174 pkt. 2 Ppsa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7, 8, 10, 77 § 1 i art. 106 § 1 Kpa oraz art. 141 § 4 Ppsa

Chociaż Sąd I instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do dowodów złożonych w aktach sprawy na kartach 43 – 51, jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miało to żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia sprawy. Powyższe dowody świadczą jedynie o niejednolitej praktyce organów PIP działających jako organy I instancji w zakresie wyrażania opinii ( zgody ) na zastosowanie sztucznego oswietlenia. W żadnym wypadku nie można w tym, jak czyni to skarga kasacyjna upatrywać naruszenia konstytucyjnej zasady równego traktowania obywateli przewidzianej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP., a to choćby dlatego, że złożone decyzje Wojewódzkich Inspektorów Sanitarnych we Wrocławiu i Katowicach oraz postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach są nieostateczne i na ich podstawie nie można w ogóle wypowiedzieć się w kwestii finalnego załatwienia spraw, których dotyczą.

Nadto postanowienie z dnia 11 lutego 2011r. wydane prze Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku stwierdzające, iż brak jest przesłanek do prowadzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia sztucznego w Centrum Handlowym [...]nie może naruszać niczyich praw, skoro nie odmawia wyrażenia zgody, lecz tylko wskazuje że zgoda taka nie jest potrzebna, a to z uwagi na charakter i przeznaczenie inwestycji.

Sąd I instancji nie mógł naruszyć wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów Kpa, bowiem jego kontroli poddane zostało postanowienie w przedmiocie braku przesłanek do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie, co oznacza że żaden z przepisów, które odnoszą się do postępowania nie został i nie mógł zostać naruszony.

Z przyczyn o jakich była mowa wyżej nieuzasadnione są także zarzuty o charakterze materialnym.

Jeszcze raz wypada stwierdzić, że § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ma zastosowanie tylko w granicach wyznaczonych dyspozycją § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Materialną podstawę orzekania przez organy PIP mogą stanowić tylko przepisy prawa pracy tj. w tym wypadku § 25 rozporządzenia z dnia 26 września 1997r.

Nie został tez naruszony obowiązujący w czasie wydania zaskarżonego postanowienia art. 10 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy ( Dz. U. Nr. 89, poz. 589 ze zm . ).

Zgodnie z tym przepisem do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy m. in. kontrola przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przy projektowaniu budowy, przebudowy i modernizacji zakładów pracy oraz stanowiących ich wyposażenie maszyn i innych urządzeń technicznych oraz technologii. Powołany przepis ma charakter kompetencyjny, określa bowiem zadania realizowane przez Państwową Inspekcję Pracy. W rozpoznawanej sprawie kontrola ta została dokonana i znalazła swój wyraz w treści postanowienia organu I instancji, utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem Głównego Inspektora Pracy.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.