Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 996/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-01-30 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

I SA/Bd 996/14

UZASADNIENIE

W dniu [...] 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w pkt 6 formularza wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz małoletnią córką. W pkt 8 formularza skarżący wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W pozycji dochody (pkt 10 formularza) wnioskodawca wskazał, że utrzymuje się z wynagrodzenia za prace w kwocie [...] zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, przedmiotów wartościowych oraz nieruchomości.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego strona przesłała: zeznania podatkowe za lata 2012-2013 z których wynika, że za 2013r. skarżący osiągnął dochód w kwocie [...] zł, natomiast za 2012r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazał stratę w kwocie [...] zł. Ponadto w pismach z dnia [...] 2015r. skarżący oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; nie posiada tytułu prawnego do lokalu w którym mieszka, albowiem jest on własnością rodziców wnioskodawcy; mieszka z rodzicami; w okresie ostatnich 3 miesięcy nie uzyskał żadnych świadczeń z pomocy społecznej; nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania; nie posiada oszczędności; uzyskuje pomoc od rodziców w kwocie [...] zł; w stosunku do skarżącego nie jest prowadzona żadna egzekucja.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony.

W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.

Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że oświadczenia skarżącego są niespójne. Otóż w pkt 6 formularza podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz małoletnią córką, natomiast w pkt 8 formularza wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, co podtrzymał w piśmie z dnia [...] 2015r. Skarżący nie wyjaśnił, czy pozostaje z żoną w separacji, czy też orzeczono rozwód. W konsekwencji nadal pozostaje niejasna sytuacja majątkowa i finansowa żony skarżącego. Mając na uwadze poczynione powyżej ustalenia wskazać należy, że zgodnie art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 788) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Potwierdza to również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że fakt, iż pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11, postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie orzekającego, dopiero zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy.

Ponadto wskazać należy, że skarżący obecnie jest zatrudniony na stanowisku Prezesa Zarządu w Spółce z o.o. [...], której jedynym udziałowcem jest jego żona, co niewiarygodnym czyni oświadczenie skarżącego o nieprowadzeniu z żoną wspólnego gospodarstwa domowego (pkt 8 formularza i oświadczenie zawarte piśmie z dnia [...] 2015r.) tym bardziej, że mają małoletnią córkę, a adres zamieszkania skarżącego, pokrywa się z adresem siedziby spółki, w której skarżący jest zatrudniony.

Ponadto skarżący nie udzielił w ogóle odpowiedzi na pytanie zawarte w pkt 10 wezwania tj. czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody lub inne pojazdy.

Uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych na niego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czyli uchylenie się od udzielenia żądanych informacji, jest w istocie przeszkodą, wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez skarżącego zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 128/12). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04). W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Zwalnianie od kosztów sądowych musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów sądowych oraz możliwości majątkowych i zarobkowych skarżącego wynika, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych.

Reasumując stwierdzić należy, że wnioskodawca w sposób wybiórczy przedstawił swoją sytuacje materialną, co uniemożliwia ocenę jego możliwości finansowych w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. To strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy podane przez skarżącego dane nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji