Wyrok NSA, sygn. akt III SA 322/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Powołane przepisy: article: par. 12 ust. 1 pkt 34
journal: Dz.U. 1991 nr 124 poz. 553
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: 1. Wszelkie przepisy ustanawiające ulgi i zwolnienia podatkowe muszą być interpretowane ściśle, a nie rozszerzająco. Przepisy te zawierają bowiem wyjątki od ogólnych zasad powszechności opodatkowania.

2. Takim przepisem był par. 12 ust. 1 pkt 34 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 124 poz. 553 ze zm./. Przepis ten dotyczył wyłącznie dochodów ze sprzedaży akcji nabytych od Skarbu Państwa; odesłanie w tym przepisie do odrębnych przepisów o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych oznaczało tylko tyle, że chodziło o akcje nabyte na podstawie tych przepisów, a nie akcje nabyte w innym trybie.

Wprawdzie art. 45 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. nr 51 poz. 298 ze zm./ stanowił, iż przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do prywatyzacji przedsiębiorstw komunalnych, jednak nie oznacza to rozszerzenia zakresu przepisów prawa podatkowego, przewidującego zwolnienia podatkowe - w ściśle określonych sytuacjach.

TEZY

1. Wszelkie przepisy ustanawiające ulgi i zwolnienia podatkowe muszą być interpretowane ściśle, a nie rozszerzająco. Przepisy te zawierają bowiem wyjątki od ogólnych zasad powszechności opodatkowania.

2. Takim przepisem był par. 12 ust. 1 pkt 34 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 124 poz. 553 ze zm./. Przepis ten dotyczył wyłącznie dochodów ze sprzedaży akcji nabytych od Skarbu Państwa; odesłanie w tym przepisie do odrębnych przepisów o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych oznaczało tylko tyle, że chodziło o akcje nabyte na podstawie tych przepisów, a nie akcje nabyte w innym trybie.

Wprawdzie art. 45 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. nr 51 poz. 298 ze zm./ stanowił, iż przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do prywatyzacji przedsiębiorstw komunalnych, jednak nie oznacza to rozszerzenia zakresu przepisów prawa podatkowego, przewidującego zwolnienia podatkowe - w ściśle określonych sytuacjach.


UZASADNIENIE

Michał J. zakupił od Gminy 12 udziałów Zakładu Elektronicznej Techniki Obliczeniowej "Z." sp. z o.o., powstałej w związku z przekształceniem przedsiębiorstwa komunalnego. Zakupione udziały Michał J. sprzedał Ryszardowi K. i od uzyskanego z tego tytułu dochodu wpłacił zaliczkę na podatek dochodowy w kwocie 185 zł.

Następnie wystąpił do Urzędu Skarbowego o zwrot wpłaconej zaliczki z uzasadnieniem, że została ona wpłacona nienależnie.

Urząd Skarbowy decyzją z dnia 12.09.1995 r. orzekł o zwrocie zaliczki.

Izba Skarbowa decyzją z dnia 27.05.1996 r. stwierdziła z urzędu nieważność decyzji Urzędu Skarbowego. Od powyższej decyzji Izby Skarbowej Michał J. wniósł odwołanie do Ministra Finansów zarzucając, iż Izba Skarbowa błędnie przyjęła, że do uzyskanego przez niego dochodu ze sprzedaży udziałów w Spółce "Z." nie miał zastosowania par. 12 ust. 1 pkt 34 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 124 poz. 553 ze zm./.

W odwołaniu skarżący podniósł, że wprawdzie powołany wyżej przepis rozporządzenia mówi o akcjach nabytych od Skarbu Państwa jednakże odsyła on do uregulowań zawartych w przepisach o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, a art. 3 w zw. z art. 45 ustawy z dnia 13 sierpnia 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. nr 51 poz. 298 ze zm./ nakazuje traktować w sposób identyczny akcje i udziały nabyte od przedsiębiorstw państwowych i komunalnych.

