Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 244/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi D. M. Firmy Handlowej "D." na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2004 r. do listopada 2005 r. oraz umorzenia postępowania w zakresie określenia wpłat za poszczególne miesiące 2001, 2002, 2003 i 2004 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz D. M. Firmy Handlowej D. kwotę 2000 zł (słownie: dwa tysiące złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Z akt sprawy wynikało, iż decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Prezes Zarządu PFRON: określił panu D. M. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "FIRMA HANDLOWA D." dalej jako "Skarżący", "Strona" wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od 2004/12 - 2005/11 w łącznej wysokości 91.643,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, iż Skarżący prowadził w okresie objętym postępowaniem kontrolnym działalność gospodarczą na terytorium Republiki Czeskiej co potwierdzały dokumenty: karta ewidencyjna działalności gospodarczej z dnia 25 listopada 1999 r. Wypis z rejestru handlowego, prowadzonego przez Sąd Miejski w P. z dnia 11 września 2002 r., Poświadczenie o rejestracji w Urzędzie Skarbowym dla P. z dnia 17 maja 2004 r., Umowa o dzieło nr [...], Umowa ramowa o współpracy ze spółką "S." CZ a.s., Umowa o dzieło nr [...], Umowa o dzieło nr [...]. Wskazane umowy zawierane były pomiędzy różnymi kontrahentami i Firmą Handlową D., I. D. M. (organizaćni slożka). Wskazano także, że poświadczenie o rejestracji w Urzędzie Skarbowym dla P. z dnia 17 maja 2004 r. zawiera wskazanie, że podmiotem podatkowym jest D. M. zaś adresem działalności przedsiębiorczej: [...]. Karta ewidencyjna działalności gospodarczej z dnia 25 listopada 1999 r. wskazuje, że została wydana osobie fizycznej D. M. działającemu pod nazwą handlową: D. M. - FIRMA HANDLOWA "D." [...] umiejscowieniem jednostki organizacyjnej (oddziału) jest [...], Kierownik jednostki organizacyjnej: S. M.. Wypis z rejestru handlowego, prowadzonego przez Sąd Miejski w P. z dnia 11 września 2002 r. wskazuje na oznaczenie jednostki organizacyjnej w następujący sposób: FIRMA HANDLOWA "D." [...] D. M. jednostka organizacyjna (dalej jako "Oddział") (organizaćni slożka). W postępowaniu przed organem pierwszej instancji ustalono, iż Skarżący w dniu 25 listopada 2003 r. udzielił pełnomocnictwa panu J. B. do podpisywania umów o pracę oraz reprezentowania firmy przed Urzędem Pracy w P.. W pełnomocnictwie tym określił, że występuje jako: "kierownik oddziału (vedouci organizacji slozky) w Republice Czeskiej Firmy Handlowej D. ". Organ pierwszej instancji powołując na art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm. – dalej jako "ustawa o rehabilitacji") wskazał, że do wpłat na Fundusz zobowiązany jest pracodawca, który zatrudnia co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy (przy braku zatrudnienia odpowiedniej ilości osób niepełnosprawnych). Podstawą uznania za pracodawcę jest spełnianie przesłanek z art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, (Dz. U. z 1998 Nr 21 poz. 94 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Jeżeli zatem przedsiębiorca będący osobą fizyczną prowadzi przedsiębiorstwo tylko w ujęciu przedmiotowym, to on (przedsiębiorca) jest pracodawcą, nie zaś jego przedsiębiorstwo. Jeżeli jednak przedsiębiorca tworzy na podstawie obowiązujących przepisów jednostkę organizacyjną, która jest prawnie, organizacyjnie, finansowo i majątkowo wyodrębniona, a ponadto ma zdolność zatrudniania pracowników, ma swoje kierownictwo (odrębne od przedsiębiorcy - właściciela), to wówczas ta jednostka organizacyjna jest pracodawcą, a nie sam przedsiębiorca." W świetle obowiązujących przepisów, jak i orzecznictwa - brak było przeszkód prawnych do uznania za odrębnych - tych pracodawców, którzy spełniają warunki, o których mowa w art. 3 Kodeksu pracy. Decydujące znaczenie ma tu samodzielność w zakresie zatrudniania pracowników i dokonywania innych czynności prawnych w zakresie stosunku pracy, rzeczywiste zatrudnianie pracowników, o których mowa w art. 2 Kodeksu pracy, ustalanie regulaminu pracy dla ww. pracowników, ustalanie wynagrodzenia pracowników i dostateczne wyodrębnienie organizacyjne oraz ekonomiczne, aby móc wywiązać się ze swoich zobowiązań finansowych wobec pracowników. Podstawową przesłanką warunkującą możność bycia pracodawcą jest samodzielne zatrudnianie pracowników w tym wypadku przez oddział. Zważywszy powyższe organ pierwszej instancji uznał, iż dla pracowników zatrudnionych zarówno na terenie Polski jak i Czech pracodawcą jest p. D. M.. Umowy o pracę choć podpisane z "upoważnienia" przez inną osobę (pełnomocnictwo do podpisywania umów posiadał p. J. B.), zawarte są właśnie z nim. Jakkolwiek wskazany wyżej wypis z rejestru handlowego, prowadzonego przez Sąd Miejski w P. z dnia 11 września 2002 r. wskazuje na to, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w Czechach na zasadzie odrębnej jednostki organizacyjnej (organizacji sloźka), jednak to on stoi na czele tej jednostki. Tym samym i w Polsce, i w Czechach ta sama osoba fizyczna zatrudnia pracowników i zawiera z nimi umowy o pracę. Znajduje to potwierdzenie choćby w umowach o pracę zawieranych z pracownikami w Czechach. Nadal zatem pracodawcą jest nie sama jednostka organizacyjna (organizacji sloźka) a p. D. M.. Samo bowiem wyodrębnienie organizacyjne, przy jednoczesnym braku wyodrębnienia personalnego osoby odpowiadającej za prowadzenie działalności w oddziałach nie pozwala na uznanie, że jednostka organizacyjna (organizacji sloźka) jest odrębnym pracodawcą.

2. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zdaniem Strony w niniejszej sprawie mamy do czynienia z zastosowaniem dwóch porządków prawnych. W Republice Czeskiej, oddział osoby zagranicznej, musi być zapisany do rejestru handlowego. W tym momencie nabiera charakteru osoby prawnej. Tym samym ma prawo m. in. do zatrudniania pracowników. Na czele Oddziału stoi Kierownik oddziału, którym może być osoba powołująca oddział, ale w tym przypadku swoje obowiązki pełni jako kierownik oddziału a nie jako właściciel "centrali". Skarżący podniósł w odwołaniu, iż "pracodawcą dla pracowników zatrudnionych w oddziale (...) firmy jest sam oddział, gdyż spełnia on wszystkie wymagane ku temu warunki. Jest wyodrębnioną jednostką organizacyjną pod względem prawnym, organizacyjnym, finansowym i majątkowym".

3. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z dyspozycją art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej "ustawa Ord. pod.") jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Zgodnie natomiast z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 31 ust. 3 i art. 33 ust. 4a, 7 i 7a, stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i 49b, przepisy ustawy Ord. pod. z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z tytułu nieosiągania poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji dotyczą pracodawców w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy, zatrudniających ogółem co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Podmioty, którym można przypisać przymiot pracodawcy na gruncie polskich przepisów - są potencjalnymi podmiotami wpłat na PFRON. Zgodnie z w/w artykułem ustawy o rehabilitacji (...) pracodawcy z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonują miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Natomiast art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji (...) stanowi także, że pracodawcy dokonują wpłat, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne poprzez teletransmisję danych w formie dokumentu elektronicznego według ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Należy przy tym zauważyć, że wpłaty na PFRON nie podlegają harmonizacji, wyłączeniu w ramach podwójnego opodatkowania ani kompensatom z wpłatami uiszczonymi na terytorium innych państw. Odnosząc się do poruszonej przez stronę kwestii dotyczącej tego czy Skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowa "D." [...] z siedzibą w K. miał obowiązek naliczania wpłat na PFRON od stanu zatrudnienia ogółem obejmującego zarówno pracowników centrali zlokalizowanego na terytorium Polski jak i oddziału zlokalizowanego na terytorium Republiki Czeskiej w okresie od grudnia 2004 r. do listopada 2005 r., należy stwierdzić, iż oddziałowi przedsiębiorstwa zlokalizowanego na terytorium Czech nie można przypisać przymiotu pracodawcy, o którym mowa w art. 3 Kodeksu pracy. Należy przy tym wyjaśnić, iż lokalizacja oddziału na terytorium innego państwa, ani narodowość zatrudnionych pracowników nie przesądzają o niewliczaniu pracowników zatrudnionych w tym oddziale ani pracowników innej narodowości zatrudnionych w oddziale i centrali do stanu zatrudnienia ogółem, od którego m.in. zależy obowiązek dokonywania wpłat na PFRON.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wyjaśnił, iż przedmiotowy spór prawny, trwający ponad 5 lat wynika z niezrozumienia przez stronę przeciwną istoty definicji pracodawcy w polskim prawie oraz stosowanie polskich przepisów do podmiotów działających na podstawie prawa Republiki Czeskiej. Kluczową sprawą jest również odpowiedź na pytanie, czy osoba fizyczna może tworzyć samodzielny oddział. Wg art. 3 ustawy Kodeks Pracy pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. W praktyce jak również w orzecznictwie pracodawcą może być wydzielona organizacyjnie i finansowo część osoby prawnej, a także jednostka organizacyjna pozbawiona osobowości prawnej. Każda z tych jednostek musi, choćby potencjalnie zatrudniać pracowników. Ponadto twierdzi się, że jednostka organizacyjna, aby mogła być pracodawcą musi mieć dostatecznie ukształtowaną strukturę oraz zapewnienie źródła finansowania niezbędne do prowadzenia działalności, umożliwiające wywiązanie się ze zobowiązań w stosunku do pracowników. Czeski oddział Firmy Handlowej D. powstał w grudniu 1999 r., w oparciu o obowiązujące w Republice Czeskiej prawo. Zgodnie z paragrafem 2 i 5 czeskiej ustawy o działalności gospodarczej(455/l 991 Sb., zakon ze dne 2. rijna 1991 o żivnostenskem podnikani (żivnostensky zakon) osoba zagraniczna może prowadzić działalność gospodarczą na terenie Czeskiej republiki w takim samym zakresie jak obywatele Czech. Kodeks handlowy, na podstawie którego działa oddział w Czechach(Zakon ć. 13/1991 Sb.,) w paragrafie 5,6,8,9,10 i 21,232,23 konkretyzuje definicje przedsiębiorstwa, nazwy handlowej firmy oraz prowadzenia firmy przez osobę zagraniczną. Paragraf 7 odnosi się bezpośrednio do możliwości tworzenia oddziałów osób zagranicznych. Stwierdza on, że oddział jest to jednostka organizacyjna przedsiębiorstwa, która jest zapisana jako oddział w rejestrze handlowym. Organizaćni sloźka (oddział) ma prawo działać na terenie Czech od dnia zapisania do rejestru handlowego. Nie posiada ona pełnej osobowości prawnej, lecz jako organizacyjnie wyodrębniona część osoby zagranicznej ma prawo do dużej samodzielności w sprawach dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również do zatrudniania pracowników. W wypadku pracowników dotyczy to szeroko rozumianej organizacji pracy i kontroli jej wykonania. Oddział, poprzez realizacje zawartych przez siebie umów, wypracowuje środki na działalność. Ponosi on wszelkie koszty dotyczące zatrudnionych pracowników (wyposażenia, zakwaterowania itp.) Wylicza należne wynagrodzenia i dokonuje ich wypłat. Uiszcza należne podatki tyczące się działalności gospodarczej oraz wynagrodzeń. Prowadzi niezależną od centrali księgowość. Trzeba jednocześnie dodać, że formę oddziału (organizacni sloźka) stosuje się w przypadku prowadzenia stałej działalności na terenie Czech. W porównaniu z takimi jednostkami organizacyjnymi jak filia czy przedstawicielstwo, oddział jest najbardziej samodzielny. Zatem oddział tak powstały, spełnia kryteria bycia pracodawcą w myśl prawa polskiego. Jeśli tak to D. M. prowadzący działalność gospodarczą nie ma obowiązku wliczania do ogólnej liczby zatrudnionych, pracowników pracujących w samodzielnym oddziale jego firmy. Tu może się pojawić wątpliwość dotycząca prawa osoby fizycznej do tworzenia samodzielnego oddziału. Wątpliwość słuszna, w sytuacji, gdy oddział miałby funkcjonować na terenie RP. Jednakże w obecnej sytuacji, każda osoba fizyczna ma prawo do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Unii Europejskiej. Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską w art. 43 stwierdza, że "Ograniczenia swobody przedsiębiorczości obywateli jednego Państwa Członkowskiego na terytorium innego Państwa Członkowskiego są zakazane w ramach poniższych postanowień. Zakaz ten obejmuje również ograniczenia w tworzeniu agencji, oddziałów lub filii przez obywateli danego Państwa Członkowskiego, ustanowionych na terytorium innego Państwa Członkowskiego". Dalej przepis art. 43 TWE precyzuje, iż "Z zastrzeżeniem postanowień rozdziału dotyczącego kapitału, swoboda przedsiębiorczości obejmuje podejmowanie i wykonywanie działalności prowadzonej na własny rachunek, jak również zakładanie i zarządzanie przedsiębiorstwami, a zwłaszcza spółkami w rozumieniu artykułu 48 akapit drugi, na warunkach określonych przez ustawodawstwo Państwa przyjmującego dla własnych obywateli". Oznacza to również, że "Państwa członkowskie Unii Europejskiej nie mogą przy tym, co do zasady, ograniczać prawa do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej przez obywateli innych państw członkowskich. Każde państwo członkowskie zobowiązane jest przestrzegać tzw. zasady traktowania narodowego, zgodnie z którą, przedsiębiorca - obywatel innego państwa członkowskiego - nie może być traktowany gorzej, niż przedsiębiorca - obywatel tego państwa członkowskiego, w którym prowadzi on działalność." Jednocześnie jednak, "przedsiębiorca taki musi przestrzegać przepisów danego państwa członkowskiego, dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej (np. przepisów dotyczących obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne, prowadzenia księgowości, podatków, ochrony środowiska czy bhp) i oczywiście spełnić wszystkie formalności niezbędne dla rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej". Wynika z tego, że osoba fizyczna może prowadzić działalność gospodarczą równolegle w wielu krajach, a co za tym idzie, może być pracodawcą w każdym z nich osobno. W moim przypadku, możliwość tworzenia samodzielnych, samofinansujących się oddziałów firm osób fizycznych daje czeski Kodeks handlowy (paragraf 7 i 21 zakon c.513/1991Sb, obchodni zakonik). Przepisy te mówią, że zagraniczna osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą we własnym kraju, ma prawo prowadzić działalność gospodarczą w oparciu o oddział (organizacni sloźka). Obligatoryjny zapis oddziału do rejestru handlowego nadaje mu znamiona osoby prawnej. "Odnośnie osób fizycznych jako pracodawców może pojawić się problem czy podmiotowość jest przypisana do osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, czy też do jednostki organizacyjnej utworzonej w celu prowadzenia tej działalności. Inaczej mówiąc, chodzi o podmiotowość bądź to osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą jako przedsiębiorca, bądź też prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa, które w pewnych szczególnych sytuacjach (pod pewnymi warunkami) może uzyskać status pracodawcy. Oczywiste jest przy tym, że przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym (art. 55(1) Kodeksu cywilnego) nie może uzyskać podmiotowości. Jeżeli zatem przedsiębiorca będący osobą fizyczną prowadzi przedsiębiorstwo tylko w ujęciu przedmiotowym, to on (przedsiębiorca) jest pracodawcą, nie zaś jego przedsiębiorstwo. Jeżeli jednak przedsiębiorca tworzy na podstawie obowiązujących przepisów jednostkę organizacyjną, która jest prawnie, organizacyjnie, finansowo i majątkowo wyodrębniona, a ponadto ma zdolność zatrudniania pracowników, ma swoje kierownictwo, to wówczas ta jednostka organizacyjna jest pracodawcą, a nie sam przedsiębiorca. W przypadku pracodawców będących jednostkami organizacyjnymi, jeśli jednostka posiada osobowość prawną ma ona również zdolność bycie pracodawcą. Każda osoba prawna jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy dla zatrudnionych przez nią pracowników." W kontekście osoby fizycznej pojawiał się ze strony przeciwnej zarzut ,że o niesamodzielności oddziału może świadczyć podobieństwo nazw firmy polskiej i czeskiej. Po pierwsze, nikt nie mówi, że te firmy nie mają ze sobą nic wspólnego. Po drugie ta tożsamość nazw wynika wprost z par.7.1 czeskiego KH. Argumentem strony przeciwnej świadczącej wg niej o niesamodzielności oddziału było twierdzenie, że prowadząc działalność gospodarczą na zasadzie wpisu do ewidencji gospodarczej, nie mogę występować w dwojakiej roli, jako właściciel FH D. i jako kierownik D. oddział w Czeskiej Republice. Te wątpliwości powinien już rozwiać akapit o swobodzie gospodarczej w Unii Europejskiej, ale dodam jeszcze jeden argument. W myśl czeskiego kodeksu handlowego (par 13(3)) osobą upoważnioną do podejmowania wszelkich działań prawnych dotyczących oddziału jest zapisany w rejestrze handlowym, kierownik oddziału. On i tylko on. Nie właściciel firmy - matki. Zatem podejmując decyzje dotyczące oddziału podejmuję je wyłącznie jako jego kierownik. Kierownik, który ma jednakże prawo do udzielania pełnomocnictw w celu sprawnego funkcjonowania podległej mu organizacji. Tak więc, jeśli prawo do bycia pracodawcą przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą wypływa wprost z art. 3 Kodeksu pracy, prawo do bycia pracodawcą równocześnie na obszarze różnych państw Unii Europejskiej jest jednym z głównych filarów tej organizacji, a oddział firmy w Czeskiej Republice działający na podstawie jej prawa ma prawo do zatrudniania pracowników, to są powody by uznać, że zaskarżona decyzja jest błędna i należy ją uchylić.

5. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie.

6. Na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. Skarżący na pytanie Sądu czy od pracowników zatrudnionych w Czechach były płacone składki na ubezpieczenie społeczne w Czechach oświadczył, iż składki były wpłacane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Polsce. Zaznaczył jednakże, iż kwestia miejsca ubezpieczenia społecznego była kwestią sporną z ZUS. W toku tego postępowania ZUS poinformował Skarżącego, iż składki ubezpieczeniowe pracowników oddziału czeskiego powinien opłacać w Czechach do czeskiego systemu ubezpieczeniowego. Obecnie składki płacone są w Republice Czeskiej. Na pytanie Sądu, czy w Czechach istnieje instytucja stanowiąca odpowiednik PFRON Skarżący oświadczył, iż w Czechach istnieje podobna instytucja, która w stosunku do Strony prowadzi analogiczne postępowanie odnośnie obowiązku zapłaty obowiązkowych wpłat. Na dzień dzisiejszy należności te są płacone w Czechach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

7. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON w przedmiocie określenia Skarżącemu zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za poszczególne miesiące 2004 i 2005 r. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do wpłat na PFRON stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Odesłanie zawarte w tym przepisie oznacza, nie tylko obowiązek stosowania norm wynikających z przepisów prawa materialnego, ale również obowiązek stosowania zasad określonych w Ordynacji podatkowej w zakresie prowadzenia postępowania. W ocenie Sądu, Minister Pracy i Polityki Społecznej wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 122 ustawy Ord. pod., w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Podkreślić należy, iż określona powyżej zasada prawdy obiektywnej jest jedną z najważniejszych zasad postępowania, ma bowiem olbrzymi wpływ na ukształtowanie całego postępowania, a zwłaszcza na rozłożenie ciężaru dowodu. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa"..

8. W ocenie Sądu ustalony przez organy administracji stan faktyczny sprawy - nie pozwalał na jednoznaczne przyjęcie, iż po pierwsze firma Skarżącego jak i jej czeski oddział są jednym pracodawcą w rozumieniu przepisów kodeksu pracy co stanowiło podstawę do włączenia do sumy pracowników ogółem pracowników zatrudnionych w Czechach przez oddział. Po drugie nie ustalono w sposób jednoznaczny czy osoby zatrudnione przez Oddział podlegały polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych. Po trzecie nie wyjaśniono, czy pracownicy zatrudnieni w Czechach przez samodzielny oddział podlegali czeskiemu ubezpieczeniu społecznemu.

9. Odnosząc się do pierwszej kwestii wskazać należy, iż organy administracji dokonały w ocenie Sądu nieuprawnionej samodzielnej wykładni prawa czeskiego (vide str. 3 decyzji PFRON), iż Odział nie jest samodzielnym podmiotem, gdyż nie posiada odrębnej podmiotowości. W ocenie organów wskazywała na to także tożsamość nazw używanych w odniesieniu do działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Czeskiej oraz fakt "iż w wpisie do działalności gospodarczej z dnia 21 grudnia 2004 r. widnieją rodzaje działalności gospodarczej wykonywane wyłącznie przez oddział tj. wykonywanie robót ogólnobudowlanych związanych ze wznoszeniem budynków". Zdaniem Sądu organy administracji nie były uprawnione do samodzielnej wykładni prawa czeskiego uznającej, iż oddział w prawie czeskim nie może posiadać odrębnej podmiotowości prawnej. W ocenie Sądu organy przed przyjęciem stanowiska w tej kwestii powinny zwrócić się, iż z oficjalnym pytaniem do ich czeskich odpowiedników o przedstawienie urzędowej interpretacji prawa w zakresie statusu prawnego czeskiego podmiotu – oddziału. Brak takiej informacji powoduje, iż organy nie mogły przyjąć, iż czeski oddział nie jest samodzielnym pracodawcą w rozumieniu przepisu art. 3 Kodeksu pracy. W tym miejscu podnieść także należy, iż fakt nazwania oddziału w Czechach z wykorzystaniem nazwy firmy Skarżącego nie może być elementem przesądzającym o uznaniu tych dwóch podmiotów za jednego pracodawcę. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy Kodeks pracy - pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Jeżeli zatem przedsiębiorca będący osobą fizyczną prowadzi przedsiębiorstwo tylko w ujęciu przedmiotowym, to on (przedsiębiorca) jest pracodawcą, nie zaś jego przedsiębiorstwo. Jeżeli jednak przedsiębiorca tworzy na podstawie obowiązujących przepisów jednostkę organizacyjną, która jest prawnie, organizacyjnie, finansowo i majątkowo wyodrębniona, a ponadto ma zdolność zatrudniania pracowników, ma swoje kierownictwo (odrębne od przedsiębiorcy - właściciela), to wówczas ta jednostka organizacyjna jest pracodawcą, a nie sam przedsiębiorca." Cytując powyższą cześć uzasadnienia zaskarżonej decyzji podkreślić należy, iż zgodzić należy się z organem wyższego stopnia, iż brak jest przeszkód prawnych do uznania za odrębnych - tych pracodawców, którzy spełniają warunki, o których mowa w art. 3 Kodeksu pracy. Decydujące znaczenie ma tu samodzielność w zakresie zatrudniania pracowników i dokonywania innych czynności prawnych w zakresie stosunku pracy, rzeczywiste zatrudnianie pracowników, o których mowa w art. 2 Kodeksu pracy, ustalanie regulaminu pracy dla ww. pracowników, ustalanie wynagrodzenia pracowników i dostateczne wyodrębnienie organizacyjne oraz ekonomiczne, aby móc wywiązać się ze swoich zobowiązań finansowych wobec pracowników. Podstawową przesłanką warunkującą możność bycia pracodawcą jest samodzielne zatrudnianie pracowników w tym wypadku przez oddział. Odnosząc się do powyższej tezy wskazać należy, iż do akt sprawy dołączone są umowy o pracę pracowników z czeskim podmiotem – odziałem firmy "D.". Z tych tez przyczyn budzi w ocenie Sądu istotne wątpliwości stanowisko organów wskazujące na brak samodzielności Oddziału, w tym także w sferze samodzielnego zatrudniania. Na warte zauważenia wskazać należy także to, iż Skarżący wyjaśnił w skardze, że organizaćni sloźka (oddział) ma prawo działać na terenie Czech od dnia zapisania do rejestru handlowego. Nie posiada ona pełnej osobowości prawnej, lecz jako organizacyjnie wyodrębniona część osoby zagranicznej ma prawo do dużej samodzielności w sprawach dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również do zatrudniania pracowników. W wypadku pracowników dotyczy to szeroko rozumianej organizacji pracy i kontroli jej wykonania. Oddział, poprzez realizacje zawartych przez siebie umów, wypracowuje środki na swoją działalność. Ponosi on wszelkie koszty dotyczące zatrudnionych pracowników (wyposażenia, zakwaterowania itp.) Wylicza należne wynagrodzenia i dokonuje ich wypłat. Uiszcza należne podatki tyczące się działalności gospodarczej oraz wynagrodzeń. Prowadzi niezależną od centrali księgowość. Trzeba jednocześnie dodać, że formę oddziału (organizacni sloźka) stosuje się w przypadku prowadzenia stałej działalności na terenie Czech. W porównaniu z takimi jednostkami organizacyjnymi jak filia czy przedstawicielstwo, oddział jest najbardziej samodzielny. Skarżący podniósł także, iż w myśl czeskiego kodeksu handlowego (par 13(3)) osobą upoważnioną do podejmowania wszelkich działań prawnych dotyczących oddziału jest zapisany w rejestrze handlowym, kierownik oddziału. On i tylko on. Nie właściciel firmy - matki. Zatem podejmując decyzje dotyczące oddziału podejmuję je wyłącznie jako jego kierownik. Kierownik, który ma jednakże prawo do udzielania pełnomocnictw w celu sprawnego funkcjonowania podległej mu organizacji. Zważywszy powyższe w ocenie Sądu bez oficjalnej wykładni czeskiego prawa brak jest podstaw do uznania Skarżącego i założony przez niego oddział w Czechach za jednego pracodawcę w rozumieniu polskich przepisów prawa.

10. Odnosząc się do drugiej kwestii wskazującej na brak prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy podnieść należy, iż organ w sposób jednoznaczny nie zbadał kwestii związanej z ubezpieczeniem pracowników oddziału w Czechach w polskim systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Sądu kwestia ta była także przedmiotem sporu między Skarżącym a ZUS. Z tych tez powodów organy administracji wydające decyzje w przedmiotowej sprawie powinny w ramach współdziałania organów administracji a także podmiotów odpowiedzialnych za ubezpieczenia społeczne ustalić jednolity sposób postępowania w sprawie składek na ubezpieczenia społeczne oraz obowiązkowych wpłat na PFRON. W ocenie Sądu współdziałanie podmiotów zainteresowanych prawidłowością postępowania podmiotów rozszerzających swoją działalność na inne kraje powinno być ścisłe i powinno prowadzić do przyjęcia jednolitego stanowiska w kwestii istnienia obowiązku zapłaty stosownych składek ubezpieczeniowych i wpłat na fundusze związane z rehabilitacją osób niepełnosprawnych.

11. Odnosząc się do kolejnych braków w zebranym przez organy materiale dowodowym podnieść również należy, iż organy zaniechały wyjaśnienia okoliczności, czy oddział założony przez Stronę był płatnikiem czeskiego odpowiednika PFRON. W ocenie Sądu okoliczność ta powinna zostać wyjaśniona przy ponownym rozpatrywania przedmiotowej sprawy. W ocenie Sądu organy właściwe w sprawie wpłat na PFRON powinny biorąc pod uwagę unijne zasady dotyczące konkurencyjności wyjaśnić, czy zgodnie z prawem wspólnotowym byłoby pobranie z tytułu zatrudniania polskich pracowników za granicą obowiązkowych wpłat na PFRON, a także na rzecz ich zagranicznych odpowiedników m.in. w Republice Czeskiej mimo oczywistego braku harmonizacji wpłat na fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

12. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1, art. 135, art. 152 oraz art. 200 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.