Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1359/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2007 r. sprawy ze skargi A. B. ,E .N. A. R., A.V. i J.V. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2005 r. nr (...) w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskiej na podstawie dekretu o reformie rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. B. ,E .N. A. R., A.V. i J.V. II. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) września 2005 r. nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania A.B., E.N. ,A.R. A.V. oraz J.V. od decyzji Wojewody (...) z dnia (...) lipca 2005 r. nr (...), którą umorzono postępowanie wywołane wnioskiem ww. osób o wydanie decyzji stwierdzającej, że część nieruchomości ziemskiej (...) stanowiąca obecnie działki ew. nr (...) i (...) z obrębu (...) objęta księgą wieczystą KW Nr (...) oraz działka ew. nr (...) z obrębu (...) objęta księgą wieczystą KW Nr (...), nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z mocy samego prawa na podstawie art. 2 ust.1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Na cele reformy rolnej na podstawie tego przepisu przejęciu podlegały nieruchomości stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź (...) ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni, Zarówno w samym dekrecie jak i w przepisach wykonawczych nie ma uregulowań, które uzależniałyby przejście na własność Skarbu Państwa wymienionych w art. 2 ust. 1 lit e dekretu, nieruchomości ziemskich, od wydania aktów stosowania prawa o charakterze konstytutywnym Dekret z datą wejścia w życie wywoływał skutki rzeczowe w zakresie przejścia na własność Państwa tych nieruchomości ex lege.

Przepisy wykonawcze do tego dekretu - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu

Sygn. akt IV SA/Wa 1359/07

reformy rolnej (Dz. U Nr 10, poz. 51 ze zm.), przewidziały możliwość złożenia przez zainteresowaną stronę wniosku o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Zestawienie jednak treści § 5 z § 6 tego rozporządzenia wskazuje, że decyzja przewidziana w § 5 dotyczyć może wyłącznie podpadania pod działanie dekretu nieruchomości ziemskiej w odniesieniu do powierzchni gruntów, jaki ona obejmuje. W związku z powyższym organ uznał, iż przewidziana w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. decyzja może wyłącznie rozstrzygać o tym czy nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu z uwagi na wielkość jej areału, w tym użytków rolnych -nie może natomiast dotyczyć jedynie części nieruchomości.

Złożony w niniejszej sprawie wniosek o ustalenie, że wymieniona w nim część nieruchomości nie wchodziła w skład majątku ziemskiego podlegającego działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i nie mogła być przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów tego dekretu, jest zdaniem organu naczelnego, żądaniem rozstrzygnięcia sporu o prawa rzeczowe do wskazanej we wniosku części nieruchomości, a zatem sporu cywilnego. Zgodnie z dyspozycją art. 2 § 1 i art. 3 k.p.c. do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych lub Sądu Najwyższego, a także jeżeli przepisy szczególne nie przekazują ich do właściwości innych organów.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił, iż zgodnie z § 5 rozporządzenia, przewidziano drogę postępowania administracyjnego dla rozstrzygania o prawach rzeczowych (własności) do nieruchomości ziemskich w zakresie objęcia ich działaniem art. 2 ust,, 1 lit e dekretu z uwagi na wielkość powierzchni majątku ziemskiego. Brak jest jednak podstaw do stosowania tego przepisu do rozstrzygania o innych sporach dotyczących praw rzeczowych, w tym do ustalania, że dana nieruchomość z uwagi na swój charakter jest wyłączona z przejęcia.

W związku z powyższym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że organ I instancji zasadnie umorzył Dostępowanie wywołane wnioskiem następców prawnych byłego właściciela nieruchomości o stwierdzenie, że część nieruchomości ziemskiej nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit e, ponieważ organ administracji nie mógł wydać rozstrzygnięcia w tym zakresie.

Na powyższą decyzję skargę do sądu administracyjnego wnieśli A. B..

