Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 698/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 2 pkt 3, par. 30
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Op 442/14 w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 13 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych uchybień oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Op 442/14 oddalił skargę A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 13 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...], na podstawie ustaleń dokonanych podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 28 lutego, 7, 14, 24, 26 i 28 marca 2014 r. u pracodawcy: A. S.A. [...], wydał nakaz z dnia 5 maja 2014 r. nr rej. [...], którym na podstawie m.in. art. 11 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zm., dalej w skrócie "ustawa o PIP) w pkt 1 nakazał zapewnić w poszczególnych pomieszczeniach pracy Oddziału Wykańczalni, temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy, nie niższą niż 14°C. Termin wykonania określił na dzień 30 września 2014 r.);

Powyższy nakaz w części dotyczącej punktu 1 stał się przedmiotem odwołania A. S.A. z siedzibą w W., której wydzieloną jednostką jest A. S.A. [...], do Okręgowego Inspektora Pracy w [...], z wnioskiem o jego uchylenie w w/w zakresie. W uzasadnieniu odwołania podała, że uznanie za pomieszczenie pracy całego obiektu budowlanego, w którym zlokalizowany jest Oddział Wykańczalni jest błędne. Zdaniem odwołującej, brak przegród budowlanych pomiędzy poszczególnymi halami oraz brak możliwości wydzielenia z hal produkcyjnych pomieszczeń pracy, powierzchni magazynowych i ciągów komunikacyjnych powoduje, iż obiekt budowlany stanowi pomieszczenie otwarte. Oznacza to, że cały obiekt budowlany nie może być traktowany jako pomieszczenie pracy.

Spółka wskazała także, iż pomiar temperatur określonej w protokole pokontrolnym oraz protokół pokontrolny nie zawierały protokołu pomiaru temperatury przeprowadzonego termometrem posiadającym świadectwo wzorcowania. Nie została również przedstawiona metoda pomiaru temperatury uwzględniająca zagadnienie wentylacji przemysłowej oraz termodynamiki, które mają istotny wpływ na pomiary temperatur, a przyrząd, którym przeprowadzono pomiar nie spełniał wymagań określonych w obowiązujących przepisach. W ocenie odwołującej, przedmiotowy nakaz nie spełnia wymogu określonego w art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto jest nieprecyzyjny i uniemożliwia podmiotowi, do którego jest kierowany, określenie przypisanego obowiązku.

Dodatkowo Spółka podała, że w dniu 23 grudnia 2013 r. zawarła umowę modernizacji instalacji grzewczej w Zakładzie [...]. Obejmie ona zamontowanie promienników gazowych w halach produkcyjnych nad stanowiskami pracy, co w znacznym stopniu poprawi warunki pracy w obszarach stanowisk pracy Oddziału Wykańczalni. Jednocześnie stwierdziła, że mimo wprowadzenia takiej modernizacji, nie ma technicznej możliwości ogrzania całego obiektu do temperatury 14°C.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 13 czerwca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej w skrócie K.p.a.), art. 11 pkt 1 i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zm., dalej w skrócie "ustawa o PIP"), art. 207 § 2 pkt 1 i art. 214 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej w skrócie K.p.) oraz § 30 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t. j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wskazał na obowiązki pracodawcy wynikające z treści art. 207 § 1 i § 2 pkt 1, art. 214 § 2 K.p. Podał, że z § 30 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej wynika, że w pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania), nie niższą niż 14°C (287 K), chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają. W pomieszczeniach pracy, których jest wykonywana lekka praca fizyczna i w pomieszczeniach biurowych temperatura nie może być niższa niż 18°C( 291K).

Wyjaśnił, że przesłanka "względów technologicznych" nie występuje w sytuacji, gdy proces produkcyjny może zostać przeprowadzony prawidłowo bez względu na panującą w miejscu produkcji temperaturę powietrza, a niska temperatura w pomieszczeniu pracy jest wyłącznie niepożądanym, możliwym do wyeliminowania, skutkiem stosowanej metody produkcji, przyjętej organizacji pracy, lub też wynika z parametrów technicznych i specyficznych cech tego pomieszczenia. Zauważył, że za wyłączeniem obowiązku, o którym stanowi § 30 cyt. rozporządzenia, nie mogą przemawiać względy techniczne związane z wielkością czy złym stanem hali produkcyjnej. W takiej sytuacji pracodawca jest obowiązany do zastosowania najnowszych rozwiązań technicznych, a także do wprowadzenia odpowiednich zmian w organizacji pracy, umożliwiających utrzymanie w hali produkcyjnej temperatury powietrza zgodnej z w/w wymogami określonymi w powołanym rozporządzeniu.

