Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 760/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-01-30 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Utrzymano w mocy postanowienie - art. 260 par. 1 ustawy - P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: par. 20
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity
article: art. 260, 250, 165
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 658
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Teza: Przez pojęcie „zmiany okoliczności sprawy”, o którym mowa w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być zatem zmiany, które z jednej strony dotyczą kwestii merytorycznych rozstrzyganych dotychczasowym rozstrzygnięciem, z drugiej zaś strony muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Trudno za takie zmiany uznać brak materialnoprawny samego wniosku o przyznanie kosztów, o którym mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.), w postaci oświadczenia, czy opłaty w związku z udzieloną z urzędu pomocą prawną zostały opłacone przez skarżącego, który jest nieusuwalny

i wymagany przy składaniu wniosku. Trudno byłoby również ocenić, czy usunięcie takiego braku uzasadnia zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia, skoro w ogóle w tym rozstrzygnięciu nie odniesiono się merytorycznie do wniosku o przyznanie kosztów z uwagi na powyższy brak.

TEZY

Przez pojęcie „zmiany okoliczności sprawy”, o którym mowa w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być zatem zmiany, które z jednej strony dotyczą kwestii merytorycznych rozstrzyganych dotychczasowym rozstrzygnięciem, z drugiej zaś strony muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Trudno za takie zmiany uznać brak materialnoprawny samego wniosku o przyznanie kosztów, o którym mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.), w postaci oświadczenia, czy opłaty w związku z udzieloną z urzędu pomocą prawną zostały opłacone przez skarżącego, który jest nieusuwalny

i wymagany przy składaniu wniosku. Trudno byłoby również ocenić, czy usunięcie takiego braku uzasadnia zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia, skoro w ogóle w tym rozstrzygnięciu nie odniesiono się merytorycznie do wniosku o przyznanie kosztów z uwagi na powyższy brak.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata P.Cz. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca stałego postanawia odmówić przyznania adwokatowi P.Cz. kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił w całości skargę A.S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego (pkt pierwszy sentencji) oraz przyznał od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - na rzecz adw. P.Cz. kwotę 590,40 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt i 40/100), w tym 110,40 zł podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (punkt drugi sentencji).

Pismem z dnia 15 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia w/w wyroku. Pismem zaś z dnia 15 września 2016 r. przesłał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz wniósł o zasądzenie kosztów za sporządzenie opinii w wysokości 150 % stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, z uwagi na skomplikowany stan faktyczny sprawy oraz konieczność dokonania analizy argumentacji zawartej w uzasadnieniu Sądu, w kontekście zarówno prawidłowości podjętego rozprzęgnięcia, jak i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz pozostałych akt. Oświadczył jednocześnie, że udzielona stronie pomoc prawna wchodzi w zakres prowadzonej przez adwokata działalności gospodarczej.

Postanowieniem z dnia 26 października 2016 r. referendarz sądowy po rozpoznaniu powyższego wniosku odmówił przyznania adwokatowi P.Cz. kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu referendarz wskazał m.in., że oświadczenie się przez adwokata w przedmiocie zapłacenia opłaty za zastępstwo prawne w całości lub w części w treści wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy jest wymogiem ustanowionym w przepisie powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej (§ 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801)). Niezastosowanie się do jednoznacznie brzmiącej dyspozycji w/w normy prawnej wywołuje skutek prawny w postaci pozbawienia adwokata świadczenia pieniężnego, dla którego uzyskania wprowadzono między innymi przedmiotowy warunek. Zdaniem referendarza wymóg złożenia przez adwokata - wykonującego zawód zaufania publicznego – oświadczenia w przedmiocie zapłacenia w całości lub w części opłaty za zastępstwo prawne bez konieczności wykazania czy uprawdopodobnienia przezeń w jakikolwiek sposób tej okoliczności, winien być przestrzegany bezwarunkowo, z wykluczeniem możliwości jego wyinterpretowania z okoliczności towarzyszących przyznaniu prawa pomocy, z charakteru pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu oraz treści innych wniosków tego pełnomocnika. Referendarz stwierdził przy tym, że niezłożenie przez adwokata oświadczenia w przedmiocie zapłaty żądanych kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy w całości lub w części nie stanowi braku formalnego pisma, lecz jest brakiem w zakresie uzasadnienia wniosku, toteż nie podlega on uzupełnieniu w trybie art. 49 P.p.s.a.. Uzasadnienie wniosku jest jego materialnym elementem. Zawierać powinno argumenty przemawiające za uwzględnieniem żądania. Oświadczenie, o jakim mowa w powołanym przepisie w/w rozporządzenia, stanowi materialny i konstrukcyjny element wniosku (jego uzasadnienia) o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż wystąpienie okoliczności w nim przewidzianych: zapłata w całości lub w części należnych kwot, powoduje odmowę ich zasądzenia albo zasądzenie ich w części. Wobec niewykonania ciążącego na występującym w sprawie profesjonalnym pełnomocniku obowiązku w zakresie obligatoryjnego elementu uzasadnienia wniosku z dnia 4 sierpnia 2016 r. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu referendarz sądowy stwierdził, że wniosek ten podlegał oddaleniu jako nieuzasadniony.

