Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 123/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2005r. sprawy ze skargi R. G. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] maja 2004r., 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącego R. G. kwotę 254 zł (dwieście pięćdziesiąt cztery) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2003r. odmówiono wpisu na listę aplikantów radcowskich R. G., albowiem w wyniku postępowania konkursowego otrzymał on 60 punktów przy wymaganych minimalnie 75 punktach.

R. G. od powyższej uchwały nie wniósł odwołania, stała się więc ona ostateczna.

Skargą o wznowienie postępowania z dnia [...] kwietnia 2004r. nadaną na poczcie [...] kwietnia 2004r., R.G. wniósł o wznowienie postępowania konkursowego rozpoczętego uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] podjętą w lutym 2003r. w sprawie przeprowadzenia postępowania konkursowego na aplikację radcowską przez Radę OOIRP w [...], uchylenie decyzji administracyjnej z dnia [...] lipca 2003r. odmawiającej wpisu na listę aplikantów prowadzoną prze Radę OIRP w [...] i wydanie nowej decyzji o dokonaniu wpisu na listę aplikantów.

Jako podstawę skargi wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. sygn. akt p.21/02, na podstawie którego art. 60 pkt 8c ustawy o radcach prawnych został uznany za niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten spowodował uchylenie uchwały Nr 418/V/2001r. Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 15 grudnia 2001r. określającej zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską. W związku z powyższym utraciły moc prawną regulacje wewnętrzne ustalające szczegółowe zasady naboru na aplikację radcowską.

W ocenie skarżącego, aby zostać członkiem korporacji zawodowej wystarczy sam fakt uczestnictwa w konkursie oraz spełnienie przez daną osobę dalszych warunków ustawowych. Skarżący spełnia wszelkie warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 3-5 ustawy z 6 lipca 1982r. o radcach prawnych i dlatego nie istnieją argumenty umożliwiające Radzie OIRP wydanie decyzji negatywnej, tj. o odmowie wpisu.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2004r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] wznowiła postępowanie administracyjne w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich zakończone uchwałą nr [...] Rady OIRP w [...] z dnia [...] lipca 2003r., a następnie podjętą tego samego dnia uchwałą nr [...] odmówiła uchylenia uchwały Nr [...], z dnia [...] lipca 2003r. W uzasadnieniu uchwały skazano, iż wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu, a z istoty postępowania konkursowego wynika, że nie każdy, kto przystąpi do konkursu spełnia warunki do uzyskania wpisu na listę aplikantów. Konkurs oznacza rywalizację kandydatów, w której to rywalizacji wybiera się najlepszych. Wyniki postępowania konkursowego przeprowadzonego w stosunku do R. G. nie dały podstaw do wpisania go na listę aplikantów radcowskich.

W odwołaniu od powyższej uchwały R. G. wnosił o jej uchylenie i wydanie nowej decyzji o dokonaniu wpisu na listę aplikantów. W ocenie skarżącego odmawiając uchylenia i utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Rada OIRP w [...] naruszyła postanowienia art. 146 § 2 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem uchwały pozostaje w mocy niezgodna z art. 65 Konstytucji RP decyzja ograniczająca na podstawie nieobowiązujących wewnętrznych przepisów korporacyjnych dostęp skarżącego do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Skarżący wskazał nadto, iż stanowisko, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma wpływu na skuteczność już przeprowadzonych konkursów na aplikację przeczy samej istocie instytucji wznowienia. Gdyby uznać je za wiążące i prawidłowe logicznie skarga o wznowienie postępowania straciłaby swój podstawowy sens.

Uchwałą nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję, w uzasadnieniu podnosząc, iż należy wziąć pod uwagę charakter sprawy, której odwołanie dotyczy oraz specyfikę postępowania poprzedzającego podjęcie uchwały. Rozstrzygnięcia związane z wpisem na listę aplikantów radcowskich wymagają uprzedniego przeprowadzenia konkursu, która to czynność w odniesieniu do konkretnej osoby nie może podlegać weryfikacji.

W skardze na powyższą decyzję R. G. wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 ust. 7 k.p.a. oraz nakazanie Radzie OIRP w [...] ponowne rozpoznanie sprawy i wpisanie go na listę aplikantów radcowskich.

Wskazał, iż decyzja administracyjna wydana przez Krajową Radę Radców Prawnych jest nieważna z mocy prawa, albowiem decyzja ta została wydana w pełnym składzie KRRP jako organu korporacyjnego, a nie podpisało jej aż 12 członków Rady. W tej sytuacji skarżący potraktował powyższą decyzję jako pogląd wyrażony przez grupę członków KRRP, nie mający waloru prawnego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wnosząc o oddalenie skargi wskazała, że uchwała Rady OIRP w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2002r. mająca walor decyzji administracyjne w rozumieniu k.p.a. podjęta była w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych.

Podała nadto, iż rozstrzygnięcia związane z wpisem na listę aplikantów radcowskich wymagają uprzedniego przeprowadzenia konkursu, która to czynność w odniesieniu do konkretnej osoby nie może podlegać weryfikacji.

Wskazano na domniemanie konstytucyjności przepisów dotychczasowych (art. 60 pkt 8b) także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał Konstytucyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości poddając kontroli decyzje wydane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde wszak naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje Sądowi podstawę od uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. l34 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga R. G. zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów niż w niej podniesione.

Zaskarżona uchwała i utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] naruszają prawo, natomiast uchwała KRRP nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.

Zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych organy samorządu podejmują uchwały w obecności co najmniej połowy członków danego organu.

W podjęciu przedmiotowej uchwały brała udział wymagana liczba członków, głosujących za uchwałą, którą utrzymano w mocy zaskarżoną uchwałę Rady OIRP w [...] i dlatego też nie można uznać, iż uchwała jest nieważna z mocy prawa.

Uchwała z dnia [...] lipca 2003r. Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmawiająca R. G. wpisu na listę aplikantów radcowskich została podjęta na podstawie art. 33 ustawy o radcach prawnych oraz § 18 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu powyższej uchwały wskazano, iż zgodnie z § 9 pkt 9 Zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską stanowiących Załącznik nr 1 do uchwały KRRP z 15 grudnia 2001r. Nr 418/V/2001 do drugiego etapu konkursu dopuszczeni zostaną kandydaci, którzy za test i pracę pisemną osiągnęli 75 punktów.

W wyniku postępowania konkursowego R.G. otrzymał 60 punktów, co skutkowało odmowną uchwałą.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004r. sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza – co do osób niebędących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych – możliwość ograniczenia tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia.

W rozpoznawanej sprawie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma zastosowanie mimo, iż uchwała odmawiająca wpisu na listę aplikantów radcowskich nie opierają się wprost na zakwestionowanych przepisach. W ocenie Sądu brak powołania w uchwale przepisu uznanego za niekonstytucyjny nie powoduje, że została ona podjęta bez takiej podstawy prawnej.

Zważywszy na treść uzasadnienia powyższej uchwały, w którym jako jedyny i wystarczający powód odmowy wpisu na listę aplikantów podano nieuzyskanie przez skarżącego limitu punktów określonego przez KRRP w niekonstytucyjnej uchwale, podstawa prawna taka realnie istnieje i jest wskazana w uzasadnieniu uchwały.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA uzasadnienie stanowi integralną część decyzji. Zarówno osnowa, jak i uzasadnienie decyzji stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, żadna z tych części oddzielnie nie może istnieć w obrocie prawnym (tak w wyroku z 30 czerwca 1982r. I SA 178/83 ONSA 1991 z. 1 poz. 51, w wyroku z 15 listopada 2000r. I SA/Gd 668/98, w wyroku z 3 listopada 2000r. IV SA 13/98).

Konkurs, w którym brał udział skarżący, został przeprowadzony na zasadach określonych w regulaminie uchwalonym przez KRRP na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych i według zasad w tym regulaminie określonych.

W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że zasady przeprowadzenia konkursu na aplikację radcowską wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucją RP przepisu miały istotny wpływ na treść podjętej uchwały z [...] lipca 2003r.

Zatem uchwała odmawiająca uchylenia uchwały odmawiającej wpisu R. G. na listę aplikantów radcowskich nie może się ostać, albowiem uchwała z [...] lipca 2003r. oparta jest na przepisach wydanych w oparciu o niekonstytucyjną delegację zawartą w w/w przepisie.

W ocenie Sądu konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego mającego na celu rozpoznanie wniosku skarżącego o wpis na listę aplikantów radcowskich w oparciu o nowe, zgodne z Konstytucją przepisy korporacyjne.

Wskazać jednocześnie należy, iż sądy administracyjne badają jedynie legalność zaskarżonych decyzji administracyjnych, nie orzekają natomiast o istocie sprawy i dlatego też sformułowany w skardze wniosek o nakazanie Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wpisania R. G. na listę aplikantów radcowskich nie mógł zostać uwzględniony.

Przepis art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązuje sąd do uchylenia decyzji w razie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe unormowanie na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji orzeczenia.

Zważywszy, że z uchylonymi decyzjami nie wiąże się bezpośrednio kwestia ich wykonalności, Sąd nie uznał za celowe orzekanie w trybie art. 152 p.p.s.a.

O koszach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.