Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 881/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i lit c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 29 czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 19 grudnia 2019 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego A. G. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 grudnia 2019 r. [...] Wójt Gminy S. T. - po rozpoznaniu wniosku A. G. (dalej zwanego również "wnioskodawcą", "stroną", "skarżącym") i na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 730 ze zm. – dalej zwanej "k.p.a."), art. 17, art. 20, art. 23 ust. 1-4, ust. 4aa, ust. 5a-5c, art. 24, art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm. – dalej w skrócie "u.ś.r."), § 10 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466) oraz obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2017 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2018 (M.P. z 2017 r., poz. 1014) - odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem – J. G. z powodu: nieuregulowania przepisów ustawy odnośnie wieku powstania niepełnosprawności; zgonu osoby wymagającej opieki oraz braku faktycznej rezygnacji z zatrudnienia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że strona w dniu 23 kwietnia 2019 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem - J. G., legitymującym się wydanym na stałe orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 13 września 2010 r. [...] z którego wynika, że momentu, od którego istnieje niepełnosprawność nie można ustalić.

Organ wyjaśnił, że w dniu 3 czerwca 2019 r. wydał decyzję [...] którą odmówił wnioskowanego świadczenia, jednakże w wyniku jej zaskarżenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 3 października 2019 r. uchyliło tę decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia, natomiast złożony przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw został odrzucony (postanowienie z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 783/19).

W tej sytuacji organ ponownie rozpatrując wniosek strony, na podstawie analizy zgromadzonych dokumentów (w tym oświadczeń i zaświadczeń), ustalił, że:

1/ strona nie ma ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

2/ strona miała ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna do dnia 14.09.2019 r. w celu sprawowania opieki nad ojcem - J. G. jednak zgodnie z oświadczeniem z dnia 18 kwietnia 2019 r. oraz wyjaśnieniem z dnia 24 maja 2019 r. z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazała, że zrezygnuje z zasiłku dla opiekuna przyznanego decyzją z dnia 17 czerwca 2014 r. [...]

3/ strona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

4/ na J. G., jako osobę wymagającą opieki, inna osoba nie miała ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury;

5/ żaden członek rodziny osoby sprawującej opiekę nie miał ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

6/ na osobę wymagającą opieki nie było ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego - było ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna jednak zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 18.04.2019 r. oraz wyjaśnieniem z dnia 24.05.2019 r., z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z zasiłku dla opiekuna przyznanego decyzją z dnia 17 czerwca 2014 r.;

7/ w dniu 14.09.2019 r. nastąpił zgon J. G..

Organ stwierdził, że zgodnie z wytycznymi Kolegium ustalono, że:

a/ wywiady część IV dotyczące osób i rodzin korzystających z świadczeń pomocy społecznej, były przeprowadzane w sposób ciągły co 6 miesięcy, poczynając od 11.06.2014 r.; ostatni wywiad został przeprowadzony w dniu 11.06.2019 r. Z wywiadu tego wynikało, że A. G. sprawował rzeczywistą, osobistą i stałą opiekę na swoim niepełnosprawnym ojcem - J. G.

b/ na dzień 27.09.2010 r. A. G. miał udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe w ilości 2 lata 10 m-cy i 13 dni. Zgodnie z zaświadczeniem Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 29.11.2010 r. A. G. nigdy nie figurował w ewidencji osób bezrobotnych Urzędu Pracy. W okresie od ostatniego zatrudnienia do dnia złożenia pierwszego wniosku w tutejszym organie, tj. 27.09.2010 r. A. G. nie podejmował, ani nie był zarejestrowany w Urzędzie Pracy w celu poszukiwania jakiegokolwiek zatrudnienia, również nie rezygnował z żadnego zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

W ocenie organu powyższe okoliczności wskazują, że świadczenie pielęgnacyjne traktowane byłoby jako zastępcze źródło dochodu, a dodatkowo między punktem a/ i b/ nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy.

Organ stwierdził także, że ustalono, iż osoba wymagająca opieki - J. G., legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. orzeczeniem z dnia 13 września 2010 r. ([...] wniosek złożony do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. dnia: 2010-06-08); ww. orzeczenie wydano na stałe, jednakże momentu, od którego istnieje niepełnosprawność nie można ustalić. Niemniej jednak zgodnie z ww. orzeczeniem ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 8 czerwca 2010 r. czyli wieku przekraczającego odpowiednio 18 czy 25 lat. Przyjąć należało, że J. G. dopiero w dniu 8 czerwca 2010 r. (a więc w wieku 81 lat) złożył pierwszy wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała, nie później niż do ukończenia 18 roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Tym samym organ odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – J. G. również ze względu na niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 29 czerwca 2020 r. [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy – przywołując treść art. 17 ust. 1 oraz ust. 1b u.ś.r. – wskazał m.in., że w dniu 23 kwietnia 2019 r. A. G. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J. G., z którego wynikało, iż zamieszkuje wspólnie z ojcem; czynności opiekuńcze polegają na wykonywaniu porannej i wieczornej toalety, zmianie pampersów, ubraniu oraz przygotowywaniu do snu, przygotowaniu i podawaniu posiłków, podawaniu leków, chodzeniu na spacery, wspólnym oglądaniu telewizji, rozmowach, sprzątaniu mieszkania, praniu, robieniu zakupów, kąpieli dwa razy w tygodniu, goleniu i strzyżeniu. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 11 czerwca 2019 r. wynikało, że J. G. wymaga stałej obecności przy nim opiekuna, ponieważ - z uwagi na przebyty udar mózgu - miał problemy z poruszaniem się po mieszkaniu oraz zaniki pamięci; w ocenie pracownika przeprowadzającego wywiad J. G. nie był w stanie funkcjonować w życiu codziennym bez pomocy opiekuna. Ponadto ustalono, że na dzień złożenia pierwszego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (tj. na 27 września 2010 r.) udokumentowano zatrudnienie A. G. w okresie 16 listopada 1989 r. - 10 stycznia 1990 r.; A. G. podawał także, że był zatrudniony w latach 1980-1984, jednakże twierdzenie to nie zostało we właściwy sposób udokumentowane; na dzień złożenia pierwszego wniosku nie był także zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Z akt sprawy wynika także, że J. G. zmarł w dniu 14 września 2019 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że oceniając decyzję organu I instancji w kontekście poczynionych ustaleń faktycznych, jest ona prawidłowa.

W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że śmierć osoby wymagającej opieki w trakcie postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie skutkuje niemożnością przyznania świadczenia za okres od złożenia wniosku do dnia śmierci pozostającego pod opieką (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. III SA/Gd 560/19).

Świadczenie pielęgnacyjne może być jednak przyznane po łącznym spełnieniu wskazanych w art. 17 ust. 1-1b u.ś.r. przesłanek, a w rozpatrywanej sprawie żadna z tych przesłanek nie została spełniona.

Pierwszą ze wspomnianych przesłanek jest konieczność rezygnacji z zatrudnienia albo niemożność podjęcia zatrudnienia w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Innymi słowy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wówczas, gdy opiekun osoby niepełnosprawnej zmuszony jest zrezygnować z pracy zarobkowej albo też jest zmuszony do niepodejmowania jej z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją opiekuna osoby niepełnosprawnej z pracy zarobkowej i jej niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki.

W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie związek taki nie zachodzi, bowiem z akt sprawy wynika, iż A. G. sprawował opiekę nad ojcem od września 2010 r. Jednakże sprawowanie tej opieki nie wiązało się rezygnacją z zatrudnienia, bowiem A. G. ostatni raz był zatrudniony 10 lat wcześniej, tzn. do dnia 10 stycznia 1990 r.; nie podejmował też prób znalezienia pracy, bowiem na dzień złożenia pierwszego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Składając drugi wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie podał żadnych okresów zatrudnienia lub opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Nie wskazał też, by starał się o podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Z okoliczności tych wywnioskować można, że A. G. zanim podjął się opieki nad ojcem, nie dążył do podjęcia pracy zarobkowej.

Analizując ustalenia organu I instancji odnośnie stanu zdrowotnego J. G., można stwierdzić, że wymagał on stałej obecności opiekuna. Nie był on wprawdzie osobą leżącą, jednakże schorzenia, z powodu których cierpiał, nie pozwalały mu na samodzielne funkcjonowanie. Wymagał bowiem pomocy przy poruszaniu się po mieszkaniu i załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Pomimo to Kolegium nie dostrzegło związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez A. G. opieki nad ojcem a rezygnacją przez niego z zatrudnienia, bądź niepodejmowaniem zatrudnienia. Trudno bowiem mówić o takim związku w przypadku osoby, która ostatni raz pracowała zarobkowo wiele lat przed podjęciem opieki nad niepełnosprawnym i nie starała się też o podjęcie pracy. W tym miejscu wypada zauważyć, że konieczność sprawowania opieki wynika bowiem z prawnego i moralnego obowiązku dorosłego dziecka wobec niedołężnego rodzica. Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną, przy czym związek między rezygnacją z zatrudnia, albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. W niniejszej sprawie istnienie takiego związku nie zostało w żaden sposób wykazane, dlatego Kolegium uważa, że A. G. nie spełnił przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Ponadto przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uwarunkowane jest spełnieniem przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., natomiast zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności ustalony stopień niepełnosprawności J. G. datuje się od dnia 8 czerwca 2010 r. Nie da się natomiast ustalić, od kiedy niepełnosprawność istnieje. W jego przypadku bezspornym zatem jest, że niepełnosprawność powstała później aniżeli do ukończenia przez niego 18. roku życia, albo w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej lecz nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są - co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia - orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Z powyższego wynika więc, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1b u.ś.r. uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium wyjaśniło także, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13; Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 17 ust. 1b u.ś.r., ale w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zauważył jednak wyraźnie, że "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, iż poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki". Wyrok ten zatem, choć orzekł o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie zmienił sytuacji prawnej osób opiekujących się niepełnosprawnymi, których niepełnosprawność powstała później niż do 18. roku życia, albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, muszą one bowiem czekać na rozwiązania ustawowe w tej materii. Końcowo Kolegium stwierdziło, że choć dostrzega w niektórych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, że Sąd ten opowiada się za stosowaniem art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, to jednak nie podziela tego stanowiska, zauważając, że orzecznictwo NSA w powyższej materii nie jest jednolite.

A. G. zaskarżył powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszonym.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez: zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K38/13) doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, a także błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i uznanie, że w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, podczas gdy prawidłowo zastosowana wykładnia ww. przepisu powinna doprowadzić do wniosku, że osoba która ma obiektywną możliwość podjęcia zatrudnienia, ale tego nie czyni z uwagi na podjęcie się stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, spełnia przesłankę wyrażoną w ww. przepisie. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu podkreślono wagę prawną wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K38/13) w rozpoznawanej sprawie w kontekście zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. Natomiast w zakresie spełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazano, że Kolegium nie sprostało wymogowi prawidłowej wykładani tego przepisu. Organ powinien bowiem ustalić jakiej opieki wymagała osoba niepełnosprawna i dojść do wniosku, że wymaga ona stałej i długotrwałej opieki. Skarżący zaznaczył, że schorzenia osoby niepełnosprawnej nie powstały w dniu wydania orzeczenia o niepełnosprawności, tylko znacznie wcześniej. Wydanie orzeczenia o niepełnosprawności jest potwierdzeniem istnienia schorzeń. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna doprowadzić do twierdzenia, że przez rezygnację z zatrudnienia nie należy rozumieć samej rezygnacji z aktualnego zatrudnienia, lecz również rezygnację z przyszłego zatrudnienia. To, że skarżący jest bezrobotny od wielu lat nie oznacza tego, że obecnie nie może obiektywnie podjąć zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego skarżący w dniu 23 kwietnia 2019 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem – J. G. legitymującym się wydanym na stałe orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 13 września 2010 r. [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 8 czerwca 2010 r.

Mając powyższe na uwadze w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć spór, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi (skarżącemu) może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie da się ustalić, od kiedy niepełnosprawność jego ojca istnieje, natomiast ustalony (znaczny) stopień niepełnosprawności J. G. (ur. [...] 1929 r.) datuje się od 81. roku życia, a więc później aniżeli określone w art. 17 ust. 1b u.ś.r. okresy powstania niepełnosprawności.

Przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13; Dz. U. Z 2014 r., poz. 1443; OTK-A 2014/9/104) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącej.

W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że z uwagi na fakt, iż stopień niepełnosprawności ojca skarżącego datuje się od wieku znacznie przekraczającego odpowiednio 18 czy 25 lat, to tym samym skarżący nie spełnia określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) nie zmienia w tym zakresie jej sytuacji prawnej.

Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić.

Jak wynika z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Natomiast Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2. sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por.: M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104).

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż - jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 366/15) - możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 u.ś.r. i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008).

Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku.

Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy, tj. art. 17 ust. 1b jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie, nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

Zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego), brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84).

W przywołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że w uzasadnieniu wyroku Trybunał, m.in. po rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na czas (wiek) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wskazał, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie w punkcie 8., iż opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do ustawodawcy (tzw. sygnalizacja).

Natomiast w akapicie czwartym punktu 8. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b ustawy – "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazuje dalej, że fragment ten potwierdza charakterystykę zakresowego typu wyroku. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do "uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowania prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych" to dosłownie pojmując treść tego zapisu brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie przeczy natomiast sentencji wyroku i możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Zapis zawarty w punkcie 8. uzasadnienia wyroku należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa.

Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego -realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich - jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje bowiem powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b u.ś.r., w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.

W świetle poczynionych rozważań nie można więc uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmienił sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy - rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) - mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., jednakże z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W niniejszej sprawie organy z tego obowiązku się nie wywiązały.

Jak już podniesiono, wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, ta zaś w przedmiotowej sprawie jednoznacznie stanowi o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zaistniała zatem w omawianym zakresie podstawa do uwzględnienia skargi, bowiem przedmiotowym wyrokiem Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, który stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu orzekającego należy odkodować podstawę prawną dla rozstrzygnięcia żądania strony z tych przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie dostrzega powodu do zmiany dotychczasowej i aktualnej linii orzecznictwa w tym zakresie, tym bardziej, że także Naczelny Sąd Administracyjny jednolicie ją akceptuje (zob. w tej materii m.in.: wyrok z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2370/16 oraz wyrok z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1079/17).

W niniejszej sprawie zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji zgodnie oparły wydane w sprawie rozstrzygnięcia o tę część przypisu – tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. - który został uznany za niekonstytucyjny. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy obu instancji wadliwie przyjęły, iż skarżący nie może uzyskać wnioskowanego świadczenia ze względu na to, że niepełnosprawność jego ojca nie powstała przed upływem okresów wskazanych w art.17 ust. 1b u.ś.r.

Przechodząc natomiast do oceny zasadności drugiej z przyjętych przez organy podstaw odmowy wnioskowanego przez skarżącego świadczenia, tj. braku związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego a koniecznością sprawowania nad niepełnosprawnym ojcem opieki, należy odnotować, że organy w tym zakresie uznały, iż podjęte przez skarżącego we wrześniu 2010 r. sprawowanie opieki nad ojcem nie wiązało się rezygnacją z zatrudnienia, bowiem A. G. ostatni raz był zatrudniony 10 lat wcześniej i w późniejszym okresie nie podejmował też prób znalezienia pracy (nie był zarejestrowany jako osoba bezrobotna).

Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, iż rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Wykładnia omawianego pojęcia musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom opiekę tę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia celu, nie jest istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20). Podkreślenia wymaga, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia (czy też jego niepodejmowania) z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to świadczenie, dlatego nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20).

Mając to na uwadze zakwestionowanie przez organy prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że jego aktywność zawodowa ustała przed momentem powstania niepełnosprawności u jego męża, nad którym sprawował opiekę, stanowi naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż przepis ten nie uzależnia możliwości uzyskania przedmiotowego świadczenia tylko i wyłącznie od faktu rezygnacji z zatrudnienia spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (gdzie istotnie "pokrycie się" momentu powstania niepełnosprawności danej osoby z momentem rezygnacji opiekuna tej osoby z zatrudnienia mogłoby mieć decydujące znaczenie dla oceny istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej a koniecznością poświęcenia się wyłącznie sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną), ale także od faktu niepodejmowania przez opiekuna niepełnosprawnej osoby zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy zatem z całą mocą podkreślić, że to czy skarżący we wcześniejszych okresach, pozostawał w zatrudnieniu i czy z niego rezygnował, pozostawało bez znaczenia dla oceny aktualnej sytuacji skarżącego sprawującego opiekę nad niepełnosprawnym ojcem i tego, czy obecnie spełniał - z uwagi na faktyczną opiekę sprawowaną nad ojcem - przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem skarżący wystąpił bowiem w kwietniu 2019 r., dlatego istotne dla sprawy pozostawało, czy aktualnie (w tym okresie sprawowania opieki) skarżący jest potencjalnie gotowy do pracy i czy sprawowana przez niego faktyczna opieka nad ojcem (jej rozmiar) uniemożliwia mu podjęcie aktywności zawodowej w jakimkolwiek zakresie.

Prezentowane zatem stanowisko organów o braku wystąpienia koniecznego związku przyczynowo-skutkowego, w świetle regulacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz powyższych wyjaśnień, jest - w ocenie Sądu - co najmniej przedwczesne. Uwypuklenie takich aspektów sprawy, jak dotychczasowa ("słaba") aktywność zawodowa wnioskodawcy, nie może samo w sobie – w związku z tym co zostało powyżej wskazane – przesądzać o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, bez szczegółowego rozważenia na tle każdej indywidualnej sprawy tego, jakiej opieki i w jakim rozmiarze potrzebuje dana osoba niepełnosprawna i w jakim stopniu zaabsorbowanie sprawowaniem tej opieki uniemożliwia podjęcie przez opiekuna pracy zarobkowej. Dopiero bowiem dokonanie ustaleń w tym zakresie oraz poddanie tych ustaleń ocenie pod tym właśnie kątem przez organy orzekające o przyznaniu świadczenia może prowadzić do uznania, czy rzeczywiście sprawowana opieka, jak również - konieczny dla normalnego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej z uwagi na stan jej zdrowia i stopień samodzielności – rozmiar tej opieki, są na tyle absorbujące, że faktycznie uniemożliwiają podjęcie przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny jakiejkolwiek aktywności zawodowej poza sprawowaną opieką czy też tak nie jest.

W ocenie Sądu okoliczności te nie zostały w niniejszej sprawie należycie wyjaśnione i podane ocenie przez organy. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolei stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że decyzje obu organów orzekających zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (punkt 2. sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącej 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącą adwokata ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. W szczególności ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią przedstawione wyżej stanowisko Sądu dotyczące pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) uznał za niezgodną z Konstytucją RP oraz uwzględniają dokonaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., wskazującą jakie kwestie i okoliczności są rzeczywiście fundamentalne dla stwierdzenia wystąpienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem pracy a opieką nad bliską osobą niepełnosprawną. W przypadku uznania, że faktyczny rozmiar opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawnym ojcem obiektywnie uniemożliwiał podjęcie przez niego pracy zarobkowej, zaktualizuje to po stronie organów konieczność uwzględnienia dokonanego przez skarżącego w piśmie z dnia 18 kwietnia 2019 r. wyboru świadczenia w oparciu o regulację zawartą w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zaznaczenia przy tym – w szczególności w odniesieniu do stanowiska organu I instancji, akcentującego w swoim rozstrzygnięciu jako jeden z powodów odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego "zgon osoby wymagającej opieki" – że wynikający z akt sprawy fakt śmierci J. G. w dniu 19 września 2019 r. nie stanowi okoliczności uniemożliwiającej wydanie decyzji w rozpoznawanej sprawie, bowiem opiekunowi osoby niepełnosprawnej może być przyznane – w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. - świadczenie pielęgnacyjne za okres sprawowania opieki do daty śmierci osoby pozostającej pod opieką.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).