Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1208/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145  par. 1 pkt 1  lit. a  i lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu Jagiellońskiego na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki w Krakowie nieoznakowaną datą, nr DEC-2020/39/B/HS3/02713/1 w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki w Krakowie na rzecz strony skarżącej Uniwersytetu Jagiellońskiego kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki (dalej: "Komisja Odwoławcza NCN") decyzją (bez wskazania daty dziennej) nr DEC-2020/39/B/HS3/02713/1 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.") oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 roku o Narodowym Centrum Nauki (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1384, dalej: "ustawa o NCN") po rozpatrzeniu odwołania Uniwersytetu Jagiellońskiego (dalej: "skarżący") utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Narodowego Centrum Nauki (dalej: "NCN") z dnia 25 marca 2021 r. nr DEC-2020/39/B/HS3/02713 w sprawie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. Kobiety, wojna, słowa. Rzeczywistość, legendy i wyobrażenia dotyczące kobiet w okresie wojen napoleońskich.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 15 grudnia 2020 r. strona skarżąca wystąpiła do Narodowego Centrum Nauki z wnioskiem o finansowanie projektu badawczego. Zgłoszony projekt pt. Kobiety, wojna, słowa. Rzeczywistość, legendy i wyobrażenia dotyczące kobiet w okresie wojen napoleońskich miał być realizowany przez Uniwersytet Jagielloński, Wydział Historyczny, a jego kierownikiem miała być dr A. E. F.

W pierwszym etapie postępowania przed NCN projekt zgłoszony przez stronę skarżącą został oceniony przez Zespół Ekspertów. W wyniku przeprowadzonej oceny merytorycznej (etap I) Zespół Ekspertów nie skierował przedmiotowego wniosku do II etapu oceny merytorycznej.

Decyzją z dnia 25 marca 2021 r. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki odmówił przyznania Uniwersytetowi Jagiellońskiemu środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. Kobiety, wojna, słowa. Rzeczywistość, legendy i wyobrażenia dotyczące kobiet w okresie wojen napoleońskich.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie oceny wniosku dokonanej przez Zespół Ekspertów odmówił przyznania środków finansowych. W ocenie Dyrektora NCN opinie Ekspertów są rzetelne i bezstronne.

Dyrektor NCN wskazał, że ze szczegółowym uzasadnieniem oceny wniosku sporządzonej przez Zespół Ekspertów można zapoznać się przez system ZSUN/OSF.

Od powyższej decyzji odwołanie do Komisji Odwoławczej Rady NCN wniosła Dr A. F. Zarzuciła organowi naruszenie procedury konkursowej. Podniosła, że opinia ekspercka, która stanowiła podstawę odrzucenia jej wniosku w I etapie, jest skrajnie nierzetelna i stanowi rażące naruszenie procedury konkursowej poprzez rozminięcie się z podstawowymi założeniami oceny przez panel ekspertów, wyłożonymi w publicznie dostępnym dokumencie Zasady etyczne dotyczące ekspertów Narodowego Centrum Nauki, punkcie 4.5: "Oceny i komentarze Ekspertów wyrażone na piśmie są podstawową informacją przekazywaną Wnioskodawcy, Kierownikowi wskazanemu we Wniosku lub Kierownikowi dlatego powinny one być merytoryczne, rzetelne, konkretne, celowe, kierunkowe i neutralne". Ekspert 2, oceniając wniosek, naruszył te zasady, jak również liczne wytyczne szczegółowe, wyłożone w punkcie 4.6. Forma oceny dowodzi albo wyjątkowo pobieżnej i niestarannej lektury wniosku, albo też złej woli Eksperta 2. W obszernym uzasadnieniu odwołania przedstawiła zarzuty dotyczące naruszenia procedury konkursowej jakimi są liczne i rażące uchybienia wobec zasad etycznych obowiązujących ekspertów, ponieważ ostateczna ocena projektu została oparta na całkowicie błędnych przesłankach, wynikających z rozmijającego się z treścią opisu projektu odczytania tegoż przez Eksperta 2. Zdaniem dr A. F. zarzuty Eksperta 2 do projektu są ogólnikowe, niejasne i niepoparte konkretną argumentacją. Zarzuty te nie spełniają ponadto kryterium oceny naukowej: nie poddają wniosku pod dyskusję, nie wskazują konkretnych słabych ani mocnych stron, operują ogólnikami lub też podają argumenty niezgodne ze stanem faktycznym opisu projektu. Są pobieżne i odwołują się do argumentacji ad personam. Ze sposobu formułowania zarzutów oraz ich całkowitego rozminięcia się z opisem projektu wynika, że Ekspert 2 albo nie zna, albo nie rozumie wniosku, który poddaje analizie, gdyż jego opinie, a zatem i ocena, oparte są o całkowicie błędne odczytanie projektu, wbrew informacjom explicite w tym projekcie zawartym.

Opisaną we wstępie decyzją Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki utrzymała w mocy decyzję Dyrektora NCN.

W uzasadnieniu organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wniosek na pierwszym etapie oceny merytorycznej został oceniony przez dwóch ekspertów, a ich oceny stanowiły podstawę do dyskusji nad oceną wniosku przez Zespół Ekspertów. Komisja Odwoławcza dokonała analizy opinii ekspertów oraz oceny końcowej wniosku pod kątem spełnienia kryteriów określonych w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN. W ocenie Komisji eksperci dokonali oceny wniosku w kryteriach określonych w ustawie, przyznając pomocnicze oceny punktowe oraz uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie. Opinie ekspertów odnosiły się do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego oraz w precyzyjny sposób wyjaśniły przyczyny leżące u podstawy poszczególnych ocen. Ocena wniosku przez Zespół Ekspertów dała wynik wiarygodny, jednak słabszy niż uzyskały inne wnioski złożone do konkursu. Tym samym omawiany wniosek nie mógł zostać zakwalifikowany do finansowania, a w uzasadnieniu oceny końcowej konkretnie i wyczerpująco omówiono słabe strony wniosku ustalone przez pryzmat ustawowych kryteriów oceny. Podkreślono, że ustawa przyznała prawo do oceny i kwalifikacji projektów Zespołom Ekspertów, a stanowisko to jest wiążące dla Dyrektora NCN.

Następnie Komisja Odwoławcza NCN szczegółowo odniosła się do zarzutów odwołania.

W rezultacie, Komisja stwierdziła, że przedmiotowy wniosek został oceniony prawidłowo i zgodnie z procedurą konkursową.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący Uniwersytet Jagielloński i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy o NCN - poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że podczas oceny wykonywanej przez indywidualnego Eksperta nie musi nastąpić rzetelne wszechstronne rozważenie wszystkich kryteriów oceny wniosków wynikających z ustawy o NCN oraz Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych (OPUS 20), stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr 95/2020 Rady NCN z dnia 20 września 2020 r. oraz że ocena ta może być obarczona dowolnością;

2. naruszenie art. 33 pkt 2 ustawy o NCN - poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że pewne części uzasadnienia decyzji (recenzje "Ekspertów") nie mogą być kwestionowane w odwołaniu, ponieważ rzekomo dopuszczalna jest ich niezgodność z procedurą konkursową oraz pominięcie przez nie wszechstronnego rozważenia kryteriów konkursowych zdefiniowanych w ustawie o NCN i uchwale 95/2020 Rady NCN z dnia 20 września 2020;

3. naruszenie § 2 uchwały nr 95/2020 Rady NCN z dnia 20 września 2020 r. w sprawie zmiany Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych (OPUS 20) - przez niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że podczas oceny wykonywanej przez indywidualnego Eksperta (recenzenta) nie musi nastąpić rzetelne wszechstronne rozważenie wszystkich opisanych tam kryteriów oceny wniosków oraz że ocena ta może być obarczona dowolnością/uznaniowością.

4. naruszenie art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy o NCN w związku z § 2 uchwały nr 95/2020 Rady NCN z dnia 20 września 2020 r. w sprawie zmiany Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych (OPUS 20) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać arbitralnej, przekraczającej granice oceny przez Eksperta nr 2, polegającej na błędnym odczytaniu założeń projektu i uznaniu, że hipotezy oraz zadania badawcze przedstawione we wniosku dotyczą zupełnie innych zagadnień niż w rzeczywistości, niedostrzeżeniu, że tematem i materiałem badawczym w projekcie jest obraz kobiet w pamiętnikach żołnierzy i oficerów okresu napoleońskiego, uznaniu, że projekt skupia się na sprawach będących zaledwie marginesem planowanych badań, całkowitego niezrozumienia bądź nieznajomości przez Eksperta 2 założeń projektu, wyłożonych w tytule, streszczeniu podstawowym i opisie skróconym, czyli w dokumentach, z którymi zapoznają się Eksperci podczas oceny projektu, i na wydaniu opinii na podstawie niezgodnych z rzeczywistością przesłanek co do celów badawczych, materiału badawczego, charakteru i treści wniosku, dokonanej na podstawie danych niezgodnych z zawartością wniosku, a tym samym będącej oceną wykraczającą poza margines uznania dopuszczalny w procedurze konkursowej i w podejmowaniu decyzji administracyjnych;

5. naruszenie art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o NCN w związku z § 2 uchwały nr 95/2020 Rady NCN z dnia 20 września 2020 r. w sprawie zmiany Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych (OPUS 20) nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać zarzutów co do braku orientacji wnioskodawczyni w literaturze przedmiotu i materiale źródłowym (archiwalnym) i niewłaściwej oceny ilościowej tego ostatniego, podczas gdy zarzuty te oparte są na błędnych przesłankach co do charakteru tych dokumentów (są to wymienione w pierwszym zdaniu opisu pamiętniki, a nie dane demograficzne, jak uważa Ekspert), w związku z tym naruszenie obowiązku wszechstronnej oceny okoliczności sprawy wymaganej na podstawie art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a., a tym samym wykroczenie poza margines uznania dopuszczalny w procedurze konkursowej; poprzez rażące

6. naruszenie art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o NCN w związku z § 2 uchwały nr 95/2020 Rady NCN z dnia 20 września 2020 r. w sprawie zmiany Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych (OPUS 20) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, naruszające zasady rzetelności i bezstronności tj. ogólnikowe wskazanie jako jednego z głównych zarzutów, że "the proposal is not focused", co należy tłumaczyć, że "wniosek nie jest doprecyzowany, nie skupia się na konkretach", bez jakiegokolwiek uzasadnienia ze strony Eksperta nr 2, z wskazaniem potencjalnej konkretyzacji badań całkowicie rozmijającej się z treścią i charakterem projektu, bez odwołania się do materiału badawczego dokładnie opisanego w projekcie, natomiast z powoływaniem się na materiał badawczy niebędący przedmiotem badań planowanych w projekcie, co wynika z błędnego zrozumienia projektu oraz z nieodwołania się do całokształtu okoliczności sprawy wymaganego na podstawie art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a.;

7. naruszenie art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy o NCN w związku z § 2 uchwały nr 95/2020 Rady NCN z dnia 20 września 2020 r. w sprawie zmiany Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych (OPUS 20) w postaci rażących nieprawidłowości w ocenie wniosku, poprzez nierzetelną ocenę publikacji i innych osiągnięć wnioskodawczyni (w tym realizowanego obecnie grantu NCN), a zwłaszcza ich związku z tematyką składanego projektu, co spowodowało uchybienia w prawidłowej ocenie dorobku kierownika;

