Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1069/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), art. 235¹ i art. 237 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869), nie stwierdził u M.M. choroby zawodowej – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że M.M. podczas zatrudnienia w latach:

- 1976-1977 w A w O. na stanowiskach: montera rurociągów przemysłowych, technika budowy (zakład zlikwidowany),

- 1979-1980 w B w G. na stanowisku technika ds. rozliczeń ekipy remontowo – budowlanej,

- 1980-1982 w C w G. na stanowisku inspektora technicznego ds. konserwacji i remontów,

- 1982-1988 w D w G. na stanowiskach: konstruktora budowlanego, specjalisty - konstruktora – instalatora,

- 1988-1993 w E S.A. - [...] w K. na stanowiskach: mistrza, kierownika budowy,

- 1993-2009 w F Sp. z o.o. na stanowiskach: kierownika budowy, kierownika robót,

pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej w okresie od 1988 r. do 1993 r. i od 1993 r. do 2009 r. Jednocześnie organ powołując się na orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...] Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz z dnia [...] r. nr [...] Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdził, iż brak jest podstaw do stwierdzenia wyżej wymienionej choroby zawodowej albowiem obraz kliniczny patologii narządu słuchu M.M. z głębokim ubytkiem słuchu, który pojawił się już po 3 latach pracy w hałasie oraz towarzyszące mu objawy w postaci zawrotów głowy nie są typowe i charakterystyczne dla negatywnych skutków oddziaływania hałasu na narząd słuchu. Poza tym w tzw. przewlekłym urazie akustycznym hałas powoduje zwykłe pogłębianie się niedosłuchu o kilka decybeli rocznie i nie uszkadza zmysłu słuchu w tak głębokim stopniu. Tym samym przebieg schorzenia narządu słuchu strony przemawia za etiologią pozazawodową.

Pismem z dnia 26 lutego 2012 r. M.M. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] r. nr [...] nie zgadzając się z brakiem stwierdzenia u niego choroby zawodowej narządu słuchu.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...].

Wyżej wymieniona decyzja została zaskarżona przez M.M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 19 marca 2013 r. Sygn. akt IV SA/Gl 422/12 uchylił decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...].

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że aby stwierdzić chorobę zawodową konieczne jest zaistnienie dwóch warunków: po pierwsze, rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i po drugie, stwierdzenie – przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem – że choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zdaniem Sądu podstawę rozstrzygnięcia stanowiły wnioski orzeczeń lekarskich, w szczególności zawarte w opinii Instytutu Medycyny Pracy w S., według której kliniczny obraz przebiegu choroby słuchu skarżącego świadczy o występowaniu innego niż hałas czynnika etiologicznego rozpoznanej patologii narządu słuchu. Jednocześnie Sąd podkreślił, że w karcie wypisowej Instytutu Medycyny Pracy nie znajduje się odniesienie do rozpoznania u skarżącego obustronnego głębokiego niedosłuchu odbiorczego o lokalizacji zmysłowo – nerwowej, który został stwierdzony w 2009 r. w Międzynarodowym Centrum Słuchu i Mowy w K. Następnie Sąd wskazał, że Instytut Medycyny Pracy nie dokonał oceny, czy stwierdzony w 2009 r. u skarżącego obustronny głęboki niedosłuch odbiorczy o lokalizacji zmysłowo – nerwowej jest równoznaczny z obustronnym odbiorczym ubytkiem słuchu typu czuciowo-nerwowego, który został zamieszczony w wykazie chorób zawodowych. Ponadto Sąd podniósł, iż według orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy, podstawowe znaczenie w sprawie miał kliniczny przebieg choroby słuchu skarżącego, a wobec tego – zdaniem Sądu należało ustalić, czy rozpoznanie z 2009 r. dotyczyło jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych zwłaszcza gdy z treści zaskarżonej decyzji wynikało, że narażenie zawodowe skarżącego występowało do 2009 r., a więc do daty przedmiotowego rozpoznania. Następnie Sąd wskazał na fakt nierozpatrzenia przez organ odwoławczy wniosku dowodowego skarżącego z dnia 26 marca 2012 r. dotyczącego przeprowadzenia ponownych badań lekarskich. Reasumując, w opinii Sądu, doszło do naruszenia przez organ przepisów art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. co stanowiło powód uchylenia zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Sąd zobowiązał organ, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, do uwzględnienia wskazań zawartych w uzasadnieniu swojego wyroku.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 2351 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), ponownie utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że M.M. pracował w warunkach narażenia na hałas w latach 1988-2009 w E S.A. w K. jako mistrz, kierownik budowy. Był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K.- Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej narządu słuchu albowiem na podstawie obrazu klinicznego patologii narządu słuchu z głębokim ubytkiem słuchu (powyżej 100 dB), który pojawił się już po 3 latach pracy w hałasie (1991 r. niedosłuch ok. 45-50 dB o charakterze mieszanym) oraz uznali, że towarzyszące objawy w postaci zawrotów głowy nie są typowe i charakterystyczne dla negatywnych skutków oddziaływania hałasu na narząd słuchu. W ocenie lekarzy w tak zwanym przewlekłym urazie akustycznym hałas powoduje zwykle pogłębianie się niedosłuchu o kilka decybeli rocznie i nie uszkadza zmysłu słuchu w tak głębokim stopniu a zatem przebieg schorzenia narządu słuchu u M.M. przemawia za etiologią pozazawodową. Następnie organ II instancji wskazał, że odwołujący był także badany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (obserwacja kliniczna w dniach 21 – 25 listopada 2011 r.), gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej słuchu, stwierdzając badaniami audiologicznymi przesunięcie progu słuchu obustronnie nieoznaczalne (brak percepcji słuchowej - głuchota obustronna). Ponadto organ podkreślił, iż w trakcie hospitalizacji w Instytucie na prośbę pacjenta odstąpiono od badań audiometrycznych. Dodał również, że M.M. był dwukrotnie zaprotezowany aparatem słuchowym w uchu prawym (1998 r., 2006 r.), w 2008 r. był hospitalizowany na Oddziale Neurologii z powodu niedokrwienia mózgu, uogólnionej miażdżycy, nadciśnienia tętniczego oraz wielopoziomowej dyskopatii kręgosłupa szyjnego, w 2009 r. i 2010 r. został poddany wszczepieniu implantu ślimakowego ucha prawego natomiast w 2011 r. przeprowadzono u niego diagnostykę audiologiczną w Poradni Chorób Zawodowych w S., która wykazała obustronną głuchotę z brakiem percepcji słuchowej. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w piśmie z dnia 21 maja 2014 r. lekarze specjaliści IMPiZŚ stwierdzili, iż orzeczenia lekarskie wydane w oparciu o diagnostykę audiologiczną nie potwierdziły wystąpienia i progresji uszkodzenia słuchu o klinicznych cechach typowych dla skutków działania hałasu. W ich ocenie hałas zawodowy nie mógł być przyczyną powstania u M.M. głębokiego niedosłuchu zmysłowo-nerwowego o poziomie powyżej 100 dB. Tym samym nie znaleźli oni podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania schorzenia narządu słuchu wymienionego w wykazie chorób zawodowych. Również dyrektor IMPiZŚ w S. w piśmie z dnia 12 sierpnia 2015 r. stwierdził, iż postępowanie orzecznicze nie wykazało związku przyczynowo-skutkowego między wykonywaną pracą zawodową a rozpoznanym schorzeniem narządu słuchu, które nie jest schorzeniem wymienionym w wykazie chorób zawodowych. Zatem w jego ocenie pomimo stwierdzanych od 1993 r. u M.M. średnich ubytków słuchu powyżej 45 dB nie można rozpoznać u niego choroby zawodowej słuchu.

Pismem z dnia 20 października 2015 r. M.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...]. W treści skargi podkreślił, że:

- zawroty głowy pojawiły się u niego w 2008 r., a nie jak wynika z treści uzasadnienia decyzji w 1991 r.,

- ubytek słuchu w 1991 r. wynosił 45-50 dB, natomiast 100 dB ok. 2008 r.,

- pomimo całej zgromadzonej dokumentacji łącznie z zaświadczeniami o wykonywaniu pracy w warunkach szczególnych, organ wykluczył etiologię zawodową jego niedosłuchu, natomiast nie uzasadnił etiologii pozazawodowej,

- podczas hospitalizacji w Instytucie Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie wyraził zgody na badanie audiometryczne jedynie implantowanego ucha prawego,

- w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w dalszym ciągu nie odniósł się do uwag zawartych w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu z dnia 19 marca 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. i zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę na fakt, że zaskarżona decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] wydana została w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2013 r. (sygn. akt IV SA/GL 422/12) uchylającego decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...].

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W świetle powyższych regulacji szczególnego podkreślenia wymaga, że stwierdzenie choroby zawodowej przez organ inspekcji sanitarnej wymaga zaistnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze - rozpoznanie u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych, przy czym w rozporządzeniu określono czas w jakim może to nastąpić; po drugie - wykonywanie pracy w "narażeniu zawodowym", a więc z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo narażeniem pozostającym w związku ze sposobem wykonywania pracy; po trzecie - ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 z późn. zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych wskazanych w tym rozporządzeniu. Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).

M.M. domagał się stwierdzenia u niego choroby zawodowej– obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Orzekające w sprawie organy odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Odmowa stwierdzenia wystąpienia wyżej wskazanej choroby zawodowej została poprzedzona, zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu RM z 2009 r., poddaniem M.M. badaniom lekarskim w uprawnionej jednostce orzeczniczej w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K.-Poradnia Chorób Zawodowych w S. Orzeczeniem lekarskim z dnia [...] r. nr [...] jednostka ta stwierdziła, że na podstawie dokumentacji medycznej, wyników przeprowadzonych badań brak podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej. Analogiczne orzeczenie lekarskie sporządzili lekarze specjaliści Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. nr [...]. W obu przypadkach lekarze uznali, iż brak jest podstaw do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. U podstaw takiej oceny legł fakt, że przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrie progową tonalną i audiometria impedancyjna wykazała obustronną głuchotę, a kliniczny przebieg schorzenia świadczy o występowaniu innego niż hałas czynnika etiologicznego stwierdzonej patologii.

Tymczasem w obu wydanych w sprawie decyzjach ani organ I instancji ani też organ odwoławczy nie kwestionowały istnienia narażenia zawodowego, a wręcz przeciwnie potwierdzono 21 letni okres narażenia na hałas nie podając pomiarów natężeń hałasu na stanowiskach pracy.

Należy podkreślić również, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Dlatego sąd ponownie rozpoznający niniejszą sprawę nie może formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Ocena prawna wyrażona przez sąd w orzeczeniu traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany ustawy, w wypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji(vde wyrok składu siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2001 r., sygn. FSA 3/2001, ONSA 2002/2, poz. 49, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 1990 r., sygn. SA/Wr 137/90, ONSA 11990/2-3, poz. 5).

Z uwagi na powyższe, rozpatrując niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach poddał zaskarżoną decyzję ocenie w szczególności pod względem zgodności z wytycznymi i oceną prawną wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 422/12.

W wyroku z dnia 19 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiły wnioski orzeczeń lekarskich, w tym zwłaszcza wnioski zawarte w opinii Instytutu Medycyny Pracy w S., według której kliniczny obraz przebiegu choroby słuchu skarżącego świadczy o występowaniu innego niż hałas czynnika etiologicznego rozpoznanej patologii narządu słuchu. Mimo, że w karcie wypisowej Instytutu Medycyny Pracy zawarte jest stwierdzenie, że w 2009 r. w Międzynarodowym Centrum Słuchu i Mowy w K., rozpoznano u skarżącego obustronny głęboki niedosłuch odbiorczy o lokalizacji zmysłowo – nerwowej to w orzeczeniu brak jest wskazania, czy stwierdzony w 2009 r. u skarżącego obustronny głęboki niedosłuch odbiorczy o lokalizacji zmysłowo – nerwowej jest równoznaczny z obustronnym odbiorczym ubytkiem słuchu typu czuciowo-nerwowego, który został zamieszczony w wykazie chorób zawodowych. Sąd uznał to za szczególnie istotne pominięcie. Ponadto według orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy, podstawowe znaczenie w sprawie miał kliniczny przebieg choroby słuchu skarżącego, a wobec tego - jako niezbędne uznać należało stwierdzenie, czy rozpoznanie z 2009 r. dotyczyło jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy poprzestał na przytoczeniu stwierdzenia orzeczenia lekarskiego i pominął ustalenie kwestii o podstawowym znaczeniu– czy z uwagi na kliniczny przebieg choroby słuchu skarżącego, jest możliwe wykluczenie tego, że narażenie zawodowe skarżącego miało wpływ na wystąpienie rozpoznanej u niego choroby słuchu. Dalej wskazał, że nie został rozpatrzony przez organ odwoławczy, wniosek dowodowy skarżącego dotyczący przeprowadzenia ponownych badań lekarskich, złożony przez niego w protokole zapoznania się z materiałem dowodowym w dniu 26 marca 2012 r., a stwierdzenie organu odwoławczego nie czyni zadość jego obowiązkom w zakresie rozpatrzenia wniosku dowodowego, gdyż nie zawiera wskazania żadnych skonkretyzowanych argumentów, które dotyczyłyby tego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ odwoławczy – podobnie jak i organ I instancji - przyjmując jako podstawę ustaleń cytowane w decyzji orzeczenia lekarskie, całkowicie pominął w uzasadnieniu, wskazanie oceny powyższych dowodów.

Organ administracyjny został przez sąd zobowiązany do uzupełnienia postępowania poprzez uzyskanie kompletnego i szczegółowo uzasadnionego orzeczenia lekarskiego zawierającego stwierdzenia dotyczące opisanych wyżej kwestii i wyda rozstrzygnięcie wskazując w jego motywach – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. - na jakiej podstawie uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich przyczyn ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich powodów odmówił wiary poszczególnym dowodom.

W ocenie sądu rozpatrującego skargę na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] – organy, przeprowadzając ponownie postępowanie w przedmiocie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej- obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, nie uzupełniły prawidłowo materiału dowodowego oraz nie odniosły się w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący do całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy prawidłowym zastosowaniu przepisów postępowania administracyjnego, a pisma Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 21 maja 2014 r. oraz 12 sierpnia 2015 r., mimo że nie zawierają odpowiedzi na wszystkie wskazania wyrażone w wyroku, zostały przez organy uznane za kompletne i szczegółowo uzasadnione orzeczenia lekarskie.

Jak to wynika z akt sprawy, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, podejmując się realizacji wytycznych sądu, zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o udzielenie odpowiedzi na pytania podkreślając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2013 r. nakazał uzupełnienie materiału dowodowego poprzez uzyskanie kompletnego i szczegółowego orzeczenia lekarskiego.

W wykonaniu wniosku [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 sierpnia 2013 r. r. IMPiZŚ wyjaśnił w piśmie z 21 maja 2014 r., że dokonano ponownej analizy dokumentacji przy uwzględnieniu pytań celem uzupełnienia orzeczenia. Podkreślił, że niedosłuch odbiorczy, niedosłuch zmysłowo-nerwowy i niedosłuch czuciowy są synonimami określenia lokalizacji powstałego uszkodzenia narządu słuchu determinującego charakter niedosłuchu. Stwierdził, że w przypadku skarżącego postępowania orzecznicze przeprowadzono w obu jednostkach i wskazał jakiego rozpoznania wówczas dokonano, a także podał, że nie znajduje podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.).

Ponadto w piśmie z dnia 12 sierpnia 2015 r. nr [...] na wniosek organu z dnia 26 czerwca 2014 r. udzielił odpowiedzi, że w jednostkach orzekających, jak i leczących rozpoznania dotyczące określenia charakteru i wielkości niedosłuchu u skarżącego są zgodne. Wskazał na odmienne zadania jednostek medycznych i orzeczniczych podkreślając, że zadaniem jednostek orzeczniczych jest diagnostyka w kierunku ustalenia związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym w przypadku występowania w środowisku pracy czynnika mogącego potencjalnie powodować szkodliwe skutki zdrowotne, a stwierdzanymi charakterystycznymi typowymi dla danego czynnika skutkami zdrowotnymi. Nie znalazł uzasadnienia dla rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu.

W ocenie sądu powyższe pisma nie mogą być uznane za orzeczenia lekarskie będące w swojej istocie opiniami biegłych ani nawet za uzupełniające opinie biegłych realizujące wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 marca 2013 r.

Analiza pism z dnia 21 maja 2014 r. i z dnia 12 sierpnia 2015 r. pozwala na stwierdzenie, że dokumenty powyższe nie mają formalnych cech opinii biegłego, gdyż w istocie są pismami cytującymi zapadłe uprzednio orzeczenia i wyrazem stanowiska jednego bądź dwóch pracowników jednostek medycznych, a ponadto nie odnoszą się merytorycznie do wszystkich istotnych okoliczności, na które wskazał sąd w podanym wyżej wyroku. Poddając powyższe pisma badaniom w świetle zasad rządzących postępowaniem administracyjnym, organ powinien był ocenić, czy spełniają one wymogi stawiane opiniom biegłych i w razie negatywnej oceny zwrócić się do jednostek medycznych właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych o wydanie prawidłowych opinii biegłych.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że przepis art. 2351 Kodeksu pracy wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy, a występującym schorzeniem. Domniemanie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby, a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie - może zostać obalone wyłącznie wówczas, gdy zostanie wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, że etiologia choroby ma charakter pozazawodowy.

Należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy poprzestał na przytoczeniu stwierdzenia orzeczeń lekarskich i treści pism z Instytutu Medycyny Pracy z dnia 21 maja 2014 r. oraz z 12 sierpnia 2015 r. pominął ustalenie kwestii o podstawowym znaczeniu – czy z uwagi na kliniczny przebieg choroby słuchu skarżącego, jest możliwe wykluczenie tego, że narażenie zawodowe skarżącego miało wpływ na wystąpienie rozpoznanej u niego choroby słuchu. Należy również zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 12 marca 2013 r. stwierdził, że organ odwoławczy odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącego złożonego przez niego w protokole zapoznania się z materiałem dowodowym w dniu 26 marca 2012 r., że wniosek ten nie został rozpatrzony, a uzasadnienie decyzji nie czyni zadość obowiązkom organu w zakresie rozpatrzenia wniosku, gdyż nie zawiera wskazania żadnych skonkretyzowanych argumentów, które dotyczyłyby tego wniosku. Uzasadnienie decyzji w tym zakresie nadal nie zawiera wskazania skonkretyzowanych argumentów, które dotyczyłoby tego wniosku.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że wśród środków dowodowych przewidywanych przez Kodeks postępowania administracyjnego wyróżnia się miedzy innymi opinię biegłego (art. 84 k.p.a.), gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Zasadę obowiązku korzystania w postępowaniu administracyjnym z opinii wyspecjalizowanych jednostek organizacyjnych przyjęto między innymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz.1367). mającym zastosowanie w niniejszym postępowaniu. odkreślić trzeba, że w piśmiennictwie prawniczym i orzecznictwie sądowym przyjmowany jest pogląd, że orzeczenia zakładów służby zdrowia właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych są traktowane w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jak opinie biegłych w rozumieniu art. 84 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja administracyjna powinna zapaść w oparciu o jednoznaczny stan faktyczny, taki zaś w niniejszej sprawie nie został ustalony. Prowadzone postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji nie doprowadziło do satysfakcjonujących rezultatów z punktu widzenia zasady prawdy obiektywnej. Możliwości w tym zakresie dawało brzmienie cytowanego wyżej § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. i reguły dowodowe wynikające z unormowań k.p.a. Powołany § 8 ust. 2 rozporządzenia nie wprowadza jakiejkolwiek hierarchii w zakresie przedstawionych w nim sposobów uzupełnienia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak też jakichkolwiek ograniczeń w tym przedmiocie w rozumieniu limitu podejmowanych czynności. Granicą jest zatem ustalenie klarownego stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienie wszystkich wątpliwości, mających zasadnicze dla rozstrzygnięcia znaczenie. Potraktowanie pism z dnia 21 maja 2014 r. i 12 sierpnia 2015 r. przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jako wyczerpujących, spełniających wymogi prawa procesowego opinii biegłego narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Oznacza to, że organ odwoławczy nadal nie usunął uchybień z zakresu postępowania, wytkniętych w uzasadnieniach wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2013 r..

Naruszając wyżej wymienione przepisy oraz nie wypełniając kategorycznie wskazań z wskazanego wyroku z dnia 19 marca 2013 r. i nie stosując się do oceny prawnej zawartej w tych orzeczeniach, organ dopuścił się uchybienia przepisom art. 153 p.p.s.a., na temat których mowa była na wstępie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy, zgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w cytowanym orzeczeniu sądowym, powinien dopuścić dowód ze spełniającej przewidzianych prawem wymogów, kompletnej i szczegółowo uzasadnionej opinii uzupełniającej do orzeczenia lekarskiego lub nowego orzeczenia lekarskiego, przy czym w postanowieniu o dopuszczeniu dowodu z opinii lekarskiej szczegółowo i precyzyjnie określi zakres i przedmiot tej opinii, poddając następnie kontroli wykonanie owego postanowienia przez jednostkę orzeczniczą. Po przeprowadzeniu tego dowodu i ewentualnym uzupełnieniu postępowania dowodowego, czemu da stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Dokonując oceny z dowodu z opinii biegłego, organ administracji weźmie pod uwagę to, że opinia powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizę logiczności i poprawności wniosków zarówno stronie, jak i sądowi, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Nie może zatem sprowadzać się tylko do zdania biegłego, ale musi przekonywać jako logiczna całość. Biegły winien zatem wskazać i wyjaśnić przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji, bowiem brak stosownego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia ocenę jej mocy dowodowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 1999 r.; sygn. akt IV SA 1061/97; opubl. LEX nr 47251).

W świetle powyższych rozważań oraz niewypełnienia wytycznych zawartych w orzeczeniach sądowych – zarzuty skarżącego należało uznać za zasadne..

Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.