Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1502/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 201 § 1 pkt 2 ,art. 241 § 2 pkt 2 i art. 243 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art.170
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Kuba Małgorzata Korycińska Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Spółki z o.o. w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Go 247/13 w sprawie ze skargi F. Spółki z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...]; 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w R. na rzecz F. Spółki z o.o. w J. 820 (słownie: osiemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Go 247/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę F. spółki z o.o. w J. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Z. udzielił skarżącej zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa lubuskiego. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w R. po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego cofnął skarżącej zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa lubuskiego udzielonego decyzją z dnia [...] października 2009 r. w części dotyczącej punktu gier wskazanego w poz. 122 załącznika do decyzji. W wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w R. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Go 710/12 oddalił skargę na tę decyzję. Skarżąca wniosła od tego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która do dnia wydania zaskarżonego wyroku nie została rozpoznana.

Pismem z dnia 26 października 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia udzielonego decyzją z dnia 1 października 2009 r. Jako podstawę wznowienia podała art. 240 § 1 pkt 11 i art. 241 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej: ord. pod. i podniosła, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, który dotyczy wykładni norm prawa krajowego, w szczególności przepisów art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), zwanej dalej: u.g.h., a z którego wynika, że stanowią one potencjalnie przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. (Dz.U.UE.L.1998.204.37 ze zm.), zwanej dalej: dyrektywą 98/34/WE ma wpływ na treść ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w R.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w R. na podstawie art. 243 § 3 ord. pod. w związku z art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do prowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. W wyniku odwołania skarżącej decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w R. utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji podtrzymał wyrażone wcześniej stanowisko, że skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do prowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Nadto, wskazał że powołany przez skarżącą wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. nie może stanowić podstawy do wznowienia tego postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 ord. pod.

W skardze na powyższą skarżąca zarzuciła naruszenie art. 243 § 1 i 3, art. 240 § 1 i art. 201 § 1 pkt 2 ord. pod. przedstawiając stanowisko, co do zasadności wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. wskazał, że spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w przypadku, gdy skarżąca wniosła skargę na decyzję do wojewódzkiego sądu administracyjnego, dopuszczalne jest wznowienie postępowania opartego na podstawie z art. 240 § 1 pkt 11 ord. pod., tj. zostało wydane orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (obecnie TSUE ), które ma wpływ na treść wydanej decyzji.

Sąd I instancji stwierdził, że zasadnie organ odmówił w tej sprawie wznowienia postępowania i stwierdził, że niedopuszczalna jest dwutorowość postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w stosunku do ostatecznej decyzji. Zakaz ten wynika z zasady prawomocności materialnej, która dotyczy skutków rozstrzygnięcia ze względu na jego treść zawartą w orzeczeniu sądowym. Wywodzi się ją z art. 170 p.p.s.a. Sformułowany w tym przepisie pozytywny skutek prawomocności orzeczeń sądowych, statuujących ich moc erga omnes, wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego przez organ administracji publicznej nie tylko z wniosku strony, ale także z urzędu. Nie mogłaby bowiem w tym postępowaniu zapaść inna decyzja (postanowienie) niż orzeczenie sądu administracyjnego rozstrzygającego skargę na ostateczną decyzję. Z mocy art. 170 p.p.s.a. niedopuszczalne jest wznowienie postępowania podatkowego (art. 243 ord. pod.) w przypadku wcześniejszego złożenia skargi do sądu administracyjnego w tej samej sprawie, jeżeli przesłanką wznowienia postępowania jest przyczyna zawarta w art. 240 § 1 ord. pod. powiązana z naruszeniem prawa. Ponadto z treści art. 56 p.p.s.a. wynika, że wykluczone jest jednoczesne prowadzenie postępowania sądowego oraz administracyjnego nadzwyczajnego, co ustawodawca odniósł do sytuacji, w której najpierw wszczęto postępowanie administracyjne, a później dopiero wniesiono skargę. W tym bowiem przypadku postępowanie sądowe podlega zawieszeniu z urzędu. Odmienna sytuacja zachodzi, gdy najpierw strona wniosła skargę do sądu administracyjnego, a dopiero później złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Przepis art. 56 p.p.s.a. nie normuje tej drugiej sytuacji, jednakże zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie dominuje pogląd, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego.

Sąd I instancji podkreślił, że wskazana we wniosku podstawa wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 11 ord. pod. dotyczy naruszenia prawa o którym mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. W wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 dotyczącym norm zawartych między innymi w art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 2 u.g.h., TSUE stwierdził, że przepisy te mają charakter potencjalnie techniczny. Przepisy te stanowiły podstawę prawną decyzji w przedmiocie cofnięcia skarżącej zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w części dotyczącej punktu określonego pod pozycją 122.

W konkluzji Sad I instancji stwierdził, że art. 243 § 1 ord. pod. nie wymienia bezpośrednio, jakie muszą być przesłanki po spełnieniu których organ winien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania. Przesłanki te wynikają z pozostałych przepisów Ordynacji podatkowej, w tym zawartych w rozdziale 17. Przesłanki te należy podzielić na pozytywne, które muszą wystąpić, aby stwierdzić dopuszczalność wznowienia postępowania, oraz na przesłanki negatywne, które skutkują odmową wznowienia postępowania i wydaniem decyzji w oparciu o art. 243 § 3 ord. pod. Taką negatywną przesłanką skutkującą wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania jest skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję stanowiącą przedmiot wniosku o wznowienie postępowania i brak prawomocnego wyroku w przedmiocie rozpatrzenia tej skargi.

W skardze kasacyjnej F. sp. z o.o. w J. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 i 3 w zw. z art. 240 § 1 ord. pod. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo, że badanie dopuszczalności wznowienia postępowania sprowadza się na etapie wstępnym do badania wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania, wyrażonych w art. 240 § 1 ord. pod., zaś organ dokonał w tym zakresie badania wykraczającego ponad przedmiot rozpoznania etapu wstępnego przy wznowieniu postępowania;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. art. 243 § 1 i 3 ord. pod. i w zw. z art. 1 oraz art. 56 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 56 p.p.s.a., który zgodnie z zakresem zastosowania, wyrażonym w art. 1 p.p.s.a., nie może stanowić podstawy do orzekania przez organy administracji (podatkowe), w tym nie może być podstawą dla konstruowania przesłanek niedopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego (podatkowego);

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 i 3 ord. pod. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi wskutek bezzasadnego uznania, że postępowanie zawisłe przed sądem administracyjnym ze skargi strony na decyzję objętą następnie wnioskiem o wznowienie postępowania, stanowi bezwzględną oraz nieusuwalną przeszkodę procesową dla postępowania administracyjnego (podatkowego), podczas gdy postępowanie przed sądem administracyjnym stanowi negatywną przesłankę procesową względną (jest przeszkodą procesową do orzekania o charakterze usuwalnym), uzasadniającą zawieszenie wznowionego postępowania w sprawie do czasu wydania prawomocnego wyroku przez sąd administracyjny, który wiąże organ podatkowy (art. 170 p.p.s.a.) lub formalnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, które z kolei uzasadniałoby podjęcie zawieszonego postępowania i wydanie merytorycznej decyzji.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.

Za zasadny Sąd kasacyjny uznał powołany przez autora skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 i 3 ord. pod. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi wskutek bezzasadnego uznania, że postępowanie zawisłe przed sądem administracyjnym ze skargi strony na decyzję objętą następnie wnioskiem o wznowienie postępowania, stanowi bezwzględna oraz nieusuwalną przeszkodę procesową dla postępowania administracyjnego (podatkowego), podczas gdy postępowanie przed sądem administracyjnym stanowi negatywną przesłankę procesową względną (jest przeszkodą procesową do orzekania o charakterze usuwalnym), uzasadniającą zawieszenie wznowionego postępowania w sprawie do czasu wydania prawomocnego wyroku przez sąd administracyjny, który wiąże organ podatkowy (art. 170 p.p.s.a.) lub formalnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, które z kolei uzasadniałoby podjęcie zawieszonego postępowania i wydanie merytorycznej decyzji.

Zauważyć w tym miejscu należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Inaczej rzecz ujmując sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 937/12, LEX nr 1264974 oraz wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 262/10, LEX nr 745192).

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zatem niniejszą sprawę nie miał podstaw aby uwzględnić w procesie rozstrzygania wyrok NSA, który zapadł w sprawie głównej dla wznowionego postępowania. Orzeczenie to zostało bowiem wydane po dacie ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego w przedmiocie wznowienia postępowania.

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę niezakończone prawomocnie postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie głównej – cofnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności z zakresie gier na automatach o niskich wygranych w części dotyczącej jednego z punktów, w których urządzono gry, stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania dotyczącego wznowienia postępowania w tej sprawie (cofnięcia zezwolenia). W myśl art. 201 § 1 pkt 2 ord. pod. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przy czym podkreślić należy, że NSA w składzie rozpoznającym sprawę akceptuje stanowisko, że merytoryczne badanie przesłanki wznowienia nie jest możliwe na etapie badania dopuszczalności wznowienia – art. 243 § 3 ord. pod. (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1700/13, wyrok NSA z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1380/13 oraz wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I FSK 1256/12, dostępne na: www.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela poglądy prezentowane w dotychczasowym orzecznictwie dotyczące mocy wiążącej orzeczeń opartej na treści art. 170 p.p.s.a. Wynikająca z przepisu art. 170 p.p.s.a. moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być ono ponownie badane (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2423/12, LEX nr 1495290). Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów sprawia, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Inaczej zagrożone byłoby ratio legis art. 170 p.p.s.a. polegające na zagwarantowaniu spójności i logiki działania organów państwa oraz na zapobieżeniu współistnieniu w obrocie prawnym orzeczeń nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1792/12, LEX nr 1494706). Kontrola administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne, która prowadzi do wydawania sprzecznych rozstrzygnięć w podobnych sprawach dotyczących tego samego podmiotu, narusza art. 1 w związku z art. 170 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 47/12, LEX nr 1438666).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wymaga dokonania podziału przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego na takie, które są tożsame z "naruszeniem prawa" (oczywiście prawa procesowego) i na przesłanki, którym nie da się przypisać tej cechy. Tylko pierwsza z tak wyodrębnionych grup przesłanek jest miarodajna dla działania sądu administracyjnego i daje mu możliwość uchylenia decyzji. Pozostałe przesłanki nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd, gdyż uchylenie takie byłoby niezgodne nie tylko z analizowanym przepisem, ale i z ogólnym celem działania sądów administracyjnych (por. dla przykładu wyrok NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I FSK 1402/10, LEX nr 1131394, wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt I GSK 25/10, LEX nr 990065 oraz wyrok NSA z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1036/09, LEX nr 745439).

Sąd I instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji zobowiązany jest zatem do uwzględnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją przepisu, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia administracyjnego. Także, mając na względzie zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego oraz zasadę efektywności, jak również dążenie do pełnej harmonizacji prawa we Wspólnocie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE, które ze względu na zaprezentowaną w nim wykładnię prawa wspólnotowego odnosi się do rozstrzygniętej przez organy sprawy administracyjnej (podatkowej). Powyższe dotyczy też Sądu kasacyjnego, także w przypadku braku odpowiednich zarzutów kasacyjnych.

Warto w tym miejscu dla poparcia powyższego przywołać orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W jednej z uchwał zapadłych w składzie 7 sędziów NSA skonstatował, że w sytuacji, w której po wniesieniu skargi kasacyjnej przez stronę Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie, jeżeli niekonstytucyjny przepis nie został wskazany w podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny powinien zastosować bezpośrednio przepisy art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji i uwzględnić wyrok Trybunału, nie będąc związany treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. (por. uchwałę z dnia 7 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 9/09, ONSAiWSA 2010/2/16, a także wyrok NSA z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 1303/13, LEX nr 1394846, wyrok NSA z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 246/12, LEX nr 1333020, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1004/06, LEX nr 479575). Sądy krajowe wykonując swoje obowiązki uprawnione są do pominięcia krajowych przepisów proceduralnych ograniczających uprawnienia przyznane im z mocy prawa unijnego (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I FSK 146/13, LEX nr 1376068).

Uwzględniając powyższe nie można jednak pomijać możliwości procesowego zakończenia postępowania sądowoadmionistracyjnego w sprawie głównej. Takie procesowe rozstrzygniecie przewiduje wprost art. 189 p.p.s.a. Z jego treści wynika, że jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Wypada też przywołać art. 183 p.p.s.a. przewidujący obowiązek NSA wzięcia pod uwagę z urzędu przesłanek nieważności postępowania, które może też skutkować procesowym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Przykładem sytuacji implikujących procesowe zakończenie postępowania sądowego może być złożenie skargi po terminie, nieuzupełnienie braków formalnych lub fiskalnych, cofniecie skargi, czy też nieważność postępowania z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika.

W orzecznictwie na tle omawianego zagadnienia stwierdza się, że w świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. jest dopuszczalne zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 tej ustawy, polegające na uchyleniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzuceniu skargi, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego (por. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010/3/40). Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek badania z urzędu, czy przed wojewódzkim sądem administracyjnym prawidłowo nadano sprawie bieg, tzn. czy w sprawie nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi oraz czy nie wystąpiły przesłanki umorzenia postępowania. Badanie dopuszczalności skargi pod kątem wskazanym w art. 189 p.p.s.a. nie jest związane zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, jedynym ograniczeniem jest zakres zaskarżenia. Okoliczność, że wystąpiła w sprawie podstawa do odrzucenia skargi wskazana w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., która jednocześnie stanowi przesłankę nieważności postępowania wymienioną w art. 183 § 2 tej ustawy w żaden sposób nie ogranicza możliwości zastosowania art. 189 p.p.s.a. Przeciwnie, w takich przypadkach, kierując się zasadami ekonomii procesowej należy dać priorytet zastosowaniu wymienionego ostatnio przepisu. (por. postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 618/10, LEX nr 741658). Przypadki, w których sąd odrzuca skargę regulują: art. 58, art. 189, art. 220 § 3 oraz art. 221 p.p.s.a., a nadto art. 172 p.p.s.a. Wymienione przepisy nie wprowadzają żadnej cezury czasowej co oznacza, iż sąd (pierwszej, jak i drugiej instancji) ma prawo orzec o odrzuceniu skargi w każdym przypadku istnienia nie uzupełnionego braku formalnego, bądź fiskalnego, aż do momentu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 600/07, LEX nr 479010).

Skonstatować wobec powyższego należy, że przy procesowym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie głównej, a także braku zawieszenia postępowania w sprawie wznowienia opartego na wyroku TSUE, z jednoczesnym uwzględnieniem jednomiesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania (art. 241 § 2 pkt 2 ord. pod.), kwestia wynikająca z orzeczenia TSUE, nie zostałaby rozpoznana zarówno przez organy, jak i przez sądy. Strona zostałaby tym samym pozbawiona możliwości prezentowania w sprawie istotnych argumentów wypływających z wyroku TSUE, z uchybieniem konstytucyjnym regułom dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, z jednoczesnym naruszeniem zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, zasady efektywności prawa wspólnotowego, jak i obowiązku organów i sądów dążenia do pełnej harmonizacji prawa we Wspólnocie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną do sądu decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), orzekł jak w sentencji.