Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1240/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136, 137 i 229
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 739/15 w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 stycznia 2016r., sygn. akt IV SA/Wa 739/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W.N. (zwany dalej: skarżącym) wystąpił do Starosty [...] o zwrot nieruchomości położonej w M., oznaczonej w chwili wywłaszczenia numerem działki [...], przejętej na własność Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10. poz. 64 z 1974r.). Strona wniosek o zwrot nieruchomości uzasadniła tym, iż wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa, na wniosek [...] Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Turystycznego Oddział w P. z/s w G., z przeznaczeniem pod budowę campingu w M., gmina G. (cel publiczny), który nigdy na tym terenie nie powstał.

W ramach toczącego się przed Starostą [...] postępowania ustalono, że wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na cel warunkujący jej wywłaszczenie. Zgodnie z pozyskanym z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej operatem technicznym pomiaru sytuacyjnego oraz inwentaryzacji urządzeń podziemnych ośrodka wypoczynkowego we wsi M., gmina G., wykonanym w 1982 r. oraz z załączonych do operatu dokumentów z lat 1981-1983, w tym map sytuacyjno-wysokościowych wynika, że wywłaszczony teren w określonym ustawowo czasokresie został zagospodarowany jako camping. Na realizację tego celu publicznego wskazują niektóre dowody z lat 1981 i 1982, dotyczące inwentaryzacji położenia urządzeń podziemnych - kabli sieci energetycznych i sanitarnych - na kempingu w M.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwanej dalej u.g.n.

Wojewoda podzielił ustalenia Starosty, poczynione w tym przedmiocie, z których wynikało, że działka nr [...] - w ramach aktualizacji ewidencji gruntów - otrzymała numer [...] o pow. [...] ha (wykaz synchronizacyjny z dnia [...] lipca 2013 r. wykonany przez uprawnionego geodetę I.W. nr uprawnień [...]), na której decyzją Urzędu Rejonowego w [...][...] z dnia [...] kwietnia 1992 r. ustanowiono na okres 99 lat prawo użytkowania wieczystego gruntu na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Turystycznego [...], ul. [...]. Dla przedmiotowej nieruchomości prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione w KW [...]. Wpis prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej KW nr [...] nastąpił [...] sierpnia 1992r. Księga wieczysta o numerze [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w [...] odpowiada - po przekazaniu - księdze wieczystej o numerze [...] prowadzonej przez Wydział IV Ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego w [...]. Działka oznaczona numerem [...] o pow. [...] ha została podzielona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 1993r. [...], na działki oznaczone numerem [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...]10.1996r. przeniesiono prawo użytkowania wieczystego zorganizowanej części przedsiębiorstwa jako aportu, w tym działki [...] o pow. [...] ha położonej w M., na rzecz Przedsiębiorstwa Turystycznego "A" Spółki z o.o. Po podziale działki numer [...] na działki oznaczone numerami [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha, decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...].09.1999r. nastąpiły kolejne podziały działki nr [...] - od numeru działek [...] do [...], a prawo użytkowania wieczystego poszczególnych działek zostało zbyte przez Przedsiębiorstwo Turystyczne "A" Sp. z o.o. na rzecz nowych użytkowników wieczystych. Niektórzy z użytkowników wieczystych wystąpili do Starosty [...] o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i na podstawie decyzji Starosty stali się ich właścicielami. Aktualnie działki od [...] do [...] są własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym lub stanowią własność dotychczasowych użytkowników wieczystych. Z kolei użytkowanie wieczyste działki oznaczonej numerem [...] o pow. [...] ha aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] lutego 2000r. zostało zbyte przez Przedsiębiorstwo Turystyczne "A" Sp. z o.o. na rzecz Stowarzyszenia Użytkowników Działek Letniskowych w M. Przedmiotowa działka została następnie połączona z działką oznaczoną numerem [...] o pow. [...] ha, której użytkowanie wieczyste Stowarzyszenie Użytkowników Działek Letniskowych w M. nabyło aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] lutego 2000r. wraz z działką nr [...]. W wyniku połączenia działki oznaczonej numerem [...] i [...], powstała nowa działka oznaczona numerem [...] o pow. [...] ha, która została z kolei podzielona na działki oznaczone numerami od [...] do [...] o pow. [...] ha, Kw. [...] (wykaz zmian danych ewidencyjnych dot. połączenia działek nr [...] i [...] oraz dz. nr [...] i [...] z [...].12.2009r. wykonany przez geodetę uprawnionego E.K., wykaz zmian danych ewidencyjnych dot. działek nr [...] i [...] sporządzony przez geodetę uprawnionego E.K. z dnia [...] stycznia 2009r. oraz wykaz synchronizacyjny do KW [...] znajdują się w aktach sprawy).

Na podstawie decyzji Starosty [...] nr [...], z dnia [...] kwietnia 2014r. prawo użytkowania wieczystego działek oznaczonych numerami od [...] do [...] zostało przekształcone w prawo własności na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego - Stowarzyszenia Użytkowników Działek Letniskowych w M. Natomiast prawo użytkowania wieczystego działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o pow. [...] ha aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...].IV.1994r. od Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Turystycznego w [...] nabyło Stowarzyszenie Użytkowników Działek Letniskowych w M. Działka ta następnie została połączona z działką oznaczoną numerem [...] o pow. [...] ha (której prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte przez Stowarzyszenie Użytkowników Działek Letniskowych w M. tym aktem notarialnym wraz z prawem użytkowania wieczystego działki nr [...]), z których powstała nowa działka oznaczona numerem [...] o pow. [...] ha (Wykaz zmian danych ewidencyjnych z dnia [...] grudnia 2009r. sporządzony przez geodetę uprawnionego E.K. znajduje się w aktach sprawy). Działka nr [...] następnie została podzielona na działki od [...] do [...] o łącznej pow. [...] ha (wykaz zmian danych ewidencyjnych z dnia [...].01.2009r. sporządzony przez geodetę uprawnionego E.K., wykaz synchronizacyjny do KW [...] z dnia [...] stycznia 2009r. oraz Decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2009r. znajdują się w aktach sprawy). Na podstawie Decyzji Starosty [...] nr [...], z dnia [...] kwietnia 2014r. prawo użytkowania wieczystego działek oznaczonych numerami od [...] do [...] o łącznej pow. [...] ha, zostało przekształcone w prawo własności na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego - Stowarzyszenia Użytkowników Działek Letniskowych w M.

Starosta powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podkreślił, że jeżeli przed 1 stycznia 1998r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n. i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu, wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 września 2011r. sygn. akt I OSK 1545/10, LEX).

Organy obu instancji podkreśliły, że nawet ustalenie niewykorzystania nieruchomości lub jej części na cel wywłaszczenia (która to sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie), nie pozwalałoby na orzeczenie o zwrocie nieruchomości na rzecz wnioskodawcy. W niniejszej sprawie, w chwili obecnej, ani Skarb Państwa (poza działką oznaczoną numerem [...]), ani gmina - nie są właścicielami terenu obejmującego wywłaszczoną działkę. Z tego względu konieczna była odmowa zwrotu tej nieruchomości na rzecz jej poprzedniego właściciela.

We wniesionej skardze W.N. zażądał uchylenia decyzji obu instancji i orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, zarzucając brak podstaw do odmowy jej zwrotu. Podkreślił, podobnie jak w odwołaniu, że nie została ona przeznaczona na cel publiczny, na który ją wywłaszczono. Stanowisko to poparł na rozprawie pełnomocnik Skarżącego, ustanowiony z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2016r., sygn. akt IV SA/Wa 739/15 wywiódł, że przepis art. 229 u.g.n. stanowi samodzielną, negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wykluczającą badanie merytorycznych uwarunkowań i przesłanek art. 136 i 137 u.g.n. Ratio legis uregulowania zawartego w art. 229 u.g.n. polega na prawnej ochronie osób trzecich (innych niż Skarb Państwa lub Gmina), które uzyskały prawa do nieruchomości spełniającej warunki do zwrotu w oparciu o art. 137 u.g.n. oraz na zapewnieniu bezpieczeństwa obrotu prawnego wynikającego z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Tym samym, jeżeli przed wskazaną datą rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 powołanej ustawy i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi bądź jego następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. Dla zaistnienia negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o której mowa w art. 229 u.g.n. konieczne jest zatem nie tylko zbycie tej nieruchomości w drodze sprzedaży lub ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego przed dniem 1 stycznia 1998r., lecz także ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej.

W ocenie Sądu, trafnie ustaliły organy obu instancji, że działka nr [...] (której zwrotu domaga się skarżący) - w ramach aktualizacji ewidencji gruntów - otrzymała numer [...] i pow. [...] ha (wykaz synchronizacyjny z dnia [...] lipca 2013r. wykonany przez uprawnionego geodetę I,W, nr uprawnień [...]). Na nieruchomości tej decyzją Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].04.1992r. nr [...] na okres 99 lat ustanowiono prawo użytkowania wieczystego gruntu na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Turystycznego [...], ul. [...]. Dla przedmiotowej nieruchomości prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione w Kw. [...]. Księga wieczysta o numerze [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy w [...], odpowiada - po przekazaniu - księdze wieczystej o numerze [...], prowadzonej przez Wydział IV Ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego w [...]. Wpis owego prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej KW [...] nastąpił natomiast w dniu [...] sierpnia 1992r., a więc przed 1.01.1998r.

Zdaniem Sądu I instancji, z przytoczonych okoliczności jednoznacznie wynika zaistnienie negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wynikającej z art. 229 u.g.n. Istotną przeszkodą zwrotu nieruchomości jest więc jej trwałe rozdysponowanie na rzecz osób trzecich - przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami - a nie ocena trafności zarzutu, że nieruchomość ta nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Sąd nadmienił, że przedmiotowa nieruchomość podlegała kolejnym podziałom, na utworzonych działkach ustanawiane było prawo użytkowania wieczystego na rzecz różnych podmiotów (osób trzecich), z których część wykupiła swe działki, stając się ich właścicielami.

W ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie oceniły materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie. Prawidłowo, chronologicznie przytoczyły kolejne przekształcenia tej nieruchomości, podając stan prawny wydzielonych działek, w tym właściwie ustaliły stosunki własnościowe tyczące powstałych działek, a także fakt ustanowienia użytkowania wieczystego, ustalając w ten sposób prawidłowo krąg stron tego postępowania. Sąd miał na uwadze, że dyspozycja art. 229 u.g.n. dotyczy tylko czynności sprzedaży oraz oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Nie dotyczy natomiast innych rozporządzeń nieruchomością.

Podsumowując Sąd I instancji stwierdził, że w okolicznościach objętych hipotezą art. 229 u.g.n., który w niniejszej sprawie znalazł zastosowanie, nie dochodzi do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi. Przepis ten stanowi przeszkodę do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości.

Jednocześnie, w ocenie Sądu, regulacja zawarta w art. 229 u.g.n. nie narusza art. 21 w związku z art. 64 i w związku z art. 2 Konstytucji RP (podobne stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 30 stycznia 2007r. I OSK 386/06 oraz w wyroku z dnia 3 marca 2010r., sygn. akt I OSK 679/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przytoczonych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.), skargę oddalił.

W skardze kasacyjnej W.N. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj. art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz 64 ust. 2 i 3 Konstytucji w zw. z art. 229 oraz art. 136 i art. 137 u.g.n. polegające na przyjęciu, iż nastąpiły przesłanki do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, pomimo iż nieruchomość nie została użyta na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co narusza konstytucyjne prawo własności i niesłusznie uznaje prymat praw nabytych przed żądaniem zwrotu nieruchomości niesłusznie wywłaszczonej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że zgodnie z zasadami konstytucyjnej ochrony własności wywłaszczenie jest dopuszczalne wyłącznie na cel publiczny i to konkretnie wskazany. Przepisy art. 136 i art. 137 u.g.n. są istotną gwarancją mającą uniemożliwić nadużycia w tym zakresie, dając właścicielowi prawo do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia lub nie została wykorzystana na ten cel.

W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, należy przyjąć, iż przy zastosowaniu językowej wykładni art. 229 u.g.n., przepis ten jest sprzeczny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, albowiem uniemożliwia żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdy nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Co więcej treść art. 229 u.g.n., jako przepisu intertemporalnego nie może zwalniać Sądu od badania przesłanek zaistnienia lub nie przesłanek z art. 136 i 137 u.g.n. Skarżący stanął na stanowisku, iż pierwszeństwo ochrony praw nabytych osób trzecich przed zasadą zwrotu majątku niesłusznie wywłaszczonego nie czyni zadość zasadzie demokratycznego państwa prawa oraz ochrony własności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Na wstępie należy wskazać, że związanie treścią skargi kasacyjnej nakazuje ustalić, iż wydanemu w sprawie wyrokowi zarzucono jedynie naruszenie prawa materialnego co oznacza, iż w ocenie składającego skargę kasacyjną nie dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania. Nadto związanie podstawami kasacyjnymi, na mocy art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. oznacza, że zakres kontroli instancyjnej wyznacza sam wnoszący skargę kasacyjną. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do poszukiwania modyfikacji podstaw kasacyjnych, czy też domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 6 września 2012 r., I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Warunkiem prawidłowego sformułowania zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego jest wykazanie, na czym polegało niewłaściwe zrozumienie jego treści i jaka powinna być wykładnia prawidłowa, a więc, jak prawidłowo przepis ten należy rozumieć. Oznacza to konieczność podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ponadto naruszenie prawa materialnego, poza błędną wykładnią, może polegać na błędnym zastosowaniu normy prawa materialnego, czyli dokonaniu błędnej subsumcji, tj. wadliwego podstawienia tej normy pod ustalony w sprawie stan faktyczny. Nie można więc w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego zwalczać dokonanych w sprawie ustaleń stanu faktycznego (wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 646/16 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA).

W ocenie NSA zarzut zawarty w skardze kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie skarżącego Sąd I instancji stosując art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami naruszył art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2 i 3 i art. 2 Konstytucji RP.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak również Trybunału Konstytucyjnego RP bezsprzeczne jest, że na podstawie art. 136 i 137 u.g.n. zwrotowi na rzecz byłych właścicieli nie podlegają te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2003 r. Nie narusza to art. 2 Konstytucji RP. Jednakże powyższe nie ma zastosowania, gdy spełniona zostaje negatywna przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z art. 229 u.g.n. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji ratio legis uregulowania zawartego w art. 229 u.g.n. polega na prawnej ochronie osób trzecich (innych niż Skarb Państwa lub Gmina), które uzyskały prawa do nieruchomości spełniającej warunki do zwrotu w oparciu o art. 137 u.g.n. oraz na zapewnieniu bezpieczeństwa obrotu prawnego wynikającego z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Tym samym, jeżeli przed wskazaną datą rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 powołanej ustawy i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi bądź jego następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego na nieruchomości której zwrotu domaga się skarżący, decyzją Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r. nr [...] na okres 99 lat ustanowiono prawo użytkowania wieczystego gruntu na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Turystycznego [...], ul. [...]. Ponadto dla przedmiotowej nieruchomości prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione w KW [...]. Księga wieczysta o numerze [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy w [...], odpowiada - po przekazaniu - księdze wieczystej o numerze [...], prowadzonej przez Wydział IV Ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego w [...]. Wpis owego prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej KW [...] nastąpił w dniu [...] sierpnia 1992 r., a więc przed 1 stycznia 1998 r.

Ponadto należy podkreślić, że przedmiotową nieruchomość trwale rozdysponowano na rzecz osób trzecich przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, co uniemożliwia jej zwrot skarżącemu.

Ustaleń tych skarżący nie podważył, zatem w oparciu o powyższy stan faktyczny należało odmówić zwrotu spornej nieruchomości. Przy czym nie narusza to wskazanych przez skarżącego przepisów Konstytucji, tj. art. 21 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, ponieważ zaistniała negatywna przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wynikająca z art. 229 u.g.n. Jeżeli bowiem przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n. i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu, wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1545/10, LEX).

Komentowany przepis, służąc zapewnieniu bezpieczeństwa obrotu prawnego, ogranicza w ściśle określonych ramach konstytucyjną zasadę ochrony własności. W przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany (wyrok NSA z dnia 15 maja 2009 r., I OSK 722/08, LEX nr 507872; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., I OSK 1179/07, LEX nr 496210). Przepis art. 229 u.g.n. ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości. Ograniczenie prawa własności z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter proporcjonalny (art. 31 ust. 3 Konstytucji) z uwagi na konieczność ochrony własności osób trzecich, które nabyły nieruchomość. (Wyrok NSA z dnia 17 września 2014 r., I OSK 330/13 LEX nr 1569530)

Wobec tego, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, organy orzekające w niniejszej sprawie zobowiązane były do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Podsumowując należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie wskazanych norm. W ocenie NSA dokonano prawidłowej subsumpcji przepisów.

Z tych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.

-----------------------

1