Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 194/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Łuczaj (spr.), Sędziowie Sędzia NSA: Ewa Markiewicz, Asesor WSA: Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2005 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [....] w przedmiocie opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 194/04

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wójt Gminy L., na wniosek W. R. orzekł o: 1) przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, ustanowionego aktem notarialnym z dnia 27 września 1991 roku na rzecz wnioskodawcy do działki położonej we wsi F. oznaczonej numerem 323 o pow. 825 m2, stanowiącej własność Gminy L., w prawo własności W. R.: 2) ustaleniu opłaty z tytułu nabycia prawa własności przedmiotowego gruntu w kwocie 739 zł, na którą składa się 10 rat rocznych, a wysokość raty rocznej równa jest wysokości opłaty rocznej naliczonej w tytułu użytkowania wieczystego za rok 1997.

W. R. wniósł odwołanie od wymienionej decyzji pierwszoinstancyjnej, w części dotyczącej ustalenia opłaty z tytułu nabycia prawa własności wymienionej działki, w odniesieniu do przyjętej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste działki w 1997 r.

Odwołujący się zarzucił, że ustalenie opłaty z tytułu nabycia prawa własności ustalono w kwocie wyższej, niż wynikałaby z podstawy prawnej, wymienionej w jego wniosku z dnia 17 września 1998 roku, bez podania w decyzji organu I instancji jakiegokolwiek uzasadnienia. Odwołujący się wniósł o ustalenie spornej opłaty we właściwej wysokości, wynikającej z podanych w cyt. wniosku, przepisów prawa oraz o podanie w decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego ustalonej wysokości przedmiotowej opłaty.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Wyrokiem z dnia 18 września 2001 r. (sygn. akt II SA/Łd 704/99) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [....] Nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż z treści przytoczonych przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 roku, nie wynika, że nie może być wydana decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności bez jednoczesnego orzeczenia o ustaleniu wysokości opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Oznacza to również, że w wypadku, gdy decyzja zawiera orzeczenia w obydwu wymienionych sprawach, uwzględnienie zarzutów odwołującego się od orzeczenia w zakresie opłaty, nie wywołuje automatycznie skutku w postaci konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia w zakresie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jak to przyjął organ odwoławczy w sprawie niniejszej.

W sprawie tej jest bowiem niewątpliwe, że zarówno W. R. (czemu dał wyraz w odwołaniu wniesionym od wskazanej decyzji pierwszoinstancyjnej), jak i organ drugiej instancji (co wynika wprost z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji), kwestionuje jedynie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji co do opłaty. Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją uchylił zaś wymienioną decyzję pierwszoinstancyjną w całości, to jest uchylił tę decyzję również w zakresie rozstrzygnięcia co do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Orzekając w trybie art. 138 § 2 k.p.a. w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, organ odwoławczy nie podał, z jakich przyczyn rozstrzygnięcie w tym przedmiocie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, przez przyjęcie błędnej wykładni wskazanych przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 roku oraz z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 139 k.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania W. R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [..] Nr [....] uchyliło decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] w części ustalającej opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zmiana stanu prawnego uzasadnia konieczność uchylenia decyzji w części i dokonania wyliczenia należnej opłaty według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi W. R. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wyrokiem z dnia 2 października 2003 r., sygn. akt II SA/Łd 449/02 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, iż zgodzić należy się z wywodami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ustalenie wysokości opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego winno nastąpić wg przepisów obowiązujących w dacie wydawania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Z mocy art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 72, poz. 749), dodany został art. 4a. Stosownie do art. 4a ust. 1 powołanej ustawy, do ustalenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 1, art. 69 oraz art. 70 ust. 2-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543). Sąd wskazał, iż co do zasady organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji . W tej sprawie jest to tym bardziej uzasadnione faktem, iż przepisy do których odwołuje się skarżący zostały uznane za niekonstytucyjne.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. K. 8/98 (tekst sentencji opublik. w: Dz.U. Nr 28, poz. 352 z 2000 r.: wyrok z uzasadnieniem: OTKZU 2000 r., z.3, poz. 87), orzekł, że art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999 r., Nr 65, poz. 746) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast art. 5, art. 5a, art. 6 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 wymienionej ustawy, są niezgodne z art. 2, art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla stosowania przez organy przepisów, które utraciły moc na skutek uznania ich za niekonstytucyjne. Opisana wyżej zmiana stanu prawnego uzasadniała konieczność uchylenia decyzji organu I instancji w części (zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku NSA), bowiem wyliczenie opłaty rocznej winno nastąpić według zupełnie innych zasad, niż stosowane były przez organ I instancji. Organ odwoławczy nie dysponował w dacie podejmowania decyzji wystarczającym materiałem do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy a uzupełnienie tego materiału wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przynajmniej w znacznej części.

