Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 24/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2005-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2005 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariusza Służby Więziennej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. na rzecz W. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Decyzją personalną Nr [...] z dnia [...], nr [...], Dyrektor Aresztu Śledczego w O., działając na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 45 ust. 1,2 i 3, art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 stycznia 2003 r. w sprawie uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 5, poz. 57) oraz § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 14, poz. 137), mianował W. M. z dniem 11 czerwca 2003 r. na stanowisko starszego inspektora w dziale ewidencji Aresztu Śledczego w O., z prawem do uposażenia z dniem 22 września 2003 r. Jednocześnie na dzień 22 września 2003 r. przyznano W. M. uposażenie zasadnicze w wysokości 1 529,00 zł oraz dodatek służbowy w wysokości 350,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że przedmiotowa decyzja zapadła w wyniku realizacji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA 3246/02, którym uchylono rozstrzygnięcia organów w przedmiocie zwolnienia W. M. ze służby. Konsekwencją powyższego wyroku była konieczność mianowania W. M. na stanowisko służbowe zajmowane przed zwolnieniem lub stanowisko równorzędne i przyznanie uposażenia z dniem gdy strona wyraziła gotowość do podjęcia służby. Jednocześnie wyjaśniono, że dodatek służbowy został przyznany w wysokości pobieranej przed zwolnieniem ze służby.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. M. wniósł o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy. Zarzucił organowi naruszenie art. 45 ust. 1 i 5 ustawy o Służby Więziennej poprzez dokonanie błędnej wykładni wskazanego przepisu a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż nie wskazano w decyzji stopnia służbowego strony oraz nie zaliczono do stażu służby okresu pozostawania poza służbą. W ocenie W. M., wskazane braki decyzji mają skutki finansowe w postaci ograniczenia uposażenia zasadniczego i dodatkowych świadczeń pieniężnych.

Przesyłając odwołanie W. M. od organu odwoławczego (pismo z dnia 26 listopada 2003 r.), Dyrektor Aresztu Śledczego w O. wyjaśnił, że w swej decyzji ujął te składniki uposażenia, które mają charakter uznaniowy.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. wydał w dniu [...] decyzję o numerze [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podał, że skutkiem uchylenia przez NSA decyzji o zwolnieniu ze służby kpt. W. M. było reaktywowanie stosunku służbowego odwołującego się. Zgodnie z art. 45 ustawy o Służbie Więziennej kpt. W. M. został mianowany z dniem 11 czerwca 2003 r. na stanowisko zajmowane przed zwolnieniem ze służby, a nie - jak twierdzi - ponownie przyjęty do służby. Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej stopnie Służby Więziennej są dożywotnie, co oznacza, że w dniu mianowania skarżący posiadał stopień kapitana Służby Więziennej, który uzyskał w dniu 26 kwietnia 1998 r. W ocenie organu jest oczywistym, iż reaktywowanie stosunku służbowego powoduje w sposób automatyczny wypłacanie dodatku za posiadany stopień w wysokości 813 zł. W zarządzonej wypłacie uwzględniono także dodatek za wysługę lat w maksymalnej wysokości, tzn. 25 % uposażenia zasadniczego, co oznacza dodatek z tego tytułu w wysokości 383 zł. W wyniku reaktywowania stosunku służbowego zostały ożywione wcześniejsze decyzje, od których uzależniona jest wypłata poszczególnych składników uposażenia. Organ zwrócił uwagę, iż zaliczenia okresów służby lub zatrudnienia do okresu służby w Służbie Więziennej, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat, dokonuje się w drodze decyzji administracyjnej na dzień przyjęcia do służby, a nie na dzień mianowania, które może nastąpić także w trakcie trwania stosunku służbowego. Na dzień mianowania W. M. posiadał dodatek za wysługę lat w maksymalnej wysokości, tzn. 25 %, zatem okres pozostawania poza służbą, za który przyznano świadczenie określone w art. 45 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej nie wpłynął na zwiększenie tego dodatku. Nie było więc potrzeby dokonania wyliczenia tzw. wysługi lat w decyzji o mianowaniu. Brak wskazania w zaskarżonej decyzji stopnia wytłumaczono tym, że w korespondencji kierowanej na adres domowy nie wskazuje się stopnia służbowego adresata.

W. M. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Zarzucił, że doszło do naruszenia prawa i interesu prawnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 45 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej. W związku z tym wniósł o uchylenie zapadłych w postępowaniu decyzji organów pierwszej i drugiej instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy. Alternatywnie zażądał stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Ponadto wniósł o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem skarżącego, fakt niezaliczenia do stażu służby okresu sześciu miesięcy pozostawania poza służbą niekorzystnie wpływa na wymiar i wysokość nagrody jubileuszowej, na podstawę wymiaru emerytury oraz wymiar i wysokość urlopu wypoczynkowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że zaskarżona decyzja dotyczy tylko reaktywowania stosunku służbowego w trybie art. 45 ustawy o Służbie Więziennej, dlatego też nie rozstrzygano w niej o innych uprawnieniach skarżącego, ani też nie ustalono okresu stażu w służbie, uprawniającego do nagrody jubileuszowej oraz urlopu wypoczynkowego. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. wyjaśnił także, iż wyliczenia wysługi emerytalnej dokonuje właściwy organ emerytalny. Dodatkowo poinformował, że znajdująca się w aktach osobowych dokumentacja potwierdza fakt korzystania przez skarżącego z urlopu wypoczynkowego w maksymalnym wymiarze 39 dni. Wynika z niej ponadto, że W. M. otrzymał dodatek za wysługę lat w maksymalnej wysokości. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że okres sześciu miesięcy, o którym mowa w art. 45 ustawy o Służbie Więziennej, nie powodował zwiększenia wymiaru urlopu wypoczynkowego i dodatku za wysługę lat. Niezależnie od tego organ odwoławczy stwierdził także, że skarżący posiada 30 lat, 6 miesięcy i 10 dni służby, które nie uprawniają do przyznania nagrody jubileuszowej. Na koniec, za niezrozumiały uznano wniosek o uchylenie klauzuli natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji, skoro dzięki temu możliwa była natychmiastowa wypłata uposażenia.

W trakcie rozprawy sądowej W. M. podtrzymał żądanie i wnioski zawarte w skardze. Dodatkowo podniósł, iż z uwagi na nieokreślenie w zaskarżonej decyzji stopnia kapitana wypłata wynagrodzenia nastąpiła z opóźnieniem. Ponadto zarzucił, że wadliwie odczytano wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2003 r., zapomniano bowiem, iż w obrocie prawnym pozostała decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 23 kwietnia 2002 r.