Od powyższego postanowienia nie został złożony sprzeciw. Pismem zaś z dnia 7 grudnia 2016 r. (data złożenia osobiście pisma w biurze podawczym - 8 grudnia 2016 r.) pełnomocnik skarżącego wskazał, że w związku reprezentacją A.S. w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, z uwagi na treść postanowienia z dnia 26 października 2016 r. wnosi o zasądzenie kosztów na jego rzecz. Oświadczył jednocześnie, że koszty te nie zostały pokryte przez skarżącego w całości, ani w żadnej części.

Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania adwokatowi P.Cz. kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu. Tym razem w uzasadnieniu referendarz stwierdziwszy, że postanowienie referendarskie z dnia 26 października 2016 r. nie stało się przedmiotem sprzeciwu, konsekwencją czego jest jego uprawomocnienie się, zbadał możliwość zastosowania w sprawie instytucji procesowej z art. 165 P.p.s.a.. Przywołując znaczną część uzasadnienia swojego wcześniejszego postanowienia, referendarz wskazał, że przyznanie wnioskowi profesjonalnego pełnomocnika z dnia 8 grudnia 2016 r. skutku w postaci doprowadzenia do zmiany powołanego orzeczenia referendarskiego stanowiłoby nieuzasadniony wyłom w stosowaniu przywołanych zasadach przyznawania kosztów zastępstwa procesowego wykonanego na zasadzie prawa pomocy. Uczynienie takiego wyjątku prowadziłoby do przyjęcia, że postępowanie prowadzone przez referendarza sądowego w sprawie, tj. rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika, wydanie postanowienia oraz jego doręczenie wraz z uzasadnieniem, zastępuje tryb postępowania określony w art. 49 P.p.s.a. dla przypadku wystąpienia braków formalnych pism procesowych w sytuacji obarczenia takiego pisma brakiem materialnym. Z punktu widzenia reguły ekonomiki postępowania sądowoadministracyjnego, postulatu spójności uregulowań prawnych dotyczących tej procedury, zasad troski o stan finansów publicznych oraz zasad logiki i doświadczenia życiowego - w ocenie referendarza sądowego - za niedopuszczalne należy uznać przyznanie, w związku z art. 165 P.p.s.a., waloru skuteczności drugiemu, uzupełnionemu o oświadczenie wskazane w § 3 rozporządzenia wnioskowi adwokata o zapłatę kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy. Przyznanie prawa składania kolejnych wniosków w tym przedmiocie powodowałoby powstanie po stronie adwokata procesowej możliwości składania kolejnych, uzupełnionych wniosków w tym samym przedmiocie w sytuacji, gdy jego poprzednie wnioski (wniosek) z powodu braków w uzasadnieniu w tym właśnie zakresie załatwiane były odmownie. Prowadziłoby to do przedłużania postępowania sądowoadministracyjnego wskutek zgłaszania kolejnych, identycznych żądań do czasu prawidłowego ich sformułowania. Jednocześnie umożliwiłoby to obejście obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasady wzywania do uzupełnienia tylko formalnych braków pism procesowych. Akceptacja takiego stanu rzeczy oznaczałaby nadanie uzasadnieniu odmowy realizacji żądania pełnomocnika roli wezwania do uzupełnienia braków materialnych, które wywierają dalej idące skutki dla żądań zgłaszanych w postępowaniu niż braki formalne. Odbyłoby się to bez stosowania terminu i rygoru wskazanych przez ustawodawcę dla odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych pism procesowych. Zdaniem referendarza sądowego postulat spójności prawnego unormowania postępowania sądowoadministracyjnego, wynikający z założenia racjonalności prawodawcy, stanowi przesłankę wykluczającą nadanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym takiego skutku wyżej wskazanym zasadom procedowania, wyrażonym w P.p.s.a., w tym w art. 49 i 165 P.p.s.a.. Dalej, przyznanie takiego prawa ograniczałoby realizację funkcji ochronnej, którą w stosunku do interesu Skarbu Państwa pełnią powołane wyżej przepisy prawa określające warunki przyznania kosztów zastępstwa procesowego udzielonego na zasadzie prawa pomocy. Jest to tym bardziej uzasadnione, że wobec oświadczenia określonego w § 3 rozporządzenia, które pochodzi od adwokata, wykonującego zawód zaufania publicznego, nie został przewidziany żaden tryb weryfikacji. W końcu za sprzeczne z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego, pojmowanymi z perspektywy wcześniejszych stwierdzeń, byłoby dopuszczenie składania identycznego wniosku przez ten sam podmiot tak długo, jak długo nie odniósłby on zamierzonego skutku. Taki stan rzeczy jest niedopuszczalny również z punktu widzenia wymogu fachowego charakteru czynności wykonywanych przez adwokata również w ramach zastępstwa procesowego realizowanego na zasadzie prawa pomocy.

Pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 165 P.p.s.a. oraz art. 29 Prawa o adwokaturze w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, poprzez odmowę zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, pomimo złożenia oświadczenia o nieuiszczeniu kosztów przez skarżącego w całości i w części. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł ponadto, że wbrew twierdzeniom zawartym w postanowieniu brak jest jakikolwiek przeszkód do zastosować regulacji z art. 165 P.p.s.a. w sprawie związanej z przyznaniem wynagrodzenia pełnomocnikowi świadczącemu pomoc prawną z urzędu. Skoro zatem wpłynął wniosek wraz z oświadczeniem, to podlega on załatwieniu (pozytywnemu, czy negatywnemu). W tym kontekście powoływane zasady ekonomiki postępowania, czy też wywód dotyczący jego przedłużania nie znajdują zastosowania w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia kwestii wpadkowych, tym bardziej, że postępowanie sądowoadministracyjne co do istoty już się zakończyło. Wskazywany przez referendarza rygoryzm w przyznawaniu kosztów nie dozna ograniczenia, bowiem stosowne oświadczenie zostało złożone. Spełnione zostały zatem wszelkie wymogi zarówno formalnoprawne, jak i materialnoprawne do zasądzenia kosztów zgodnie z wnioskiem. Wbrew temu, co stara się czynić referendarz, żadna z regulacji procesowych nie wyklucza złożenia ponownego prawidłowego wniosku o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwana dalej "P.p.s.a.", w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy kolejny wniosek pełnomocnika wyznaczonego z urzędu o przyznanie kosztów pomocy prawnej uzupełniony o oświadczenie, o którym mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.), w sytuacji gdy poprzedni wniosek w tym przedmiocie został rozpoznany odmownie z uwagi na brak tego oświadczenia, może wywołać skutek w postaci przyznania tych kosztów.

Stosownie do treści art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W przypadku adwokatów zasady te reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.), zwane dalej "rozporządzeniem". Należy tutaj podkreślić, że przepisy właśnie tego rozporządzenia – co wynika również z uzasadnienia wyroku - znalazły zastosowanie w niniejsze sprawie, która została wszczęta w dniu 28 lipca 2015 r.. Zgodnie z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801 ze zm.), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., jak i § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714), które weszło w życie w dniu 2 listopada 2016 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego niewątpliwie podjął czynności, których efektem było sporządzenie przez niego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej z dnia 4 sierpnia 2016 r. (która nie wszczyna postępowania w drugiej instancji). Zgodnie z § 20 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z powyższego wynika zatem wyraźnie, że przedmiotowe oświadczenie jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca adwokata lub radcy prawnego nie została wynagrodzona, a zatem, iż zachodzi podstawa poniesienia kosztów z tego tytułu przez Skarb Państwa (postanowienie Sądu Najwyższego, orzekającego na podstawie analogicznego do powołanego wyżej przepisu rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., tj. § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr 154, poz. 1013), z dnia 14 października 1998 r. sygn. akt II CKN 687/98, publ. w OSNC z 1999 r. nr 3, poz. 63). Samo żądanie w tym zakresie, bez stosownego oświadczenia, nie jest wystarczające.

Stanowisko wyrażone w powołanym w/w orzeczeniu zasługuje na pełną aprobatę na gruncie aktualnych uregulowań prawnych z zakresu postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że brak oświadczenia pełnomocnika, o jakim mowa w § 20 rozporządzenia, we wniosku z dnia 4 sierpnia 2016 r. wywołał skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia, co znalazło już odzwierciedlenie w opisanym powyżej prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego z dnia 26 października 2016 r. o odmowie przyznania adwokatowi kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z tego też powodu nie ma podstaw do uwzględnienia złożonego (po wydaniu tego postanowienia) ponownego wniosku pełnomocnika o przyznanie tych kosztów, zawierającego już wymagane oświadczenie. Skoro zatem pierwotny wniosek fachowego pełnomocnika nie zawierał wymaganego oświadczenia brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia ponownego wniosku w tym zakresie, gdyż prawo do skutecznego dochodzenia tych kosztów dla niego wygasło (tak też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 567/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/6D96A20CB5).

Jak słusznie wskazał referendarz w postanowieniu z dnia 26 października 2016 r., oświadczenie się przez adwokata w przedmiocie opłacenia opłat za zastępstwo prawne w całości lub w części w treści wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy jest wymogiem ustanowionym w przepisie powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Niezastosowanie się do jednoznacznie brzmiącej dyspozycji normy prawnej wywołuje skutek prawny w postaci pozbawienia jej adresata (adwokata) świadczenia pieniężnego, dla którego uzyskania wprowadzono taki warunek. Rygoryzm, z jakim traktowane jest spełnienie ustanowionych dla rozpatrywanego wniosku w cytowanych przepisach prawa wymogów, znajduje usprawiedliwienie w fakcie, iż kwota wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, ustanowionego z urzędu, obciąża Skarb Państwa. Dlatego wymóg złożenia przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) - wykonującego zawód zaufania publicznego – oświadczenia w przedmiocie zapłacenia w całości lub w części opłaty za zastępstwo prawne bez konieczności wykazania czy uprawdopodobnienia przezeń w jakikolwiek sposób tej okoliczności, winien być przestrzegany bezwarunkowo, z wykluczeniem możliwości jego wyinterpretowania z okoliczności towarzyszących przyznaniu prawa pomocy, z charakteru pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu oraz treści innych wniosków tego pełnomocnika.

Ponadto, słusznym jest również konstatacja, że w przypadku złożenia pisma zawierającego rozpatrywany wniosek przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), oczekuje się od niego - z racji zawodowej znajomości regulacji postępowania sądowoadministracyjnego – realizacji przy podejmowaniu każdej czynności procesowej dyspozycji wyrażonych w stosownych przepisach prawa procesowego, bez konieczności wzywania do uzupełnienia braków, wynikających z niezastosowania odpowiednich regulacji. Stąd też niezłożenie przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) oświadczenia w przedmiocie zapłaty żądanych kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy w całości lub w części nie stanowi braku formalnego pisma, lecz jest brakiem w zakresie uzasadnienia wniosku, toteż nie podlega on uzupełnieniu w trybie art. 49 P.p.s.a.. Uzasadnienie wniosku jest jego materialnym elementem. Zawierać powinno argumenty przemawiające za uwzględnieniem żądania. Oświadczenie, o jakim mowa w powołanym przepisie rozporządzenia, stanowi materialny i konstrukcyjny element wniosku (jego uzasadnienia) o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż wystąpienie okoliczności w nim przewidzianych, tj. zapłata w całości lub w części należnych kwot, powoduje odmowę ich zasądzenia albo zasądzenie ich w części.

Powyższe stanowisko zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2005 r. sygn. akt II FZ 625/05 (niepubl.) uznając, że treść § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., a w szczególności użyte wyrażenie "powinien zawierać", nie pozostawia wątpliwości, że oświadczenie, o którym mowa w cytowanym powyżej przepisie, jest obligatoryjnym składnikiem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Sąd wskazał również, że oświadczenie to nie jest elementem formalnym wniosku, ale stanowi zasadniczy składnik uzasadnienia tego wniosku. Analogiczny pogląd wyrażony został także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2006 r. (sygn. akt II FSK 862/05, publ. Lex nr 242945) oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2005 r. (sygn. akt III SA/Gd 373/04, publ. Lex nr 235283).

Uwzględniając powyższe należało stwierdzić w istocie, że ponowny wniosek pełnomocnika w tym samym zakresie jest niedopuszczalny, brak jest jednak podstaw do odrzucenia takiego wniosku, albowiem art. 64 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. dotyczy wniosków wszczynających postępowanie sądowe (główne), a nie pozwala na odrzucenie wniosku wszczynającego postępowanie incydentalne (wpadkowe), jakim jest wniosek w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 1 września 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 7/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/A41F9AB424).

Za takim stanowiskiem przemawiają względy, na które wskazał w zakwestionowanym przez pełnomocnika postanowieniu referendarz sądowy, który uznał za niedopuszczalne przyznanie waloru skuteczności drugiemu, uzupełnionemu o oświadczenie wskazane w rozporządzeniu wnioskowi adwokata o zapłatę kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy. Przede wszystkim przyznanie wnioskowi profesjonalnego pełnomocnika z dnia 8 grudnia 2016 r. skutku w postaci doprowadzenia do zmiany powołanego orzeczenia referendarskiego stanowiłoby nieuzasadniony wyłom w stosowaniu przywołanych zasadach przyznawania kosztów zastępstwa procesowego wykonanego na zasadzie prawa pomocy. Uczynienie takiego wyjątku prowadziłoby do przyjęcia, że postępowanie prowadzone przez referendarza sądowego w sprawie, tj. rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika, wydanie postanowienia oraz jego doręczenie wraz z uzasadnieniem, zastępuje tryb postępowania określony w art. 49 P.p.s.a. dla przypadku wystąpienia braków formalnych pism procesowych w sytuacji obarczenia takiego pisma brakiem materialnym.

Ponadto, przyznanie prawa składania kolejnych wniosków w tym przedmiocie powodowałoby powstanie po stronie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) procesowej możliwości składania kolejnych, uzupełnionych wniosków w tym samym przedmiocie w sytuacji, gdy jego poprzednie wnioski (wniosek) z powodu braków w uzasadnieniu w tym właśnie zakresie załatwiane były odmownie. Prowadziłoby to nie tylko do przedłużania postępowania sądowoadministracyjnego wskutek zgłaszania kolejnych, identycznych żądań do czasu prawidłowego ich sformułowania, ale przede wszystkim do uprzywilejowania profesjonalnych pełnomocników względem innych stron postępowania.

Jednocześnie umożliwiłoby to obejście obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasady wzywania do uzupełnienia tylko formalnych braków pism procesowych, a przedmiotowe oświadczenie - jak już wcześniej wskazano - nie jest brakiem formalnym pisma, podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 P.p.s.a.. Akceptacja takiego stanu rzeczy oznaczałaby nadanie uzasadnieniu odmowy realizacji żądania pełnomocnika roli wezwania do uzupełnienia braków materialnych, które wywierają dalej idące skutki dla żądań zgłaszanych w postępowaniu niż braki formalne. Odbyłoby się to bez stosowania terminu i rygoru wskazanych przez ustawodawcę dla odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych pism procesowych.

Pozytywne rozpatrzenie kolejnego wniosku pełnomocnika wyznaczonego z urzędu o przyznanie kosztów pomocy prawnej uzupełniony o sporne oświadczenie, w sytuacji gdy poprzedni wniosek w tym przedmiocie został rozpoznany odmownie z uwagi na brak tego oświadczenia, w końcu doprowadziłoby – jak słusznie zauważył referendarz - do sytuacji składania identycznego wniosku przez ten sam podmiot tak długo, jak długo nie odniósłby on zamierzonego skutku. Taki stan rzeczy jest niedopuszczalny również z punktu widzenia wymogu fachowego charakteru czynności wykonywanych przez adwokata również w ramach zastępstwa procesowego realizowanego na zasadzie prawa pomocy.

Reasumując, z wyżej przedstawionych powodów wniosek pełnomocnika jak i zarzuty naruszenia art. 165 P.p.s.a. oraz art. 29 Prawa o adwokaturze w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, nie mogły zostać uwzględnione.

Należy jeszcze stwierdzić, że w sprawie nie ma podstaw - wbrew twierdzeniom pełnomocnika - do zastosowania art. 165 P.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wprawdzie przepis ten może dotyczyć każdego postanowienia, w tym również postanowienia odmawiającego przyznania pełnomocnikowi kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej, ale istotne jest, że do uchylenia lub zmiany takiego postanowienia może dojść wskutek zmiany okoliczności sprawy.

Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", o którym mowa w art. 165 P.p.s.a., należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być zatem zmiany, które z jednej strony dotyczą kwestii merytorycznych rozstrzyganych dotychczasowym rozstrzygnięciem, z drugiej zaś strony muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Trudno za takie zmiany uznać brak materialnoprawny samego wniosku o przyznanie kosztów, o którym mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.), w postaci oświadczenia, czy opłaty w związku z udzieloną z urzędu pomocą prawną zostały opłacone przez skarżącego, który jest nieusuwalny i wymagany przy składaniu wniosku. Trudno byłoby również ocenić, czy usunięcie takiego braku uzasadnia zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia, skoro w ogóle w tym rozstrzygnięciu nie odniesiono się merytorycznie do wniosku o przyznanie kosztów z uwagi na powyższy brak.

W tej sytuacji, stosując przepis art. 250 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.