Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 369/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i  2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1 i par. 2 pkt 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 88, art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1651
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 43, art. 44, art. 55 par. 1, art. 61 par. 1, art. 84 par. 1, art. 79 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Po 369/16

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]Wójt Gminy [...]wymierzył Panu R. J. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie 120 drzew i 7 200 m2 krzewów bez wymaganego zezwolenia, rosnących na działce nr ew. [...] obręb B.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w związku z zawiadomieniem o możliwości popełnienia wykroczenia polegającego na usunięciu drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia przeprowadzono oględziny terenu, na którym rosły drzewa i krzewy celem ustalenia rozmiaru dokonanej szkody. W wyniku oględzin stwierdzono, że nieruchomość jest w całości porośnięta drzewostanem oraz że dokonano na niej częściowej wycinki drzew i krzewów (tj. 120 szt. drzew i 7 200 m2 krzewów) bez wymaganego pozwolenia na ich usunięcie. Do ustalenia obmiarów usuniętych drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia posłużono się pozostałymi na nieruchomości pniami i kłodami wyciętych roślin.

Powyższa decyzja została przesłana na adres zamieszkania R. J., następnie dwukrotnie awizowana i zwrócona nadawcy w dniu 25.08.2015 r. wskutek jej niepodjęcia.

Od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2015 r., sygn. [...] R. J. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 6, 8, 9, 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 41 § 1 i 2 w zw. z art. 9, 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W związku z powyższym R. J. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, a w razie uznania, że postępowanie nie jest bezprzedmiotowe – o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzupełnieniu odwołania, w piśmie z dnia 7 września 2015 r. skierowanym do Kolegium, fachowy pełnomocnik R. J. szczegółowo wyjaśnił, iż zaskarżonej decyzji zarzuca:

naruszenie art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 41 § 1 i 2 w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niedoręczenie stronie decyzji,

naruszenie art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za naruszające Konstytucję,

naruszenie art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewywiązanie się przez organ z obowiązku wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy- nieustalenie kto dopuścił się zarzucanego R. J. czynu,

naruszenie art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieskuteczne wszczęcie postępowania,

naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 50 § 1, 2 i 3 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie udziału w postępowaniu, w tym składania wyjaśnień,

naruszenie art. 9 k.p.a. przez nieinformowanie strony w sposób należyty i wyczerpujący o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że podstawą do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie są przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W dniu wszczęcia postępowania, tj. w dniu 31.03.2015 r., obowiązywały przepisy tej ustawy w brzmieniu określonym przez Dz. U. z 2013 r. poz. 628, poz. 842, z 2014 r. poz. 805, poz. 850, poz. 1002, poz. 1101 i poz. 1863 oraz z 2015 r. poz. 222. Obecnie obowiązujące przepisy ustawy o ochronie przyrody dotyczące nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia uwzględniają zmianę wprowadzoną ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1045). Jednakże w art. 53 ust. 3 tej ustawy stwierdza się, iż do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 (dotyczących nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie przepisów zmieniających stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, byłaby względniejsza. Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie w przypadku dokonania ustaleń faktycznych przemawiających za nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia konieczne będzie określenie wysokości kary na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wszczęcia postępowania oraz wysokości tej kary na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji.

Natomiast zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym w toku postępowania przed organem I instancji wójt wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia, za zniszczenie drzewa lub krzewu, za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa.

W dniu 16.03.2015 r. pracownicy Urzędu Gminy przeprowadzili oględziny działki nr ewid. [...] w B., w wyniku których stwierdzili prowadzoną wycinkę drzew. Wobec ustalenia, iż Urząd Gminy nie wydawał zezwolenia na usuwanie drzew z przedmiotowej działki, wszczęto postępowanie w tej sprawie.

Właściciela działki, R. J (informacja wynikająca z ewidencji gruntów k. 55 i 56 akt sprawy) wezwano do złożenia wyjaśnień w niniejszej sprawie. Wezwanie doręczone na adres z ewidencji gruntów, tj. ul. W. w P., odebrała teściowa skarżącego, M. P. W dniu 25.03.2015 r. K. Ż., pracownik Urzędu Gminy dokonał oględzin, w wyniku których ustalił, iż doszło do wycięcia 120 szt. drzew i 7 200 m2 krzewów oraz określił ich gatunki i obwody. W aktach sprawy brak jest zawiadomienia strony o planowanych oględzinach, co sprawia, że strona nie miała możliwości wzięcia w nich udziału. Jak wynika z notatki z oględzin, na przedmiotową nieruchomość na zakończenie czynności przybył przedstawiciel spółki A – T. S. wraz z przedstawicielem firmy wykonującej wycinkę drzew i krzewów.

Pismem z dnia 31.03.2015 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania w sprawie. I. J., żona strony, poinformowała o braku możliwości przekazania mężowi przesyłek z uwagi na leczenie szpitalne i zły stan zdrowia w piśmie z dnia 17.04.2015 r. Następnie (pismem z dnia 11.06.2015 r.) strona poinformowała, iż w dniach od 7 kwietnia 2015 r. do 12 maja 2015 r. przebywała w szpitalu, gdzie przeszła operację serca oraz, że udzieli wszelkich wyjaśnień niezwłocznie, gdy tylko jej stan zdrowia się poprawi. W korespondencji jako adres do doręczeń strona wskazała ul. W. w P. Zawiadomienie z dnia 24.06.2015 r. o zakończeniu postępowania i o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów zostało odebrane przez M. P. Pismem z dnia 15.07.2015 r. R. J. wyjaśnił, iż zlecił uporządkowanie terenu działki, w wyniku czego dokonano jedynie cięć odmładzających i pielęgnacyjnych krzewów, nie może więc być mowy o nielegalnym usunięciu drzew lub krzewów.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1. Administracyjną karą pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4, ustala się w wysokości opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, pomnożonej przez 0,6 (ust. 2).

Dalej organ przytoczył treść art. 85 i art. 86 ustawy o ochronie przyrody.

Według organu II instancji odwołanie zasługuje na uwzględnienie tylko po części, gdyż organ I instancji nie dokonał niebudzących wątpliwości ustaleń stanu faktycznego.

Z akt postępowania bezsprzecznie wynika, że właścicielem działki o nr ew. [...] obręb B. jest R. J. W marcu 2015 r. na przedmiotowej działce prowadzone były prace, których skutkiem było usunięcie drzew i krzewów. Zgodnie ze stanowiskiem Urzędu Gminy, nie były wydawane decyzje administracyjne zezwalające na usuwanie drzew i krzewów z terenu przedmiotowej nieruchomości. Powyższe informacje dają podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie usunięcia drzew i krzewów z terenu działki nr [...] bez wymaganego zezwolenia.

Natomiast dalsze ustalenia stanowiące podstawę wydania decyzji przez organ I instancji budzą wątpliwości z uwagi na brak możliwości udziału strony w przeprowadzonych oględzinach oraz z uwagi na brak złożenia przez stronę wyjaśnień w sprawie i przedstawienia przez nią dowodów na poparcie jej twierdzeń. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie zgodnie z procedurą opisaną w Kodeksie postępowania administracyjnego, zapewniając stronie możliwość udziału w dokonywanych czynnościach. W ocenie Kolegium istotne w niniejszej sprawie jest ustalenie okoliczności dokonania przedmiotowej wycinki drzew i krzewów oraz odpowiedzialności za jej dokonanie. W tym celu pomocnym może okazać się przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem wszystkich osób związanych z dokonaniem wycinki drzew i krzewów, będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Z kolei odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów dotyczących dokonywania doręczeń w przeprowadzonym postępowaniu, SKO wyjaśniło, iż zasługują one na uwzględnienie jedynie w części.

Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało przesłane na adres zamieszkania R. J. Przesyłkę odebrała teściowa – M. P., która tym samym jako dorosły domownik, zgodnie z art. 43 k.p.a. w brzmieniu: "W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi", podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996 r., III RN 27/96, OSNAPiUS 1997, Nr 11, poz. 187 Kolegium wskazało, że status "domowników" adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto Kolegium podkreśliło, że "domownikiem w rozumieniu art. 43 KPA są takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Wymogiem uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 43 KPA nie musi być jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata" (postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2011 r., II GSK 2165/11, LEX nr 1151686) oraz że "za domownika należy uznać osobę spokrewnioną z adresatem pisma, ale warunkiem koniecznym powinno być zamieszkiwanie tej osoby pod wskazanym adresem tj. ustalenie, że należy ona do wspólnego gospodarstwa domowego" (wyrok NSA z dnia 9 września 2011 r., IIOSK1333/10, LEX nr 1151842).

Dalej w uzasadnieniu Kolegium Kolegium oceniło iż w sposób prawidłowy dokonane zostało doręczenie zastępcze decyzji administracyjnej organu I instancji. Decyzja administracyjna została przesłana na adres zamieszkania R. J., następnie dwukrotnie awizowana w Urzędzie Pocztowym w P. i zwrócona nadawcy wskutek jej niepodjęcia. Jest to czynność zgodna z treścią przepisu art. 44 § 4 k.p.a. w brzmieniu: "Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy". Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt: III SA/Gd920/14: "Zgodnie z art. 44 KPA [...] Z brzmienia przytoczonego powyżej unormowania wynikają dwie podstawowe przesłanki skuteczności przewidzianego w nim doręczenia. Pierwszą przesłanką jest przechowanie pisma przez oznaczony czas u operatora pocztowego (w przypadku doręczenia pisma za jego pośrednictwem). Drugą przesłanką jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej, w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe w drzwiach mieszkania adresata albo jego biura lub innego Pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Tylko w przypadku ziszczenia się tych dwóch przesłanek doręczenie w tym trybie może być uznane za skutecznie dokonane, w postaci prawnego skutku doręczenia (domniemania doręczenia)." Organ uznał, że w sprawie zachodzą obie przesłanki przytoczone w cytowanym orzeczeniu.

W ocenie Kolegium na uznanie nie zasługuje pogląd skarżącego, iż w wyniku czasowej zmiany adresu, o której nie poinformował organu administracji publicznej, miał prawo do nieodebrania przesyłki. Przepisy art. 41 § 1 i 2 k.p.a. dotyczą zmiany adresu, a pobyt w szpitalu nie stanowi zmiany adresu w rozumieniu przywołanego przepisu. R. J. nie zmienił swojego adresu zamieszkania, był tylko czasowo nieobecny, a kierowaną do niego korespondencję odebrała wcześniej teściowa, która nie poinformowała operatora pocztowego, jakoby R. J. nie zamieszkiwał pod stałym adresem w P. W związku z powyższym nie zachodzą przesłanki przemawiające za niewłaściwym adresem doręczenia.

Jednakże w ocenie organu II instancji w związku z zawiadomieniem z dnia 17.04.2015 r., dokonanym przez I. J., dotyczącym niemożności doręczenia stronie postępowania przesyłki, organ I instancji winien wezwać stronę (kierując również pismo do I. J.) do wskazania aktualnego adresu do doręczeń, jednocześnie pouczając o treści art. 41 k.p.a.

Wobec prowadzenia dalszej korespondencji przez R. J. i wskazywania w niej jako adresu do doręczeń ul. W. w P., SKO uznało, iż decyzja została doręczona w sposób prawidłowy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za naruszające Konstytucję, SKO zauważyło, iż obecnie zakwestionowane przepisy już nie obowiązują, jednakże obowiązywały w dniu wydawania przez organ decyzji i organ był nimi związany.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 KPA poprzez nieustalenie, kto dokonał wycinki drzew, SKO uznało, że zasługuje on na uwzględnienie ze względu na brak ustaleń faktycznych w tym zakresie oraz lakoniczne uzasadnienie decyzji, które również nie pozwala na ustalenie, jakimi motywami i ustaleniami faktycznymi oraz dowodami kierował się organ, wydając zaskarżoną decyzję.

Odnosząc się do zarzutu nieskutecznego wszczęcia postępowania i uniemożliwienia stronie składania wyjaśnień w ocenie Kolegium postępowanie zostało wszczęte zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a., bowiem zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało prawidłowo doręczone R. J., poprzez wysłanie go na adres zamieszkania skarżącego. Zgodnie z treścią art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Przesyłkę odebrała teściowa skarżącego - M. P., która tym samym podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Wobec powyższego nie można podnieść zarzutu, iż doręczenie było nieskuteczne. Błędne jest zatem przekonanie strony, iż skarżona decyzja została wydana w postępowaniu, które nigdy nie zostało skutecznie wszczęte.

Kolegium uznało, iż przy rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji doszło do naruszenia przepisów art. 7 (zasady praworządności i prawdy materialnej) i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie wymogów wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i dania temu wyrazu w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji. Z uwagi na stwierdzone naruszenia i wobec uznania, że przeprowadzenie przez organ II instancji dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie będzie niewystarczające, SKO wydało decyzję kasacyjną.

Na powyższą decyzję R. J. za pośrednictwem fachowego pełnomocnika złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucił organowi II instancji naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

1) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 43 §1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, polegające na błędnym przyjęciu przez organy obu instancji, że M. P. była dorosłym domownikiem, a pisma jej pozostawione można uznać za skutecznie doręczone;

2) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 w zw. z art. 44 § 1-4 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżącemu została w sposób prawidłowy doręczona decyzja organu I instancji, podczas gdy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej tę decyzję brak podpisu osoby doręczającej, co w ocenie skarżącego jednoznacznie wskazuje na brak możliwości uznania prawidłowości doręczenia mu decyzji organu I instancji;

3) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 w zw. z art. 41 § 1 i 2 oraz w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżącemu została w sposób prawidłowy doręczona decyzja organu I instancji, podczas gdy skarżący w chwili próby doręczenia zmienił czasowo miejsce zamieszkania, a co za tym idzie nie można mu było skutecznie doręczyć decyzji pod adresem wskazanym jako miejsce doręczenia przesyłki;

4) art. 10 § 1 w zw. z art. 50 § 1, 2 i 3 oraz w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz brak zapewnienia możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także poprzez wydanie decyzji przez organ I instancji, mimo że postępowanie nie zostało w sposób formalny wszczęte, a w konsekwencji na pozbawieniu strony bez jej winy udziału w postępowaniu.

W konkluzji R. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t .j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późniejszymi zmianami) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.) kontrola sądu administracyjnego polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przez kontrolę rozumie się zatem sprawdzenie, czy w toku rozpoznawania sprawy i wydawania rozstrzygnięcia organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zaskarżoną decyzję według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 z późn. zm.), zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: 1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia; 2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości; 3) zniszczenie drzewa lub krzewu; 4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa. Postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie lub zniszczenie drzew i krzewów prowadzi się zgodnie z zasadami zawartymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej: k.p.a.).

Mając na uwadze zarzuty zawarte w skardze dotyczące skuteczności doręczeń dokonywanych w niniejszej sprawie w trybie art. 43 i art. 44 k.p.a., należy podkreślić, że doręczanie pism w toku postępowania przed organem I instancji było skuteczne. Do przesłanek tzw. doręczenia zastępczego należy doręczenie pisma, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Pokwitowanie następuje w momencie złożenia podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, co jest równoznaczne z podjęciem się przekazania przesyłki adresatowi. W rozważanej przez Sąd sprawie za jedną z wyżej wymienionych osób, tj. dorosłego domownika, należy uznać teściową skarżącego, M. P. Nie ma znaczenia przy tym fakt, że doręczenie przesyłki dorosłemu domownikowi nie zostało odnotowane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. To, jaki krąg osób obejmuje pojęcie "dorosłego domownika" było przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 15 listopada 2011 r. (sygn. II GSK 2165/11) uznał za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów, przy czym wymogiem uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. nie musi być jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata – a także Sądu Najwyższego, według którego status "domowników" adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe (postanowienie SN z dnia 13 listopada 1996 r., III RN 27/96, OSNAPiUS 1997, Nr 11, poz. 187). W piśmie do organu I instancji z dnia 17 kwietnia 2015 r. żona skarżącego podała, że M. P. jest teściową skarżącego, zatem niewątpliwie należy do kręgu dorosłych domowników z art. 43 k.p.a.

Ponadto okoliczność skutecznego doręczenia można wywieść nie tylko ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy, ale i z korespondencji prowadzonej w toku postępowania przez żonę skarżącego, a następnie przez samego skarżącego. W tym miejscu w szczególności należy zwrócić uwagę na pismo sporządzone i osobiście podpisane przez samego skarżącego z dnia 15 lipca 2015 r. ( k.74 akt administracyjnych organu I instancji ), z treści którego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący wie o wszczętym postępowaniu w sprawie nielegalnej wycinki drzew. Skarżący przedstawia swoją merytoryczną ocenę tego stanu rzeczy i w istocie wdał się w spór co do okoliczności faktycznych. Na marginesie zauważyć należy, że w pismach kierowanych do organu skarżący podawał ten sam adres, na który organ wysłał pierwsze pisma w sprawie.

Badając kwestię doręczenia decyzji organu I instancji w trybie art. 44 k.p.a., Sąd uznał to doręczenie za zgodne z prawem i skuteczne. Brak podpisu listonosza doręczającego przesyłkę nie powoduje konsekwencji w postaci nieskutecznego doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a. Dla oceny prawidłowości doręczenia w tym trybie, w tym ustalenia terminu, w jakim przesyłka powinna zostać podjęta, znaczenie ma treść zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (tzw. awizo).

Ponadto odnosząc się do argumentów skarżącego dotyczących przebywania poza miejscem swego zamieszkania ze względu na hospitalizację, Sąd wskazuje, że nie można utożsamiać zmiany adresu z czasową nieobecnością w miejscu stałego pobytu. Pobyt w szpitalu stanowi taką czasową nieobecność, dlatego nie skutkuje obowiązkiem poinformowania organu o zmianie adresu. Stan zdrowia strony, a co za tym idzie niemożność ustosunkowania się do treści decyzji może natomiast stanowić, zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., przesłankę przywrócenia terminu w razie jego uchybienia (po uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego), co jednak w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Skarżący bowiem złożył odwołanie od decyzji organu I instancji w terminie 14 dni od dnia doręczenia w trybie art. 44 k.p.a.

Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (§ 3), a datą wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu jest data podjęcia przez organ pierwszej czynności procesowej (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1679/10). Organ administracji publicznej może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny (art. 84 § 1 k.p.a.), a strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (art. 79 § 1 k.p.a.).

Pierwszą czynnością procesową w przedmiotowej sprawie było przeprowadzenie oględzin w miejscu wycinki drzew i krzewów. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy nie wynika, by skarżący został powiadomiony o planowanych oględzinach. Nie oznacza to jednak, że postępowanie w przedmiocie nielegalnej wycinki drzew i krzewów nie zostało skutecznie wszczęte, ponieważ skarżącemu w prawidłowy sposób zostało doręczone pismo z 31.03.2015r. o wszczęciu postępowania w sprawie. Prawidłowo wskazał organ odwoławczy, że dzień 31.03.2015 r. jest dniem wszczęcia postepowania w sprawie usunięcia drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia. Ponieważ ustawą z 25 czerwca 2015 r. O zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2015 poz.1045 ) zmieniono art. 88 ust.1 pkt.2 oraz art. 89 ust.1 ustawy o ochronie przyrody, wobec tego przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ I instancji jest zobowiązany stosować przepisy obecnie obowiązujące.

Natomiast w kategoriach naruszeń przepisów postępowania (art. 79 § 1 i 2 k.p.a.) przez organ I instancji należy rozpatrywać brak zachowania 7-dniowego odstępu między zawiadomieniem strony o oględzinach a przeprowadzeniem oględzin. Nie można bowiem uznać przybycia na miejsce oględzin przedstawiciela firmy prowadzonej przez stronę za umożliwienie stronie udziału w przeprowadzeniu dowodu z oględzin ani tym bardziej uznać składanych przez tego przedstawiciela wyjaśnień za wyjaśnienia strony.

Podzielając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie zgromadzony materiał w postaci notatki z oględzin nieruchomości i dokumentacji zdjęciowej nie pozwala na ustalenie, kto jest odpowiedzialny za wycinkę drzew. Uzasadnienie decyzji organu I instancji jest natomiast lakoniczne i nie wyjaśnia, jakimi motywami i ustaleniami faktycznymi oraz dowodami kierował się organ, wydając zaskarżoną decyzję. Słuszny był zatem wniosek organu II instancji, iż przy rozpatrywaniu sprawy doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie wymogów wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i dania temu wyrazu w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji.

Wobec braku rozpoznania sprawy przez organ I instancji w tak znacznej części, przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ II instancji byłoby niewystarczające. W związku z tym zasadne było wydanie przez SKO na podstawie art. 138 § 2 decyzji kasacyjnej.

Podczas ponownie prowadzonego postępowania przed organem pierwszej instancji wskazane uchybienia zostaną usunięte, a postępowanie dowodowe uzupełnione zgodnie ze wskazaniami zawartymi w decyzji kasacyjnej organu odwoławczego.

Reasumując skarga skierowana do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego nie jest zasadna.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.