Sygn. akt IV SA/Wa 1359/07

., E.N., A.R. A.V. oraz J. V. wnosząc o jej uchylenie, jak również uchylenie decyzji organu I instancji z dnia (...) lipca 2005 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

* naruszenie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1

marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o

przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego niewłaściwe zastosowania i

utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, poprzez przyjęcie, że powyższy

przepis nie daje podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w

innych sprawach, niż rozstrzygnięcia o prawach rzeczowych (własności) do

nieruchomości ziemskich w zakresie objęcia ich działaniem art. 2 ust. 1 Iit. e

dekretu o reformie rolnej z uwagi na wielkość powierzchni majątku ziemskiego, w

tym do ustalenia przez organ administracyjny, że dana nieruchomość z uwagi na

swój charakter jest nieruchomością ziemską i nie stanowi części składowej majątku

ziemskiego,

* naruszenie art. 2 ust.1 lit. e) oraz art. 2 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy

rolnej poprzez błędną jego wykładnię, a polegającą na braku jakichkolwiek ustaleń

w zakresie okoliczności czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła część

nieruchomości ziemskiej w rozumieniu tego przepisu i to funkcjonalnie związaną z

pozostałą częścią majątku, co w świetle utrwalonego już orzecznictwa jest

przesłanką, która powinna być zbadana przez organ orzekający w przedmiocie

przeznaczenia nieruchomości na cele reformy rolnej,

- naruszenie art. 2 ust. 1 dekretu poprzez błędną jego interpretację przez stwierdzenie, że wszelkie nieruchomości spełniające warunki dotyczące areału określone w powyższym przepisie przechodziły z mocy samego prawa na własność Skarbu Państwa niezależnie od ich przeznaczenia,

- niewyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności poprzez zaniechanie ustalenia, czy objęte wnioskiem grunty były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, przez rolników małorolnych i czy nadawały się do "nadziałów",

Sygn. akt IV SA/Wa 1359/07

* naruszenie przepisów postępowania - art. 107 § 3 kpa, poprzez brak należytego

uzasadnienia zaskarżonej decyzji z uwagi na niedostateczne ustalenie faktów oraz

ich znaczenia, niedostateczne wyjaśnienie przepisów prawa stanowiących podstawę

rozstrzygnięcia organów administracji,

* naruszenie art. 6, 7, 8 kpa polegające na pominięciu powszechnie obowiązujących

przepisów prawa a w szczególności art. 168 i 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270,

zwana dalej: P.p.s.a.)

* naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w sprawie

nie zaistniały okoliczności powodujące bezprzedmiotowość postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 2 marca 2006 r. (sygn. akt IV Sa/Wa 2220/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę na powyższą decyzję oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że zarówno w samym dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej jak i w przepisach wykonawczych nie ma uregulowań, które uzależniałyby przejście na własność Skarbu Państwa wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu nieruchomości ziemskich, od wydania aktów stosowania prawa o charakterze konstytutywnym. Brak jest również uregulowań, które odraczałyby skutek przejścia na własność Skarbu Państwa tych nieruchomości ziemskich w czasie. Dekret z datą jego wejścia w życie, w zakresie nieruchomości ziemskich wymienionych w jego art. 2 ust. 1 lit. e) wywoływał skutki rzeczowe w zakresie przejścia na własność Państwa tych nieruchomości ex lege. Zaistnienie skutków rzeczowych tego uregulowania w postaci przejścia majątków ziemskich na własność państwa nie było uzależnione ani od wystawienia zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego stwierdzającego, że nieruchomość jest przeznaczona na cele reformy rolnej, ani od dokonania na jego podstawie wpisu w księdze wieczystej na zasadach określonych w art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz.233 ze zm.).

Przepisy wykonawcze do tego dekretu - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. w jego § 6 przewidziały

Sygn. akt IV SA/Wa 1359/07

dopuszczalność złożenia przez zainteresowaną stronę wniosku o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Wniosek taki w myśl § 5 tego rozporządzenia był rozpoznawany w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygnięcie o tym, czy nieruchomość podpada pod działanie dekretu o reformie rolnej zapadało w formie decyzji administracyjnej, od której przysługiwało odwołanie do organu wyższego stopnia. Samo złożenie wniosku przewidzianego w § 6 omawianego rozporządzenia nie zawieszało skutku w postaci przejścia na własność Skarbu Państwa nieruchomości, jak też nie stanowiło przeszkody ani w wystawieniu zaświadczenia stwierdzającego, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej, ani dokonania na jego podstawie odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej. Dopiero wydanie ostatecznej decyzji stwierdzającej, że nieruchomość ziemska nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu powodowało skutki rzeczowe wobec Skarbu Państwa i stanowiło podstawę do wykreślenie Skarbu Państwa z księgi wieczystej, o ile został wpisany.

