Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 719/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1, art. 61a par. 1, art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 22 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2020 roku sprawy ze skargi G. A. na postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w części dotyczącej wydania wypisu z ewidencji gruntów i budynków 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat B. M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. P. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 w zw. z art. 144, art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096)- dalej: "k.p.a." [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z [...] r., o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku G.A., w części dotyczącej wydania wypisu z rejestru gruntów i budynków dla działek położonych w mieście Z., oznaczonych: nr 10 obręb 9, nr 61 i nr 87 obręb 03, nr 88 obręb 06, nr 131 obręb 10.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

G.A. wnioskiem z 18 marca 2019 r. wystąpił do Starosty [...] o wydanie wypisów z rejestru ewidencji gruntów i budynków dla nieruchomości położonych w mieście Z. oznaczonych: nr 9, 10, 28 w obrębie 09, nr 61 i 87 w obrębie 03, nr 88 w obrębie 06 oraz nr 131 w obrębie 10. W trakcie prowadzonego postępowania organ ustalił, iż wymienione we wniosku działki nr 9 i nr 28 obręb 09 miasta Z. stanowią własność małżonków A.A. i G.A. Natomiast odnośnie pozostałych, objętych wnioskiem działek organ stwierdził, iż w ewidencji gruntów i budynków jako właściciele przedmiotowych działek wpisane są osoby trzecie.

Wobec powyższego pismem z 9 kwietnia 2019 r. Starosta [...] poinformował wnioskodawcę, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z 29 lutego 2008 r., [...] zmienionego postanowieniami tego sądu sygn. akt [...] i [...] uzyskał on własność działek nr 9,10 i 28 obręb 09 miasta Z. Przy czym działkę nr 10 obręb 09 zbył aktem notarialnym Rep. A. nr [...] z 9 sierpnia 2010 roku. Wobec powyższego strona ma wyłącznie możliwości otrzymania wypisu z rejestru gruntów i budynków dla działek nr 9 i nr 28 obręb 09, po uiszczeniu stosownej opłaty. Natomiast odnośnie pozostałych objętych wnioskiem działek: nr 10 obręb 9, nr 61 i nr 87 obręb 03, nr 88 obręb 06, nr 131 obręb 10 organ I instancji, odwołując się do treści art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, wskazał na ograniczenie jawności i dostępności danych o charakterze podmiotowym, zawartych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla tych działek. Jednocześnie organ podkreślił, że wniosek o wydanie wypisów z rejestru gruntów i budynków dla nieruchomości położonych w mieście Z. oznaczonych: nr 9, 10, 28 w obrębie 09, nr 61 i 87 w obrębie 03, nr 88 w obrębie 06 oraz nr 131 w obrębie 10 był już przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z 14 września 2018 r. o odmowie wydania wypisów.

W odpowiedzi na powyższe pismem z 10 maja 2019 r. G.A. wskazał, iż działki objęte wnioskiem z 18 marca 2019 r. są jego własnością na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z 29 lutego 2008 r., [...]. Ponadto strona przedłożyła dowód wpłaty kwoty 50 zł zgodnie z dokumentem obliczenia opłaty 493/2019.

W dniu 21 maja 2019 r. Starosta B. przesłał G.A. wypis z rejestru gruntów i budynków dla nieruchomości położonych w mieście Z., obręb 09, nr 9 i nr 28.

Następnie decyzją z 28 maja 2019 r. wydaną na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Starosta [...] po rozpatrzeniu wniosku G.A. odmówił wszczęcia postępowania w części dotyczącej wydania wypisu z rejestru gruntów i budynków dla działek położonych w mieście Z. oznaczonych: nr 10 obręb 9, nr 61 i nr 87 obręb 03, nr 88 obręb 06, nr 131 obręb 10. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji przywołał art. 61a §1 k.p.a., w myśl którego gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Dalej organ wskazał, iż na gruncie niniejszej sprawy wymienione działki stanowią własność osób trzecich, a skarżący nie wykazał interesu prawnego, który uprawniałby go do otrzymania wypisów z ewidencji gruntów i budynków przedmiotowych działek, zawierających dane podmiotowe. Co więcej w przedmiocie wydania wypisów z rejestru gruntów i budynków dla tych działek, prowadzone było na wniosek skarżącego postępowanie administracyjne, zakończone ostateczną decyzją Starosty [...] z 14 września 2018 r. o odmowie wydania wypisów. W ocenie organu I instancji z uwagi na tożsamość podmiotową i przedmiotową niniejszego wniosku oraz wniosku rozpatrzonego ostateczną decyzją z 14 września 2018 r., nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku z 18 marca 2019 r., gdyż stanowiłoby to przesłankę nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Kwestionując wydane rozstrzygnięcie G.A. wniósł zażalenie, w którym ponowił swoją argumentację, co do posiadania prawa własności przedmiotowych działek, potwierdzonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z dnia 29 lutego 2008 r., [...].

Zaskarżonym niniejszą skargą postanowieniem z [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygniecie organ odwoławczy wskazał na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz odwołał się do treści art. 61a § 1 k.p.a., stanowiącego podstawę prawną kwestionowanego postanowienia. Organ podkreślił, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym jedną "z uzasadnionych przyczyn" zobowiązujących organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną. W ocenie organu odwoławczego żądanie skarżącego zawarte we wniosku z 18 marca 2019 r. jest tożsame z żądaniem złożonym przez skarżącego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty [...] z 14 września 2018 r. o odmowie wydania wypisów z ewidencji gruntów i budynków dla działek: nr 10 obręb 9, nr 61 i nr 87 obręb 03, nr 88 obręb 06, nr 131 obręb 10, z uwagi na fakt, iż wnioskodawca nie jest ich właścicielem ani osobą władającą, jak również nie wykazał interesu prawnego uzasadniającego ich wydanie. Tym samym wydane przez organ I instancji postanowienie uznać należy za prawidłowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G.A. zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych skutkujące uznaniem przez organy administracji, iż nie figurował i nie figuruje jako posiadacz samoistny lub właściciel, co jest sprzeczne z treścią prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z dnia 29 lutego 2008 r., [...].

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 roku pełnomocnik organu złożyła do akt sprawy prawomocną decyzję Starosty [...] z 14 września 2018 roku. Z kolei 12 lutego 2020 roku w wykonaniu zobowiązania sądu pełnomocnik organu nadesłała postanowienia Sądu Rejonowego w B. z 10 grudnia 2008 r., [...], oraz postanowienia Sądu Rejonowego w B. z 20 lutego 2009 r., [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i dlatego podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do treści § 2 tego artykułu, kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją lub postanowieniem z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem. W myśl natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w tak określonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowo organy obu instancji uznały, że wobec tego, że w obrocie prawnym funkcjonuje już decyzja z 14 września 2018 roku odmawiająca skarżącemu wydania wypisów z rejestru ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do tych samych nieruchomości bezprzedmiotowym było wszczynanie kolejnego postępowania w tym przedmiocie.

Powołany w podstawie prawnej skarżonego postanowienia art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Z komentowanej regulacji wynika, że ustawodawca wprowadził dwie różne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza to wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, zaś druga to zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy: żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

W doktrynie oraz orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęto, że tą jedną z "uzasadnionych przyczyn" zobowiązujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną (patrz także R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, k.p.a. Komentarz, Warszawa 2015, s. 383-384 oraz podana tam literatura, patrz też wyrok NSA z 9 października 2014 r., I OSK 493/13, wyrok NSA z 15 października 2013 r., II OSK 1395/12; wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2018 r., VII SA/Wa 1737/17 CBOSA).Zatem jeżeli zaistnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, a do takich przyczyn należą sytuacje, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie to obowiązkiem organu jest odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Pogląd ten jest ugruntowany w piśmiennictwie: "zgodnie z tym przepisem poza przesłankami podmiotowymi i przesłankami przedmiotowymi, które są podstawą do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania należy wskazać też na inne przyczyny uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Do takich innych przyczyn można zaliczyć żądanie dotyczące sprawy już rozstrzygniętej" (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. BECK, wyd. 12, Warszawa 2012 r. str. 299).

Zdaniem sądu rozstrzygającego sprawę niniejszą, ponowne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej przez organ wcześniej, decyzją ostateczną (res iudicata), jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (tak również np. M. Jaśkowska w: M. Jaśkowska, B. Wróbel, "Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz", Kraków 2005 r., s. 968). Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2016 r., I OSK 787/14, LEX nr 2032840). Trafnie także organy w rozstrzyganej sprawie wskazały, że wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, narusza zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewność obrotu prawnego (por. wyrok WSA w Łodzi z 6 września 2018 roku sygn. akt III SA/Łd 577/18 LEX nr 2554318).

Warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość spraw będzie istniała, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, LEX nr 597967, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2013 r., VIII SA/Wa 651/13, LEX nr 1412288). Przedmiotem postępowania będą interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (albo jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Charakter i zakres praw nabytych z decyzji (brak ich nabycia) lub ustanowionych nią obowiązków stanowi o tożsamości załatwienia sprawy (tak B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. BECK, wyd. 12, Warszawa 2012 r. str. 637).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że w niniejszej sprawie niewątpliwie skarżący wnioskiem z 18 marca 2019 r. zażądał wydania wypisów z rejestru ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do nieruchomości oznaczonych: nr 9, nr10, nr 28 obręb 9, nr 61 i nr 87 obręb 03, nr 88 obręb 06, nr 131 obręb 10 wniosek tożsamej treści strona złożyła już wcześniej tj. 13 lipca 2018 roku i niewątpliwym jest to, że wówczas Starosta B. decyzją z 14 września 2018 roku r. odmówił wydania wnioskowanych wypisów. W obu tych sprawach zachodziła tożsamość podmiotowa (te same strony) i przedmiotowa w zakresie rodzaju sprawy: wydania wypisów z ewidencji gruntów i budynków.

Z akt sprawy wynika że organ przeprowadził także ustalenia co do tego, czy również niezmienionym pozostaje stan faktyczny, będący przyczyną negatywnej decyzji tego organu z 14 września 2018 roku. W odniesieniu do działek nr 9 i nr 28 w obrębie 9 jak wynika z uzasadnienia decyzji z 14 września 2018 roku odmowa wydania wypisów z rejestru ewidencji gruntów i budynków podyktowana była brakami wniosku, które nie zostały przez skarżącego uzupełnione, pomimo wezwania ze strony organu, w zakresie danych identyfikujących nieruchomości. W odniesieniu do pozostałych nieruchomości, w odniesieniu do których skarżący w rejestrach ewidencji gruntów i budynków nie figurował jako właściciel powodem odmowy wydania wnioskowanych wypisów było niewykazanie przez skarżącego posiadania interesu prawnego w dostępie do danych objętych wnioskiem. Organ ustalił, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z 29 lutego 2008 roku skarżący pozostaje właścicielem działek o nr 9 i 28 obręb 09 i w tym zakresie po uiszczeniu stosownej opłaty w drodze czynności materialno-technicznej wydał skarżącemu żądane wypisy z rejestru. W pozostałym zakresie prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania bowiem skarżący nie jest właścicielem pozostałych nieruchomości oraz nie wykazał istnienia interesu prawnego w ubieganiu się o wypisy z ewidencji gruntów i budynków, te zaś przyczyny w odniesieniu do nieruchomości oznaczonych: nr10, obręb 09, nr 61 i nr 87 obręb 03, nr 88 obręb 06, nr 131 obręb 10 legły u podstaw wydania decyzji z 14 września 2018 roku.

Z konstrukcji przepisu art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wynika, że inną uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest ponowne żądanie jego wszczęcia w sprawie już raz rozstrzygniętej. Mając powyższe na uwadze sąd nie znalazł uzasadnionych podstaw do wyeliminowania kontrolowanego postanowienia z obrotu prawnego i orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.

bg