8. naruszenie art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o NCN w związku z § 2 uchwały nr 95/2020 Rady NCN z dnia 20 września 2020 r. w sprawie zmiany Regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych (OPUS 20) poprzez rażące nieprawidłowości w ocenie wniosku, mające postać uwag o charakterze protekcjonalnym wobec wnioskodawczyni, mogących świadczyć o złej woli lub konflikcie interesów ("The PI is a dedicated and determined scholar who is not easily giving up": "Główna Wykonawczyni jest zaangażowanym i zdeterminowanym/upartym badaczem, który łatwo się nie poddaje", które to uwagi zdecydowanie nie powinny mieć miejsca w procedurze oceny wniosku, naruszają dobre imię wnioskodawczyni, świadczą o braku bezstronności Eksperta nr 2 i mogą również stanowić podstawę naruszenia zasad etycznych przez Eksperta nr 2;

II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

9. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. art. 8 k.p.a. - poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnikliwej i dogłębnej analizy sprawy, tj. rozważenia naruszeń procedury konkursowej.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy tj. wydanie decyzji przyznającej środki finansowe na realizację przedmiotowego projektu badawczego. Ewentualnie, o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza NCN wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki nieoznaczonej datą utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Narodowego Centrum Nauki z dnia 25 marca 2021r., na mocy której odmówiono przyznania Uniwersytetowi Jagiellońskiemu środków finansowych na realizacje projektu pt. Kobieta, wojna, słowa. Rzeczywistość, legendy i wyobrażenia dotyczące kobiet w okresie napoleońskim, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1384).

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o NCN jednym z podstawowych zadań Narodowego Centrum Nauki jest finansowanie badań podstawowych realizowanych w formie projektów badawczych, w tym finansowanie zakupu lub wytworzenia aparatury naukowo-badawczej niezbędnej do realizacji tych projektów. Badania te są kwalifikowane do finansowania w drodze konkursów. W konkursie na realizację projektu badawczego mogą brać udział między innymi podmioty, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a więc uczelnie. W ramach Narodowego Centrum Nauki funkcjonują Koordynatorzy Dyscyplin, którzy ogłaszają konkursy na realizację projektów badawczych zgodnie z tematyką projektów i warunkami przeprowadzania tych konkursów określonymi przez Radę. Należy przy tym wskazać, że do zadań Koordynatorów Dyscyplin należy:

1) organizowanie i przeprowadzanie konkursów, o których mowa w art. 20 ust. 2;

2) organizowanie prac Zespołów Ekspertów powołanych do oceny wniosków złożonych w konkursach;

3) upowszechnianie w środowisku naukowym informacji o przeprowadzanych konkursach;

4) analiza złożonych wniosków pod względem formalnym;

5) ocena rzetelności i bezstronności opinii przygotowanych przez ekspertów;

6) przedkładanie Dyrektorowi do zatwierdzenia list rankingowych przygotowanych przez Zespoły Ekspertów;

7) realizacja innych zadań zleconych przez Dyrektora.

W szczególnych przypadkach Koordynator Dyscyplin, po zasięgnięciu opinii Zespołu Ekspertów, może dokonać zmian kolejności projektów badawczych na liście rankingowej. Koordynator Dyscyplin przedkłada Dyrektorowi do zatwierdzenia zmienioną listę rankingową wraz z pisemnym uzasadnieniem.

Zgodnie z art. 29 ustawy o NCN wnioski o finansowanie projektów badawczych składa się w języku polskim i w języku angielskim. Rada może wskazać dziedziny lub dyscypliny nauki, w których wnioski składa się tylko w języku polskim.

Z kolei art. 30 ustawy o NCN określa zasady oceny wniosków składanych w konkursach na realizację projektów badawczych. Tak więc przy ocenie wniosków składanych w konkursach na realizację projektów badawczych uwzględnia się:

1) poziom naukowy badań lub zadań przewidzianych do realizacji;

2) nowatorski charakter problemu naukowego, którego rozwiązanie jest proponowane;

3) osiągnięcia naukowe zespołu wykonawców;

4) zasadność planowanych kosztów w stosunku do przedmiotu i zakresu badań;

5) wpływ realizacji projektu badawczego na rozwój dyscypliny naukowej;

6) ocenę wykonania przez wnioskodawcę projektów badawczych uprzednio finansowanych ze środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 12 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Zgodnie z art. 33 ustawy o NCN rozstrzygnięcia w sprawie przyznania środków finansowych na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów są podejmowane przez Dyrektora w drodze decyzji w terminie 6 miesięcy od upływu terminu składania wniosków. Z kolei wnioskodawcy przysługuje odwołanie do Komisji Odwoławczej Rady w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji Dyrektora w przypadku naruszenia procedury konkursowej lub innych naruszeń formalnych. Komisja Odwoławcza Rady rozstrzyga w sprawie odwołania nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia odwołania. Na decyzję Komisji Odwoławczej Rady przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast ust. 4 art. 33 ustawy o NCN stanowi, że jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawie przyznania środków finansowych na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów, o których mowa w art. 20 ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730 i 1133), z wyłączeniem art. 10, art. 13, art. 14, art. 28, art. 31, art. 56, art. 61 § 4, art. 63, art. 64, art. 75-103, art. 107, art. 114-122 oraz art. 123.

