Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 316/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.2 pkt.8 , art. 20, art.22 ust.2 i 3 , art.23
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: par.10 ust.1 pkt.2, par.11 ust.1 pkt.2, par.12, par. 44, par.45 ust.1, par.46, par.47 ust.3
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek ( spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Bożenna Blitek Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 31 stycznia 2013r. nr [....] w przedmiocie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta O. decyzją z dnia 2 listopada 2012 r. nr [....] orzekł o zmianie danych ewidencyjnych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb O. polegających na ujawnieniu do działek nr nr [....] prawnych współwłaścicieli: A.P. c. [....] oraz M.F. s. [....] - po ½ cz. zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w O. z dnia 30 marca 1963 r. sygn. I Ns.44/63 o dział spadku, mapą sytuacyjną nr [....] przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 28 lutego 1972 r., postanowieniem Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 1550/04 z dnia 21 grudnia 2004 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S.P. oraz postanowieniem Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 735/10 z dnia 6 października 2010 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M.P. i J.P. - w miejsce Skarb Państwa gospodarz zasobem Gmina O.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 20 ust. 1 pkt.1 ust. 2 pkt 1, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287) dalej "P.g.k.", § 12 ust. 1 pkt 2; § 44 pkt. 2 § 45; § 46 ust. 1; § 47 ust. 1, ust. 3 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r., nr 38, poz. 454) dalej "rozporządzenie", oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj.:Dz.U. z 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2013 r., poz. 267), dalej "K.p.a.".

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że na wniosek A.P. oraz M.F. zostało wszczęte postępowanie w sprawie ujawnienia wnioskodawców jako właścicieli działek nr nr [....] (ul......) obręb O. - dawne działki nr nr [....] obręb W.

Przedmiotem postępowania jest nieruchomość składająca się z działek nr nr [....] ul. [....] obręb [....]ujawniona w operacie ewidencji gruntów i budynków jako własność: Skarb Państwa, gospodarz zasobem: Gmina O.

Postanowieniem Sądu Powiatowego w O. sygn. l Ns 44/63 z dnia 30 marca 1963 r. o dział spadku po I.P. - S.p. otrzymał na wyłączną własność [....] j, położoną w W. zapisaną w tabeli likwidacyjnej tej wsi pod nr [....] o pow. 7 morgów 237 prętów.

W dniu 28.02.1972 r. za nr [....] do składnicy geodezyjnej został przyjęty operat podziału działek nr nr [....] położonych w W. stanowiących dodatek do osady [....] zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [....] we wsi W zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej brak jest tego operatu.

W 1978 r. dla obrębu O. operatem pomiarowym nr [....] założono nową ewidencję gruntów. Wskutek tego do miasta O. przyłączono część działek z obrębu W. , m in. działki nr nr [....] . Ww. działki w obrębie O. otrzymały nowe oznaczenie jako działki nr nr [....] . Zostały one ujawnione w operacie ewidencji gruntów obręb O. w poz. rej. nr [....] jako własność P.S. syn [....] .

W 1979 r. zmianą nr [....] działki nr nr [....] zostały przeniesione do poz. rej nr [....] na rzecz Urzędu Miejskiego w O. W wykazie dowodów zmian w operacie ewidencji gruntów za1979 r. pod nr zmiany [....] powołane są akty notarialne nr nr [....] jako dokumenty stanowiące podstawę zmiany. W dowodach zmian brak jest aktów notarialnych nr [....] będących podstawą zmiany [....]. W Sądzie Rejonowym w O. Wydział V Ksiąg Wieczystych odszukano i pozyskano kserokopię powyższych aktów notarialnych. Nie dotyczą one jednak przedmiotowych działek. Obecnie działki ujawnione są jako własność: Skarb Państwa, gospodarz zasobem: Gmina O.

Postanowieniami Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 1550/04 z dnia 21 grudnia 2004 r. oraz sygn. II Ns 735/10 z dnia 6 października 2010 r. stwierdzono nabycie spadku po S.P. oraz po M.P. i J.P. na rzecz A.p. c. [....] oraz M.F. s. [....] .

Ustalono, że Skarb Państwa - Starosta O. nie legitymuje się tytułem własności do przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 17.10.2011 r. Urząd Miasta i Gminy w O. Wydział Geodezji i Gospodarki Mieniem poinformował, iż działki w terenie stanowią część ul. [....]. zgodnie z uchwałą w sprawie zmian nazw ulic z dnia 19.04.1991 r. nr XXII/92/91. Gmina O. włada tą nieruchomością na zasadach samoistnego posiadania.

Ponadto Urząd Miasta i Gminy O. pismem z dnia 8.03.2012r. przekazał odszukane dokumenty, które mogłyby potwierdzić własność Gminy O. tj. uchwałę nr 56/529/71 Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia 12 lipca 1971 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego terenu budownictwa jednorodzinnego w W. , szkic koncepcji planu zagospodarowania terenu osiedla oraz planu szczegółowego zagospodarowania części terenu osiedla domków jednorodzinnych K.

Zgromadzony materiał w sprawie zawiera również pisemne informacje z Archiwum Zakładowego Starostwa Powiatowego w O. , Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta i Gminy O. , Archiwum Państwowego w K. , Archiwum Państwowego w K. , [....] Urzędu Wojewódzkiego K. , [....] Urzędu Wojewódzkiego w K. oraz [....] Spółdzielni Mieszkaniowej w O. , z których wynika, iż ww. instytucje nie są w posiadaniu dokumentacji związane ze sprawą tj.:

- decyzji zatwierdzającej podział dawnych działek nr nr [....] położonych w W. operatem nr [....] bądź decyzji o przejęciu dawnych działek nr nr [....] stanowiących obecnie [....] na własność Skarbu Państwa;

- dokumentów dotyczących wywłaszczenia bądź wykupu na rzecz Gminy O. lub Skarbu Państwa działek nr nr [....] obręb O. - dawne działki nr nr [....] obręb W. ;

- dokumentacji dotyczącej pozwoleń na budowę ulicy [....] oznaczonej jako działki ewidencyjne nr nr [....] obręb O. , dawne działki nr nr [....] obręb W.

Z pisma z dnia 28.09.2012 r. wynika, iż Gmina O. prowadzi prace mające na celu skompletowanie materiałów do złożenia do Sądu wniosku o zasiedzenie działek nr nr [....] stanowiących część ul. [....] .

Organ przywołał treść § 12 ust. 1 rozporządzenia. Wskazał, że zapisy zawarte w ewidencji gruntów dotyczące uprawnień do gruntu (w tym w szczególności prawa własności) mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 ust. 1 rozporządzenia, a w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów źródeł tych nie można w sposób dowolny interpretować. Z powyższego wynika więc, że organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu, nie może zaś takiego prawa sam ustanowić.

A.P. wnioskuje o ujawnienie prawa własności do przedmiotowych działek w oparciu o dokumenty wymienione w § 12 ust. 1 rozporządzenia tj.: postanowienie Sądu Powiatowego w O. z dnia 30.03.1963 r. sygn. I Ns.44/63 o dział spadku, mapę sytuacyjną nr [....] przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 28 lutego 1972 r., postanowienie Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 1550/04 z dnia 21 grudnia 2004 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S.p. , postanowienie Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 735/10 z dnia 6 października 2010 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M.P. . i J.P. , z których to dokumentów wynika jej prawo własności do gruntu oznaczonego jako działki nr nr [....]

Wpisy w ewidencji gruntów i budynków praw podmiotowych, w tym właściciela do gruntu, wymagają stosownie do § 12 ust. 1 rozporządzenia, podstawy wynikającej bądź z księgi wieczystej, bądź ostatecznej decyzji administracyjnej, aktu notarialnego, lub też z prawomocnego wyroku sądowego.

Żadnego z tych dokumentów pozostałe strony postępowania tj. Starosta O. - organ wykonujący prawa właścicielskie Skarbu Państwa, jak i Gmina O. nie przedłożyły. Dokumentów takich również organ ewidencyjny prowadzący postępowanie nie odnalazł.

Urząd Miasta i Gminy O. na poparcie swojego prawa własności do przedmiotowych działek przedłożył jedynie Uchwałę nr [....] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia 12 lipca 1971 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego terenu budownictwa jednorodzinnego w W. oraz szkic koncepcji planu zagospodarowania terenu osiedla oraz planu szczegółowego zagospodarowania części terenu osiedla domków jednorodzinnych K. Z powyższych dokumentów jednak nie wynika, aby Gmina O. lub Skarb Państwa nabyły prawo własności przedmiotowych działek. Akty notarialne nr [....] powołane przy zmianie [....] nie mogły być podstawą ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków własności Skarbu Państwa do przedmiotowych działek, ponieważ ich nie dotyczą.

Mając na uwadze dyspozycje zawarte w § 12 ust. 1 rozporządzenia, organ ewidencyjny zobowiązany jest do ujawnienia prawa własności na rzecz A.P. c. [....] oraz M.F. s. [....] - po ½ cz. każdy do działek nr nr [....] zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w O. z dnia 30 marca 1963 r. sygn. I Ns.44/63 o dział spadku, mapą sytuacyjną nr [....] przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 28 lutego 1972 r., postanowieniem Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 1550/04 z dnia 21 grudnia 2004r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S.P. oraz postanowieniem Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 735/10 z dnia 6 października 2010 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M.P. i J.P.

Gmina O. , działając przez Burmistrza Miasta i Gminy O. , wniosła od powyższej decyzji odwołanie. Zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię w tym § 12 rozporządzenia i P.g.k. oraz niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

Strona odwołująca się podniosła, że organ orzekając o zmianach ewidencyjnych posiadał wiedzę o zamiarze złożenia przez Gminę O. wniosku do właściwego sądu o nabycie własności działek nr nr [....] w drodze zasiedzenia. Pomijając te dane organ naruszył art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., ponieważ zaniechał wydania z urzędu postanowienia o zawieszeniu postępowania. Rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy, bowiem od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Za takie zagadnienie wstępne mające znaczenie dla rozpoznania sprawy ma sprawa o zasiedzenie, która rozstrzygnie o prawie własności ww. działek. Prezentowane stanowisko poparte jest orzecznictwem sądów administracyjnych. Z tych względów organ winien uznać postępowania przed sądem cywilnym o zasiedzenie jako zagadnienie wstępne i nie powinien zakończyć postępowania przez dokonanie zmian ewidencyjnych lecz odmówić tych zmian lub zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Zawieszenie na tej podstawie następuje z urzędu a nie z wniosku strony.

