Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 144/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 4, art. 92a ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 87 ust. 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 3, art. 13 ust. 1 lit. d tiret 2
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Celnego w B., w związku ze stwierdzonym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz.1414 ze zm., dalej u.t.d.), wydał w dniu [...] r. decyzję numer [...], którą nałożył na L. W. - Przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [A], ul. [...], P., [...] - karę pieniężną w łącznej kwocie 10.000 zł. Organ przyjął, że przedsiębiorca wykonywał transport drogowy bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz wykonywał przewóz drogowy pojazdem niewyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące (art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz punkty l.p. 1.1. i 6.1.1 załącznika nr 3 do ustawy). Wydając decyzję organ I instancji kierował się wynikiem kontroli przeprowadzonej w dniu 16 maja 2014 r. na drodze wojewódzkiej DW [...] w miejscowości H. przez funkcjonariuszy II Referatu Grup Mobilnych w C., z której został sporządzony protokół kontroli numer [...]. O wszczęciu postępowania, prawach przysługujących stronie oraz treści art. 92c ust. 1 u.t.d. strona została poinformowana zawiadomieniem z 12 czerwca 2014 r. O zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z materiałem zawiadomiono pismem z 8 lipca 2014 r. Rozstrzygnięcie organu I instancji zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki) w dniu 29 lipca 2014 r.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego. Zarzuciła naruszenie ustawy o transporcie drogowym poprzez nieprawidłową kwalifikację stwierdzonych przy kontroli okoliczności oraz naruszenie rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE nr L 102/1 z 11.04.2006r.). Podniosła także zarzut naruszenia prawa procesowego poprzez naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.): art. 6, 7, 8, 10 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wskazała, że Naczelnik Urzędu Celnego dokonał nieprawidłowej subsumcji przepisów ustawy o transporcie drogowym. Strona nie zgadza się całkowicie z twierdzeniem, jakoby w dniu 16 maja 2014 r. wykonywała transport drogowy w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Przedmiotowy przewóz spełniał wszystkie warunki określonego w art. 4 pkt 4 u.t.d. i należało go zakwalifikować jako przewóz drogowy na potrzeby własne, a nie jako transport drogowy. Podniesiono, że przewozy wykonywane przez stronę podlegają wyłączeniu z zakresu stosowania norm czasu pracy, a tym samym zestaw pojazdów kontrolowany w dniu 16 maja 2014r. nie musiał być wyposażony w urządzenie rejestrujące, czyli tachograf. W dniu kontroli kierujący zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 7,5 tony przewoził ładunek wyprodukowany przez przedsiębiorcę, a kierujący pojazdem zajmował się montażem elementów oczyszczalni biologicznych. Do odwołania dołączono m. in umowę o pracę z [...] r. zawartą z M. M., zatrudnianym na stanowisku specjalisty ds. przydomowych oczyszczalni z dniem [...] r.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w łącznej kwocie 10.000 zł. za ujawnione naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym polegające na wykonywaniu przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące (art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz punkty l.p. 1.3. i 6.1.1 załącznika nr 3 do ustawy.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że protokół kontroli potwierdza, iż w dniu 16 maja 2014 r. na drodze wojewódzkiej, w granicach administracyjnych miejscowości H., funkcjonariusze Referatu Grup Mobilnych w C., o godzinie 9.20 zatrzymali do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]oraz przyczepy (przyczepa lekka) marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] kierowany przez M. M., zamieszkałego w miejscowości [...]. Kierowca realizował krajowy transport drogowy rzeczy na trasie z L. (Z. - Polska) do różnych odbiorców, przewożąc towar w postaci oczyszczalni biologicznych oraz ich części. Z okazanych dokumentów kontrolowanego zespołu pojazdów wynikało, iż jego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3500 kg (3500 kg + 750 kg = 4250 kg). Tym samym organ celny nie mógł zastosować przepisu art. 3 u.t.d., który wyłącza stosowanie przepisów ustawy z uwagi na granicę dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów (3,5 t). Kierujący opisanym zespołem pojazdów nie posiadał wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, ponadto w pojeździe nie stwierdzono zamontowanego tachografu. Kierujący pojazdem nie posiadał również jakichkolwiek dokumentów, które by potwierdzały posiadanie przez niego ważnych (aktualnych) badań lekarskich i psychologicznych. Do protokołu kierowca wyjaśnił, że jest zatrudniony na umowę zlecenia w firmie [A] i udaje się do różnych odbiorców w Polsce z towarem w postaci oczyszczalni biologicznych i części do nich.

Postępowanie wyjaśniające pozwoliło ustalić, że L. W. nie posiada zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, natomiast posiada wydane w dniu [...]r. zaświadczenie uprawniające do wykonywania krajowych przewozów drogowych na potrzeby własne nr [...]. Pojazd marki [...]nr rej. [...] został zgłoszony wraz z wnioskiem o wydanie zaświadczenia w dniu 29 maja 2014 r. W toku postępowania strona nie kierowała do organu I instancji jakiejkolwiek pism i wyjaśnień, strona nie skorzystała też z przysługującego jej prawa zapoznania się z materiałem i złożenia wyjaśnień.

Oceniając zasadność nałożonej kary organ odwoławczy stwierdził, że do wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne) nie jest wymagana licencja, lecz uzyskanie zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych, jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Koniecznej jest jednak wówczas spełnienie i przestrzeganie przez wykonującego takie przewozy przedsiębiorcę określonych w ustawie warunków. Przepis art. 4 pkt 4 u.t.d. definiuje niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne, jako każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Natomiast zgodnie z art. 33 ust. 1 u.t.d., przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych, jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego (art. 33 ust. 2 pkt 3). Zaświadczenie na krajowy niezarobkowy przewóz drogowy oraz wypis lub wypisy z zaświadczenia wydaje właściwy dla siedziby przedsiębiorcy starosta na czas nieokreślony. W myśl przepisów art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Zgodnie z art. 87 ust. 2 u.t.d., podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, także wypis zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Przedsiębiorca wykonujący przewozy na potrzeby własne jest odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty (art. 87 ust. 3 u.t.d.).

W oparciu o nadesłaną przez stronę kopię umowy o pracę numer [...] z dnia [...]r., pismo nr [...] z dnia [...] r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Inspektorat w L. oraz pismo nr [...]z dnia [...]r. Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w L. organ odwoławczy przyjął, że kontrolowany przewóz spełniał przesłanki określone w art. 4 pkt 4 lit. a, b, c i d u.t.d. i był przewozem na potrzeby własne. Ustalono jednak również, że w chwili kontroli drogowej przedsiębiorca nie posiadał wymaganego zezwolenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne. Wydanie takiego dokumentu (zaświadczenia do wykonywania krajowych przewozów drogowych na potrzeby własne nr [...]) miało miejsce dopiero w dniu 2 czerwca 2014 r., już po kontroli. Tym samym organ odwoławczy uznał, że przewóz wykonywany w dniu 16 maja 2014 r. należy zaklasyfikować jako wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz punkt l.p. 1.3. załącznika nr 3 do ustawy).

Nadto z akt sprawy wynika, że jakkolwiek przewóz był wykonywany zespołem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, to jego charakter nie nosił znamion przewozu niehandlowego. Przewóz związany był z działalnością prowadzoną przez przedsiębiorcę. Pojęcie "przewóz niehandlowy’’ jest odmienne od definicji "przewozu na potrzeby własne", którym posługuje się polski ustawodawca w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Przewóz o charakterze niehandlowym to taki przewóz, który nie jest związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, zarówno w formie transportu jak i przewozu na potrzeby własne. Bezspornym jest, że strona nie prowadzi działalności transportowej jako podstawowej, wobec tego nie można uznać, że jest ona zwolniona z obowiązku uprzedniego uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d. W świetle postanowień ust. 2 art. 33 ustawy. Dyrektor Izby Celnej w K. ocenił, że naruszenie warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie polegające na wykonywaniu przewozu na potrzeby własne bez zaświadczenia wymaganego przepisem art. 33 ust. 1 u.t.d. wyczerpuje hipotezę art. 92a ust. 1 u.t.d. w związku z lp. 1.3 załącznika nr 3 do tej ustawy, dając podstawę do nałożenia kary w wysokości 8 000 zł.