W związku z powyższym - zdaniem skarżącego - dochód ze sprzedaży akcji nabytych od Gminy był zwolniony od podatku dochodowego.

Decyzją z dnia 22.01.1997 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej podzielając pogląd, że zwolnienie od podatku dochodowego od osób fizycznych przewidziane w par. 12 ust. 1 pkt 34 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 1991 r. obejmuje tylko dochody ze sprzedaży akcji nabytych od Skarbu Państwa na podstawie odrębnych przepisów o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, nie dotyczy ono natomiast dochodów ze sprzedaży akcji nabytych od przedsiębiorstw komunalnych.

Minister Finansów stwierdził, że skarżący nie mógł skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego, przewidzianego w art. 52 pkt 1 lit. "a", ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie mógł też być zwolniony od podatku dochód uzyskany ze sprzedaży udziałów spółki z o.o. sprywatyzowanej w innym trybie niż określony w art. 37 ust. 1 pkt 3 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Dochód ze sprzedaży udziałów nabytych od Gminy uzyskany przez skarżącego nie był objęty zwolnieniem z mocy par. 12 ust. 1 pkt 34 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1991 r.

Nie było więc podstawy prawnej do orzeczenia przez Urząd Skarbowy o zwrocie uiszczonego podatku i dlatego stwierdzenie nieważności decyzji w tym przedmiocie przez Izbę Skarbową znajdowało oparcie w treści art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

W skardze na decyzję Ministra Finansów Michał J. podtrzymał argumentację przedstawioną we wniosku o zwrot podatku oraz w odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego.

Stwierdził, że zarówno przekształcenie Przedsiębiorstwa Państwowego - Zakładu Techniki Obliczeniowej jak i nabycie przez niego udziałów odbyło się w oparciu o przepisy ustawy prywatyzacyjnej powołanej w par. 12 ust. 1 pkt 34 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 1991 r. i dlatego zwolnienie od podatku przewidziane w tym przepisie miało w tej sprawie zastosowanie.

Zdaniem skarżącego literalna interpretacja tego przepisu prowadzi do nieuzasadnionego uprzywilejowania wyłącznie tych sytuacji, w których następuje sprzedaż akcji nabytych od Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje utrwalony pogląd, że wszelkie przepisy ustanawiające ulgi i zwolnienia podatkowe muszą być interpretowane ściśle, a nie rozszerzająco. Przepisy te zawierają bowiem wyjątki od ogólnych zasad powszechności opodatkowania. Takim przepisem był par. 12 ust. 1 pkt 34 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 124 poz. 553 ze zm./, który stanowił, że zwalnia się od podatku dochody ze sprzedaży akcji nabytych od Skarbu Państwa na podstawie odrębnych przepisów o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, z wyjątkiem, gdy sprzedaż ta jest przedmiotem działalności gospodarczej. Brzmienie tego przepisu było jednoznaczne, gdyż dotyczył on wyłącznie dochodów ze sprzedaży akcji nabytych od Skarbu Państwa. Odesłanie w tym przepisie do odrębnych przepisów o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych oznaczało tylko tyle, że chodziło o akcje nabyte na podstawie tych przepisów, a nie akcje nabyte w innym trybie. Gdyby wolą normodawcy było rozszerzenie tego zwolnienia na dochody ze sprzedaży akcji nabytych od innych podmiotów niż Skarb Państwa, to z pewnością byłoby to w rozporządzeniu uregulowane. Wprawdzie art. 45 ustawy z dnia 13 sierpnia 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, na który m.in. powoływał się skarżący, stanowił, iż przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do prywatyzacji przedsiębiorstw komunalnych, jednak nie oznacza to rozszerzenia zakresu przepisów prawa podatkowego przewidującego zwolnienia podatkowe - w ściśle określonych sytuacjach.

Interpretacja przepisów proponowana przez skarżącego w oderwaniu od ich literalnego brzmienia byłaby więc niedopuszczalną interpretacją rozszerzającą.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszyła przepisy prawa.

Z tych względów na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.