Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 491/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 22, art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: 1art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
article: art. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 6
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2013r. sprawy ze skargi J. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. S. w dniu "[...]" wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką - J. S.

Organ pierwszej instancji, decyzją z dnia "[...]", odmówił stronie przyznania przedmiotowego świadczenia W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawczyni nie spełnia podstawowego warunku uprawniającego do przyznania świadczenia, gdyż nie zrezygnowała z zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej z powodu konieczności objęcia córki opieką. Jednocześnie organ podniósł, że wnioskodawczyni dzierżawi gospodarstwo rolne oraz nie poszukiwała pracy zawodowej od chwili posiadania gospodarstwa rolnego, a praca w tym gospodarstwie nie koliduje z opieką nad córką, ponieważ mąż zajmuje się gospodarką.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. podniosła, że z komunikatu Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wynika, że " rolnik który nie wykonuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej o jakiej mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niezależnie od wielkości gospodarstwa rolnego, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne." Nadto wskazała, że organy realizujące świadczenia rodzinne zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 k.p.a. zobowiązane są działać na podstawie bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, a nie kierować się rozstrzygnięciem sądu w indywidualnej sprawie.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., poz. 267), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Wskazało, że z dniem 1 stycznia 2013 r. zmieniły się przepisy prawa dotyczące m.in. ustalania prawa do świadczeń pielęgnacyjnych. Zmiany zostały wprowadzone ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z dnia 31 grudnia 2012 r., poz. 1548). Jednakże zgodnie z art. 13 ustawy zmieniającej, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Z uwagi na powyższe, wobec złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 28.12.2012 r., a więc jeszcze w poprzednim stanie prawnym, należy w przedmiotowej sprawie stosować przepisy dotychczasowe, obowiązujące na dzień złożenia wniosku.

Stosownie do obowiązującego wówczas art. 17 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,

z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Kolegium stwierdziło, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że J. S. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności (orzeczenie z dnia "[...]"). Niepełnosprawność ustalono do dnia "[...]". J. S. dzierżawi nieruchomość rolną o pow. 21,22 ha (umowa dzierżawy zawarta w dniu "[...]"). Z informacji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wynika, że w gospodarstwie rolnym J. S. ubezpieczeniem społecznym rolników objęci są J. S. i I. S. Odwołująca oświadczyła, że "Praca w gospodarstwie nie koliduje z opieką nad córką ponieważ mąż zajmuje się gospodarstwem" (wywiad z dnia "[...]").

Organ odwoławczy podał, że z uwagi na przedstawiony stan faktyczny, istotnym jest, że Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 11 grudnia 2012 r. uchwałę, w sprawie I OPS 5/12, w której wskazał, że: "prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

W uzasadnieniu uchwały Sąd wskazał m.in., że "Ocena normatywna spełnienia przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zasadniczo powinna odbywać się wyłącznie na gruncie terminów i pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podstawowe znaczenie dla zdekodowania normatywnego pojęcia: "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" ma definicja legalna pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" sformułowana w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która stanowi, że pojęcie to oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej".

Dalej podano, że "W sensie ekonomicznym, prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W efekcie to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika, a podejmowanie przez niego, w ramach zarządzania gospodarstwem, nawet nieracjonalnych z punktu widzenia gospodarczego działań, nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej. Tak, więc na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny.

Organ stwierdził, że odwołująca powołując się na Komunikat Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wskazała, że rolnikowi, który nie wykonuje zatrudnienia przedmiotowe świadczenie winno być przyznane. Jednakże w jej sytuacji nie może być mowy o bezrobotności, bowiem jako rolnik podlega ubezpieczeniu w KRUS. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 145, ze zm.) za osobę bezrobotną nie uznaje się posiadacza nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub podlegającej ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.

W świetle przedstawionej argumentacji, nie można więc uznać, że odwołująca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia (art. 17 ust. 1 ustawy).

We wniesionej do Sądu skardze na decyzję z dnia "[...]", J. S. wskazała, że nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem. Skarżąca zarzuciła:

1./ obrazę art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt. 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 .r o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędne przyjęcie, że prowadzenie gospodarstwa rolnego stanowi negatywną przesłankę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego podczas, gdy w tej mierze treść art. 3 pkt. 22 cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jednoznaczna i nie nasuwa żadnych wątpliwości, co do tego, że skarżącej przysługuje takowe świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad znacznie niepełnosprawną, znacznie ograniczoną w możliwości samodzielnej egzystencji córką J. S., wymagającą długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w tym współdziałania w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji;

2./ błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść decyzji organów orzekających obu instancji, poprzez przyjęcie, że posiadanie przez skarżącą gospodarstwa rolnego samo przez się pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż należy kwalifikować ją jako osobę zatrudnioną lub wykonującą inną pracę zarobkową w rozumieniu definicji art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podczas gdy z treść tego przepisu jednoznacznie wynika, iż rolnik, który nie wykonuje wymienionego tym przepisem rodzaju zatrudnienia lub pracy zarobkowej kwalifikuje się do ubiegania się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazując na powyższe, J. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, nadto orzeczenie, że skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku koniecznością opieki nad córką J. S. od dnia "[...]" tj. miesiąca, w którym złożony został wniosek w tym przedmiocie.

W uzasadnieniu skargi J. S. stwierdziła, że wskazywanie na kryterium ekonomiczne posiadania gospodarstwa rolnego, jak to nastąpiło w rozstrzygnięciu N.S.A. z dnia 11 grudnia 2012 r., w sprawie I OPS 5/12, jest bezpodstawnym dopuszczeniem wykładni prawa, która jest niczym nie uzasadniona i nie może zastępować litery obowiązującego prawa. Odnosząc się krytycznie do tej uchwały N.S.A., w stosunku do przedmiotu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, skarżąca wskazała, ze:

1) nie ma ono nic wspólnego z literą obowiązującego prawa i jego stosowania, czyniąc, bezprawnymi świadczenia pielęgnacyjne przez wiele lat uprzednio przyznanymi i pobieranymi na podstawie tej ustawy, np. przez jej męża,

2) wykładnia obowiązującego prawa wykraczać miałaby poza orzeczenia (uchwały) Sądu Najwyższego tzn. orzeczenie każdego sądu, czy to powszechnego, czy administracyjnego miałoby kształtować wykładnię obowiązującego prawa,

3) cytowany przepis art. 3 pkt. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozwalałby na jego wykładnię w jakimkolwiek ujęciu,

4) nie należy rozumieć treści ustawy w dowolny sposób, przykładowo wykraczający poza nowelizacje ustawy o świadczeniach rodzinnych zawartą w ustawie z dnia 7 grudnia 2012 r., która wprost wprowadza kryterium obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego w zakresie ustanowionego nią nowego świadczenia opiekuńczego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, które to kryterium w odniesieniu do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma zastosowania, gdyż art. 3 pkt. 22 cytowanej ustawy natomiast wskazuje li tylko na rodzaje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, całkowicie pomijając zatrudnienie związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Materialnoprawną podstawą jej wydania był art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Na tle tego przepisu jeszcze do niedawna istniały rozbieżności w orzecznictwie sądowo-administracyjnym co do tego czy posiadanie gospodarstwa rolnego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W dniu 11 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął w trybie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uchwałę w składzie siedmiu sędziów, sygn. akt I OPS 5/12, w której stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że istota świadczenia pielęgnacyjnego

z art. 17 ust. 1 ustawy, które zastąpiło dodatek stały regulowany art. 27 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. W uchwale wskazano, że ocena spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej w celu nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się w myśl pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże ustawa

o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "rolnik". Taką definicję zawiera natomiast ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.). W myśl art. 6 pkt 1 tej ustawy rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków, jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. W omawianej uchwale skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego doszedł do wniosku, że prawodawca celowo dokonał pominięcia ustawodawczego nie wymieniając wśród form aktywności zawodowej, prowadzenia gospodarstwa rolnego przez rolnika. Mając na względzie cel i istotę instytucji świadczenia pielęgnacyjnego, przy założeniu racjonalności i konsekwencji preferencji prawodawcy, Sąd uznał, że nie ma powodu dla rozszerzenia, w drodze wykładni, zakresu definicji "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" na rolników prowadzących gospodarstwo rolne. Podkreślono, że stanowisko takie nie godzi w zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, z której wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii).

W ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne nie mogą w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, co osoby wykonujące, określone w art. 3 pkt 22 ustawy

o świadczeniach rodzinnych, formy aktywności zawodowej. Są bowiem w innej sytuacji ekonomicznej i socjalnej, aniżeli osoby świadczące pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonujące pracę lub świadczące usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, zwłaszcza gdy się bierze pod uwagę sposób i warunki uzyskiwania środków utrzymania. W wypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych na skutek poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Wyjaśniono, że w sensie ekonomicznym, prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W efekcie to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika,

a podejmowanie przez niego, w ramach zarządzania gospodarstwem, nawet nieracjonalnych z punktu widzenia gospodarczego działań, nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej. Tak więc, w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych, do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. Przy odpowiedniej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne, zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Ma możliwość planowania pracy, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym do swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Rozszerzony skład NSA podkreślił również, że rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w komentowanym przepisie nie może budzić wątpliwości, a więc osoba rezygnująca

z zatrudnienia musi rezygnować z aktualnego zatrudnienia i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. W przypadku rolnika oznaczałoby to rezygnację

z prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Dodatkowo podkreślono, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest finansowe zrekompensowanie osobie rezygnującej z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Uwzględniono w związku

z tym, że wszystkie formy aktywności wymienione w art. 3 pkt 22 ustawy

o świadczeniach rodzinnych podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu określonemu w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Rolnicy zaś podlegają odmiennemu reżimowi zabezpieczenia społecznego określonego w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jest to celowe działanie ustawodawcy, który dostosował system ubezpieczeń m.in. do charakteru pracy i warunków panujących na wsi. NSA w składzie siedmiu sędziów przyznał, że wprawdzie przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń wskazują, że organ wykonawczy gminy nie opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy systemowej lub na podstawie odrębnych przepisów (art. 6 ust. 2b), ale nie znosi to warunku całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem rozszerzonego składu NSA opłacanie ze środków publicznych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe także może stanowić uzasadnione kryterium dyferencjacji statusu ubezpieczonych w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponadto wskazano, że rozważając zagadnienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rolnikom prowadzącym gospodarstwo rolne, w kontekście urzeczywistnienia przesłanki funkcjonalnej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie można także nie zauważyć, że rolnik, spełniający przesłanki określone w art. 7 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051

ze zm.), między innymi posiadający w dniu 31 maja danego roku grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, o łącznej powierzchni działek rolnych nie mniejszej niż 1 ha, otrzymuje corocznie, ze środków Unii Europejskiej, jednolitą płatność obszarową.

Skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wziął również pod uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne uregulowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest świadczeniem, które podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w trybie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1 ). Podniesiono, że postanowienia o koordynacji systemu zabezpieczenia społecznego oraz ich wykładnia dokonana przez Trybunał Sprawiedliwości UE, wzmacniają argumentację przemawiającą za tym, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne nie jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Z punktu widzenia koncepcji zatrudnienia przyjętej w rozporządzeniu, za wykonującego pracę najemną należy bowiem uznać każdego, kto z racji podejmowania aktywności zarobkowej podlega systemowi zabezpieczenia społecznego danego państwa i nie może być uznany za osobę wykonującą pracę na własny rachunek. Rolnik prowadzący gospodarstwo rolne do takiej kategorii nie należy.

Kierując się przedstawionymi wyżej względami, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazać należy, że zasadniczo uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie, w której została podjęta (art. 187 § 2 p.p.s.a.), ma ona jednak także tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że uchwała taka dotyczy nie tylko danej sprawy, ale wszystkich spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska zawartego w uchwale, dopóty sądy administracyjne (pośrednio nim związane) stanowisko to powinny respektować. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy analogicznej do tej, w której podjęto uchwałę, w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jedyną możliwością odstąpienia od stanowiska zawartego w uchwale stanowi wystąpienie przez skład niepodzielający zawartego w uchwale stanowiska do odpowiedniego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z zagadnieniem prawnym (por. J. Drachal, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 868 oraz wyroki NSA z dnia 13 marca 2008r., II FSK 147/07; z dnia 27 listopada 2007 r., I FSK 1385/07; z dnia 11 grudnia 2007 r., I FSK 231/07; z dnia 28 lipca 2005 r., II FSK 576/05). Jeżeli jednak wojewódzki sąd administracyjny podziela wykładnię prawa zawartą w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma obowiązku uruchamiania procedury przewidzianej w art. 269 § 1 p.p.s.a. tj. zwracania się do odpowiedniego składu NSA o ponowne zajęcie się danym zagadnieniem prawnym i ewentualne podjęcie odmiennej uchwały (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 października 2007 r., III SA/Wa 1409/07).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie niniejszym podziela pogląd prawny, wyrażony w powołanej uchwale składu siedmiu sędziów w sprawie I OPS 5/12, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Ponownie podkreślić należy, że w uchwale tej wskazano, że "prowadzenie gospodarstwa rolnego, oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Zatem przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną (...). Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia zatem rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem.

Bezspornie skarżąca posiada ( dzierżawi) gospodarstwo rolne o pow. 21,22 ha, a zatem - w świetle powołanej uchwały - świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką nie może być jej przyznane, niezależnie od tego jaki jest zakres opieki sprawowanej osobiście przez skarżącą nad córką.

Z tych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, a skarga na nią podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.