Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 139/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2020 poz 961
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Jacek Bursa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy os[...] w K. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] listopada 2020 r., znak: [...] w przedmiocie nakazania oznaczenia drogi pożarowej skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu 17 lutego 2020 r. przedstawiciel Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w K. (zwanego dalej: KM PSP), po wcześniejszym pisemnym zawiadomieniu o zamiarze przeprowadzenia dowodu (upoważnienie nr [...] do przeprowadzenia czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia 6 lutego 2020 r., znak: [...]), dokonał w budynku wielorodzinnym zlokalizowanym na oś. [...] w K., zgodnie z kompetencjami, czynności kontrolno-rozpoznawczych w zakresie: kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, oceny zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej rozwiązań technicznych zastosowanych w obiekcie budowlanym, rozpoznania możliwości i warunków prowadzenia działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej oraz postępowania z substancjami zubożającymi warstwę ozonową, fluorowanymi gazami cieplarnianymi i pozostałymi fluorowanymi gazami cieplarnianymi w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (Dz. U. z 2018 r, poz. 2221), wykorzystywanymi w ochronie przeciwpożarowej, a także systemami ochrony przeciwpożarowej oraz gaśnicami zawierającymi te substancje lub gazy lub od nich uzależnionym.

Podmiot objęty ww. kontrolą tj. firma A, ustalono na podstawie przedstawionej umowy nr [...] zawartej pomiędzy Wspólnotą Mieszkaniową nieruchomości nr [...] osiedle [...] a Przedsiębiorstwem Produkcyjno-USługowym "[...] Spółka Akcyjna, powierzającej funkcję zarządcy nieruchomości. Z przedmiotowych czynności sporządzony został protokół ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych znak; [...] z dnia 19 lutego 2020 r., do którego kontrolowany nie wniósł uwag.

Pismem znak: [...] RWr z dnia 24 lutego 2020 r., adresowanym do Przedsiębiorstwa [...] KM PSP poinformował o efekcie przeprowadzonych czynności, możliwości zapoznania się z zebraną w toku postępowania dokumentacją i wypowiedzenia się oraz zawiadomił, iż w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w kontrolowanym obiekcie budowlanym wszczyna postępowanie administracyjne. ,

Następnie w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami z zakresu wymagań ochrony przeciwpożarowej, organ l instancji, wydał następujące decyzje administracyjne nakazujące Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowemu [...], [...], realizację niżej wymienionych obowiązków:

- Decyzję nr 5 znak: [...] z dnia 22 kwietnia 2020 r.

1. Oznakować drogę pożarową. Termin wykonania obowiązku: 30 czerwca 2020 r.

- Decyzję nr 6 znak: [...] z dnia 22 kwietnia 2020 r.

1. Doprowadzić drogę pożarową zapewniającą przejazd bez cofania lub zakończoną placem manewrowym o wymiarach 20m x 20m względnie można przewidzieć inne rozwiązania umożliwiające zawrócenie pojazdu pożarniczego. Termin wykonania obowiązku: 30 grudnia 2021 r.

- Decyzję nr 7 znak: [...] z dnia 22 kwietnia 2020 r.

1. Usunąć materiały palne z dróg komunikacji ogólnej służących ewakuacji. Termin wykonania obowiązku: Na podstawie art. 108 § 1 cyt. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Od powyższych decyzji nr 5 i 6 Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe "ADREM" Spółka Akcyjna, wniosło odwołania, podnosząc, iż obowiązek z zakresu ochrony przeciwpożarowej przekracza zakres zwykłego zarządu nieruchomością.

KM PSP wydał następnie decyzję nr 5 oraz decyzją nr 13 znak: [...] z dnia 21 maja 2020 r. uchylając ww. decyzje nr 6 KM PSP.

Kolejno KM PSP pismem znak: [...] z dnia 17 czerwca 2020 r. przesłał Wspólnocie Mieszkaniowej [...], [...], protokół z przeprowadzonych czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia 19 lutego 2020 r. jednocześnie informując o stwierdzeniu podczas ww. czynności nieprawidłowości z zakresu ochrony przeciwpożarowej oraz o przysługującym prawie do wniesienia uwag i zastrzeżeń.

W odpowiedzi na powyższe 14 lipca 2020 r. do KM PSP wpłynęło pismo znak: [...] z dnia 6 lipca 2020 r. Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego "[...] [...] działającego w imieniu [...] [...], w którym wniesiono o uwzględnienie w uwagach protokołu zapisu o brzmieniu, że PPU "[...]" jest zarządcą nieruchomości - samego budynku nr [...] os. [...] w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej tegoż budynku. Właścicielem drogi i terenów przyległych jest GMINA MIEJSKA [...] oraz właścicielem placu rekreacyjnego jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]". Wobec powyższego -realizacja zaleceń Straży Pożarnej dotyczących terenu poza obrysem budynku, należy do Gminy".

Następnie organ l instancji, wydał decyzję administracyjną nr 45 znak: [...] z dnia 19 sierpnia 2020 r., nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej, [...] 1. Oznakować drogę pożarową. Termin wykonania obowiązku: 30 października 2020 r.

Od powyższej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa Budynku Osiedle [...], wniosła odwołanie podnosząc niedostateczne i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z którego nie wynika dlaczego organ narzucił obowiązki, które są niewykonalne pomimo tego że Wspólnota o tym informowała. Zarzucono również wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w wyniku czego nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie wszystkich okoliczności rozpoznawanej sprawy - co dotyczy choćby braku wzięcia pod uwagę sprostowania protokołu z dnia 6 lipca 2020 r. a ponadto nałożenie obowiązków na podmiot, który nie tylko nie jest właścicielem czy użytkownikiem gruntu ale nie jest nawet władającym tym gruntem.

[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia 19 listopada 2020 r. nr [...], na podstawie art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1123), art. 138 § 1 pkt 2 kpa, § 4 ust. 2 pkt 4j rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, póz. 719 z późn. zm.), w związku z art. 4 ust. 1 pkt 5 oraz ust. 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 961 z późn. zm.), uchylił w całości decyzję nr 45 oraz orzekł Oznakować drogę pożarową. Termin wykonania obowiązku: 30 grudnia 2021 r.

W uzasadnieniu podano, iż przedmiotowy obiekt budowlany posiada dwanaście kondygnacji nadziemnych i jedną podziemną oraz wysokość około 35,5 m. Zgodnie z § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., póz. 1065 z późn. zm.) budynek zlokalizowany na oś. [...] w K. zakwalifikowany jest do grupy wysokości "wysokie" (W). Nie ulega również wątpliwości, że analizowany budynek mieszkalny wielorodzinny na mocy § 209 ust. 2 pkt 4 przytaczanego powyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury zaliczony jest do kategorii zagrożenia ludzi ZŁ IV (obiekty mieszkalne). Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia oraz § 12 ust. 1 pkt. 2 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030), należy stwierdzić, że do przedmiotowego budynku powinna być doprowadzona droga pożarowa o utwardzonej nawierzchni, umożliwiająca dojazd pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej do obiektu budowlanego o każdej porze roku. Kolejno na mocy § 4 ust. 2 pkt 4j rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów właściciele, zarządcy lub użytkownicy budynków oraz placów składowych i wiat, z wyjątkiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych, oznakowują znakami zgodnymi z Polskimi Normami drogi pożarowe.

W trakcie prowadzonych czynności kontrolno-rozpoznawczych stwierdzono, że do budynku nie doprowadzono drogi pożarowej spełniającej warunki określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (brak możliwości przejazdu oraz zawracania pojazdów pożarniczych). Ponadto stwierdzono brak oznakowania drogi pożarowej, co stanowiło naruszenie § 4 ust. 2 pkt 4j rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Powyższe ustalenia zawarto w protokole sporządzonym na podstawie czynności kontrolno-rozpoznawczych cyt: "droga o szerokości powyżej 4 m biegnie wzdłuż dłuższego boku budynku i jest oddalona od budynku powyżej 5 m natomiast droga ta nie zapewnia przejazdu pojazdom pożarniczym bez cofania ani nie jest zakończona placem manewrowym o wymiarach 20 m x 20 m. Brak zapewnienia drogi pożarowej oraz brak jej oznakowania stanowi naruszenie przepisów przeciwpożarowych".

Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego został przez ustawodawcę określony w sposób jednoznaczny i bezwzględny w zapisach ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Między innymi, w art. 4 ust. 1 pkt 5 cyt. powyżej ustawy o ochronie przeciwpożarowej zobligowano właściciela budynku, obiektu budowlanego lub terenu, aby zapewniając jego ochronę przeciwpożarową przygotował budynek do prowadzenia akcji ratowniczej.

Wskazany powyżej obowiązek przygotowania budynku do prowadzenia akcji ratowniczej został skonkretyzowany między innymi poprzez rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków innych obiektów budowlanych i terenów.

W świetle powyższego nie znajduje uzasadnienia ponoszony przez stronę zarzut dotyczący nałożenia obowiązków na podmiot, który nie tylko nie jest właścicielem czy użytkownikiem gruntu ale nie jest nawet władającym tym gruntem, ponieważ nakaz zawarty w zaskarżonej decyzji związany jest z obowiązkiem wynikającym z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego budynku, w którym przeprowadzono czynności kontrolno-rozpoznawcze a nie terenu. Ponieważ ustawodawca określił w sposób jednoznaczny i bezwzględny w zapisach ustawy o ochronie przeciwpożarowej, na kim spoczywa obowiązek przygotowania budynku do prowadzenia akcji ratowniczej, nie można uznać za zasadny argument strony, zgodnie z którym cyt.: "w sytuacji w której wiemy kto włada danymi terenami organ powinien decyzję wydać na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] oraz Gminy Miejskiej K.".

Nadto wydawanie decyzji związanych z oznakowaniem drogi pożarowej nie jest czymś wyjątkowym, lecz jest konsekwencją stwierdzenia nieprawidłowości w tym zakresie Nie ulega wątpliwości, że każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie, niemniej jednak fakt, iż osoba zobligowana do realizacji obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej dysponuje jedynie budynkiem, nie zwalnia jej ze spoczywającej na niej odpowiedzialności. Dlatego też decyzje nakazujące oznakowanie drogi pożarowej wydawane są zarówno na inne wspólnoty mieszkaniowe, zarządców jak i inne osoby, również gdy posiadają jedynie budynek, do którego wymagane jest doprowadzenie przedmiotowej drogi.

Podczas przeprowadzonych czynności kontrolno-rozpoznawczych stwierdzono nieprzestrzeganie przepisów przeciwpożarowych polegających na braku oznakowania drogi pożarowej, co może negatywnie wpłynąć na skuteczność prowadzonych działań ze względu na opóźnienie momentu rozpoczęcia gaszenia pożaru, czy tez przeprowadzenia ewakuacji Właściwie oznakowana droga pożarowa to ważna informacja dla strażaków, którzy w sytuacji zagrożenia przybywając na miejsce zdarzenia muszą jak najszybciej dokonać oceny możliwości prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych Co więcej, oznakowanie przebiegu drogi pożarowej jest również ważne dla kierowców, ponieważ informuje ich jednoznacznie. że jest to droga, na której nie można parkować bądź tez w żaden inny sposób powodować ograniczenia jej przejezdności. Strażacy zarówno podczas alarmowego dojazdu do budynku, czy też w trakcie organizowanych ćwiczeń związanych z rozpoznaniem możliwości prowadzenia działań w obiekcie, często spotykają się z sytuacjami pozostawienia samochodów w miejscach niedozwolonych powodujących znaczenie utrudnienie w przejeździe samochodów ratowniczo-gaśniczych a nawet i uniemożliwiających taki przejazd. Bardzo często osoby usuwające swój samochód aby umożliwić przejazd strażackim wozom bojowym jadącym do zdarzenia, tłumaczą swoje zachowanie brakiem wiedzy, że w miejscu tym przebiega droga pożarowa.

Możliwość bezpośredniego dojazdu do budynku objętego pożarem decyduje o skuteczności prowadzenia akcji ratowniczej. Skuteczność akcji przekłada się na czas gaszenia pożaru. Im działania są skuteczniejsze, tym szybciej pożar będzie ugaszony, a straty w wyniku oddziaływania ognia będą mniejsze. Należy mieć również na uwadze, iż w przypadku wystąpienia zagrożenia pożarowego może zaistnieć konieczność prowadzenia ewakuacji interwencyjnej z wykorzystaniem sprzętu i pojazdów ratownictwa wysokościowego. Wobec braku możliwości dojazdu może dojść do sytuacji, w której w budynku zostaną uwięzieni ludzie, bez możliwości samodzielnego opuszczenia budynku, a równocześnie jednostki ochrony przeciwpożarowej nie będą mogły użyć i wykorzystać sprzętu do ratowania ludzi. W takiej sytuacji istnieje ryzyko powstania bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia osób przebywających w obiekcie, w wyniku braku przejezdności drogi pożarowej, która umożliwi dotarcie pojazdom ratowniczym do budynku i podjęcie skutecznych działań.

Uchylając decyzję KM PSP oraz orzekając co do istoty sprawy, organ wziął pod rozwagę ochronę interesu społecznego, polegającego na konieczności zapewnienia ochrony przeciwpożarowej w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych. Jak wynika z analizy zebranego materiału dowodowego podczas ustalenia terminu wykonania obowiązku zawartego w zaskarżonej decyzji nr 45 polegającego na oznakowaniu drogi pożarowej (30 października 2020 r.) kierowano się interesem społecznym, dotyczącym dopuszczalnej tolerancji czasowej trwania nieprawidłowości oraz słusznym interesem strony, z którego wynika realna możliwość wykonania koniecznych prac.

Powodem uchylenia decyzji KM PSP oraz orzeczenia w sprawie była konieczność zmiany terminu wykonania nałożonego obowiązku. Oznakowanie drogi pożarowej nie jest zadaniem, które wymaga szczególnych nakładów finansowych, czy też organizacyjnych, co przemawia za wyznaczeniem terminu, który nie jest odległy. Niemniej jednak, w świetle ustaleń przywoływanego powyżej protokołu z czynności kontrolno-rozpoznawczych oraz wydanej na jej podstawie decyzji administracyjnej nr 46 znak: [...] z dnia 19 sierpnia 2020 r., nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej, os. [...], [...], doprowadzenie drogi pożarowej zapewniającej przejazd bez cofania lub zakończonej placem manewrowym o wymiarach 20m x 20m względnie przewidzenie innego rozwiązania umożliwiającego zawrócenie pojazdu pożarniczego, w terminie do dnia 30 grudnia 2021 r., zasadnym jest wskazanie terminu oznakowania drogi pożarowej zbieżnego z terminem jej doprowadzenia. Nie budzi zastrzeżeń nałożony obowiązek ani to kto jest jego adresatem.

Na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę złożyła Wspólnota Mieszkaniowa Budynku Osiedle [...] w K. zarzucając naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez:

- uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy zamiast uchylenie decyzji i umorzenie postępowania;

2. art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu zaskarżonej decyzji przez:

a) niedostateczne i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z którego nie wynika, dlaczego organ narzucił obowiązki, które są niewykonalne pomimo tego, że Wspólnota o tym informowała;

b) wydanie decyzji jedynie odnośnie budynku [...] pomimo, że wokół jest mnóstwo budynków, co do których nie jest prowadzone żadne postępowanie przez Komendanta Straży Pożarnej;

3. art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w wyniku czego nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie wszystkich okoliczności rozpoznawanej sprawy - co dotyczy choćby braku wzięcia pod uwagę oświadczenia Gminy Miejskiej K. oraz pisma Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z dnia 19 czerwca 2020 r.;

4. art. 8 k.p.a, poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej i wydanie decyzji (obu) pomimo braku obiektywnej możliwości wypełnienia tej decyzji;

5. art. 11 k.p.a. poprzez rezygnację z realizacji zasady wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie, w szczególności w sytuacji obowiązki nakładane przez organ (odnośnie obu decyzji) nie mogą być wykonane;

6. art. 7, 77 i 107 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem całości materiału dowodowego, a w szczególności prawidłowego ustalenia praw i obowiązków Wspólnota Mieszkaniowej, administratora, oraz Gminy Miejskiej K. oraz Spółdzielni Mieszkaniowej [...], a także nieprecyzyjne określenie w decyzji przedmiotu rozstrzygnięcia nałożonych na stronę obowiązków, co w praktyce całkowicie pozbawia wydane w sprawie decyzje (obie) cechy wykonalności;

7. art. 107 § 2 i 3 k.pa. poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z którego nie wynika czy (w jakim zakresie) zarzuty zawarte w odwołaniach Wspólnoty Mieszkaniowej były zasadne (brak pełnego odniesienia się do treści zarzutów), w szczególności w zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego;

8. brak odniesienia się do wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji;

9. art. art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1372 z późn. zm. oraz § 4 ust. 2 pkt 4 lit. j rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2010 Nr 109, poz. 719 z późn. zm.) poprzez brak uchylenia obu decyzji organu I instancji (i umorzenia postępowania) oraz art. 13 ust. 3 i 4 ustawy p.poż. w zw. z § 10 ust. 12 i 13 rozporządzenia w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, nakładające niewykonalne obowiązki na Wspólnotę Mieszkaniową, która nie tylko nie jest właścicielem czy użytkownikiem gruntu, ale nie jest nawet władającym tym gruntem;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 27, dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

Sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. 2020 r. poz. 875). Zgodnie z przywołanym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Skarga jest bezzasadna.

Przedmiot kontroli sądowej stanowi decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej nakładająca na Wspólnotę Mieszkaniową Budynku [...] w K. obowiązek oznakowania drogi pożarowej w terminie do dnia 30 grudnia 2021 r.

W sprawie bezspornie zostało ustalone, że znajdujący się na [...] w K. budynek wielorodzinny, o 12 kondygnacjach nadziemnych i jednej kondygnacji podziemnej, wysokości ok. 35,5 m, nie ma zapewnionej drogi pożarowej spełniającej wymogi przepisów prawa oraz że nie jest ona oznaczona.

Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w K. zakwalifikował ten obiekt, stosownie do § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 z późn. zm.) do grupy budynków "wysokich" (W), zaś według kryteriów § 209 ust. 2 pkt 4 przywołanego rozporządzenia - do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV (obiekty mieszkalne).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (aktualnie: Dz.U. 2021, poz. 869; dalej: u.o.p.) "właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany:

1) przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych;

2) wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice;

3) zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie;

4) zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji;

5) przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej;

6) zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi;

7) ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Zgodnie z art. 4 ust. 1a u.o.p., odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem.

Stosownie do § 4 ust. 2 pkt 4j rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. 2009 r., nr 124, poz. 1030), właściciele, zarządcy lub użytkownicy budynków oraz placów składowych i wiat, z wyjątkiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych oznakowują znakami zgodnymi z Polskimi Normami drogi pożarowe.

Normę kompetencyjną, upoważniającą organy Państwowej Straży Pożarnej do podejmowania decyzji w tego rodzaju sprawach należy wywodzić z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (aktualnie Dz. U. 2020 r., poz. 1123), który stanowi, że komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do: 1) nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie; 2) wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru. Stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy, decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 2, podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Organem odwoławczym od decyzji, o których mowa w art. 26, jest komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (art. 27).

Zdaniem Sądu w okolicznościach sprawy, wobec bezspornego ustalenia, że przedmiotowy budynek nie spełnia wymagań w/w rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w zakresie oznaczenia drogi pożarowej, konieczne było wydanie decyzji nakazującej oznaczenie takiej drogi.

W ocenie Sądu organy ustaliły właściwie adresata tego nakazu, którym powinna być bez wątpienia skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa. Zważyć trzeba, że z przywołanego wcześniej art. 4 ust. 1 u.o.p. jasno wynika, że to właściciel budynku jest odpowiedzialny za zapewnienie ochrony przeciwpożarowej dla tego budynku (por. wyrok NSA z 22 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2876/19). W okolicznościach sprawy szczególne znaczenie ma nakaz określony w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.o.p., zgodnie z którym właściciel budynku jest obowiązany przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej, w tym ma zapewnić osobom przebywającym w budynku lub na terenie bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 12 grudnia 2017 r., II SA/Wr 569/17).

Podkreślenia wymaga, że obowiązek nałożony w zaskarżonej decyzji znajduje uzasadnienie w najważniejszych dla człowieka wartościach związanych z ochroną życia i zdrowia ludzi. Oczywista w tym świetle wydaje się potrzeba i konieczność zapewnienia drogi szybkiego dotarcia służb ratowniczych do budynku w przypadku pożaru czy innych zagrożeń, w tym pojazdami o dużych gabarytach, odpowiednio wyposażonymi do prowadzenia akcji ratunkowych w wysokich budynkach mieszkalnych. Brak oznaczenia drogi pożarowej, mógłby bezpośrednio skutkować opóźnieniem lub nawet całkowitym uniemożliwieniem podjęcia działań ratowniczych, wobec np. parkowania na niej pojazdów, co stanowiłoby zagrożenie dla życia i zdrowia osób przebywających w budynku oraz ich mienia.

Podkreślić należy też, że obowiązki, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym w punkcie pkt 5 u.o.p., związane z własnością budynku, zostały sformułowane przez ustawodawcę w sposób bezwzględnie wiążący. Brak tytułu prawnego do terenu, przez który droga pożarowa przebiega lub mogłaby przebiegać, nie zwalnia właściciela z realizacji tego obowiązku. Powinien on podjąć wszelkie możliwe, prawem dopuszczalne kroki, by opisywany obowiązek efektywnie wypełnić. Jeszcze raz Sąd podkreśla, że nie chodzi tu o spełnienie wymogów li tylko formalnych, ale wymogów o wręcz podstawowym znaczeniu dla zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia (por. wyrok WSA w Kielcach z 7 marca 2013 r., II SA/Ke 817/12, wyrok WSA w Warszawie z 20 grudnia 2020 r., VII SA/Wa 1432/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Błędne jest, tym samym, stanowisko skarżącej Wspólnoty, która wskazuje – jako właściwych adresatów obowiązku – Gminę Miejską K. lub Spółdzielnię Mieszkaniową [...]. To Wspólnota powinna podjąć działania zmierzające do realizacji obowiązku poprzez oznaczenie drogi pożarowej na własnym terenie, a jeśli to nie jest możliwe, zapewnienie tytułu prawnego do drogi pożarowej na terenie innego podmiotu, nie poprzestając na wymianie pism w tej kwestii. Żaden przepis prawa nie pozwala na nałożenie obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej na właściciela gruntów lub budynków sąsiednich; nie ma żadnego przepisu, który uprawniałaby organy administracji odpowiedzialne za przestrzeganie przepisów przeciwpożarowych do nałożenia obowiązków mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości na inny podmiot niż właściciela lub władającego obiektem, co do którego nieprawidłowości te stwierdzono (por. wyrok NSA z 13 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2766/14).

Podmiotem, który powinien rozwiązać kwestię zapewnienia oznaczenia drogi pożarowej do przedmiotowego budynku nie jest również organ Państwowej Straży Pożarnej. Jego rolą jest bowiem sprawowanie nadzoru m.in. nad tym, czy właściciele budynków realizują wymogi prawne ochrony przeciwpożarowej zgodnie m.in. z zasadami przywołanego rozporządzenia, czy też w inny sposób, odbiegający od wymagań rozporządzenia, na co pozwala § 13 ust. 4 rozporządzenia w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych). Tym bardziej nie jest również rolą sądu administracyjnego wskazywanie skarżącej rozwiązań prawnych, czy faktycznych służących realizacji nałożonego na nią ustawowego obowiązku.

W świetle powyższego nie może ulegać wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego zaktualizowała się kompetencja organu Państwowej Straży Pożarnej do rozstrzygnięcia w sposób władczy o obowiązku doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami prawa regulującymi ochronę przeciwpożarową, przez wydanie określonych nakazów. Adresat takiego nakazu powinien przy użyciu wszelkich prawem dozwolonych środków podjąć wysiłek w celu znalezienia takiego rozwiązania, które zapewnia jednostkom ratownictwa prowadzenie skutecznej akcji przeciwpożarowej.

W ocenie Sądu sformułowany w decyzji nakaz oznaczenia drogi pożarowej jest wykonalny. Opiera się on na przepisach prawa określających wymogi co do oznakowania drogi pożarowej, która w przedmiotowym wypadku istnieje, choć nie spełnia wszystkich wymogów w/w , rozporządzenia (co było przedmiotem rozpoznania w sprawie II SA/Kr 140/21).

Podsumowując, Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie prawidłowo zastosowano art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 4j Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Takie uchybienie w zakresie ochrony przeciwpożarowej polegające na braku oznaczenia drogi pożarowej uzasadniało w pełni wydanie decyzji nakazującej skarżącej Wspólnocie jego usunięcie.

Zdaniem Sądu, decyzja nie narusza innych przepisów prawa, w tym przepisów postępowania powołanych w skardze. Organ ustalił wszystkie istotne okoliczności faktyczne, realizując obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Dokonał właściwej wykładni norm prawnych. Decyzja należycie wyjaśnia motywy faktyczne i prawne, którymi kierowały się organy obu instancji, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie.

W tych okolicznościach sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.