Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2492/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2 i 3, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4, art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2015 poz 305
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 76 par. 1,
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2016r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD) z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] o nałożeniu na T. O., prowadzącego działalność gospodarcza pod firmą: T. O. [...] (dalej skarżący), kary pieniężnej w wysokości [...] złotych.

Jako podstawę prawną skarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz.U. z 2016r. poz. 23 z późn. zm– dalej "k.p.a.") oraz art. 64 ust.1 i 2, art. 140aa ust. 1, 3 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm- dalej "p.r.d."), a także art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 460 z późn. zm. - dalej "u.d.p."), jak również § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (j.t. Dz.U. z 2015r. poz. 305 - dalej "rozporządzenie z 31 grudnia 2002 r.").

Postawę faktyczną wydanego rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] maja 2016r. w miejscowości N., na drodze krajowej nr [...] o dopuszczalnym ruchu pojazdów o nacisku osi do 10 t., zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...], którym kierował Z. W. Pojazdem przewożono kruszywo (ładunek podzielny, sypki) w imieniu i na rzecz T. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: T. O. [...]. Kontrolowany pojazd podczas kontroli został zmierzony i zważony wraz z umieszczonym na nim ładunkiem, za pomocą odpowiednich przyrządów pomiarowych, przenośnych legalizowanych wag do pomiarów statycznych SAW 10C/II o numerach fabrycznych [...] i [...].

Na podstawie wyników ważenia stwierdzono, że :

-nacisk na podwójnej osi napędowej wynosi 24,7 t. (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę ) i przekracza dopuszczalną wartość o 5,7 t (przekroczenie o 30%), gdyż dopuszczalna wartość to 19 t,

-rzeczywista masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosi 38,9 t. (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę ) i przekracza dopuszczalną wartość dla czteroosiowego pojazdu o 6,9 t. (przekroczenie dopuszczalnej wartości o ok. 21,56%), gdyż dopuszczalna wartość to 32 t.

Pozostałe parametry, tj. długość, szerokość i wysokość nie były większe od dopuszczalnych norm. Podczas kontroli kierowca nie okazał zezwolenia kategorii VII.

W oparciu o dokonane podczas kontroli ustalenia i po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. WITD nałożył na T. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: T. O. [...] karę pieniężną w wysokości [...]zł.

Po rozpatrzeniu odwołania T. O. od w/w decyzji GITD decyzją z dnia [...] września 2016r. utrzymał w mocy wskazane wyżej rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwołał się do obowiązujących w sprawie przepisów oraz wskazał, że podczas kontroli stwierdzono, iż przedmiotowy pojazd poruszając się drogą krajową nr [...] (nacisk pojedynczej osi napędowej do 10 ton) przekroczył dopuszczalny nacisk podwójnej osi napędowej, który zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 lit c) rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia nie może przekraczać, w przypadku podwójnej osi napędowej przy odległości (d) między osiami składowymi pomiędzy 1,3 m a 1,8 m (1,3 ≤ d < 1,8) - 18 ton albo 19 ton, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie może przekraczać 9,5 tony. Stwierdzony podczas kontroli nacisk wynosił bowiem 24,7 t. (przekroczenie o 5,7 t. tj. o 30% ). Ponadto stwierdzono, iż kontrolowany pojazd przekroczył dopuszczalną masę całkowitą, która stosownie do § 3 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia nie może przekraczać w przypadku czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi - 32 tony, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony. Podczas kontroli stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita (DMC) pojazdu wynosiło 38,9 t (przekroczenie o 6,9 t. tj. o ok. 21,56%).

Organ podkreślił również, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] listopada 2015r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Obie wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami zgodności wydanymi przez Okręgowy Urząd Miar w P. z dnia [...] października 2015r. na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 90/2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny, w którym stwierdzono zarówno przekroczenie nacisku na podwójnej osi napędowej jak i przekroczenie DMC. Organ wskazał również, że rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 140aa ust.4 a strona również nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłącznie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia w oparciu o wskazaną regulacje prawną.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu przez skarżącego organ wyjaśnił, że kontrola przestrzegania nacisków osi i DMC pojazdów jest ustawowym obowiązkiem Inspekcji (art. 55 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym – Dz.U. z 2013r. poz. 1414 z późn. zm.- dalej u.t.d. oraz art. 129 ust.2 pkt 9 w zw. z art. 129a p.r.d.). Wskazano również, że z przepisu art. 56 u.t.d. oraz art. 140aa ust.2 p.r.d. wynikają prerogatywy Inspekcji Transportu Drogowego do nałożenia kary decyzją administracyjną. Organ podkreślił przy tym, że działając na mocy ustawy, organ kontrolny, w celu skontrolowania normatywności pojazdu w szczególności nacisków osi i masy pojazdu jest zobligowany do użycia przyrządów pomiarowych przy czym przyrządy te muszą spełniać wymagania określone przepisami o miarach a kontrolę ważenia pojazdów należy przeprowadzić w miejscu do tej czynności zatwierdzonej przez właściwy organ. Czynności pomiarowe wykonywane podczas kontroli nie mają charakteru czynności administracyjnych określonych u.t.d. i aktach wykonawczych do tej ustawy. Ważenie pojazdów jest czynnością techniczną zmierzającą do uzyskania pomiaru, który ma wykazać, czy dany pojazd spełnia określone normy, czy też nie. Trudno zatem, zdaniem organu, oczekiwać od ustawodawcy by w drodze uregulowań prawnych określił np. w jaki sposób pojazd ma najechać na wagę, czy za pomocą jakich hamulców kierowca ma zatrzymać pojazd. Temu służą bowiem odpowiednie instrukcje obsługi użytkowanych urządzeń. Organ zauważył przy tym, że przed dokonaniem ważenia kierowcy są instruowani jakie czynności mają dokonać w trakcie pomiarów – tak też było i w niniejszej sprawie podczas kontroli w dniu [...] maja 2016r. o czym świadczą zapisy zawarte w protokole kontroli.

Organ wyjaśnił również, że wskazane w treści odwołania przez skarżącego rozporządzenie z dnia 25 września 2007r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawozdań wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, jak już sama nazwa wskazuje, dotyczy wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu. Tymczasem w niniejszej sprawie ważenia pojazdu dokonano na nieautomatycznych wagach przenośnych do pomiarów statycznych. W trakcie takiego ważenia pojazd znajdujący się na wadze jest unieruchomiony. Tym samym przepisy wskazanego rozporządzenia z dnia 25 września 2007r. nie mają zastosowania niniejszej sprawie i w związku z tym miejsce do ważenia pojazdów, w którym w niniejszej sprawie dokonano kontroli, zdaniem organu, nie podlega ocenie pod kątem zgodności z wymaganiami określonymi w tym rozporządzeniu. Organ podkreślił przy tym, że wagi użyte podczas kontroli powinny w dniu kontroli spełniać jedynie wymogi określone w rozporządzeniu z dnia 31 stycznia 2008r. Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 26 poz. 152). Dodał również, że w/w rozporządzenie z dnia 31 stycznia 2008r. nie wprowadza szczególnych warunków dla miejsca, na którym ma być wykonywane ważenie przy pomocy wag nieautomatycznych. Nadto w obowiązujących przepisach brak jest uregulowania procedury ważenia za pomocą wag nieautomatycznych przez organy kontroli. Mimo to Inspekcja Transportu Drogowego w celu zapewnienia maksymalnej dokładności wyników korzysta wyłącznie z miejsc wypoziomowanych, odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych. W niniejszej sprawie miejsce przeprowadzenia ważenia legitymuje się dokumentem wydanym po przeprowadzeniu pomiarów przez uprawnionego geodetę. Pomiary wskazują, że spadki terenu w miejscu przeprowadzania ważenia w miejscowości N., są tak nieduże, że mieszczą się także w normie przewidzianej dla wag do pomiarów dynamicznych (pojazdów w ruchu). Organ wyjaśnił przy tym, że protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] listopada 2015r. został sporządzony przez uprawnionego geodetę a następnie został zatwierdzony przez zarządcę drogi tym samym ma on walor dokumentu urzędowego. Tymczasem nadesłany przez skarżącego dokument z pomiarów pochylenia terenu ważenia sporządzony w dniu [...] maja 2016r. przez firmę [...] "W." s.c. jest jedynie dokumentem prywatnych sporządzonym przez geodetę na zlecenie strony postępowania.