W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 4.09.2018 r. (I OSK 2827/16, LEX nr 2570947), iż zgodnie z art. 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy ustawy o NCN nie ustanawiają tu odmiennego kryterium kontroli, ani nie zawężają jej zakresu. Tym samym sąd administracyjny rozpoznający skargę na decyzję Komisji Odwoławczej Rady obowiązany jest do kontroli, czy ocena ekspertów analizujących wniosek strony skarżącej była przeprowadzona zgodnie z wszystkimi określającymi ją przepisami prawa - i w tym sensie, czy jest niewadliwa. Czuwać w tym zakresie powinien w pierwszej kolejności Dyrektor NCN, który w myśl art. 22 ust. 1 ustawy o NCN powołuje, na wniosek Rady, zespoły ekspertów, dokonujące ocen wniosków złożonych w konkursach i przygotowujące na tej podstawie listy rankingowe oraz dokonujące ocen merytorycznych związanych z rozliczeniem przyznanych środków. W ramach tej pieczy ma on m.in. możliwość określenia szczegółowego trybu sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów (art. 30 ust. 3 ustawy o NCN). Może też podejmować czynności faktyczne (np. zwrócić się o uzupełnienie uzasadnienia oceny), we współpracy z Koordynatorem Dyscypliny, aby opinia eksperta była sporządzona zgodnie z prawem. Niezgodność z przepisami prawa dokonanej oceny wniosku prowadzi bowiem do wadliwości decyzji Dyrektora NCN opartej na tej ocenie jako podstawowym dowodzie rzutującym na miejsce wniosku na liście rankingowej danego konkursu. Do weryfikacji prawidłowości w tym zakresie na skutek wniesionego odwołania powołana jest Komisja Odwoławcza Rady NCN (art. 33 ust. 2 ustawy o NCN), a w dalszej kolejności w razie wniesienia skargi sąd administracyjny (art. 33 ust. 4, obecnie ust. 5, ustawy o NCN).

Z punktu widzenia legalności podjętej decyzji administracyjnej istotne jest czy opinie przygotowane przez ekspertów były rzetelne i bezstronne w ramach badania przez ekspertów poziomu naukowego projektu, jego nowatorskiego charakteru, osiągnięć naukowych zespołu wykonawców, zasadności planowanych kosztów w stosunku do przedmiotu i zakresu badań oraz wpływu realizacji projektu badawczego na rozwój dyscypliny naukowej. Należy przy tym podkreślić, że nie chodzi w tym przypadku o polemikę naukową, gdyż kwestie te nie mogą być przedmiotem rozważań zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym. Chodzi jedynie o sprawdzenie prawidłowości oceny wniosku w konkursach Narodowego Centrum Nauki. Należy bowiem podkreślić, że same decyzje podejmowane w postępowaniu konkursowym w sprawie finansowania projektu badawczego mają charakter formalny, z uwagi na fakt, że organy administracyjne są de facto związane decyzją podjętą przez zespół ekspertów i jedynie wyjątkowo na podstawie art. 24 ust. 2 ncn Koordynator Dyscyplin, po zasięgnięciu opinii Zespołu Ekspertów, może dokonać zmian kolejności projektów badawczych na liście rankingowej. Tym niemniej ów brak możliwości merytorycznej oceny projektu nie wyłącza obowiązku badania, czy eksperci, którzy recenzowali projekt oraz Zespół ekspertów go oceniający postępowali w sposób rzetelny i bezstronny. Chociaż w postępowaniu konkursowym, czy odwoławczym nie jest możliwa merytoryczna polemika z dokonanymi przez ekspertów ocenami, tym niemniej nie może sprowadzać się to do tego, że w zasadzie o przyznaniu o przejściu do II etapu konkursu i ewentualnie o przyznaniu środków finansowych decyduje dwóch ekspertów recenzujących wniosek, a z ich stanowiskiem nie można w żaden sposób polemizować, nawet w sytuacji, gdy ich ocena całkowicie rozmija się z tematem projektu, a więc z określonym stanem faktycznym. Doszło by bowiem do sytuacji, że nikt nie ma żadnej możliwości sprawowania kontroli nad opiniami ekspertów, które mogą wszak być nierzetelne, czy stronnicze, a ten brak kontroli summa summarum, prowadziłby do braku kontroli nad środkami finansowymi, które są przyznawane z budżetu państwa, a w tym zakresie trzeba zachować szczególną ostrożność.

W niniejszej sprawie projekt badawczy został zatytułowany Kobieta, wojna, słowa. Rzeczywistość, legendy i wyobrażenia dotyczące kobiet w okresie napoleońskim. Co więcej kierownik tego projektu wyraźnie wskazał, że podstawą badania są teksty opublikowane w XIXw , przede wszystkim we Francji, a celem jest rekonstrukcja na ich podstawie obrazu kobiety oraz poglądów i spostrzeżeń autorów tychże tekstów. Materiałem badawczym mają być zaś przede wszystkim pamiętniki, dzienniki żołnierzy, prywatna korespondencja, czy teksty literackie. Z kolei ekspert 2 wyraźnie wskazuje, że celem projektu jest opisanie historii płci armii napoleońskiej, stąd też wynikają dalsze jego uwagi dotyczące nierealności realizacji wniosku z uwagi na brak dostępu kierownika projektu do archiwów, czy braku wskazania skąd kierownik projektu zamierza zdobyć informacje demograficzne na temat kobiet we francuskiej armii. Wyraźnie więc wniosek oraz jego merytoryczna ocena rozmijają się, tak jakby ekspert 2 nie zrozumiał skróconego opisu napisanego zgodnie z wymogami Narodowego Centrum Nauki jedynie w języku angielskim. Świadczy to wyraźnie o braku rzetelności dokonanej oceny, co powinno już być dostrzeżone w ramach procedury administracyjnej, która toczyła się przed organami Narodowego Centrum Nauki. Nie chodzi przy tym o merytoryczną dyskusję dotyczącą projektu, odmienne poglądy naukowe, które mogą mieć eksperci oraz zespoły badawcze i kierownicy projektu, ale o dostrzeżenie zwykłego niezrozumienia tematu wniosku, co nawet dla laika jest oczywiste. Należy przy tym podkreślić, że recenzje dokonywane przez dwóch ekspertów mają istotny wpływ na oceny Zespołu Ekspertów stąd konieczna jest ich kontrola pod względem rzetelności, bezstronności, a więc też zgodności ze stanem faktycznym sprawy.

Skutkiem niezrozumienia tematu projektu przez eksperta 2 doszło do naruszenia przez niego w ramach dokonywanej ocen:

1) poziom naukowy badań lub zadań przewidzianych do realizacji;

2) nowatorski charakter problemu naukowego, którego rozwiązanie jest proponowane;

3) osiągnięcia naukowe zespołu wykonawców;

4) zasadność planowanych kosztów w stosunku do przedmiotu i zakresu badań;

5) wpływ realizacji projektu badawczego na rozwój dyscypliny naukowej;

6) ocenę wykonania przez wnioskodawcę projektów badawczych uprzednio finansowanych ze środków finansowych na naukę.

