Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 771/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 13 marca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant Specjalista Joanna Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. G.A. zwróciła się do Urzędu Miasta i Gminy w L. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa o nadanie na własność, zgodnie z obowiązującymi przepisami, działki gruntu o numerze [...], na której znajdują się budynki stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności, będące własnością w częściach - po Vz - małżonków J. i G. A. i Z. i D. S..

Decyzją nr [...] Kierownik Wydziału Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa Urzędu Miasta i Gminy w L. przeniósł na własność w 1/2 części małżonkom A. i w Yz części małżonkom Z. i D. S. działkę gruntu nr [...] o powierzchni 0,20 ha we wsi G., na której wzniesione są zabudowania stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności, uwidocznioną w księdze wieczystej pod numerem [...].

Postanowieniem z dnia [...] Burmistrz Miasta L.a na postawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 149 § 1 i art. 150 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku G. A., wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej wskazaną powyżej ostateczną decyzją Kierownika Wydziału Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa Urzędu Miasta i Gminy w L. nr [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 oraz art. 104 k.p.a. Burmistrz L. stwierdził wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz niemożliwość jej uchylenia z uwagi na upływ pięcioletniego terminu od dnia jej doręczenia stronom postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia stronie postępowania - G. A. - wskazanej na wstępie decyzji nr 2/90 z dnia 26 kwietnia 1990r., co wskazuje na uchybienie, w wyniku którego strona pozbawiona była możliwości wniesienia odwołania, a co za tym idzie bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jednakże przedmiotowa decyzja skutecznie doręczona została w miesiącu kwietniu 1990r. pozostałym stronom postępowania. Wobec upływu pięcioletniego terminu od dnia doręczenia decyzji, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., w oparciu o przepis art. 151§ 2k.p.a. organ stwierdził wydanie decyzji z

Sygn. akt II SA/Go 771/07

naruszeniem prawa oraz niemożliwość jej uchylenia z uwagi na pięcioletni upływ terminu od dnia jej doręczenia stronom postępowania.

Od tejże decyzji Burmistrza L. z dnia [...], L. A., K.K. i R.K. - działający przez swego przedstawiciela ustawowego - G. A., reprezentowana przez radcę prawnego, wnieśli odwołanie. Decyzją nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. Od decyzji organu II instancji strony wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 28 grudnia 2007r. sygn. akt II SA/Go 692/07uchylił zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, postanowienie Burmistrza L.[...] o wznowieniu postępowania administracyjnego oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] o przekazaniu pisma do organu właściwego.

W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji Burmistrza L.[...] pełnomocnik stron postępowania zawarł wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa Urzędu Miasta i Gminy L. nr [...]. W uzupełnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, w piśmie z dnia [...], pełnomocnik wskazał, że przesłanką stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji jest określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa tj. ar. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym w związku z art. 10 i art. 28 k.p.a. Rażące naruszenie wskazanych przepisów prawa, w ocenie pełnomocnika stron, miałoby nastąpić poprzez odmowę G. A. realizacji prawa czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem pełnomocnika rażące naruszenie wskazanych przepisów prawa doprowadziło do uwłaszczenia działki gruntowej na rzecz osób, które nie są stronami postępowania, albowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że stronami postępowania są D. i Z. S. oraz M. A., L. A., K.K. i L. K. - będący współwłaścicielami zabudowań stanowiących od gruntu odrębny przedmiot własności. Nadto - stwierdził pełnomocnik - ostateczna decyzja będąca przedmiotem postępowania, skutkuje istnieniem stanu faktycznego, który w

Sygn. akt II SA/Go 771/07

sposób rażący narusza przepisy art. 46 i 48 kodeksu cywilnego, albowiem nie jest dopuszczalne, aby grunt i jego część składowa jaką są budynki trwale z gruntem związane stanowiły odrębny przedmiot własności różnych osób. W piśmie z dnia 17 kwietnia 2007r. pełnomocnik stron stwierdził, że przesłanką stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji jest przepis art. 156§ 1 pkt 2 k.p.a., to jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem przepisów art. 10 i 15 k.p.a., poprzez uniemożliwienie G. A. wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz nie doręczenie G. A. przedmiotowej decyzji.

Decyzją nr [...] Samorządowe Kolegium

Odwoławcze w Z. stwierdziło nieważność decyzji nr [...] Kierownika Wydziału Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa Urzędu Miasta i Gminy w L.. Decyzja wydana została na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (DZ.U. z 2001 r. Nr 79, póz. 856, ze zm.), art. 158 § 1, art. 157 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 15 k.p.a., z uwzględnieniem art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (DZ.U. Nr 10 póz. 53). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dacie wydania przedmiotowej decyzji ostatecznej tj. na dzień 23 kwietnia 1990r. istniejący stan prawny, przywołany w tejże decyzji, stwarzał podstawy do nieodpłatnego nabycia własności działki gruntu na której wzniesione były zabudowania stanowiące odrębny przedmiot własności.

Prawo to przysługiwało ówczesnym właścicielom budynków, tj. małżonkom J. i G. A. oraz małżonkom Z. i D. S.. Dalej organ podał, że wnioskodawcą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną była G.A., natomiast postępowanie zostało wszczęte bez zawiadomienia pozostałych stron postępowania, a rozstrzygnięcie wydane zostało na rzecz wszystkich współwłaścicieli budynków znajdujących się na działce nr [...]. organ przyjął, że przedmiotowa decyzja nr [...] doręczona została wszystkim stronom postępowania, oprócz G. A., której decyzji tej nie doręczono. Organ stwierdził, że w postępowaniu wznowieniowym nie rozpoznano sprawy co do jej istoty, ze względu na upływ 5 - letniego okresu od dnia doręczenia decyzji pozostałym stronom postępowania. Organ wyraził stanowisko, zgodnie z którym postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem prowadzonym w trybie

Sygn. akt II SA/Go 771/07

nadzwyczajnym, skierowanym na badanie czy kwestionowana decyzja administracyjna obarczona jest szczególnie ciężkimi wadami wymienionymi - jak w rozpoznawanej sprawie wart. 156 §1 pkt2k.p.a. Organ podkreślił, że wady te w przeważającej mierze mają charakter materialnoprawny, a ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje stosunek prawny ułomny lub w ogóle się on nie nawiązuje. Ze swej istoty wady te nie mają charakteru proceduralnego, gdyż usuwanie tych wad następuje na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania.

Dalej organ wyraził stanowisko, w myśl którego decyzja jest traktowana jako obarczona wadami materialno-prawnymi, ale przyczyną ich powstania może być nie tylko naruszenie przepisów prawa materialnego lecz również szczególnie istotnych przepisów k.p.a. Przypadki naruszenia przepisów proceduralnych mogą być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa powodujące nieważność decyzji administracyjnej, nie prowadzą one zaś do ponownego rozpatrzenia sprawy co do jej istoty, jak w przypadku wznowienia postępowania. Zdaniem składu orzekającego uchybienie zasadzie postępowania administracyjnego wynikającej z art. 10 k.p.a. w

odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego sprawy w powiązaniu i porównaniu z przepisami prawa materialnego będącymi ówcześnie podstawą rozstrzygnięcia w sprawie, nie można przypisać charakteru który w sposób rażący miał wpływ na istotę rozstrzygnięcia. W ocenie organu, rażącym naruszeniem prawa było natomiast naruszenie wynikającej z art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Strona - G.A. przez fakt niedoręczenia jej zaskarżonej decyzji została pozbawiona przysługującego jej prawa wniesienia odwołania, czyli prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy

administracyjnej, co w ocenie Kolegium wyczerpuje przesłankę rażącego naruszenia prawa - art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. Na poparcie powyższego stanowiska Kolegium powołało się na wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 1989r. II SA 1198/88 - ONSA 1989 Nr 1, póz. 36.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. U.S. i Z. S. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku strony stwierdziły, że w ich ocenie w sprawie zostało udowodnione, iż przedmiotowa decyzja ostateczna nr [...] została doręczona wszystkim stronom postępowania. Nadto we wniosku strony wskazały, że nie wnoszą żadnych zastrzeżeń do treści rozstrzygnięcia zawartego w

Sygn. akt II SA/Go 771/07

przedmiotowej decyzji, natomiast kwestie "porachunków" G. A. z J. A. winny być rozstrzygnięte przez sądem powszechnym.

Decyzją nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję [...] i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Kierownika Wydziału Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa urzędu Miasta i Gminy w L.. Skład orzekający Kolegium rozpatrujący sprawę w II instancji w całości podzielił ustalenia Kolegium rozpatrującego sprawę w pierwszej instancji w zakresie naruszenia ar. 10 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. i art. 6 ustawy. W ocenie organu II instancji naruszenie art. 10 k.p.a. nie miało istotnego wpływu na treść merytorycznego rozstrzygnięcia, również i z tej przyczyny, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek G. A., a istota rozstrzygnięcia była zgodna ze złożonym wnioskiem. Uchybienie zasadzie postępowania administracyjnego - art. 10 k.p.a. w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego w powiązaniu i w porównaniu z przepisami materialno-prawnymi będącymi ówcześnie podstawą rozstrzygnięcia, nie można przypisać charakteru, który miałby w sposób rażący wpływ na istotę rozstrzygnięcia. Uprawnienie wynikające z art. 6 ustawy przysługuje łącznie właścicielom budynków i jego celem jest zwrócenie właścicielom budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków. Kolegium orzekające w II instancji nie podzieliło natomiast stanowiska organu (instancji w kwestii naruszenia art. 15 k.p.a. oraz przyjęcia, że przedmiotowa decyzja, na skutek tegoż uchybienia przepisom prawa, wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie organu naruszenie zasady dwuinstancyjności nie miało bezpośredniego przełożenia na prawa i obowiązki będące przedmiotem decyzji. Organ zwrócił uwagę, że okoliczność niedoręczenia decyzji miała miejsce po jej wydaniu, a więc nie ma związku z postępowaniem rozpoznawczym oraz z samą decyzją. Organ podniósł, że postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania opierają się na przesłankach konkurencyjnych. Tym samym jedna okoliczność ( w tym przypadku nie doręczenie decyzji) nie może stanowić jednocześnie podstawy do wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że okoliczności mające miejsce po wydaniu decyzji związane z dalszym obrotem nieruchomością 5

Sygn. akt II SA/Go 771/07

nie mogą mieć wpływu na postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż w postępowaniu tym organ opiera się na stanie prawnym i faktycznym na dzień wydania przedmiotowej decyzji z dnia 23 kwietnia 1990r. Od decyzji organu II instancji L. A., K.K., R.K. działający przez przedstawiciela ustawowego - G. A., reprezentowaną przez radcę prawnego, wnieśli skargę. W skardze pełnomocnik zarzucił, że decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., albowiem strona i reprezentujący ją pełnomocnik nie zostali poinformowani o prowadzonym postępowaniu w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonym przez Z. i D. S. Pełnomocnik stwierdził, że jedyną czynnością jaką organ wykonał było doręczenie decyzji ostatecznej, wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Tym samym naruszone zostały również Przepisy art. 6, 7, 8 k.p.a. W ocenie pełnomocnika organ rozpoznając sprawę dokonał zbyt szerokiej wykładni rozwiązań prawnych przyjętych w k.p.a. na tle przepisów art. 15 w związku z art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a. Pełnomocnik stwierdził, że doręczenie decyzji ma podstawowe znaczenie , decyzja nie doręczona nie funkcjonuje w obrocie prawnym, jej byt rozpoczyna się bowiem z datą doręczenia jej stronie. Nadto pełnomocnik wskazał, że w przypadku uruchomienia konkurencyjnych postępowań, istnieją podstawy do zawieszenia jednego z nich, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze w Z. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Rozstrzygnięcia organu wydane w obydwu instancjach oparte zostały na ustaleniu, że przedmiotowa decyzja nr [...], stronie postępowania - G. A. nie została doręczona. Ustalenia w powyższym zakresie poczynione zostały w oparciu o czynności procesowe przeprowadzone w ramach postępowania wznowieniowego prowadzonego w kierunku weryfikacji wyżej wymienionej decyzji nr [...]. W ramach postępowania wyjaśniającego dotyczącego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, organ przyjął akta sprawy prowadzone w przedmiocie wznowienia

Sygn. akt II SA/Go 771/07

postępowania - [...]. Powyższe jest zgodne z wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania oraz przepisem art. 75 k.p.a. dotyczącym postępowania dowodowego.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zmierza do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, która dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną. Katalog wad prawnych, powodujących nieważność decyzji zawarty jest w art. 156 § 1 k. p.a. W toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, organ administracyjny nie rozpatruje merytorycznie sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia przedmiotową decyzją, lecz bada czy decyzja ta jest dotknięta wadą wskazaną przez stronę - jeżeli postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, lub też analizuje występowanie w decyzji wszystkich wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. -jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu.

W przedmiotowej sprawie pełnomocnik strony wniósł o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji nr [...] zarzucając, iż wydana została z rażącym naruszeniem prawa, to jest przepisu art. 10 k.p.a. poprzez niedoręczenie G. A. tejże decyzji, a konsekwencją tegoż naruszenia prawa było rażące naruszenie przepisu art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (DZ.U.z 1989r. Nr 10 póz. 53 - zwaną dalej ustawą) oraz art. 28 k.p.a. Ponadto, zdaniem pełnomocnika, w konsekwencji doszło również do naruszenia wynikającej żart. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania, gdyż poprzez niedoręczenie stronie decyzji l instancji, pozbawiono jej prawa wniesienia odwołania i dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organy administracyjne. Pełnomocnik zarzucił również rażące naruszenie art. 46 i 48 k.c.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że na mocy umowy darowizny z dnia 26 listopada 2004r. G.A. przeniosła na rzecz swoich dzieci - M. A., L. A., K. K. i R. K., prawo własności budynków posadowionych na działce nr [...] w G.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. rozpatrujące niniejszą sprawę w l instancji uznało słuszność zarzutu pełnomocnika strony w zakresie rażącego naruszenia przepisu art. 15 k.p.a. i na tej podstawie stwierdziło nieważność przedmiotowej decyzji nr [...]. Odmienne stanowisko przedstawił skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.

Sygn. akt II SA/Go 771/07

rozpatrujący sprawę w II instancji, stwierdzając na tę okoliczność, że naruszenie zasady dwuinstancyjności nie miało bezpośredniego przełożenia na prawa i obowiązki będące przedmiotem decyzji. Okoliczność niedoręczenia decyzji miała miejsce po jej wydaniu, a więc nie ma związku z postępowaniem rozpoznawczym i z samą decyzją. Organ zwrócił uwagę, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji oraz postępowanie, którego przedmiotem jest wznowienie postępowania opierają się na przesłankach konkurencyjnych. Stanowisko organu II instancji należy uznać za słuszne.

Stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. A zatem już z literalnego brzemienia przytoczonego tu przepisu prawa wynika, że wady powodujące nieważność decyzji winny tkwić w samej decyzji i to od momentu jej wydania, wskazuje na to użyty przez ustawodawcę zwrot: "wydana została". Stwierdzenie nieważności w oparciu o przepis art. 156 §1 pkt 2 jest uzasadnione, gdy dana decyzja od momentu jej podjęcia, zawierała wskazaną w tym przepisie wadę prawną.

Stwierdzone w rozpatrywanej sprawie uchybienie procesowe w postaci niedoręczenia G. A. przedmiotowej decyzji nr [...], nie kwalifikuje się jako rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem uchybienie to nie dotyczy samej decyzji, lecz dotyczy postępowania toczącego się po wydaniu tejże decyzji. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika zawartym w piśmie z dnia 15 marca 2007r., naruszenie art. 10 k.p.a. nie miało też wpływu na zawarte w decyzji merytoryczne rozstrzygnięcie oparte o przepis art. 6 ustawy.

Wnioskiem z dnia 15 marca 1990r. G.A. zwróciła się do właściwego organu o przekazanie na własność - w myśl obowiązujących przepisów - gruntu tj. działki nr [...] w G., na której znajdują się budynki stanowiące od gruntu odrębny przedmiot własności. Właścicielami tychże budynków byli wówczas, w częściach po Vz - małżonkowie A. i D.a i Z. S.. Stosownie do treści art. 6 ustawy właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynku zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność

8

Sygn. akt II SA/Go 771/07

gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesienie własności działki, jej wielkość oraz ustanowienie służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej właściwości szczególnej.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ówczesnym właścicielom budynków posadowionych na działce nr [...] w G., czyli G. i J. A. oraz D. i Z. S. przysługiwało prawo uzyskania na własność nieodpłatnie tejże działki gruntu. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy, brak jest podstaw do stwierdzenia, że poprzez naruszenie art. 10 k.p.a. doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 6 ustawy. Należy ponownie podkreślić, że wady prawne powodujące nieważność decyzji administracyjnej winny tkwić w decyzji od momentu jej wydania, a stwierdzenie że decyzja jest nieważna powoduje wyeliminowanie jej z obrotu prawnego od momentu jej wydania, czyli ex tunc. Należy wskazać na treść wniosku G. A. z dnia 15 marca1990r., który wyznaczał przedmiot i zakres postępowania administracyjnego, zakończonego kwestionowaną decyzją nr [...].

Stosownie do treści art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zgodnie z tą zasadą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i orzec merytorycznie w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu l instancji. Organ ten nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu l instancji (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1989r., l SA/Ka 1050/96, z dnia 12 grudnia 2000r. V SA 359/00). Ograniczenie się przy rozpoznawaniu sprawy przez organ odwoławczy wyłącznie do kontroli formalnej decyzji organu l instancji, a nie zasadności merytorycznej odwołania stanowi naruszenie art. 15 k.p.a.(por. wyrok NSA z 6 czerwca 1997r., III SA 515/96). Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu l instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, lecz ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (B. Adamiak, Odwołanie w polskim systemie postępowania administracyjnego, Wrocław 1980, str. 144 i nast.). Pogwałcenie prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej jest rażącym naruszeniem prawa. W wyroku z 10 kwietnia 1989r, II

Sygn. akt II SA/Go 771/07

SA 1198/88 (OSNA 1989, Nr 1, póz. SS

NSA przyjął: " Wydanie decyzji z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności obowiązującej w postępowaniu administracyjnym (art. 15 kp.a.) godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela i musi być oceniane jako rażące naruszenie prawa" Wydanie zatem decyzji w II instancji merytorycznie rozstrzygającej sprawę pomimo braku postępowania wyjaśniającego, którego przeprowadzenie jest niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego, stanowi rażące naruszenie art. 15 k.p.a. (por. B.Adamiak/J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz 8. wydanie Wydawnictwo C.H.Beck str. 97). Z powyższego wynika, że rażące naruszenie art. 15 k.p.a. może dotyczyć decyzji wydanej w II instancji, a nie edycji wydanej w l instancji - jak w rozpatrywanej sprawie. Jak już wyżej wskazywano wady decyzji, z punktu widzenia jej nieważności, winny bowiem tkwić w samej decyzji od momentu jej wydania.

Postępowanie w sprawie zakończonej decyzja ostateczną oraz postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji są nadzwyczajnymi postępowaniami zmierzającymi do weryfikacji decyzji posiadających walor ostateczności (przy czym nieważność decyzji może zostać orzeczona również w stosunku do decyzji nieostatecznej). Obydwa postępowania stanowią wyłom od jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego - zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.). Stąd też przesłanki uchylenia decyzji ostatecznej oraz stwierdzenia nieważności decyzji są enumeratywnie w k.p.a. wymienione, a ich interpretacja rozszerzająca jest niedopuszczalna.

Obydwa te postępowania rządzą się odrębnymi regułami, a ich wszczęcie i rozstrzygnięcie opiera się na odrębnych przesłankach.

Niezapewnienie stronie prawa czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym stanowi przesłankę wznowienia postępowania wymienią w art. 145 § 1 pkt 4 k.pa. Należy wskazać, że przesłanka wznowienia nie może być jednocześnie podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. W wyroku z dnia 16 lipca 2002r., II SA/2230/00, Monitor Prawniczy 2002/20, str. 916, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: cyt." Stronie, która nie brała udziału w postępowaniu l - instancyjnym, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji ( a jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.) wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania,

10

Sygn. akt II SA/Go 771/07

którym decyzję doręczono. Po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt4 k.pa." Z kolei w wyroku z dnia 17 grudnia 1993r. (III ARN 50/93) Sąd Najwyższy stwierdził, że: cyt" Przyczyny wznowienia postępowania nie mogą być przyczynami stwierdzenia nieważności decyzji".

W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik zarzucił rażące naruszenie prawa tj. art. 10 k.p.a., poprzez niedoręczenie stronie decyzji administracyjnej. Okoliczność ta, jako mająca charakter stricte procesowy, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności decyzji.

Z przyczyn wyżej wskazanych nie ostał się również zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. Nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja zawarta w skardze dotycząca możliwości zawieszenia jednego z toczący się postępowań, czyli bądź to postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nr 2/.90, bądź to postępowania wznowieniowego. Nie ma bowiem przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji, w której zostało wszczęte i toczy się postępowanie o wznowienie postępowania (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 1990r., IV SA 543/ 90 OSP 1992, Nr 5, póz. 120).

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, należy stwierdzić co następuje. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1"c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. nr 153 póz. 1270 ze zm.) - zwaną dalej p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżoną decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Niewątpliwie niezawiadomienie strony o możliwości zaznajomienia się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, przed wydaniem decyzji w II instancji, stanowiło uchybienie procesowe, jednakże w ocenie Sądu uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a, Sąd skargę oddalił.