Kwestie związane z rejestracją i prowadzeniem ewidencji czasu pracy kierowców reguluje ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r., poz.1155 ze zm.) oraz unormowaniach prawa wspólnotowego, w szczególności rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE seria L z 2006 r. Nr 102, str. 1 - wraz z późniejszymi zmianami) oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE seria L z 1985r. Nr 370, str. 8 ; Dz. U. UE, Polskie Wydanie Specjalne, rozdział 7, tom 1, str. 227 - wraz z późniejszymi zmianami).

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85, zmienione rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, stanowi w zmienionym art. 3 ust. 1, iż urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Kwestie dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku kierowców wykonujących przewóz drogowy rzeczy i osób w sposób szczegółowy reguluje rozporządzenie (WE) nr 561/2006. Ustanawia ono przepisy dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku kierowców wykonujących przewóz drogowy rzeczy i osób w celu ujednolicenia warunków konkurencji pomiędzy poszczególnymi rodzajami transportu lądowego, zwłaszcza w odniesieniu do sektora transportu drogowego oraz w celu poprawy warunków pracy i bezpieczeństwa drogowego. Ma także na celu przyczynienie się do polepszenia metod monitorowania i egzekwowania przepisów przez Państwa Członkowskie oraz poprawy warunków pracy w transporcie drogowym. Podstawowe pojęcia dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku kierowców zostały zdefiniowane w art. 4 rozporządzenia.

Bezsporne jest, że kontrolowany w dniu 16 maja 2014 r. przewóz drogowy wykonywany był pojazdem niewyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące.

Na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej zaczęło obowiązywać w Polsce prawo Unii Europejskiej. Wspólnotowe rozporządzenia mają przy tym zastosowanie ogólne, obowiązują w całości, a stosuje się je bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich Wspólnoty. Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 weszło w życie w dniu 11 kwietnia 2007 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ma ono zastosowanie do przewozu drogowego rzeczy, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 tony lub osób pojazdami skonstruowanymi lub trwale przystosowanymi i przeznaczonymi do przewozu więcej niż dziewięciu osób łącznie z kierowcą. Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 wprowadza, z jednej strony - w art. 3 - zaktualizowany katalog pojazdów i przewozów drogowych, wyłączonych zarówno z jego przepisów, jak i przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985r., str. 8, - wraz z późniejszymi zmianami), z drugiej - w art. 13 ust. 1 listę wyjątków od stosowania przepisów art. 5-9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Państwo Członkowskie ogłasza listę tych wyjątków w swoich wewnętrznych przepisach prawa, a w Rzeczpospolitej Polskiej lista ta została ogłoszona w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (wprowadzono ją ustawą z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o czasie pracy kierowców oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 99, poz. 661).

Artykuł 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 wskazuje, że nie ma ono zastosowania do przewozu drogowego:

a) pojazdami używanymi do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km;

b) pojazdami o dopuszczalnej maksymalnej prędkości nieprzekraczającej 40 km/h;

c) pojazdami będącymi własnością sił zbrojnych, służb obrony cywilnej, straży pożarnej i sił odpowiedzialnych za utrzymanie porządku publicznego, lub wynajmowanych przez nie bez kierowcy, gdy przewóz wykonywany jest w związku z zadaniami powierzonymi tym służbom i pozostaje pod ich kontrolą;

d) pojazdami używanymi w razie wypadków lub do prowadzenia działań ratunkowych, w tym pojazdami używanymi w niehandlowym przewozie pomocy humanitarnej;

e) pojazdami specjalistycznymi używanymi do celów medycznych;

f) pojazdami specjalistycznymi pomocy drogowej poruszającymi się w promieniu 100 km od swej bazy;

g) pojazdami poddawanymi próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub w ramach napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu;

h) pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy,

i) pojazdami użytkowymi o statusie pojazdów zabytkowych zgodnie z przepisami państwa członkowskiego, w którym są użytkowane, wykorzystywanymi do niehandlowych przewozów osób lub rzeczy.

