Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1737/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 14c, art. 14b
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 15 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Po 279/13 w sprawie ze skargi T. W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 14 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego 1) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od T. W. na rzecz Ministra Finansów kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I FSK 1737/13

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygnaturze akt I SA/Po 279/13, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270) dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżone przez T.W. postanowienie Ministra Finansów działającego przez upoważniony organ to jest Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lutego 2013 roku w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w części dotyczącej podatku od towarów i usług. Ponadto, Sąd uchylił też poprzedzające wydanie powyższego orzeczenia postanowienie Ministra Finansów działającego przez upoważniony organ to jest Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 stycznia 2013 roku oraz na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądził zwrot kosztów postępowania.

Ze stanu sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 8 stycznia 2013 roku Minister Finansów, działający przez organ upoważniony, to jest Dyrektora Izby Skarbowej, na podstawie art. 14 g § 1 i § 3 i art. 14 h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz.749 za zm.), dalej O.p., pozostawił bez rozpatrzenia wniosek skarżącego o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w części dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania sprzedaży gruntu o przeznaczeniu pod zabudowę hal logistycznych i fabryk.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z przepisem art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Zdaniem organu wniosek skarżącego nie spełniał wymogów formalnych, o których mowa w ww. przepisie. Pismem z dnia 14 grudnia 2012 r. organ wezwał więc skarżącego m.in. do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez uzupełnienie opisu sprawy o informacje dotyczące tego, czy posiada on inne nieruchomości, jeśli tak to jakie i w jaki sposób wszedł w ich posiadanie (np. darowizna, kupno), czy skarżący zamierza nabywać kolejne nieruchomości oraz czy planuje jeszcze w przyszłości sprzedaż kolejnych działek, jeżeli tak to w jakiej ilości i czy dla jednego nabywcy? Zdaniem organu wnioskodawca uzupełnił wniosek jedynie częściowo, gdyż nie odpowiedział na pytanie nr 3, wskazując jedynie, że "Jeszcze nie wiem ile działek sprzedam i czy będę sprzedawał kolejne grunty". Organ uznał więc, że skarżący nie przedstawił konkretnie, mimo wezwania, wszystkich informacji, koniecznych do wydania interpretacji, co stanowiło przesłankę do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 14g § 1 w zw. z art. 14h i art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2013 r. Minister Finansów działający przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 8 stycznia 2013 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyniku przeprowadzenia sądowej kontroli postanowienia z dnia 14 lutego 2014 roku uznał, że narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W ocenie Sądu, udzielona przez skarżącego odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia wniosku o interpretację pozwalała organowi podatkowemu na udzielenie interpretacji indywidualnej. Z opisu zdarzenia przyszłego wynikało, że skarżący jest rolnikiem indywidualnym, nie prowadzącym działalności gospodarczej. Nie jest płatnikiem podatku VAT, nie jest rolnikiem ryczałtowym i płaci podatek rolny. W styczniu 2012 r. kupił działkę, która jest gruntem aktywizacji gospodarczej. Skarżący opłaca podatek rolny. Chce sprzedać działkę swojej matce pod uprawy rolne. Skarżący posiada inne nieruchomości (grunty), za które płaci podatek rolny, które nabył w drodze kupna i darowizny i zamierza nabywać kolejne nieruchomości na poszerzenie swojego gospodarstwa rolnego. Nadto skarżący stwierdził, że nie wie ile działek sprzeda i czy będzie sprzedawał kolejne grunty. Wedle oceny Sądu skarżący przedstawił więc opis zdarzenia przyszłego w oparciu o który, organ podatkowy mógł wydać interpretację indywidualną, w stosunku do tak określonego zdarzenia przyszłego. Sąd argumentował, że skoro skarżący stwierdził, że nie wie czy i ile gruntów w przyszłości będzie sprzedawał, to organ podatkowy winien wydać interpretację indywidualną na podstawie opisanego zdarzenia przyszłego, czyli w stosunku do sprzedaży jednej działki. W efekcie wnioskodawca winien uzyskać rzetelną informację, jak w dotyczącym go zdarzeniu przyszłym, organ podatkowy interpretuje przepisy podatkowe znajdujące w nim zastosowanie. Sąd zalecił organom, by w ponownym postępowaniu rozpatrzyły wniosek strony i wydały stosowną interpretację zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Finansów zaskarżył wskazany powyżej wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 146 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 14c § 1 i art. 14b § 1 w związku z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej poprzez uwzględnienie skargi oraz przyjęcie, że organ naruszył prawo wydając objęte skargą postanowienie. Wskazano też na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., sprowadzające się do sporządzenia wadliwego uzasadnienia wyroku, nie zawarcie w nim wyczerpującego wyjaśnienia, w tym podstawy prawnej, co w konsekwencji ma uniemożliwiać organowi podatkowemu poznanie motywów podjętego przez ten Sąd rozstrzygnięcia. Organ zarzucił Sądowi także naruszenie prawa materialnego, to jest art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 roku, Nr 177, poz. 1054 ze zm.,), dalej ustawa o VAT, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej sprawie, dla ustalenia obowiązku opodatkowania podatkiem w wysokości 23% planowanej sprzedaży gruntu przez skarżącego, zbędnym było doprecyzowanie przedstawionego opisu sprawy o informacje odnośnie innych, przyszłych planów skarżącego w zakresie sprzedaży nieruchomości. Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy odnosi zamierzony skutek.

Najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej jest ten wskazujący na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W rozpoznawanym środku odwoławczym jej autor zarzuca, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wyczerpującego wyjaśnienia, w tym podstawy prawnej, co w konsekwencji uniemożliwia organowi podatkowemu poznanie motywów podjętego przez ten Sąd rozstrzygnięcia. W związku z tak sformułowanym zarzutem kasacyjnym warto przypomnieć, że w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39 podkreślono, że podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. Znaczenie procesowe tego elementu uzasadnienia uwidacznia się w tym, że ma on dać rękojmię, iż sąd dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia; ma umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne; ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku.

Jakkolwiek czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia, dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i mająca sprawozdawczy charakter, sama przez się nie może wpływać na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, niemniej tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2010 r., I FSK 911/09, baza internetowa CBOSA). Zatem niezbędnym jest wskazanie w uzasadnieniu wyroku przepisów prawa, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Niezbędnym jest także podanie wykładni tych norm prawnych.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, po lekturze przedmiotowego uzasadnienia, należy się zgodzić z zarzutem skargi kasacyjnej, że pisemne motywy zaskarżonego wyroku nie zawierają wskazania żadnego przepisu postępowania, czy też przepisu prawa materialnego, który był podstawą prawną rozstrzygnięcia. Jedyną normą prawną wymienioną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu był przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Na samym końcu uzasadnienia wskazano, że na podstawie tego przepisu orzeczono jak w punkcie I wyroku. Wskazana norma prawna stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przytoczenie tego przepisu nie jest wystarczające dla uznania skargi kasacyjną za niezasadną. Po pierwsze, podstawa prawna uwzględnienia skargi na indywidualna interpretacje przepisów prawa podatkowego zawarta jest w art. 146 § 1 p.p.s.a. Po drugie, samo przytoczenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. bez wskazania w uzasadnieniu, który przepis prawa procesowego został naruszony, nie można uznać za prawidłowe wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wskazując w uzasadnieniu swojego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, naruszył przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. Brak wskazania przez Sąd I instancji, który przepis prawa materialnego, czy też procesowego został naruszony w zaskarżonym postanowieniu powoduje, że wada uzasadnienia Sądu I instancji jest na tyle istotna, że koniecznym jest uchylenie zaskarżonego wyroku. Ten sposób sformułowania uzasadnienia pozbawia bowiem stronę możliwości prawidłowego sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej, które się przecież opierają, zgodnie z art. 174 p.p.s.a. na wskazaniu konkretnej normy prawnej. Skarga kasacyjna, która nie wskazywałaby żadnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, dotknięta byłaby nieusuwalnymi brakami formalnymi (art. 176 in fine p.p.s.a.) i podlegałaby odrzuceniu. W tym kontekście nie sposób zaakceptować uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w części dotyczącej rozważań prawnych, nie wskazuje żadnej normy prawnej. W ten sposób strona jest pozbawiona możliwości jakiejkolwiek polemiki merytorycznej ze stanowiskiem Sądu I instancji. Nie może bowiem w sposób prawidłowy sformułować zarzutów skargi kasacyjnej i w ten sposób zwalczać oraz podważać wyrok Sądu I instancji.

Wreszcie należy podkreślić, że tak sformułowane uzasadnienie wyroku pozbawia Naczelny Sąd Administracyjny możliwości dokonania kontroli instancyjnej. Skoro argumentacja Sądu I instancji nie zawiera przytoczenia przepisów, które zastosowano, czy też wykładni których dokonywano, nie ma możliwości stwierdzenia prawidłowości, czy też wadliwości zaskarżonego wyroku.

Zasadność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. czyni przedwczesnym na obecnym etapie postępowania badanie trafności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyda a następnie sporządzi uzasadnienie wyroku spełniające wymogi ustawowe przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. W skład tych kosztów wchodzi kwota 100 zł z tytułu wpisu stałego od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie pełnomocnika Ministra Finansów, które określono w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b), § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013, poz. 490).