Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1268/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję oraz wydane w toku postępowania decyzje: - nr (...) z dnia (...) grudnia 2006r. - nr (...) z dnia (...) grudnia 2006r.


UZASADNIENIE

W dniu (...) kwietnia 2004 roku D. G. wystąpił do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o objęcie go ubezpieczeniem społecznym rolników. Jednocześnie wystąpił o umorzenie zaległych i aktualnych składek na to ubezpieczenie.

Decyzją z dnia(...) maja 2004 roku, Nr (...) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdził podleganie D. G. ubezpieczeniu społecznemu rolników i obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz ubezpieczenie emerytalno rentowe od dnia (...) marca 2000 roku.

Decyzją z dnia (...) lipca 2004 roku, Nr (...) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego po rozpoznaniu wniosku D. G. o umorzenie należności z tytułu składek i odsetek na ubezpieczenie społeczne rolników (należność główna 3755,50 zł oraz odsetki 1663,20 zł) umorzył 50 % odsetek w kwocie 831,60 zł, pod warunkiem zapłaty pozostałej zaległości w układzie ratalnym.

Pismem z dnia (...) lipca 2004 roku H. G. w imieniu D. G. wystąpiła do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w K. o przesłanie decyzji na podstawie której ustalona została wysokość zadłużenia. W piśmie stwierdziła, że D. G. nie otrzymał takiej decyzji.

W odpowiedzi na to pismo Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego poinformował D. G. pismem z dnia (...) sierpnia 2004 roku, że zgłosił się do ubezpieczenia społecznego rolników w dniu (...) kwietnia 2004 roku i został objęty ubezpieczeniem społecznym rolników decyzją z dnia (...) maja 2004 roku od dnia (...) marca 2000 roku, to jest od dnia rozpoczęcia prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej. Łączna kwota zobowiązania na dzień wydania decyzji wynosiła 5446,50 zł w tym należność główna 3755,50 zł oraz odsetki w kwocie 1235, 40 zł. Wskazał również, że decyzja ta została przez D. G. odebrana osobiście w dniu (...) maja 2004 roku. Wraz z pismem przesłano D. G. kserokopie decyzji o objęciu ubezpieczeniem oraz oryginał decyzji w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległych należności.

Pismem z dnia (...) sierpnia 2004 roku (data wpływu do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w K.: (...) sierpnia 2004 roku) D. G. złożył odwołanie do decyzji Prezesa KRUS - u z dnia (...) lipca 2004 roku do Sądu Okręgowego w K. wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

W odwołaniu podniósł zarzut, iż pominięto istotne okoliczności mające znaczenie na wysokość umorzonych należności. Nadto podniósł zarzut naruszenia art. 39 ust.3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku

0 ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez umorzenie odsetek, które

zostały naliczone w decyzji określającej wysokość składek z dnia (...) maja

2004 roku, mimo tego, iż decyzja ta jest nieprawomocna, a w związku

z czym składki są niewymagalne. W związku z tym nigdy nie był w zwłoce

uzasadniającej naliczanie odsetek.

Podniesiony został również zarzut naruszenia art.26 ust.3 ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z lipca i sierpnia 2001 roku poprzez jego nieuwzględnienie.

W uzasadnieniu odwołania D. G. podniósł, iż decyzję z dnia (...) maja 2004 roku otrzymał dopiero w dniu (...) sierpnia 2004 roku po pisemnej interwencji skierowanej do Regionalnego Oddziału KRUS w K. Tym samym jego zdaniem decyzja ta jest nieprawomocna i nie pozostawał on w zwłoce w opłacaniu składek. Zgodnie bowiem z art. 39 ust.3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników obowiązek opłacania składek wynika z prawomocnej decyzji ustalającej podleganie ubezpieczeniu.

D. G. stwierdził również, że zgłaszając się do rolniczego ubezpieczenia społecznego wnosił jednocześnie o umorzenie składek na ubezpieczenie co było uzasadnione licznymi klęskami i innego rodzaju szkodami, które miały miejsce w jego gospodarstwie. Miało min. miejsce zalanie szklarni na skutek zaniedbań Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji. Poniesione z tego tytułu straty nie zostały przez sprawcę dotychczas wyrównane. W dniu (...) lipca 2001 roku w T. miał miejsce huragan oraz gradobicie, w wyniku czego należące do niego szklarnie oraz produkcja roślinna zostały w znacznym stopniu zniszczone. Nadto w wyniku powodzi jakie miały miejsce w latach 1997 - 2001 zalaniu uległo jego gospodarstwo. Tymczasem zgodnie z treścią art. 26 ust.3 ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z lipca i sierpnia 2001 roku należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz odsetek za zwłokę za III I IV kwartał 2001 roku oraz I i II kwartał 2002 roku mogą być umorzone na wniosek umotywowany doznaniem szkód w prowadzonym gospodarstwie rolnym. Wielkość zniszczeń znacznie przekracza kwotę, która została umorzona. Tymczasem zgodnie z treścią art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wysokość składek nie jest w żadne sposób ograniczona.

Nie znajduje też zdaniem D. G. oparcia w przepisach prawa uzależnianie umorzenia od złożenia podania o rozłożenie na raty zadłużenia pod rygorem wygaśnięcia decyzji.

Pismem z dnia (...) sierpnia 2004 roku (data wpływu do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w K.: (...) sierpnia 2004 roku) D. G. złożył również do Prezesa KRUS - u wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji z dnia (...) lipca 2004 roku podnosząc zarzuty tożsame z zarzutami zawartymi w odwołaniu do Sądu Okręgowego.

Pismem z dnia (...) sierpnia 2004 roku D. G. złożył także odwołanie do Sądu Okręgowego w K. od decyzji Prezesa KRUS - z dnia (...) maja 2004 roku. W odwołaniu tym podniesione zostały jednak zarzuty związane z rozpoznaniem wniosku o umorzenie zaległych i bieżących składek na ubezpieczenie społeczne. Zarzuty te były powtórzeniem zarzutów zawartych w odwołaniu do Sądu Okręgowego od decyzji Prezesa KRUS - u z dnia (...) lipca 2004 roku.

Postanowieniem z dnia (...) lutego 2005 roku, sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w K. odrzucił odwołanie D. G. od decyzji Prezesa KRUS z dnia (...) maja 2004 roku.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził, że decyzję z dnia (...) maja 2004 roku D. G. odebrał w dniu (...) maja 2004 roku, zaś odwołanie wniósł w dniu (...) sierpnia 2004 roku, to jest po upływie terminu do wniesienia odwołania.

Postanowieniem z dnia (...) maja 2005 roku, sygn. akt (...) Sąd Apelacyjny w K. oddalił zażalenie D. G. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia (...) lutego 2004 roku w zakresie odrzucenia odwołania od decyzji organu rentowego z dnia (...) maja 2004 roku. Przekazał natomiast Sądowi Okręgowemu do rozpoznania sprawę w zakresie objętym decyzją organu rentowego z dnia (...) lipca 2004 roku.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził, że rozstrzygnięcie w przedmiocie odrzucenia odwołania od decyzji z dnia (...) maja 2004 roku jest prawidłowe, albowiem było ono spóźnione. Zdaniem Sądu Okręgowego D. G., zważywszy na podniesioną w odwołaniu argumentację, w istocie jednak zaskarżył decyzję z dnia (...) lipca 2004 dotyczącą umorzenia składek i odsetek. Żądania zawarte w tym odwołaniu odpowiadają żądaniom zawartym we wniesionym w tym samym dniu odwołaniu od decyzji z dnia (...) lipca 2004 roku, któremu nie nadano biegu z przyczyn formalnych.

Zarządzeniem z dnia (...) września 2005 roku, sygn. akt (...), Sąd Okręgowy w K. w związku z odwołaniem D. G. od decyzji z dnia (...) lipca 2004 roku, Nr (...) zwrócił organowi rentowemu akta sprawy w celu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez nadanie biegu odwołaniu ubezpieczonego od tej decyzji (sporządzenia odpowiedzi na odwołanie), wyjaśnienia kryteriów jakimi organ rentowy kierował się umarzając należności w 50 % oraz wyjaśnienia czy i jakie okoliczności podawane przez ubezpieczonego nie zostały uwzględnione, ze skutkiem odmowy umorzenia pozostałych 50 %.

Pismem z dnia (...) października 2005 roku Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w K. nadesłała do Sądu Okręgowego w K. odpowiedź na odwołanie.

Postanowieniem z dnia (...) stycznia 2006 roku, sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w K. przekazał wniosek D. G. o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji Prezesa KRUS - u z dnia (...) lipca 2004 roku organowi rentowemu do merytorycznego rozpoznania.