Pełnomocnik organu podtrzymał wcześniejsze stanowisko w sprawie. Wyjaśnił, że spóźniona o jeden dzień, czy o dwa dni wypłata wynagrodzenia była spowodowana nieporozumieniem pomiędzy pracownikami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność stosowania wykładni tych przepisów. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To niezwiązanie granicami skargi upoważnia a zarazem obliguje sąd do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa. Tak przeprowadzona kontrola wykazała, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszają przepisy prawa materialnego, i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie rozważań Sądu celowym jest przypomnienie, iż Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w O. o mianowaniu W. M. na stanowisko starszego inspektora. Rozstrzygnięcia powyższe wydano w związku z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji w przedmiocie zwolnienia W. M. ze Służby Więziennej (wyrok z dnia 11 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA 3246/02). Zgodnie z treścią art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, z dniem uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, funkcjonariusza mianuje się na stanowisko zajmowane ostatnio lub równorzędne. Funkcjonariusz nabywa prawo od uposażenia z dniem podjęcia służby lub przedstawienia dokumentu stwierdzającego niezdolność do służby z powodu choroby (ust. 3). Stosownie do tych regulacji, Dyrektor Aresztu Śledczego w O. mianował W. M. z dniem 11 czerwca 2003 r. (data wydania powołanego wcześniej wyroku NSA) na zajmowane przed zwolnieniem stanowisko - starszego inspektora w dziale ewidencji Aresztu Śledczego w O., z prawem do uposażenia od dnia 22 września 2003 r., czyli z dniem gdy skarżący wyraził gotowość do podjęcia służby. W decyzji określono, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 stycznia 2003 r. w sprawie uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 5, poz. 57) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 14, poz. 137), że uposażenie zasadnicze W. M. wynosi 1 529,00 zł, natomiast dodatek służbowy (ustalony w procencie, jak sprzed daty zwolnienia) wynosi 350,00 zł. W omawianej decyzji nie wskazano pozostałych składników uposażenia, tłumacząc w piśmie z dnia 26 listopada 2003 r., iż ustalono jedynie te składniki, które mają charakter uznaniowy. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie stanowisko to jest błędne. Stosownie bowiem do treści art. 28 ust. 5 ustawy decyzja o mianowaniu funkcjonariusza na stanowisko służbowe powinna w szczególności określać: stanowisko i miejsce pełnienia służby, termin rozpoczęcia służby oraz uposażenie, które składa się, zgodnie z art. 97 ustawy, z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia. Przepis art. 100 ustawy wskazuje rodzaje dodatków jakie powinni lub mogą otrzymać funkcjonariusze Służby Więziennej. Do dodatków o charakterze stałym zaliczono: dodatek za wysługę lat, dodatek za stopień i dodatek służbowy (art. 100 ust. 1 ustawy). Przytoczone powyżej regulacje nie przewidują żadnych wyjątków w ich stosowaniu, zatem każda decyzja o mianowaniu, niezależnie od powodów czy okoliczności w jakich dochodzi do jej wydania, winna zawierać wszystkie składniki uposażenia. Poczyniona uwaga dotyczy także postępowania prowadzonego na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy. Tymczasem orzekające w sprawie organy obu instancji, z naruszeniem omawianych przepisów, uznały za wystarczające określenie w treści decyzji jedynie wynagrodzenia zasadniczego i dodatku służbowego. Niezrozumiałe dla Sądu są powody, dla których w decyzji o mianowaniu ujęto jedynie te dwa składniki uposażenia, należnego W. M. Organ pierwszej instancji tłumaczy co prawda, iż kierował się ich uznaniowym charakterem, jednak argument ten nie może dotyczyć uposażenia zasadniczego należnego na stanowisku starszego inspektora, które jest określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 stycznia 2003 r. w sprawie uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej, poprzez podanie określonej kwoty, wynoszącej 1 529,00 zł. Dyrektor Aresztu Śledczego nie miał więc wpływu na jego wysokość. Tej niekonsekwencji nie dostrzegł organ odwoławczy, który wprawdzie nie powtórzył argumentu o uznaniowości niektórych składników uposażenia, lecz nie podał także dlaczego - jego zdaniem - część elementów uposażenia znalazła się w decyzji o mianowaniu, natomiast dla pozostałej części wystarczającym było, że ich wysokość ustalono w zarządzeniu wypłaty. Kwestii tej nie tłumaczy przewijające się w zaskarżonej decyzji stanowisko o reaktywowaniu stosunku służbowego, co uzasadniać miało "ożywienie" decyzji sprzed zwolnienia funkcjonariusza i automatyczną wypłatę tych składników uposażenia, które posiadał wcześniej skarżący. Oczywistym jest przecież, że W. M. miał przed zwolnieniem prawo do m.in. uposażenia zasadniczego i dodatku służbowego, a mimo to nie zastosowano w tym przypadku zasady automatycznego wypłacenia, lecz zdecydowano się na konkretne określenie tych składników w decyzji. Dodać też trzeba, że wobec wprowadzenia nowych regulacji dotyczących uposażenia zasadniczego i dodatków o charakterze stałym, zmieniła się wysokość wszystkich składników uposażenia, które otrzymywał skarżący przed zwolnieniem. W tym miejscu koniecznym jest podkreślenie, że w treści art. 45 ust. 1 ustawy wprowadzono obowiązek mianowania funkcjonariusza - w sytuacji gdy uchylono lub stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu - a nie przywrócenia go do służby na poprzednich zasadach, czy też reaktywowania (pojęcie używane przez organ odwoławczy) stosunku służbowego takiego funkcjonariusza. Z kolei konsekwencją obowiązku wydania decyzji o mianowaniu jest - z uwagi na cyt. wcześniej art. 28 ust. 5 ustawy - konieczność odniesienia się w jej treści do całego uposażenia.

Ustosunkowując się do zarzutu skargi, który zmierzał do wykazania, że doszło do naruszenia art. 45 ust. 5 ustawy a tym samym do naruszenia interesu prawnego skarżącego, stwierdzić trzeba, że zarzut ten jest nieuzasadniony. Niezaliczenie do stażu służby okresu sześciu miesięcy pozostawania poza służbą, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie mogło wpłynąć negatywnie na jego uprawnienia, skoro na dzień mianowania posiadał dodatek za wysługę lat w maksymalnej wysokości (25 %), na co zresztą słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Dalsze zarzuty skarżącego, dotyczące wpływu niezaliczenia do stażu służby okresu sześciu miesięcy pozostawania poza służbą na wysokość nagrody jubileuszowej, wymiar emerytury i urlopu wypoczynkowego, nie pozostają w związku z przedmiotem niniejszego postępowania i nie mogą być przedmiotem oceny Sądu. Nadto nie do końca jasny jest argument skarżącego, podniesiony w trakcie rozprawy sądowej, o wadliwym odczytaniu wyroku NSA z dnia 11 czerwca 2003 r. i pominięciu faktu pozostawienia w obrocie prawnym decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 23 kwietnia 2002 r., nr [...]. Decyzją tą stwierdzono nieważność decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia 5 lipca 2001 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby i fakt pozostawania tej decyzji w obrocie prawnym nie miał wpływu na realizację obowiązku wynikającego z art. 45 ust. 1 ustawy.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonych naruszeń prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji, opierając się na art. 145 § 1 ust. 1 a i art. 135 p.s.a. Rozstrzygnięcie w punkcie drugim i trzecim wyroku oparto na przepisie art. 152 i art. 200 p.s.a.

Wskazanie do dalszego postępowania w niniejszej sprawie wynika wprost z przedstawionych rozważań Sądu.