GITD odwołał się również do załączonego do akt sprawy dodatkowych dokumentów w postaci "Sprawozdania błędów pomiaru nacisku osi wielokrotnej oraz masy całkowitej pojazdu samochodowego metodą ważenia os po osi przy użyciu pary wag statycznych z dnia [...] listopada 2015r. oraz do pisma Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] czerwca 2016r. w oparciu o które stwierdził, że cała procedura ważenia odbyła się prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych, była ona dokonana przez kompetentne organy a jej wyniki są w pełni wiarygodne. Nadto, zdaniem organu, wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, było okolicznością, na którą strona miała wpływ a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż narusza przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 6,7,8,9,10, 68, 107 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy.

Uzasadniając zarzuty skarżący poniósł, że podczas kontroli użyto wag SAW 10C/II, które są przeznaczone wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi i nie są przeznaczone do wyznaczenia masy całkowitej pojazdu a nadto są przeznaczone do ważenia pojazdów o liczbie osi nieprzekraczającej 3. Tymczasem kontrolowany pojazd jest czteroosiowy. Wskazał także, że w miejscu kontroli nie ma możliwości zważenia dwóch osi ponieważ w zagłębieniu jest miejsce jedynie na jedną parę wag. Zdaniem skarżącego gdyby wagi typu SAW 10C/II służyły do pomiaru masy całkowitej to sumowałyby automatycznie poszczególne wyniki ważenia oraz dokonywane byłyby wydruki z tych wag dotyczące poszczególnych ważeń, co reguluje polska norma PN-EN 45501 (poz. 4.15.4.2 – dot. sumowania w przypadku ważenia w poszczególnych etapach). Tymczasem organ nie przedstawił ani jednego dowodu wskazującego, że zgodnie z instrukcją wagi te były połączone ze sobą oraz był dokonywany wydruk z urządzenia. Skarżący podniósł również, że stanowisko do ważenia nie spełniało wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczególnego zakresu badań i sprawdzeń wykonanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, co zdaniem skarżącego jednoznacznie wynika z pomiarów tego terenu wykonanych na jego zlecenie przez geodetę uprawnionego.

Skarżący wyjaśnił również, iż w związku z wątpliwościami dot. miejsca ważenia w N., które nie spełnia wymagań oraz wątpliwościami dotyczącymi używania wag, które nie są przystosowane do mierzenia masy całkowitej pojazdu, kierowca nie podpisał protokołu z kontroli z którym się nie zgadzał.

Reasumując skarżący wskazał, że skoro nie przekroczył dopuszczalnej masy całkowitej oraz dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem jak również nie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz przewożony ładunek był sypki a także mając na względzie, że wyniki ważenia są niewiarygodne, to zdaniem skarżącego wydana decyzja winna być uchylona a postepowanie w sprawie winno być umorzone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w skarżonym orzeczeniu oraz dodatkowo odnosząc się do zarzutów, które zostały podniesione w skardze wyjaśnił że wagi którymi dokonano ważenia pojazdu spełniały normę PN-EN 45501. Powyższe wynika ze świadectwa zgodności, w którym wskazano, że wagi użyte podczas kontroli zostały zbadane zgodnie z zapisami pkt 8.3 normy PN-EN 45501:2015. A zatem zarzut postawiony w tym zakresie jest niezasadny. Organ wskazał również, że w aktach sprawy znajduje się kwit wagowy, z którego wynika ze masa załadowanego towaru wynosiła 24,370t a zatem o 7,425 t, więcej niż masa dopuszczalna ładowność (tara 16,350t ). Tym samym podniesienie przez stronę okoliczności braku wpływu na stwierdzone naruszenie nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Zakres ustaleń faktycznych niezbędnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wyznaczają znajdujące w niej zastosowanie normy prawa materialnego.

Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 ust. 35a p.r.d. Pojazd nienormatywny według ustawowej definicji jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Poruszanie się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych zostało obwarowane licznymi obostrzeniami wymienionymi w art. 64 ust. 1, 2 i 3 p.r.d. Zalicza się do nich wymóg uzyskania zezwolenia.

Sankcją za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniami jest kara pieniężna nakładana w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. W myśl art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Z kolei według art. 140aa ust. 4 p.r.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust.3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Wobec niespornych okoliczności sprawy a mianowicie przewozu ładunku sypkiego (kruszywo) oraz braku zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, kluczowym zagadnieniem, które jest sporne między stronami, jest czy użytymi podczas kontroli wagami typu SAW 10C/II można było dokonać pomiaru nacisku podwójnej osi napędowej oraz czy użyte podczas kontroli wagi mogły służyć do ważenia DMC pojazdu poddanego kontroli. Wykluczenie bowiem możliwości użycia w tym celu wzmiankowanych wag wskazywałoby na konieczność umorzenia przez organ prowadzonego wobec strony postępowania w sprawie nałożenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, stosownie do dyspozycji art. 140aa ust.4 pkt 2 p.r.d. Nadto wątpliwości skarżącego, w świetle zleconych przezeń pomiarów geodezyjnych, budziło wypoziomowanie terenu na którym dokonywane było ważenie.

W związku z powyższym należy przypomnieć, że według ustaleń organu pojazd poddany kontroli był pojazdem czteroosiowym. Dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi 32 tony(§ 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r ).

W tym miejscu należy wskazać i podkreślić, że kwestia możliwości zastosowania wag typy SAW 10C/II do wyznaczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, nacisków osi wielokrotnych była przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r. sygn. II GSK 2281/11 i sygn. II GSK 2280/11, z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. II GSK 959/14, z dnia 17 marca 2015 sygn. akt II GSK 1781/14, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016r. sygn. akt VI SA/Wa 3099/15, z dnia 6 maja 2016r. VI SA/Wa 350/16;). Między innymi we wskazanym powyżej wyroku z dnia z 17 marca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1781/14 Naczelny Sąd Administracyjny, przesądził, że nieautomatyczne wagi typu SAW 10C/II mogą służyć zarówno do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, jak i pomiaru nacisku osi (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle ww. orzeczeń zastosowane wagi typu SAW 10C/II mogą być używane zarówno do pomiaru nacisku osi, jak i dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu. W prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 350/16 wskazano m.in. "Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie rozpoznając sprawę załączył do akt administracyjnych sprawy instrukcję obsługi wag oraz poświadczone tłumaczenie z języka angielskiego pisma International Road Dynamics INC, (producenta wag SAW 10C/II) z dnia 10 grudnia 2014 r. (...) Organ odwoławczy słusznie podniósł, że z ww. pisma od producenta wag wynika, iż wagi SAW 10C/II mogą być wykorzystywane do ważenia kilku osi, w tym 3 lub więcej. Jednak w celu uzyskania maksymalnej dokładności wszystkie osi ważonego pojazdu muszą znajdować się na tym samym poziomie podczas procesu ważenia. W celu spełnienia tego warunku proces ważenia powinien przebiegać w następujący sposób:

1. Wagę SAW 10C/II należy ustawić pod każdym kołem lub podwójnym kołem pojazdu,

2. W przypadku ważenia pojedynczych osi przy pomocy dwóch wag SAW 10C/II, należy umieścić dwie wagi SAW 10C/II w płytkich zagłębieniach w ziemi, tak aby były one na poziomie otaczającego podłoża, a wszystkie osie znajdowały się w tej samej płaszczyźnie lub na tej samej wysokości,