Decyzją z dnia [..] znak[...], wydaną na podstawie art. 4 i 4a ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (t. j. Dz. U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299 ze zm.,) Wójt Gminy L. ustalił opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej we wsi F. gm. L., nr ewid. [...] w kwocie 3.990 zł. Wójt Gminy L. wskazał, że opłatę powyższą pomniejszoną o kwotę 739 zł należy uiścić jednorazowo na konto Gminy L. w terminie 14 dni licząc od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna oraz, że w przypadku nie wywiązania się z obowiązku wniesienia opłaty w określonym terminie, w celu zabezpieczenia należności Gminy L., zostanie ustanowiona hipoteka przymusowa na nieruchomości objętej przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

W uzasadnieniu decyzji podano, że stosując się do zaleceń z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] organ I instancji obowiązany był zastosować przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. w brzmieniu ustalonym obwieszczeniem Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 września 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 120, poz. 1299). Zgodnie z art. 4a ust. 1 cytowanej ustawy, który odsyła do odpowiedniego zastosowania między innymi art. 67 ust. 1 i art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., N 46, poz. 543) dokonano ponownego naliczenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Z zapisu art. 67 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że do ustalenia opłaty za przekształcenie niezbędna jest wycena rzeczoznawcy majątkowego. Rzeczoznawca majątkowy ustalił, że wartość nieruchomości jako przedmiotu prawa własności wynosi 7.260 zł, natomiast jako przedmiotu prawa użytkowania wieczystego 3.270 zł. Przedmiotową opłatę stanowi różnica pomiędzy tymi kwotami, a więc kwota 3.990 zł. W związku z faktem, że W. R. wpłacił na konto Gminy L. kwotę 739 zł tytułem opłaty naliczonej decyzją z dnia [...] o powyższą kwotę należało pomniejszyć opłatę naliczoną w pkt 1 decyzji.

W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] W. R. wniósł o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 2 w związku z art. 4 ustawy z dnia 4 września 1997 r. (Dz.U. Nr 123, poz. 781) obowiązującej w dniu uostatecznienia się decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] w zakresie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tj. z dniem 22 marca 1999 r. oraz naruszenie art. 105 § 1, 107 § 3 i 127 § 1 k.p.a.

Zdaniem W. R., decyzja będąca przedmiotem odwołania narusza wskazane wyżej przepisy, ponieważ opłata została już naliczona decyzją z dnia 2 grudnia 1998 r. i zapłacona w dniu 23 stycznia 1999 r., a spór dotyczy jedynie tego, czy za podstawę jej naliczenia należało przyjąć 3% czy 6 % ówczesnej wartości działki. Wszelkie dalsze decyzje organów samorządowych w przedmiocie opłaty zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 i 139 k.p.a.

W ocenie odwołującego się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] była w dacie ponownego rozstrzygania sprawy nieprawomocna, albowiem została zaskarżona do Sądu i w dacie wnoszenia odwołania W. R. nie otrzymał jeszcze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odwołujący się zarzucił, że w uzasadnieniu decyzji nie wskazano, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a., dlaczego zastosowano przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 lipca 2001 r. (t. j. Dz. U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299). W. R. wskazał, że ze względu na przewlekłość postępowania w zakresie ustalenia istoty sprawy tj. zastosowania 3% lub 6 %, nie może zbyć nieruchomości i ponosi w związku z tym niepotrzebne koszty.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Rozstrzygnięcie wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt l k.p.a., art. 4 i art. 4a ust. l ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jedn. z 2001 r. Dz. U. nr 120, poz. 1299 z późn. zm.), oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 2001 r. Dz. U. nr 79, poz. 856 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zobowiązany był wydać decyzję na podstawie przepisów obowiązujących w dacie ponownego rozpatrzenia sprawy tj. zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. nr 72, poz. 749) stanowiącym, że "w sprawach wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się jej przepisy". Powyższe potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 października 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 449/02, którym po rozpoznaniu skargi złożonej przez stronę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] oddalił skargę stwierdzając, iż "ustalenie opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego winno nastąpić wg przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji organu odwoławczego. Należy podkreślić, iż co do zasady organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji. W tej sprawie jest to tym bardziej uzasadnione faktem, iż przepisy od których odwołuje się skarżący zostały uznane za niekonstytucyjne."

W ocenie organu odwoławczego, powyższe uzasadnia ustalenie opłaty za dokonane przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie art. 4 powołanej ustawy, w którym ustawodawca przyjął jako zasadę odpłatne nabycie własności nieruchomości przez dotychczasowych użytkowników wieczystych nieruchomości gruntowej. Odesłanie do art. 67 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza, że wysokość opłaty ustala się na podstawie wartości nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Ustalona opłata winna być ekwiwalentna do wartości nieruchomości.

Niekonstytutywność ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w pierwotnym brzmieniu, stwierdził Trybunał Konstytucyjny wyrokiem w 2000 r. orzekając, że tylko przekształcenie za opłatą ekwiwalentną należy uznać za nienaruszające zasad konstytucyjnych. Wynika to z faktu, że skoro żądanie przekształcenia jest ustawowym uprawnieniem dotychczasowych użytkowników wieczystych do uzyskania prawa własności, to jako forma przeniesienia prawa własności może być dokonane tylko za opłatą ekwiwalentną, jeżeli dotychczasowy właściciel zobowiązany jest wyzbyć się prawa własności w wyniku przekształcenia, umniejszając przez to dochód publiczny.

W związku z powyższym bezspornym jest zdaniem Kolegium, że organ I instancji zobowiązany był przedmiotową decyzją ustalić opłatę na podstawie art. 4 i 4a ust. l powołanej wyżej ustawy tj. zastosować odpowiednio przepisy art. 67 ust. l, art. 69 oraz art. 70 ust. 2 - 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. z 2000 r., Dz. U. nr 46, poz. 543 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 67 ust. l stanowiącym, że "cenę nieruchomości ustala się na podstawie jej wartości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego" organ I instancji zlecił rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie wyceny działki gruntowej nr 323 o pow. 825 m2 położonej we wsi F. Na podstawie w/w wyceny ustalona została opłata jaką z tytułu przekształcenia winien uiścić odwołujący się.

Organ odwoławczy podał nadto, że z akt administracyjnych wynika, iż ostatnia przed przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności podwyżka opłaty z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości została wprowadzona uchwałą Rady Gminy w L. nr XXIV/188/94 z dnia 11 marca 1994 r., która działając na podstawie art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. z 1991 r. Dz. U. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.) podwyższyła z 3% do 6% wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste w odniesieniu do cen ustalonych na podstawie art. 39 w/w ustawy w 1992 r. Następną aktualizacją opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego we wsi F.- W. R. nie został objęty, ponieważ wprowadzona została w 1999 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. R. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Skarżący zarzucił decyzji niezgodność z prawem i wniósł o jej uchylenie w celu ponownego rozpoznania sprawy co do istoty, z uwzględnieniem rzeczywistej woli skarżącego wyrażanej w zakresie wysokości opłaty jaką jest gotów ponieść za nabyte prawo własności.

W ocenie skarżącego decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 29 grudnia 2003 r., naruszyła art. 2 w związku z art. 4 ustawy z dnia 4 września 1997 r. (Dz. U. Nr 123, poz. 781) oraz art. 104 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. Decyzję z dnia 29 grudnia 2003 r. oparto na zmienionych przepisach tj. art. 4 i 4a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1997 r. (tekst jedn. z 2001 r., Dz. U. Nr 120, poz. 1229). Zdaniem skarżącego zastosowano je "wstecznie" do rozpoznawanego od 1998 roku przez Wójta Gminy L. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zastrzeżenia W. R. co do wysokości i podstawy naliczenia opłaty za nadanie prawa własności decyzją Wójta Gminy L. z dnia [...]

Decyzję z [...] wydano w odniesieniu do umownej formy odpłatności za nabycie nieruchomości, podczas gdy skarżący nie wyrażał woli zakupu działki nr 323 po 1998 roku. Decyzja Wójta Gminy L. z dnia [..] uprawomocniła się natomiast w części dotyczącej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działki nr 323 o pow. 825 m2 w prawo własności z dniem 22 marca 1999 r., na podstawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2001 r. sygn. akt II SA/Łd 704/99. Zostało to potwierdzone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 2 października 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 449/02. Ustaloną opłatę W. R. uiścił w dniu 23 stycznia 1999 r. Zakwestionował jej wysokość i zasadę ustalenia w odwołaniu z dnia 30 grudnia 1998 r., gdyż przy ustalaniu opłaty w decyzji z dnia 2 grudnia 1998 r. błędnie przyjęto 6%, zamiast 3% wartości gruntu. Istota odwołania nie została rozpatrzona do dnia dzisiejszego, a to stanowi naruszenie art. 104 § 2 k.p.a. oraz art. 45 Konstytucji RP.

W. R. oświadczył, że nie występował do Wójta Gminy L. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na zasadach umownego, odpłatnego nabycia własności tej nieruchomości tj. na podstawie art. 3 i 5 ust. 1 i innych ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 72, poz. 749). Wyżej wymieniony przepis art. 5 ust. 1 - obowiązujący od 28 lipca 2001 r. - stanowi, że "w sprawach zakończonych decyzją ostateczną o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wydaną po 13 kwietnia 2000 r. strona może złożyć do organu, który wydał decyzję, wniosek o zmianę decyzji w części dotyczącej opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w trybie art. 155 k.p.a.". Prawo własności skarżącego uprawomocniło się w dniu 22 marca 1999 r. W. R. zaznaczył, że nie składał wniosku o zmianę decyzji w trybie art. 5 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, jak też nie ma wpływu na działanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. i przewlekłość postępowania. Zdaniem skarżącego nie może być karany wstecznym działaniem przepisów tylko z tego powodu, że żądał prawidłowego ustalenia opłaty za uzyskane prawo własności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W pismach procesowych W. R. podniósł, że art. 4 i 4a ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1229) nie zawierają dla organów administracji upoważnienia do wydawania decyzji ustalających opłaty za przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Powyższe przepisy jak też art. 67 ust. 1, art. 69 i 70 ust. 2 – 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zdaniem skarżącego mają charakter cywilno – prawny. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej działki gruntu nr 323 we wsi F. nastąpiło decyzją Wójta Gminy L. z dnia [...] która w części odnoszącej się do samego przekształcenia tegoż prawa uprawomocniła się tj. stała się ostateczna z dniem 22 marca 1999 r. Skoro przekształcenie nastąpiło z dniem 22 marca 1999 r. nie ma do niego zastosowania późniejsza nowelizacja ustawy z dnia 4 września 1997 r. oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2000 r. (sygn. akt K 8/98). W. R. podkreślił, że istotę jego roszczenia stanowi zweryfikowanie wysokości opłaty naliczonej w decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] i uregulowanej w dniu 23 stycznia 1999 r.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzające je decyzje zostały zatem wydane z naruszeniem 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W. R. wniósł o stwierdzenie nieważności tychże decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do § 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.

Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd nie jest uprawniony do badania celowości i słuszności wydanych decyzji.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) decyzja /lub postanowienie/ podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:

- po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

- po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

- po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy .

Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach / art. 145 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy /. Natomiast wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa Sąd stwierdza, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach / art. 145 § 1 pkt 3 ustawy /.

W tym świetle skarga nie jest zasadna, ponieważ Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego bądź prawa materialnego, które stanowiłyby podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 powołanej na wstępie ustawy.

Decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej – art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organy administracji publicznej obu instancji powołały art. 4 i art. 4a ust. l ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (t. j. Dz. U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299 ze zm.).

W myśl art. 4 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (t. j. Dz. U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji - osoba, która nabyła własność nieruchomości na podstawie art. 2, zobowiązana jest do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, z zastrzeżeniem art. 6.

Do ustalenia opłaty, o której mowa w art. 4, stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 1, art. 69 oraz art. 70 ust. 2-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) - art. 4a ust.1.

Zastosowanie powyższych przepisów w rozpoznawanej sprawie uzasadnia art. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności / Dz. U. Nr 72, poz. 749 /.

Przepis art. 3 ustawy zmieniającej nakazuje w sprawach wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosować jej przepisy. Powyższa nowela weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy tj. z dniem 28 lipca 2001 roku - art. 7 tejże ustawy.

Jak wyżej wskazano, Wójt Gminy L. decyzją z dnia [...] - na wniosek W. R. - orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego /ustanowionego aktem notarialnym Repertorium A nr [...] z dnia 27 września 1991 roku / działki gruntu położonego we wsi F. oznaczonego nr 323 o pow. 825 m2, stanowiącego własność Gminy L. w prawo własności a nadto ustalił opłatę z tytułu nabycia prawa własności przedmiotowego gruntu w kwocie 739 zł.

Powyższa kwota 739 złotych została wprawdzie uiszczona przez skarżącego, lecz decyzja Wójta Gminy L. z dnia [..] w zakresie opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie uzyskała przymiotu ostateczności, a to z uwagi na wniesienie przez skarżącego odwołania od tejże decyzji w części dotyczącej ustalonej opłaty. Decyzja w części, od której złożono odwołanie nie uzyskała przymiotu ostateczności i to niezależnie od powodów wniesienia przez stronę odwołania.

W tym stanie rzeczy niniejsza sprawa wszczęta w 1998 roku na skutek wniosku W. R. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie została do dnia 28 lipca 2001 roku zakończona w części dotyczącej ustalenia opłaty z tytułu tego przekształcenia.

To zaś oznacza, że organy administracji publicznej były zobligowane do stosowania przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Pamiętać także należy, iż organy administracji publicznej związane były oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2003 r., sygn. akt II SA/Łd 449/02.

Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) – obowiązującej do dnia 1 stycznia 2004 roku - ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Podobne uregulowanie prawne zawiera art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

W myśl art. 99 powyższej ustawy ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

W orzecznictwie i doktrynie utrwalił się pogląd, iż ocena prawna wiąże Sąd i organy administracji tak długo, dopóki nie nastąpią istotne zmiany stanu prawnego lub faktycznego, przy których Sąd wyraził tę ocenę prawną.

(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 października 1987 roku, SA 484/87 - GAP 1988, nr 8 z komentarzem H. Starczewskiego, z dnia 9 maja 1990 roku, I SA 235/90 i z dnia 27 czerwca 1990 roku, SA/Wr 137/90 - E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego - teza 7 i 8, str. 302 - 304, z dnia 29 maja 1998 roku II SA 1295/96, LEX nr 43263, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1998 roku, OSNAPiUS 1999, nr 15, poz. 476).

Ocena prawna zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2003 r., sygn. akt II SA/Łd 449/02 wyrażona została na tle tego samego stanu faktycznego i prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie opowiedział się za stosowaniem w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji, a więc z uwzględnieniem ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności / Dz. U. Nr 72, poz. 749 /.

Tym samym zarówno organy administracji publicznej jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny wiąże ocena prawna.

Z powyższych względów podnoszona przez skarżącego "istota sprawy" tj., czy za podstawę naliczenia opłaty w decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] należało przyjąć 3% czy 6 % ówczesnej wartości działki nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy opłaty w świetle znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa, a to za sprawą zmiany przepisów ustawy po dniu wydania tejże decyzji.

W dacie wydania powyższej decyzji przez Wójta Gminy L. z dnia [...] obowiązywała ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności ( Dz. U. Nr 123, poz.781 ) w brzmieniu pierwotnym tj. obowiązującym do dnia 1 stycznia 1999 roku. Przepis art. 5 ustawy przewidywał wówczas, iż opłata, o której mowa w art. 4, składa się z wielokrotności raty rocznej, naliczonej zgodnie z przepisem ust. 2, tj. wysokość raty rocznej równa jest wysokości opłaty rocznej naliczonej z tytułu użytkowania wieczystego za 1997 r., waloryzowanej corocznie w oparciu o średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych za rok poprzedni. W świetle tych przepisów wysokość opłaty rocznej naliczonej z tytułu użytkowania wieczystego miała znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sytuacja prawna uległa diametralnej zmianie na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2000 r. (sygn. akt K 8/98) i nowelizacji ustawy z dniem 28 lipca 2001 roku.

Za sprawą art. 4a, dodanego przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności / Dz. U. Nr 72, poz. 749 /, organy administracji przy ustalaniu opłaty winny stosować odpowiednio przepisy art. 67 ust. 1, art. 69 oraz art. 70 ust. 2-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543).

Artykuł 67 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji – stanowił, iż cenę nieruchomości ustala się na podstawie jej wartości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Na poczet ceny nieruchomości gruntowej sprzedawanej jej użytkownikowi wieczystemu zalicza się kwotę równą wartości prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości, określoną według stanu na dzień sprzedaży - art. 69. Stosownie do art. 70 ust. 2 tejże ustawy cena nieruchomości sprzedawanej w drodze bezprzetargowej może zostać rozłożona na raty, nie dłużej niż na 10 lat.

Szacunek przedmiotowej nieruchomości dokonany został zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1924) przy zastosowaniu sposobu wyceny według wzoru z § 30 tj. przy przyjęciu Sr - stawki procentowej opłaty rocznej nie większej niż 3%.

Dodatkowo podkreślić należy, iż uzasadnienie decyzji administracyjnej winno czynić zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k. p. a. W szczególności uzasadnienie prawne winno wskazywać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Chodzi tu zatem o wytłumaczenie, dlaczego organ zastosował konkretny przepis prawa materialnego w danej sytuacji faktycznej i wskazanie związku między oceną stanu faktycznego a treścią rozstrzygnięcia. Uzasadnienie prawne decyzji organu odwoławczego, podobnie jak i organu I instancji, odpowiadają tym wymogom.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skargę oddalił.