Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 78/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] listopada 2019 r., znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. C. pismem z 8 maja 2019 r. (data wpływu do Sądu Rejonowego w B. – 16 sierpnia 2019 r.) wniósł o udostępnienie informacji publicznej w zakresie tego, czy w Sądzie Rejonowym w B. w okresie od 1.10.2018 r. do 31.12.2018 r. wydawane były zarządzenia w przedmiocie doprowadzenia osoby podejrzanej/oskarżonej na badania do biegłego, posiedzenie lub rozprawę, a następnie, czy osoba taka była przymusowo doprowadzana na wyznaczone czynności procesowe.

W odpowiedzi na powyższe Wiceprezes Sądu Rejonowego w B. pismem z 21 sierpnia 2019 r. poinformował wnioskodawcę, że żądane przez niego informacje stanowią informację przetworzoną. Wskazano, że Sąd nie prowadzi odrębnych rejestrów w tym zakresie, a w konsekwencji ustalenie, w jakiej sprawie i na termin jakiej rozprawy (posiedzenia, badania) zarządzono przymusowe doprowadzenie wymagałoby przeprowadzenia drobiazgowej kwerendy poszczególnych akt sprawy. W sytuacji, gdy w II Wydziale Karnym każdego roku rozpoznawane jest ponad 3000 spraw zgromadzenie interesujących wnioskodawcę informacji wymagałoby zaangażowania przez dłuższy okres praktycznie wszystkich pracowników Wydziału do weryfikacji akt, co w istocie paraliżowałoby pracę Sądu. W związku z tym w oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wezwano zainteresowanego do wykazania w terminie 7 dni, że udostępnienie żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie to wnioskodawca otrzymał w dniu 17 września 2019 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu D. C. nie zajął stanowiska w przedmiocie skierowanego do niego wezwania.

W tym stanie sprawy Prezes Sądu Rejonowego w B. decyzją z 4 października 2019 r., [...], odmówił wnioskodawcy udostępnienia żądanych informacji. W uzasadnieniu zaznaczył, że spełnienie żądania zawartego we wniosku wiązałoby się z koniecznością wyznaczenia pracowników do dokonania kwerendy wszystkich akt spraw karnych i wykroczeniowych, w tym również wykonawczych z okresu objętego wnioskiem, przeprowadzenia analizy treści zalegających w nich dokumentów pod kątem kryteriów wskazanych we wniosku, a następnie dokonania ich anonimizacji. Całość tych czynności wpłynęłaby na destabilizację pracy Sądu, godząc tym samym w dobro stron postępowań.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się wnioskodawca D. C., wnosząc odwołanie od tej decyzji. W odwołaniu wskazał, że udzielenie mu żądanych informacji jest do ustalenia w prosty sposób na podstawie systemu komputerowego, który jest w posiadaniu Sądu Rejonowego w B. i z tego względu nie jest zasadnym twierdzenie, że ich uzyskanie wymaga dużego nakładu pracy i tym samym stanowi informację przetworzoną, dla uzyskania której niezbędne jest wykazanie szczególnego interesu publicznego.

Prezes Sądu decyzją z 7 listopada 2019 r., [...], działając na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ II instancji w całości przyjął argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w B. z 4 października 2019 r., w szczególności przyjął, że żądane przez wnioskodawcę informacje stanowią informację przetworzoną. Skoro zatem żądane informacje posiadają przymiot informacji przetworzonej - ustawodawca udostępnienie takiej informacji ograniczył tylko do takich przypadków, w których ich wydanie przez organ do tego zobowiązany jest istotne dla interesu publicznego. Uznanie przez Sąd Rejonowy w B., że żądane przez wnioskodawcę informacje stanowią informację przetworzoną rodziło pod stronie wnioskodawcy - w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązek wykazania, że ich udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, a nie interesu prywatnego wnioskodawcy. Tego zaś wnioskodawca nie wykazał.

Podkreślono, że informacją przetworzoną jest informacja przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy, wedle kryteriów przez niego wskazanych. Na przetworzony charakter żądanej informacji wpływ ma również poniesienie określonych kosztów, wysiłku zwłaszcza o charakterze organizacyjnym (kadrowym, czasowym), trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami danego organu. Same czynności związane z analizowaniem całego zasobu posiadanych dokumentów (akt spraw karnych) w celu wybrania tylko tych, których oczekuje wnioskodawca, powodują, że żądana informacja jest informacją przetworzoną.

D. C. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podkreślił, że żądana przez niego informacja stanowi informację prostą, co do której nie ma obowiązku wykazywania interesu publicznego, gdyż znajduje się w zasobach systemu komputerowego Sądu Rejonowego w B..

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W pismach procesowym z 4 grudnia i 17 grudnia 2020 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, kwestionując uznanie żądanej informacji za informację przetworzoną. Wskazał dodatkowo, że gdyby jednak przyjąć, że wnioskowana informacja ma przymiot informacji przetworzonej, to z uwagi na przedmiot materii, jakiej ona dotyczy (ingerencja w wolność człowieka i prawo do samodecydowania o sobie), należy uznać ją za istotną dla interesu publicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że z mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W tak zakreślonych ramach kontroli sądowoadministracyjnej skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Prawo dostępu do informacji publicznej wyrażone zostało w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie Dz. U. 2020 r. poz. 2176, dalej: u.d.i.p.).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie przywołanej ustawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; 2) wglądu do dokumentów urzędowych; 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (art. 3 ust. 2).

Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji tych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji (ust. 2). Stosownie do art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania (ust. 2).

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że Prezes Sądu Rejonowego w B. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej i mieści się w katalogu podmiotów określonych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Bezsporne pozostaje również to, że żądane przez D. C. informacje stanowią informację publiczną, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. Dotyczą bowiem dokumentów urzędowych. Sporna okazała się natomiast kwalifikacja żądanej informacji jako informacji przetworzonej.

Pojęcie informacji przetworzonej, o której stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., nie ma definicji ustawowej, ale w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym jest nią informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Jest to informacja publiczna, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy, jakościowo nowa, nieistniejąca dotychczas w ostatecznej treści i postaci. Przetworzenie informacji polega zatem na zebraniu, przeanalizowaniu, zredagowaniu, opracowaniu nowej informacji, która do tej pory w takiej postaci nie istniała, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego (zob. wyrok NSA z 25 września 2020 r., sygn. I OSK 574/20, wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 89/13, wyrok NSA z 17 października 2006 r., sygn. I OSK 1347/05). W orzecznictwie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym z informacją przetworzoną możemy mieć do czynienia, "gdy żądanie udostępnienia istniejącej informacji publicznej ma taki zakres i rozmiar, że wymaga od podmiotu zobowiązanego podjęcia działań poza zakresem jego rutynowych czynności, a nakierowanych na przygotowanie żądanej informacji i nadanie jej formy umożliwiającej udostępnienie, albowiem proste udostępnienie w formie posiadanej przez podmiot zobowiązany nie jest możliwe. W tym (...) rozumieniu suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich wyselekcjonowaniem i przygotowaniem nakładem koniecznej pracy i środków, może być traktowana jako informacja przetworzona" (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2020 r., I OSK 574/20, Lex nr 3062978).

Akceptując oba rozumienia informacji przetworzonej Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zgodnie z którym żądaną przez D. C. informację należało uznać za informację przetworzoną, mającą powstać ze zgromadzenia i opracowania informacji prostych będących w zasobach Sądu. Niewątpliwie, dla pozyskania danych interesujących skarżącego należałoby dokonać kwerendy akt spraw sądowych, które to akta stanowią podstawowe źródło informacji o rozstrzygnięciach i innych czynnościach podejmowanych w toku postępowania. Informacje mogłyby zostać również pozyskane z prowadzonych rejestrów, zestawień, o ile rejestry te obejmowałyby kwestie objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. W okolicznościach sprawy należało jednak uwzględnić wyjaśnienia Prezesa Sądu Rejonowego w B. wskazujące na to, że w sądzie tym nie prowadzi się odrębnych rejestrów umożliwiających podanie żądanych informacji. Należało również uwzględnić wyjaśnienia dotyczące potencjalnej ilości spraw do zweryfikowania oraz konieczności zaangażowania pracowników sądu w stopniu, który mógłby wpłynąć negatywnie na jego działalność. Zdaniem Sądu, organ wykazał, że sposób wyodrębnienia żądanych danych, konieczność opracowania dokumentów (w szczególności zanonimizowania), wymagany do tego nakład pracy składają się w okolicznościach sprawy na przetworzenie posiadanych informacji.

W konsekwencji należało przyjąć, że organ pierwszej instancji prawidłowo uzależnił udostępnienie informacji przetworzonej od wykazania szczególnej istotności udostępnienia danych dla interesu publicznego. Wskazany warunek, wynikający z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., stanowi w istocie ograniczenie dostępu do informacji publicznej. Jednak ograniczenie to, dokonane aktem rangi ustawowej, pozostaje w zgodzie z art. 61 ust. 1 i ust. 4 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 22 listopada 2018 r., sygn. I OSK 2587/16). Wykazanie tego warunku, w ocenie Sądu, obciąża wnioskującego o udostępnienie informacji przetworzonej. W przedmiotowej sprawie okoliczności uzasadniające udostępnienie informacji przetworzonej nie wynikały ze złożonego wniosku, wobec czego prawidłowo wnioskodawca został wezwany do ich podania. Skarżący jednak, ani na wezwanie organu pierwszej instancji, ani w odwołaniu nie podjął nawet próby wykazania, że uzyskanie przez niego informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zaznaczyć trzeba przy tym, odnosząc się do argumentacji podanej przez skarżącego w toku postępowania sądowego, że nie sam przedmiot informacji uzasadnia jej przetworzenie, lecz to, czy wnioskodawca jest w stanie wykorzystać przetworzoną informację publiczną dla dobra ogółu, a tym samym, czy korzyść z ewentualnego udostępnienia mu informacji przygotowanej według podanego przez niego kryterium można przedłożyć nad konieczność zaabsorbowania środków osobowych, rzeczowych i czasowych organu (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 października 2020 r., I OSK 969/20). Wynikające z akt sprawy okoliczności na korzyść tego rodzaju w żaden sposób nie wskazują.

Wobec powyższego należało uznać, że nie było podstaw do udostępnienia skarżącemu informacji publicznej przetworzonej, a zatem prawidłowo organ odmówił udostępnienia informacji publicznej w drodze decyzji, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.