Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1021/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 ust 1 pkt 1 , art. 88 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1651
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 7 w zw. z art. 77 , art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135 , art. 145 par 1 pkt  1 lit c , art. 200 , art. 205
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 20 czerwca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego A.C. kwotę 4800 (cztery tysiące osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 20 czerwca 2016 r. (znak: [...] ) na podstawie:

- art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U z 2015 r., poz. 1651 z późn. zm. – dalej jako: u.o.p.) oraz

- art. 138 § 1 pkt 1 z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.),

po rozpatrzeniu odwołania A.C. , zam. ul. [..] , działającego przez pełnomocnika adw. A.G. , Kancelaria Adwokacka, ul. [..] od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z dnia 23 marca 2016 r. (znak: [...] ), wymierzającej administracyjną karę pieniężną w wysokości 28913,10 zł za usunięcie 1 szt. drzewa gatunku modrzew europejski bez zezwolenia z terenu dz. nr [...], obr [...] w K. , położonej przy ul. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 23 marca 2016 r. (znak: [...]), Prezydent Miasta K. wymierzył A.C. administracyjną karę pieniężną w wysokości 28913,10 zł za usunięcie 1 szt. drzewa gatunku modrzew europejski bez zezwolenia z terenu dz. nr [...], obr. [...] w K. , położonej przy ul. [...] .

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, iż nieruchomość, z której usunięto drzewo objęte postępowaniem jest własnością E.K. , która to wydzierżawiła działkę swojemu bratu –A.C. . Organ I instancji podał, że w toku postępowania (w trakcie oględzin) A.C. wyjaśnił, że zlecił J.K. przycięcie drzewa, gdyż niszczyło ono mury i komin budynku, obok którego rosło. Następnie organ I instancji wskazał, że ustalono przy tym, iż do usunięcia drzewa doszło w dniu 5 października 2013 r., a usunięte drzewo miało 25 widoczne słoje przyrostu rocznego, zostało ścięte na wysokości 143 cm, a obwód jego pnia na wysokości 130 cm wynosił 109,2 cm. Prezydent Miasta K. poniósł, że na podstawie metody dendrochronologicznej i metody tabel wiekowych ustalono, iż wiek drzewa znacznie przekraczał 10 lat, a A.C. nie uzyskał wcześniej zezwolenia na usunięcie drzewa. Organ I instancji dodał, że na podstawie zdjęć z Google z września 2009 r., października 2011 r. oraz maja 2013 r. oceniono stan fitosanitarny drzewa jako dobry, a w związku z tym w ocenie organu nie było podstaw do obniżenia kary o 50% zgodnie z art. 89 ust. 6 u.o.p. W tak ustalonym stanie faktycznym organ I instancji wymierzył karę w opisanej na wstępie wysokości. Organ I instancji nadmienił także, że w przypadku trudnej sytuacji materialnej strony na podstawie art. 88 ust. 8 u.o.p., na wniosek złożony w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary, o której mowa w ust. 1, stała się ostateczna, karę można rozłożyć na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat, a nadto na podstawie art. 89 ust. 11 u.o.p. organ może umorzyć 50% wymierzonej kary osobom fizycznym, które na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo, w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku.

