Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2116/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 pkt 5, art. 90 ust. 3d
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
article: art. 62
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 252 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2021 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Po 808/17 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA) wyrokiem z 31 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Po 808/17, oddalił skargę J. P. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile (dalej: SKO) z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu dotacji oświatowej.

WSA orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Burmistrz Miasta Chodzieży (dalej: Burmistrz) decyzją z [...] października 2016 r. – na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: kpa), art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej: op) w zw. z art. 60 pkt 1, art. 67 i art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.; dalej: ufp) oraz art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.; dalej: uso) – określił skarżącej kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że skarżąca prowadziła A. w C., B. w C. i C. w C. Prezydent zakwestionował wydatki dotacji na raty leasingowe na samochód, reklamę, wolontariat oraz poniesione na inny niż dotowany podmiot, tj. [...] w C.

Organ uznał, że auta opłacane w ramach rat leasingowych służą załatwianiu spraw administracyjnych placówki, a nie potrzebom stricte związanym z kształceniem. Odnośnie rozliczenia dotacji na reklamę stwierdził, że ogłoszenia reklamowe dotyczyły naboru na kursy języka angielskiego dla prawników, informatyków, lekarzy, pielęgniarek, inżynierów itp. lub naboru do liceum ogólnokształcącego, a także do liceum profilowanego. Wydatki te nie wiążą się z realizacją zadań placówek oświatowych, nie dotyczyły bowiem bezpośrednio zadań przedszkola, gimnazjum ani szkoły podstawowej. Odnośnie kosztów wolontariatu organ uznał, że żadna z zawartych umów wolontariatu z uwagi na jej charakter i sposób rozliczenia nie może stanowić podstawy do rozliczenia z udzieloną dotacją. Organ wskazał także, że skarżąca nie założyła odrębnych rachunków bankowych dla wszystkich trzech placówek, tj. [...],[...] i [...], dlatego dotacje przekazane zostały na wspólny rachunek podany przez organ prowadzący. Był to jednocześnie rachunek skarżącej jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Brak odrębnych rachunków bankowych i niewłaściwe ujmowanie w rozliczeniu dotacji niektórych dokumentów księgowych utrudniało powiązanie wydatku z konkretną placówką oświatową.

SKO – w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej – decyzją z [...] sierpnia 2017 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu SKO organ podzieliło stanowisko Burmistrza o orzeczeniu zwrotu przyznanej dotacji.

Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę skarżącej na decyzję SKO.

W pierwszej kolejności WSA odniósł się do zarzut przedawnienia.

W tym zakresie WSA wskazał, że bieg terminu przedawnienia powstałego z mocy prawa obowiązku zwrotu dotacji, przy odpowiednim stosowaniu art. 70 op, nie może się rozpocząć przed ostatecznym rozliczeniem dotacji podmiotowej, która ma charakter roczny, a jej rozliczenie zwykle następuje po upływie roku. Zatem bieg terminu przedawnienia obowiązku zwrotu tej części rocznej dotacji podmiotowej, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem lub została pobrana w kwocie wyższej od należnej rozpoczyna się od końca roku następującego po roku za który dotacji udzielono. Decyzja ostateczna została wydana [...] sierpnia 2017 r., czyli przed upływem terminu przedawnienia, który nastąpił z końcem 2017 r.

WSA wskazał następnie, że rozstrzygnięcie sporu w sprawie sprowadza się przede wszystkim do wykładni unormowania art. 90 ust. 3d uso, a w szczególności oceny, czy przepis ten umożliwia zaliczanie do kosztów wykorzystanych zgodnie z przeznaczeniem – kosztów reklamy, rat leasingowych za samochód oraz kosztów wolontariatu. Przy czym WSA zaznaczył, że przepis ten należy stosować w brzmieniu obowiązującym w dacie przyznania dotacji, a nie orzekania o ich zwrocie. W związku z tym wykładni art. 90 ust. 3d uso z daty przyznania dotacji nie można dokonywać przez pryzmat zmiany jaka nastąpiła w ustawie o systemie oświaty 31 marca 2015 r. WSA dodał, że ustawodawca dopiero od 31 marca 2015 r. do wydatków bieżących wprost zaliczył także wydatki związane z realizacją zadań organu prowadzącego, o którym mowa w art. 5 ust. 7 uso. Oznacza to, że nie można zakwestionowanych wydatków rozważać w kategoriach zadań organu prowadzącego, ale wyłącznie w zakresie pokrycia wydatków bieżących placówki oświatowej. WSA podkreślił, że podmiot prowadzący szkołę, podejmujący działalność z własnej inicjatywy, będący jak w rozpoznawanej sprawie podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, a więc nastawionym na osiągnięcie ekonomicznego zysku, musi się liczyć z kosztami prowadzonej działalności gospodarczej, jak każdy inny przedsiębiorca i jedynie na zasadzie przywileju korzysta z pomocy finansowej podmiotu publicznego.

WSA wyjaśnił, że w 2011 r. (dacie przekazania dotacji) przepis art. 90 ust. 3d uso brzmiał – dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania o opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystywane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. W kategoriach więc tych wydatków, a nie zadań organu prowadzącego należy rozpatrywać poszczególne zakwestionowane pozycje rozliczenia dotacji.

W związku z powyższym WSA uznał, że organ prawidłowo zakwestionował możliwość rozliczenia z dotacji wydatków poniesionych na reklamę. Ogłoszenia zwiększały rozpoznawalność podmiotu – organu prowadzącego, ale także w zakresie innych form kształcenia niż przedszkole, gimnazjum czy szkoła podstawowa, na które przyznano dotacje. Treść przedłożonych przez skarżącą faktur wskazuje, że oferują nabór do szkoły nieobjętej dotacją i na kurs także z nią niezwiązany. Wydatki te nie służą więc bezpośrednio realizacji celów oświatowych związanych z konkretnymi placówkami zgłoszonymi do dotacji przez stronę. Stanowią jedynie informacje o prowadzonych szkołach, a w konsekwencji nie mają charakteru wydatków bieżących niezbędnych dla tych placówek.

Odnosząc się do niezakwalifikowania wydatków związanych z użytkowaniem samochodu osobowego [...], WSA zgodził się z organami, że skarżąca nie wykazała, iż samochód był wykorzystywany na potrzeby szkoły wynikające z art. 90 ust. 3d uso. WSA wskazał, że prowadzenie każdej placówki oświatowej nie jest związane z koniecznością posiadania samochodu osobowego. W niektórych przypadkach jest to konieczne, ale może to dotyczyć sytuacji, gdy np. placówka samodzielnie przygotowuje dużą ilość posiłków i potrzebuje samochodu dostawczego lub gdy dowozi swoich uczniów do placówek, ale nie w sytuacji, gdy jak w niniejszym przypadku dostarcza artykuły spożywcze pomiędzy placówkami, dowozi korespondencję, przewozi wyniki egzaminów, dowozi nauczycieli na szkolenia etc. W sprawie brak jest więc powiązania prowadzenia działalności z koniecznością posiadania samochodu osobowego. Natomiast nie stanowi realizacji takich celów przewożenie dyrektorów i nauczycieli na szkolenia, wizyty między placówkami, przewóz korespondencji czy zaopatrywanie placówek.

WSA za uzasadnione i znajdujące oparcie w materiale dowodowym uznał stanowisko organu dotyczące sposobu rozliczania z przyznanej dotacji kosztów wolontariatu. WSA podkreślił, że wolontariusz nie jest pracownikiem, bo za wykonywane świadczenia nie pobiera wynagrodzenia. W ewidencji księgowej winny być więc ujęte wyłącznie koszty ponoszone przez organ prowadzący na rzecz wolontariusza, np. koszty dojazdu, koszty szkolenia wolontariusza, ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków. Tylko te koszty mogą podlegać rozliczeniu w ramach dotacji pod warunkiem wszakże, że zostaną one udokumentowane. Z akt postępowania wynika, że organ prowadzący zawarł trzy porozumienia o współpracy (z D. K., A. J. i M. P.). Praca wolentariuszy nie była jednak prawidłowo dokumentowana co do poczynionych z tego tytułu wydatków. W związku z czym nie można było zaliczyć wydatków wskazanych w rozliczeniach do podlegających zwrotowi tak na gruncie ustawy o systemie oświaty, jak i ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Reasumując, WSA uznał wszystkie zarzuty skargi za bezpodstawne, ponieważ organ nie naruszył przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. Przy czym WSA zaznaczył, że organy określając wartość dotacji wydatkowanej niezgodnie z przeznaczeniem prawidłowo, na gruncie zebranego materiału dowodowego, ujęto w jednym rozstrzygnięciu i jednej pozycji kwotę dotacji do zwrotu, co było też konsekwencją niewłaściwego dokumentowania przepływu środków finansowych otrzymanych od organu dotującego. Zachowanie staranności w tym zakresie było obowiązkiem skarżącej, po stronie której leży co do zasady, ciężar dowiedzenia i wykazania sposobu wydatkowania dotacji. Obowiązek ten koreluje z wskazywaną m.in. w motywach nowelizacji art. 90 ust. 3d uso koniecznością przeciwdziałania nadużyciom polegającym na wydatkowaniu dotacji na cele gospodarcze osób prowadzących szkoły i placówki oraz czerpaniu, sprzecznie z ogólnymi zasadami ustawy o systemie oświaty, zysków z działalności oświatowej przy rażącym zaniżaniu standardów kształcenia. Z uprawnienia beneficjenta do złożenia wniosku o udzielenie dotacji na każdą placówkę oddzielnie, winien korelować obowiązek pisemnego rozliczenia z pobrania i wykorzystania otrzymanej dotacji również odrębnie dla każdej placówki. Niewypełnienie tego obowiązku zobowiązywało organ do wydania rozstrzygnięcia w zakwestionowanym kształcie.

W tym stanie rzeczy WSA, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: ppsa), oddalił skargę.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA skarżąc go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi – na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa – zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 62 kpa, polegające na uznaniu, po przeprowadzeniu sądowej kontroli legalności badanych przez WSA decyzji administracyjnych, że odpowiadają one prawu, co znalazło swój wyraz w oddaleniu skargi na decyzję Burmistrza z [...] października 2016 r. oraz na decyzję SKO z [...] sierpnia 2017 r., gdy tymczasem obydwie decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej i jednocześnie z rażącym naruszeniem art. 62 kpa i z tego powodu WSA powinien był stwierdzić ich nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa;

2. art. 1 pkt 1 kpa, poprzez jego całkowite zignorowanie;

3. art. 90 ust. 3d uso w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1 ufp w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonych decyzji Burmistrza oraz SKO przez błędną ich wykładnię.

Ponadto na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa polegające na bezzasadnej odmowie jego zastosowania, co miało decydujący wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie wyroku w całości, orzeczenie o kosztach postępowania w tym i o kosztach zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzupełnieniu skargi kasacyjnej z [...] marca 2018 r. zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 141 § 4 zdanie 1 ppsa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

SKO nie skorzystało z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

Z powyższego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 ppsa – może być: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Przy czym ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną należy stwierdzić, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu zawartego w uzupełnieniu skargi kasacyjnej, tj. naruszeniu art. 141 § 4 ppsa, który skarżąca kasacyjnie wiąże z niedokładnym ustaleniem przez WSA stanu faktycznego sprawy.

Jest to zarzut nieusprawiedliwiony.

Zgodnie z art. 141 § 4 ppsa uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wymaganych elementów, a więc gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Przepis art. 141 § 4 ppsa nie może natomiast służyć do zwalczania stanowiska sądu co do oceny stanu faktycznego. Jeśli w orzeczeniu sądu pierwszej instancji znajduje się ocena ustaleń stanu faktycznego, to choćby była ona odmienna od oceny przedstawionej przez skarżącego, to nie można twierdzić, że doszło do naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1375/05).

W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. WSA zawarł w nim opis przebiegu postępowania administracyjnego oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, co umożliwiło przeprowadzenie kontroli instancyjnej, a w szczególności merytoryczne odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej.

W pierwszym zarzucie skargi kasacyjnej podniesiono naruszenie art. 62 kpa w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ponieważ decyzje organów obu decyzji zostały wydane bez podstawy prawnej i jednocześnie z rażącym naruszeniem art. 62 kpa. Twierdzenie to oparto na tym, że w świetle art. 62 kpa, decyzja Burmistrza, jak i decyzja SKO, mocą których orzeczono o zwrocie przypadających do zwrotu części kwot trzech odrębnych dotacji, dotyczących trzech odrębnych placówek zostały wydane bez podstawy prawnej. W systemie obowiązującego prawa nie ma bowiem takiego przepisu prawnego, który stanowiłby podstawę do połączenia trzech odrębnych spraw, wynikających z trzech odrębnych stanów faktycznych, nawet jeśli odnoszą się one do tego samego beneficjenta, związanych z przyznaniem mu dotacji na prowadzenie przez ten podmiot trzech różnych placówek oświatowych ([...],[...] i [...]).

Zgodnie z art. 62 kpa – w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony.

Mając na uwadze treść zacytowanego przepisu zauważyć należy, że przepis art. 62 kpa określa wyłącznie przesłanki uzasadniające "wszczęcie i prowadzenie jednego postępowania dotyczącego więcej niż jednej strony". Prowadzenie takiego postępowania nie oznacza, że musi ono zakończyć się podjęciem jednej, skierowanej do wszystkich stron decyzji. (por. Z. Kmieciak, glosa do wyroku NSA z 14 stycznia 1993 r., SA/Wr 1408/92; opub. OSP 1994/12/233).

Ponadto stwierdzić należy, że przepis ten w ogóle nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie, ponieważ nie mamy tu do czynienia ze współuczestnictwem w postępowaniu administracyjnym. Nie ma tu wielości spraw administracyjnych, lecz jest indywidualna sprawa administracyjna, wszczęta wobec jednej strony – J. P., czyli – zgodnie z art. 3 pkt 5 uso – będącej organem prowadzącym A. w C., B. w C. i C. w C.

Podkreślić również należy, że wszystkie zakwestionowane wydatki, których zażądano zwrotu – rat leasingowych na samochód, reklamę, wolontariat oraz poniesione na inny niż dotowany podmiot – dotyczyły wszystkich trzech szkół i placówek prowadzących przez skarżącą. Zatem wynikały z tego samego stanu faktycznego i tej samej podstawy prawnej. Co więcej w uzasadnieniu zaskarżonej do WSA decyzji SKO wyraźnie wskazano, co nie jest w sprawie kwestionowane, że skarżąca nie założyła odrębnych rachunków bankowych dla dotowanych placówek. W związku z tym dotacje nie były przekazywane na rachunki [...],[...] i [...], lecz na wspólny rachunek bankowy dla D. Rachunek ten był rachunkiem skarżącej jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.

W związku z tym twierdzenie skarżącej kasacyjnie, jakoby przyznanie jej trzech odrębnych dotacji oświatowych na prowadzenie trzech różnych placówek implikowało powstanie trzech odrębnych stanów faktycznych, a w konsekwencji trzech odrębnych spraw administracyjnych, nie znajduje podstaw faktycznych i prawnych w rozpoznanej sprawie.

Powyższe znajduje dodatkowe potwierdzenie w opisie stanów faktycznych powołanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyrokach, tj. wyroku NSA z 23 maja 2017 r. sygn. akt 2647/15 i WSA we Wrocławiu z 14 września 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 295/17. Z opisu stanu faktycznego i prawnego powołanych spraw wynika, że wobec skarżących, prowadzących kilka placówek oświatowych, wszczęte było jedno postępowanie, zakończone wydaniem jednej decyzji. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że taki sposób postępowania organów jest działaniem standardowym i akceptowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Powyższe czyni nieusprawiedliwionym także zarzut naruszenia art. 1 pkt 1 kpa, ponieważ nie doszło – wbrew ocenie skarżącej kasacyjnie – do zignorowania przez WSA tego przepisu. W niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia z konkretną, indywidulną sprawą skarżącej, w której na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego organy administracji publicznej podjęły decyzję administracyjną, orzekającą o obowiązkach skarżącej.

Za chybiony należało uznać także zarzut materialny dotyczący naruszenia art. 90 ust. 3d uso w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1 ufp w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonych decyzji przez błędną ich wykładnię.

Przypomnieć należy, że za wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem zostały uznane wydatki na: raty leasingowe na samochód, reklamę, wolontariat oraz poniesione na inny niż dotowany podmiot, tj. [...] w C.

Przepis art. 90 ust. 3d uso stanowi, że dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Zatem dotację oświatową można wydatkować na cele ściśle związane z procesem kształcenia uczniów szkoły.

Tymczasem reklamowanie czy promowanie szkoły nie realizuje tych celów. Rola dotacji oświatowej nie polega bowiem na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę bądź jednostkę prowadzącą szkoły czy też pokrywania wszelkich ich wydatków. Reklama i promocja wprawdzie wiąże się z nauczaniem, wychowaniem i opieką, lecz pośrednio, co nie uzasadnia przeznaczenie na ten cel środków otrzymanych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Wydatki te służą interesom podmiotu prowadzącego, gdyż wpływają potencjalnie na wzrost liczby uczniów, a w konsekwencji zwiększają przychody z tytułu czesnego (lub środki pochodzące z dotacji). Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że jest to pogląd jednolicie ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA: z 19 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 1858/12, z 2 kwietnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1185/18, z 28 maja 2014 r. sygn. akt II GSK 231/13, z 10 września 2020 r. sygn. akt I GSK 209/18; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem prawidłowo organy zakwestionowały, co prawidłowo zaaprobował WSA, możliwość rozliczenia z dotacji wydatków poniesionych na reklamę. Ogłoszenia zwiększały rozpoznawalność podmiotu – organu prowadzącego, ale także w zakresie innych form kształcenia niż [...],[...] czy [...], na które przyznano dotacje. Ponadto treść faktur wskazywała, że oferują nabór do szkoły nieobjętej dotacją i na kurs także z nią niezwiązany. Wydatki te nie służą więc realizacji celów oświatowych związanych z konkretnymi placówkami zgłoszonymi do dotacji przez stronę, lecz są informacjami o prowadzonych szkołach.

Prawidłowo także zakwestionowano możliwość kwalifikowania wydatków związanych z użytkowaniem samochodu osobowego. Skarżąca nie wykazała bowiem, że samochód był wykorzystywany na potrzeby szkoły wynikające z art. 90 ust. 3d uso. WSA prawidłowo wskazał, że prowadzenie każdej placówki oświatowej nie jest związane z koniecznością posiadania samochodu osobowego. W niektórych przypadkach jest to konieczne, ale może to dotyczyć sytuacji, gdy np. placówka samodzielnie przygotowuje dużą ilość posiłków i potrzebuje samochodu dostawczego lub gdy dowozi swoich uczniów do placówek, ale nie w sytuacji, gdy jak w niniejszym przypadku dostarcza artykuły spożywcze pomiędzy placówkami, dowozi korespondencję, przewozi wyniki egzaminów, dowozi nauczycieli na szkolenia etc. W sprawie brak jest więc powiązania prowadzenia działalności z koniecznością posiadania samochodu osobowego. Natomiast nie stanowi realizacji takich celów przewożenie dyrektorów i nauczycieli na szkolenia, wizyty między placówkami, przewóz korespondencji czy zaopatrywanie placówek.

Powyższe potwierdza orzecznictwo, w którym wskazuje się, że prowadzenie placówki oświatowej czy opiekuńczej nie jest związane z koniecznością posiadania samochodu osobowego. Wydatki na samochód można byłoby uznać za kwalifikowane, gdyby pojazd ten był używany jako środek dydaktyczny, związany bezpośrednio z procesem nauczania, czy gdyby można było uznać, że ma związek ze sprawowaniem opieki, nie zaś w sytuacji, gdy służył on na potrzeby organu prowadzącego przedszkole (por. wyrok NSA z 13 września 2018 r. sygn. akt I GSK 2329/18). Wydatków związanych z ratami leasingowymi nie można było pokryć z dotacji przeznaczonej na kształcenie, wychowanie i opiekę (por. wyroki NSA: z 19 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 1858/12; z 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt II GSK 463/14).

Z podobnych względów WSA trafnie przyjął, że nie można było zakwalifikować jako uzasadnione i znajdujące oparcie w materiale dowodowym kosztów wolontariatu. Skarżąca kasacyjnie w ogóle nie odnosi się do pełnej argumentacji WSA, z której wynika, że wolontariusz nie jest pracownikiem, bo za wykonywane świadczenia nie pobiera wynagrodzenia. W ewidencji księgowej winny być więc ujęte wyłącznie koszty ponoszone przez organ prowadzący na rzecz wolontariusza, np. koszty dojazdu, koszty szkolenia wolontariusza, ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków. Tylko te koszty mogą podlegać rozliczeniu w ramach dotacji pod warunkiem wszakże, że zostaną one udokumentowane. Z akt postępowania wynika, że organ prowadzący zawarł trzy porozumienia o współpracy. Praca wolentariuszy nie była jednak prawidłowo dokumentowana co do poczynionych z tego tytułu wydatków. W związku z czym nie można było zaliczyć wydatków wskazanych w rozliczeniach do podlegających zwrotowi tak na gruncie ustawy o systemie oświaty, jak i ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Reasumując, WSA prawidłowo ocenił, że żaden ze wskazanych wydatków nie powinien być uznany za uiszczony zgodnie z przeznaczeniem dotacyjnym o jakim mowa w art. 90 ust. 3d uso.

Za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 ppsa polegający na bezzasadnej odmowie jego zastosowania. Zgodnie z tym przepisem – sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Wskazać należy, że jest to jeden z przepisów tzw. wynikowych, wskazujących podstawę wyrokowania. Jeżeli w sprawie nie stwierdzono rażącego naruszenia art. 62 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa (ani żadnych innych), brak było podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 2 ppsa przez WSA.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną uznał za nieusprawiedliwioną i na podstawie art. 184 ppsa orzekł o jej oddaleniu.