Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 834/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 12 lit.a, art. 54  par.1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. ("NUS", "organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego S.P. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 19 czerwca 2012 r. nr [...], które obejmują należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r.

Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 21 czerwca 2012 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] Bank [...] S.A. w S.

Skarżący, działający poprzez pełnomocnika, pismem z 9 lipca 2012 r. wniósł zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego.

NUS, postanowieniem z [...] lipca 2012 r. nr [...], uznał za nieuzasadnione zarzuty nieistnienia obowiązku podatkowego.

Dyrektor Izby Skarbowej w O ("DIS"), w wyniku złożonego zażalenia, postanowieniem z [...] września 2012 r. nr [...], uchylił powyższe postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

NUS, postanowieniem z [...] października 2012 r. nr [...], uznał za niedopuszczalny zarzut nieistnienia obowiązku i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaś postanowieniem nr [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia.

Skarżący, pismem z 4 grudnia 2012 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

NUS, postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...].

Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z 24 kwietnia 2015 r. nr [...], dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w O.

KRUS Oddział w O. pismem z 12 maja 2015 r. poinformował organ egzekucyjny, że od dnia 1 czerwca 2015 r. przystępuje do potrąceń ze świadczenia.

Skarżący, pismem z 25 maja 2015 r., wniósł, jak wskazał, "skargę na zajęcie egzekucyjne", W związku z otrzymaniem 12 maja 2015 r. zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej oraz zawiadomienia o wznowieniu realizacji zajęcia wierzytelności, Strona wniosła o wyjaśnienie o co chodzi w sprawie oraz na podstawie czego została zajęta emerytura. Nie rozumie z czego wynika należność w kwocie 372.168,99 zł, widniejąca na zawiadomieniu o zajęciu oraz kwota 370.462,42 zł, na wznowieniu realizacji zajęcia. Jej zdaniem, nie zalega z żadnymi opłatami wobec Urzędu Skarbowego w K. oraz nie przypomina sobie aby wobec jej osoby toczyło się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne więc nie wie, na jakiej podstawie zostało dokonane zajęcie emerytury.

"DIS", postanowieniem z [...] lipca 2015 r. nr [...], oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.

Skarżący, w zażaleniu z 29 lipca 2015 r. ponownie podniósł, że nie otrzymał żadnych tytułów, ani też nic nie wie o postępowaniu skarbowym i sądowym. Jego zdaniem, nigdy nie zostało udzielone pełnomocnictwo radcy prawnemu A.B. oraz synowi T.P., który również nigdy nie dostarczył żadnej korespondencji. Nic nie wie o przeprowadzonej kontroli skarbowej za rok 2007, nie była przesłuchiwana ani nie składała wyjaśnień urzędnikom skarbowym. W związku z brakiem jakiejkolwiek korespondencji w ww, sprawach oraz brakiem uczestnictwa w postępowaniach, wierzytelność nie może być ściągana od Strony.

Minister Rozwoju i Finansów ("Minister") postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. nr [...], utrzymał postanowienie DIS z [...] lipca 2015 r.

Strona, skargą z 13 stycznia 2017 r., zakwestionowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozstrzygnięcie Ministra. Zdaniem Skarżącego, jego syn T.P. nigdy nie dostarczył mu żadnej korespondencji skarbowej, ani tym bardziej tytułów. Nie udzielał także pełnomocnictwa ani synowi, ani radcy prawnemu A.B. Skarżący podkreślił kolejny raz, że nic nie wie o przeprowadzonej kontroli skarbowej za 2007 rok oraz, że nie był przesłuchiwany, ani nie składał wyjaśnień urzędnikom skarbowym, W związku z brakiem jakiejkolwiek korespondencji w ww. sprawach oraz brakiem uczestnictwa w postępowaniach, dochodzona wierzytelność nie może być ściągana od Strony. W ocenie Skarżącego, Minister nie zbadał kwestii braku dostarczenia tytułów wykonawczych, tylko zasugerował się opinią Urzędu Skarbowego, że tytuły odebrał syn T.P., który ich nie przekazał. Natomiast tytuły wykonawcze powinny być dostarczane osobiście, a nie za pośrednictwem osób trzecich.

Skarżący zwrócił się o zmianę postanowienia z [...] grudnia 2016 r. lub ponowne rozpatrzenie (jego) sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skargę należy oddalić.

2. Przedmiotem sporu jest prawidłowość postępowania w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne, czyli prawidłowość stosowania instytucji uregulowanej w art. 54 u.p.e.a.

3. W szczególności Skarżący podnosi brak (swojego) udziału, bez winy, w postępowaniu w następstwie doręczania przez organy korespondencji podmiotom nieuprawnionym: synowi, czy radcy prawnemu A.B. (s. 2 skargi, k 3 akt sądowych).

4. Sąd wskazuje, że w zaskarżonym postanowieniu ustosunkowano się do podnoszonych przez Stronę okoliczności dotyczących umorzenia lub zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a także braku udziału Skarżącego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

5. Sąd podziela pogląd, że skoro w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o czynnym udziale Zobowiązanego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, m.in.: podpisane przez niego pełnomocnictwo udzielone A.B. (z 20 stycznia 2012 r., dołączone do pisma zarzutowego z 9 lipca 2012 r. k. 15 akt administracyjnych), która w jej imieniu złożyła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne (nr tytułu wykonawczego [...], to uwagi o braku uprawnień do jego reprezentacji, przywołane przez Skarżącego, nie mogą znaleźć zrozumienia.

6. Zdaniem Sądu, nie sposób podzielić poglądu, że wystąpiła w sprawie okoliczności braku doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Przede wszystkim, już DIS, (oddalając skargę Strony) przeanalizował kwestię prawidłowości doręczeń, zaś Skarżący nie wykazał wadliwości w jego ocenie. Sąd podziela pogląd, zgodnie z którym, skoro wszystkie dokumenty oraz wszelka korespondencja organu egzekucyjnego, wysyłane były na adres Zobowiązanego, tj. [...] i każdorazowo były odbierane wraz ze wskazaniem daty i osoby odbierającej – brak jest przesłanek do stwierdzenia wadliwości tego doręczenia. Godne wzmianki jest to, że dokumenty urzędowe w postaci zwrotnych potwierdzeń odbioru, jednoznacznie potwierdzają, kiedy zostały odebrane przesyłki pocztowe wysyłane przez organ egzekucyjny. Skoro korespondencję kierowaną do Skarżącego odbierał jego syn (domownik), T.P., czyli osoba uprawniona do odbioru, wymieniona przez ustawodawcę w art. 43 k.p.a., doręczenie należało uznać za skuteczne. Ustalone bowiem w dorobku prawnym jest, że doręczenie pisma domownikowi wywołuje taki skutek jakby pismo zostało doręczone samemu adresatowi. Stąd też nie może być żadnych wątpliwości, że przesyłka została doręczona właśnie domownikowi. Na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru musi istnieć możliwość zidentyfikowania osoby odbierającej pismo jako domownika adresata tego pisma. Domownik powinien więc złożyć czytelny podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru zawierający imię i nazwisko. Jeśli podpis jest nieczytelny, to obok podpisu powinna znaleźć się adnotacja, że pismo odebrał na przykład mąż, siostra, syn, matka. Tylko spełnienie tych wymogów – co nastąpiło w sprawie - pozwala na zidentyfikowania osoby odbierającej pismo i ustalenie, czy odbioru dokonał domownik (wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., II OSK 2641/15, CBOSA).

7. Wbrew sugestiom Strony, ustawodawca, w art. 43 k.p.a. nie przewiduje składania przez domownika odbierającego pismo - odręcznego zobowiązania do oddania pisma adresatowi, jako warunku uznania doręczenia w trybie tego przepisu za prawidłowe. Z treści tego uregulowania nie wynika, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę wyraźnego oświadczenia, z którego treści wynika zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego oddania go adresatowi. W dorobku prawnym uznaje się, że okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia. Datą doręczenia pisma adresatowi jest bowiem dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu, nie zaś dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez te osoby. Okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2000 r., I SA/Lu 1731/98, LEX nr 40679, wyrok NSA z 12 lutego 1997 r., I SA/Łd 163/96, LEX nr 29034; wyrok NSA z 13 sierpnia 1997 r., III SA 633/96, LEX nr 31594). Podobnie nie jest słuszna argumentacja co do braku wykazania, że dorosły domownik podjął się oddania pisma adresatowi. W wyroku z dnia 7 listopada 2017 r., II GSK 436/16 NSA wskazał na treść art. 43 k.p.a., z którego wynika, że domniemanie doręczenia pisma odebranego zastępczo przez domownika zasadza się na założeniu, że skoro domownik odebrał pismo, to również przekazał je adresatowi. Omawiany powyżej zastępczy sposób doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (wyrok NSA z dnia 14 marca 2007 r., II GSK 315/06, LEX nr 321253; zob. także wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II OSK 2070/10, LEX nr 1121199. Dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi.

8. Strona nie wykazała wadliwości zasygnalizowanego powyżej stanowiska organów administracji, ani braku uprawnień syna (domownika) do przyjęcia korespondencji, zatem brak było podstaw do uchylenia postanowień DIS i Ministra. Stąd trafność poglądu, że Zobowiązanemu doręczono zawiadomienie o zajęciu z dnia 21 czerwca 2012 r. nr [...] wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 5 lipca 2012 r., ponieważ przesyłkę odebrał syn Zobowiązanego).

9. Sąd zaznacza, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Dlatego brak wiedzy Strony o przeprowadzonej kontroli skarbowej za 2007 r. oraz o tym, że nie była przesłuchiwana ani nie składała wyjaśnień urzędnikom skarbowym nie może mieć wpływu na wynik oceny prawidłowości zastosowania instytucji skargi na czynności egzekucyjne: okoliczności te dotyczą innego postępowania, a nie postępowania "wykonawczego" tylko, tj postępowania egzekucyjnego, w szczególności formalnoprawnych aspektów dokonywanych czynności egzekucyjnych.

10. Podsumowując, Sąd podkreśla, że postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. można badać jedynie te czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Skarga ta ma charakter subsydiarny i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego albo mogą być rozważane w zupełnie innym postępowaniu, np. podatkowym. Wobec braku wykazania przez Stronę wadliwości postępowania Sąd, nie dostrzegając tych wadliwości z urzędu, jest zobowiązany do potwierdzenia, że organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez Zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej.

11. Sąd zauważa, że organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wy konania przez Zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. la pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. Zajęcia świadczenia dokonano zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a., poprzez doręczenie do KRUS zawiadomienia o zajęciu z 24 kwietnia 2015 r. nr [...]. Wezwano także dłużnika zajętej wierzytelności, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu. Ze stanu faktycznego wynika, że dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu doręczono w dniu 27 kwietnia 2015 r.. natomiast Zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu doręczono w dniu 12 maja 2015 r. Do dokonania zajęcia wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655) oraz zawierał elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., tj. oznaczenie zobowiązanego – S.P., wierzyciela i organu egzekucyjnego - Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. i dłużnika zajętej wierzytelności - Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O. Zawiadomienie o zajęciu zawierało także prawidłowo określoną podstawę prawną (art. 79 § 1 u.p.e.a.). Ponadto kwestionowane zawiadomienie zawierało prawidłowe oznaczenie numerów tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę zajęcia, tj. nr [...] oraz nr [...]. Jednocześnie wskazana kwota dochodzonej należności i okres, za który należność została ustalona, odpowiadała wartościom określonym w tytułach wykonawczych. Ponadto w ww. zawiadomieniu o zajęciu organ egzekucyjny określił rodzaj i stawkę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Dlatego Sąd przyjął pogląd, że kwestionowana czynność egzekucyjna zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonana zawiadomieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. nr [...], została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

12. Stąd pogląd Sądu, że egzekucyjna zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonana zawiadomieniem z 24 kwietnia 2015 r. nr [...], została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawda.

13. Z tych powodów, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.