Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 932/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137 i art. 142 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Józef Maleszewski ( spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2018 r. znak [...] orzekającą o odmowie zwrotu na rzecz G. S., E. W., M. W., T. H., L. D., R. D., D. D., J. S. oraz H. H. (dalej wnioskodawcy) nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu G., zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność Skarbu Państwa, odpowiadająca części dawnej parceli nr [...] wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa.

W trakcie postępowania ustalono, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona decyzją Prezydium Rady N. m. P. z dnia [...] września 1973 r., znak [...] Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady N. m. P. z dnia [...] września 1973 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2942/16 oddalił skargę na decyzję z dnia [...] września 2016 r.).

Z uzasadnienia decyzji o wywłaszczeniu wynika, że Zarząd Dróg Mostów i Zieleni w P. miał zrealizować na wywłaszczonym terenie przebudowę ul. [...] w P. zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 1968 r. Decyzja o lokalizacji szczegółowej została wydana na "budowę g. węzła komunikacyjnego wraz z inwestycjami towarzyszącymi objętymi projektem przebudowy węzła." Byłymi właścicielami wywłaszczonej działki nr [...] byli małżonkowie J. i W. D.. Obecnie wywłaszczona nieruchomość odpowiada części działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu G.. Osobami uprawnionymi do żądania zwrotu nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem są wnioskodawcy jako następcy prawni poprzednich właścicieli.

Dnia 7 października 2003 r. odbyły się oględziny nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Z protokołu przeprowadzonych oględzin wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest niezabudowana, zagospodarowana podjazdami do garaży posesji przyległych oraz zielenią niską (trawą). Stanowi ona również część chodnika. Przedmiotowa nieruchomość znajduje się w całości w liniach rozgraniczających ul. [...], w pasie drogowym.

Pismem z dnia 30 sierpnia 2004 r. znak [...], Z. M. w P. przekazał fragment mapy zasadniczej z wkreśloną linią rozgraniczającą ul. [...]. Następnie pismem z 17 maja 2015 r., znak [...], Z. M. w P. poinformował, że na nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem znajdują się podziemne urządzenia infrastruktury technicznej, a mianowicie sieci: wodociągowa, kanalizacyjna, gazownicza, telekomunikacyjna i energetyczna, jednakże Z. M. nie był wykonawcą tego uzbrojenia. Ponadto w przedmiotowym piśmie podano, że rzeczona nieruchomość leży w liniach granicznych ul. [...] i bezpośrednio przylega do jezdni.

Dodatkowo pismem z 17 lutego 2006 r., znak [...], Z. M. poinformował m.in., że realizacja inwestycji polegającej na przebudowie ul. [...] m.in. na wysokości nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem miała miejsce w 1976 r. oraz że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem znajduje się w linach rozgraniczających ul. [...]. Dodatkowo z wymienionej niżej korespondencji wynika, że przez wywłaszczoną nieruchomość przebiega uzbrojenie.

Pismem z 30 września 2005 r., znak [...], A. S.A. poinformowała, że na wywłaszczonej nieruchomości zlokalizowana jest magistrala wodociągowa o średnicy 1000 mm z rur żeliwnych pobudowana w 1966 r. Następnie pismem z 3 października 2005 r., znak [...], E. S.A. - Zakład Dystrybucji Energii - Rejon Dystrybucji P. poinformował, że na nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem są:

. linia kablowa 6kV typu AKFtA 3* 185 mm2 relacji od [...] G. do stacji [...] Z. - wybudowana w 1959 r.,

. linia kablowa 6kV typu AKFtA 3* 120mm2 relacji od [...] G. do stacji MST- 30 G. MPK - wybudowana w 1964 r.,

. linia kablowa 6kV typu AKFtA 3* 120 mm2 relacji od [...] G. (przez [...] B.) do stacji [...] S. - wybudowana w 1960 r.,

. linia kablowa 0,4kV typu AKFtA 4*95 mm2 zasilająca odbiorców energii elektrycznej w ul. [...] od nr [...] do nr [...] - wybudowana w 1960 r. / 1961 r.

Następnie pismem z 28 listopada 2006 r., znak [...], Urząd Miasta P. - Wydział Urbanistyki i Architektury poinformował, że dla nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem w 1973 r. obowiązywał ogólny plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr 33/283/66 z dnia 9 września 1966 r. Prezydium Rady Narodowej m. Poznania (Dz. U. Rady Narodowej m. Poznania Nr 11 z 30 września 1996 r.). Zgodnie z ustaleniami tego planu teren przedmiotowej nieruchomości znajduje się między jednostkami oznaczonymi symbolami "M" o funkcji mieszkaniowej i "N" - zieleń rekreacyjna i tereny istniejących i projektowanych baz, o funkcji terenów składowych i przemysłowych, oddzielonymi układem komunikacyjnym oznaczonym jako układ podstawowy komunikacji kołowej jednostka "O" - symbol planu 070 KP II - ulica [...]. W tymże pasie znajduje się nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania.

Dnia 11 stycznia 2018 r. ponownie przeprowadzono oględziny wywłaszczonej nieruchomości. Z protokołu oględzin wynika, że część działki nr [...], stanowiąca dawniej parcelę nr [...], leży w liniach rozgraniczających ul. [...]. Znajdują się na niej fragmenty wjazdów do posesji z kostki typu pozbruk oraz fragment utwardzonej tą kostką ścieżki pieszo-rowerowej, fragmenty zieleni, 3 słupki metalowe nie związane trwale z gruntem, studzienka kanalizacyjna, urządzenia infrastruktury technicznej oraz dwie tablice reklamowe nie związane trwale z gruntem. Obecna w trakcie oględzin E. W. oświadczyła, że o do momentu wywłaszczenia do ok. 2005 r. nic na tym terenie nie zostało wykonane.

W tak ustalonym stanie faktycznym Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] maja 2018 r., znak [...] działając na podstawie art. 136, art. 137 i art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2018r. poz. 121 ze zm. – dalej u.g.n.) orzekł o odmowie zwrotu wnioskodawcom nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa. Organ I instancji wskazał, że wbrew twierdzeniom wnioskodawców cel wywłaszczenia został zrealizowany ponieważ realizacja inwestycji polegającej na przebudowie ul. [...] na wysokości przedmiotowej nieruchomości nastąpiła w 1976 r., a więc przed upływem 7 lat od dnia ostateczności tej decyzji i nieruchomość znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...] i została wykorzystana pod inwestycję drogową. Organ I instancji stwierdził również, że istnienie drogi publicznej jest przeszkodą zwrotu, która już samodzielnie wystarcza do rozstrzygnięcia sprawy, bez potrzeby badania innych przesłanek z art. 137 u.g.n.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. W. zarzucając jej naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. polegające na przyjęciu, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, gdyż jej zdaniem cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Z decyzji o wywłaszczeniu z dnia [...] września 1973 r. wynika, że Zarząd Dróg Mostów i Zieleni w P. realizować miał na wywłaszczonym terenie przebudowę ul. [...] w P. zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] grudnia 1968 r., Nr [...] Z decyzji o lokalizacji szczegółowej wynika, iż teren mający ulec wywłaszczeniu ma być przeznaczony na przebudowę g. węzła komunikacyjnego wraz z inwestycjami towarzyszącymi objętymi projektem przebudowy węzła g. , który zdaniem odwołującej nie obejmuje ul. [...], a decyzja o lokalizacji szczegółowej nie wspomina nic o ul. [...]. Odwołująca się podniosła dodatkowo, że w piśmie z dnia 16 marca 2001 r. Z. M. poinformował, że inwestycję budowy Węzła G. rozpoczęto w 1968 r., a zakończono w 1972 r., co stawia pod znakiem zapytania sens orzeczenia wywłaszczeniowego z 19 września 1973 r. Odwołująca się podała również, że na wywłaszczonym terenie do 2005 r. nie zostały wykonane żadne prace co oznacza, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Ponadto w odwołaniu został przywołany fakt, że w analogicznej sprawie, dotyczącej działki nr [...] (dawna parcela nr [...]), wywłaszczonej na ten sam cel co nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem, Wojewoda decyzją z [...] sierpnia 2004 r., znak RR [...], orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości następcom prawnym byłych właścicieli.

Wojewoda w uzasadnieniu decyzji podzielając ocenę dokonaną przez organ I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z tego względu, że jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. przeprowadzonych oględzin oraz informacji pozyskanych od Z. M. w P. - wywłaszczona nieruchomość znajduje się w całości w pasie drogowym (liniach rozgraniczających) ul. [...], stanowiącej drogę publiczną w rozumieniu art. 1, art. 4 ust. 2, art. 19 ust. 5, art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2222 ze zm. – dalej u.d.p.). Ulica [...] figuruje w dostępnym na stronie internetowej Z. M. w P. spisie dróg publicznych znajdujących się w administracji Z. M. na odcinku od ul. [...] do autostrady A2 jako droga wojewódzka. Wojewoda wskazał, że pojęcie "droga" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 128 ze zm.). W myśl tego przepisu droga to wydzielony pas terenu składający się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt.

Odnosząc się do zarzutu odwołującej dotyczącego faktu, że w analogicznej sytuacji Wojewoda decyzją z [...] sierpnia 2004 r., znak [...], zwrócił na rzecz wnioskodawców wywłaszczoną nieruchomość, a skarga na rzeczoną decyzję została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po przeanalizowaniu uzasadnienia przedmiotowej decyzji Wojewoda stwierdził że nie rozważono w niej tego, czy wywłaszczona nieruchomość znajdowała się w pasie drogowym drogi publicznej. Dalej Wojewoda powołując się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 10 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Po 798/04, oddalającego skargę Miasta P. na tę decyzję dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA), wyłącznym motywem oddalenia skargi był stwierdzony przez Sąd brak legitymacji do jej wniesienia po stronie skarżącego - Miasta P.. Sąd nie wypowiedział się zatem merytorycznie co do prawidłowości stanowiska organów administracji publicznej w tej sprawie.

Niezależnie od powyższego Wojewoda wskazał, że w przedmiocie realizacji inwestycji wypowiedział się Z. M. w P. w piśmie z 17 lutego 2006 r., znak [...] [...], wskazując, że została ona zrealizowana w 1976 r. Jako cel wywłaszczenia wskazana została przebudowa ul. [...] zgodnie ze wskazaną w orzeczeniu wywłaszczeniowym lokalizacją szczegółową. Natomiast decyzja o lokalizacji szczegółowej została wydana na "budowę [...] węzła komunikacyjnego wraz z inwestycjami towarzyszącymi objętymi projektem przebudowy węzła". Natomiast przywołane przez odwołującą pismo Z. M. z 16 marca 2001 r. wskazuje, kiedy nastąpiła budowa (a nie przebudowa) Węzła G., zaś wskazaną w orzeczeniu wywłaszczeniowym przebudowę ul. [...] można niewątpliwie zaliczyć do "inwestycji towarzyszących".

E. W. kwestionując powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się jej uchylenia jak i poprzedzającej decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 8 § 2 k.p.a., art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 u.g.n. oraz art. 2a ust. 1 i 2 w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 u.d.p. Skarżąca uzasadniając skargę podniosła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca wskazała również, że z pisma Z. M. z dnia 17 lutego 2006 r., na którego treść powoływał się w uzasadnieniu organ I instancji wynika jedynie, iż "(...)realizacja inwestycji polegającej na przebudowie ul. [...], m.in. na wysokości działki [...] miała miejsce w 1976 r." Nie wynika z niego natomiast aby jakiekolwiek prace miały miejsce na wywłaszczonej nieruchomości. Wręcz przeciwnie pismo to mówi wyraźnie o pracach wykonywanych na wysokości wywłaszczonej nieruchomości (czyli z pewnością nie na niej samej, a być może np. po drugiej stronie ulicy). Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie odbyły się wizje lokalne, z których sporządzono protokoły, jednak w jej ocenie organy administracji winny ustalić stan zagospodarowania wywłaszczonej działki w aspekcie oceny czy i kiedy zrealizowano na niej cel wywłaszczenia. Oceny takowej zdaniem Skarżącej nie dokonano.

Uzasadniając zarzut dotyczący naruszenia przepisów u.d.p., wskazano że pojęcia drogi (art. 4 pkt 2 u.d.p.) jak i pasa drogowego (art. 4 pkt 1 u.d.p.) nie są tożsame. Pas drogowy to pojęcie szersze niż pojęcie samej drogi i obejmuje wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Jednocześnie jak wynika z art. 2 i 2a u.d.p. drogi publiczne dzielą się na krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne a ich właścicielem może być wyłącznie odpowiednio Skarb Państwa, samorząd województwa, powiat lub gmina. Zatem zasadne jest stwierdzenie, że droga publiczna nie może przejść na własność innego podmiotu i zawsze może służyć wyłącznie celom publicznym. Ograniczenie to zdaniem skarżącej dotyczy jednak wyłącznie dróg publicznych a już nie pasów drogowych, w których te drogi są zlokalizowane.

Zdaniem skarżącej, również zlokalizowanie wywłaszczonej nieruchomości w pasie drogowym jest co najmniej dyskusyjne. Jak wyżej wskazano przedmiotowa działka stanowi niemal w całości trawnik i podjazdy do posesji. W kontekście definicji pasa drogowego podkreślono, że nie są na niej zlokalizowane żadne obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Tym samym z uwagi na faktyczny stan zagospodarowania nieruchomość, której zwrotu domaga się skarżąca, nie wypełnia definicji pasa drogowego zawartego w art. 4 u.d.p. Dalej wskazano że, pobudowany chodnik wchodzi w granice wywłaszczonej nieruchomości jedynie na szerokość około 5-10 cm, a ewentualny zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wiązałby się z żadnym ograniczeniem dla ruchu pojazdów lub pieszych w ciągu ul. [...].

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. orzekającą o odmowie zwrotu na rzecz wnioskodawców nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu G., zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność Skarbu Państwa, odpowiadająca części dawnej parceli nr [...] wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa.

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji wskazać należy, że stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 tej ustawy, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną jeżeli:

1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 u.g.n.).

Gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

Z przytoczonych przepisów wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona decyzją Prezydium Rady N. m. P. z dnia [...] września 1973 r., znak [...], na mocy której Zarząd Dróg Mostów i Zieleni w P. miał zrealizować na wywłaszczonym terenie przebudowę ul. [...] w P. zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 1968 r. Decyzja o lokalizacji szczegółowej została wydana na "budowę [...] węzła komunikacyjnego wraz z inwestycjami towarzyszącymi objętymi projektem przebudowy węzła." W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie należy zgodzić się z argumentacją zawartą w decyzji organu odwoławczego, że przebudowę ul. [...] na odcinku stanowiącym część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu G., zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność Skarbu Państwa, odpowiadającej części dawnej parceli nr [...] wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa można zaliczyć do "inwestycji towarzyszących" budowie [...] węzła komunikacyjnego.

Przy ocenie zasadności wniosku o zwrot nieruchomości istotnym pozostaje zatem ustalenie zaistnienia przesłanki "zbędności". W tym celu odwołać należy się do pisma Z. M. w P. z dnia 30 sierpnia 2004 r. znak [...] (wraz z mapą zasadniczą z wkreśloną linią rozgraniczającą ul. [...] - k. 88 akt organu I instancji), z którego że działka objęta zakresem przedmiotowego wniosku o zwrot nieruchomości znajduje się w liniach rozgraniczających ulicy [...]. Zgodnie z pismem Z. M. w P. z dnia 17 maja 2015 r., znak [...] (k. 113 akt organu I instancji) na nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem znajdują się podziemne urządzenia infrastruktury technicznej, a mianowicie sieci: wodociągowa, kanalizacyjna, gazownicza, telekomunikacyjna i energetyczna. Z. M. nie był wykonawcą tego uzbrojenia. Znajduje to potwierdzenie m.in. w piśmie A. S.A. z dnia 30 września 2005 r., znak [...], (k. 118 akt organu I instancji), w którym poinformowano, że na wywłaszczonej nieruchomości zlokalizowana jest magistrala wodociągowa o średnicy 1000 mm z rur żeliwnych pobudowana w 1966 r. oraz piśmie E. S.A. - Zakład Dystrybucji Energii - Rejon Dystrybucji P. z dnia 3 października 2005 r., znak [...] (k. 120 akt organu I instancji) informującym, że na nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem są cztery linie kablowe wybudowane w okresie 1959 r. – 1964 r.

Fakt, że wskazane powyżej inwestycje infrastrukturalne nie są bezpośrednio związane z wybudowaną ul. [...] i powstały przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej nie stanowi samoistnej przesłanki do wydania w przedmiotowej sprawie decyzji o zwrocie nieruchomości na mocy art. 137 u.g.n. Z art. 39 ust. 3 u.g.n wynika bowiem, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwe jest lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, jeśli zezwoli na to właściwy zarządca drogi. Lokalizacja obiektu niezwiązanego z potrzebami ruchu drogowego nie przesądza zatem o tym, że teren, na którym obiekt ten ma być zlokalizowany nie może być uznany za pas drogowy (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2014 r. II OSK [...] opubl. w CBOSA).

Nadto wskazać należy, że jak wynika z pisma Z. M. z dnia 17 lutego 2006 r., znak [...] (k. 163 akt organu I instancji) nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem zabudowana jest częściowo chodnikiem o nawierzchni z płytek betonowych, a w części zajęta jest pod pas zieleni usytuowany wzdłuż chodnika. Powyższe zostało potwierdzone w protokole oględzin wywłaszczonej nieruchomości z dnia 11 stycznia 2018 r. (k. 412-413 akt organu I instancji), z którego wynika, że część działki nr [...], stanowiąca dawniej parcelę nr [...] zajęta jest przez fragmenty wjazdów do posesji z kostki typu pozbruk oraz fragment utwardzonej tą kostką ścieżki pieszo-rowerowej, fragmenty zieleni oraz 3 słupki metalowe nie związane trwale z gruntem, studzienkę kanalizacyjną, urządzenia infrastruktury technicznej oraz dwie tablice reklamowe nie związane trwale z gruntem.

Oczywistym jest, że chodnik oraz ścieżka pieszo-rowerowa zaliczane są do pasa drogowego. Nie ma także podstaw, aby za pas drogowy nie mógł zostać również uznany pas zieleni. Wniosek powyższy znajduje uzasadnienie choćby w zawartej w art. 4 pkt 22 u.d.p. definicji "zieleni przydrożnej", rozumianej jako roślinność umieszczoną w pasie drogowym, mającą na celu w szczególności ochronę użytkowników drogi przed oślepianiem przez pojazdy nadjeżdżające z kierunku przeciwnego, ochronę drogi przed zawiewaniem i zaśnieżaniem, ochronę przyległego terenu przed nadmiernym hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby. Znajduje to potwierdzenie w treści § 52 ust.1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne (Dz. U. Nr 43, poz. 430 ze zm.), który stanowi, że pas zieleni może być elementem pasa drogowego, jeżeli pełni funkcje estetyczne lub związane z ochroną środowiska, albo przyczynia się do wypełnienia wymagań określonych w § 1 ust. 3 rozporządzenia (zob. również wyrok NSA z dnia 8 lipca 2014 r. II OSK 1389/14 - CBOSA).

W tym miejscu należy stwierdzić, że ul. [...] figuruje w dostępnym na stronie internetowej Z. M. w P. spisie dróg publicznych znajdujących się w administracji Z. M. na odcinku od ul. [...] do autostrady A2 jako droga wojewódzka. Przedmiotowa nieruchomość stanowi zatem własność Skarbu Państwa i pozostaje we władaniu Z. M..

Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, że w orzecznictwie sądowym drogi publiczne traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu (reges extra commercium), skoro własność tych dróg może być przenoszona tylko pomiędzy podmiotami publicznoprawnymi (Skarbem Państwa i jednostkami samorządu terytorialnego). Nieruchomości drogowe nie mogą być więc obciążane prawami rzeczowymi na rzecz osób fizycznych, osoby te nie mogą też tymi nieruchomościami faktycznie władać w sposób prowadzący do zasiedzenia (por. uchwała SN z dnia 13 października 2006 r., sygn. akt III CZP 72/06, OSNC 2007/6/85). Na gruncie spraw o zwrot wywłaszczonych nieruchomości w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zrealizowanie na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot inwestycji celu publicznego – a taką jest niewątpliwie położenie jezdni asfaltowej, wybudowanie chodników i ścieżek rowerowych, latarni, sieci wodociągowej, ciepłowniczej, kanalizacji deszczowej i ściekowej, w ciągu drogi publicznej – stanowi przeszkodę do realizacji roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 1206/01, ONSA 2004/2/72; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 3334/01, niepublikowany; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Bd 921/05, niepublikowany). Stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Mając zatem na uwadze fakt, że materiał zebrany w toku postępowania jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot leży w pasie drogowym ulicy [...], stwierdzić należy, że zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a zajętej obecnie pod drogę publiczną na podstawie, art. 136 ust. 3 u.g.n. prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem.

Końcowo stwierdzić należy, że zamierzonego przez skarżącego skutku w obowiązującym stanie prawnym i w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie mógł przynieść fakt, iż Wojewoda decyzją z [...] sierpnia 2004 r., znak [...] w analogicznej sprawie zwrócił na rzecz wnioskodawców wywłaszczoną nieruchomość. Rozstrzygnięcie w jednostkowej sprawie nie może być uznane za "utrwalona praktykę" w rozumieniu art. 8 § 2 k.p.a., od której organy bez uzasadnione przyczyny nie powinny odstępować.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżących zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

W konsekwencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.