Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 995/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18 ust. 1e
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej H. J. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi HJ reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego JC jest decyzja Wojewody [.] z [.] sierpnia 2012 r. nr [.] w przedmiocie ustalenia odszkodowania, którą wydano w następującym stanie sprawy;

Decyzją z [.] kwietnia 2011 r. nr [.], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [.] z [.] sierpnia 2011 r. nr I[.], Starosta Powiatu [.] udzielił Zarządowi Powiatu [.] – Powiatowemu Zarządowi Dróg w [.] zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn. "Przebudowa drogi powiatowej nr [.] od km 0+000 do km 1+076 (ul. [.], klasa drogi L) i od km 1+293 do km 3+829 (od km 1+293 do 2+820 [.] klasa drogi L, od km 2+820 do 3+829 ul. [.] klasa drogi G), oraz przebudowa drogi powiatowej nr [.] od km 5+960 do km 6+465 i od km 6+560 do km 7+096 (ul. [.] klasa drogi L) oraz budowa drogi powiatowej nr [...] od km 3+829 do km 5+960 (klasa drogi L) wraz z przebudową towarzyszącej infrastruktury technicznej".

Decyzją z dnia [.] czerwca 2012 r. nr [.], Starosta Powiatu [.] ustalił dla poprzednich właścicieli w osobach [.] odszkodowanie w łącznej wysokości 121.035 zł (ze wskazaniem kwot przyznanych poszczególnym osobom stosownie do posiadanych udziałów w wywłaszczonej nieruchomości) za nieruchomość położoną w J. oznaczoną jako działka nr ewid. 2184/8 o pow. 0,1555 ha, która stała się własnością Powiatu [.] na mocy ww. decyzji z [.] kwietnia 2011 r. Odszkodowanie ustalono na podstawie operatu szacunkowego. Organ nie zwiększył wyliczonej wartości odszkodowania o 5 %, o której mowa w art. 18 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 z późn. zm.) zwana dalej usatwą, ponieważ w ocenie organu wolę dobrowolnego wydania winni wyrazić wszyscy dotychczasowi współwłaściciele, a tymczasem [.] takiej nie wyrazili.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli [.]. Po ich rozpatrzeniu decyzją z [.] sierpnia 2012 r. nr [.], Wojewoda [.] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W ocenie organu odwoławczego sporządzony w sprawie operat szacunkowy był prawidłowy i spełniał wymogi określone w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm. - publikacja aktualna na dzień wydania zaskarżonej decyzji), zwana dalej w skrócie u.g.n. oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109). Brak było też podstawy do zwiększenia kwoty odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy z przyczyn wyjaśnionych przez organ I instancji, podobnie jak przyznania odsetek od 26 września 2011 r.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się [.] oraz [.] reprezentowana przez opiekuna prawnego [.]. Wspólną skargę [.] Sąd odrzucił postanowieniem z 9 stycznia 2013 r. sygn. II SA/Rz 987/12.

Przedstawiciel HJ podniósł, że decyzja odszkodowawcza powinna być wydana w terminie 30 dni od daty decyzji Wojewody [.] z [.] sierpnia 2011 r., co znajduje podstawę w art. 12 pkt 4b ustawy. Tymczasem postępowanie to wszczęto dopiero 12 października 2011 r., a o operacie sporządzonym w dniu 9 grudnia 2011 r. zostali powiadomieni dopiero 20 stycznia 2012 r.; rozpoznanie zgłoszonych przez nich zastrzeżeń trwało kolejnych kilka miesięcy. Odnosząc się do zagadnienia zwiększenia odszkodowania o 5 % - stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy stwierdził, że każdy ze współwłaścicieli może swobodnie dysponować swoim udziałem, a powołany przepis nie wskazuje na konieczność zadysponowania całą nieruchomością. Współwłaściciele, którzy wyrazili zgodę na wydanie nieruchomości powinni takie zwiększenie otrzymać, a nie ponosić konsekwencji braku oświadczenia pochodzącego od jednego ze współwłaścicieli. Ponadto sprawa nie powinna być załatwiana przez Starostę, ponieważ poprzednio wydawał on decyzję na rzecz Zarządu Powiatu. Z tych przyczyn wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, stwierdzenia rażącego naruszenia przez Starostę i Wojewodę w zakresie naruszenia terminów do rozpoznania sprawy, jak też bezprawnego działania organów w zakresie odmowy wypłaty odszkodowania w zwiększonej wysokości.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda [.] wniósł o ich oddalenie.

Wyrokiem z 23 czerwca 2013 r. sygn. II SA/Rz 987/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględniając skargę uchylił decyzje obydwu instancji wydane w sprawie, gdyż wydano je z naruszeniem art. 18 ust. 1 ustawy, które określają daty istotne dla ustalenia odszkodowania. W operacie przyjęto błędną datę początkową, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy.

Na skutek uwzględnienia skargi kasacyjnej Powiatu [.] wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. I OSK 2334/13, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej też NSA) uchylił ww. wyrok z 23 czerwca 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Sąd kasacyjny podał, że decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej Starosta wydał w dniu [.] kwietnia 2011 r. Z operatu szacunkowego z 9 grudnia 2011 r. wynika zaś, że uwzględniono w nim stan nieruchomości na 13 kwietnia 2011 r., czyli dzień wydania decyzji odpowiadający dyspozycji art. 18 ust. 1 ustawy. Jeżeli chodzi natomiast o drugą datę decydującą o wartości nieruchomości to należy przyjąć, że warunek ten jest spełniony także wtedy, gdy decyzja w sprawie odszkodowania zostanie wydana w terminie jak najbliższym daty wynikającej z operatu szacunkowego. W myśl bowiem art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, znajdującym zastosowanie z mocy art. 12 ust. 5 ustawy, operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany wartości lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. W niniejszej sprawie oględzin nieruchomości rzeczoznawca dokonał 25 listopada 2011 r. i na ten dzień określił jej wartość. Decyzję odszkodowawczą Starosta wydał zaś 28 czerwca 2012 r. Dosłowne rozumienie art. 18 ust. 1 ustawy, sprowadzające się do przyjęcia, że ustalenie odszkodowania powinno nastąpić w dacie wskazanej w operacie nie jest praktycznie możliwe do zrealizowania, dlatego też zachodzi konieczność dokonania wykładni tego przepisu przy uwzględnieniu zasad prowadzenia postępowania administracyjnego i zasad sporządzania wyceny nieruchomości. Samo tylko stwierdzenie rozbieżności dat oględzin i wydania decyzji i stwierdzenie na tej podstawie wadliwości ustalonego odszkodowania bez analizy i uzasadnienia tego stanowiska było niewystarczające.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014, poz.1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 2334/13 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 987/12, którym uchylona została decyzja Wojewody [.] z dnia [.] sierpnia 2012 r. nr [.] i decyzja Starosty [.] z dnia [.] czerwca 2012 r. nr [.] w przedmiocie ustalenia odszkodowania dla [.] w łącznej wysokości 121.035 zł za nieruchomość położoną w [.] oznaczoną jako działka nr ew. 2184/8 o pow. 0.1555 ha, która stała się własnością Powiatu [.] na mocy decyzji Starosty [.] z dnia [.] kwietnia 2011 r. nr [.] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [.] z dnia [.] sierpnia 2011 r. nr I[.].

W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że określenie przy szacowaniu wartości nieruchomości nastąpiło w zgodzie z art. 18 ust. 1 ustawy. Zdyskwalifikowanie decyzji odszkodowawczej przez Wojewódzki Sąd nastąpiło z uwagi na błędną datę "początkową" stanu nieruchomości nie było właściwe, naruszało ten przepis. Dalej NSA podał, że zachowanie obligu ustalenia wartości nieruchomości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania będzie miało miejsce wówczas, gdy decyzja organu I instancji właściwego w sprawie w sprawie wydania zostanie wydana w terminie jak najbliższym daty wynikającej z operatu, określającego wartość nieruchomości. Określenie "termin jak najbliższy" należy rozumieć jako ten, w którym po prawidłowo poprowadzonym postępowaniu - po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, umożliwieniu stronom złożenia uwag, wyjaśnień i udzielenia odpowiedzi na nie bez zbędnej zwłoki zostanie wydana decyzja odszkodowawcza.

NSA wyjaśnił, że ustawa nie reguluje zasad dokonywania wyceny nieruchomości, zawiera tylko regulacje szczegółowe - art. 18, które muszą być uwzględnione przy ustalaniu wysokości odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na realizację celów tej ustawy. Zasady dokonywania wyceny nieruchomości określają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, do której odsyła art. 12 ust. 5 ustawy. Art. 156 ust. 3 u.g.n. stanowi, że operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany wartości lub inne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Z zestawienia art. 18 ust. 1 ustawy i art. 156 ust. 3 u.g.n. wynika, że przesłanka ustalenia wysokości odszkodowania jest zachowana wtedy, gdy decyzja odszkodowawcza zostanie wydana w terminie jak najbliższym operatowi, o czym mowa wyżej, nie później niż upływa termin jego ważności, czyli w okresie 12 miesięcy od daty sporządzenia, a po tym okresie winien zostać sporządzony nowy operat albo dotychczasowy podlega aktualizacji. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewódzki Sąd odniesie się di sprawy nie tylko pod kątem zarzutów skargi, którymi nie jest związany, ale co do jej całokształtu, uwzględniając ocenę, co do art. 18 ust. 1 ustawy.

Stosownie do art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pojęcie: "wykładnia prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć wąsko, jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Wykładnia prawa zawarta w uzasadnieniu wyroku NSA to nie tylko wskazania, jak należy interpretować przepis w przyszłości, ale także krytyka podjętego przez WSA rozstrzygnięcia i wskazanie, dlaczego sposób rozumienia określonych przepisów przez WSA jest błędny. Na gruncie postanowień art. 190 p.p.s.a. sąd pierwszej instancji, związany wykładnią dokonaną przez NSA, nie może powtórzyć poprzednio zajętego stanowiska w sprawie. Jest bowiem związany dokonaną przez NSA wykładnią prawa odnośnie takiego, a nie innego rozumienia określonych przepisów prawa w zakresie sformułowanych w skardze kasacyjnej jej podstaw, co nie odnosi się jednak do oceny prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, albowiem ocena ta nie jest wykładnią prawa. Związanie wykładnią dokonaną w wyroku sądu kasacyjnego oznacza, że sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, która została mu przekazana przez sąd kasacyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a., nie może stosować postanowień art. 134 § 1 p.p.s.a., a w skardze kasacyjnej nie powinny być podnoszone zarzuty sformułowane w oparciu o odmienną wykładnię prawa, niż dokonał tego NSA w orzeczeniu uchylającym orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania (wyrok NSA z 20.11.2014 r. sygn. akt I OSK 2214/14, LEX nr 1657724).

Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, że ze skargi [.], prowadzona jest również sprawa pod sygn. akt. II SA/Rz 1049/15 o odszkodowanie, ale w stosunku do sąsiedniej działki, objętej decyzją o realizacji inwestycji drogi publicznej. Przedstawione Sądowi akta administracyjne nie są aktami kompletnymi i dlatego Sąd objął oceną materiał dowodowy przedstawiony przez organ przy odpowiedzi na skargę.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Starosta [.] jako organ realizujący zadania z zakresu administracji rządowej w zawiadomieniu z dnia 12 października 2011 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość przejętą dla realizacji inwestycji celu publicznego - inwestycji drogowej. Starosta poinformował o niemożności dochowania terminów załatwienia sprawy administracyjnej określonych w art. 35 k.p.a z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym pozyskania opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego dla określenia wartości przejętej nieruchomości. W dniu 25 listopada 2011 r. przy udziale stron i rzeczoznawcy TS zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości. Znajdujący się w aktach administracyjnych operat został sporządzony w dniu 9 grudnia 2011 r. Postanowieniem z dnia [.] lutego 2012 r. Starosta [.] przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 30 kwietnia 2012 r. Pismem z dnia 13 lutego 2012 r. uczestnicy [.] skierowali zarzuty do Starosty [...] dotyczące terminu ustalenia odszkodowania za zajętą z mocy prawa nieruchomość oraz zastrzeżenia, co do sposobu wyceny przez rzeczoznawcę majątkowego wartości wywłaszczonej nieruchomości, które przekazane zostało rzeczoznawcy. W dniu 15 lutego 2012 r. wyżej wymienieni złożyli kolejne zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie na podstawie art. 37 k.p.a. Natomiast JC działajmy imieniem H. J. w piśmie z dnia 16 lutego 2015 r. wystąpił o zlecenie biegłemu wykonania wyceny działek nr 2184 i 2185 przed podziałem. Rzeczoznawca majątkowy w pismach do Starosty [.] z dnia 21 i 27 lutego 2012 r. (27.02.2012 r. - data wpływu do organu) udzielił odpowiedzi na postawione zarzuty. A[.] wnioskiem z dnia 1 marca 2012 r. wystąpili do Wojewody [.] o wyłączenie Starosty Powiatu [.] z prowadzenia postępowania w sprawach o znakach: [.] i [.] oraz wniosek [.] z dnia 2 marca 2012 r. o wyłączenie Starosty Powiatu [.] z prowadzenia postępowań dotyczących przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte an własność powiatu.

Wojewoda [.] postanowieniem z dnia [.] grudnia 2011 r. nr [.] zażalenie [.] Wojewoda [.] uznał za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SAB/Rz 3/12 na skutek cofnięcia przez ww. skargi w przedmiocie braku bezczynności Starosty Powiatu [.] stwierdzonej postanowieniem Wojewody [.] z dnia [.] grudnia 2011r. nr N[.], umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący kilka razy w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie odszkodowania składali do organu wyższej instancji zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Natomiast w postanowieniu z dnia [.] maja 2012 r. Nr [.] Wojewoda odmówił wyłączenia Starosty Powiatowego w [.] od załatwiania w obydwu sprawach zawartych wyżej opisanych wnioskach.

Starosta Powiatu [.] decyzję w sprawie odszkodowania wydał w dniu [.] czerwca 2012 r.

Sekwencja czynności wyżej przedstawiona przy uwzględnieniu oceny prawnej zawartej w wyroku NSA prowadzi do wniosku, że nie nastąpiło naruszenie terminów w zakresie wydania decyzji o odszkodowaniu za nieruchomość przejętą pod realizację drogi publicznej. Podkreślić również trzeba, że skarżący cofnęli skargę na bezczynność Starosty Powiatu [.] w przedmiocie wypłaty odszkodowania za działkę. Zarówno decyzja organu I jak i II instancji zostały wydane w dacie ważności operatu szacunkowego ważnego do 8 grudnia 2012 r. i po ostatecznym rozstrzygnięciu wniosku o wyłączenie Starosty Powiatu [.]. Nietrafny zatem okazał się zarzut w skardze odnośnie rażącego naruszenia przez organ I instancji art. 12 pkt 4b ustawy z dnia 2003 r. ustawy i art. 35 i 36 k.p.a. W ocenie Sądu żadnej z czynności podejmowanych przez organ I instancji nie można zarzucić nieefektywności formalnej. O ile niekoniecznym było oczekiwanie na rozpianie wniosków dotyczących bezczynności organu, bo te nie tamowały postępowania, to wniosek o wyłączenie organu prowadzącego sprawę, zarzuty do operatu szacunkowego miały istotne znaczenie tak dla ważności wydanej decyzji jak i zachowania reguł związanych z prowadzeniem postępowania wyjaśniającego.

Za niezasadny należy też uznać zarzut podnoszony w skardze odnośnie wyłączenia od prowadzenia tego postępowania Starosty Powiatu [.] z uwagi na łączące go stosunki z Zarządem Powiatu, na rzecz którego wydano decyzję lokalizacyjną i tym samym brak obiektywizmu, a dotyczy to wszystkich pracowników, którzy pozostają w takim stosunku prawnym ze Starostą i Zarządem Powiatu, że ma to bezpośredni wpływ na ich prawa i obowiązki.

Sąd za legalne uznaje postanowienie Wojewody [.] z dnia [.] maja 2012 r. nr [.] o odmowie wyłączenia Starosty [.] od załatwienia przedmiotowej sprawy. Słusznie zostało stwierdzone w uzasadnieniu postanowienia, że nie zachodzą przesłanki do wyłączenia tego organu od załatwienia sprawy.

Sąd stwierdza też, że operat szacunkowy został wykonany zgodnie z wymogami art. 18 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych z zachowaniem reguł określonych w art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji jak i zaskarżonej decyzji organy dokonały wnikliwej oceny sposobu szacowania nieruchomości objętych operatem i prawidłowo uznały, ze ocena ta została sporządzona zgodnie z § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sposobu sporządzania operatu szacunkowego ( Dz.U. z 2004 r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Przepis ten, mający zastosowanie w stwierdzonym stanie faktycznym, jako zasadę wprowadza określenie wartości rynkowej w oparciu o przeznaczenie gruntów przeważające wśród gruntów przyległych, co służy realizacji ekwiwalentności odszkodowania, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomościami drogowymi. Rzeczoznawca w operacie szacunkowy wykluczył możliwość ustalenia ceny rynkowej na podstawie transakcji nieruchomościami drogowymi ze względu na ich brak tak na rynku lokalnym jak i regionalnym (str. 8 operatu - wniosek pogrubionym drukiem). Biegły w operacie szacunkowym przyjął ustalenie wartości rynkowej mając na względzie § 36 ust. 4 wyżej cyt. rozporządzenia to na podstawie gruntów przyległych. Poddając weryfikacji daty istotne dla sporządzenia operatu, a wynikające z art. 18 wyz. cyt. ustawy o lokalizacji dróg publicznych, Sąd będąc związanym oceną prawną wyrażoną w przez Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że daty które biegły uwzględnił są zgodne z ust. 1 art. 18. Na podkreślenie zasługuje też, że biegły szczegółowo uzasadnił wybór transakcji rynkowych, wybór nieruchomości podobnych i ich cen rynkowych.

Z akt administracyjnych sprawy wynika ponadto, że strony kierowały do rzeczoznawcy majątkowego zastrzeżenia do sporządzonego operatu szacunkowego, na które zostały udzielone odpowiedzi w pismach z dnia 21 lutego 2012 r. i 27 lutego 2012 r. Starosta Powiatu [.] pismem z dnia 7 marca 2012 r. poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się ze stanowiskiem rzeczoznawcy oraz ustosunkowania się do nich w zakreślonym przez organ terminie a także poinformowanie o ewentualnym skorzystaniu z możliwości zwrócenia się do samorządu zawodowego o weryfikację sporządzonego operatu. JC w piśmie z dnia 16 marca 2012 r. zawarł zastrzeżenia będące powtórzeniem zastrzeżeń wnoszonych wcześniej co do operatu szacunkowego a także wniósł o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej na gruncie z udziałem wszystkich stron postępowania i rzeczoznawcy. Podobnej treści zastrzeżenia wnieśli [.] podkreślają, że na skutek ich wniosku o wyłączenie Starosty Powiatu [.] postępowanie nie powinno być prowadzone do czasu rozpatrzenia tego wniosku. Zasadnie też Wojewoda [.] wskazał na przyczyny odstąpienia od przeprowadzenia wnioskowanej przez strony postępowania rozprawy administracyjnej.

Na podstawie akt sprawy Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie wyjaśniające i ustalenia poczynione przez organ w przedstawionym zakresie są wyczerpujące i odpowiadają prawu i zostały przeprowadzone z zgodzie z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a. Sąd zauważa ponadto, że aby zakwestionować wycenę biegłego na etapie postępowania odszkodowawczego strona miała możliwość złożenia kontrwyceny sporządzonej na własne zlecenie. Jeżeli sporządzone wyceny wskazywałyby na istotne różnice w określonej wartości nieruchomości organ miałby obowiązek wskazać, którą wycenę uważa za wiarygodną i na jej podstawie określić odszkodowanie bądź zwrócić się do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę prawidłowości sporządzonego operatu. Kwestionowanie operatu szacunkowego przez stronę, niepoparte żadnym przeciwdowodem było-zdaniem Sądu - niewystarczające do podważenia wiarygodności wyceny. O możliwości kwestionowania operatu oraz sporządzenia operatu przez innego rzeczoznawcę na koszt zlecającego strony były informowane, ale z możliwości tej nie skorzystały. Podkreślić należy, że organy administracji publicznej nie mogą wchodzić w merytoryczną treść operatu, a jedynie są władne do weryfikacji strony formalnej operatu będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem skargi był głównie zarzut dotyczący odmowy powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości. Istotne jest, że uprawnienie do powiększenia kwoty odszkodowania za wydanie nieruchomości może być przyznane jednokrotnie, a zatem bądź z tytułu wydania nieruchomości w terminie liczonym na podstawie art. 18 ust. 1e pkt 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, bądź w terminie wskazanym w pkt. 3 tej ustawy. Oznacza to, że jeżeli właściciel nieruchomości nie wydał nieruchomości w terminie 30 dni od doręczenia zawiadomienia o wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, to nie przysługuje mu uprawnienie do powiększenia wysokości odszkodowania o 5%, nawet wówczas, gdy wydał swoją nieruchomość w terminie 30 dni od dnia uostatecznienia się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Termin 30-dniowy na wydanie nieruchomości przez właściciela biegnie od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu przez organ decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności. Natomiast gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zostanie wydana bez rygoru natychmiastowej wykonalności, który dopiero w późniejszym terminie zostanie nadany postanowieniem, to 30-dniowy termin na wydanie nieruchomości będzie biegł od dnia doręczenia zawiadomienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej takiego rygoru i tym samym właściciel zyska więcej czasu na udostępnienie nieruchomości.

Wydanej w niniejszej sprawie decyzji Starosty [.] z dnia [.] kwietnia 2011 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nadano rygor natychmiastowej wykonalności w samej decyzji. Dlatego też termin na wydanie nieruchomości, uprawniający do powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, zgodnie z art. 18 ust. 1 e pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. należy liczyć od dnia doręczenia właścicielom zawiadomienia o jej wydaniu.

Z akt, ani z decyzji nie wynika, kiedy faktycznie przedmiotowa nieruchomość została wydana inwestorowi i w jakich okolicznościach. Jak wskazuje ugruntowane stanowisko doktryny: "... podstawowym sposobem przeniesienia posiadania, zarówno samoistnego, jak i zależnego jest wydanie rzeczy (traditio corporalis). Z fizycznym wydaniem rzeczy łączy się po stronie nabywcy wola władania rzeczą dla siebie w zakresie określonego prawa i rezygnacja z posiadania przez dotychczasowego posiadacza" (por. J. Ignatowicz (w Komentarz, t. I, 1972, s. 813; E. Gniewek, Komentarz, 2001, s. 829).

Na marginesie trzeba zauważyć, że wydanie nieruchomości nie polega w istocie rzeczy na tradycji w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz na usunięciu się z niej z równoczesnym umożliwieniem objęcia nieruchomości przez nowego posiadacza (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks..., s. 813).

NSA w wyroku z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 2517/13 wyjaśnił, że pod pojęciem wydania nieruchomości w rozumieniu przepisu art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych należy rozumieć podjęcie i ujawnienie takich czynności przez dotychczasowego właściciela, które zapewnią nowemu właścicielowi (inwestorowi) realną możliwość wykonywania w stosunku do niej wszelkich działań wynikających z prawa własności, a więc przede wszystkim posiadania, używania, pobierania pożytków, przetworzenia i rozporządzania. W niniejszej sprawie takich ustaleń brak.

W kontrolowanej decyzji podano, że w przedmiotowej sprawie Pan JC działający w imieniu Pana [.] oraz Gmina Miejska [.] wyrazili wolę wydania należących do nich udziałów w przejętej nieruchomości. Natomiast Państwo [.] nie wyrazili takiej woli. Brak zgody wszystkich współwłaścicieli uniemożliwia wydanie nieruchomości inwestorowi. Starosta [.] prawidłowo stwierdził, że rozporządzenie rzeczą wspólną wymaga zgodnego oświadczenia woli wszystkich współwłaścicieli.

Współwłasność prowadzi do sytuacji, w której żaden ze współwłaścicieli nie ma wyłącznego prawa do fizycznie wydzielonej części rzeczy, a każdemu z nich przysługuje jednakowe prawo do całej rzeczy, ograniczone jedynie takim samym prawem pozostałych współwłaścicieli. Jeżeli więc w odniesieniu do współwłasności nie jest możliwe wyodrębnienie udziału przysługującego jednemu ze współwłaścicieli nieruchomości, a można jedynie określić wielkość tego udziału, a także nie jest możliwe wskazanie, w jakim zakresie udział ten odpowiada jej fizycznie oznaczonej części – to w konsekwencji wyłączone musi być fizyczne wydanie przedmiotu prawa rozumianego jako "udział w nieruchomości" (por. T. Filipiak, komentarz do art. 195 kodeksu cywilnego, [w:] A. Kidyba (red.), K. Dadańska, T. Filipiak, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, Lex 2009).

Powyższe argumenty prowadzą do wniosku, że nie jest możliwe zastosowanie instytucji wydania nieruchomości w stosunku do udziału we własności nieruchomości.

Sąd nie podziela dalej idącego stanowiska NSA zawartego w cytowanym wyżej wyroku NSA z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 2517/13, że zaskarżenie decyzji przekreśla zamiar niezwłocznego wydania nieruchomości. Czym innym jest bowiem wydanie nieruchomości na podstawie decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a czym innym kwestionowanie jej w toku instancji.

Złożenie odwołania od decyzji organu I instancji o ustaleniu odszkodowania nie można utożsamiać z brakiem zgody właściciela (współwłaściciel) na wydanie nieruchomości przeznaczonej do realizacji inwestycji drogowej.

Brak jest w kontrolowanej decyzji ustaleń co do doręczenia [.] zawiadomienia o wydaniu decyzji z dnia [.] kwietnia 2011 r. przez Starostę [.]. Samo ich milczenie – jeśli w ogóle miało miejsce – nie jest dowodem na sprzeciwianie się wydaniu nieruchomości inwestorowi.

Istotna jest okoliczność, że wg. oświadczenia uczestnika [.] (pełnomocnik uczestniczki [.]) na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. inwestor rozpoczął prace na przedmiotowej nieruchomości "zaraz po wydaniu decyzji w kwietniu 2011 r.". Organy nie poczyniły żadnych ustaleń w tym zakresie. Sąd nie podziela poglądu, że brak zgody współwłaścicieli rozumiany jako zgodne ich oświadczenie uniemożliwia jej wydanie. Nie ustalono zatem, czy zachowano termin z art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.

Kwestie te należy wyjaśnić, gdyż rzutują ona na wysokość należnego stronom odszkodowania. Braki w poczynionych ustaleniach w tym zakresie przesądzają o naruszeniu art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który przełożył się na wynik sprawy. Sąd zwraca uwagę na konieczność właściwego kompletowania i prowadzenia akt administracyjnych sprawy. Wojewoda dopuścił się także naruszenia przepisu art. 18 ust. 1a pkt 1 ustawy o szczególnych zasadach realizacji inwestycji drogowych poprzez jego zastosowanie w nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, co przełożyło się na wynik sprawy.

Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd działając na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

W ponownie prowadzonym postępowaniu należy kierować się wskazaniami wynikającymi z uzasadnienia wyroku, a przed podjęciem decyzji zwrócić się do rzeczoznawcy majątkowego o zaktualizowanie operatu szacunkowego.