Odwołanie od ww. decyzji złożył A.C. , wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji odwołujący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że A.C. zlecił J.K. ścięcie drzewa położonego na dz. nr [...], obr. [...] w K , błędne przyjęcie, że usunięte drzewo nie stwarzało zagrożenia dla budynku mieszkalnego znajdującego się na dz. nr [...], obr. [...] w K. oraz błędne wywiedzenie z dobrego stanu fitosanitarnego usuniętego drzewa w okresie od września 2009 r. do maja 2013 r. wniosku, iż stan fitosanitarny drzewa nie uległ pogorszeniu w okresie między majem a październikiem 2013 r. i że drzewo to nie stwarzało zagrożenia dla budynku mieszkalnego; art. 81 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające uznanie za udowodnioną okoliczność usunięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia na polecenie A.C. ; art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.) poprzez błędne przyjęcie, że treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 lipca 2015 r. (sygn. akt II SA/Kr 806/14) zobowiązuje organ do wymierzenia A.C. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa; art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewykonanie wskazań zawartych w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie dobrowolnych nasadzeń zastępczych dokonanych przez A.C. po usunięciu drzewa oraz ich wpływu na wysokość wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej, a także pominięcie tych okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 88 ust. 2 u.o.p. poprzez wymierzenie A.C. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji, gdy nie jest on sprawcą usunięcia drzewa; art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 w zw. z art. 83c ust. 3-5, art. 83d ust. 2 i 4, art. 84 ust 1 i 5 oraz art. 85 u.o.p. w zw. z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew w zw. z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 25 września 2012 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2013 w zw. z art. 2, art. 7, art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP poprzez pominięcie w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt SK 6/12 i wymierzenie A.C. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa w ściśle określonej wysokości, z pominięciem faktu dobrowolnego dokonania przez A.C. nasadzeń zastępczych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy przytoczyło brzmienie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83f ust. 1 oraz art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. Powołując się na ww. przepisy organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie wycięte drzewo przekraczało wiek 10 lat, a w związku z tym na jego usunięcie wymagane było zezwolenie. Ponadto, w ocenie organu II instancji, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazywał, że dla usunięcia przedmiotowego drzewa wymagane było wcześniejsze uzyskanie zezwolenia, ponieważ jego obwód na wysokości 130 cm wynosił 109,2 cm, a w związku z tym zdaniem organu nie ulegało wątpliwości, że na wysokości 5 cm jego obwód znacznie przekraczał 25 cm. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił również, krąg stron postępowania – wskazując, że właścicielem nieruchomości, na której rosną usunięte drzewa jest E.K. , zaś posiadaczem działki w momencie usunięcia drzewa był A.C. i to jedynie on ponosi odpowiedzialność, jako że tylko A.C. był de facto stroną postępowania.

Organ odwoławczy wskazał także, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż do usunięcia przedmiotowego modrzewia doszło w dniu 5 października 2013 r., a przez to, że posiadaczem działki w chwili usunięcia drzewa był A.C. . Organ II instancji dodał przy tym, że Prezydent Miasta K. prawidłowo ustalił, że nie wydano wcześniej zezwolenia na usunięcie drzewa objętego postępowaniem, co nie było także kwestionowane w odwołaniu. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, jak słusznie wskazał organ I instancji, sprawcą wycinki był J.K. , który działał na zlecenie, a zatem za zgodą i wiedzą odwołującego, wobec czego to A.C. jako strona ponosi odpowiedzialność za usunięcie drzewa. Organ I instancji powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał bowiem, że to posiadacz nieruchomości odpowiada za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, a nie osoba trzecia, której zostały zlecone prace. Jednocześnie organ odwoławczy podał, że podczas wizji w terenie w dniu 16 stycznia 2014 r. A.C. wyjaśnił, że zlecił J.K. przycięcie drzewa, gdyż niszczyło ono mury i komin budynku, a tymczasem podczas jego nieobecności drzewo, w wyniku nieporozumienia, zostało ścięte. Niemniej jednak, w ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie drzewo zostało usunięte przez wykonawcę umowy, a w związku z tym nie można przyjmować, iż doszło do usunięcia drzewa przez osoby trzecie, bez wiedzy i zgody właściciela nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego, posiadacz nieruchomości ponosi pełną odpowiedzialność za działania osoby przez niego zatrudnionej, która nieprawidłowo wykonała zlecone prace. W ocenie organu II instancji, A.C. nie sprawował właściwego nadzoru nad zleconą pracą, wskutek czego doszło do bezprawnego usunięcia drzewa, nie podjął on także żadnej udokumentowanej próby pociągnięcia do odpowiedzialności domniemanego faktycznego sprawcy bezprawnego usunięcia drzewa – J.K. . Organ odwoławczy wskazał, że odwołujący powoływał się, co prawda na próbę kontaktu z J.K. , jednak nie posiadał on na tę okoliczność żadnego dowodu, w szczególności pomimo pouczenia Straży Miejskiej w K. , nie zgłosił on sprawy na Policję, celem pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawcy wycinki, ani też nie wystąpił z pozwem do sądu powszechnego o odszkodowanie wywołane przekroczeniem granic udzielonego przez siebie zlecenia.

Z kolei odpowiadając na zarzut dokonania błędnego ustalenia, że A.C. zlecił J.K. ścięcie drzewa położonego na dz. nr [...] , obr.[...] w K. , organ odwoławczy wskazał, iż z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika, iż A.C. zlecił J.K. ścięcie drzewa lecz, że A.C. jest odpowiedzialny za usunięcie drzewa, ponieważ nie dopilnował wykonania prac zleconych J.K. , w wyniku których doszło do usunięcia przedmiotowego modrzewia.

Ponadto odpowiadając na zarzuty błędnego przyjęcia, że stan fitosanitarny drzewa nie uległ pogorszeniu w okresie między majem a październikiem 2013 r. i że drzewo to nie stwarzało zagrożenia dla budynku mieszkalnego, organ II instancji podniósł, iż w aktach sprawy znajdują się zdjęcia z Google wykonane pomiędzy wrześniem 2009 r. a majem 2013 r., które obrazują stan drzewa. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że strona została wezwana do udzielenia informacji w jakim stanie było drzewo przed jego usunięciem, jednak strona nie przedstawiła żadnych wyjaśnień w tej kwestii. Ponadto organ II instancji zaznaczył, że w toku postępowania A.C. nie podnosił, iż drzewo zagrażało budynkowi mieszkalnemu lecz, że w kolizję wchodziły niektóre jego gałęzie, w związku z czym zlecił on ich przycięcie. Tym samym zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zarzut ten należało uznać za bezzasadny.

Odpowiadając na kolejny zarzut, a mianowicie naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 lipca 2015 r. (sygn. akt II SA/Kr 806/14) zobowiązuje organ do wymierzenia A.C. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez uzupełnienia postępowania dowodowego, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z wyrokiem sądu, organ nie przeprowadził nieprawidłowo postępowania lub dokonał nieprawidłowych ustaleń, jedynie przepisy, na których oparł swoją decyzję były niekonstytucyjne zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. (sygn. akt SK 6/12), ponieważ wymierzały karę w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu. Organ II instancji podkreślił przy tym, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokonał czynności w celu określenia stanu usuniętego drzewa w celu zweryfikowania, czy zachodzą przesłanki do obniżenia wysokości administracyjnej kary w oparciu o aktualnie obowiązujący stan prawny.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu niewykonania wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 lipca 2015 r. (sygn. akt II SA/Kr 806/14), polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie dobrowolnych nasadzeń zastępczych dokonanych przez A.C. po usunięciu drzewa oraz ich wpływu na wysokość wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej, a także pominięcie tych okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy podniósł, iż Sąd w swoim wyroku wskazał jedynie, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wymierzoną karę należało uznać za nieproporcjonalnie wysoką, a tym samym naruszającą art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Niemniej jednak w ocenie organu II instancji Sąd ten nie wskazał na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie dobrowolnych nasadzeń zastępczych. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaznaczyło, że na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy o ochronie przyrody wykonanie nasadzeń zastępczych nie wpływa na wysokość kary za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, a w związku z tym przeprowadzenie takiegoż postępowania byłoby niczym nieuzasadnione.

Odpowiadając zaś na ostatni zarzut wymierzenia A.C. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa w ściśle określonej wysokości, z pominięciem faktu dobrowolnego dokonania przez niego nasadzeń zastępczych, organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy o ochronie przyrody, uwzględniających wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. Natomiast w ocenie organu II instancji, kwestia dokonania nasadzeń zastępczych brana jest pod uwagę w przypadku wydania zezwolenia na usunięcie drzew, a nie przy wymierzaniu wysokości administracyjnej kary za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia. Tym samym w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. również i ten zarzut należało uznać za bezpodstawny.

Ponadto organ odwoławczy podał, że organ I instancji prawidłowo obliczył wysokość kary administracyjnej za usunięcie 1 szt. drzewa z gatunku modrzew europejski. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że obwód drzewa przyjęty do obliczeń został zmierzony podczas wizji w terenie i na wysokości 130 cm wynosił 109,2 cm. Zdaniem organu II instancji, z uwagi na fakt, iż usunięcie drzewa nastąpiło w 2013 r., konieczne było uwzględnienie nowego brzmienia art. 89 ust. 1 u.o.p., a w związku z tym dokonując obliczeń organ I instancji prawidłowo zastosował stawkę za 1 cm obwodu drzew ustalonych na rok 2013 w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 25 września 2012 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2013 r.

Skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł skarżący – A.C. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezydentowi Miasta K. z jednoczesnym zobowiązaniem do obniżenia administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej A.C. z uwagi na dobrowolne dokonanie przez niego nasadzeń zastępczych oraz jego trudną sytuację materialną, a nadto zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niewykonanie zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 lipca 2015 r. (sygn. akt II SA/Kr 806/14) zalecenia do przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie nasadzeń zastępczych dokonanych przez A.C. po usunięciu drzewa oraz wpływu tych nasadzeń na stan środowiska oraz stanu majątkowego A.C. ,

2. art. 153 p.p.s.a., poprzez wymierzenie A.C. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości nieuwzględniającej wpływu nasadzeń zastępczych na środowisko oraz stanu majątkowego A.C. , mimo nakazania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ww. wyroku wzięcia pod uwagę tej okoliczności.

Ponadto skarżący zarzucił ww. decyzji naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 w zw. z art. 83c ust. 3-5, art. 83d ust. 2 i 4, art. 84 ust 1 i 5 oraz art. 85 u.o.p. w zw. z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew w zw. z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 25 września 2012 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2013 w zw. z art. 2, art. 7, art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP poprzez pominięcie wskazanej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. (sygn. akt SK 6/12) konieczności uwzględnienia przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej okoliczności dobrowolnego dokonania przez A.C. nasadzeń zastępczych po usunięciu drzewa bez wymaganego zezwolenia oraz uwzględnienia jego stanu majątkowego, a także poprzez wymierzenie A.C. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa w ściśle określonej wysokości pomimo dobrowolnego dokonania przez A.C. nasadzeń zastępczych po usunięciu drzewa oraz trudnej sytuacji materialnej skarżącego, przez co kara wymierzona w takiej wysokości jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do uszczerbku w środowisku naturalnym i dobrowolnych działań zmierzających do odwrócenia jego skutków, a jednocześnie zdaniem skarżącego stanowi nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w jego ocenie organy obu instancji – wbrew zaleceniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartym w wyroku z dnia 16 lipca 2015 r. (sygn. akt II SA/Kr 806/14) – nie uwzględniły przy wymierzaniu kary administracyjnej za wycięcie drzewa bez zezwolenia okoliczności, które zdaniem skarżącego powinny mieć wpływ na wysokość wymierzonej mu administracyjnej kary pieniężnej, w szczególności pominęły fakt dobrowolnego dokonania przez skarżącego z pomocą jego znajomych zastępczego nasadzenia pięciu drzew ozdobnych po usunięciu drzewa, jak również trudnej sytuacji materialnej skarżącego. W ocenie skarżącego organy powinny były przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia istotnych okoliczności branych pod uwagę przy dokonywaniu nasadzeń zastępczych, tj. miejsce dokonania nasadzeń, liczba nasadzonych drzew, obwód pni na wysokości 100 cm, gatunek drzew oraz termin wykonania nasadzeń, a więc wymienionych w art. 83d ust. 2 u.o.p. okoliczności wskazanych w treści zezwolenia na usunięcie drzewa pod warunkiem dokonania nasadzeń zastępczych. Zdaniem skarżącego, działanie takie pozwalałoby na określenie wartości przyrodniczej nasadzonych drzew, ich wartości kulturowej oraz walorów krajobrazowych, co powinno doprowadzić do odpowiedniego obniżenia wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej. Skarżący wskazał również, że organy powinny były ustalić cenę nabycia drzew nasadzonych przez skarżącego, dokonanych w okolicznościach udzielenia mu pomocy przez osoby znajome, takich jak określenie czy pomoc ograniczała się do pomocy w fizycznym dokonaniu nasadzeń, czy też na udostępnieniu, a jeśli tak pod jakim tytułem, środków, za które skarżący zakupił te drzewka. Okoliczności te, zdaniem skarżącego, pozwoliłyby na ocenę jego stanu majątkowego, co także ma wpływ modyfikujący na wysokość wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej. Ponadto skarżący wskazał, że w jego ocenie zmiana stanu prawnego, która nastąpiła wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1045), której art. 29 wprowadził zmiany w ustawie o ochronie przyrody, nie stanowi zmiany stanu prawnego w rozumieniu art. 153 in fine p.p.s.a., bowiem zdaniem skarżącego zmiana ta nie dezaktualizuje oceny prawnej i wskazań sądu zawartych w ww. wyroku. W ocenie skarżącego ww. nowelizacja nie rozwiązuje bowiem problemu będącego podstawą rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. (sygn. akt SK 6/12), jakim jest brak ustawowego mechanizmu modyfikowania wysokości opłat za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia w zależności od dobrowolnego dokonania przez osobę odpowiedzialną nasadzeń zastępczych. W szczególności, w ocenie skarżącego, rozwiązania takiego nie stanowi umożliwienie zmniejszenia tylko opłaty za usunięcie drzewa, bez możliwości zmniejszenia kary za jego usunięcie. W takim bowiem przypadku, zdaniem skarżącego organ powinien zastosować bezpośrednio art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 1 Konstytucji RP i kierując się ich dyspozycją odpowiednio zmniejszyć wysokość administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na dobrowolne dokonanie przez skarżącego zastępczego nasadzenia pięciu drzewek, co nastąpiło pomimo jego trudnej sytuacji materialnej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz art. 3 – 5, art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu. Sąd jednak podkreśla w tym miejscu, że w świetle zaś art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Skarga jest uzasadniona w zakresie wskazanym poniżej.

Przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem decyzji z dnia 20 czerwca 2016 r. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. wydanej na podstawie: art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U z 2015 r., poz. 1651 z późn. zm. – dalej jako: u.o.p.); utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z dnia 23 marca 2016 r. wymierzającą skarżącemu A.C. administracyjną karę pieniężną w wysokości 28913,10 zł za usunięcie 1 szt. drzewa gatunku modrzew europejski bez zezwolenia z terenu dz. nr [...], obr. [...] w K. , położonej przy ul. [...] .

Zgodnie z art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw. (Dz.U.2015.1045 z dnia 2015.07.28): " 3. Do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, byłaby względniejsza.

4.Postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu dotychczasowym, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, umarza się w przypadku gdy postępowanie to dotyczy kary pieniężnej za czyn, który nie jest zagrożony karą pieniężną na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą".

W art. 29 ww. ustawy , o którym jest mowa w przywołanym przepisie wskazana jest jako zmieniana ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, z późn. zm.).

Po zapoznaniu się ze stanem faktycznym ustalonym dla potrzeb wydania kontrolowanej decyzji Sąd stanął na stanowisku, że kontrolowane postępowanie administracyjne nie spełnia standardów o jakich jest mowa w art. 7 w zw. z art. 77 , art. 80, 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu mającym znaczenie dla wyniku sprawy. W przekonaniu Sądu, organ II instancji nie odpowiedział i nie ustosunkował się w pełni wobec zarzutów zawartych w odwołaniu, co mając na względzie, z uwagi na poważny rozmiar orzeczonej administracyjnie kary i konieczność zachowania wymogów wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Z całego katalogu zarzutów zawartych w ww. odwołaniu, Sąd wskazuje w tym miejscu te, które nie zostały prawidłowo rozstrzygnięte z uwagi na wady postępowania lub rozstrzygnięte przedwcześnie bez przesłuchania świadka J.K. Jak wynika z akt sprawy, w swoim odwołaniu A.C. zaskarżonej decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez błędne ustalenie, że A.C. zlecił J.K. ścięcie drzewa położonego na dz. nr [...], obr.[...] w K. , błędne przyjęcie, że usunięte drzewo nie stwarzało zagrożenia dla budynku mieszkalnego znajdującego się na dz. nr [...], obr. [...] w K. oraz błędne wywiedzenie dobrego stanu fitosanitarnego usuniętego drzewa w dniu 5 października 2013 r. w okresie od września 2009 r. do maja 2013 r.; przedwczesnego wniosku, iż stan fitosanitarny drzewa nie uległ pogorszeniu w okresie między majem 2013 a październikiem 2013 r. i że drzewo to nie stwarzało zagrożenia dla budynku mieszkalnego; art. 81 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające uznanie za udowodnioną okoliczność usunięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia na polecenie A.C. .

W kontrolowanej sprawie organy administracyjne skoncentrowały się na naliczeniu kary według nowych zasad korzystniejszych dla skarżącego, jednak nie zweryfikowały wątpliwości podnoszonych przez skarżącego co do prawidłowości ustaleń stanu faktycznego mających przełożenie na materialne przepisy ustawy w brzmieniu znajdującym zastosowanie na czas wydania kontrolowanej decyzji przez organ II instancji. Organ ten arbitralnie podszedł do tych elementów stanu faktycznego, które mają znaczenie dla okoliczności sprawy. Brak aktywności dowodowej po stronie skarżącego, którą podnosi organ, nie uwalniał organów administracyjnych od prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dążenia do wyjaśnienia sprawy zgodnie z zasada prawdy materialnej, obiektywnej.

Zgodnie z art. 89 ust 6 ustawy o ochronie przyrody, w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu, wysokość administracyjnej kary pieniężnej obniża się o 50%. Z kolei w myśl art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej.

Odpowiadając na zarzuty skarżącego o błędnym przyjęciu, że stan fitosanitarny drzewa usuniętego według ustaleń organu w dniu 5 października 2013 r. nie uległ pogorszeniu w okresie między majem 2013 a październikiem 2013 r. i że drzewo to nie stwarzało zagrożenia dla budynku mieszkalnego, organ II instancji podniósł, iż w aktach sprawy znajdują się zdjęcia z Google wykonane pomiędzy wrześniem 2009 r. a majem 2013 r., które obrazują stan drzewa. Tym samym, zdaniem Sądu, organ pozostawił jednak poza swoimi samodzielnymi ustaleniami czas podnoszony przez skarżącego, a mianowicie przedział czasu od maja/czerwca 2013 r. do 5 października 2013 r. Jednocześnie nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające pod kątem ew. zagrożenia jakie mogło stwarzać przedmiotowe drzewo z uwagi na swój stan i posadowienie dla murów i szczególnie przewodów komina budynku, przy którym rosło. W sprawie nie przesłuchano J.K. , który mógłby się wypowiedzieć na temat spornych okoliczności. W sprawie stanu drzewa organ nie zasięgnął opinii biegłego, wychodząc prawdopodobnie z założenia, że pracownik organu posiada specjalistyczne przygotowanie. Tymczasem przygotowany specjalistycznie pracownik organu może nie zapewniać odpowiedniego dystansu decyzyjnego i pełnego obiektywizmu, który zapewnia w sprawie opinia niezależnego biegłego, którą poddaje następnie swojej ocenie organ przed wydaniem decyzji administracyjnej.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy o ochronie przyrody wykonanie nasadzeń zastępczych nie wpływa na wysokość kary za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, a w związku z tym przeprowadzenie takiego postępowania byłoby niczym nieuzasadnione, a jednocześnie nakaz prowadzenia takiego postępowania nie wynikał z uzasadnienia ww. wyroku WSA w Krakowie. Sąd nie podziela także argumentacji skargi przemawiającej za bezpośrednim działaniem w sprawie na podstawie Konstytucji RP, gdyż w czasie wydania kontrolowanego aktu znalazły zastosowanie ww. przepisy znowelizowanej ustawy, co do której istnieje domniemanie konstytucyjności.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien kierować się odpowiednio oceną prawną Sądu oraz przede wszystkim zmianami przepisów w zakresie prawa ochrony przyrody, czyli w pierwszej kolejności powinien zweryfikować, czy w sprawie niezakończonej ostateczną decyzją w dniu wejścia w życie kolejnych nowych przepisów, w ich świetle - usunięcie bez zezwolenia przedmiotowego drzewa, w realiach kontrolowanej sprawy, podlega karze. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. 2016, 2249): " 1. Do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych. 2. Do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba, że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza".

Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd orzekł na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego, jak w pkt II sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 p.p.s.a.