Bezsporne jest, że organ prowadzący ewidencję nie jest uprawniony do orzekania o tytule prawnym do nieruchomości, który wskazuje osobę jej właściciela, jest natomiast zobowiązany do wpisu do ewidencji prawa wynikającego z posiadanych, w tym przedstawionych przez zainteresowanego dokumentów, których katalog został wyczerpująco wskazany w § 12 rozporządzenia.

Organ uznając, że przedstawione dokumenty potwierdzają współwłasność A.P. i M.F. , nie wziął pod uwagę tego, że obowiązujący przed orzeczoną zmianą wpis na rzecz Skarbu Państwa wraz wpisem dotyczącym Gminy O. jako dysponującego zasobem obowiązywał od 1979 r. Tak długi okres od dokonania zmiany na rzecz Skarbu Państwa do dnia wydania decyzji winien wskazać organowi, że wniosek o zasiedzenie jest uprawdopodobniony.

[....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. decyzją z dnia 31.01.2013 r. nr [....] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.", w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2 P.g.k.:

1. uchylił w całości zaskarżoną decyzję;

2. odmówił aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obręb O. , jednostka ewidencyjna O. polegającej na ujawnieniu dla działek ewidencyjnych nr nr [....] oraz [....] prawnych współwłaścicieli, tj. A.P. oraz M.F. po ½ części zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w O. z 30.03.1963 r. sygn. I Ns.44/63 o dział spadku; mapą sytuacyjną nr [....] przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 28.02.1972 r.; postanowieniem Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 1550/04 z 21.12.2004 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S.P. oraz postanowieniem Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 735/10 z 6.10.2010 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M.P. . i J.P. w miejsce Skarbu Państwa oraz Gminy O. - gospodarza zasobem nieruchomości

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 2 pkt 8, art. 22 ust. 1 i art. 20 P.g.k. Wskazał, że określając przedmiot ewidencji oraz sposób jej gromadzenia w postaci operatu ewidencyjnego ustawa nie normuje zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków i wprowadzania w niej zmian. Kwestię tą regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z § 44 rozporządzenia wynika, że starosta jest zobowiązany do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Z kolei według § 45 ust. 1 aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Aktualizacji danych zawartych w ewidencji starosta dokonuje bądź z urzędu bądź na wniosek uprawnionych podmiotów (właścicieli, użytkowników wieczystych, władających), po przedłożeniu stosownych dokumentów uzasadniających potrzebę aktualizacji.

Organ wskazał, że aktualizacja danych ewidencyjnych może nastąpić w dwojakim trybie. Albo w trybie czynności materialno-technicznej przez wprowadzenie do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia (art. 22 ust. 2 i 3 oraz art. 23 P.g.k. w zw. z § 46 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia) albo w drodze decyzji administracyjnej (§ 47 ust. 3 rozporządzenia). Ta druga sytuacja będzie miała miejsce, gdy okaże się, że aktualizacja operatu wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów.

Nadto organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ewidencja obejmuje także dane dotyczące właścicieli nieruchomości, oraz przywołując treść § 12 ust. 1 rozporządzenia podniósł, że zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do niego, w tym szczególnie prawa własności, mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 rozporządzenia.

W postępowaniu ustalono, iż obecnie w jednostce rejestrowej G14 obręb O. jako właściciel działek ewidencyjnych nr nr [....] (ul.....) ujawniony jest Skarb Państwa, natomiast jako gospodarza zasobem nieruchomości wykazano Gminę O. Dla nieruchomości nie została założona księga wieczysta. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika również, iż w stosunku do nieruchomości ani Starosta O. - organ wykonujący prawa właścicielskie Skarbu Państwa, ani Gmina O. nie były w stanie wykazać swoich uprawnień właścicielskich.

Prowadzone przez Gminę O. prace archiwalne, jak poinformowano organ ewidencyjny pismem z 28.09.2012 r., mają na celu, wobec braku dokumentów potwierdzających własność na rzecz gminy, skompletowanie materiałów do złożenia do sądu cywilnego wniosku o zasiedzenie przedmiotowych działek.

W ramach postępowania organ I instancji uzyskał również oświadczenia od stron postępowania ( A.P. . oraz M.F. ), iż działki nie były przedmiotem wywłaszczenia oraz wykupu na rzecz Skarbu Państwa bądź Gminy O.

Z informacji przedłożonych przez A.P. wynika, iż jest ona spadkobierczynią w ½ części po S.P. W szczególności z postanowienia Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 1550/04 z 21.12.2004 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S.P. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 735/10 z 6.10.2010 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M.P. i J.P. wynika, iż spadek po S.P. nabyła A.P. w ½ części oraz M.F. w ½ części.

Zgodnie natomiast z prawomocnym orzeczeniem Sądu Pokoju w S. z 27 lipca 1918 r. NC.161/17 w sprawie o podział spadku po zmarłych A.P. i M.P. - I.P. (syn) nabył północną połowę osady włościańskiej we wsi W. , powiat [....] , zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [....] o pow. 7 morgów i 237 prętów (4,3614 ha).

Natomiast prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego w O. , sygn. I Ns.44/63 z 30 marca 1963 r. o dział spadku po I.P. S.P. nabył ww. nieruchomość na wyłączność.

Z dokumentacji wynika ponadto, iż w dniu 28.02.1972 r. za nr [....] do składnicy geodezyjnej został przyjęty operat podziału działek nr [....] położonych w W. stanowiących "dodatek" do osady [....] zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [....] we wsi W.

Organ ustalił, iż w 1976 r. ww. operat został przenumerowany i otrzymał nowy nr [....] , którego nie odnaleziono w zasobach powiatowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej. W aktach sprawy znajduje się jednak oryginał zaklauzulowanej mapy sytuacyjnej z podziału działek nr [....] stanowiących "dodatek" do osady [....] zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [....] we wsi W. , wykonanej przez geodetę E.O. , będącej częścią operatu nr [....] . Z ww. mapy wynika, iż działka nr [....] (poz. rej.....) podzieliła się na działki od [....] do [....], a jako właściciela tych działek ujawniono S.P. Działki te stanowiły północną połowę "dodatku" do osady [....] . Ww. działki zostały przeniesione do poz. rej. [....] . Natomiast działka nr [....] podzieliła się na działki od [....] do [....] , a jako właściciela wykazano J.Z. . Z kolei te działki stanowiły południową połowę "dodatku" do osady [....] .

W 1978 r. dla obrębu O. operatem pomiarowym nr [....] (zm. 10/78) założono nową ewidencję gruntów. W ramach nowej ewidencji do miasta O. przyłączono część terenów przyległych, w tym działki nr [....] z obrębu W. Ww. działki otrzymały nowe oznaczenia - odpowiednio [....] i zostały ujawnione w operacie ewidencji gruntów obrębu O. w poz. rej. [....] jako własność S.P.

W 1979 r. zmianą nr [....] działki nr [....] zostały przeniesione do poz. rej. nr [....] . Podstawą zmiany, ujawnioną w wykazie dowodów zmian w operacie ewidencji gruntów za 1979 r., były akty notarialne nr [....] oraz [....] . W związku z brakiem ww. aktów notarialnych w dowodach zmian, zostały one odszukane przez organ I instancji w Sądzie Rejonowym w O. Wydział V Ksiąg Wieczystych. Z ich treści nie wynika by dotyczyły one przedmiotowych działek.

Pierwszy z nich, datowany na 10.04.1973 r. dotyczy, bowiem przeniesienia prawa własności działki nr [....] , natomiast drugi, datowany na 27.08.1976 r. dotyczy przeniesienia prawa własności działki nr [....] . W związku z tym ww. akty notarialne nie mogły być podstawą przeniesienia prawa własności nieruchomości składającej się z działek nr [....] .

Natomiast z aktu notarialnego Repertorium [....] nr [....] r. z [....] .1973 r. wynika, iż J.Z. stała się właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 7 morgów 237 prętów, położonej we wsi W. , stanowiącej południową część osady [....] zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr 18. Ww. nieruchomość stanowiła część spadku po zmarłych A.P. i M.P. na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu [....] w S. e z 27 lipca 1918 r. NC.161/17 w sprawie o podział spadku (północną część jak wykazano wyżej otrzymał I.P.). Co ważne, z wyjaśnień J.Z. zawartych w tym akcie wynika, iż "do tej jej nieruchomości z podziału ogólnych serwitutów przydzielono tak zwany "dodatek" o powierzchni 1,3713 ha, wykazany na okazanej mapie, wpisanej do ewidencji w składnicy geodezyjnej w O. w dniu 22 lutego 1972 r. za nr [....] . Ten dodatek podzielony został na wspomnianej mapie na działki, oznaczone kolejnymi numerami od [....] do [....] ". Z dokumentacji wynika także, iż ww. nieruchomości nie miały urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów.

Z ww. aktu notarialnego wynika zatem, iż wskazane na ww. mapie sytuacyjnej działki nr [....] oraz [....] , które następnie uległy podziałowi, stanowiły "dodatek" do osady [....] zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [....] we wsi W. . W aktach sprawy brak jednak informacji na temat sposobu przydzielania ww. "dodatku". Działki nr [....] do [....] (po dokonaniu podziału działki nr....) oraz działka nr [....] stanowią zatem północną połowę "dodatku" do ww. osady [....] .

Natomiast prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego w O. , sygn. akt I Ns.44/63 z 30 marca 1963 r. o dział spadku po I.P. S.P. nabył, jak już wykazano północną połowę osady włościańskiej we wsi W. , powiat [....] , zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [....] o pow. 7 morgów i 237 prętów (4,3614 ha). Ww. orzeczenie nie wskazuje jednak jednoznacznie, by w skład masy spadkowej po I.P. wchodziła północna połowa "dodatku" do ww. osady włościańskiej, którą stanowić miała działka nr [....] .

Dodatkowo powołane przez organ I instancji prawomocne postanowienie Sądu Powiatowego w O. , sygn. I Ns.44/63 z 30 marca 1963 r., będące podstawą aktualizacji danych podmiotowych w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb O. , jednostka ewidencyjna o. opiewa na stan sprzed założenia ewidencji gruntów, określa nieruchomość w sposób opisowy, a zatem nie zawiera informacji o numerach działek, dlatego też nie może stanowić podstawy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany co do uprawnień właścicielskich.

W sprawie niezbędne było przedłożenie stosownej dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z której wynikałoby nawiązanie nieruchomości opisanej jako "północna połowa osady włościańskiej" do obecnie obowiązującej ewidencji gruntów i budynków. Jak już wykazano takim dokumentem nie może być mapa sytuacyjna z podziału działek nr [....] stanowiących "dodatek" do osady [....] zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [....] we wsi W.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym konsekwentnie podkreśla się, iż zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do gruntu mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 ust. 1 rozporządzenia oraz, iż w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów źródeł tych nie można w sposób dowolny interpretować. Wynika stąd, iż organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wprost wynika z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu, nie może zaś takiego prawa interpretować ani ustanowić, tj. przyjąć, iż wprawdzie danego prawa nie poświadcza w sposób bezpośredni żaden dokument, niemniej jego istnienie można wywieść z przesłanek pośrednich.

Organ odwoławczy stanął, zatem na stanowisku, iż mimo tego, że dokument wskazany w skarżonej decyzji (postanowienie Sądu Powiatowego w O. , sygn. I Ns.44/63 z 30 marca 1963 r.) jest jednym z dokumentów wymienionych w § 12 rozporządzenia, to nie może on stanowić samodzielnej podstawy do aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie podmiotowym.

Przedstawione wyżej rozumienie pojęcia aktualizacji oraz techniczno-deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków, która jest wyłącznie systematycznie aktualizowanym zbiorem (rejestrem) informacji o gruntach, budynkach, lokalach i ich właścicielach - wyklucza dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych lub które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze cywilnego sporu o własność. Poza tym, jeżeli chodzi o orzeczenia sądów cywilnych, to podstawą wpisów w ewidencji (w tym zmian podmiotowych) mogą być tylko te z nich, które dotyczą danych ujawnianych w ewidencji gruntów. Nie można tym samym na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów czy sądów.

Zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja nie pozwala w związku z tym na uwzględnienie żądania wnioskodawców, które sprowadza się do dochodzenia uprawnień właścicielskich. Natomiast ani Starosta O. , ani organ odwoławczy nie jest uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie uprawnień do gruntu.

Podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące braku zawieszenia przez Starostę O. postępowania pomimo wiedzy, iż Gmina O. ma zamiar złożyć wniosek do właściwego sądu o nabycie własności przedmiotowych działek w drodze zasiedzenia, zdaniem organu odwoławczego są nieuzasadnione.

Po pierwsze nie złożono wniosku o zawieszenie postępowania ze względu na zamiar złożenia przez Gminę O. pisma do sądu cywilnego o stwierdzenie zasiedzenia działek. W związku z tym organ nie miał obowiązku wydawać postanowienia o zawieszeniu bądź odmowie zawieszenia postępowania.

Po drugie zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd a ponadto zagadnienie to nie zostało rozstrzygnięte. Wynika z tego, że obok ustalenia, że postępowanie jest w toku i, że zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, organ jest obowiązany ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a zagadnieniem wstępnym. W razie, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Samo zaś stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania. Stanowisko, zgodnie z którym przyszłe rozstrzygnięcie w przedmiocie zmian prawa własności (stwierdzenie zasiedzenia) nie ma wpływu na aktualną treść operatu ewidencji gruntów, tym samym zawisłość sprawy o zasiedzenie nie może być uznana za zagadnienie wstępne poparte jest orzecznictwem sądów administracyjnych.

Podejmując zatem próbę oceny przesłanek wynikających z art. 97 § 1 K.p.a. organ nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej.

Zważywszy na treść przepisów rozporządzenia, niezależnie od merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowe w sprawie o zasiedzenie nieruchomości, bądź po przedłożeniu innego przewidzianego przez § 12 rozporządzenia dokumentu (np. księga wieczysta), organ prowadzący ewidencję gruntów z urzędu, stosownie do § 46, będzie miał możliwość wprowadzenia ewentualnej zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał materiał dowodowy sprawy za nie wymagający dodatkowego uzupełnienia, co obligowało do zastosowania instytucji reformacji i orzeczenia co do istoty sprawy.

A.P. wniosła na powyższą decyzję skargę, zarzucając jej naruszenie § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Zdaniem skarżącej, organ dysponuje dokumentami w rozumieniu § 12 ust. 1 rozporządzenia stanowiącymi wystarczającą podstawę dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. W szczególności są to postanowienie Sądu Powiatowego w O. , sygn. I Ns 44/63 z 30.03.1963 r., postanowienia Sądu Rejonowego w S. , sygn. II Ns 1550/04 z 21.12.2004 r., II Ns 735/10 z 6.10.2010 r. oraz mapa sytuacyjna nr [....] przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego 28.02.1972 r.

Istotnym w sprawie jest także okoliczność, iż aktualnie, jako właściciel spornych działek figuruje Skarb Państwa, zaś jako gospodarz zasobu wykazana jest Gmina O. Bezspornym jest też, iż podmioty te nie posiadają żadnych uprawnień właścicielskich, a zatem w operacie ewidencji gruntów w ogóle nie powinny zostać ujawnione. Okoliczność ta, ujawniona w toku postępowania, z urzędu winna obligować organ zobowiązany do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, do podjęcia czynności aktualizacyjnych na podstawie uprzednich prawidłowych wpisów tj. zapisów w operacie ewidencji gruntów obrębu O. z 1978 r., w poz. rej. [....] .

Nie sposób przyjąć, iż skarżący mają ponosić konsekwencje bezprawnych zmian dokonanych w 1979 r., kiedy to jako właściciela przedmiotowych działek ujawniono Skarb Państwa. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji podstawę niewłaściwych wpisów stanowiły akty notarialne dot. przeniesienia prawa własności, jednak dotyczące innych działek. Oczywisty zatem błąd organu spowodował zmianę prawidłowych zapisów. Niezrozumiałym jest twierdzenie organu, iż zmiany błędnych zapisów nie sposób aktualnie dokonać na podstawie tych samych dokumentów, które stanowiły uprzednio podstawę wpisu prawidłowego, co pośrednio przyznają wszystkie strony postępowania.

Na marginesie skarżąca dodała, że dokumenty niewystarczające, zdaniem organu odwoławczego, do aktualizacji, ujawnione w operacie ewidencji i gruntów przed dokonaniem bezpodstawnych zmian, stanowiły wystarczającą podstawę nie tylko do naliczania podatku od spornych działek, ale podstawę do wywłaszczenia przez Gminę O. i przyznania z tego tytułu odszkodowania części działek położonych w W. i stanowiących "dodatek" do osady [....] np. nr [....] . (Dowód: prawomocna decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w O. o wywłaszczeniu nieruchomości z 17.07.1980 r., znak [....].)

v Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nadto podniósł, że stanowisko, zgodnie z którym zapisy zawarte w ewidencji gruntów dotyczące uprawnień do nieruchomości, w tym szczególnie prawa własności, mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 rozporządzenia wyklucza dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych lub które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze cywilnego sporu o własność. Dlatego też w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów źródeł tych nie można w sposób dowolny interpretować, co zrobił organ I instancji orzekając o aktualizacji danych podmiotowych w stosunku do przedmiotowych działek. Bowiem, jak stwierdzono w postanowieniu Sądu Powiatowego w O. sygn. akt I Ns 44/63 z dnia 30 marca 1963 r. o dział spadku po I.P. , S.P. nabył północną połowę osady [....] we wsi W. , powiat [....] , zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [....] o pow. 7 morgów i 237 prętów (4,3614 ha). To orzeczenie nie wskazuje jednak jednoznacznie, by w skład masy spadkowej po I.P. wchodziła północna połowa "dodatku" do ww. osady [....] , którą stanowić miała działka nr [....] .

W piśmie z 28 listopada 2013 r. uczestnik postępowania Burmistrz Miasta i Gminy O. wniósł o oddalenie skargi.

Podniósł, że zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do niego, w tym szczególnie prawa własności, mają charakter jedynie pochodny w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 rozporządzenia, nie można owych źródeł interpretować w sposób dowolny. Z tego natomiast wynika w sposób bezsprzeczny, iż organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie i niewątpliwie wynika wprost z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu, nie może natomiast wywieść jego istnienia z pośrednich przesłanek.

Wszystko to w połączeniu z faktem, iż dokumentacja przedstawiona organowi I instancji przez A.P. oraz M.F. , przeanalizowana w postępowaniu odwoławczym przez organ II instancji, nie wskazuje jednoznacznie, iż by w skład masy spadkowej po zmarłym I.P. wchodziły działki ewidencyjne, których dotyczy postępowanie, prowadzi do wniosku na temat słuszności decyzji organu II instancji, który w sposób prawidłowy ocenił materiał dowodowy, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia zgodnego ze stanem faktycznym i prawnym sprawy.

Aktualizacja danych w zakresie własności w odniesieniu do przedmiotowych działek dokonana przez organ l instancji mogłaby zostać oceniona jako zgodna z literą prawa, gdyby z dokumentów znajdujących się w jego dyspozycji wynikało jednoznacznie po pierwsze, iż w skład masy spadkowej po I.P. , po którym dziedziczyli A.P. i M.F. , wchodzi działka nr [....] oraz po drugie, iż działki powstałe z podziału działki nr [....] były tożsame z działkami o ww. numerach. Jednakże materiał dowodowy sprawy nie zawiera potwierdzenia takich okoliczności. Stąd nie istniały podstawy do dokonania aktualizacji.

Pozostałe argumenty skarżącej nie mają znaczenia dla sprawy, albowiem dotyczą kwestionowania uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa do przedmiotowych działek. Fakt, czy prawidłowo wpisano Skarb Państwa jako właściciela ww. działek, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie będące przedmiotem postępowania. Istotną w sprawie jest tylko i wyłącznie okoliczność, czy organ dysponował dokumentacją, którą w świetle treści § 12 ust. 1 rozporządzenia, jednoznacznie uprawniała do aktualizacji operatu ewidencyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym (decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych), czy wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków). W pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków, mieści się także, usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21.03.2013 r., sygn. III SA/Kr 1048/12, LEX nr 1301267).

Podzielając w pełni powyższe stanowisko należy zauważyć, że w sprawie poddanej kontroli Sądu ustalono, iż obecnie w jednostce rejestrowej G14 obręb O. jako właściciel działek ewidencyjnych nr nr [....] (ul. ...) ujawniony jest Skarb Państwa, natomiast jako gospodarza zasobem nieruchomości wykazano Gminę O. Dla ww. nieruchomości nie została założona księga wieczysta. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika również, iż w stosunku do ww. nieruchomości ani Starosta O. - organ wykonujący prawa właścicielskie Skarbu Państwa ani Gmina O. nie były w stanie wykazać swoich uprawnień właścicielskich.

Bezspornym zatem jest, iż podmioty ujawnione w ewidencji nie posiadają żadnych uprawnień właścicielskich, a zatem w operacie ewidencji gruntów w ogóle nie powinny zostać ujawnione. Okoliczność ta, ustalona w toku postępowania, z urzędu winna obligować organ zobowiązany do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, do podjęcia czynności aktualizacyjnych na podstawie uprzednich prawidłowych wpisów tj. zapisów w operacie ewidencji gruntów obrębu O. z 1978 r., w poz. rej. [....] .

Należy uznać trafność zarzutu skarżącej, że nie sposób przyjąć, iż skarżący mają ponosić konsekwencje bezprawnych zmian dokonanych w 1979 r., kiedy to jako właściciela przedmiotowych działek ujawniono Skarb Państwa. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji podstawę niewłaściwych wpisów stanowiły akty notarialne dot. przeniesienia prawa własności, jednak dotyczące innych działek. Oczywisty zatem błąd organu spowodował zmianę prawidłowych zapisów. Niezrozumiałym zatem jest twierdzenie organu odwoławczego, iż zmiany błędnych zapisów nie sposób aktualnie dokonać na podstawie tych samych dokumentów, które stanowiły uprzednio podstawę wpisu prawidłowego, co pośrednio przyznają wszystkie strony postępowania.

Przede wszystkim jednak zdaniem Sądu, stanowisko zawarte w zaskarżonej kasatoryjnej decyzji organu odwoławczego i odmawiającej aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków we wnioskowanym przez skarżącą zakresie sprowadza się w istocie do zakwestionowania zapisów w operacie ewidencji gruntów obrębu O. z 1978 r., w poz. rej. [....] , kiedy to dla obrębu O. operatem pomiarowym nr [....] założono nową ewidencję gruntów. Wskutek tego do miasta O. przyłączono część działek z obrębu W. , m in. działki nr nr [....] . Ww. działki w obrębie O. otrzymały nowe oznaczenie jako działki nr nr [....] . Zostały one ujawnione w operacie ewidencji gruntów obręb O. w poz. rej. nr [....] jako własność P.S. s. [....] . Do tego organ odwoławczy nie był uprawniony skoro jak sam trafnie wskazał, aktualizacja danych ewidencyjnych może nastąpić w dwojakim trybie. Albo w trybie czynności materialno-technicznej przez wprowadzenie do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia (art. 22 ust. 2 i 3 oraz art. 23 P.g.k. w zw. z § 46 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia) albo w drodze decyzji administracyjnej (§ 47 ust. 3 rozporządzenia).

Organ odwoławczy pominął to, że na to wniosek A.P. oraz M.F. zostało wszczęte postępowanie w sprawie ujawnienia wnioskodawców jako właścicieli działek nr nr [....] (ul.....) obręb O. - dawne działki nr nr [....] obręb W. zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w O. z dnia 30 marca 1963 r. sygn. I Ns.44/63 o dział spadku, mapą sytuacyjną nr [....] przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 28 lutego 1972 r., postanowieniem Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 1550/04 z dnia 21 grudnia 2004 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S.P. oraz postanowieniem Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 735/10 z dnia 6 października 2010r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M.P. i J.P.

Trafnie zatem organ I instancji wskazał, że postanowieniem Sądu Powiatowego w O. sygn. l Ns 44/63 z dnia 30 marca 1963 r. o dział spadku po I.P. - S.P. otrzymał na wyłączną własność północną połowę osady [....] , położoną w W. zapisaną w tabeli likwidacyjnej tej wsi pod nr [....] o pow. 7 morgów 237 prętów.

W dniu 28.02.1972 r. za nr [....] do składnicy geodezyjnej został przyjęty operat podziału działek nr [....] położonych w W. stanowiących dodatek do osady [....] zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [....] we wsi [....] . Wprawdzie w zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej brak jest tego operatu jednakże w 1978 r. dla obrębu O. operatem pomiarowym nr [....] założono nową ewidencję gruntów. Wskutek tego do miasta O. przyłączono część działek z obrębu [....] , m in. działki nr nr [....] . Ww. działki w obrębie O. otrzymały nowe oznaczenie jako działki nr nr [....] . Zostały one ujawnione w operacie ewidencji gruntów obręb O. w poz. rej. nr [....] jako własność P.S. s. [....] .

Postanowieniami Sądu Rejonowego w S. sygn. II Ns 1550/04 z dnia 21 grudnia 2004r. oraz II Ns 735/10 z dnia 6 października 2010 r. stwierdzono nabycie spadku po S.P. oraz po M.P. i J.P. na rzecz A.P. c. [....] oraz M.F. s. [....] .

Zdaniem Sądu, zasadnie więc organ I instancji mając na uwadze dyspozycje zawarte w § 12 ust. 1 rozporządzenia, uznał, iż organ ewidencyjny zobowiązany jest do ujawnienia prawa własności na rzecz A.P. c. [....] oraz M.F. s. [....] - po ½ cz. każdy do działek nr [....] zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w O. z dnia 30 marca 1963 r. sygn. I Ns.44/63 o dział spadku, mapą sytuacyjną nr [....] przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 28 lutego 1972 r., postanowieniem Sądu Rejonowego w S. II Ns 1550/04 z dnia 21 grudnia 2004r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S.P. oraz postanowieniem Sądu Rejonowego w S. II Ns 735/10 z dnia 6 października 2010 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M.P. i J.P. - w miejsce Skarb Państwa gospodarz zasobem Gmina O.

W konsekwencji wadliwa była zaskarżona decyzja organu odwoławczego, który uchylając decyzje organu I instancji i odmawiając aktualizacji ewidencji gruntów i budynków we wnioskowanym zakresie wskazał, że mimo tego, że dokument wskazany w skarżonej decyzji (postanowienie Sądu Powiatowego w O., sygn. akt I Ns.44/63 z 30 marca 1963 r.) jest jednym z dokumentów wymienionych w § 12 rozporządzenia, to nie może on stanowić samodzielnej podstawy do aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie podmiotowym, ponieważ opiewa na stan sprzed założenia ewidencji gruntów, określa nieruchomość w sposób opisowy, a zatem nie zawiera informacji o numerach działek, dlatego też nie może stanowić podstawy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany co do uprawnień właścicielskich.

Niewątpliwie ani Starosta O., ani organ odwoławczy nie jest uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie uprawnień do gruntu. Jednakże zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, żądania wnioskodawców nie sprowadzają się do dochodzenia uprawnień właścicielskich, albowiem wniosek dotyczył zmiany danych ewidencyjnych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb O. polegających na ujawnieniu do działek nr nr [....] prawnych współwłaścicieli: A.P. c. [....] oraz M.F. s. [....] - po ½ cz., które w 1978 r. zostały ujawnione w operacie ewidencji gruntów obręb O. w poz. rej. nr [....] jako własność P.S. s. [....] , zgodnie z operatem pomiarowym nr [....] .

Zgodnie z art. 2 pkt 8 P.g.k., istotę ewidencji gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów jest starosta (art. 22 ust. 1). Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach, budynkach i lokalach (ust. 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy - w odniesieniu do gruntów, budynków i lokali. Informacje podmiotowe natomiast (art. 20 ust. 2 pkt 1) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części.

Określając przedmiot ewidencji oraz sposób jej gromadzenia w postaci operatu ewidencyjnego ustawa nie normuje zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków i wprowadzania w niej zmian. Kwestię tą regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z § 44 rozporządzenia wynika, że starosta jest zobowiązany do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Z kolei według § 45 ust. 1 aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Aktualizacji danych zawartych w ewidencji starosta dokonuje bądź z urzędu bądź na wniosek uprawnionych podmiotów (właścicieli, użytkowników wieczystych, władających), po przedłożeniu stosownych dokumentów uzasadniających potrzebę aktualizacji.

Aktualizacja danych ewidencyjnych może nastąpić w dwojakim trybie. Albo w trybie czynności materialno-technicznej przez wprowadzenie do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia (art. 22 ust. 2 i 3 oraz art. 23 P.g.k. w zw. z § 46 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia) albo w drodze decyzji administracyjnej (§ 47 ust. 3 rozporządzenia). Ta druga sytuacja będzie miała miejsce, gdy okaże się, że aktualizacja operatu wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów.

Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ewidencja obejmuje także dane dotyczące właścicieli nieruchomości, natomiast zgodnie z treścią § 12 ust. 1 rozporządzenia, dane podmiotowe, dotyczące osób i jednostek organizacyjnych jak i praw im przysługujących w stosunku do działek gruntu, budynków i lokali, ujawnia się w katastrze nieruchomości na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych; prawomocnych orzeczeń sądowych; umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; ostatecznych decyzji administracyjnych; dyspozycji zawartych w aktach normatywnych; umów dzierżawy zgłoszonych do ewidencji zgodnie z art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (§ 11 ust. 1 pkt 2). Zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do niego, w tym szczególnie prawa własności, mają zatem charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 ww. rozporządzenia.

Z punktu widzenia zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków wynikających z powyższych regulacji nie sposób zaakceptować sytuacji w której organ odmawia ich aktualizacji w sytuacji gdy jednoznacznie stwierdza, iż w zakresie podmiotowym jako właściciel działek ewidencyjnych ujawniono podmiot, który nie tylko nie jest w stanie wykazać swoich uprawnień właścicielskich, nie kwestionuje uprawnień właścicielskich osoby która była już ujawniona w ewidencji, a wnioskujący o dokonanie zmian ewidencyjnych wykazują swoje następstwo prawne po właścicielu który był ujawniony w ewidencji. Taka sytuacja uprawnia i zobowiązuje organ do dokonania stosownych zmian, a odmowa dokonania wnioskowanych zmian była wadliwa. Jak już wskazano w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków, mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych – w sprawie błędne wpisy w zakresie podmiotowym w odniesieniu do spornych działek zostały dokonane w 1979 r.

Nie można przy tym nie zauważyć, że dopiero w trakcie postępowania w sprawie podmiot ujawniony jako właściciel spornych działek ewidencyjnych zamierzał wystąpić z wnioskiem o zasiedzenie spornych działek, a więc uzyskania tytułu własności na drodze przed sądem powszechnym. Zatem po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowe w sprawie o zasiedzenie nieruchomości, bądź po przedłożeniu innego przewidzianego przez § 12 rozporządzenia dokumentu (np. księga wieczysta), organ prowadzący ewidencję gruntów z urzędu, stosownie do § 46, będzie miał możliwość wprowadzenia ewentualnej zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. To stwierdzenie dotyczy jednakże podmiotu wadliwie ujawnionego w ewidencji jako właściciel spornych działek ewidencyjnych.

W konsekwencji uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania w zakresie powyżej wskazanym, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę uwzględni oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.