3. Jeżeli planuje się użyć dwóch wag SAW 10C/II ustawionych na podłożu (bez zagłębień w podłożu), wówczas należy umieścić wagi SAW 10C/II pod płytami osłonowymi (tej samej grubości, co wagi) pod drugimi osiami lub kołami, tak aby wszystkie koła znajdowały się w tej samej płaszczyźnie lub na tej samej wysokości. Całkowitą masę pojazdu można określić poprzez dodanie wszystkich obciążeń na oś. Do celów związanych z określeniem naruszenia przepisów należy od każdej pojedynczej wartości zmierzonej odjąć wartość tolerancji pomiarowej wagi. W ocenie Sądu ww. stanowisko producenta wag SAW (International Road Dynamics INC) potwierdza, że brak jest przeszkód by za pomocą wag typu SAW dokonać wyznaczenia całkowitej masy pojazdu poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi. Wymogi do tego typu czynności zostały zachowane, wszystkie osie pojazdu podczas pomiaru znajdowały się w jednej płaszczyźnie, pomiary przeprowadzono w miejscu do tego typu czynności zatwierdzonym, wyposażonym we wnękę fundamentową, w której umieszczono wagi.

Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w przywołanych judykatach, tj. że para wag SAW 10C/II nadawała się i można było nią dokonać pomiaru nacisków osi oraz masy całkowitej (DMC) pojazdów poddanych kontroli w niniejszej sprawie. Zatem zarzut strony dotyczący niemożności stosowania pary wag SAW 10C/II do pomiaru DMC oraz nacisków osi wielokrotnych pojazdów poddanych kontroli nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolę przeprowadzono bowiem w miejscu zbadanym pod kątem pochylenia terenu, wyposażonym we wnękę fundamentową, celem umieszczania w niej wag (potwierdza to dokument w postaci Protokołu z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...] listopada 2015r. oraz zdjęcia wykonane podczas kontroli, gdzie widoczne jest umieszczenie pary wag we wnęce fundamentowej jak również, że wnęka ta jest bez zanieczyszczeń a wagi pozostają ze sobą połączone). Tym samym kontrolujący nie użył podkładek wyrównawczych. Użycie takich podkładek w przypadku umieszczenia wag we wnęce uniemożliwiłoby uzyskania rzeczywistych wyników pomiarów. Instrukcja obsługi wag wskazuje, gdzie nie powinno się przeprowadzać pomiaru, a mianowicie w miejscu o nachyleniu ponad 2% w kierunku jazdy. Miejsce ważenia w miejscowości N. legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] listopada 2015r. Pomiary zawarte w jego treści wskazują, że pomierzone spadki mieszczą się w normie, przewidzianej dla wag SAW10C/II, tj. przenośnych wag do pomiarów statycznych (spadek podłużny 0,97%, spadek poprzeczny 0,73%).

Sąd w tym miejscu wyjaśnia, że argumentacja skarżącego wskazująca, że stanowisko do ważenia nie spełnia wymogów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczególnego zakresu badań i sprawdzeń wykonanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U Nr 189, poz. 1345), nie może być uznana za zasadną w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Należy bowiem podkreślić, co słusznie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD, że kontrola pojazdu była przeprowadzana wagami nieautomatycznymi, przenośnymi do pomiarów statycznych. W trakcie ważenia tymi wagami pojazd jest unieruchomiony. Powyższe oznacza, że wskazywane przez skarżącego rozporządzenie nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd zauważa przy tym, że do wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych z dnia 31 stycznia 2008r. (Dz.U.Nr 26, poz. 152). Rozporządzenie to nie wprowadziło jednak szczegółowych warunków dla miejsca, na którym ma być wykonywane ważenie przy pomocy wag nieautomatycznych. Powszechnie obowiązujące przepisy prawne nie przewidują także procedur do ważenia za pomocą wag nieautomatycznych poprzez organy kontrolne. Nie mniej jednak jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy dokument w postaci zatwierdzonego przez zarządcę drogi protokołu z pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] listopada 2015r. organy kontrolne korzystają z miejsc wypoziomowanych, odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych (takim miejscem niewątpliwie było miejsce kontroli znajdujące się w N. przy drodze krajowej nr [...], odc. [...], kilometr [...] strona prawa). Dodać w tym miejscu należy, że procedura ważenia wskazanymi wagami nieautomatycznymi wynika z instrukcji obsługi tych wag, gdzie m. in. w pkt 2.2 wskazano, że wagi te mogą być stosowane, gdy spadek podłużny (w kierunku ruchu) nie przekracza 2%. Miejsce ważenia jak wynika z w/w protokołu z dnia [...] listopada 2015r. w dniu kontroli spełniało ten wymóg. Należy również zauważyć, że wymóg ten byłby również spełniony nawet gdyby przyjąć za prawidłowe i miarodajne pomiary wykonane na zlecenie skarżącego, bowiem z załączonego do pisma skarżącego z dnia [...] czerwca 2016r. szkicu wykonanego przez geodetę uprawnionego S. P. (firma [...] "W." s.c.) wynika, że pochylenie terenu w Miejscowości N. powiat J. nie przekracza 2%, o których mowa we wskazanej wyżej instrukcji.

Przy czym zdaniem Sądu organ prawidłowo nie uwzględnił jako dowodu przedłożonej przez skarżącego kopii szkicu sporządzonego przez uprawnionego geodetę. Nie ulega bowiem wątpliwości, że z dokumentu tego nie wynika w jakim miejscu dokonano pomiaru. Z dokumentu tego wynika jedynie, iż pomiar został dokonany w N. powiat J., co jak słusznie przyjął organ może dotyczyć dowolnego miejsca w tej miejscowości. Natomiast punkt kontroli znajdował się w N. na konkretnym kilometrze drogi krajowej nr [...]. Dodać zatem należy, że nic nie wskazuje, iż w obydwu dokumentach sporządzonych przez uprawnionych geodetów były dokonywane pomiary tego samego miejsca.

Mając powyższe na względzie, wynikający z protokołów kontroli sposób ważenia, nie budzi zastrzeżeń.

Zauważenia wymaga również fakt, że kierowca nie wniósł do protokołu żadnych uwag odmawiając jednocześnie podpisania protokołu bez podania przyczyn. Zażądał także powtórnego ważenia pojazdu przy czym w toku kontroli kierowca zeznał, że pojazd wyjechał z miejsca załadunku przeładowany czego miał on świadomość, gdyż powyższe wynikało z kwitu wagowego jaki otrzymał od załadowcy gdzie wskazane zostało, że masa załadowanego towaru wynosiła 24,370t a zatem o 7,425 t. więcej niż dopuszczalna ładowność i na co zwraca uwagę w uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć zarówno organ I jak i II instancji. Tak więc zdaniem Sądu okoliczność ta dodatkowo (prócz wyników pomiaru i zeznań kierowcy) potwierdza, że poddany w dniu kontroli pojazd był nienormatywny.

Wyjaśnić przy tym należy, że postępowanie w sprawie wymierzenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia ma swoistą specyfikę, bowiem dowód stanowiący w istocie podstawę do nałożenia kary jest uzyskiwany przez ważenie pojazdu, które odbywa się na zatwierdzonym przez właściwe służby stanowisku do kontroli pojazdów i sporządzeniu z tej czynności protokołu. Dowód z dokumentu urzędowego, jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli drogowej ma znaczenie szczególne, bowiem posiada cechy dokumentu w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2008 r., II GSK 50/08, Lex nr 505272, wyrok WS A w Warszawie z dnia 14 listopada 2007 r., VI SA/Wa 1482/07, Lex nr 385345). W protokole kontroli zostaje utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali na drodze, a podpisany przez osoby uczestniczące w tej czynności stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (v. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II GSK 1062/09, Lex nr 746054). Protokół taki może być podważony jedynie przez konkretny dowód, iż dane w nim zgromadzone są nieprawdziwe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2010 r. o sygn. akt II GSK 1062/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z protokołów kontroli znajdujących się w aktach administracyjnych a także z protokołu zeznań świadka Z. W. (kierowca pojazdu) wynika, że kierowca przed dokonaniem ważenia miał możliwość wglądu do instrukcji ważenia. Poza tym nie zgłosił żadnych uwag do protokołu odnośnie przeprowadzonego pomiaru. Zatem brak jest przesłanek do uznania, iż podczas czynności kontrolnych doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości.

Podsumowując, w rozpatrywanej sprawie pojazdem w dniu [...] maja 2016r. było przewożone kruszywo (ładunek sypki), lecz podczas kontroli stwierdzono przekroczenie zarówno dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej jak również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Zatem, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. a więc - wbrew zarzutom strony - nie było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego.

W świetle tego, co już powiedziano należy uznać, że pomiar nacisku osi również został przeprowadzony prawidłowo. Użyte do pomiaru wagi były połączone, zgodnie z wymaganiami zawartymi w instrukcji (v. pkt 2.6). Należy podzielić stanowisko organu, że kategoria wymaganego zezwolenia została ustalona prawidłowo. Stwierdzone przekroczenia parametrów masy całkowitej pojazdu oraz nacisku na podwójnej osi napędowej pozwala zakwalifikować rozpatrywany przejazd jedynie, jako przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Zezwolenie kategorii I-VI nie przewiduje przekroczenia osi wielokrotnych, dlatego koniecznym było wymierzenie kary jak za brak kategorii VII. Kwestia ta została precyzyjnie i prawidłowo wyjaśniona w zaskarżonych decyzjach. Organ zasadnie też uznał, że nie było przesłanek do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 i 2 p.r.d. Strona nie przedstawiła dowodów świadczących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Realizując przewóz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przedsiębiorca obowiązany jest znać i przestrzegać przepisy prawa obowiązujące w tej dziedzinie oraz być świadomy konsekwencji, następujących w przypadku stwierdzenia naruszeń. W związku z tym to na przewoźniku ciąży obowiązek podjęcia takich działań, aby kontrola prawidłowości rozmieszczenia ładunku na pojeździe miała charakter realny. Domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przejazd może być obalone w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 i 2 p.r.d. ale stanowi to wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz i nie może być interpretowane rozszerzająco. Zatem możliwość zwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa jest uzależniona od wykazania, że dołożył on należytej staranności, to znaczy uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Takich okoliczności skarżący nie wskazał. Trzeba podkreślić, że pojazdy, według zeznań kierowcy był ważony przed opuszczeniem terenu załadowcy i kierowca miał świadomość ile waży pojazd po załadunku (tj. 40.720 kg) ty samym miał on również świadomość nienormatywności pojazdu. Skarżący, jako profesjonalny przewoźnik powinien mieć świadomość faktu, że w razie przekroczenia masy całkowitej pojazdu dochodzi do stwierdzenia nie normatywności pojazdu, wobec czego powinien dołożyć starań, by takiej sytuacji uniknąć. Tymczasem pomimo, że kierowca miał świadomość przeciążenia pojazdu (v. zeznania kierowcy) wyjechał na drogę publiczna i kontynuował po niej przejazd. Świadczy to, co najmniej, o niedostatecznym nadzorze skarżącego nad osobami, którymi posługuje się w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Sąd wskazuje, że do dyspozycji strony pozostawały różne sposoby pozwalające na upewnienie się, co do możliwości realizacji przejazdu zgodnie z przepisami ustawy, przykładowo nadzorowanie załadunku (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt II GSK 2207/14). Skarżący jednak nie powołał się na przeprowadzenie tego typu czynności, a z zeznań kierowcy wynika, że sposób załadunku w całości został pozostawiony załadowcy. Czynności kierowcy ograniczyły się zatem de facto do podstawienia pojazdu do załadunku.

W tej sytuacji Sąd uznał, że prawidłowe było stanowisko organów obu instancji, dotyczące nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Tym samym za niezasadne należy uznać zarzuty podniesione przez skarżącego odnoszące się zarówno do naruszenia przepisów postępowania jak i przepisu art. 140 ust.4 prd.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargi