Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2287/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 170
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. J. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej na rzecz K. J. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, zwana dalej "OKD", wydała w dniu [...] sierpnia 2020 r. orzeczenie nr [...], mocą którego uchyliła orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt [...], umorzyła postępowanie w sprawie oraz kosztami funkcjonowania Komisji Dyscyplinarnej obciążyła Skarb Państwa.

W orzeczeniu z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] podniosła, iż w dniu [...] stycznia 2014 r. Rzecznik Dyscyplinarny przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...] działając na podstawie żądania Komendanta Powiatowego PSP w [...], obwinił [...] K. J. o:

- zawinione, nienależyte wykonywanie obowiązków służbowych, polegające na: nieprzestrzeganiu przepisów oraz przejętych obowiązków służbowych w zakresie nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego w zakresie powołania komisji powypadkowej po zdarzeniu, gdzie poszkodowanym zostali: [...] S. A., [...] R. B., [...] A. M., [...] E. R., ponadto o niepoinformowaniu o zakończeniu długotrwałego zwolnienia lekarskiego przez [...] R. B. celem skierowania go na badania kontrolne i uwzględnienie w rozkazie dziennym [...] z dnia [...] października 2013 r. przed uzyskaniem orzeczenia lekarskiego o zdolności do pełnienia służby;

- popełnienie czynów sprzecznych ze złożonym ślubowaniem polegających na nieprzestrzeganiu prawa poprzez niepoinformowanie w terminie 14 dni przełożonego uprawnionego do mianowania o prowadzeniu działalności gospodarczej przez małżonkę w zakresie ochrony przeciwpożarowej polegającej na dostarczaniu wyrobów, których wykaz ustalają przepisy wydane na podstawie art. 7 ust. 14 pkt 1 ustawy przeciwpożarowej lub świadczeniu usług podlegających sprawdzeniu w toku czynności kontrolno-rozpoznawczych, o których mowa w art. 23 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, zgodnie z art. 57b ust. 1;

- naruszenie zapisów art. 57a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej poprzez wykonywanie dodatkowych zajęć poza służbą w trakcie zwolnienia lekarskiego, bez zgody bezpośredniego przełożonego w ramach firmy "[...]" sp. j. z wykorzystywaniem stanowiska służbowego;

- niewykonywanie poleceń przełożonych w zakresie: nie wykonania rozkazu nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. KP PSP w [...] i poprzez samowolne zlecenie prowadzenia szkolenia BHP funkcjonariuszowi nieposiadającemu uprawnień w tym zakresie;

- nieudzielenie w określonym terminie odpowiedzi na pismo KW PSP w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie podjęcia działań zapobiegawczych mających na celu uniknięcie zatruć tlenkiem węgla ratowników podczas ćwiczeń;

- nieterminowe wykonanie polecenia służbowego w zakresie odbycia szkolenia okresowego dla pracowników służby BHP, tj. o przewinienia dyscyplinarne określone w art. 115 ust. 1 ustawy o PSP.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. Komisja dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...] uznała obwinionego winnym:

1. Zawinionego, nienależytego wykonywania obowiązków służbowych, polegających na niewłaściwym wykonaniu obowiązków służbowych poprzez nieprzestrzeganie przepisów oraz przyjętych obowiązków służbowych w zakresie nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego w zakresie powołania komisji powypadkowej po zdarzeniach, gdzie poszkodowanym zostali: [...] S. A., [...] R. B., [...] E. R.

2. Niewykonaniu rozkazu nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Komendanta Powiatowego PSP w [...] poprzez samowolne zlecenie prowadzenia szkolenia BHP funkcjonariuszowi nie posiadającemu uprawnień w tym zakresie i za powyższe czyny wymierzyła obwinionemu karę dyscyplinarną nagany.

Uniewinniła obwinionego od zarzutów:

1. Nieprzestrzegania przepisów oraz przyjętych obowiązków służbowych w zakresie nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego w zakresie powołania komisji powypadkowej po zdarzeniu gdzie poszkodowanym został [...] A. M.

2. Niepoinformowania o zakończeniu długotrwałego zwolnienia lekarskiego przez [...] R. B. celem skierowania go na badania kontrolne i uwzględnienie ww. w rozkazie dziennym [...] z dnia [...] października 2013 r. przed uzyskaniem orzeczenia lekarskiego o zdolności do pełnienia służby.

3. Nieudzielenia w określonym terminie odpowiedzi na pismo nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. KW PSP w [...] w sprawie podjęcia działań zapobiegawczych mających na celu uniknięcie zatruć tlenkiem węgla ratowników podczas ćwiczeń.

4. Nieterminowego wykonania polecenia służbowego w zakresie odbycia szkolenia okresowego dla pracowników służby BHP.

Komisja dyscyplinarna umorzyła postępowanie dyscyplinarne w zakresie:

1. Niepoinformowania w terminie 14 dni przełożonego uprawnionego do mianowania o prowadzeniu działalności gospodarczej przez małżonkę w zakresie ochrony przeciwpożarowej polegającej na dostarczaniu wyrobów, których wykaz ustalają przepisy wydane na podstawie art. 7 ust. 14 pkt 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej lub świadczeniu usług podlegających sprawdzeniu w toku czynności kontrolno-rozpoznawczych, o których mowa w art. 23 ustawy o PSP zgodnie z art. 57b ust 1 pkt 1.

2. Naruszenia zapisów art. 57a ust. 1 i 2 ustawy o PSP, dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej poprzez wykonywanie dodatkowych zajęć poza służbą w trakcie zwolnienia lekarskiego, bez zgody bezpośredniego przełożonego w ramach firmy "[...]" sp. j. z wykorzystywaniem stanowiska służbowego.

Za podstawę swojego rozstrzygnięcia w zakresie winy obwinionego Komisja I instancji uznała, iż zarzuty postawione obwinionemu miały polegać na nieprzedstawieniu projektów tych zarządzeń niezwłocznie po odebraniu zgłoszeń i meldunków o tych wypadkach odpowiednio w dniach: [...] maja 2013 r. – S. A., [...] maja 2013 r. – R. B. Projekty zarządzeń dot. powyższych wypadków, po naniesieniu poprawek zgodnie z zaleceniami komendanta, obwiniony przekazał pismem z [...] lipca 2013 r. Natomiast projekt powołania komisji powypadkowej w sprawie wypadku, któremu uległ [...] E. R. obwiniony przekazał pismem w dniu [...] października 2013 r., a meldunek o tym wypadku odebrał w dniu [...] września 2013 r.

Zgodnie z pkt 32 zakresu obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności z dnia [...] maja 2013 r. obwiniony jest zobowiązany opracowywać projekty zarządzeń, decyzji, rozkazów, instrukcji i wytycznych komendanta powiatowego w zakresie [...] KP PSP w [...] i BHP. Z uwagi na realizowanie zadań służby BHP określanych w pkt. 19m tego zakresu obowiązków, dokumentację powypadkową prowadził obwiniony i do niego trafiały meldunki i zawiadomienia o wypadkach. Wszystkie wypadki dotyczyły strażaków pododdziału bojowego, a więc strażaków podlegających obwinionemu jako dowódcy [...] będącego zarazem osobą odpowiedzialną za sprawy BHP.

W regulaminie organizacyjnym Komendy Powiatowej PSP w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., w § 7 pkt. 16 Rozdziału IV "Zadania wspólne i zakres działania poszczególnych komórek organizacyjnych" rzeczywiście zawarto zapis, że do tych zadań należy opracowywanie zarządzeń, decyzji, rozkazów, instrukcji i wytycznych komendanta powiatowego. Jest to jednak zapis ogólny. Podobny zapis jest w pkt. 3 zakresu zadań komórki finansowo-kadrowo-organizacyjnej – opracowywanie i ewidencjonowanie zarządzeń, decyzji, rozkazów, instrukcji i wytycznych komendanta powiatowego. Natomiast w § 11 pkt 2 ppkt. 5 i 6 tego regulaminu wyraźnie wskazano, że w zakresie zadań BHP do zadań jednostki ratowniczo-gaśniczej, (której obwiniony jest dowódcą od [...] czerwca 2009 r.), należy ustalanie przyczyn i okoliczności wypadków oraz przygotowywanie projektów decyzji powypadkowych.

Skonkretyzowaniem poszczególnych zadań komórek organizacyjnych są zakresy obowiązków dla poszczególnych pracowników zajmujących określone stanowiska pracy. Sprecyzowane zostało, które z zadań komórki organizacyjnej wykonuje konkretna osoba. Obowiązek opracowywania zarządzeń, decyzji, rozkazów, instrukcji, wytycznych komendanta powiatowego w zakresie [...] i BHP jest wprost i jasno sformułowany w zakresie obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności obwinionego. Od dnia [...] maja 2013 r. sporządzanie projektów zarządzeń dotyczących spraw BHP należało wyłącznie imiennie do obwinionego. Oczywiście przed tą datą takie projekty mogły przygotowywać inne komórki organizacyjne. Jednakże już z regulaminu wynika jasno, że sporządzanie tego rodzaju dokumentów należy do zakresu zadań jednostki ratowniczo-gaśniczej co najmniej od 2012 r.

Zdaniem organu wszystkie dokumenty już od momentu zawiadomienia o wypadku, należy traktować jako dokumenty powypadkowe, a więc należy do nich także zarządzenie o powołaniu komisji powypadkowej.

Zarzut niewykonania rozkazu nr [...] Komendanta Powiatowego PSP w [...] z dnia [...] czerwca 2013 roku polegający na samowolnym zleceniu prowadzenia szklenia BHP funkcjonariuszowi nie posiadającemu uprawnień w tym zakresie Komisja I instancji uznała za udowodniony, z poniższymi uwagami, z następujących przyczyn: rozkaz nr [...] Komendanta Powiatowego PSP w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. w § 8 stanowił, że "[...]" (karta nr 11). [...] M. W. był wyznaczony w § 6 tego rozkazu do prowadzenia zajęć teoretycznych i praktycznych z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Obwiniony potwierdził otrzymanie tego rozkazu w dniu [...] lipca 2013 r. Rozkaz był jasny i jednoznacznie wskazywał osoby do prowadzenia konkretnych zajęć. Podpisy, potwierdzające realizację zajęć dydaktycznych w okresie [...] lipca 2013 r. wskazują, że zajęcia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy w dniu [...] lipca 2013 r. przeprowadził [...] M. W., który podpisał się w zastępstwie obwinionego, wpisanego tam jako wykładowca/instruktor do prowadzenia tych zajęć. Potwierdził to sam obwiniony w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. (karta nr 8), w którym informował komendanta powiatowego, że [...] M. W. przeprowadził zajęcia w ramach instruktażu stanowiskowego, w tym prowadził kontrole próbnego wykonania zadań oraz nadzorował samodzielną pracę uczestników szkolenia w ilości łącznej 5 godzin lekcyjnych. W ramach wymienionej części instruktażu miała być zrealizowana tematyka dot. BHP w obsłudze pił do drewna, do betonu i stali, drabin przenośnych, obsługi armatury wodno-pianowej - zgodnie z planem realizacji zadań dydaktycznych z [...] lipca 2013 r. Natomiast pozostałe tematy szkolenia wstępnego ogólnego oraz instruktażu stanowiskowego zostały przeprowadzone w wymiarze 6 godzin przez obwinionego zgodnie z ww. rozkazem. Jak z tego wynika obwiniony prowadził zajęcia w zakresie instruktażu stanowiskowego i szkolenia wstępnego w dniu [...] lipca 2013 r., ale odstąpił od tego w dniu [...] lipca 2013.

Z treści tego pisma wynika, że obwiniony częściowo wykonał ten rozkaz. Świadczy o tym określenie użyte przez obwinionego, że "Pozostałe tematy szkolenia wstępnego oraz instruktażu stanowiskowego zostały zgodnie z rozkazem nr [...] oraz opracowanym przez stanowisko PR planem zajęć dydaktycznych przeprowadzone w wymiarze 6 godzin przez [...] K. J.". Użycie słowa "pozostałe" oznacza, że nie wszystkie.

Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, ze obwiniony nie uzyskał zgody komendanta powiatowego, ani jego zastępcy na zmiany osobowe w zakresie zleconych mu szkoleń, jak i nikogo o tym nie informował. Jak sam zeznał, nie występował nawet o taką zgodę. Również rozkaz nie zawiera substytucji do wyznaczania zastępstwa za osoby tam wskazane. Nie wystąpiła przy tym sytuacja nagła, niespodziewana ani niemożliwa do przewidzenia, usprawiedliwiająca konieczność wyznaczenia zastępcy. Nie usprawiedliwia tego również dzień wolny od służby, bo charakter służby w PSP wymaga dyspozycyjności. Obwiniony nie informując o tym nikogo, sam, wykorzystując podległość służbową, zlecił [...] M. W. prowadzenie za siebie części zajęć dydaktycznych w zakresie BHP, do których był wyznaczony.

Druga część zarzutu dotycząca zlecenia szkolenia osobie bez kwalifikacji nie znalazła w pełni potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Obwiniony uznał, że z racji pełnionej funkcji [...] M. W. może takie szkolenie za niego przeprowadzić. Miało to wynikać wyłącznie z funkcji jaką zajmował i szkoleń, które musiał przejść w zakresie BHP.

Komisja I instancji uznała obwinionego winnym czynu sprzecznego ze złożonym ślubowaniem poprzez niewykonanie rozkazu nr [...] polegające na samowolnym zleceniu prowadzenia szkolenia BHP, oddalając drugą część zarzutu o zleceniu go osobie nie posiadającej kwalifikacji z racji wątpliwości co do tej kwestii.

Strona złożyła odwołanie od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. sygn. [...]. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia, polegający na:

- pominięciu, iż w treści § 2 zarządzenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. brak jest ram czasowych, wskazujących na wypadki objęte zakresem działania stałej komisji powypadkowej, co miało znaczenie dla ustalenia, iż obwiniony w sposób zawiniony zaniechał przygotowania projektów zarządzeń w sprawie powołania komisji powypadkowych;

- pominięciu, iż z zeznań świadków wynika, iż w jednostce PSP w [...] projekty zarządzeń w sprawach wypadkowych przygotowywały różne osoby, w zależności od polecenia Komendanta Powiatowego, co miało znaczenie dla przypisania obwinionemu zawinionego zaniechania przygotowania projektów ww. zarządzeń;

- dowolnym ustaleniu, że obwiniony w treści pisma z dnia [...] lipca 2013 r. przyznał, że komisja powołana zarządzeniem nr[...] dotyczyła jedynie czterech wypadków z 2012 r., gdy wniosku takiego nie sposób wyprowadzić, co miało znaczenie dla ustalenia strony podmiotowej przewinienia;

- pominięciu, iż z treści załączonych do akt planów doskonalenia zawodowego wynika, iż w 2013 r. w jednostce PSP w [...] przyjęta była praktyka, iż w ramach szkoleń z zakresu BHP – w ćwiczeniach praktycznych brali udział funkcjonariusze z [...], pełniący w danym dniu służbę, niewykazywani w dokumentacji jako osoba odpowiedzialna za realizację danego tematu, co miało znaczenie dla ustalenia, iż obwiniony w sposób zawiniony nie wykonał rozkazu przełożonego nr [...].

Strona wniosła o zmianę orzeczenia w zaskarżonej części i o uniewinnienie od przypisanych czynów.

W dniu [...] maja 2015 r. od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] kwietnia 2015 r. odwołanie wniósł Rzecznik Dyscyplinarny przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...]. Skarżonemu orzeczeniu zarzucił:

- na podstawie art. 124f w związku z art. 124n ustawy o PSP, na zasadzie art. 438 pkt 4 k.p.k. orzeczeniu temu zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonej kary nagany, poprzez naruszenie art. 53 k.k. przy ustalaniu wymiaru kary. Na zasadzie art. 427 k.p.k wniósł o zmianę zaskarżonej kary i wymierzenie obwinionemu kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe – dyżurnego operacyjnego,

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...],

1. uchyliła zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej zarzutu nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego w zakresie powołania komisji powypadkowej po zdarzeniu gdzie poszkodowanym zostali: [...] S. A. i [...] R. B. oraz zarzutu niewykonania rozkazu nr [...] z dnia [...].06.2013 r. Komendanta Powiatowego PSP w [...] i z uwagi na przedawnienie, w tym zakresie postępowanie umorzyła;

2. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej zarzutu nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego w zakresie powołania komisji powypadkowej po zdarzeniu gdzie poszkodowanym został [...] E. R.;

3. Zmieniła zaskarżone orzeczenie w zakresie orzeczonej kary w ten sposób, że obwinionemu wymierzyła karę upomnienia.

OKD w uzasadnieniu stwierdziła, że obrońca obwinionego słusznie zauważył podczas rozprawy, że upłynął termin przedawnienia, o którym mowa w art. 119 ust. 1 ustawy o PSP. W stosunku do pierwszego zarzutu przedawnieniu uległo przewinienie dotyczące nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego w zakresie powołania komisji powypadkowej po zdarzeniu gdzie poszkodowanym zostali: [...] S. A., [...] R. B. Przedawnieniu uległ też drugi zarzut, tj. niewykonanie rozkazu nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Komendanta Powiatowego PSP w [...] poprzez samowolne zlecenie prowadzenia szkolenia BHP funkcjonariuszowi nie posiadającemu uprawnień w tym zakresie.

Zdaniem organu nie uległ przedawnieniu zarzut nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego w zakresie powołania komisji powypadkowej po zdarzeniu gdzie poszkodowanym został [...] E. R., bowiem obwiniony meldunek o lekkim wypadku tego strażaka odebrał w dniu [...] września 2013 r. Jak wynika z pisma skierowanego przez obwinionego do Komendanta Powiatowego PSP w [...] (karta nr 39), obwiniony nie dotrzymał terminu przygotowania przedmiotowego aktu prawnego, a czynność tę wykonał dopiero po otrzymaniu pisma ponaglającego KP PSP w [...] z dnia [...] października 2013 r.

Komisja zważyła także, że obwiniony pełnił zadania służby BHP (pkt I, ppkt 19 lit. a) zakresu obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności przyjętych przez obwinionego do realizacji w dniu [...] maja 2013 r. Ponadto, jak wynika z § 11 ust. 2 pkt 5) i 6) regulaminu organizacyjnego Komendy Powiatowej PSP w [...], z dnia [...] kwietnia 2012 r., do zadań jednostki ratowniczo-gaśniczej, którą kieruje obwiniony, należy ustalanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, a także przygotowywanie projektów decyzji powypadkowych. Należy także wskazać na to, iż zgodnie z § 2 pkt 1 ppkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 1997, Nr 109, poz. 704 ze zm.) do zakresu działania służby BHP należy udział w ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. W związku z tym OKD doszła do wniosku, że obwiniony miał obowiązek samodzielnego podjęcia powyższych czynności, bez oczekiwania na polecenie przełożonych. Nie ma tu znaczenia, że Komendant Powiatowy PSP w [...] w dniu [...] kwietnia 2013 r. wydał zarządzenie nr [...] w sprawie powołania Komisji wypadkowej do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadków pozostających w związku z pełnieniem służby w KP PSP w [...]. Charakterowi "stałości" tego zarządzenia przeczy fakt wydawania takich zarządzeń w przypadku każdorazowego zaistnienia takiego wypadku. Po dniu wydania Zarządzenia nr [...] zresztą sam obwiniony miał świadomość, którą ujawnił w piśmie z dnia [...] lipca 2013r. (K-53), że zarządzenie Komendanta Powiatowego PSP w [...] nr [...] dotyczyło wypadków mających miejsce w roku 2012. Komisja I instancji trafnie zauważyła, że gdyby zarządzenie nr [...] powoływało "stałą" komisję powypadkową, to obwiniony byłby zobligowany do podjęcia wszystkich wymaganych czynności w sprawach wypadków, do których był zobowiązany jako przewodniczący tej Komisji. Natomiast obwiniony takich czynności nie podjął. Ma to znaczenie w kontekście tego, że Komisja powypadkowa powinna zakończyć postępowanie wyjaśniające i sporządzić protokół powypadkowy w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia jej o powołaniu.

W dniu 28 września 2015 r. funkcjonariusz złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym PSP z dnia [...] sierpnia 2015 r. o sygn.: [...] w zakresie pkt 2 i 3 w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt. II SA/Wa 1739/15 uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne w pkt 2 i 3 oraz orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w części dotyczącej uznania skarżącego winnym zarzutu nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego w zakresie powołania komisji powypadkowej po zdarzeniu, gdzie poszkodowanym został [...] E. R. oraz w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany.

Na skutek powyższego wyroku Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt [...] uchyliła zaskarżone orzeczenie w całości, umorzono postępowanie, a kosztami funkcjonowania komisji dyscyplinarnej obciążono Skarb Państwa. Wyrokiem z dnia 29 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 733/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie z powodów wad proceduralnych.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej w treści orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] stwierdziła, że przewinienie dyscyplinarne [...] K. J. nastąpiło we wrześniu 2013 r. i dotyczyło braku przedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego w zakresie powołania komisji powypadkowej po zdarzeniu gdzie poszkodowanym został [...] E. R. Odpowiedzialność dyscyplinarna strażaka ustaje, jeżeli od czasu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego upłynął rok; Jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie dyscyplinarne, odpowiedzialność dyscyplinarna ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu (przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej) — art. 119 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Zdaniem organu należy uznać, iż odpowiedzialność dyscyplinarna strażaka ustała we wrześniu 2015 r.

Organ zauważył, iż zgodnie z treścią art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale, w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Z kolei z treści art. 437 § 2 Kodeksu postępowania karnego sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty, lub uchyla je i umarza postępowanie. W art. 17 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania karnego wskazano, że nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy nastąpiło przedawnienie karalności. Wskazania wymaga, że podstawa umorzenia postępowania karnego jest związana z upływem czasu jako elementem mającym wpływ na niedopuszczalność prowadzenia postępowania karnego.

K. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym PSP z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...].

Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, wypełniające znamiona bezwzględnych przyczyn odwoławczych, określonych w dyspozycji art. 439 § 1 pkt 8 i 9 k.p.k., a mianowicie art. 17 § 1 pkt 1, 2, 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 119 i art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej poprzez bezzasadne uchylenie w całości orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz umorzenie postępowania w całości, podczas gdy:

I. w zakresie wyznaczonym punktami 2 i 3 orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. – organ II instancji powinien zmienić orzeczenie organu I instancji w części dotyczącej uznania skarżącego winnym zarzutu nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego po zdarzeniu z poszkodowanym [...] E. R., poprzez uniewinnienie K. J., zamiast uchylić orzeczenie w całości i umorzyć postępowanie z powodu przedawnienia, gdyż w świetle niedających się już usunąć wątpliwości, które muszą zostać rozstrzygnięte na korzyść obwinionego na mocy art. 5 § 2 k.p.k., oraz przeprowadzonego w całości postępowania dowodowego i w sposób kompletny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaistniała jedynie konieczność ponownej oceny całokształtu ujawnionych dowodów przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną, a w konsekwencji wydania orzeczenia uniewinniającego skarżącego;

II. w zakresie wykraczającym poza granice orzekania wyznaczone przez punkty 2 i 3 orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. – organ II instancji powinien utrzymać w mocy orzeczenie organu I instancji w części wykraczającej poza część orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. dotyczącej uznania skarżącego winnym zarzutu nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego po zdarzeniu z poszkodowanym [...] E. R. zamiast uchylić orzeczenie w całości i umorzyć postępowanie z powodu przedawnienia, ponieważ we wskazanym zakresie orzeczenie było ostateczne (prawomocne), więc tym samym doszło do naruszenia powagi rzeczy osądzonej.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zażądał też zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast według art. 171 P.p.s.a., wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.

Jak podkreśla się w literaturze i orzecznictwie, istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe (a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby) muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia oznacza więc, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (B. Dauter, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Lex/el 2016). Odnosi się to w równym stopniu do decyzji, która na skutek prawomocnego oddalenia lub odrzucenia wniesionej na nią skargi nabywa cechy prawomocności (formalnej i materialnej) (wyrok NSA z dnia z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2918/16). Decyzja taka stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Jak się przy tym podkreśla, związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może jednak odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1014/19). Ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1227/16). Istotą mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu jest obowiązek wzięcia pod uwagę zarówno faktu istnienia w obrocie prawnym, jak i treści prawomocnego orzeczenia. Związanie to stanowi pozytywny aspekt prawomocności materialnej, dzięki któremu orzeczenie staje się wiążące dla innych sądów i podmiotów. Dlatego też dokonana uprzednio przez sąd administracyjny ocena zgodności z prawem aktu z zakresu administracji publicznej nie może podlegać dalszej weryfikacji prawnej przez inne sądy i organy, lecz winna zostać przyjęta w taki sposób, jak orzekł sąd w prawomocnym orzeczeniu (wyrok NSA z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1365/16). Wprawdzie res iudicata, powaga rzeczy osądzonej, obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 P.p.s.a. wskazują motywy wyroku (wyroki NSA z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 224/16 i 11 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1074/07). Pod pojęciem "oceny prawnej" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie oceną prawną odnosi się do określonych elementów uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku jest zatem kluczowa dla określenia zakresu przedmiotowego ferowanych przez sąd administracyjny ocen. Pozwala ona na ustalenie, co wziął sąd pod uwagę, uwzględniając wniesioną skargę lub ją oddalając (wyrok WSA w Warszawie w wyroku z 20 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2898/16).

Wynika z tego, że wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu at. 171 P.p.s.a. wskazują motywy wyroku (wyrok NSA z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1074/07). Zatem dla prawidłowego odczytania treści sentencji orzeczenia należy się kierować treścią jego uzasadnienia.

W niniejszej sprawie zapadł w dniu 29 kwietnia 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 1739/15 wyrok, mocą którego Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi K. J. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej upomnienia uchylił zaskarżone orzeczenie w pkt 2 i 3 oraz orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w części dotyczącej uznania skarżącego winnym zarzutu nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu procesowego w zakresie powołania komisji powypadkowej po zdarzeniu, gdzie poszkodowanym został [...] E. R. oraz w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany.

Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, skarżący kwestionował jedynie pkt 2 i 3 zaskarżonego orzeczenia. Sąd ograniczył zatem swoją ocenę do kwestii zarzutu nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu prawnego w zakresie powołania komisji powypadkowej dotyczącej zdarzenia, gdzie poszkodowanym został E. R. Pozostałe zarzuty objęte zaskarżonym orzeczeniem dyscyplinarnym nie były poddane ocenie Sądu, zatem w tym zakresie orzeczenia dyscyplinarne stały się prawomocne. Ponowne postępowanie dyscyplinarne mogło dotyczyć zatem jedynie ww. zarzutu.

Organ zignorował jednak treść rozstrzygnięcia zawartą w wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2016 r. i orzekł ponownie co do całości sprawy, uchylając w całości orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz umarzając postępowanie w sprawie z powodu przedawnienia karalności. Takie działanie organu stanowi naruszenie uregulowanej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Zaskarżone orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2020 r. wydane zostało, pomimo że postępowanie dyscyplinarne co do czynów objętych orzeczeniem dyscyplinarnym z [...] kwietnia 2015 r. – poza zdarzeniem dotyczącym poszkodowanego E. R. – zostało już prawomocnie zakończone.

Dodać należy, że zbędne było także uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego z [...] kwietnia 2015 r. w części odnoszącej się do zarzutu nieprzedłożenia projektu wewnętrznego aktu procesowego w zakresie powołania komisji powypadkowej po zdarzeniu, gdzie poszkodowanym został E. R. i w zakresie wymierzenia kary nagany, gdyż tę część orzeczenia uchylił już prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2016 r. Takie działanie organu stanowi naruszenia art. 170 P.p.s.a.

Powyżej opisane wady zaskarżonego orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2020 r. powodują konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Rację ma pełnomocnik skarżącego twierdząc, iż organ winien ograniczyć swoje rozstrzygnięcie do oceny zarzutu, który został opisany w wyroku w WSA w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2016 r., w pozostałym zakresie bowiem orzeczenia dyscyplinarne są prawomocne. Biorąc pod uwagę rodzaj naruszeń prawa przedwczesnym byłoby wypowiadanie się przez Sąd co do podnoszonej w skardze kwestii prawidłowości umorzenia postępowania dyscyplinarnego z uwagi na przedawnienie karalności.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 §l 2 P.p.s.a.