Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 75/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ NSA Ryszard Bryk Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

II SA/Rz 75/05

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. - po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Miejskiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] stycznia 2001r. Nr SP [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu (poz. 15 wykazu) - utrzymał w mocy zaskarżoną nim decyzje.

Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138§1 pkt 1 Kpa i §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294, ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem.

Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 kwietnia 1998 r. sygn. akt SA/Rz 1020/97 uchylił - na skutek skargi Przedsiębiorstwa Remontowo- Budowlanego " K.- WSK" Spółka z o.o. w R. - decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] czerwca 1997 r. utrzymującą w mocy decyzję Miejskiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] kwietnia 1997 r. stwierdzającą u A. K. chorobę zawodową – zawodowe uszkodzenie słuchu . Sąd uznał, że wydane w sprawie orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych w R. rozpoznające schorzenie zostało wydane przed przeprowadzeniem dochodzenia epidemiologicznego, co do narażenia, stąd pozbawione jest waloru dowodowego. Przyjął także, iż z naruszeniem przepisów postępowania nie wyjaśniono w pełni kwestii narażenia pracownika na hałas a czynności dowodowe prowadzono w tej kwestii bez zachowania prawa stron do udziału w postępowaniu i wadliwie utrwalono, jak również, że w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do wszystkich zarzutów odwołania.

Sąd nakazał uzupełnienie dochodzenia epidemiologicznego o dokumentację dotyczącą kwestionowanych przez stronę skarżącą czynności remontowych i dokumentację dotyczącą leczenia pracownika, której brak w aktach. Zebrane materiały polecił przedstawić organowi służby zdrowia, który wydawał w sprawie opinię, celem jej uzupełnienia bądź rozważyć potrzebę skierowania A. K. na badanie przez inną uprawniona jednostkę.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. w związku z tym wyrokiem - decyzją z dnia 8 lipca 1998 r . Nr SP – 193/80/98 uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Tenże organ po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego - decyzją z dnia [...] stycznia 2001r. Nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem, uzasadniając swe stanowisko brakiem związku przyczynowego między stwierdzonym u pracownika ubytkiem słuchu a warunkami pracy. Związek ów wykluczyły opinie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł., w których podniesiono, że narażenie pracownika na hałas w środowisku pracy było sporadyczne i nie przekraczało normatywów higienicznych.

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...].

Ta z kolei decyzja została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia 9 lipca 2003r. sygn. akt SA/Rz 576/01 z uwagi na naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy a w szczególności ze względu na oparcie decyzji wyłącznie na orzeczeniach lekarskich, które nie rozpoznały zawodowego uszkodzenia słuchu z powodu zbyt małego stopnia jego uszkodzenia lub uwagi na brak dostatecznego narażenia skarżącego na hałas w środowisku zawodowym.

To ograniczenie Sąd uznał za wadliwe, bowiem nie wielkość ubytku słuchu lecz okoliczność, że kliniczne objawy schorzenia odpowiadają hałasowi, jako czynnikowi szkodliwemu przesądza o rozpoznaniu uszkodzenia słuchu, jako choroby zawodowej. W drugiej natomiast kwestii ( związek przyczynowy miedzy narażeniem a chorobą ) oceny winien dokonać inspektor sanitarny a nie jednostki służby zdrowia , ustalając i dokładnie analizując narażenie skarżącego na hałas podczas całego okresu zatrudnienia, w tym także przy uwzględnieniu pomiarów hałasu, w miejscach, w których wykonywał on prace budowlane i w świetle poczynionych ustaleń ocenić, czy hałas ten mógł, czy nie mógł spowodować stwierdzonego u skarżącego uszkodzenia słuchu.

Sąd zalecił, by postępowaniu ponownym uzupełniono opinię WOMP o ustosunkowanie się do zapisów w karcie leczenia szpitalnego skarżącego i wyjaśnienie różnic w stopniu i charakterze niedosłuchu stwierdzonych ówcześnie, a obecnie a także o wyjaśnienie, czy stwierdzony u skarżącego niedosłuch odpowiada skutkom biologicznym działania hałasu a jeśli nie, to z jakich przyczyn i zobowiązał organ do dokonania szczegółowej analizy narażenia skarżącego na hałas i oceny wszystkich wydanych opinii przy uwzględnieniu poglądów prawnych sformułowanych w wyroku i wydania decyzji, której uzasadnienie będzie odpowiadać wymogom z art. 107 §3 kpa.