Stwierdził, że skoro pobyt pracowników w halach Wykańczalni jest związany z ich stałą pracą w tych pomieszczeniach, to nie można zgodzić się ze stanowiskiem pracodawcy, iż nie stanowią one pomieszczeń pracy. Zauważył, iż omawiane rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej nie odsyła do przepisów szczególnych lub Polskich Norm w zakresie metody pomiaru temperatury, jak i nie stawia urządzeniom pomiarowym szczególnych wymagań. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż przykładowo stanowiska pracy w kontrolowanej hali są zlokalizowane następująco - stanowisko tłoczni, gdzie świadczy pracę 4 pracowników; stanowisko szlifowania – 1 osoba, stanowisko stemplowania – 2 osoby nie utrzymują temperatury w okresach zimowych +14 °C. W dniu 28 lutego 2014 r. kontrola potwierdziła, że na poszczególnych stanowiskach pracy m.in. na Oddziale Wykańczalni faktyczna mierzona temperatura wynosiła od 11,5 °C do 12,5 °C. i znacznie odbiegała od założonych w § 30 cyt. rozporządzenia wskazań temperatury minimalnej.

Ponadto organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Ustalenia faktyczne w sposób szczegółowy znalazły odzwierciedlenie w protokole kontroli.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. S.A. z siedzibą w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

Skarżąca Spółka zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 214 § 2 K.p. w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, poprzez błędną interpretację i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż obiekt budowlany, na terenie którego znajduje się Oddział Wykańczalni, może zostać w całości uznany za pomieszczenie pracy;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. § 30 cyt. rozporządzenia, poprzez błędną subsumpcję stanu faktycznego sprawy pod wskazaną normę prawną, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż w Oddziale Wykańczalni Spółka ma obowiązek zapewnić temperaturę nie niższą niż 14°C, podczas gdy prawidłowe ustalenia w tym zakresie winny prowadzić do wniosku, iż obiektu Oddziału Wykańczalni nie można uznać w całości za pomieszczenie pracy, a także, że istnieją względy technologiczne uniemożliwiające ogrzanie całego obiektu (o kubaturze 566.280 m) do temperatury wymaganej dla pomieszczeń pracy;

3) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 10 K.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przez Okręgowego Inspektora Pracy w [...], co uniemożliwiło składanie wniosków dowodowych, a także poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych przez organ dowodów przed wydaniem zaskarżonej decyzji;

4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 K.p.a., poprzez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie okoliczności sprawy, a tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej, polegające na:

a) określeniu temperatury w halach Oddziału Wykańczalni za pomocą przyrządu pomiarowego nieposiadającego świadectwa wzorcowania, o którym mowa postanowieniach art. 4 pkt 5 i 14 oraz art. 6a ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o miarach (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1069);

b) określeniu temperatury w halach Oddziału Wykańczalni bez dokładnego wskazania miejsca dokonywania pomiaru;

c) określeniu temperatury w halach Oddziału Wykańczalni na podstawie odręcznej notatki grupowego Społecznego Inspektora Pracy Oddziału Wykańczalni, stanowiącej wykaz pomiarów rzekomo dokonywanych przez powyższego pracownika, które to pomiary miały zostać przeprowadzone w terminie od dnia 25 listopada 2013 r. do dnia 27 lutego 2014 r., podczas gdy kontrola Państwowej Inspekcji Pracy, będąca podstawą wydania zarówno decyzji pierwotnej, jak i zaskarżonej decyzji, miała miejsce w dniach 28 lutego 2014 r. oraz 7, 14, 24, 26 i 28 marca 2014 r.;

d) określeniu temperatury w halach Oddziału Wykańczalni na podstawie odręcznej notatki grupowego Społecznego Inspektora Pracy Oddziału Wykańczalni stanowiącej wykaz pomiarów rzekomo dokonywanych przez powyższego pracownika, bez jakiejkolwiek weryfikacji używanego przez pracownika przyrządu pomiarowego;

e) określeniu temperatury w halach Oddziału Wykańczalni na podstawie urządzeń pomiarowych wskazujących różne wyniki (termometr zakładowy oraz termometr używany przez inspektora), przy jednoczesnym samodzielnym określeniu "tolerancji" błędu, co uniemożliwia jakąkolwiek weryfikację przedstawionych przez organ wyników, a w konsekwencji potwierdzenie, iż temperatura w pomieszczeniach pracy wynosi poniżej 14°C.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zaskarżonej części i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji fotograficznej (8 zdjęć) na okoliczność warunków technicznych obiektu budowlanego oraz miejsc wykonywania pracy w obiekcie budowlanym, a w konsekwencji niemożności uznania całego obiektu budowlanego za pomieszczenie pracy.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniła m.in, że hale produkcyjne Zakładu [...], składające się na Oddział Wykańczalni (w sumie 8 hal o łącznej powierzchni 5,15 ha i kubaturze 566 280 m), są pomieszczeniami służącymi nie tylko do wykonywania pracy, ale także do przechowywania towarów. Ponadto w halach znajdują się ciągi komunikacyjne, maszyny i urządzenia. Miejsca wykonywania pracy są zatem tylko częścią obiektu budowlanego. Z uwagi na sposób produkcji (na zasadzie ciągów technologicznych) nie ma jednocześnie technicznej możliwości całkowitego oddzielenia miejsc wykonywania pracy od pozostałych części hal produkcyjnych. Skarżąca podała, że terminologia "hale produkcyjne" jest potoczna, gdyż Oddział Wykańczalni jest obiektem budowlanym o dużych gabarytach, a granice poszczególnych hal wyznaczają kolumny podpierające konstrukcję. Poprawnie oznaczając wielkość obiektu budowlanego należy wskazać, że ma on długość 286 metrów, szerokość 180 metrów i wysokość 11 metrów w najniższym punkcie. Przedmiotem działalności gospodarczej skarżącej jest produkcja rur stalowych, które są towarami o dużych gabarytach i wadze. Z tego względu hale produkcyjne (Oddziału Wykańczalni) nie posiadają jakichkolwiek ścian działowych, czy też przegród, a pracownicy wykonują swoje obowiązki na stanowiskach pracy zlokalizowanych przy oznaczonych urządzeniach. W pozostałych miejscach (magazynach, ciągach komunikacyjnych) przebywają sporadycznie, przez czas nieprzekraczający 2 godzin w ciągu jednej zmiany roboczej. W ocenie skarżącej, za pomieszczenia pracy można uznać wyłącznie te części obiektu budowlanego, w których pracownicy przebywają, wykonując pracę oraz te miejsca, gdzie znajdują się stanowiska pracy. Organ zatem nieprawidłowo przyjął, że cały Oddział Wykańczalni jest pomieszczeniem pracy. Jednocześnie nie wziął pod uwagę tego, że ogrzanie całego obiektu (522.280 m) do temperatury 14°C nie jest technicznie możliwe. Skarżąca musiałaby dokonać przebudowy istniejącego obiektu w taki sposób, aby wydzielić pomieszczenia stanowiące sale pracy, co z kolei uniemożliwiłoby prowadzenie procesu produkcji (odbywającego się na zasadzie ciągu technologicznego).

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do podniesionych zarzutów stwierdził, iż są one niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności obowiązek ten dotyczy organizacji pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy (art. 207 § 2 pkt 1 K.p.). Ponadto pracodawca jest obowiązany utrzymywać obiekty budowlane i znajdujące się w nich pomieszczenia pracy, a także tereny i urządzenia z nimi związane w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy (art. 214 § 2 K.p.). Tym samym, zgodnie z § 30 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, w pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania), nie niższą niż 14°C (287 K), chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają. W pomieszczeniach pracy, w których jest wykonywana lekka praca fizyczna i w pomieszczeniach biurowych, temperatura nie może być niższa niż 18°C (291 K).

Sąd pierwszej instancji wskazał, że z wyżej przedstawionych regulacji wynika, iż pracodawca w pomieszczeniach pracy ma obowiązek zapewnić temperaturę minimalną nie niższą niż 14°C. Wymóg ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Prawodawca dopuścił możliwość jego niestosowania wyłącznie w przypadku, gdy względy technologiczne na to nie pozwalają. O wystąpieniu przesłanki względów technologicznych nie można mówić w sytuacji, gdy proces produkcyjny może zostać przeprowadzony prawidłowo bez względu na panującą w miejscu produkcji temperaturę powietrza, a niska temperatura w pomieszczeniu pracy jest wyłącznie niepożądanym, możliwym do wyeliminowania, skutkiem stosowanej metody produkcji, przyjętej organizacji pracy, czy też wynika z parametrów technicznych i specyficznych cech tego pomieszczenia. W takim przypadku pracodawca jest obowiązany do zastosowania rozwiązań technicznych, a także do wprowadzenia odpowiednich zmian w organizacji pracy, które umożliwią utrzymanie w hali produkcyjnej temperatury powietrza zgodnej z wymogami określonymi w cyt. rozporządzeniu (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 maja 2011r. , sygn. akt IISA/Bd 292/11).

W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że związane z wykonaniem tego obowiązku problemy techniczne powinny zostać rozwiązane z uwzględnieniem obecnego poziomu techniki, nawet pomimo konieczności poniesienia przez pracodawcę znacznych nakładów finansowych (por. wyrok NSA OZ w Białymstoku z dnia 20 września 2001 r. sygn. akt SA/Bk 75/01).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podał, że skarżąca Spółka produkuje rury, a zatem wyroby o dużych wymiarach. Prawidłowy tok produkcji rur jest niezależny od temperatury powietrza panującej w hali produkcyjnej. Czynności te mogą zostać poprawnie wykonane zarówno wówczas, gdy temperatura w hali jest niższa niż 14°C, jak również wtedy, gdy temperatura w tym pomieszczeniu wynosi 14°C i więcej. Niskie temperatury panujące w okresie zimowym w hali produkcyjnej wynikają przede wszystkim z jej powierzchni zabudowy, wysokości obiektu i konieczności częstego otwierania bram hali w celu dostarczenia do jej wnętrza rur do obróbki lub wywozu gotowych wyrobów. Niska temperatura w hali produkcyjnej nie stanowi koniecznego elementu procesu produkcyjnego. Nie oznacza to jednak, że pracodawca jest zwolniony ze stosowania przepisów bhp. Wręcz przeciwnie, powinien on poszukiwać rozwiązań technicznych i organizacyjnych celem przestrzegania w/w przepisów. Podkreślić należy, iż inne obiekty wielopowierzchniowe (np. obiekty handlowe) bez większych problemów są odpowiednio ogrzewane, chyba, że w jakiejś jego części wymagane jest utrzymywanie temperatury poniżej 14°C (np. chłodnie artykułów spożywczych mrożonych).

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy są bezzasadne. Okoliczności przesądzające o konieczności nałożenia na skarżącą kwestionowanego obowiązku zostały ustalone przez organ pierwszej instancji w wyniku kontroli przeprowadzonej na terenie zakładu i nie wymagają one weryfikacji przez przeprowadzenie dalszych dowodów. Ocenie podlegały bowiem jedynie okoliczności związane z procesem produkcji w obiekcie o wielkich rozmiarach, w których obrabia się i przechowuje wyroby w postaci rur. Są to okoliczności, które można ocenić w oparciu o wiedzę o charakterze powszechnym, wynikającą np. z obserwacji funkcjonowania w okresie zimowym sklepów wielkopowierzchniowych. Z uwagi na powyższe uznał, że wniosek dowodowy o dopuszczenie w postępowaniu sądowym dowodu ze zdjęć obiektu, którego dotyczył nakaz nie zasługiwał na uwzględnienie. W świetle art. 106 § 3 P.p.s.a. przesłanką dopuszczenia dowodu z dokumentu jest niezbędność wyjaśnienia istotnych wątpliwości występujących w sprawie. W rozpoznawanej sprawie Sąd takich wątpliwości nie stwierdził zarówno co do przebiegu postępowania administracyjnego, jak i co do treści wydanych decyzji. Opis faktów w protokole kontroli i stan faktyczny przedstawiony w zaskarżonej decyzji są ze sobą zbieżne i nie wymagają dalszych ustaleń, a już z pewnością wyjaśnienia wątpliwości o charakterze istotnym. Z tego względu wnioskowanego przez skarżącą dowodu nie przeprowadził. Wyjaśnił, że wydanie postanowienia o odmowie dopuszczenia dowodu nie jest wymagane przepisem art. 106 § 5 P.p.s.a. W odpowiednio stosowanej procedurze cywilnej Sąd nie wydaje postanowień o odmowie dopuszczenia dowodu, a jedynie postanowienie o przeprowadzeniu dowodu.

Organ dokładnie przedstawił stan faktyczny, jak również szczegółowe przepisy będące podstawą nałożonego obowiązku, właściwie wyważył interes społeczny, którym w niniejszej sprawie jest ochrona zdrowia i życia pracowników oraz słuszny interes strony zobowiązanej do przestrzegania przepisów dotyczących właściwej organizacji pracy.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zarzut naruszenia § 30 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy jest chybiony. Proces pracy w hali wykańczalni nie musi odbywać się w sposób, który uzasadniałby tolerowanie obniżonej temperatury. Skarżąca Spółka zarówno w odwołaniu jak i w skardze, podnosi argumenty co do stanu i wymiarów hali, który uniemożliwia utrzymanie właściwej temperatury w hali, a nie procesu technologicznego wykonywanych prac, który uzasadniałby niską temperaturę.

Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, iż kontrola przeprowadzona w dniu 28 lutego 2014 r. w sposób jednoznaczny wykazała, że w miejscu stałych stanowisk pracy na zakładowym termometrze rtęciowym znajdującym się w hali nr 10 Wykańczalni temperatura wynosiła 10 ºC, zaś z pomiaru wykonanego termometrem elektronicznym przez Inspektora wynosiła, w zależności od miejsca pomiaru od 11,5 do 12,5 ºC, przy czym temperatura na zewnątrz wynosiła 14 ºC. Z kolei kontrola wykonana w dniu 14 marca 2014 r. w obecności specjalisty ds. BHP [...] oraz Kierownika Wykańczalni [...] w hali nr 9 Wykańczalni określiła wynik pomiaru temperatury na 11 ºC, co wykazuje załączona do protokołu kontroli fotografia nr 5. W związku z powyższym zarzuty Spółki, jakoby sposób dokonania pomiaru nie był jej znany i nie został dokonany w miejscach wykonywania pracy należy uznać za bezzasadny. Jednocześnie podać należy, iż z protokołu kontroli wynika, że termometr z którego odczytano panującą temperaturę w hali nr 9 był termometrem umieszczonym przez skarżącą w miejscu przez nią wybranym.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A. S.A. z siedzibą w W., reprezentowana przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie:

I. prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

1) § 30 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię i uznanie w sposób bezpodstawny i niepoparty żadnymi dowodami, iż w Oddziale Wykańczalni skarżąca ma obowiązek zapewnić temperaturę nie niższą niż 14°C, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej normy w tym zakresie winna prowadzić do wniosku, iż obiektu Oddziału Wykańczalni nie można uznać w całości za pomieszczenie pracy, a także, że istnieją względy technologiczne warunkujące prawidłowy przebieg procesu produkcyjnego uniemożliwiające zapewnienie temperatury wymaganej dla pomieszczeń pracy;

2) art. 214 § 2 K.p. w związku z § 2 pkt 3 cyt. rozporządzenia, poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż obiekt budowlany, na terenie którego znajduje się Oddział Wykańczalni przedsiębiorstwa skarżącej, może zostać w całości uznany za "pomieszczenie pracy";

II. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które to naruszenia miały

istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości. Sąd przyjął jako własne uzasadnienie organu, oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącej i nie dostrzegł, że materiał ten winien być zostać uzupełniony: o ponowne i w pełni obiektywne dokonanie pomiarów temperatury w "pomieszczeniach pracy" przy pomocy przyrządu pomiarowego posiadającego świadectwo wzorcowania wraz ze wskazaniem miejsca dokonywania pomiaru; zbadanie przy pomocy wszelkich środków dowodowych występowania materialnoprawnej przesłanki "względów technologicznych", o której mowa w § 30 cyt. rozporządzenia, wyłączającej obowiązek zapewnienia określonej temperatury, albowiem postępowanie dowodowe w tym zakresie zostało ograniczane jedynie do własnych supozycji i analogii;

2) art. 106 § 3 i 4 P.p.s.a., poprzez bezpodstawne oddalenie wniosku dowodowego strony skarżącej o dopuszczenie i przeprowadzenie przed Sądem pierwszej instancji dowodu z dokumentacji fotograficznej (8 zdjęć) na okoliczność warunków technicznych obiektu budowlanego oraz miejsc faktycznego wykonywania pracy w obiekcie budowlanym, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionej analogii pomiędzy charakterem wykonywanej działalności przez skarżącą (działalność produkcyjna) a "wielkopowierzchniowymi obiektami handlowymi" i ich poszczególnymi działami, co jednoznacznie świadczy, iż przeprowadzenie wnioskowanego dowodu nie tylko było celowe, ale i niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości stanowiących oś sporu pomiędzy skarżącą a organem;