W art. 26 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 wskazano zmiany do art. 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Pojazdy, o których mowa w art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 oraz pojazdy, które wyłączono z zakresu stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, ale które nie są już wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006, muszą spełniać ten wymóg do dnia 31 grudnia 2007r.

Najpóźniej zatem do dnia 31 grudnia 2007 r. pojazdy, które były wyłączone z obowiązku instalacji urządzeń rejestrujących czas prowadzenia, przerw i odpoczynku kierowców, powinny zostać wyposażone w tachograf analogowy lub cyfrowy. Kierowcy tych pojazdów są zobowiązani stosować te urządzenia - zgodnie z przepisami rozporządzeń Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) nr 561/2006. Konsekwencją powyżej wskazanych przepisów jest treść l.p. 6.1.1 załącznika Nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje karą pieniężną w wysokości 3000 zł wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące.

Organ odwoławczy podniósł, że w sprawie zespół pojazdów poddany kontroli posiadał dopuszczalną masę całkowitą 4250 kg (samochód ciężarowy - 3500 kg, przyczepa ciężarowa 750 kg). Tym samym wykonywane nim przejazdy podlegały przywołanym powyżej przepisom ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia (WE) nr 561/2006 i rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. Z danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym samochodu ciężarowego wynika, że pojazd ten był po raz pierwszy zarejestrowany (dopuszczony do ruchu) w dniu 30 kwietnia 2014 , zatem już po wejściu w życie przepisu art. 27 rozporządzenia nr 561/2006, który obligował do montowania w pojazdach samochodowych, zarejestrowanych po raz pierwszy po dniu 1 maja 2006 r. cyfrowych urządzeń rejestrujących. Natomiast stan faktyczny sprawy uniemożliwia zakwalifikowanie dokonanego przewozu do którejkolwiek sytuacji, określonej w przepisach art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, zwalniającej z obowiązku instalacji urządzenia rejestrującego. W szczególności przewóz drogowy poddany kontroli realizowany był wprawdzie zespołem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7500 kg, o jakim mowa w art. 3 lit h rozporządzenia WE 561/2006, lecz jego charakter nie nosił cech przewozu niehandlowego. Kontrolowany przewóz drogowy pomimo wynikającego z przepisów prawa obowiązku wykonywany był pojazdem niewyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, co uzasadnia nałożenie kary. Dyrektor Izby Celnej zaznaczył przy tym, że zgodnie z treścią art. 92a ust.2 u.t.d., suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej została przez organ odwoławczy ograniczona do kwoty 10.000 złotych.

Organ odwoławczy nie uznał za zasadne zgłoszonych zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Zwrócił uwagę, że przepis art. 92 ust. 1 u.t.d. ma charakter obligatoryjny i organ nie ma możliwości, tak jak przy decyzji uznaniowej, wyważenia sankcji przy uwzględnieniu słusznego interesu strony. Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy prawa materialnego wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W przypadku naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym sankcjonowany jest sam fakt zaistnienia takiego naruszenia. Wymierzenie kary oraz jej wysokość nie są uzależnione i różnicowane ze względu na przyczyny naruszenia.

W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie

prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przez organ I instancji przepisów ustawy o transporcie drogowym poprzez nieprawidłową kwalifikację stwierdzonych podczas kontroli naruszeń oraz wadliwą ocenę stanu faktycznego, a także rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady. Zarzuciła także naruszenie prawa procesowego:

art. 138 § 2 k.p.a - poprzez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty sprawy w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a, podczas, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, a materiał dowodowy wymagał uzupełnienia w znacznym stopniu,

art. 10 § 1 k.p.a. - organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

art. 6 k.p.a. - gdyż decyzja została wydana bez poszanowania obowiązującego prawa,