Zgodnie z § 5 rozporządzenia na wniosek strony, organ administracji mógł orzec o tym czy "dana nieruchomość" podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, który statuował przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich, przyjmując jako kryterium tego przejścia wielkość jej areału, w tym wielkość użytków rolnych. Wprawdzie w § 5 rozporządzenia jest mowa o orzekaniu "w sprawach czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e)" dekretu, co mogłoby sugerować, że przepis ten dozwala również na rozstrzyganie o tym czy określona część majątku ziemskiego nie podpada pod działanie dekretu, z uwagi na swój charakter, czy społeczno-gospodarcze przeznaczenie to jednak zestawienie treści tego uregulowania z § 6 rozporządzenia wyraźnie wskazuje, zdaniem Sądu I instancji, że decyzja przewidziana w § 5 może dotyczyć wyłącznie podpadania pod działanie dekretu nieruchomości ziemskiej w odniesieniu do powierzchni gruntów, jaki ona obejmuje.

Pierwszy z wymienionych przepisów nakłada na stronę, składającą wniosek wszczynający postępowanie, obowiązek przedłożenia dowodów stwierdzających dokładny obszar nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, z czego wynika, że przedmiotem postępowania może być wyłącznie orzeczenie o tym czy nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e) dekretu z uwagi na wielkość powierzchni gruntów składających się na ten majątek ziemski. Powołany § 6 posługuje się również określeniem "dana nieruchomość", jaki

Sygn. akt IV SA/Wa 1359/07

zawiera § 5 rozporządzenia jednak zestawienie treści obu tych uregulowań i odniesienie ich do treści art. 2 ust 1 iit. e) dekretu prowadzi do wniosku, że sformułowanie "dana nieruchomość" oznacza nieruchomość ziemską objętą wnioskiem o stwierdzenie, że nie podpada ona pod działanie dekretu z uwagi na jej areał gruntów.

Kierując się taką wykładnią omawianych przepisów Sąd I instancji przyjął, że przewidziana w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. decyzja może wyłącznie rozstrzygać o tym czy nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z uwagi na wielkość jej areału, w tym użytków rolnych, a złożony w sprawie wniosek o ustalenie, że wymieniona w nim nieruchomość (z uwagi na swój charakter) nie wchodziła w skład majątku ziemskiego podlegającego działaniu dekretu o reformie rolnej i nie mogła być przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów tego dekretu, jest żądaniem rozstrzygnięcia sporu o prawa rzeczowe do wskazanej we wniosku nieruchomości , a zatem sporu cywilnego. Zgodnie z art. 2 § 1 i 3 kpc do rozpoznania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych lub Sądu Najwyższego, a także, jeżeli przepisy szczególne nie przekazują ich do właściwości innych organów.

W § 5 rozporządzenia przewidziano drogę postępowania administracyjnego dla rozstrzygania o prawach rzeczowych (własności) do nieruchomość ziemskich w zakresie objęcia ich działaniem art. 2 ust 1 lit. e) dekretu z uwagi na wielkość powierzchni majątku ziemskiego. W ocenie Sądu I Instancji brak jest podstaw do stosowania tego przepisu do rozstrzygania o innych sporach dotyczących praw rzeczowych, w tym do ustalania, że dana nieruchomość z uwagi na swój charakter nie jest nieruchomością ziemską i nie stanowi jej części składowej. Nie oznacza to, że w ogóle jest wyłączone dochodzenie roszczeń z tytułu prawa własności do tych nieruchomości, które nie miały charakteru nieruchomości ziemskich, a które w powołaniu na uregulowania dekretu, w tym art. 2 ust.1 iit. e) zostały faktycznie przejęte przez państwo, bowiem ani dekret, ani wydane na jego postawie przepisy wykonawcze, nie wykluczyły dochodzenia tych roszczeń o charakterze cywilnych na właściwej dla nich drodze, to jest w postępowaniu przed sądem powszechnym, czy to w powództwie o uzgodnienie treści wpisu w księdze wieczystej, czy w powództwie windykacyjnym, czy też w powództwie o ustalenie prawa.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sąd

Sygn. akt IV SA/Wa 1359/07

Administracyjnego wnieśli A.B, E. N., A.R. ,A.V. oraz J. V. reprezentowani przez pełnomocnika, zarzucając wyrokowi:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,

* naruszenie art. 151 ustawy P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie

z uwagi na błędne przyjęcie, że wniosek o ustalenie, że wymieniona w nim

nieruchomość z uwagi na swój charakter nie była nieruchomością ziemską w

rozumieniu dekretu rolnego, a zatem nie wchodziła w skład majątku ziemskiego

podlegającego działaniu tegoż dekretu, nie podlega rozpoznaniu na drodze

administracyjnej, podczas gdy stanowisko takie jest sprzeczne z treścią § 5

rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r.,

* ponadto nierozpoznanie istoty sprawy poprzez zaniechanie ustosunkowania się

do licznych zarzutów zawartych w skardze.

2. naruszenie prawa materialnego poprzez

- naruszenie w szczególności § 5 w związku z § 6 rozporządzenia Ministra

Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. poprzez błędną ich wykładnię i

uznanie, iż przepis § 5 rozporządzenia nie daje podstaw do prowadzenia

postępowania administracyjnego w innych sprawach aniżeli rozstrzygnięcia o

prawach rzeczowych do nieruchomości ziemskich w zakresie objęcia ich działaniem

art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z uwagi na wielkość powierzchni majątku ziemskiego, a w

związku z tym nie jest możliwe w trybie § 5 rozporządzenia ustalenie przez organ

administracji, że dana nieruchomość nie jest nieruchomością ziemską z uwagi na

swój charakter i nie stanowi części składowej majątku ziemskiego, zwłaszcza w

świetle treści § 6 rozporządzenia, podczas, gdy przepis ten nakłada na

wnioskodawcę nie tylko wskazanie areału ale także rodzaju użytków odnośnie

nieruchomości objętej wnioskiem,

- naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e oraz art. 2 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy

rolnej poprzez błędną jego wykładnię ignorującą orzecznictwo Naczelnego Sad

Administracyjnego, polegającą na braku jakichkolwiek ustaleń w zakresie

okoliczności, czy przedmiotowa nieruchomość nie będąca częścią majątku

ziemskiego, albowiem nie znajdowały się na niej żadne urządzenia służące do

produkcji rolnej, jak również nie zamieszkiwała w niej żadna służba folwarczna,

stanowiła część ,,nieruchomości ziemskiej" w rozumieniu tego przepisu i to

funkcjonalnie związaną z pozostałą częścią majątku,

Sygn. akt IV SA/Wa 1359/07

ponadto skarżący wskazali na naruszenie art. 2 ust. 1 dekretu o przeprowadzeniu

reformy rolnej poprzez błędną jego wykładnią i stwierdzenie, że wszystkie

nieruchomości spełniające warunki dotyczące areału, określone w powyższym

przepisie, przechodziły z mocy samego prawa na własność Skarbu Państwa,

niezależnie od ich przeznaczenia.,

zdaniem skarżących naruszony zostały również art. 1 sporządzonego w dniu 20

marca 1952 r. Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i

Podstawowych Wartości, wskutek jego niezastosowania, a przez to pozbawienie

skarżących możliwości efektywnego korzystania z nieruchomości,

- ponadto zarzucono nieuwzględnienie jednolitego i utrwalonego orzecznictwa

Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 840/06) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu wyroku podniesiono, iż NSA w składzie siedmiu sędziów uchwałą z dnia 5 czerwca 2006 r, sygn. akt I OPS 2/06 wyraził pogląd prawny, zgodnie z którym przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Biorąc pod uwagę powyższe, NSA uznał za błędny pogląd WSA, iż powołane przepisy nie mogły stanowić podstawy prawnej do orzekania przez organy administracji, czy nieruchomość podlegała przejęciu na cele reformy rolnej z uwagi na jej charakter, przeznaczenie gospodarczo - społeczne oraz przydatność dla celów dekretu. Rozporządzenie z dnia 1 marca 1945 r., jako akt wykonawczy do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie może być interpretowane sprzecznie z samym dekretem ani też w oderwaniu od niego. Wykładnia jego § 5 nie może być zatem dokonywana wyłącznie w powiązaniu z § 6. Zakres stosowania § 5 rozporządzenia wynika bowiem łącznie z tego przepisu oraz z art. 2 ust 1 lit. e dekretu, z uwzględnieniem pełnego brzmienia tych norm, a także regulacji zawartej w art. 1 część druga dekretu, stosownie do odesłania zawartego w jego art. 2 ust 1 lit, e.