3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie – art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., mimo że decyzja była niewykonalna w stosunku do skarżącej Spółki, albowiem treścią decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 13 czerwca 2014 r. nr [...] jest nakaz zapewnienia "w poszczególnych pomieszczeniach pracy" Oddziału Wykańczalni temperatury nie niższej niż 14° C, a nie w całym obiekcie traktowanym przez organ jako "pomieszczenie pracy", względnie decyzja stała się bezprzedmiotowa (art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a), albowiem "poszczególne stanowiska pracy" są wyposażone w promienniki ciepła, zapewniające i gwarantujące pracownikom w miejscu wykonywania pracy, temperaturę wyższą niż nakazane 14° C.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania, ewentualnie, w przypadku niestwierdzenia naruszenia przepisów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a stwierdzenia jedynie naruszenia prawa materialnego, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. to jednak istota podniesionych w niej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uznał, że organy Inspekcji Pracy prawidłowo zobowiązały skarżącą kasacyjnie Spółkę do zapewnienia w poszczególnych pomieszczeniach pracy Oddziału Wykańczalni Zakładu [...], temperatury odpowiedniej do rodzaju wykonywanej pracy, nie niższą niż 14°C.

Zgodnie z art. 214 § 2 K.p., pracodawca jest obowiązany utrzymywać obiekty budowlane i znajdujące się w nich pomieszczenia pracy, a także tereny i urządzenia z nimi związane w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W świetle § 30 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, w pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania) nie niższą niż 14 °C (287 K), chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają. W pomieszczeniach pracy, w których jest wykonywana lekka praca fizyczna, i w pomieszczeniach biurowych temperatura nie może być niższa niż 18 °C (291 K).

W rozpoznawanej sprawie spór prawny między stronami sprowadza się do ustalenia, czy jako "pomieszczenie pracy" traktowany jest cały obiekt Oddziału Wykańczalni, czy jak twierdzi skarżąca kasacyjnie Spółka – wyłącznie te części w których znajdują się stanowiska pracy i w których pracownicy przebywają świadcząc pracę, które w trakcie postępowania administracyjnego zostały wyposażone w promienniki ciepła, zapewniające pracownikom w miejscu wykonywania pracy, temperaturę wyższą niż nakazane 14 °C, co czyni decyzję organu stanowiącą przedmiot analizy Sądu pierwszej instancji bezprzedmiotową. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki przyjęcie, że "pomieszczeniem pracy" jest cały obiekt Oddziału Wykańczalni, winno skutkować stwierdzeniem, że "względy technologiczne" nie pozwalają na zapewnienie na terenie całego obiektu budowlanego temperatury nie niższej niż 14 °C. Ponadto skarżąca kasacyjnie Spółka podała, że organ Inspekcji Pracy powinien ustalić rzeczywistą wartość temperatury ze wskazaniem miejsc dokonywania jej pomiaru, czy był on przeprowadzany wyłącznie w pomieszczeniach pracy , czy też w innych miejscach jak ciągi komunikacyjne , część magazynowa lub innych składających się na Oddział Wykańczalni.

W związku z powyższym, w pierwszej kolejności należało odnieść się do powołanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, albowiem zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią ich prawną konsekwencję.

Zgodnie z § 2 pkt 3 cyt. rozporządzenia, przez "pomieszczenie pracy" rozumie się pomieszczenie przeznaczone na pobyt pracowników, w którym wykonywana jest praca. Nie uważa się za przeznaczone na pobyt pracowników pomieszczeń, w których:

a) łączny czas przebywania tych samych pracowników w ciągu jednej zmiany roboczej jest krótszy niż 2 godziny, a wykonywane czynności mają charakter dorywczy bądź praca polega na krótkotrwałym przebywaniu związanym z dozorem albo konserwacją urządzeń lub utrzymaniem czystości i porządku,

b) mają miejsce procesy technologiczne niepozwalające na zapewnienie odpowiednich warunków przebywania pracowników w celu ich obsługi, bez zastosowania środków ochrony indywidualnej i zachowania specjalnego reżimu organizacji pracy,

c) jest prowadzona hodowla roślin lub zwierząt, niezależnie od czasu przebywania w nich pracowników zajmujących się obsługą.

Z powyższego przepisu wynika, że "pomieszczeniem pracy" będzie takie pomieszczenie, które jest przeznaczone na pobyt pracowników, w którym wykonywana jest praca. Oznacza to, że nie chodzi o konkretne miejsca w obrębie danego pomieszczenia, w którym pracownik wykonuje określone czynności, ale o całe pomieszczenie, które przeznaczone jest na pobyt pracowników w celu świadczenia pracy. Wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie Spółki, za pomieszczenia pracy nie można uznać wyłącznie tych części Oddziału Wykańczalni Zakładu [...], w których pracownicy przebywają, wykonując pracę oraz tych miejsc, gdzie znajdują się stanowiska pracy. Pobyt pracowników w pomieszczeniach Oddziału Wykańczalni jest bowiem związany z ich stałą pracą w tym pomieszczeniu. Hale produkcyjne są jednym z pomieszczeń pracy. Nie występują względy technologiczne warunkujące prawidłowy przebieg procesu produkcyjnego uniemożliwiające zapewnienie temperatury wymaganej dla pomieszczeń pracy. Zasadne jest zatem nakazanie zapewnienia w tym pomieszczeniu pracy temperatury odpowiadającej wymaganiom przepisów bhp.

Z protokołu kontroli z dnia 28 marca 2014 r. wynika, że na Oddziale Wykańczalni w halach nr 8, 9, 10 i 11 świadczy pracę łącznie ok. 35 – 40 pracowników na zmianie, przy czym niektórym pracownikom urządzono stałe stacjonarne stanowiska pracy. Część pracowników (w liczbie 6) porusza się wewnątrz hali i zajmuje się obsługą haka suwnicy.

Wobec powyższego przyjąć należy, iż na Oddziale Wykańczalni istnieje techniczna możliwość zapewnienia pracownikom w nim pracującym odpowiedniej temperatury powietrza bez jakiegokolwiek negatywnego wpływu na odbywający się w niej proces technologiczny. Trafność tego stwierdzenia potwierdza zawarte w w/w protokole kontroli ustalenie, że hale Oddziału Wykańczalni posiadają system centralnego ogrzewania, zasilany z zakładowej kotłowni, który jednak w okresie zimowym nie funkcjonował w sposób prawidłowy, tj. 24h na dobę. Skutkowało to niezapewnieniem temperatury odpowiedniej do rodzaju wykonywanej pracy – często znacznie poniżej 14 °C. Posiadanie przez Oddział Wykańczalni Zakładu [...] systemu centralnego ogrzewania wskazuje na to, że obiekt ten składający się z 8 hal produkcyjnych został zaprojektowany jako pomieszczenie ogrzewane, przeznaczone w całości na pobyt pracowników, w którym wykonywana jest praca i możliwe jest zapewnienie na terenie całego obiektu budowlanego temperatury nie niższej niż 14 °C.

Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze stwierdził, że podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku.

Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. jest nietrafny. Przepis art. 3 § 1 P.p.s.a jest przepisem o charakterze ustrojowym i wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącej kasacyjnie Spółki, nie może być utożsamiane z jego naruszeniem. Powołany przepis mógłby być naruszony jedynie w przypadku, gdyby skarga nie została w ogóle przez Sąd rozpoznana, co w tej sprawie nie wystąpiło. Z kolei przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nakłada na Sąd obowiązek uwzględnienia skargi na decyzję, poprzez jej uchylenie w całości lub w części wówczas, gdy Sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naruszenie przez Sąd obowiązku zakreślonego tym przepisem będzie miało miejsce wówczas, gdy Sąd pierwszej instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania bądź dostrzegając te naruszenia niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy, przy czym przedmiotowa wadliwość musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z powołanymi jako naruszone przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu prawidłowo uznał, że organy Inspekcji Pracy nie dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanki określonej w § 30 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, nakazującej pracodawcy w pomieszczeniach pracy zapewnienie temperatury odpowiedniej do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania) nie niższej niż 14 °C (287 K).

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 4 P.p.s.a.

Z art. 106 § 3 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z powołanego przepisu wynika, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego jest możliwe tylko i wyłącznie wówczas, gdy ziszczą się przesłanki określone w tym przepisie. Zarzut naruszenia tego przepisu, mógłby być uznany za skuteczny w przypadku wykazania, że zaniechanie przeprowadzenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu lub na wniosek dowodu z dokumentu, mimo ziszczenia się ku temu przesłanek określonych przywołanym przepisem, miało istotny wpływ na wynik sprawy, a więc na rezultat sądowoadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Celem omawianego postępowania nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy właściwe w sprawie ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Powołany przepis, nie stanowi jednak instrumentu służącego podważaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1306/08). Przepis art. 106 § 4 P.p.s.a. stanowi, że fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji powołanych wyżej przepisów nie naruszył. Trafnie wskazał, że w sprawie nie stwierdził istotnych wątpliwości zarówno co do przebiegu postępowania, jak i co do treści wydanych decyzji, a ustalenia dokonane w wyniku kontroli nie wymagały weryfikacji poprzez przeprowadzenie dowodu ze zdjęć obiektu, którego dotyczył nakaz. Ponadto kontrola przeprowadzona w dniu 28 lutego 2014 r. w sposób jednoznaczny wykazała, że w miejscu stałych stanowisk pracy na zakładowym termometrze rtęciowym znajdującym się w hali nr 10 Wykańczalni temperatura wynosiła 10 ºC, zaś z pomiaru wykonanego termometrem elektronicznym przez Inspektora wynosiła, w zależności od miejsca pomiaru od 11,5 do 12,5 ºC, przy czym temperatura na zewnątrz wynosiła 14 ºC. Z kolei kontrola wykonana w dniu 14 marca 2014 r. w obecności specjalisty ds. BHP [...] oraz Kierownika Wykańczalni [...] w hali nr 9 Wykańczalni określiła wynik pomiaru temperatury na 11 ºC. Z protokołu kontroli wynika, że termometr z którego odczytano panującą temperaturę w hali nr 9 był termometrem umieszczonym przez skarżącą w miejscu przez nią wybranym. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż pomiary temperatury były przeprowadzone prawidłowo i w sposób obiektywny. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, nie zachodziła potrzeba wykonania pomiaru przy pomocy przyrządu pomiarowego posiadającego świadectwo wzorcowania, gdyż powołane wyżej rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. nie odsyła do przepisów szczególnych lub Polskich Norm w zakresie metody pomiaru temperatury, jak i nie stawia urządzeniom pomiarowym szczególnych wymagań.

Jako nietrafny uznać należy również zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. W ocenie autora skargi kasacyjnej, skoro zaskarżona decyzja jest niewykonalna (art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a) względnie stała się bezprzedmiotowa (art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a.), to Sąd pierwszej instancji winien w sprawie zastosować art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tj. stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części.

Przepis art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Wchodzi tu w grę zarówno niewykonalność faktyczna, jak i prawna (por. B. Adamiak, J. Borkowski (w:) Komentarz, 2014, s. 672; podobnie Z. Janowicz, Komentarz, 1999, s. 385). Pierwsza z nich ma miejsce wówczas, gdy nie ma możliwości technicznych wykonania decyzji, druga – gdy istnieją prawne nakazy lub zakazy stwarzające nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw i obowiązków wynikających z decyzji. Decyzja jest zatem niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. wówczas, gdy zachodzi przeszkoda w jej wykonaniu wynikająca z określonych przepisów prawa lub jest faktycznie niemożliwa do wykonania np. przy istniejącym stanie wiedzy technicznej. Niewykonalność decyzji oznacza, iż rozstrzygnięcie z przyczyn prawnych bądź faktycznych nie może zostać wykonane, przy czym niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania, zaś przeszkody powodujące niewykonalność trwają cały czas aż do czasu stwierdzenia jej nieważności. Decyzja trwale niewykonalna to taka decyzja, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. Musi mieć ona charakter obiektywny. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można mówić wtedy, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt II GSK 686/09, LEX nr 746103, wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 970/97, LEX nr 47901 oraz wyrok NSA z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. akt II OSK 1365/07, LEX nr 532603).

Jak wyżej wskazano, trwała niewykonalność obowiązku zawartego w decyzji zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tego obowiązku są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. W orzecznictwie przyjmuje się, że trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 590/07, LEX nr 484998). Wobec powyższego, jak również wobec argumentacji przedstawionej przy omawianiu zarzutu naruszenia prawa materialnego, wskazać należy, iż zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. w niniejszej sprawie jest bezzasadny.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. Zgodnie z jego treścią, organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza, w drodze decyzji, jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. W doktrynie prawa administracyjnego wskazuje się, że bezprzedmiotowość decyzji wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji uprawnień przez stronę czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany stanu prawnego, ale tylko w przypadku gdy powoduje taki skutek (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 14, Warszawa 2016 r., str. 802-803). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie powyższa sytuacja z przedstawionych wyżej względów nie zachodzi.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.