Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1430/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 127 par 1 i 3  , art. 28  , art. 61 a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 sierpnia 2012 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej M.S. kwotę 457,00 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] ustalone zostały na wniosek J.S. oraz A.S., warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: "Budowa budynku garażowego na terenie części działki, nr [...] obr.[...] wraz z budową zjazdu i infrastruktury technicznej na terenie części działek nr [...] i [...] obr. [...] w K. ."

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyżej wskazanej decyzji wystąpiła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w K. oraz Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w K. – reprezentowane przez pełnomocnika - radcę prawnego A.A. .

We wniosku podano, że wyżej wymienione Wspólnoty zarządzają odpowiednio działkami nr [...] - Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości [...] w K. oraz [...]- Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w K. oraz znajdującymi się na nich blokami wielomieszkaniowymi. Wskazano, że budynki stanowiące własność Wspólnot i ww. działki pokrywają się - tzn. granice tych działek przebiegają po obrysie konturów budynków. Wszyscy członkowie Wspólnot od kilkudziesięciu lat wykorzystują działkę numer [...] jako drogę dojścia i dojazdu do ich mieszkań, jak również do garaży położonych w parterowej części budynków, a osoby nieposiadające garaży parkują na wyznaczonych w tym celu na tej działce miejscach. W szczególności takie miejsca parkingowe znajdują się wzdłuż granicy działki nr [...] oraz działek nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] . Istniejące uwarunkowania powodują bowiem, że członkowie Wspólnot nie posiadają ani prawnej ani faktycznej możliwości dotarcia do swych mieszkań w inny sposób niż przez działkę nr [...].

Opisany powyżej stan oznacza, że właściciele działek nr [...] oraz [...] - członkowie Wspólnot zasiedzieli służebność przechodu i przejazdu przez działkę nr [...] oraz wykorzystania tej działki dla potrzeb parkowania swych samochodów. Zgodnie z art. 292 Kodeksu cywilnego, służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Zdaniem Wspólnot, brak jest wątpliwości, że ich członkowie korzystali z trwałego i widocznego urządzenia - drogi wybudowanej wokół ich nieruchomości, a stan taki istnieje od ponad trzydziestu lat. W ocenie wnioskodawców korzystali oni z działki nr [...] w dobrej wierze, co oznacza, że zasiedzenie służebności nastąpiło już w dniu 1 października 2000 roku.

W kwestii interesu prawnego podniesiono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano wielokrotnie, że stroną postępowania w sprawie warunków zabudowy może być nie tylko właściciel (użytkownik wieczysty) działki bezpośrednio graniczącej z działką, której dotyczy postępowania w sprawie warunków zabudowy, ale również innej działki w granicach obszaru analizowanego w rozumieniu art. 61 ust 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Mając powyższe na uwadze Wspólnoty podniosły, że powinny one być stroną w postępowaniach dotyczących przedmiotowej decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ ich wykonanie wpłynie bezpośrednio na sposób korzystania przez członków Wspólnot z nieruchomości będących ich własnością. Analiza lokalizacji inwestycji - działki nr [...] i nieruchomości Wspólnot wskazuje bezpośrednio, że dojazd do inwestycji opisanych w decyzji o warunkach zabudowy będzie odbywał się w bezpośredniej bliskości nieruchomości Wspólnot. Samochód przejeżdżający do garażu na działce numer [...] musi przejechać w odległości ok. 2 metrów od ścian budynków Wspólnot. W ocenie wnioskodawców przesądza to o bezpośrednim wpływie na sposób wykonywania przez członków Wspólnot ich prawa własności, a tym samym dotyczy ich interesu prawnego.

Podkreślono, że członkowie Wspólnot nabyli przez zasiedzenie prawo służebności korzystania z działki nr [...] zarówno w zakresie przechodu i przejazdu, jak i parkowania na niej swych pojazdów. Wykonanie inwestycji przewidzianej w decyzji o warunkach zabudowy skutkować będzie istotnym ograniczeniem tego prawa, jak chociażby tym, że członkowie Wspólnot nie będą mogli, jak dotychczas, parkować swych samochodów wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...]. Zaznaczono, że analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że Wspólnoty zostały pozbawione prawa do udziału w postępowaniach, w których przysługiwał im status strony, ponieważ nie zostały o nich powiadomione aż do dnia 15 grudnia 2011 roku, a nadto nie została im doręczona decyzja o warunkach zabudowy.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. - po rozpatrzeniu wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. oraz Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. reprezentowanych przez pełnomocnika radcę prawnego A.A. – o stwierdzenie nieważności decyzji prezydenta Miasta K. z dnia 20 kwietnia 2011 r. nr [...] - odmówiło wszczęcia postępowania w ww. sprawie.

W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 61 a w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek organ wskazał, że z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] wynika, iż spełnione zostały łącznie przesłanki do wydania decyzji o warunkach zabudowy o których mowa w art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Powyższa decyzja została prawidłowo doręczona stronom postępowania. Wobec jej niezaskarżenia w terminie i trybie ustawowo przewidzianym, decyzja ta stała się ostateczna z dniem 1 czerwca 2011 r.

Dalej Kolegium wskazało, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone zbadaniem podstaw formalnoprawnych do jego wszczęcia. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z przesłanką podmiotową, która uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Jak bowiem wynika z akta sprawy, Wspólnoty Mieszkaniowe wnioskujące o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. o ustaleniu warunków zabudowy nie były stronami tego postępowania. Organ I instancji ustalając strony postępowania oparł się na wypisach z rejestru gruntów. Osobom, które były stronami postępowania o ustalenie warunków zabudowy decyzja została prawidłowo doręczona. Następnie Kolegium wyraziło pogląd, że na tle istniejącego orzecznictwa sądowego stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy są właściciele lub inne podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawcy nie byli stronami postępowania o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, a więc wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na wniosek podmiotów, które nie były stronami, nie jest dopuszczalne.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosły Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] i [...] , oraz M.S. reprezentowani przez radcę prawnego A.A. .

W ocenie wnioskodawców postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania narusza art. 7, art. 77 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. i art. 28 k.p.a. poprzez nierozpoznanie w całości materiału dowodowego i nie ustosunkowanie się w pełny sposób do podniesionych we wniosku twierdzeń, czego konsekwencją była nieuzasadniona odmowa przyznania Wspólnotom przymiotu strony postępowania. Ponadto postanowienie art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 k.p.a. poprzez nie podjęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.

W szerokim uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wymienia szczegółowo podmiotów będących stronami w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. W takim wypadku status strony powinien być określony na podstawie przepisów ogólnych postępowania administracyjnego. Art. 28 k.p.a. stanowi, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei istnienie bądź nieistnienie tego interesu prawnego będzie zależeć również od okoliczności faktycznych danej konkretnej sprawy.

Zdaniem wnioskodawców decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] będzie wywierała istotny wpływ na prawo korzystania przez nich z działki nr [...]. Realizacja inwestycji ograniczy bowiem to prawo poprzez uniemożliwienie parkowania samochodów wzdłuż granicy działek, a ponadto skutkować będzie wzmożonym ruchem samochodowym tuż pod oknami mieszkań członków Wspólnoty. Wnioskodawcy zaznaczyli przy tym, że nie tylko członkowie Wspólnot mają prawo do korzystania z części tej działki wzdłuż granicy z działką, gdzie zlokalizowana będzie inwestycja (nr [...]).

Dalej wnioskodawcy zarzucili, że Kolegium odmawiając im przyznania statusu stron powołuje się w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia na orzecznictwo sądowo-administracyjne, nie podając sądu, który je wydał ani sygnatury orzeczenia. Kolegium nie informuje, czy przytoczony przez niego pogląd orzeczniczy jest nadal aktualny lub dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tymczasem, w ocenie wnioskodawców, stanowisko organu jest błędne. Według przeważającej linii orzeczniczej kwestia "bezpośredniości" sąsiedztwa nie jest decydująca dla zakwalifikowania danego podmiotu jako strony. Na poparcie swojego stanowiska wnioskodawcy przytoczyli szereg orzeczeń sądów administracyjnych w tym m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 marca 2012r. sygn. akt II SA/Ol 61/12, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2105/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2010r. sygn. akt IV SA/Wa 431/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2010r. sygn. akt II SA/Rz 74/10.

Wnioskodawcy podnieśli, że Wspólnoty sąsiadują bezpośrednio z działką dla której wydano warunki zabudowy, są bowiem posiadaczami prawa rzeczowego w postaci służebności przechodu i przejazdu przez działkę nr [...] oraz wykorzystania tej działki dla potrzeb parkowania swych samochodów. Kolegium w zaskarżonym postanowienia nie odniosło się w żaden sposób do tego twierdzenia, co przesądza o nierozpoznaniu istoty sprawy i naruszeniu art. 7 i 77 k.p.a. W ocenie wnioskodawców, Kolegium ograniczyło się jedynie do zbadania materiałów zebranych przez organ, który wydał decyzję o warunkach zabudowy, nie podjęło natomiast żadnych innych kroków, które miałyby na celu ustalenie zasadności twierdzenie wniosku, ani weryfikacji działań administracji.

Na końcu podniesiono, że złożony w przedmiotowej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy nie tylko uprawdopodabnia, ale udowadnia, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym w sprawie nie było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania, nawet gdyby Kolegium ustaliło, że Wspólnotom nie przysługuje status strony. W ocenie wnioskodawców Kolegium powinno z urzędu merytorycznie zbadać przesłanki dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji.

Rozpoznając powyższy wniosek, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , działając na podstawie art. 159 § 1 i § 2 k.p.a. postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2012 r. znak: [...] utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia 15 maja 2012 r.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że wnioskodawcy nie byli stronami w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną ustalającą warunki zabudowy i nie są podmiotami, które mogą skutecznie wszcząć postępowanie nadzwyczajne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] kwietnia 2011 r. Wbrew twierdzeniom wnioskodawców, nie wykazali by posiadali interes prawny w wydanym rozstrzygnięciu.

Zasadniczy dla ustalenia przymiotu strony przepis art. 28 k.p.a. stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Wnioskodawcy wprawdzie dostarczyli dokument - odpis pisma Wydziału Skarbu Urzędu Miasta K. z dnia 11 stycznia 2012 r., będący odpowiedzią na wnioski Wspólnot Mieszkaniowych o udostępnienie działki nr [...] jako przedmiotu dzierżawy lub obciążenia jej służebnością gruntową lecz nie dostarczyli pomimo wezwania żadnego dokumentu potwierdzającego ich prawa rzeczowe do tej nieruchomości. Wnioskujące Wspólnoty dysponują nieruchomościami gruntowymi znajdującymi się wprawdzie bezpośrednio przy granicy działki [...], na której urządzona jest droga wewnętrzna, lecz nie tą nieruchomością. Ich prawa rzeczowe ograniczają się wyłącznie do nieruchomości na których zlokalizowane są wielomieszkaniowe budynki którymi zarządzają. Natomiast wedle znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów działka nr [...], na której urządzona została droga wewnętrzna, dostępna ogólnie dla wszystkich mieszkańców pobliskich budynków jako dojazdowa, komunikacyjna z drogą publiczną – ul [...] jest własnością Gminy K. . Pozostaje ona w zarządzie Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu ZIKiT w K. , Administracji Domów Mieszkalnych [...] Sp. z o.o. i Zarządu Budynków Komunalnych w K. ( dowód k [...] ) Trzeba także dodać, że wniosek pp. S. w przedmiocie obsługi komunikacyjnej inwestycji, o którą występowali został zaakceptowany przez właściciela i zarządcę drogi.

Wnioskodawcy wykazali więc w ocenie Kolegium wyłącznie interes faktyczny, który nie powoduje jednak, iż są stronami postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interes faktyczny o którym piszą to ułatwienie im dojścia i dojazdu do swoich mieszkań w budynkach wielomieszkaniowych usytuowanych wokół drogi wewnętrznej urządzonej na działce nr [...].

Oceniając zarzut wnioskodawców dotyczący oddziaływania przyszłej inwestycji na ich nieruchomości, Kolegium wzięło pod uwagę niesporny zakres inwestycji - typowy garaż na jeden samochód o maksymalnej powierzchni zabudowy 24 m 2, wysokości 3 m, szerokości elewacji 4 m. W bezpośrednim sąsiedztwie terenu inwestycji, będącego zapleczem -podworcem budynków mieszkaniowych wielorodzinnych zlokalizowanych od frontu ul. Urzędniczej znajdują się 3 inne garaże (dowód: analiza urbanistyczno - architektoniczna, materiał zdjęciowy, załącznik nr 4 decyzji z 20 kwietnia 2011 r.).

Wskazane okoliczności faktyczne ustalone na podstawie dokumentów i map znajdujących się w aktach sprawy i niekwestionowanych przez strony nie pozwalają zgodzić się z twierdzeniem o rozszerzonym kręgu stron postępowania ze względu na oddziaływanie inwestycji. W ocenie Kolegium uciążliwość korzystania z garażu o podanych gabarytach jest znikoma. W tej sytuacji żądania wnioskodawców objęcia ochroną ich praw i przeprowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego jakim jest stwierdzenie nieważności nie są uzasadnione.

Kolegium nie zgodziło się, wobec poczynionych ustaleń, z zarzutem wniosku, braku dostatecznych dowodów dla jego oceny. Wbrew tym twierdzeniom materiał dowodowy w sprawie przekazany wraz z wnioskiem, pomimo braku współpracy po stronie wnioskodawców i braku jakiejkolwiek odpowiedzi na wezwanie Kolegium o dostarczenie dowodów dokumentujących twierdzenia o posiadaniu praw rzeczowych do działki nr [..] był wystarczający dla wydania postanowienia.

Oceniając zgodność z prawem ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 20 kwietnia 2011 r. o ustaleniu warunków zabudowy, Kolegium nie dopatrzyło się podstaw dla wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji tak ze względu na brak naruszenia prawa w stopniu rażącym, jak i pozostałych podstaw wdrożenia tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznych.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosły Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w K. M.S.

reprezentowani przez radcę prawnego A.A. . Prawomocnym postanowieniem z dnia 28 grudnia 2012r. sygn. akt II SA/Kr 1430/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił przedmiotową skargę w stosunku do Wspólnot Mieszkaniowych Nieruchomości przy ul. [...] i [...] w K.

Skarżąca M.S. w przedmiotowej skardze zarzuciła naruszenie:

a. art. 7 k.p.a., art. 77 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 28 k.p.a. - poprzez nierozpoznanie w całości materiału dowodowego i nie ustosunkowanie się w pełny sposób do podniesionych we wnioskach skarżących twierdzeń, czego konsekwencją była nieuzasadniona odmowa przyznania skarżącym przymiotu strony postępowania.

b. Art. 157 § 2 k.p.a. w zw. a art. 156 k.p.a. -poprzez niepodjęcie z urzędu postępowania

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. mimo że wydana ona została z rażącym naruszeniem prawa.

c. Naruszenie art. 61 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu

przestrzennym poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 20 kwietnia 2011 r. mimo, że została ona wydana w sytuacji braku spełnienia wszystkich wymaganych przez prawo warunków do jej wydania.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 27 stycznia 2011 r. nr [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W treści uzasadnienia przedmiotowej skargi podniesiono argumenty analogiczne jak we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ocenie skarżącej inwestycja opisana w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] będzie wywierała istotny wpływ zarówno na sposób korzystania z ich własnej nieruchomości (znajdującej się w odległości 5 metrów od granicy inwestycji), jak i na sposób wykonywania ich uprawnień polegających na prawie korzystania z działki nr [...]. Na drogach wewnętrznych znajdujących się na działce nr [...] umieszczone są bowiem znaki zakazu wjazdu z wyłączeniem osób, które są mieszkańcami budynków przy ul. [...] (nie [...]). Już tylko to wskazuje, że zaskarżone postanowienie jest rażąco wadliwe. Bezpodstawnie w nim przyjęto, że drogi znajdujące się na działce nr [...] są publicznie dostępne, co nie jest prawdą.

Ponadto realizacja inwestycji ograniczy przysługujące wyłącznie wnioskodawcom i mieszkańcom budynków przy ul [...] powyższe prawo poprzez uniemożliwienie parkowania samochodów wzdłuż granicy z działką nr [...], a ponadto skutkować będzie wzmożonym ruchem samochodowym tuż pod oknami mieszkań członków Wspólnoty.

Skarżąca podniosła także, że nawet gdyby uznać, że odmowa przyznania, statusu strony skarżącym przez Kolegium była uzasadniona, to Kolegium na podstawie art. 157 § 2 k.p.a. zobowiązane było podjąć z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 20 kwietnia 2011 r. Uchybiając jednak swym ustawowym obowiązkom doprowadziło do tego, że decyzja ta dalej jest w mocy i może zostać wykonana.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu w zakwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala ją, co wynika z treści art. 151 p.p.s.a.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo nie z przyczyn w niej podniesionych.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 sierpnia 2012 r. utrzymujące w mocy postanowienie własne z dnia 15 maja 2012 r. o odmowie wszczęcia postępowania zakończonego prawomocną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] o ustaleniu warunków zabudowy. Jako przesłankę odmowy wszczęcia ww. postępowania organ wskazał na brak po stronie wnioskodawców przymiotu strony tego postępowania.

Tytułem wstępu wskazać należy, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, iż, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2241/10, z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt. I OSK 373/07, czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1009/12 – wszystkie powołane wyroki dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pamiętać należy także, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. możne nastąpić w zasadzie tylko w takim przypadku, kiedy oczywistym jest, że osoba wnioskująca o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. W innych przypadkach postępowanie nieważnościowe na żądanie strony wszczyna się zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., co stwarza możliwości szczegółowego zbadania interesu prawnego wnioskodawcy oraz, tego czy zachodzą ustawowe podstawy do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

Zaznaczyć również należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym stroną postępowania w sprawie warunków zabudowy może być nie tylko właściciel (użytkownik wieczysty) działki bezpośrednio graniczącej z działką, której dotyczy postępowanie w sprawie warunków zabudowy, ale również innej działki znajdującej się w granicach obszaru analizowanego w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2011 r., sygn. II OSK 172/11, z dnia 19 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 917/09). Tym samym stwierdzić należy, że pogląd wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy są tylko właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji jest oczywiście błędny.

Niemniej jednak zasadniczym powodem uchylenia przez Sąd zaskarżonego postanowienia jest to, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy poza Wspólnotą Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. [...] i [...], wniosła także M.S. , która nie inicjowała postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w pierwszej instancji.

Otóż jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. złożyły dwie ww. Wspólnoty. Na skutek jego rozpoznania, Kolegium w dniu 14 maja 2012 r. wydało postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Od postanowienia tego złożony został wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdzie jako wnioskodawcy wskazane zostały Wspólnoty Mieszkaniowe Nieruchomości przy ul. [...] i [...] oraz M.S. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę w drugiej instancji i wskazując M.S. w komparycji zaskarżonego postanowienia w żaden sposób nie odniosło się jednak do tego, kim jest M.S. tj. czy ww. może być stroną przedmiotowego postępowania, a więc czy posiada ona interes prawny w zaskarżeniu postanowienia Kolegium z dnia 14 maja 2012 r.

Nie budzi wątpliwości, że prawo wniesienia odwołania, czy też wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (w myśl art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji) ma nie tylko strona, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją wydaną w I instancji, ale również osoba, która wprawdzie nie brała w nim udziału, ale jest stroną w rozumieniu przepisów art. 28 k.p.a .M.S,. , która nie była stroną postępowania administracyjnego na etapie pierwszej instancji, mogłaby zatem przyłączyć się do toczącego się już postępowania administracyjnego, składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże, w takiej sytuacji podstawowym obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę w drugiej instancji jest wykazanie, iż osoba ta ma przymiot strony, w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. Dopuszczenie do takiego postępowania osób nie będących stronami narusza bowiem podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Z treści art. 127 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, że odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) wywołuje skutek prawny w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego, jedynie wtedy gdy zostanie stwierdzone, że został wniesiony przez stronę postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W myśl przepisu art. 28 k.p.a. przymiot strony postępowania administracyjnego przysługuje każdemu, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo temu, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Jak wskazał Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1559/06 pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Z kolei w wyroku z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 163/06 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Ta realność (aktualność) jest istotną cechą interesu prawnego, artykułowaną w piśmiennictwie i w orzecznictwie sądowym. Od interesu prawnego dającego prawa strony należy odróżnić interes faktyczny, który nie jest chroniony przez obowiązujące normy prawne. W przypadku bowiem interesu faktycznego dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu.

Z uzasadnienia zaskarżonego w rozpoznawanej sprawie postanowienia nie wynika, by organ poczynił jakiekolwiek ustalenia, co to tego, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony przez podmiot legitymujący się interesem prawnym do jego wniesienia. Sąd dostrzega, iż M.S. , z racji miejsca zamieszkania, jest członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. , jednakże obowiązkiem Kolegium rozpoznającego sprawę w drugiej instancji było zbadanie, czy osoba ta ma interes prawny w zaskarżeniu rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, a jeśli tak, czy jest to interes tożsamy z interesem Wspólnoty, czy też może interes tej osoby (z racji np. zlokalizowania jej lokalu mieszkalnego) jest inny niż interes Wspólnoty. Na marginesie wskazać należy, że zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiskiem w przypadku stwierdzenia (po zbadaniu interesu prawnego) braku przymiotu strony wnoszącego odwołanie, organ powinien umorzyć prowadzone postępowanie odwoławcze.

W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaniechało dokonania jakiejkolwiek analizy istnienia interesu prawnego po stronie M.S..

Mając na uwadze dostrzeżone uchybienie, należy przyjąć, że do czasu ustalenia przez organ, czy M.S. posiada przymiot strony w kontrolowanym postępowaniu, rozpoznawanie zarzutów skargi na obecnym etapie postępowania jest przedwczesne. Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą rozważań i ocen dotyczących zasadności podnoszonych w skardze zarzutów materialnoprawnych.

Stwierdzone przez Sąd naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zaskarżonego postanowienia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. W skład tych kosztów zaliczono wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącego (240 zł) opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz uiszczony od skargi wpis (200 zł).

Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium zobowiązane będzie uwzględnić przedstawione przez Sąd uwagi, co do dalszego postępowania zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.