art. 7 k.p.a. - ponieważ organ administracji publicznej wydał decyzję bez podjęcia wszelkich czynności mających na celu dogłębne wyjaśnienie stanu faktycznego,

art. 8 k.p.a. - ponieważ sposób przeprowadzenia postępowania przez organ wydający decyzję podważył zaufanie do władzy publicznej.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wszczynając postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej organ ma obowiązek zawiadomienia o tym fakcie wszystkich stron postępowania. Następnie organ administracji powinien, zapewniając stronom czynny udział w postępowaniu, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Wyniki kontroli drogowej zawarto w protokole. Strona zwróciła się z prośbą o przesłanie kopii protokołu z przesłuchania kierowcy oraz protokołu oględzin lub dokumentacji fotograficznej, o ile została sporządzona w trakcie kontroli, z uwagi na fakt, iż strona bez zapoznania się w w/w dokumentami nie jest w stanie odnieść się do stwierdzonego w trakcie kontroli naruszenia. Organ co prawda poinformował, iż strona ma prawo wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów, jednakże nie załączył dokumentów potwierdzających, iż kontrola odbyła się w sposób legalny. Dlatego też zasadnym było przekazanie przez organ administracyjny stronie kopii w/w dokumentów. Za niezrozumiały strona uznała brak odniesienia się organu I instancji do złożonych przez stronę wniosków, w tym do prośby o przesłanie kopii protokołu z przesłuchania kierowcy oraz protokołu oględzin lub dokumentacji fotograficznej. Powyższe podnoszone było w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Do tych zarzutów odwołania organ odwoławczy nie odniósł się w ogóle, twierdząc że strona nie wnosiła wyjaśnień w sprawie, pomimo przesłanych organowi II instancji dowodów nadania listów poleconych z wyjaśnieniami. Organ II instancji zatem nie wyjaśnił w pełni wszystkich okoliczności wydania decyzji przez organ I instancji, w przeciwnym przypadku winien przekazać decyzję do rozpoznania przez organ I instancji, gdyż ten w treści swojej decyzji nie ocenił w żaden sposób wyjaśnień strony nie wskazując, czy wyjaśnienia te są wiarygodne, czy też nie. Stosownie do art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do dowodów. Zarzucono, że w sprawie strona została tych praw pozbawiona. Niezapewnienie stronie w toku postępowania administracyjnego możliwości zapoznania się z dokumentami dotyczącymi przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania kierowcy stanowi bezspornie naruszenie w/w przepisów. Strona wyraźnie wnosiła o przesłanie odpisów z akt sprawy, co organ całkowicie zignorował. Powyższe zostało również zignorowane przez organ odwoławczy, który nie odniósł się do wniosków strony podnoszonych w odwołaniu.

