Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2022/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 53 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 215 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 16, art. 156 § 1 pkt 3, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. C., A. F., A. K., E. K., T. K., T. K., D. M., M. S., B. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1143/18 w sprawie ze skargi T. C., A. F., A. K., E. K., T. K., T. K., D. M., M. S., B. Ś. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1143/18, oddalił skargę T. C., A. F., A. K., E. K., T. K., T. K., D. M., M. S., B. Ś. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda Mazowiecki, decyzją z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 9a i art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 – dalej "u.g.n."), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z [...] kwietnia 2017r. Nr [...], umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], oznaczoną jako "[...]" [...], działka "[...]".

W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za w/w nieruchomość zostało zakończone prawomocną decyzją, która znajduje się w obrocie prawnym, a zatem ponowne orzeczenie w tym samym przedmiocie, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., dotknięte byłoby wadą nieważności, jako dotyczące sprawy uprzednio rozstrzygniętej już decyzją ostateczną.

Wojewoda wyjaśnił, że sporna nieruchomość znajduje się na obszarze objętym dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Podano, że decyzją z [...] grudnia 1960 r. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło dotychczasowym właścicielom J. i M. małżonkom K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Następnie na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64), Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Warszawa [...], po rozpatrzeniu wniosku Dyrekcji Rozbudowy Miasta Warszawa Wschód, decyzją z dnia [...] listopada 1984 r., ustalił na rzecz E. E. K., R. R. K., I. J. O., B. M. Ś., A. K., T. T. K. i T. A. C. odszkodowanie za działkę budowlaną o powierzchni 1325 m2 położoną przy dawnej ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]" działka "[...]".

Wnioskiem z 2 kwietnia 2015 r. następcy prawni po J. i M. małżonkach K. ponownie wystąpili o odszkodowanie za tę samą nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], składającą się aktualnie z działek ewidencyjnych: nr [...] w obrębie [...], i stanowiących własność częściowo Skarbu Państwa, a częściowo Miasta Stołecznego Warszawy.

Powołując się na decyzję z 1984 r., zasadę trwałości decyzji administracyjnych i art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (res iudicata) organ uznał, iż postępowanie zainicjowane ponownym wnioskiem należy umorzyć jako bezprzedmiotowe. Wyjaśnił w tym zakresie, że zarówno sprawa zakończona ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 1984 r., jak i sprawa niniejsza, dotyczą tej samej nieruchomości i tego samego roszczenia byłych właścicieli nieruchomości — tj. ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie przepisów dekretu. Organ podał, że decyzja z 1984 r. skierowana była do następców prawnych właścicieli dekretowych, a aktualnie wniosek o odszkodowanie również złożyli następcy prawni dawnych właścicieli. Odnośnie tożsamości stanu prawnego organ podał, że decyzja z [...] listopada 1984 r. zapadła na podstawie art. 3, 7, 8, 12, 14, 22, 15, 29, i art. 53 ustawy z 12 marca 1958 r., zaś wniosek o odszkodowanie z dnia 2 kwietnia 2015 r. został złożony w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. Wyjaśnił, że analiza treści obu wymienionych podstaw prawnych prowadzi do wniosku, że mimo literalnej zmiany przepisu art. 53 ust. 2 ustawy w stosunku do treści art. 215 ust. 2 u.g.n., kształt regulacji nie uległ zmianie, a więc zachodzi ich tożsamość.

Na w/w decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli T. C., A. F., A. K., E. K., T. K., T. K., D. M., M. S., B. Ś., zarzucając organowi błędne przyjęcie tożsamości prawnej pomiędzy postępowaniem toczącym się przed Prezydentem m.st. Warszawy w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n., a postępowaniem zakończonym decyzją z dnia [...] listopada 1984 r. nr [...] z uwagi na zmianę stanu prawnego.

Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 21 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd wskazał, że dla stwierdzenia res iudicata, istotne znaczenie ma ustalenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, jak i tylko między tymi samymi stronami, a przy prawach zbywalnych i dziedzicznych — także między ich następcami. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Sama zmiana stanu prawnego nie wpływa na zmianę przedmiotu sprawy, jeżeli dana regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt.

Zdaniem Sądu nie ma wątpliwości, że art. 215 u.g.n. powtarza treść art. 83 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), który zastąpił z kolei art. 53 ustawy z 1958 r. Pomimo zamian aktów prawnych, w których przepisy te były, czy też są zawarte, ich treść pozostaje tożsama. W ocenie Sądu została zatem zachowana ciągłość regulacji prawnej dotyczącej odszkodowań za przejęte przez Państwo nieruchomości dekretowe.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z literalnym brzmieniem art. 215 ust. 2 u.g.n., stanowiącym materialno-prawną podstawę żądań wnioskodawców, przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. (...) Natomiast stosownie do art. 53 ust. 2 ustawy z 1958 r., jej przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosowano odpowiednio do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przejdą, po wejściu w życie ustawy, tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r., na własność Państwa na podstawie dekretu.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie – jakkolwiek mamy do czynienia z dwoma wnioskami odszkodowawczymi odnośnie jednej i tej samej nieruchomości przejętej przepisami dekretu i wnioskodawcami pozostają następcy prawni poprzednich właścicieli – to jednak różne pozostają akty prawne regulujące zasady wypłaty odszkodowania. Pomimo to, akty te zawierają identyczne zasady (przesłanki) warunkujące przyznanie odszkodowania, a zatem mamy tu do czynienia z tożsamością przedmiotową sprawy.

Wobec tego Sąd I instancji stwierdził, że skoro na podstawie przepisów ustawy z 1958 r. odszkodowanie za podlegającą przepisom dekretu nieruchomość zostało już ustalone ostateczną decyzją administracyjną w 1984 r., to te same podmioty, ani ich następcy prawni nie mają już prawa do dochodzenia odszkodowania za tę samą nieruchomość, ani na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami, ani na podstawie tożsamych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał zatem, że zasadnie organ umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w oparciu o art. 105 § 1 K.p.a. Merytoryczne rozstrzygnięcie ponowionego wniosku prowadziłoby bowiem do jego wadliwości określonej w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., co słusznie i rzeczowo wywiódł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Od powyższego wyroku, skarżący reprezentowani przez adwokata, złożyli skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji w oparciu o przyjęcie, że w tej sprawie została wydana tożsama decyzja administracyjna, pomimo, że w sprawie nie zaistniał stan rei iudicata, a więc stan, w którym istnieje m.in. niezmieniony stan prawny sprawy załatwionej orzeczoną decyzją i sprawy objętej kolejnym postępowaniem, brak więc było przeszkód uniemożliwiających merytoryczne rozpoznanie zgłoszonego przez strony żądania;

2) jako zarzut ewentualny wskazano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 7 i 77 § 1 K.p.a., polegające na braku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez nieustalenie w sposób jednoznaczny, jaki był zakres postępowania odszkodowawczego rozstrzygniętego decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Warszawa – [...] w Warszawie z dnia [...] listopada 1984 r., a jaki objęty niniejszym postępowaniem prowadzonym w trybie przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n.;

3) art. 215 ust. 2 u.g.n., poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie niezastosowanie, przy jednoczesnym spełnieniu merytorycznych przesłanek wskazanego przepisu prawa materialnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że interpretacja treści art. 215 u.g.n. oraz art. 53 ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r., wskazuje na tak daleko idące różnice normatywne, że przyjęcie rzekomej tożsamości stanu prawnego decyzji opartych na obu w/w przepisach możliwe byłoby dopiero w wyniku daleko idącej nadinterpretacji. Wskazano, że art. 105 § 1 K.p.a., przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość, nie może być interpretowany rozszerzająco.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Istota sprawy dotyczy rozstrzygnięcia, czy przyznanie w drodze decyzji odszkodowania za działkę budowlaną pod budowę domu jednorodzinnego na podstawie art. 53 ust.2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wyklucza ponowne ustalenie odszkodowania za tę działkę na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Przy rozstrzyganiu postawionego w skardze kasacyjnej zagadnienia należy mieć na uwadze pewną ciągłość regulacji prawnych w zakresie dotyczącym odszkodowań za grunty przejęte na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Pierwotnie dekret w art. 7 ust. 4 i 5 przewidywał prawo do nieruchomości zamiennej i odszkodowania w przypadku nieuwzględnienia wniosku dekretowego. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. tj. 1991, Nr 30, poz.127, dalej, jako " u.g.g.") wygasły prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu (art.89). Przyznanie odszkodowania było natomiast możliwe na podstawie początkowo art.50 ( od 1961 r. – art.53) ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r., przy spełnieniu określonych przesłanek. Niejako " powtórzenie " art.53 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. stanowił art.83 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Po wejściu w życie ustawy gospodarce nieruchomościami prawo do odszkodowania przewiduje art.215 tej ustawy.

Trybunał Konstytucyjny orzekając o zgodności art.215 ust.2 u.g.n. z Konstytucją w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 czerwca 2011 r., SK 41/09, publ.OTK 1989, poz.1, również zwrócił uwagę na ciągłość regulacji dotyczących odszkodowania. Warto zatem dla potrzeb niniejszej sprawy przypomnieć, że Trybunał w uzasadnieniu wymienionego wyroku stwierdził, iż kontynuację rozwiązania przyjętego w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (a także - pośrednio - w ustawie z 1958 r.) zawierają przepisy art. 214 i art. 215 u.g.n., aktualnie regulujące kwestię odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność państwa na mocy dekretu warszawskiego. Art. 214 u.g.n. nawiązuje do wygaśnięcia prawa do odszkodowania na rzecz byłych właścicieli z dekretu warszawskiego, o czym stanowił art. 82 ust. 1 u.g.g. Na podstawie art. 214 u.g.n. byli właściciele, których prawa do odszkodowania przewidzianego w art. 7 i art. 8 dekretu warszawskiego wygasły wskutek upływu terminu określonego w art. 9 ust. 2 dekretu warszawskiego albo na podstawie art. 82 ust. 1 u.g.g., a skorzystali oni do 31 grudnia 1988 r. z ustanowionego w art. 82 u.g.g. terminu zgłoszenia wniosku o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, mogą żądać zwrotu jednej nieruchomości. Uprawnienie wynikające z art. 214 u.g.n. dotyczyło jedynie określonych kategorii nieruchomości, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę w art. 82 ust. 2 u.g.g. Jeśli chodzi o kwestię odszkodowania, to reguluje ją art. 215 u.g.n., będący powtórzeniem art. 83 u.g.g. Uprawnionymi do odszkodowania realizowanego na podstawie przepisów u.g.n. są byli właściciele (ich następcy prawni): 1) gospodarstw rolnych na gruntach, które na podstawie dekretu warszawskiego przeszły na własność państwa, jeżeli zostali pozbawieni faktycznego władania gospodarstwem po 5 kwietnia 1958 r.; 2) domów jednorodzinnych, jeżeli przeszły one na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r.; 3) działek, które przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego mogły być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nimi po 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Z regulacji tej, w ocenie Trybunału, wynika, że u.g.n. (a wcześniej u.g.g.) nie tylko nie rozszerzyła uprawnień byłych właścicieli do odszkodowania, lecz znacznie je ograniczyła ze względu na wprowadzenie dodatkowej przesłanki, niewystępującej w art. 53 ust. 2 ustawy z 1958 r., uzależniającej odszkodowanie od dokonania oceny, czy działka budowlana mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie dekretu warszawskiego (art. 53 ust. 2 ustawy z 1958 r. wymagał, aby działka była przeznaczona pod budowę domu jednorodzinnego bez ustanawiania cezury czasowej). Dla byłych właścicieli, którzy nie są wymienieni w art. 215 u.g.n., nie przewidziano możliwości ubiegania się o odszkodowanie za utracone grunty.

W piśmiennictwie podkreśla się, że art. 215 u.g.n. jest powieleniem art. 83 u.g.g., który to z kolei stanowił kontynuację rozwiązania przyjętego w art. 53 ustawy z 1958 r. (zob. J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2009, s. 1375; Ustawa o gospodarce nieruchomościami, red. G. Bieniek, s. 687).

W rozpoznawanej sprawie na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Warszawa [...], z [...] listopada 1984 r., ustalono na rzecz E. E. K., R. R. K., I. J. O., B. M. Ś., A. K., T. T. K. i T. A. C. odszkodowanie za działkę budowlaną o powierzchni 1325 m2 położoną przy dawnej ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]" działka "[...]" w kwocie 493 140 zł. Decyzja ta została zatem skierowana do E. E. K., R. R. K., I. J. O., B. M. Ś., A. K., T. T. K. i T. A. C., czyli do następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Ponowny wniosek z dnia 2 kwietnia 2015 r. o odszkodowanie został złożony również przez następców prawnych dawnych właścicieli, tj. T. C., A. K., T. K., E. K., T. K. i A. F – następców prawnych po R. R. K., D. M., M. S., B. Ś. – następców prawnych po B. M. Ś. i C. O. – następcę prawnego po I. J. O.

Podstawę prawną przyznania odszkodowania decyzją z dnia [...] listopada 1984 stanowił art. 53 ust.2 ustawy z 1958 r., a w zasadzie regulacja tego przepisu w zakresie dotyczącym przyznania odszkodowania za " jedną działkę budowlaną pod budowę domu jednorodzinnego". Odpowiada to aktualnemu – według art.215 ust.2 u.g.n. - unormowaniu: Przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Działka skarżących nie była zabudowana domem jednorodzinnym i dlatego przepisy tak art. 53 ust.2 ustawy z 1958 r., jak też art.215 ust.2 u.g.n. w zakresie regulacji dotyczących domu jednorodzinnego nie mają w sprawie zastosowania.

Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie res iudicata, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów, chyba że w prawa strony zbywalne i dziedziczne wejdą jej następcy prawni albo wprawdzie zmieni się struktura i nazwa organu, ale pozostanie niezmieniona właściwość rzeczowa, czy nowy organ wejdzie w kompetencje drugiego, który przestał działać. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych.

Prawidłowo Sąd I instancji podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów administracji, uznając że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość przedmiotu i podmiotu, skoro wniosek o odszkodowanie dotyczy tej samej nieruchomości (również co do jej obszaru), został złożony przez następców prawnych przedwojennych właścicieli i chociaż różne są akty prawne regulujące kwestię odszkodowania (art.53 ust.2 ustawy z 1958 r. i art.215 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami), to akty te zawierają tożsame regulacje dotyczące wypłaty odszkodowania.

Należy mieć na względzie, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje ogólna zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z nią, przypadki zmiany, uchylenia albo stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych muszą wynikać wprost z Kodeksu postępowania administracyjnego lub z przepisów szczególnych, do których Kodeks ten odsyła. Natomiast fakt, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja oznacza, że sprawa nią objęta nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego, a domniemanie ważności takiej decyzji może być obalone tylko w trybie określonym w przepisach procedury administracyjnej. Naruszenie tej reguły przez ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy pociąga za sobą sankcję nieważności wydanego w tych warunkach rozstrzygnięcia – na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Przepis ten gwarantuje bowiem trwałość decyzji administracyjnej i ma zastosowanie w przypadku, gdy istnieje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy rozstrzyganej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Przy czym, to nie treść wniosku, lecz to co zostało objęte treścią rozstrzygnięcia organu w decyzji administracyjnej określa jej tożsamość.

W sytuacji zatem, gdy odszkodowanie za podlegającą przepisom dekretu nieruchomość zostało ustalone na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ostateczną decyzją administracyjną, to poprzednim właścicielom takiej nieruchomości (następcom prawnym) nie przysługuje tryb dochodzenia odszkodowania za tę samą nieruchomość na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero wzruszenie decyzji o odszkodowaniu może doprowadzić do ponownego ustalenia odszkodowania. Ustalenie odszkodowania na podstawie przepisów obecnie obowiązującej ustawy bez wzruszenia decyzji o odszkodowaniu wydanej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., powoduje bowiem konieczność stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jako wydanej w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a).

Mając zatem na uwadze powyższe rozważania oraz stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Warszawa [...] z dnia [...] listopada 1984 r. ustalająca odszkodowanie za przedmiotową działkę na rzecz w/w podmiotów, to niedopuszczalne jest ponowne orzekanie w przedmiocie tego odszkodowania w oparciu o przepisy obowiązującej obecnie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zasadnie zatem organy administracyjne orzekające w sprawie, a za nimi Sąd Wojewódzki, uznały, że postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem skarżących należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., a bezprzedmiotowość postępowania w tym wypadku oznacza, że nie można rozstrzygnąć sprawy co do jej istoty.

Powyższe rozważania oraz stan faktyczny niniejszej sprawy wskazują na niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia art. 215 ust. 2 u.g.n. Nieusprawiedliwiony w tym kontekście okazał się też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. oraz w zw. z art. 7 i 77 § K.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie organy orzekające nie dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, które to naruszenia mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny i jego ocena wskazuje, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny zasadności umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Nie ma zatem podstaw do uznania, że Sąd I instancji naruszył owe przepisy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniami skarżących nie może być natomiast utożsamiane z uchybieniem powołanym normom.

Przywołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadły w odmiennych stanach faktycznych. W rozpoznawanej sprawie stronom zostało przyznane odszkodowanie, zaś w przytoczonych przez autora skargi kasacyjnej sprawach nastąpiła albo odmowa przyznania odszkodowania, albo pozostawiono wnioski o odszkodowanie bez rozpoznania.

Mając na uwadze powyższe rozważania oraz stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.