Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 95/82
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1982-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Powołane przepisy: article: par. 15 ust. 3, par. 14 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1969 nr 1 poz. 1
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej.
Teza: Obowiązek złożenia organowi administracji wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do użytkowania nieruchomości rolnej istnieje jedynie wówczas, gdy nieruchomość lub jej część stała się użytkownikowi zbędna /par. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej - Dz.U. 1969 nr 1 poz. 1 ze zm./. Brak takiego wniosku /zgody/ użytkownika nie stoi zatem na przeszkodzie wydania przez organ administracji państwowej decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości, gdy nie jest ona wykorzystywana przez jednostkę państwową zgodnie z jej przeznaczeniem /par. 14 ust. 1 pkt 1 w zw. z par. 14 ust. 2 cyt. rozporządzenia/.

TEZY

Obowiązek złożenia organowi administracji wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do użytkowania nieruchomości rolnej istnieje jedynie wówczas, gdy nieruchomość lub jej część stała się użytkownikowi zbędna /par. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej - Dz.U. 1969 nr 1 poz. 1 ze zm./. Brak takiego wniosku /zgody/ użytkownika nie stoi zatem na przeszkodzie wydania przez organ administracji państwowej decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości, gdy nie jest ona wykorzystywana przez jednostkę państwową zgodnie z jej przeznaczeniem /par. 14 ust. 1 pkt 1 w zw. z par. 14 ust. 2 cyt. rozporządzenia/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Kombinatu Państwowych Gospodarstw Rolnych w O. na decyzję Wojewody Szczecińskiego z dnia 10 grudnia 1981 r. nr PFZ 462/38/81 w przedmiocie wygaśnięcia prawa do użytkowania gruntów PFZ.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 października 1981 r. nr RH 7013/99/81 Naczelnik Miasta i Gminy w N. uznał za wygasłe prawo użytkowania przez Kombinat Państwowych Gospodarstw Rolnych w O. gruntów położonych w obrębie D. o powierzchni 18,83 ha, w tym działek o numerach 395, 398 i 401 o powierzchni 4,21 ha, z przekazaniem ich do zasobów Państwowego funduszu Ziemi. W decyzji powołano się na par. 15 ust. 1 i par. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej /Dz.U. 1969 nr 1 poz. 1 ze zm./. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało stwierdzenia, że Kombinat Państwowych Gospodarstw Rolnych w O. we wniosku z dnia 26 sierpnia 1981 r. zrzekł się użytkowania tych gruntów, natomiast grunt o powierzchni 4,21 ha, oznaczony nr 395, 396, 398 i 401, stanowi naturalne przedłużenie łąk i znajduje się w jednolitym kompleksie z pozostałymi gruntami.

Kombinat PGR w O. w odwołaniu do Wojewody Szczecińskiego podniósł zarzut, że nie wyraził zgody na przekazanie gruntu o powierzchni 4,21 ha, wchodzącego w skład kompleksu gruntów o powierzchni 18,83 ha, przekazanie go bowiem spowoduje utrudniony dojazd do sąsiednich pól, będących w użytkowaniu Zakładu Rolnego w D.

Wojewoda Szczeciński odwołania nie uwzględnił i decyzją z dnia 10 grudnia 1981 r. nr PFZ 462/38/81 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Miasta i Gminy N. Wojewoda w decyzji swojej stwierdził, że istotnie dyrekcja Kombinatu PGR w O. zrzekła się jedynie gruntów o powierzchni 14,62 ha, natomiast pozostałą część gruntów o powierzchni 4,21 ha Naczelnik postanowił przejąć do zasobów PFZ z urzędu, ponieważ stwierdzono, że sporne grunty nie były użytkowane od kilku lat, a ponadto stanowią one przedłużenie kompleksu łąk, wyłączonych na wniosek Kombinatu PGR w O. Łąki te zostaną lepiej zagospodarowane przez ubiegających się o nie rolników indywidualnych. Wojewoda stwierdził nadto, że decyzja Naczelnika zgodna jest z par. 14 ust. 1 pkt 1 cytowanego w niej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. oraz z zasadami wynikającymi z uchwały nr 40 Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1981 r. w sprawie gospodarki gruntami rolnymi /M.P. nr 6 poz. 50/.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Kombinat PGR, nie podnosząc zarzutu naruszenia prawa przez Wojewodę szczecińskiego, stwierdził, że decyzja o wygaśnięciu prawa użytkowania gruntów o powierzchni 4,21 ha zapadła pod wpływem "celowej działalności solidarności chłopskiej, mającej na celu odcięcie macierzystych gruntów ornych Zakładu Rolnego D. od pozostałych gruntów tego zakładu, i że jest to wstępny etap prowadzący do przejęcia następnych gruntów, odciętych przejętą enklawą". Twierdził dalej, że ten Zakład Rolny jest wyspecjalizowany w produkcji mleka i młodego bydła, ma napięty bilans paszowy, przekazanie zaś gruntów spowoduje trudną sytuację paszową i spadek produkcji. Podniesiono wreszcie, że grunty będące przedmiotem sporu przeznaczone są do zagospodarowania przez Kombinat Państwowych gospodarstw Rolnych polegającego na uregulowaniu stosunków wodnych i rekultywacji, co w przyszłości poprawi bilans paszowy zakładu.

Wojewoda Szczeciński w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, podkreślając, że w wyniku ustaleń - dokonanych w terenie w dniu 2 października 1981 r. - stwierdzono, iż omawiane grunty nie są użytkowane od wielu lat, nie przeprowadzono konserwacji urządzeń wodno-melioracyjnych i nie zbierano traw.

Naczelny Sąd Administracyjny, powołany stosownie do dyspozycji art. 196 par. 1 Kpa do badania legalności decyzji administracyjnych i nie związany zakresem skargi w myśl art. 206 Kpa, zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r., na które prawidłowo powołuje się zaskarżona decyzja, stanowi w par. 14 ust. 1 pkt 2, że prawo do użytkowania przekazanej nieruchomości wygasa także wówczas, gdy nieruchomość nie jest wykorzystywana zgodnie z jej przeznaczeniem, przy czym przepis ten nie ma zastosowania tylko do nieruchomości przekazanych w użytkowanie rolniczym spółdzielniom produkcyjnym. Ma natomiast - jak z powyższego wynika - zastosowanie do nieruchomości przekazanych państwowym gospodarstwom rolnym. Tylko w przypadku określonym w par. 14 ust. 1 pkt 1, tj. gdy nieruchomość lub jej część stała się zbędna dla dotychczasowego użytkownika, istnieje obowiązek złożenia właściwemu organowi wniosku o wydanie decyzji o wygaśnięciu użytkowania nieruchomości /par. 15 ust. 3 rozporządzenia/. Złożenie takiego wniosku nie jest natomiast wymagane w przypadku, gdy nieruchomość wykorzystywana jest niezgodnie z jej przeznaczeniem. Powyższa argumentacja prawna zatem prowadzi do wniosku, iż brak zgody /wniosku/ Kombinatu PGR w O. nie stał na przeszkodzie wydaniu przez organy administracji państwowej decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania gruntów o powierzchni 4,21 ha, gdy u podstaw tej decyzji legło ustalenie o niewykorzystywaniu tych gruntów zgodnie z ich przeznaczeniem.

Z powyższych względów zaskarżona decyzja ma pełne uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Również z punktu widzenia względów faktycznych i niekwestionowanych przez stronę skarżącą ustaleń wynika bezspornie, że sporny grunt nie był użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem, i to od wielu lat. Wynika to z dokonanej komisyjnie wizji lokalnej w dniu 20 listopada 1981 r., przed wydaniem przez Wojewodę decyzji ostatecznej. Przyznaje to pośrednio także skarżący Kombinat PGR w O., gdyż twierdzi w skardze, że sporne tereny "przeznaczone są do zagospodarowania /uregulowanie stosunków wodnych i rekultywacja/", a ze sprawozdania z dnia 20 listopada 1981 r. wynika, iż są one wytypowane do zagospodarowania i pełnej uprawy dopiero w 1985 r. Ważne jest także ustalenie, że grunty te były rolniczo użytkowane przez rolników indywidualnych przed ich przekazaniem stronie skarżącej. W świetle tych faktów za nietrafne uznać należy twierdzenie skarżącego Kombinatu PGR, że przekazanie tych gruntów - zgodnie z podjętą decyzją - na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi "spowoduje trudną sytuację paszową i spadek produkcji".

W tych zatem warunkach, gdy skarga okazała się nieuzasadniona, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był na mocy art. 207 par. 5 Kpa ją oddalić.