Kolejną decyzją (opisaną na wstępie) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję Miejskiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] stycznia 2001r. Nr [...] odmawiającą stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu.

W jej uzasadnieniu podniósł, iż dnia [...] czerwca 1996r. od Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w R. wpłynęło zgłoszenie choroby zawodowej u A. K. pochodzące z Wojewódzkiej Przychodni Przemysłowej w R. - Poradni Chorób Zawodowych.

W toku dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że latach 1979 - 1992 pracował on w WSK "PZL-R. S.A w R.. Następnie - po przekształceniu wydziału remontowo - budowlanego WSK w osobną spółkę - stał się pracownikiem spółki "K. –WSK" sp. z.o.o. w R., gdzie pracował do dnia 14 maja 1996 r. Po tej dacie przeszedł na rentę z ogólnego stanu zdrowia..

Z oceny przebiegu jego pracy zawodowej wynika, że pracował on na stanowiskach murarza, betoniarza, zbrojarza i posadzkarza. Do jego zadań należało m. in. kucie posadzek, zbijanie tynków, wykonywanie wylewek, murowanie, malowanie. Czynności pracownicze obejmowały również pracę przy użyciu małych i dużych młotów pneumatycznych, które były źródłem hałasu. Nie była to jednak praca stała. Na podstawie zeznań przesłuchanych w sprawie świadków ustalono, że prace młotem pneumatycznym miały miejsce kilka razy w roku i trwały od dwóch dni do trzech tygodni. Ustalono, ze narażenie na hałas pochodzący z młota pneumatycznego nie miało charakteru stałego, planowanego i ciągłego.

Pozom ekspozycji na hałas odniesiony do ośmiogodzinnego dnia pracy oraz maksymalny poziom dźwięku A, na jaki narażeni byli pracownicy brygad remontowych ( obsługujący młot pneumatyczny ) nie przekraczał norm ( karta pomiarowa hałasu z 15 lipca 1996 r.).

W sprawie postępowanie diagnostyczno - orzecznicze w kierunku rozpoznania chorób zawodowych u A. K. prowadziły trzy uprawnione placówki społecznej służby zdrowia, z których żadna nie wydała orzeczenia lekarskiego o zawodowym tle zdiagnozowanego u niego schorzenia.

PWIS w R. pismem z dnia [...] sierpnia 2003 r. zwrócił się do WOMP w R. o wyjaśnienie kwestii tyczących się schorzeń u A. K. zgodnie z zaleceniami ostatniego wyroku NSA.

WOMP w R. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2004 r. wyjaśnił, iż w 1993 r. rozpoznano u A. K. nagłą głuchotę ucha prawego o nieznanej przyczynie. Po leczeniu szpitalnym słuch uległ poprawie, co zostało potwierdzone kontrolnym badaniem audiometrycznym. Ponadto wyniki badania słuchu przeprowadzone w szpitalu wykazują jednoznacznie na pozaślimakową lokalizację uszkodzenia słuchu, które nie jest charakterystyczne dla przewlekłego urazu akustycznego i wskazuje na etiologię pozazawodową uszkodzenia słuchu. Dodatkowo WOMP w R. wskazał, iż zainteresowany w czasie zatrudnienia był poddawany badaniom okresowym jedynie pod kątem przydatności do pracy na wysokości. Badania te nie wykazywały żadnych odchyleń od normy. W roku 1996 wydano zalecenie o przeciwwskazaniu do pracy w hałasie.

A. K. po zapoznaniu się z dokumentacją w protokole z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz w piśmie z dnia [...] sierpnia 2004 r. podniósł, iż WOMP nie uwzględnił zarzutów podniesionych w skardze z dnia 12 marca 2001 r. oraz ponownie powołując się na orzecznictwo NSA zarzucił, iż błędnie nie uznano rozpoznanego u niego uszkodzenia słuchu za chorobę zawodową ze względu na stopień tego uszkodzenia, a także że WOMP nie zrealizował zaleceń zawartych w wyroku NSA z dnia 9 lipca 2003 r.

W związku z powyższym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. pismem z dnia [...] września 2004 r. znak [...] zwrócił się ponownie do WOMP w R. z prośbą o wyjaśnienie różnic w stopniu i charakterze niedosłuchu stwierdzonego u zainteresowanego oraz o ustosunkowanie się do zapisów w karcie leczenia szpitalnego Pana K.. Pismem z dnia [...] września 2004 r. WOMP w R. podtrzymał swoje uprzednie stanowisko odwołując się do poprzedniego pisma z dnia [...] września 2004 r. oraz pisma IMP w Ł. z dnia [...] października 2000 r.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. po analizie całości akt sprawy nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji organu I instancji.

Dokumentacja dotycząca charakteru pracy zainteresowanego, warunków tejże pracy, a także czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy została zebrana.

Trzy niezależne jednostki medyczne zgodnie nie stwierdziły zawodowej etiologii uszkodzenia słuchu. Przeprowadzone badania wykazały obustronny odbiorczy ubytek słuchu o lokalizacji pozaślimakowej. Podstawą do rozpoznania choroby zawodowej jest wykazanie obustronnego odbiorczego ubytku słuchu o lokalizacji ślimakowej, co jest typowe dla uszkodzeń słuchu wywołanych działaniem hałasu.

Inspektor sanitarny podejmujący decyzję na podstawie § 10 ust. l rozporządzenia jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Z brzmienia §1 rozporządzenia wynika, że wykluczenie w prawidłowo wydanym orzeczeniu lekarskim zawodowego charakteru schorzenia, na które cierpi pracownik wyłącza możliwość stwierdzenia u niego choroby zawodowej.

Jest niesporne, że badające zainteresowanego jednostki medyczne, uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych rozpoznały u A. K. uszkodzenie słuchu.

Ani jednak WOMP w R., ani IMP w Ł., ani IMPiZŚ w S. nie przyjęły, by uszkodzenie słuchu stwierdzone u zainteresowanego było wywołane działaniem hałasu, nie jest bowiem typowe dla działania hałasu.

W świetle orzecznictwa SN i NSA sam stopień uszkodzenia słuchu nie może przesądzać o wykluczeniu schorzenia z kategorii chorób zawodowych, bowiem wymieniając w wykazie tychże chorób uszkodzenie słuchu wywołane hałasem ustawodawca nie wiązał tej choroby z wielkością niedosłuchu. Wskazanie jednak na inną jego cechę, wykluczającą przewlekłe oddziaływanie hałasu, jako przyczynę uszkodzenia słuchu i wyjaśnienie, jaki jest obraz kliniczny niedosłuchu wywołanego hałasem, nie pozwala na skuteczne podważenie orzeczeń lekarskich wydanych w przedmiotowej sprawie.

Ponadto PWIS w R. po przeprowadzeniu ponownej analizy narażenia zawodowego stwierdził, że A. K. w trakcie pracy zawodowej nie był narażony na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu. Podnosi on wprawdzie fakt nagłej utraty słuchu w 1993 r. jednak wbrew temu co twierdzi, zdaniem placówek orzeczniczych, utrata ta nie miała charakteru trwałego, nie mogła być zatem rozpatrywana jako efekt narażenia na hałas. Ponadto jak wynika z okoliczności zdarzenia przedstawionych przez A. K. można by ją ewentualnie rozpatrywać w kontekście wypadku przy pracy.

Biorąc pod uwagę, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej a w szczególności brak jest pozytywnego rozpoznania lekarskiego schorzenia zgodnego z wykazem chorób zawodowych, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. postanowił utrzymać w mocy decyzję organu I instancji.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. złożył A. K. domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie art. 7 i 77 kpa, poprzez niewyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego a także naruszenie art. 30 ustawy o NSA poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 9 lipca 2003r.

W uzasadnieniu podniósł, że wbrew zaleceniom i poglądom prawnym w tym wyroku zawartym organ rozstrzygający w sprawie nie dokonał własnej oceny narażenia go na hałas i ustaleń, co do związku przyczynowego między stwierdzonym u niego schorzeniem a warunkami pracy a oparł się wyłącznie na orzeczeniach lekarskich. Orzeczenia te różnią się między sobą, bowiem orzeczenie WOMP w R. z [...] kwietnia 1999r. motywuje nie rozpoznanie choroby zawodowej brakiem ciągłego narażenia na hałas przekraczający normatywy higieniczne, orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w S. wyklucza zawodowy charakter schorzenia zbyt małym ubytkiem słuchu a orzeczenie Instytutu w Ł. dodaje do tego dodatkową przesłankę w postaci braku narażenia na hałas stwierdzający ryzyko uszkodzenia słuchu a jednocześnie nie wskazuje innej, bardziej prawdopodobnej przyczyny uszkodzenia.

W piśmie WOMP z [...] kwietnia 2004r. pisze się o pozaślimakowej lokalizacji uszkodzenia słuchu, co jest niecharakterystyczne dla przewlekłego urazu akustycznego. Takiego typu uszkodzenia słuchu nie stwierdzono u skarżącego podczas poprzednich badań w WOMP , jak również w Instytutach. W piśmie tym znajduje się poza tym tylko odwołanie do opinii IMP w Ł., choć pozaslimakowa lokalizacja uszkodzenia słuchu jest z tą opinią niezgodna. Żadna z jednostek orzeczniczych nie uwzględnia przy tym jednostkowej wrażliwości na hałas, choć na potrzebę uwzględnienia indywidualnej wrażliwości organizmu na czynniki szkodliwe dla zdrowia zwracał uwagę Sąd w wyroku z dnia 7. 01. 1994r. ISA 1640/093 ONSA z 1995 Nr 1, poz. 28.

W dalszej części skargi, skarżący cytując wyimki z uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi , że organ oparł się wyłącznie na orzeczeniach lekarskich i nie dokonał , żadnych własnych ustaleń , co do związku przyczynowego między chorobą a warunkami pracy, co jest wynikiem błędnego stanowiska, że zawodowy charakter choroby musi być stwierdzony przez jednostkę medyczną, podczas, gdy jednostka ta winna tylko rozpoznać lub nie rozpoznać chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, natomiast ustalenie, czy jest ona związana przyczynowo z warunkami pracy a w szczególności z występującym w środowisku pracy czynnikiem szkodliwym należy do inspektora sanitarnego.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

W polemice ze skargą podkreślił, że możliwość stwierdzenia choroby zawodowej jest wykluczona z dwu powodów : po pierwsze dlatego, że pozaślimakowa lokalizacja niedosłuchu wskazuje, iż jego przyczyną nie był długotrwały hałas, dla działania którego charkterystyczan jest ślimakowa lokalizacja niedosłuchu, pod drugie z uwagi na brak długotrwałego narażenia na hałas ponadnormatywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1). Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1).

Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i jeśli jest to - jak w niniejszej sprawie - decyzja administracyjna, uwzględnienia skargi, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, w pkt 2, jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3 tego przepisu.

Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do konkluzji, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 99 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), zwanej dalej Przepisami wprowadzającymi....

Przepis ten ustanawia zasadę, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem zaskarżenia. Wyjątek od zasady związania dotyczy uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Związanie oceną prawną zawartą w orzeczeniu , że orzeczenie NSA wydane w sprawie wykracza poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym wydano zaskarżone rozstrzygnięcie i oddziaływuje na przyszłe postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne w danej sprawie , choć toczy się ono przed innym sądem.

Pojęcie "ocena prawna" oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Mieści się w nim zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym ( stosowania prawa ), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało uznane w danym przypadku za błędne oraz jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. Ocena prawna może dotyczyć zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Brak w przepisie art. 99 wyraźnego stwierdzenia o obowiązywaniu tzw. "wskazań, co do dalszego postępowania" zawartych w wyroku nie może stać na przeszkodzie przyjęciu ich obowiązywania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ administracji.

Związanie oceną prawną zawartą w orzeczeniu sądowym może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub przepisów prawa, jeżeli nastąpiła ona po wydaniu wyroku, a także po wzruszeniu wyroku NSA w drodze rewizji nadzwyczajnej. W tym zakresie aktualność zachowuje orzecznictwo sądowe na tle ustanawiającego taką samą zasadę art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz.U. Nr 74, poz 368, ze zm.) obowiązującej przed dniem wejścia w zycie P.p.s.a. – patrz: np: wyrok NSA z dnia 27.11 1998 r. I SA 1015/98, z 9.07.1999 r IV SA 1177/97, z 6.02 1999 r. IV SA 587/97 Zbiór orzecznictwa komputerowego LEX Nr 45119, 47301, 47823 )

Naruszenie zasady związania oceną prawną przez organ administracji stanowi, podług jednolitych poglądów judykatury, wadę decyzji skutkującą uchyleniem decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności w nowym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu toczyło się postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia 9 lipca 2003r. sygn. akt SA/Rz 576/01 uchylającym decyzję organu II instancji utrzymującą w mocy decyzję pierwszoinstancyjną o odmowie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – zawodowe uszkodzenie słuchu.

Sąd wyraził w nim pogląd, że w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia w poz. 15 , jako choroba zawodowa wymienione jest "uszkodzenie słuchu wywołane hałasem". Rozporządzenie to, w odróżnieniu od obowiązującego obecnie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 115 ) nie wprowadzało innych kryteriów (poza czynnikiem wywołującym to schorzenie) do pojęcia "uszkodzenia słuchu" , jako choroby zawodowej , w szczególności kryterium stopnia uszkodzenia .

Sąd podzielił poglądy judykatury, że skoro w pkt 15 wykazu ustawodawca nie określa stopnia uszkodzenia słuchu, od którego uszkodzenie to może być uznane za schorzenie zawodowe, przyczyną odmowy stwierdzenia choroby zawodowej nie może być okoliczność, iż uszkodzenie słuchu wywołane hałasem nie przekracza 30dB w uchu lepiej słyszącym. Zalecenia w tej kwestii zawarte w "Wytycznych metodologicznych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych" opracowanych przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej, jako wydanych bez upoważnienia ustawowego nie stanowią prawa i nie mogą być podstawą negatywnej dla pracownika decyzji o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych.

Stwierdził, że jednostki medyczne wymienione w § 7 ust. 1 rozporządzenia, są uprawnione jedynie do rozpoznawania chorób zawodowych a więc stwierdzania w oparciu o zespół objawów chorobowych, z jaką chorobą mamy do czynienia oraz ustalenia, czy jest o choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych. Wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia należy natomiast do wyłącznej kompetencji inspektora sanitarnego, który decyduje w tej kwestii w oparciu o rozpoznanie lekarskie i ustalenia dochodzenia epidemiologicznego, odnoszącego się do okoliczności określonych w § 1 ust.1 i 2 rozporządzenia.

Związanie organu inspekcji sanitarnej orzeczeniem jednostki medycznej, dotyczy wyłącznie rozpoznania choroby i polega na niemożności rozpoznania przez inspektora innej, niż rozpoznana przez uprawnionych lekarzy, jednostki chorobowej. Ten rodzaj związania nie oznacza jednak, że organ inspekcji sanitarnej nie jest uprawniony do oceny orzeczenia lekarskiego, stanowiącego dowód w sprawie i jego zakwestionowania w sytuacji, gdy jest ono pozbawione prawidłowego uzasadnienia, bądź wykracza poza kompetencje medycznej jednostki orzeczniczej.

Za niezgodne z tymi zasadami Sąd uznał oparcie zaskarżonej decyzji na opinii Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R., który stwierdził, że brak jest podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu z uwagi na wykluczenie związku przyczynowego tego uszkodzenia z dorywczym narażeniem pracownika na hałas, opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w której wskazując na hałas, jako czynnik przyczynowy choroby, jednostka ta wykluczyła możliwość rozpoznania choroby zawodowej z uwagi na wielkość ubytku słuchu u skarżącego ( 24 dBa UP i 19 dBA UL ) oraz opinii Instytut Medycyny Pracy w Ł., który wskazał na tę samą przyczynę wykluczenia zawodowej etiologii choroby a w uzupełnieniu dodał, że podstawową przyczyną jej wykluczenia jest brak narażenia na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu w trakcie pracy.

To ograniczenie Sąd uznał za wadliwe, bowiem nie wielkość ubytku słuchu lecz okoliczność, że kliniczne objawy schorzenia odpowiadają hałasowi, jako czynnikowi szkodliwemu przesądza o rozpoznaniu uszkodzenia słuchu, jako choroby zawodowej. W drugiej natomiast kwestii ( związek przyczynowy między narażeniem a chorobą ) oceny winien dokonać inspektor sanitarny a nie jednostki służby zdrowia, ustalając i dokładnie analizując narażenie skarżącego na hałas podczas całego okresu zatrudnienia, w tym także przy uwzględnieniu pomiarów hałasu, w miejscach w których wykonywał on prace budowlane i w świetle poczynionych ustaleń ocenić, czy hałas ten mógł, czy nie mógł spowodować stwierdzonego u skarżącego uszkodzenia słuchu.

Zastąpienie własnej oceny w tym zakresie powołaniem się na opinię lekarzy i nie dokonanie szczegółowej analizy narażenia ze wskazaniem przeprowadzonych dowodów i zaniechanie jej przedstawienia jej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd uznał za naruszenie art. 7 i 77 §1 i 107 § 3 kpa.

Za zasadny uznał też Sąd zarzut skargi, że organ inspekcji sanitarnej nie spowodował uzupełnienia opinii lekarskich o ustosunkowanie się do dokumentacji medycznej a zwłaszcza do zapisów w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego skarżącego. Z zapisów tych wynika bowiem, że stopień uszkodzenia słuchu u skarżącego był znacznie wyższy w roku 1993 a nadto, że miał on charakter pozaślimakowy. Wyjaśnienie tej kwestii jest Sąd uznał konieczne dla odparcia zarzutów skarżącego.

Sąd zalecił, by postępowaniu ponownym uzupełniono opinię WOMP o ustosunkowanie się do zapisów w karcie leczenia szpitalnego skarżącego i wyjaśnienie różnic w stopniu i charakterze niedosłuchu stwierdzonych ówcześnie, a obecnie a także o wyjaśnienie, czy stwierdzony u skarżącego niedosłuch odpowiada skutkom biologicznym działania hałasu a jeśli nie, to z jakich przyczyn i zobowiązał organ do dokonania szczegółowej analizy narażenia skarżącego na hałas i oceny wszystkich wydanych opinii przy uwzględnieniu poglądów prawnych sformułowanych w wyroku i wydania decyzji, której uzasadnienie będzie odpowiadać wymogom z art. 107 §3 kpa.

W sprawie jest niesporne, że przywołany wyrok NSA nie został zmieniony, ani uchylony w prawem przewidzianym trybie, jak również że nie nastąpiły zmiany w stanie prawnym i faktycznym sprawy wykluczające związanie tym wyrokiem.

Zaskarżona decyzja narusza zarówno ocenę prawną wyrażoną w tym wyroku jak i zawarte w nim wskazania, co dalszego postępowania.

Wprawdzie organ II instancji w postępowaniu ponownym zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. z żądaniem wydania opinii odpowiadającej wskazaniom Sądu, jednak opinii odpowiadającej tym wskazaniom nie uzyskał. Pismo bowiem tegoż Ośrodka z dnia [...] kwietnia 2004r. potraktowane, jako uzupełnienie opinii zawiera znaną już uprzednio organowi i sądowi informację o treści karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] sierpnia 1993r. Jedyna ocena jakiej dokonał Ośrodek sprowadza się do stwierdzenia, że uszkodzenie słuchu stwierdzone podczas ówczesnego pobytu skarżącego w szpitalu z uwagi na swoją lokalizację (pozaślimakowa) posiadało pozazawodową etiologię.

Nie odpowiada natomiast ta opinia na wątpliwości Sądu, których wyjaśnienie nakazał on w wyroku, a dotyczące kwestii, czym spowodowane są różnice w stopniu i charakterze wówczas stwierdzonego niedosłuchu i niedosłuchu stwierdzonego w orzeczeniach lekarskich wydanych w postępowaniu w sprawie choroby zawodowych skarżącego, jak również wyjaśnienia, czy niedosłuch w tych orzeczeniach stwierdzony odpowiada skutkom biologicznym działania hałasu a jeśli nie, to z jakich przyczyn.

Nie zmienia oceny tej opinii , jako nie odpowiadającej poglądom prawnym i wskazaniom sądu okoliczność, iż w piśmie ją uzupełniającym WOMP odwołał się do pisma uzupełniającego opinię Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...].11.2000r. , bowiem opinia Instytutu , jako przyczynę nie przyjęcia zawodowej etiologii niedosłuchu skarżącego wskazywała z jednej strony zbyt niski stopień niedosłuchu, co z przyczyn wskazanych w wyroku nie mogło przesądzać o nie stwierdzeniu choroby zawodowej i jednocześnie zbyt niski stopień narażenia na hałas a więc wkraczała w domenę organu inspekcji sanitarnej.

Zauważyć przy tym wypadnie , że organ w uzasadnieniu decyzji poddanej obecnie kontroli Sądu miast zgodnie ze wskazaniami dokonać szczegółowej analizy i oceny wydanych opinii , jak również analizy narażenia skarżącego na hałas, uznał opinie i ich uzupełnienie za przesądzające w kwestii odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Dodatkowo wzbogacił argumentację w tym zakresie o nie znajdujące odbicia w uzupełniającej opinii WOMP stwierdzenie , iż niedosłuch rozpoznany u skarżącego (w trakcie postępowania w sprawie choroby zawodowej) posiada lokalizacje pozaślimakową. Wspomniane uzupełnienie opinii - co podkreślono wyżej - odnosi się wyłącznie do niedosłuchu opisanego w karcie pobytu skarżącego w szpitalu w roku 1993.

Sąd nie wyklucza, że także niedosłuch rozpoznany w trakcie postępowania w sprawie choroby zawodowej posiada taką lokalizację, jednak w tej kwestii winien zgodnie z §7 rozporządzenia wypowiedzieć się WOMP lub inna uprawniona do rozpoznawania chorób zawodowych jednostka medyczna a nie inspektor sanitarny.

W odniesieniu do drugiego z zaleceń ( dokonanie szczególowj analizy narażenia skarżącego na hałas ) należy przyznać rację skarżącemu, że analizy takiej brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która wskazuje na sporadyczny charakter narażenia i brak narażenia ponadnormatywnego, jednak poza ogólnym stwierdzeniem, że wynika to z zeznań świadków i jednej karty pomiarowej nie zawiera wskazania dowodów, na których organ oparł ustalenia w tym zakresie, którym dowodom i dlaczego dał wiarę, a którym wiary odmówił i z jakich powodów (art. 107 §3 kpa)

Skoro zaskarżona decyzja z przyczyn wyżej wykazanych narusza art. 99 Przepisów wprowadzających..., Sąd zobligowany był ją wyeliminować z obrotu prawnego.

W postępowaniu ponownym, organ zwróci się do WOMP o wyjaśnienie , czy na podstawie dokumentacji lekarskiej zebranej w sprawie może on ustalić lokalizację niedosłuchu rozpoznanego u skarżącego przez jednostki medyczne w toku postępowania w sprawie choroby zawodowej, rozpoczętego w roku 1996r. a więc po upływie trzech lat od pobytu w szpitalu, gdzie taką lokalizację niedosłuchu stwierdzono, a w szczególności o wyjaśnienie, czy lokalizacja ta miała charakter ślimakowy , czy pozaślimakowy. Jeśli okaże się to niemożliwe należy zwrócić się do tej lub innej uprawnionej jednostki medycznej o przeprowadzenia badań, które wyjaśnią kwestię lokalizacji niedosłuchu u skarżącego. W przypadku stwierdzenia lokalizacji ślimakowej, należy uzupełnić opinię o wyraźne wskazanie przyczyn, dla których niedosłuch stwierdzony u skarżącego w trakcie postępowania w sprawie choroby zawodowej nie odpowiada skutkom biologicznym działania hałasu.

W oparciu o tak uzyskany materiał dowodowy, organ podejmie decyzję, której uzasadnienie winno odpowiadać wymogom art. 107 §3 kpa a w szczególności zawierać szczegółową ocenę narażenia skarżącego na hałas w środowisku pracy , ze wskazaniem dowodów, którym organ dał wiarę , a którym wiary odmówił, jak również ocenę wydanych w sprawie opinii lekarskich.

Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.