Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 103/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 239 b par 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Wolas sędziowie WSA Grażyna Firek Piotr Głowacki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wobec A. C. została wydana w dniu 28 maja 2019r. decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. znak sprawy [...], którą określono na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za III kwartał 2014r. podatek od towarów i usług podlegający wpłacie do urzędu skarbowego w kwocie [...]zł z tytułu wystawienia dla podmiotu E. R. Ś., faktury VAT nr [...] z dnia 1.07.2014r. Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, tym samym decyzja nie zyskała przymiotu ostateczności.

Następnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia 7.08.2019r. znak sprawy [...] 2.1, działając na podstawie art. 239b § 1 pkt 1, pkt 2 i 3, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej, nadał nieostatecznej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia 28.05.2019r. rygor natychmiastowej wykonalności, wskazując na zaistnienie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 1, pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, tj. organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych oraz że strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, jak również strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości.

Od ww. postanowienia A. C. wniosła zażalenie zarzucając naruszenie:

1) art. 239b § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej - poprzez bezprawne i bezpodstawne nadanie decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności,

2) art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej, że toczy się postępowanie w sprawie nadania decyzji nieostatecznej Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. rygoru natychmiastowej wykonalności,

3) art. 210 § 4 w związku z art. 239 b § 2 Ordynacji podatkowej wskutek braku uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. nie zostanie przez skarżącą wykonane przed terminem przedawnienia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 29.11.2019r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślono, iż wobec skarżącej toczą się postępowania egzekucyjne w zakresie innych należności (art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Jak wynika z akt sprawy według stanu na dzień 16.07.2019r., wobec skarżącej toczyły się postępowania egzekucyjne w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za okres:

- od 1.01.-31.03.2017r. w wysokości [...] zł należności głównej (tytuł wykonawczy nr [...]),

- od 1.07.-30.09.2017r. w wysokości [...] zł należności głównej (tytuł wykonawczy nr [...]),

- od 1.04.-30.06.2014r. w wysokości [...] zł należności głównej (tytuł wykonawczy nr [...]),

- od 1.04.-30.06.2014r. w wysokości [...] zł należności głównej (tytuł wykonawczy nr [...]),

- od 1.01.-31.03.2014r. w wysokości [...] zł należności głównej (tytuł wykonawczy nr [...]),

- od 1.01.-31.03.2014r. w wysokości [...] zł należności głównej (tytuł wykonawczy nr [...]),

jak również z tytułu grzywien i kar za 2018r. w wysokości [...] zł należności głównej (tytuł wykonawczy nr [...]).

Zatem łączna kwota zaległości podatkowych skarżącej z tytułu podatku od towarów i usług wyniosła [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości łącznej [...] zł i [...] zł z tytułu grzywien i kar w należności głównej - co wynosi łącznie [...] zł. Ponadto łączna kwota powstałych kosztów egzekucyjnych od ww. zaległości wyniosła [...] zł.

Równolegle do egzekucji z jej wynagrodzenia za pracę w [...] G. T. [...] Sp. z o.o., postępowanie co do zaległości podatkowych objętych ww. tytułami wykonawczymi prowadzi Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T., który przejął egzekucję z tej wierzytelności po zaistniałym zbiegu z organem I instancji, tj. Naczelnikiem [...] Urzędu Skarbowego w T.. Ponadto Dyrektor Oddziału ZUS w T. prowadzi dodatkowo wobec skarżącej egzekucję z należności, której sam jest wierzycielem, w kwocie wynoszącej [...] zł (według stanu wykazanego w planie podziału z dnia 25.07.2019r.) wraz z odsetkami za zwłokę.

Toczy się wobec skarżącej także sądowe postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. w sprawie o sygn. akt Km [...] na rzecz wierzyciela [...] sp. z o.o. z siedzibą w K., celem zaspokojenia należności wynoszącej na dzień 24.09.2018r. (wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi) [...] zł.

Według organu, skoro w zakresie innych wierzytelności (publicznoprawnych lub cywilnoprawnych) zostały wyczerpane wszelkie możliwości doprowadzenia do wykonania tych wierzytelności w sposób dobrowolny, to należy przypuszczać, że strona konsekwentnie i w tym przypadku nie będzie wyrażać woli wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji albo nie będzie w stanie tego zobowiązania wykonać.

Wskazano, iż skarżąca złożyła do Sądu Rejonowego w T. wykaz majątku sporządzony na dzień 05.12.2018r., z którego wynika, że utrzymuje się ona z wynagrodzenia za pracę w [...] G. T. [...] sp. z o.o. i uzyskuje dochód netto w wysokości [...] zł miesięcznie oraz nie posiada żadnego majątku o znacznej wartości, a jedynymi składnikami obecnego majątku są:

1) samochód osobowy SEAT ALTEA 1.9 TDI VAN rok prod. 2006r., którego jest współwłaścicielem razem z [...] [...] [...] S.A. (na podstawie umowy kredytowej zawartej na okres do dnia 15.03.2020r.),

2) nieruchomość w udziale [...] części działki o nr [...] obszaru w całości 28m2 KW nr [...]. W odniesieniu do ww. nieruchomości udział na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej skarżąca posiada z P. C., który oznaczony jest jako działka obrębowa nr [...], obręb ewidencyjny 206, o pow. 0,0028 ha w T. [...] (jako mały skrawek gruntu przy budynku wielomieszkaniowym przy ul. [...]) o nr księgi wieczystej [...], w której w dziale IV widnieje wpis hipoteki przymusowej na kwotę [...]zł (hipoteka przymusowa zwykła), jako zabezpieczenie zaległości podatkowych P. C.. W księdze tej, według stanu na dzień 13.11.2019r., wpisane jest również ostrzeżenie dotyczące obciążenia [...] części nieruchomości stanowiącej własność P. C. i A. C. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej - wszczęcie egzekucji z udziału w [...] części nieruchomości i wezwanie do zapłaty długu z wniosku wierzyciela [...] sp. z o.o. Wartość 50% w/w pojazdu wynosi ok. [...] zł, co nie spełnia warunku dot. minimalnej wartości przedmiotu zastawu skarbowego, która w 2019r. wynosi [...] zł (obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 07.08.2018r. (M.P.2018.779). Zatem skarżąca nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z [...] zaspokojenia. Uwzględniając wysokość zaległości podatkowych w kwocie łącznej oraz grzywnę, w odniesieniu do posiadanego przez skarżącą majątku - jest on niewystarczający na pokrycie zaległości podatkowych i grzywny, oraz brak jest możliwości ustanowienia na nim hipoteki przymusowej bądź zastawu skarbowego, które korzystałyby z [...] zaspokojenia.

Nadto przyjęto w decyzji, iż strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości. Z akt sprawy wynika, że w okresie od października 2015r. do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, dokonała ona dwóch czynności cywilnoprawnych, w wyniku których wyzbyła się istotnych składników swojego majątku. Na podstawie umowy darowizny z dnia 9.10.2015r. Rep. A nr [...] skarżąca przekazała swoim dzieciom, tj. P. C. udział wynoszący [...] części i J. C. udział wynoszący [...] części w nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny położony w T., ul. Pracy 13-17, składający się z 3 pokoi, kuchni, łazienki, przedpokoju i piwnicy o łącznej pow. użytkowej 58,03 m2 (nr księgi wieczystej TRI [...]) wraz z udziałem wynoszącym [...] części wspólnych. Wartość przedmiotu darowizny określono w ww. umowie w wysokości [...] zł, oraz wskazano, że dział III i IV ww. księgi wieczystej wolny jest od wpisów. Powyższej darowizny dokonała po zakończeniu kontroli podatkowej w zakresie podatku VAT za I i II kwartał 2014r. Z akt sprawy wynika także, że na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 4.07.2017r., tj. w trakcie kontroli podatkowej w zakresie podatku VAT za okres od lipca do grudnia 2014r., jak również za okres od stycznia do grudnia 2015r., skarżąca dokonała darowizny nieruchomości położonej w [...] o pow. 0,3394 ha, stanowiącej działkę nr [...] (nr księgi wieczystej [...]), również na rzecz swoich w/w dzieci. Wartość przedmiotu darowizny określono w ww. umowie w wysokości [...] zł, oraz wskazano, że dział III ww. księgi wieczystej wolny jest od wpisów, a w dziale IV widnieje wpis hipoteki przymusowej w kwocie [...]zł na rzecz Skarbu Państwa (tj. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T.), jako zabezpieczenie należności z tytułu podatku od towarów i usług.

Na powyższe postanowienie A. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając naruszenie:

- art. 7, 77 § l i art. 80 k.p.a., polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,

- art. 8 i 107 § k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizacje zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,

- błąd w ustaleniach polegający na przyjęciu, iż w sprawie występuje prawdopodobieństwo, że skarżąca nie wykona zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia 28 maja 2019 r., podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia takiego ustalenia,

- art. 239 b § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez bezprawne i bezpodstawne nadanie decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu podkreślono, iż organy nie wykazały w sposób dostateczny istnienia przesłanek warunkujących wydanie postanowienia.

W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.

Skarga nie jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż powołany w zarzutach przepis art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, został sformułowany w sposób, który umożliwia nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, w przypadku spełnienia choćby jednej z przesłanek wskazanych w pkt 1-5 tego przepisu. Jedyny dodatkowy warunek wprowadzony został § 2, który wymaga od organu podatkowego uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Ustawodawca nie wprowadził żadnych przesłanek mających decydować o tej okoliczności, a zatem muszą być one oceniane konkretnie dla danej sprawy.

Organy w sposób dostateczny wykazały, że są uzasadnione podstawy do zastosowania przepisu art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż spełniona została jedna z przesłanek tam określonych w zw. z § 2 tego przepisu. Taką okolicznością jest prowadzone postępowanie egzekucyjne z wniosku zarówno organów podatkowych jak i innych wierzycieli publicznoprawnych, tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (wprost wskazane w pkt 1 art. 239b § 1) i innych wierzycieli cywilnoprawnych, a zaległości zostały uprawdopodobnione dokumentami. Zatem organ zasadnie wskazał, iż nie reguluje skarżąca należności, które dochodzone są w trybie postępowania egzekucyjnego i posiada zaległości z tytułu grzywien i kar. Nadto na podstawie umów darowizny szczegółowo przywołanych przez organ darowała ona swoje nieruchomości (udziały) na rzecz dzieci, co stanowiło oczywiste wyzbyciem się majątku znacznej wartości, a miało miejsce od października 2015r., zatem w okresie, kiedy prowadzono wobec skarżącej postępowanie podatkowe. (wprost spełniona przesłanka z pkt 3 art. 239b § 1). Organ prawidłowo zatem ocenił realizację przesłanki uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane z uwagi na podejmowanie działań zmierzających do wyzbycia się majątku o znacznej wartości (darowizna nieruchomości) oraz na nie posiadanie wystarczającego majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można by ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, a który korzystałby z pierwszeństwa zaspokojenia, co zostało szczegółowo wykazane - na podstawie analizy zeznań podatkowych złożonych przez skarżącą, że za lata 2017-2018. Wedle nich uzyskała ona odpowiednio:

• za 2017r. dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł (PIT-37) oraz wygenerowała stratę na działalności gospodarczej -25.958,56 zł (PIT-36L),

• za 2018r. dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł (PIT-36), dochód z działalności wykonywanej osobiście [...] zł oraz dochód z innych źródeł w wysokości [...] zł.

Skarżąca nie wskazała przy tym w toku postępowania, ani w zażaleniu, innych znaczących składników majątkowych. Skarżąca wyzbywając się w drodze darowizny majątku znacznej wartości wobec oraz w braku wskazania istotnego majątku, mogła doprowadzić do niewykonania zobowiązania podatkowego. Okoliczność istnienia hipoteki na nieruchomościach nie oznacza, iż majątek ten nie stanowił znacznej wartości.

Co do braku prawidłowego uzasadnienia spełnienia przesłanki "zobowiązanie nie zostanie wykonane", należy wskazać, że omawianą przesłankę rozumie się w orzecznictwie sądowym jako uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, a co za tym idzie rygory uznania twierdzeń są złagodzone i odformalizowane. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności, lecz tylko pewną wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Zatem przesłanki mogą być związane albo z sytuacją materialną strony postępowania, jej stosunkiem do wykonania nałożonego obowiązku, albo możliwościami wykonania tego obowiązku w drodze przyszłej egzekucji. Błędne jest zatem utożsamianie przesłanki uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania z udowodnieniem tej okoliczności. Organ winien jedynie wskazać stosowną argumentacją istnienie uzasadnionej obawy, przypuszczenia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane (por. np. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 stycznia 2010 r., I SA/Go 620/09, LEX nr 607669, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt I Sa/Sz, LEX nr 586005). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż organy obu instancji w dostatecznym stopniu uprawdopodobniły zaistnienie przesłanki z art. 296b § 2 Ordynacji podatkowej, tj. że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Wobec oczywistego spełnienia powyższych przesłanek, kwestie oceny innych okoliczności wskazanych w 239b § 1 Ordynacji podatkowej, nie mogą prowadzić do zakwestionowania prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Szczegółowe wskazanie przez organy na spełnienie zwłaszcza przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1 i 2 w zw. z § 2 Ordynacji podatkowej, oznacza również uczynienia zadość art. 122 w zw. z art. 187 § l oraz art. 191 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, gdyż oznacza podjęcie niezbędnych działań i prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Organ dokonał sprawdzenia hipotek wpisanych na nieruchomościach skarżącej w systemie ksiąg wieczystych. Dokonano także sprawdzenia skarżącej w bazie CEPIK oraz zebrano udokumentowane materiały dotyczące egzekucji prowadzonej wobec skarżącej przez ZUS w T., jak i te dokumenty zbiegu egzekucji administracyjnej oraz pozyskane od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T.. Organ odwoławczy oparł się na całości akt, co zostało opisane w zaskarżonym postanowieniu. Zatem niezasadny jest zarzut jakoby oparto się jedynie na szczątkowych informacjach i nie podjęto żadnych działań, aby uaktualnić stan faktyczny. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów podważających ustalenia organów podatkowych, a zatem podniesione zarzuty są całkowicie gołosłowne. Organy dokonując takiej oceny zaistniałych faktów nie naruszyły zasady prawdy obiektywnej i nie przekroczyły granic zasady swobodnej oceny dowodów i w związku z tym brak jest podstaw do skutecznego formułowania zarzutów uchybienia przepisom Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.