Sygn. akt IV SA/Wa 1359/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: P.p.s.a.) wskazuje, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

W myśl z art. 190 ustawy P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe, przy czym jak przyjmuje się w judykaturze z określenia ''związany jest wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sadu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (porównaj J.P. Tamo - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2004 str. 268) .

Rozpatrując ponownie sprawę na podstawie wyżej wymienionego kryterium, biorąc pod uwagę wykładnię prawa zaprezentowaną w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem zarówno materialnym , jak i procesowym stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez organy administracji był art. 105 kpa. zgodnie z którym organ administracji ma obowiązek umorzyć postępowanie, jeżeli stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny niedopuszczalne. Za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 kpa uznaje się natomiast postępowanie, w którym brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Tak w doktrynie jak i w orzecznictwie

Sygn. akt IV SA/Wa 1359/07

reprezentowany jest pogląd, że bezprzedmiotowe jest postępowanie prowadzone przez niewłaściwy organ, a tym bardziej wtedy gdy organy administracji w ogóle nie są właściwe do rozpoznania sprawy (tak m.in. Borkowski w Adamiak\Borkowki KPA Komentarz, 6,wyd.Warszawa 2005, Art. 105 Nb5). Organy administracji przyjęły, że wniosek skarżących o stwierdzenie, że określona nieruchomość nie podpada pod działanie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej stanowi w istocie spór o prawa rzeczowe, dla rozpoznania których właściwy jest sąd powszechny a w konsekwencji uznały wszczęte postępowanie za bezprzedmiotowe.

W niniejszej sprawie należało zatem rozstrzygnąć, jaka droga -postępowania przed sądem powszechnym czy przed organami administracyjnymi - jest właściwa do rozpoznania wniosku o stwierdzenie, że dana nieruchomość nie podpada pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z uwagi na jej nierolniczy charakter.

Kwestia ta - w odniesieniu do zespołów pałacowo (dworsko)- parkowych była wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. W efekcie powyższego, w wyniku rozpoznania kasacji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2004 r. IVSA\Wa 353\04 wyłoniło się zagadnienie prawne, które zostało przedstawione do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi NSA. Rozpoznając zagadnienie prawne Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów dnia 5 czerwca 2006r. podjął uchwałę (IOPS 2\06), w której stwierdził, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej cześć wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej( Dz. U. z 1945 r. nr 3 poz. 13zezm.).

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że przedmiotem wniosku skarżących (wszczynającego postępowanie w niniejszej sprawie) jest ustalenie, iż cześć nieruchomości ziemskiej (...) stanowiąca obecnie działkę ewidencyjną nr (...) i (...) z obrębu (...) oraz działka ewidencyjna nr (...) z obrębu (...) objęta księgą wieczystą KW Nr (...), nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej albowiem, zdaniem wnioskodawców, nie miała charakteru rolnego.

Sygn. akt IV SA/Wa 1359/07

Jak wynika z treści tego wniosku, nieruchomość ta składała się niegdyś z użytków i łąk, a nadto stanowiła w ozdobny park. Przyozdabiała w ten sposób znajdujący się nieopodal dworek Dwór ten wraz z okalającymi go gruntami stanowił centrum życiowe rodziny (...) i nie posiadał charakteru rolnego, a zatem nie wchodził w skład nieruchomości ziemskiej. Nie był też częścią majątku ziemskiego albowiem nie znajdowały się tam żadne urządzenia służące do produkcji rolnej, jak również nie zamieszkiwała w nim służba folwarczna. Nie może więc być mowy, w opinii wnioskodawców, o rolnym charakterze nieruchomości.

Uznając zatem, że właściwymi do prowadzenia postępowania o wydanie orzeczenia stwierdzającego, że dana nieruchomość ziemska nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, są organy administracji, umorzenie postępowania administracyjnego w powołaniu na właściwość sądów powszechnych naruszyło przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Konkludując wskazać należy, iż organy administracji publicznej winny rozpoznać sprawę merytorycznie (po zbadaniu warunków formalnych) wbrew wcześniejszym twierdzeniom, iż wniosek skarżących winien być rozpoznany na drodze postępowania przed sądem powszechnym.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia (...) lipca 2005 r. zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy P.p.s.a. Sąd, orzekł jak w sentencji.

O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.