Należy przy tym podkreślić, że każdy ekspert ma prawo do własnej oceny merytorycznej wniosku i na podstawie własnych przekonań podejmuje określoną decyzję, ale decyzja ta, czy zaprezentowana opinia, musi odnosi się do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. W tym przypadku okazało się, że ten stan faktyczny nie został właściwie ustalony. Stąd również drastyczna równica w ocenach dokonanych właśnie przez eksperta 2 oraz eksperta 1.

Organy administracyjne, a więc Dyrektor Narodowego Centrum Nauki, jak i Komisja Odwoławcza powinna pod tym kątem zbadać wydane w sprawie opinie przez Ekspertów i ewentualnie je zakwestionować.

Stąd zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ administracyjny obu instancji procedury konkursowej w zakresie braku sprawdzenia pod kątem rzetelności ocen dokonanych przez ekspertów, jak i w następstwie przez Zespół Ekspertów.

W niniejszej sprawie doszło także do naruszenia szeregu reguł proceduralny w ramach rozstrzygania wniosku OPUS, co miało również wpływ na wynik postępowania.

W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że ustawodawca wymaga, aby wnioski na finansowanie badań były składane w języku polskim i angielskim. Zwraca uwagę, że ustawodawca w art. 29 ustawy o NCN posłużył się koniunkcją i zastosował spójnik "i". Stąd z ustawy wprost wynika, aby wnioski jako całość były dwujęzyczne. Z kolei z §9 uchwały nr 96/2020 Rady Narodowego Centrum Nauki z dnia 14 września 2020r. w sprawie warunków przeprowadzania konkursu OPUS na projekty badawcze w tym realizowane w ramach współpracy Lead Agency Procedure wynika, że część wniosku OPUS jest sporządzana wyłącznie w języku angielskim. Dotyczy to streszczenia projektu badawczego, skróconego opisu projektu badawczego, szczegółowego opisu projektu badawczego, czy informacji o zespole badawczym. Z kolei § 30 regulaminu przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektu badawczego (uchwała Rady NCN nr 95/2020 z dnia 14 września 2020r.) przewiduje dwa merytoryczne etapy badania wniosku o finansowanie projektu badawczego. W I etapie ocena kwalifikacyjna dokonywana jest na podstawie danych zawartych we wniosku i załącznikach do wniosku, z wyłączeniem szczegółowego opisu projektu badawczego. Polega on na sporządzeniu indywidualnych opinii przez dwóch członków Zespołu Ekspertów. Regulamin nie przewiduje, aby opinie ekspertów były wydawane w języku angielskim. Do drugiego etapu merytorycznego kierowane są wnioski z najwyższej pozycji kwalifikacyjnej listy rankingowej. W niniejszej sprawie wniosek skarżącego Uniwersytetu Jagiellońskiego dotyczący projektu pt. Kobieta, wojna, słowa. Rzeczywistość, legendy i wyobrażenia dotyczące kobiet w okresie napoleońskim nie został zakwalifikowany do II etapu merytorycznego.

Zgodnie z 27 zd. 1 Konstytucji w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Należy przy tym podkreślić, że po raz pierwszy w sposób kategoryczny zostało wskazane właśnie w Konstytucji z 1997r, że językiem urzędowym jest język polski, co zostało następnie rozwinięte w ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 672). "Pojęcie "język urzędowy" jest synonimem pojęcia "język urzędowania" (zob. J. Trzciński, Język urzędowy – art. 27 Konstytucji RP, [w:] Konstytucja, ustrój, system finansowy państwa. Księga pamiątkowa ku czci prof. Natalii Gajl, red. T. Dębowska-Romanowska, A. Jankiewicz, Warszawa 1999, s. 49). Znaczenie użytego w art. 27 zdanie pierwsze konstytucji pojęcia "język urzędowy" musi być wykładane z uwzględnieniem tradycji polskiego ustawodawstwa językowego. (...) Otóż uważa się, że "urzędowaniem" są czynności określonych podmiotów "związane z realizacją [ich] ustawowych kompetencji (...) i charakterem zadań tych podmiotów. Zadania te powinny być zadaniami o charakterze publicznym, przez które należy rozumieć zadania dotyczące społeczeństwa (lub społeczności lokalnej), służące realizacji interesu publicznego (społecznego – w tym także interesom jednostki) i wykonywane przede wszystkim w formach działania właściwych dla podmiotów, którym przysługują kompetencje władcze" (uchwała TK z 14 maja 1997 r., W 7/96)" ( J. Trzciński, M. Wiącek [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, wyd. II, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016, art. 27). Co więcej w doktrynie podkreśla się, że "przepis art. 27 konstytucji powinien być traktowany jako źródło ciążącego na obywatelach polskich obowiązku – mówiąc najogólniej – porozumiewania się z organami władzy publicznej RP w języku urzędowym. W konsekwencji, wszelkie pisma, podania, skargi, wnioski itp., kierowane do sądów, organów administracji lub innych organów władzy publicznej powinny być co do zasady formułowane w języku polskim. Gdy do pisma jest dołączany dokument obcojęzyczny, to powinien on zostać przetłumaczony na język polski" (J. Trzciński, M. Wiącek [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, wyd. II, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016, art. 27). Zdaniem z kolei M. Trzebiatowskiego "język polski jest nie tylko językiem działania rządowych i samorządowych organów, urzędów czy instytucji władzy publicznej (administracji), lecz w ogóle językiem z zakresu kompetencji tych organów. Odnosi się on zatem zarówno do porozumiewania się poszczególnych władz w ich wzajemnych relacjach, jak i komunikowania się władzy z obywatelami. Oznacza to, że nakaz stosowania języka polskiego odnosi się do wykonywania przez podmioty publiczne wszelkich czynności i innych aktów władczych w ramach wyznaczonych prawem kompetencji, w sprawach interesu publicznego, interesu społeczeństwa czy jednostki" (M. Trzebiatowski, Zasada wykonywania czynności urzędowych w języku polskim, Prz.Leg. 2011, nr 1, s. 68-100).