Zgodnie z zasadą praworządności, w wyniku zmiany stanu prawnego polegającego między innymi na ukształtowaniu odmiennych przesłanek ograniczających odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy oraz treść naruszeń przepisów zawartych w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, za które nakłada się karę pieniężną, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy uległ zmianie w taki sposób, iż miało to istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. postępowaniu, strona została pozbawiona przysługujących jej praw, gdyż strona pomimo złożenia wniosków w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego została zupełnie zignorowana przez organ orzekający. Organ I instancji po prostu wydał w dniu 24 lipca 2014 r. decyzję administracyjną, czym bezspornie pozbawił stronę możliwości ostatecznego wypowiedzenia się w sprawie, bez właściwego zapoznania się z dowodami. Nie jest zgodne z prawdą, że strona w całym okresie prowadzonego postępowania pierwszoinstancyjnego nie składała wyjaśnień. Skarżący nie został w żaden sposób poinformowany przez organ prowadzący postępowanie w I instancji o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka przez organ, co również zostało podniesione w treści odwołania. Jakkolwiek art. 73 ust. 1a u.t.d. zezwala kontrolującemu inspektorowi na przeprowadzenie przesłuchania w warunkach kontroli drogowej bez udziału strony, to bezwzględnie w ocenie skarżącej brak jest przepisu, który pozwalałby organowi administracji na wydanie decyzji bez powiadomienia strony, iż taki dowód został przeprowadzony. Jest to czynność, z której został sporządzony protokół, tak jak jest sporządzany protokół kontroli, i przedsiębiorca winien otrzymać kopię protokołu przesłuchania świadka w warunkach kontroli drogowej wraz z kopią protokołu kontroli drogowej. Powyższy fakt był również podniesiony przez stronę w odwołaniu i ponownie organ II instancji nie odniósł się merytorycznie do stawianych zarzutów. Strona również nie była informowana przez organ II instancji o przeprowadzeniu dowodu z dokumentu wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w L. nr [...], który to dokument stanowił podstawę do zmiany kwalifikacji stwierdzonego podczas kontroli naruszenia określonego pod lp.1.1 na naruszenie określone pod Ip. 1.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W ocenie strony nieprzekazanie kopii protokołu przesłuchania stronie przy zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego przez organ administracji publicznej z urzędu wraz z kopią protokołu kontroli, oraz nieinformowanie strony o przeprowadzeniu dowodu z dokumentu ZUS, nie stanowi wypełnienia przez organ dyspozycji z art 9 k.p.a. należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Pouczenie skarżącego w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości wglądu do akt nie może być uznane za spełnienie warunków z art. 79 § 2 k.p.a., zważywszy na treść uregulowań z art. 81 k.p.a. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury, zachowanie wymagań z art. 79 i 81 k.p.a. niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji państwowej. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mające wpływ na wynik sprawy.

Podniesiono także w skardze, że organy dokonały nieprawidłowej subsumcji przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady. W prawie polskim zasady stosowania urządzeń rejestrujących określa ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2012 r. poz. 1155 ze zm.) Wyłączenia spod obowiązywania rozporządzenia nr 561/2006 zostały wprowadzone w art. 29 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców stanowiącym, iż na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, wyłącza się ze stosowania art. 5-9 tego rozporządzenia. Zgodnie z art. 13 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, o ile nie zagraża to osiągnięciu celów określonych w art. 1, każde Państwo Członkowskie może wprowadzić wyjątki od przepisów art. 5-9 i uzależnić te wyjątki od spełnienia indywidualnych warunków na swoim terytorium lub, w porozumieniu z zainteresowanymi Państwami, na terytorium innego Państwa Członkowskiego, mające zastosowanie m. in. do przewozów wykonywanych pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony, używanymi do przewozu materiałów, sprzętu lub urządzeń do użytku kierowcy w trakcie pracy.

Na mocy powołanych przepisów, przewozy wykonywane przez stronę podlegają wyłączeniu z zakresu stosowania norm czasu pracy, a tym samym zestaw pojazdów kontrolowany w dniu 16 maja 2014 r. nie musiał być wyposażony w urządzenie rejestrujące. W momencie kontroli kierujący zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 7,5 tony przewoził ładunek wyprodukowany przez przedsiębiorcę, a kierujący pojazdem zajmował się montażem elementów oczyszczalni biologicznych. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności wymaga, aby w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Zasadą postępowania dowodowego jest zasada prawdy obiektywnej. Również zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie, obowiązek ustalenia prawdziwego stanu rzeczy na podstawie całościowo zebranego materiału dowodowego. Wyłączenie spod przepisów rozporządzenia nr 561/2006, a w konsekwencji także spod przepisów rozporządzenia nr 3821/85 oznacza, że strona nie ma obowiązku stosowania urządzenia rejestrującego.

Zarzucono także, że w uzasadnieniu decyzji brak jest odniesienia się organu do treści art. 92c ust. 1 u.t.d. Organ administracyjny na żadnym etapie postępowania nie poszukiwał dowodów na wykazanie, iż przedsiębiorca miał wpływ na powstanie naruszenia, z góry zakładając, iż strona winna wiedzieć, o jakie dokumenty organowi chodzi. Strona nawet nie została przez organ pouczona o treści tego przepisu. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji winno zawierać określone elementy. Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu decyzji nie wskazał w żaden sposób, dlaczego odmówił uznania argumentów strony wskazanych w treści odwołania, iż przewóz wykonywany podczas kontroli drogowej w dniu 16 maja 2014 r. był wyłączony spod stosowania rozporządzenia 561/2006, jak również nie zapewnił stronie właściwego i pełnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, do czego zobowiązują go przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zgłoszone w niej zarzuty pozbawione są podstaw, a kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w zakresie wyznaczonym art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), nie wykazała naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Po pierwsze, nie są zasadne zarzuty naruszenia przez organy przepisów postępowania, w tym dotyczące zapewnienia stronie udziału w postępowaniu, pominięcia jej wyjaśnień i miarodajnego ustalenia stanu faktycznego. Nie jest prawdą, jakoby przez przedłożenie dowodów nadania listów poleconych, w postępowaniu odwoławczym wykazano zaniechanie organu I instancji w zakresie udostępnienia stronie akt sprawy i przesłania rzekomo żądanego odpisu protokołu kontroli. Zarzut ten pojawił się już w odwołaniu i został przez organ II instancji potraktowany z całą powagą. Zwrócono się o udzielenie wyjaśnień zarówno do organu I instancji, jak i do strony. Organ podał, że zgodnie z zawartością akt sprawy, żadne żądanie od strony nie wpłynęło. Także strona, wezwana do wykazania zasadności swego zarzutu, w żadnym z dwóch pism: z dnia 22 września 2014 r. i z października 2014 r.(brak daty dziennej) tej kwestii nie wyjaśnia i do niej nie nawiązuje, w szczególności nie wskazuje na przesłanie kopii dowodów nadania przesyłek. W tej sytuacji zrzuty zawarte na stronie 4 uzasadnienia skargi są gołosłowne i w ocenie Sądu zupełnie niewiarygodne. Akta dokumentują, że każdorazowo przed wydaniem decyzji strona była zawiadamiana o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy, możliwość taka jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zawiadamiając o wszczęciu postępowania organ nie ma także obowiązku doręczania kopii dokumentów stanowiących podstawę wszczęcia, w szczególności protokołu kontroli, źródłem takiego obowiązku nie jest art. 9 k.p.a. W sprawie nie były natomiast prowadzone dowody ze świadków, biegłych lub oględzin, o jakich mowa w art. 79 k.p.a. Organ nie miał zatem obowiązku odrębnie informować strony o czynnościach dowodowych polegających na weryfikacji twierdzeń strony poprzez zwrócenie się do ZUS o dane dotyczące zatrudnienia kierowcy. Nie jest przy tym prawdą twierdzenie skargi, że dokument ten stanowił samodzielną podstawę do zmiany kwalifikacji naruszenia, zmiana ta była wszak konsekwencją zgłoszonego (i uwzględnionego) w odwołaniu zarzutu strony, która nadto dołączyła dowód w postaci umowy o pracę, że przewóz miał charakter przewozu na potrzeby własne. Trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 134 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jedynie naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadnia uwzględnienie skargi. W niniejszej sprawie żadnego naruszenia o takim ciężarze Sąd nie stwierdził. Natomiast strona w istocie zgłaszając zarzuty procesowe nie kwestionuje równocześnie żadnych ustaleń faktycznych przyjętych przez organ odwoławczy, mających znaczenie dla kwalifikacji prawnej. Nie zakwestionowano okoliczności związanych z przewozem w dniu 16 maja 2014 r., rodzaju pojazdu, przewożonego towaru, miejsca kontroli.

Nie są także uzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego. Kwestionując obowiązek wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące skarżący wskazuje na przepis art. 29 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r., poz. 1155 ze zm., dalej ustawa o czasie pracy) oraz przepis art. 13 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia nr 3821/85 i nr 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie nr 3820/85 (Dz. U. UE.L.2006.102.1). Wnioski wyprowadzane z tej regulacji są jednak wadliwe, a to z tego powodu, że skarżący wybiórczo przytacza jedynie fragment przepisów, pomijając pozostałą część. Taka praktyka świadczy o wadliwej interpretacji, naruszającej zakaz pomijania przy wykładni części przepisu. Żaden fragment przepisu nie może być przy procesie wykładni uznany za zbędny czy nieistotny.

Ustawodawca polski skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006 i w art. 29 ust. 1 ustawy o czasie pracy przyjął, że na terytorium RP kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, wyłącza się ze stosowania art. 5-9 tego rozporządzenia. Pojazdy te wyłącza się także z zakresu stosowania rozporządzenia (EWG) nr 3821/85. W brzmieniu mający zastosowanie w niniejszej sprawie, do takich pojazdów należały m. in. wymienione w art. 13 ust. 1 lit. d tiret drugie pojazdy lub zespoły pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony, używane do przewozu materiałów, sprzętu oraz urządzeń do użytku kierowcy w trakcie pracy. Skarżący podkreśla, że taki właśnie charakter miał przewóz w dniu kontroli, albowiem kierujący przewoził towar wyprodukowany przez przedsiębiorcę i zajmował się montażem elementów oczyszczalni biologicznych. Zarzut, że ten argument nie został przez organ odwoławczy rozważony nie ma istotnego znaczenia, niezależnie od wiarygodności twierdzeń strony, okoliczności te nie miały bowiem znaczenia i ich potwierdzenie było zbędne. Skarżący pomija bowiem fragment art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006, który wprowadza warunek, że pojazdy takie są używane wyłącznie w promieniu 50 km od bazy przedsiębiorstwa oraz pod warunkiem, że prowadzenie takich pojazdów nie stanowi głównego zajęcia kierowcy. Nie zakwestionowała strona skarżąca, że przewóz poddany kontroli w dniu 16 maja 2014 r. w miejscowości H., miał miejsce rozpoczęcia w L., Z. Jest okolicznością notoryjną i nie wymagającą szczególnego dowiedzenia, że miejsce rozpoczęcia przewozu i miejsce kontroli dzieli odległość wielokrotnie większa, niż 50 km. Wyłączenie spod obowiązków dotyczących norm czasu pracy kierowców i sposobów kontroli ich przestrzegania nie dotyczy zatem przewozów odbywanych na dłuższych trasach i nie mogło mieć w sprawie zastosowania. Ustawodawca zwolnił z rygorów przewozy, które ze względu na limit odległości nie mogą wpływać na bezpieczeństwo transportu oraz prawa socjalne kierowców. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie powoływanie się na wskazane w skardze przepisy nie uzasadnia przyjęcia, że pojazd na ich podstawie był zwolniony z obowiązku posiadania tachografu. Stanowisko organu odwoławczego dotyczące kwalifikacji przewozu jest zatem prawidłowe i nie można zarzucić naruszenia prawa materialnego, albowiem wniosek o obowiązku wyposażenia pojazdu w tachograf jest prawidłowy.

Organ odwoławczy przyjął, że poddany kontroli przewóz miał charakter przewozu na potrzeby własne, jednakże był wykonywany bez zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów na potrzeby własnej jako działalności pomocniczej, o jakim mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d. Nie jest kwestionowane, że takiego zgłoszenia strona dokonała już po dacie kontroli, wniosek organu o podstawie do zastosowania kary przewidzianej w pkt 1.3. załącznika nr 3 do ustawy jest wobec tego w przekonaniu Sądu uzasadniony. Nie podlega wątpliwości także fakt, że pojazd nie był wyposażony w tachograf. Skoro nie podlegał on zwolnieniu z tego obowiązku, prawidłowe jest także zastosowania kary przewidzianej w pkt 6.1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Wysokość nałożonej kary została nałożona w wysokości ustalonej ustawą i nie przekracza limitu z art. 92a ust. 2 u.t.d.

Brak w końcu podstaw do stosowania w sprawie art. 92c u.t.d. Ze względu na charakter naruszeń, będących skutkiem zaniechań przedsiębiorcy, a nie działań kierującego pojazdem, nie ma podstaw do rozważania, czy podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.

Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi.