Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 927/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 1- 8, art. 58 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 207 ust. 1, ust. 4 pkt 8 i ust. 8, art. 210 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Towarzystwa A w W. na czynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w przedmiocie zgłoszenia do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić stronie skarżącej z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Ol 927/14 Uzasadnienie

Towarzystwo A (dalej jako: strona, skarżący) wystąpiło ze skargą na czynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w postaci zgłoszenia (na podstawie art.207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych) do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności dokonanej czynności.

Zaskarżonej czynności zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art.207 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r., o finansach publicznych, w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz.379), a co za tym idzie, niewłaściwe wyliczenie terminu, w którym skarżący, beneficjent środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, zobowiązany był do ich zwrotu.

Zarzucono też naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez uchybienie treści art.207 ust.4 ustawy o finansach publicznych, polegające na błędnym uznaniu, że zachodzą przesłanki wykluczenia beneficjenta z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, w następstwie czego organ dokonał zgłoszenia skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych na podstawie art.207 ustawy o finansach publicznych.

Kolejny zarzut dotyczy naruszenia przepisów postępowania poprzez uchybienie treści art.130 § 2 k.p.a. w ten sposób, że organ nie uwzględnił faktu wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu oraz sposób zwrotu środków i tym samym błędnie uznał, że beneficjent dokonał zwrotu środków po terminie, w sytuacji, gdy skarżący przelał środki na konta wskazane przez organ niezwłocznie po tym jak powziął informację o wniesieniu odwołania po terminie, którego to faktu do chwili składania odwołania nie był świadomy.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono dotychczasowy tok postępowania w sprawie zwrotu środków i wskazano, że nie doszło do uchybienia terminu ich zwrotu, co czyni bezprawnym działanie organu w postaci zgłoszenia beneficjenta do rejestru podmiotów wykluczonych. Skarga poprzedzona była wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, w którym skarżący domagał się od Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wystąpienia do Ministra Finansów z wnioskiem o wykreślenia skarżącego z przedmiotowego rejestru.

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej pismem z dnia "[...]" odmówił wystąpienia z ww. wnioskiem. W odpowiedzi na wniesioną do Sądu skargę wniósł natomiast o jej oddalenie wskazując, że w art.207 ust.4 pkt 3 ustawy o finansach publicznych przewidziano obowiązek nałożenia na beneficjenta sankcji w postaci wykluczenia z możliwości otrzymania środków na okres 3 lat, jeśli nie dokona on zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, co powoduje, że wniesienie odwołania od tej decyzji pozostaje bez wpływu na istniejący po stronie właściwej instytucji obowiązek nałożenia na beneficjenta omawianej sankcji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone musi być zatem sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem może zostać rozpoznana merytorycznie przez sąd, czy też zakwestionowane w niej akty lub czynności takiej sądowej kontroli nie podlegają. Skarga w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bowiem środkiem kontroli w tym sensie sformalizowanym i może być wniesiona tylko od aktów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1- 7 p.p.s.a. Dodatkowo skargę można również wnieść na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w ust. 1-4a art. 3 p.p.s.a. Powyższe wyliczenie ma charakter zupełny, a co za tym idzie sąd administracyjny nie jest właściwy do zajmowania się sprawami, które nie zostały wyraźnie wskazane w przywołanych wyżej przepisach.

Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Zgłoszenie skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych niewątpliwie nie mieści się w katalogu przypadków określonych w punktach od 1 do 3 i od 4a do 8. Nie zostało w nich wprost wymienione, nie jest też postanowieniem wydanym w postępowaniu zabezpieczającym lub egzekucyjnym, na które służy zażalenie (pkt 3).

Konieczne zatem jest ustalenie, czy zgłoszenie do rejestru podmiotów wykluczonych może być przedmiotem sądowej kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Z przepisu tego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przepis ten doczekał się licznych analiz w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie, ponieważ nie jest łatwe przeprowadzenie granicy dzielącej decyzje od innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej.

W orzecznictwie (np. post. NSA z dnia 28 listopada 2005 r., I OSK 1756/06, wyrok NSA z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt II FSK 709/09 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne powoływane dalej orzeczenia, o ile nie wskazano innego miejsca publikacji) i w piśmiennictwie (np. T. Woś [w]: Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, str. 59-60, B.Adamiak w artykule: Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a), Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 2 /5/2006 s.18) przyjmuje się, że omawiane akty lub czynności powinny odpowiadać następującym warunkom:

a) nie mogą być decyzjami lub postanowieniami, gdyż te są zaskarżane na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.,

b) są podejmowane w sprawach indywidualnych, gdyż akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.,

c) muszą mieć charakter publicznoprawny, gdyż tylko ten rodzaj działalności administracji publicznej został poddany kontroli sądowoadministracyjnej,

d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa - co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem) organu administracyjnego a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 8344/98 niepubl.; postanowienie NSA z dnia 21 lutego 1997 r. sygn. akt I SA 264/97, ONSA 1997, nr 4, poz. 182; postanowienie NSA z dnia 27 września 1996 r., sygn. akt I SA 1326/96 niepubl.).

Omówione kryteria wskazujące na cechy charakterystyczne tej grupy aktów i czynności organów administracji są, jak już wyżej wspomniano, akceptowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przykładowo, w uzasadnieniu uchwały z 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008, Nr 2, poz. 21) NSA stwierdził, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4, na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. również postanowienie NSA z 9 listopada 2009 r., I OSK 1495/09).

B. Adamiak we wcześniej wymienionym artykule zwraca uwagę, że decyzja administracyjna jest wynikiem autorytatywnej konkretyzacji normy administracyjnego prawa materialnego, dokonanej w trybie uregulowanym prawem procesowym. Art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. odnosi się do innych aktów dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Element uprawnienia i obowiązku łączy decyzje i inne akty, a tym samym rodzi pytanie, na jakich kryteriach należy oprzeć rozróżnienie tych form działania organu wykonującego administrację publiczną. Dalej Autorka wskazuje, że w doktrynie przyjmuje się, że ukształtowanie uprawnień lub obowiązków administracyjnoprawnych następuje w formie czynności prawnych a zatem w formie aktu normatywnego oraz w formie decyzji administracyjnej. Czynności faktyczne, których celem nie jest wywołanie skutku prawnego, jedynie taki skutek pośrednio mogą wywoływać, nie stanowią formy konkretyzacji uprawnień lub obowiązków.

Z powyższych uwag wynika, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. podejmowane są na podstawie przepisów prawa, jednak nie wymagają autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Podzielić przy tym należy pogląd, że użyte w omawianym przepisie sformułowanie "akty lub czynności (...) dotyczące uprawnień (..) nie może być rozumiane jako dopuszczenie również pośredniego związku pomiędzy aktem lub czynnością a uprawnieniem lub obowiązkiem danego podmiotu określonym w przepisach prawa. Akt lub czynność powinny ustalać, stwierdzać lub potwierdzać uprawnienie lub obowiązek określony przepisami prawa administracyjnego. Skarga z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie może więc dotyczyć sytuacji, kiedy określone obowiązki wynikają wprost z przepisów prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis; Warszawa 2005, str. 61).

W świetle powyższych uwag, przed przedstawieniem motywów odrzucenia skargi złożonej w niniejszej sprawie, niezbędne jest także wprowadzenie w problematykę związaną ze zgłoszeniem podmiotu podlegającego wpisowi do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, w kontekście dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej.

Prowadzenie omawianego rejestru przewiduje art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.; zwanej dalej: "u.f.p.") stanowiąc, iż Minister Finansów prowadzi rejestr podmiotów wykluczonych na podstawie art. 207 oraz udostępnia te informacje instytucjom zarządzającym, instytucjom pośredniczącym, instytucjom wdrażającym i instytucji certyfikującej (po zmianie od 13 września 2014 r. także beneficjentom w zakresie ich własnego statusu)

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2010 r. w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (Dz. U. Nr 125, poz. 846; zwane dalej: "rozporządzeniem) – wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 210 ust. 2 u.f.p. – określa: 1) sposób i tryb wpisywania podmiotów wykluczonych do rejestru; 2) wzór formularza zgłoszenia podmiotu podlegającego wpisowi do rejestru; 3) zakres przedmiotowy informacji, które będą zawarte w rejestrze; 4) sposób i tryb uzyskiwania informacji z rejestru; 5) tryb przekazywania informacji zawartych w rejestrze; 6) sposób i tryb dokonywania zmian w rejestrze (§ 1).

Zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia, ilekroć w jest w nim mowa o podmiocie wykluczonym – rozumie się przez to podmiot wykluczony z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, w trybie określonym w art. 207 ustawy.

Art. 207 u.f.p. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 13 września 2014 r.), do którego odsyłają przytoczone wyżej regulacje – określa sankcje budżetowe związane z nieprawidłowym wykorzystaniem środków europejskich. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja, o której mowa w ust. 9 stała się ostateczna na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Według ust. 8 w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust.9 lub 11 wzywa do: 1) zwrotu środków lub 2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W myśl ust. 9, po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju albo ustawy z dnia 3 kwietnia 2009r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2. Stosownie zaś do ust. 4 pkt 3 art. 207 u.f.p., w przypadku, o którym mowa w ust. 1, beneficjent zostaje wykluczony z możliwości otrzymania środków, o których mowa w ust. 1, jeżeli nie zwrócił środków w terminie, o którym mowa w ust. 1.

Zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, w przypadku niezwrócenia przez beneficjenta środków w terminie, o którym mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p. właściwa instytucja zgłasza (a zatem jest zobowiązania do zgłoszenia) podmiot podlegający wpisowi do rejestru niezwłocznie po dniu, w którym decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., stała się ostateczna. Zgłoszenie to jest podstawą wpisu do rejestru (§ 3 ust. 1 rozporządzenia).

Wykluczenie z możliwości otrzymania środków, przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich i wpis do rejestru podmiotów wykluczonych jest dodatkowym, wynikającym z mocy prawa, skutkiem wydania ostatecznej decyzji. Wpis do rejestru podmiotów wykluczonych nie stanowi przy tym wykonania decyzji o zwrocie, a jedynie odrębny skutek jej wydania i nie ma związku ani z wykonaniem, ani ze wstrzymaniem wykonania decyzji. Prowadzony przez Ministra Finansów rejestr ma zwiększyć skuteczność stosowania przepisów dotyczących wykluczenia beneficjentów z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Dane pozyskane z rejestru umożliwią instytucjom zaangażowanym w realizację projektów ustalenie istnienia lub nieistnienia przeszkód prawnych dla dokonywania przysporzeń na rzecz konkretnych beneficjentów. Na takie aspekty związane z wpisem do rejestru zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GZ 297/14 ( LEX nr w bazie 1481877).

Zarówno w u.f.p. jak i w rozporządzeniu brak jest natomiast unormowań, które pozwalałyby przyjąć, że zgłoszenie do rejestru (czy wpis) ustala bądź stwierdza wykluczenie ani też, że potwierdza utratę przez beneficjenta uprawnień otrzymywania środków.

Tak więc – jak wynika z dotychczasowych rozważań – to nie czynność zgłoszenia skutkuje wykluczeniem beneficjenta z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów realizowanych z udziałem środków europejskich. Z treści przytoczonych wyżej regulacji, zawartych w art. 207 ust. 1,4, 8 i 9 u.f.p. wynika bowiem jednoznacznie, że utrata uprawnień do otrzymywania tych środków (wykluczenie) powstaje z mocy prawa, nie wymaga zatem konkretyzacji żadnym aktem ani czynnością. Tymczasem, jak już podniesiono, skarga z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie może dotyczyć sytuacji, kiedy określone obowiązki wynikają wprost z przepisów prawa.

Kwestia zgłoszenia podmiotu podlegającego wpisowi do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, była już niejednokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych w świetle dopuszczalności drogi sądowo administracyjnej (por. postanowienia NSA: z dnia 3 lipca 2014 r. o sygn. akt II GSK 715/14, z dnia 14 października 2014 r. o sygn. akt II GSK 2268/14; postanowienia WSA w Warszawie: z dnia 17 lipca 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 1385/14, z dnia 17 lipca 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 1454/14, z dnia 9 grudnia 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 2960/14).

Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, zgłoszenie do omawianego rejestru jest czynnością materialno-techniczną, pozbawioną cech rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu niepodległego organizacyjnie organowi dokonującemu tego zgłoszenia. i nie może zostać uznane za "inne akty lub czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przez co nie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Czynność ta jest jedynie kierowanym do organu prowadzącego rejestr stwierdzeniem zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 207 ust. 4 u.f.p. Adresatem zgłoszenia jest podmiot prowadzący rejestr a nie podmiot, którego zgłoszenie dotyczy. Dokonywany zaś w oparciu o zgłoszenie wpis w rejestrze ma wyłącznie funkcję informacyjną i jest prawną konsekwencją zaistnienia podstawy takiego wpisu. Dodatkowo wskazać również należy, iż wykluczenie z możliwości otrzymania środków europejskich następuje z mocy prawa i istnieje niezależnie od zgłoszenia podmiotu do rejestru. Samo zgłoszenie nie ma zatem wpływu na stan wykluczenia, w którym znajduje się beneficjent. Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że kwestię dotyczącą tego, w jaki sposób podmiot wpisany do rejestru może zakwestionować dokonanie zgłoszenia do rejestru lub wpis do rejestru rozważał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 października 2014 w sprawie o sygn. akt II GSK 2268/14. Sąd ten podkreślił, że to nie czynność zgłoszenia (ani nie czynność dokonania wpisu do rejestru) skutkuje wykluczeniem beneficjenta z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów realizowanych z udziałem środków europejskich. Z treści bowiem regulacji, zawartych w art. 207 ust. 1, 4, 8 i 9 u.f.p. wynika jednoznacznie, że utrata uprawnień do otrzymywania tych środków (wykluczenie) powstaje z mocy prawa, nie wymaga zatem konkretyzacji żadnym aktem ani czynnością a skarga z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie może dotyczyć sytuacji, kiedy określone obowiązki wynikają wprost z przepisów prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, iż z regulacji rozporządzenia w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych wynika, że wpis jest dokonywany, jeżeli zgłoszenie spełnia określone tym aktem wykonawczym wymogi (§ 3 ust. 2, 4, § 4). Okres wykluczenia nie jest utożsamiany z istnieniem wpisu do rejestru (art. 207 ust. 5 u.f.p.) brak więc podstaw prawnych, by przyjąć, że Minister Finansów - działający jedynie na wniosek właściwej instytucji, zobowiązany do dokonania wpisu na podstawie poprawnego zgłoszenia - uprawiony został do merytorycznej oceny zasadności zgłoszenia. Doprowadzenie do zgodności informacji zawartych w rejestrze ze stanem faktycznym i prawnym następuje na podstawie regulacji § 9 ww. rozporządzenia. Według NSA nieuznanie zgłoszenia i wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymywania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich za czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie oznacza pozbawienia tych podmiotów prawa do kontroli przez sąd zgodności z prawem wykluczenia beneficjenta z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów realizowanych z udziałem środków europejskich. Przede wszystkim beneficjentowi służy skarga na decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p. W sytuacji zaś, gdy - w ocenie beneficjenta - nie ma podstaw do uznania go za wykluczonego (z przyczyn innych niż ewentualnie wadliwa decyzja określająca kwotę zwrotu - m.in. z uwagi na treść art. 207 ust. 7 powołanej ustawy) kwestię tę może on podnosić w postępowaniu o przyznanie środków - a decyzje wydane w tym postępowaniu mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. NSA zwraca uwagę, że wprawdzie "informacjom" z rejestru, udostępnianym przez Ministra Finansów właściwym instytucjom, należy przypisać charakter dokumentu urzędowego, jednak domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało urzędowo zaświadczone może być obalone.

Skarżący w niniejszej sprawie kwestionując czynność zgłoszenia do rejestru podważa przede wszystkim zasadność dokonania zgłoszenia go do rejestru podmiotów wykluczonych argumentując, że nie zaistniała taka sytuacja faktyczna i prawna, która uzasadniałaby przyjęcie, że zwrot środków nastąpił po terminie. Czyni tym samym założenie co do dopuszczalności poddania sądowej kontroli tej czynności. Wymagający rozstrzygnięcia problem w pierwszej kolejności sprowadzał się jedynie oceny, czy zaskarżona czynność zgłoszenia do rejestru stanowi czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Ponieważ dokonana ocena wyklucza objęcie tej czynności kognicją sądu administracyjnego, nie było podstaw do podawania kontroli merytorycznej zgłoszenia skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych. W tej sytuacji nie było też potrzeby rozważania czy strona skarżąca spełnia przesłanki z art. 207 ust. 7 u.f.p., a zatem czy jest podmiotem wykluczonym z możliwości otrzymywania środków.

W konsekwencji, zgłoszenie skarżącej strony do rejestru podmiotów wykluczonych nie może zostać uznane za "inne czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przez co nie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.

﻿ Stosownie do treści art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego, wobec czego na podstawie § 2 tego przepisu należało orzec, jak punkcie drugim sentencji postanowienia.