Z kolei art. 4 ustawy o języku polskim stanowi, że język polski jest językiem urzędowym:

1) konstytucyjnych organów państwa;

2) organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne;

3) terenowych organów administracji publicznej;

4) instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych;

5) organów, instytucji i urzędów podległych organom wymienionym w pkt 1 i pkt 3, powołanych w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne;

6) organów samorządu innego niż samorząd terytorialny oraz organów organizacji społecznych, zawodowych, spółdzielczych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne.

Niewątpliwie do takich organów należy Narodowe Centrum Nauki, które jest agencją wykonawczą powołaną do wspierania działalności naukowej w zakresie badań podstawowych i podlega na ogólnych zasadach Ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. "Z art. 4 wynika dla organu obowiązek prowadzenia wszelkich czynności procesowych w języku polskim, do których zalicza się nie tylko czynności dokonywane ustnie, lecz także prowadzenie w tym języku pełnej dokumentacji postępowania, zwłaszcza posługiwania się w postępowaniu tłumaczeniami dokumentów (wyrok WSA w Warszawie z 10 października 2007 r., IV SA/Wa 1274/2007, LexisNexis nr 2039377, Lexis.pl nr 2039377). Niezgodność z prawem w tym wypadku oznacza naruszenie obowiązku stosowania języka polskiego przy przyjęciu za dowód dokumentu sporządzonego w języku obcym i dokonanie jego oceny. Należy przychylić się do stanowiska, że zarówno z brzmienia powołanych przepisów art. 4 pkt 3 oraz art. 5 ust. 1, jak i określenia czynności urzędowych wynika obowiązek prowadzenia wszelkich czynności procesowych w języku polskim" (P. Czarnecki [w:] Ustawa o języku polskim. Komentarz, Warszawa 2014, art. 4).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wszelkie pisma urzędowe, w tym wnioski, powinny być sporządzone w języku polskim. Potwierdza to teza wyrok NSA z 10.06.2020 r. (I OSK 1760/19, LEX nr 3072007), który stwierdził, że sporządzenie odwołania od decyzji w języku obcym oznacza, że podanie strony (w kontrolowanym przypadku - odwołania) było dotknięte brakiem formalnym i nie ma przy tym znaczenia prawnego, czy treść pisma w języku obcym jest lub powinna być zrozumiała dla pracowników organu. Także uczelnie wyższe, które kształcą studentów w języku obcym, postępowania administracyjne dotyczące indywidualnych spraw tych studentów zobowiązane są prowadzić w języku polskim. Identyczny pogląd należy odnosić do wniosku wszczynającego procedurę administracyjną przed Narodowym Centrum Nauki w sprawie finansowania projektu badawczego. Nie jest dopuszczalne, aby jego najistotniejsze części były sporządzane w języku angielskim, wbrew nawet wyraźnemu przepisowi ar. 29 ustawy o NCN. Także recenzje ekspertów oraz ocena Zespołu Ekspertów jest dokonywana w języku angielskim, bez urzędowego tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego treści oceny na język polski. Należy zauważyć, że chociaż ustawa o Narodowym Centrum Nauki nie wypowiada się na temat języka używanego przez ekspertów w swoich ocenach, jak również akty wewnętrzne Narodowego Centrum Nauki nie odnoszą się do tej kwestii, to przyjmując jako podstawę art. 27 Konstytucji oraz art. 4 ustawy o języku polskim należy wnosić, że wypowiedzi te powinny być sformułowane w języku polskim. W sytuacji, gdy ekspert jest cudzoziemcem i jego rodzimym jeżykiem nie jest język polski taka ocena powinna zostać przetłumaczona na język polski przez tłumacza przysięgłego. Co więcej organ w swoim postępowaniu odwoławczym wypowiadał się w odniesieniu do dokumentów sporządzonych w języku angielskim, samodzielnie tłumacząc określone zwroty, sformułowania użyte przez ekspertów, a kwestionowane przez skarżący uniwersytet. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie jest to niedopuszczalne, aby organ polemizował z odwołaniem po angielsku rozpatrując znaczenie zwrotów użytych przez eksperta w odniesieniu do wniosku złożonego przez skarżący uniwersytet. Problem bowiem polega na tym, że organ nie ma odpowiednich kompetencji językowych w języku angielskim, aby a priori rozstrzygać znaczenie sformułować użytych w języku obcym. Wprawdzie co do wniosku o finansowanie projektu badawczego uchwała nr 96/2020r. wyraźnie wskazuje się, że jego znaczna część ma zostać sporządzona w języku angielskim, to jednak nie jest to akt powszechnie obowiązujący w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji (por. wyrok NSA z 20.11.2018r., I OSK 215/17, LEX nr 2611874). Trafnie w jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "akty powszechnie obowiązujące to akty, do stanowienia których prawodawca musi się legitymować kompetencją udzieloną mu przez Konstytucję (lub - w wypadku rozporządzeń - przez przepis ustawy spełniający wymagania wskazane w art. 92 ust. 1 Konstytucji), mające formę przewidzianą w ustawie zasadniczej, ustanowione w procedurze określonej w Konstytucji lub ustawie i takie, których normy mogą być adresowane do każdego podmiotu: osób fizycznych, organów władzy publicznej, organizacji publicznych i prywatnych oraz mogą wyznaczać im prawa i obowiązki. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że dla działalności prawotwórczej wynika z tego bezwzględnie wiążący wniosek: jeżeli prawodawca zamierza unormować sytuację prawną wskazanych wyżej podmiotów, musi legitymować się kompetencją udzieloną przez Konstytucję i uczynić to w formie aktu normatywnego wskazanego w Konstytucji (np. w ustawie, rozporządzeniu z mocą ustawy, rozporządzeniu, akcie prawa miejscowego), a ponadto - należycie go ogłosić (por. art. 88 Konstytucji)." Stwierdzić należy, że takiej legitymacji na gruncie obowiązującego prawa nie posiadają organy Narodowego Centrum Nauki. Jednocześnie art. 21 czy art. 30 ust. 2 ustawy o NCN nie mogą być wykładane w taki sposób, który prowadziłby do ich niezgodności z art. 87 Konstytucji, tj. że przepisy ustawowe mogą rozszerzać katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego względem określonego w Konstytucji. Taka subdelegacja byłaby niezgodna z konstytucyjnym założeniem nie tylko przedmiotowego, ale i podmiotowego "zamknięcia" systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, dokonanym w art. 87 Konstytucji (szerzej: K. Działocha, Uwagi do art. 87, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, Warszawa 1999, s. 2; M. Wiącek, Art. 87, w: Konstytucja RP. Tom II. Komentarz. Art. 87-243, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016, s. 62-66). De lege lata sąd administracyjny nie jest co prawda uprawniony do wyeliminowania z obrotu prawnego tego rodzaju pozakonstytucyjnego aktu prawa powszechnie obowiązującego, jednak w świetle art. 178 ust. 1 Konstytucji nie jest nim związany w rozpoznawanej sprawie, a co więcej - władny jest kwestionować legalność decyzji administracyjnej będącej wynikiem zastosowania norm prawa powszechnie obowiązującego zamieszczonych w akcie, który nie mieści się w konstytucyjnym katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego (Wyrok NSA z 4.09.2018 r., I OSK 2827/16, LEX nr 2570947).

Właśnie z powodu naruszenia zasady procedowania w języku polskim najprawdopodobniej ekspert 2 w postępowaniu konkursowym nie zrozumiał treści wniosku o finansowanie projektu badawczego złożonego przez skarżący uniwersytet.

Należy przy tym podkreślić, że fakt, iż Rada NCN dokonuje wyboru do Zespołu Ekspertów spośród wybitnych naukowców polskich i zagranicznych nie zmienia obowiązujących przepisów prawnych, art. 27 Konstytucji, art. 4 ustawy o języku polskim, czy art. 29 ustawy o NCN, które nakazują posługiwanie się właśnie językiem polskim, jako językiem urzędowym i składanie wniosków o przyznanie środków na finansowanie projektu badawczego zarówno w języku polskim jak i angielskim. Wówczas bowiem przede wszystkim są dla organu dostępne dwa równorzędne oryginały, i w takiej sytuacji eksperci z zagranicy, o ile byliby wybrani do składu Zespołu, mieliby dostęp do oryginalnego wniosku w języku angielskim, a eksperci krajowi do oryginalnego wniosku z języku polskim. Z kolei problem komunikacyjny z zagranicznymi ekspertami można rozwiązać za pomocą tłumaczeń ich ocen. Należy bowiem zauważyć również, że dokumenty urzędowe pochodzące z postępowania administracyjnego w sprawie przyznania środków na finansowanie projektu badawczego pochodzą od polskiego organu, w ramach procedury przeprowadzanej w Polsce. Odmienna jest natomiast sytuacja, gdy organ posługuje się dokumentami urzędowymi obcojęzycznymi wytworzonymi przez zagraniczne urzędy administracyjne, czy sądowe. Nawet jednak wtedy konieczne jest posługiwanie się ich urzędowymi tłumaczeniami. Trafnie Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie podatkowej przyjął, że "w świetle art. 180 § 1 o.p. obcojęzyczne dokumenty, bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, nie mogą być uznane za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem, tj. art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z 1999 r. o języku polskim. Przepisy te obligują organy do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów" (Wyrok NSA z 15.09.2016 r., I FSK 268/15, LEX nr 2167179). Powyższą interpretacje należy stosować również do postępowań administracyjnych w innych sprawach administracyjnych.

Należy przy tym podkreślić, że argumenty podnoszone przez organ na korzyść stosowania języka angielskiego w ramach postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie środków na finansowanie projektu badawczego, nie maja merytorycznego uzasadnienia. Fakt, że efektem realizacji grantu może być publikacja w wydawnictwie międzynarodowym nie przekłada się w żaden sposób na konieczność stosowania choćby właśnie języka angielskiego w ramach procedury administracyjnej, gdyż wydawnictwa międzynarodowe wyszczególnione na wykazie czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych sporządzonym przez Ministra Szkolnictwa Wyższego i Nauki są w różnych językach obcych nie tylko w języku angielskim.

Należy także wskazać, że w swojej argumentacji przemawiającej na korzyść języka angielskiego, organ powołuje się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z 14.05.1997 r. (W 7/96, OTK 1997, nr 2, poz. 27). Jednak wskazana uchwała została podjęta na tle stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie nowej Konstytucji z 1997r., w której jak już wyżej zostało podkreślone, po raz pierwszy wyraźnie przesądzono, że językiem urzędowym jest język polski. Nie ma więc jakiejkolwiek podstawy obecnie do stosowania języka obcego w polskiej procedurze administracyjnej nawet, gdy z istoty tych czynności wynikałaby konieczność posłużenia się językiem obcym. Co więcej należy stwierdzić, że w postępowaniu przez Komisją Odwoławczą i Dyrektorem NCN-u takie konieczności w ogóle nie ma.

W niniejszej sprawie doszło również do dalszych naruszeń proceduralnych, które miały istotny wypływ na wynik postępowania administracyjnego.

Po pierwsze, uzasadnienia sporządzone zarówno przez recenzujących ekspertów, jak i przez Zespół są niezwykle lakoniczne. Trudno na tej podstawie wywnioskować dlaczego w odniesieniu do konkretnych aspektów oceny została przyznana taka, a nie inna ilość punktów. Trafnie zauważa się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że jednostkowe, zdawkowe, czy też jednozdaniowe oceny zachowania określonych, branych pod uwagę przez ekspertów, kryteriów, bez odniesienia ich do merytorycznych kwestii, nie spełniają wymogu rzetelnego uzasadnienia podjętej oceny eksperckiej (Wyrok WSA w Krakowie z 19.04.2021 r., III SA/Kr 756/20, LEX nr 3190446). Nie sposób bowiem na takiej podstawie ocenić zgodność z przepisami prawa, a więc legalność, dokonanej oceny wniosku. Należy także podkreślić, że w wielu przypadkach w samej ocenie wniosku w ogóle brakuje uzasadnienia przyznanej przez Zespół punktacji, jak i samej punktacji, co jest nawet podkreślone przez znaki zapytania znajdujące się w odpowiednich rubrykach.

Po drugie, z załączonej dokumentacji nie wynika w jaki sposób ilość przyznanych przez Zespół punktów (67) została skalkulowana, podczas gdy średnia ocena ekspertów to 68,25 pkt, co wynika z punktacji przyznanej przez ekspertów (ekspert 1 – 85,5 pkt i ekspert 2 51 pkt), chociaż też nie wiadomo, ile za konkretny element, zostało faktycznie przyznanych punktów.

Po trzecie, w odniesieniu do zarzutu braku właściwego uzasadnienia decyzji, należy wskazać, że art. 33 ust. 4 ustawy o NCN wyłącza stosowanie miedzy innymi art. 107 kpa w ramach postępowań w sprawie przyznania środków finansowych na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów. Tym niemniej należy zgodzić się z poglądem, iż nawet wyłączenie w art. 33 ust. 4 ustawy o NCN stosowania w tego rodzaju postępowaniach art. 77 i 107 k.p.a. nie zwalnia i nie może zwalniać ani Dyrektora, ani Komisji Odwoławczej, od obowiązku sporządzenia rzetelnego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie każdej decyzji powinno zawierać przedstawienie pełnego, jasnego, logicznego i spójnego wnioskowania, które doprowadziło organ do podjęcia rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie decyzje organów konkursowych nie byłyby weryfikowalne. Organ pierwszej instancji powinien więc przedstawić ocenę wraz z jej szczegółowymi motywami, zawierającymi wyjaśnienie wszystkich kryteriów wymienionych w art. 30 ustawy o NCN w odniesieniu do wniosku (Wyrok WSA w Krakowie z 29.06.2020 r., III SA/Kr 1236/19, LEX nr 3035522). Konieczność sporządzenia rzetelnego uzasadnienia opartego na treści art. 30 ustawy o NCN odnosi się również do rozstrzygnięcia organu II instancji. W niniejszej sprawie brak takiego rzetelnego uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji organu I instancji w niniejszej sprawie jest niezwykle lakoniczne i jedynie stwierdza, że Zespół Ekspertów nie skierował przedmiotowego wniosku do II etapu oceny merytorycznej, a opinie ekspertów są rzetelne i bezstronne. Takie uzasadnienie uniemożliwia jakakolwiek racjonalna kontrolę tejże decyzji. Brak w niej jakiegokolwiek odniesienia się do art. 30 ncn. Z kolei decyzja organu II instancji jedynie odnosi się do zarzutów postawionych przez skarżący uniwersytet i w żaden sposób nie wskazuje na przeprowadzenie jakiegokolwiek badania z punktu widzenia art. 30 ustawy o NCN przeprowadzonej procedury w stosunku do projektu pt. Kobieta, wojna, słowa. Rzeczywistość, legendy i wyobrażenia dotyczące kobiet w okresie napoleońskim. To również uniemożliwia jakąkolwiek kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia. Trafne jest przy tym stanowisko Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Krakowie, że przepis art. 33 ust. 4 ustawy z 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki wprawdzie wyłączył zastosowanie art. 107 k.p.a. do postępowań w sprawie przyznania środków finansowych na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów, ale nie zwalnia to jednak organów NCN z obowiązku uzasadnienia podejmowanych decyzji, ponieważ ustawodawca nie wyłączył zastosowania w tym postępowaniu zasady przekonywania (Wyrok WSA w Krakowie z 15.11.2021 r., III SA/Kr 509/21, LEX nr 3274336).

Po czwarte, w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 138 kpa w zw. z art. 7 i 15 kpa, to jest braku ponownego rozpoznania sprawy, należy się także w tym punkcie zgodzić ze skarżącym uniwersytet. Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o NCN odwołanie przysługuje w przypadku naruszenia procedury konkursowej lub innych naruszeń formalnych. Nie oznacza to jednak, że organ II instancji nie powinien badać prawidłowości uwzględnienia wszystkich przesłanek wskazanych w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN. W sytuacji bowiem badania jedynie formalnej poprawności przeprowadzonego konkursu powstałaby sytuacja nie do zaakceptowania, iż faktycznie o przyznaniu środków decydowałoby dwóch ekspertów, którzy recenzują projekt, a następnie Zespół Ekspertów, który z kolei opiera się na ocenie dokonanej przez pierwszych recenzentów. Wówczas powstałaby sytuacji, w ramach której całe postepowanie przed Dyrektorem i Komisją Odwoławcza miałoby charakter jedynie pozorny, gdyż o wszystkim decydują eksperci, których oceny merytoryczne są niepodważalne, a przecież mogą się oni być nierzetelni, czy stronniczy, a nawet niepoprawnie zrozumieć sam temat zaprezentowanego projekt, tak jak w niniejszym postępowaniu. Rodzi to również pole do nadużyć, które są nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Zarówno ustawa o narodowym Centrum Nauki, jak i kodeks postępowania administracyjnego, którego tylko niektóre przepisy zostały wyłączone ze stosowania w ramach procedury konkursowej, a niektóre jedynie stosuje się odpowiednio, przewidują dwuinstancyjność procedury, która nie może mieć charakteru pozornego.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.