Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1066/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-10-02 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych w części, w pozostałym zakrsie wniosek oddalono

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 2 października 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 08.05.2009r. nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego , z dnia [...].02.2009r. , nr [...] odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...].08.1998r. , nr [...], określającej J. C. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2000r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 20 zł. 2. w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 08.05.2009r. nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...].02.2009r. , nr [...] odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...].08.1998r., nr [...], określającej J. C. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2000r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy o sygn. akt I SA/Kr 698/09 J. C. ur.

w 1962r. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M. C. ur. w 1963r. , synami : A. ur. w 1982r., S. ur. w 1983r. , B. ur. w 1988r. P. ur. w 1989r. oraz córkami : K. ur. w 1991r. i M. ur. w 1994r. A. C. choruje na padaczkę i niedorozwój umysłowy. B. C. jako dziecko podczas prac na gospodarstwie stracił oko. K. C. i M. C. uczą się . J. C. choruje na zanik mięśnia w nodze ale z powodu braku środków finansowych nie leczy się . M. C. leczy się natomiast w poradni zdrowia psychicznego. Na miesięczny dochód rodziny składają się : wynagrodzenie J. C. z tytułu umowy o pracę w wysokości 638 zł. (1/2 etatu), renta socjalna A. C. z tytułu upośledzenia umysłowego w wysokości 534,38 zł. , należność za dzierżawę gruntu w wysokości 3500 zł. ,zyski z działalności gospodarczej prowadzonej przez S. C. w wysokości ok. 1800 zł. W 2008r. J. C. osiągnął dochód w wysokości 4 288,25 zł. przy przychodzie wynoszącym 5 067 zł. a S. C. z tytułu prowadzonej działalności poniósł stratę w wysokości 37 219,14 zł. przy przychodzie wynoszącym 160 935 zł. Ma on jednak na utrzymaniu bezrobotną żonę ,która jest w ciąży. M. C. w minionym roku nie deklarowała żadnego dochodu do opodatkowania, nie prowadziła też działalności gospodarczej. Obecnie zajmuje się domem i wychowywaniem dzieci.

Zarówno J. C. jak i jego żona nie posiadają kont bankowych. J. C. jest natomiast właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 3,24 ha z domem o pow. 216 m2 a syn ma dom o pow. 110 m2 . Nieruchomość rolna w części oddana jest

w dzierżawę firmie inżynieryjno budowlanej "C" J. C, sp. j.

z siedzibą w P. a w części użytkowana przez rodzinę w celu zaspokajania potrzeb żywnościowych. Wszystkie uzyskiwane płody rolne są konsumowane przez domowników.

Bieżące wydatki rodziny obejmują: opłatę z tytułu korzystania z sieci wodociągowo kanalizacyjnej - 249,60 zł. (przy czym do zapłaty jest kwota 1928 zł. ), opłatę za energię elektryczną - 403,64 zł.

Strona skarżąca podnosi ponadto, iż gospodarstwo rolne obciążone jest hipotekami przymusowymi na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego w kwocie 147 000 i w kwocie 99 000 zł.

Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.

Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa

i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku

w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)

Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem

w sprawie (...)

Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

J. C. pracuje i uzyskuje stały miesięczny dochód. M. C. czynnie uczestniczy w prowadzeniu gospodarstwa poprzez zajmowanie się domem i wychowywanie dzieci .Posiadane przez rodzinę nieruchomości przynoszą plony, które przeznaczane są na konsumpcję własną. Z dzierżawy części nieruchomości uzyskiwana jest kwota 3500 zł. miesięcznie. Budżet rodziny zasilany jest ponadto rentą A. C. i dochodem z działalności gospodarczej S. C.

W rękach rodziny znajdują się dwa domy o pow. 216 m2 i o pow. 110 m2.

Posiadanie w/w nieruchomości pozwala na zaciągnięcie kredytu lub pożyczki i w ten sposób uzyskanie środków na pokrycie kosztów sądowych.

Stąd też zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne.

Warto bowiem przypomnieć, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak - Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628)

Z drugiej jednak strony, orzecznik w ocenie zdolności płatniczych J.C. wziął pod uwagę, iż w tut. Sądzie prowadzone są czterdzieści dwa postępowania z jego skarg, co zwiększa obciążenia finansowe związane z kosztami sądowymi. Pamiętać należy ponadto , iż rodzina strony skarżącej jest też niewątpliwie dość liczna, co powoduje , iż koszty jej utrzymania są znaczne.

Biorąc pod uwagę te okoliczności orzecznik stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych, ponad kwotę 20 zł. będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym.

Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej

w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych całej rodziny.

W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2)

w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.