Decyzją z dnia (...) lutego 2006 roku, Nr (...) Prezes KRUS po rozpoznaniu wniosku D. G. z dnia (...) sierpnia 2004 roku umorzył należność w części, to jest składkę za III kwartał 2001 roku wraz z odsetkami oraz 50 % odsetek pod warunkiem spłaty zaległości w zawartym układzie ratalnym natomiast odmówił umorzenia składki za okres od I kwartału 2000 roku do II kwartału 2001 roku i od IV kwartału 2001 roku do I kwartału 2004 roku oraz pozostałych 50 % odsetek.

W uzasadnieniu decyzji Prezes KRUS stwierdził, że przesłanką rozstrzygnięcia były zdarzenia losowe, to jest gradobicie w miesiącu lipcu 2001 roku. Warunkiem realizacji inwestycji jest jednak złożenie w terminie 7 dni od otrzymania tej decyzji podania o rozłożenie na raty

Decyzją z dnia (...) marca 2006 roku, Nr (...)Prezes KRUS stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia (...) lutego 2006 roku w części dotyczącej warunkowego umorzenia 50% odsetek za okres od I kwartału 2000 roku do I kwartału 2004 roku.

W uzasadnieniu decyzji Prezes KRUS stwierdził, że warunkiem umorzenia odsetek było złożenie w terminie 7 dnia od daty otrzymania decyzji podania o udzielenie ulgi w spłacie należności w postaci układu ratalnego czego ubezpieczony nie uczynił.

Na decyzję Prezesa KRUS z dnia (...) lutego 2006 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył D. G. ponosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 9 kpa, art. 41a ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez nieuwzględnienie, iż jego przypadek był uzasadniony jego ważnym interesem. Podniósł także zarzut naruszenia art. 26 ust.3 ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 roku o szczególnych rozwiązaniach prawnych związanych z usuwaniem skutków powodzi z lipca i sierpnia 2001 roku poprzez jego nieuwzględnienie. W uzasadnieniu skargi powtórzone zostały też argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji Prezesa KRUS z dnia (...) lipca 2004 roku do Sądu Okręgowego w K.

Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając iż zapadła ona z naruszeniem art.107 § 3 kpa. Sąd wskazał, że zgodnie z treścią wymienionego wyżej przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem uzasadnienie decyzji wydanej przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zarówno w pierwszej instancji jak i w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zawiera jedynie dwa zdania. W ocenie Sądu takie uzasadnienie decyzji nawet w minimalnym stopniu nie spełnia wymogów określonych w art.1O7§3 kpa. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ administracji należycie przedstawił motywy swojego rozstrzygnięcia, ale zdaniem WSA odpowiedź na skargę nie może jednak zastępować uzasadnienia decyzji.

Sąd nakazał Prezesowi KRUS, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie w sposób przewidziany w art.1O7§1 kpa. Z uzasadnienia winno więc wynikać jakie zostały ustalone fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, w oparciu o jakie dowody fakty te zostały ustalone, a jeśli jakieś dowody zostały uznane za niewiarygodne wskazanie przyczyn dla których dokonano takiej ich oceny.

Za uzasadniony Sąd uznał także zarzut skarżącego związany z umorzeniem części odsetek od zaległych należności pod warunkiem spłaty zaległości w układzie ratalnym. WSA wskazał, że aby wydać decyzję administracyjną zawierającą rozstrzygnięcie uzależniające zaistnienie określonego skutku od spełnienia warunku nie wystarczy powołać się na przepisy kpa. Musi istnieć przepis prawa materialnego pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia, którego skutek uzależniony jest od spełnienia określonego warunku. Zdaniem Sądu ustawa z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 roku Nr 7, poz.25 - tekst jednolity z późn. zm.) nie zawiera przepisów pozwalających na warunkowe umarzanie zaległych należności zarówno należności głównej jak i odsetek. Nie jest tym samym możliwe wydawanie decyzji o umorzeniu zaległych składek lub odsetek od zaległych składek z jednoczesnym uzależnieniem tego umorzenia od spełnienia przez ubezpieczonego określonego warunku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes KRUS w dniu (...) grudnia 2006r. wydał decyzję - powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 2 ust. 2 i art. 39 ust, 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998. Nr 7, poz.25 z późn. zm.), w której stwierdził:

- uchylenie w całości decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydanej przez Oddział Regionalny w K. w dniu (...).02.2006 r. znak: (...) w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników

- uchylenie decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników Oddział Regionalny w K. w dniu (...).03.2006 r., znak: (...) w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o warunkowym umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników .

W uzasadnieniu decyzji znalazło się stwierdzenie, że decyzja z (...).02.2006r. zostaje uchylona na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9.08.2006r., zaś w związku z uchyleniem powyższej decyzji zostaje uchylona decyzja z dnia (...).03.2006r. jako bezprzedmiotowa - Prezes KRUS jako podstawę powołał art. 145 § 1 pkt 8 kpa.

Tego samego dnia Prezesa KRUS wydał postanowienie, w którym powołując się na art.147, art. 149 § 1, art. 150 w związku z art. 145 §1 pkt. 8 kpa oraz art.2 ust.2 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz.U.Nr 7 z 1998r poz. 25 z późn. zm.} orzekł z urzędu wszczęcie postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania w związku z ponownym rozpatrzeniem wniosku z dnia (...).08.2006r. w przedmiocie umorzenia należności wraz z odsetkami z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników .W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż wznowienie następuje "(...) w związku z uchyleniem decyzji z dnia (...).02.2006r, nr (...) oraz w myśl art. 147 Kpa(...)".Skarżący w treści uzasadnienia postanowienia został także poinformowany o treści art. 7 i 10 kpa.

Decyzją nr (...) z dnia (...) stycznia 2007r. Prezes KRUS powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 36 i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników :

- umorzył składkę za III kw. 2001r w kwocie 344,90zł (231,10 zł - należność główna, 131,80 zł odsetki ),

- umorzył 50% odsetek za okres od I kw. 2000 do II kw. 2001 oraz od IV kw. 2001 do I kw. 2004 w kwocie 851,55 zł,

-odmówił umorzenia należności za okres od I kw. 2000 do II kw. 2001 oraz od IV kw. 2001 do I kw. 2004 w kwocie 3319,20 zł,

- odmówił umorzenia 50 % odsetek za ww. okres.

W uzasadnieniu decyzji Prezes KRUS wskazał, iż postanowiono umorzyć składkę za IIl kw, 2001r. wraz z odsetkami za ten kwartał w kwocie 344,90 zł z uwagi na zdarzenie losowe, tj. poniesienie straty miesiącu lipcu 2001r. na skutek gradobicia, a także umorzyć 50% odsetek w kwocie 851,5521 w związku z przedstawionymi dowodami świadczącymi o stratach. poniesionych w gospodarstwie rolnym na skutek częstych awarii wodociągowych , co miało wpływ niski dochód z upraw . Odmowę umorzenia pozostałej należności Prezes KRUS uzasadnił brakiem nowych okoliczności mogących być podstawą do umorzenia należności , niedostarczenie dodatkowych dokumentów potwierdzających pogorszenie się sytuacji życiowej wnioskodawcy w spornym okresie oraz fakt posiadania stałego źródła dochodu z działów specjalnych. Ponadto, w ocenie Prezesa KRUS, przesłane przez D. G. w dniu (...).12. 2006 r. dokumenty ( dotyczące ciężkiej choroby jego matki ) nie mogły być wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie, gdyż dotyczą okresu bieżącego, a nie okresu, w którym powstała zaległość składkowa.

Od powyższej decyzji w części odmawiającej umorzenia należności głównej oraz odsetek D. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił :

1. naruszenie przepisów postępowania , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 kpa poprzez nieuwzględnienie przy załatwieniu sprawy słusznego interesu skarżącego;

2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że brak jest nowych okoliczności mogących być podstawą do umorzenia należności, a w szczególności sytuacji materialno - bytowej skarżącego i jego rodziny, nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu wniosku dokumentacji przedłożonej organowi w dniu (...).12.2006 r. a dotyczącej obecnej sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego oraz pominięcie okoliczności mających istotne znaczenie na wysokość umorzonych należności, a w szczególności wysokości osiąganego dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej ;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez nieuwzględnienie, iż przypadek skarżącego był uzasadniony jego ważnym interesem .

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie składek lub ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezesowi KRUS.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał stanowisko zaprezentowane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się na innych powodach niż wskazane w skardze.

Na wstępie Sąd wskazuje, że stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Należy też wskazać, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a., lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd biorąc powyższe kryteria pod uwagę uznał, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego, w szczególności przepisów dotyczących reguł orzekania w postępowaniu administracyjnym.

Należy wskazać, że postępowanie poprzedzające wydanie przez Prezesa KRUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy Kpa. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od decyzji Prezesa KRUS prowadzonego w ramach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 Kpa ).

W zaskarżonej decyzji z dnia (...) stycznia 2007 r., Prezes KRUS rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzył w części zaległość składkową oraz część odsetek oraz odmówił umorzenia należności w pozostałej części.

Mając na uwadze powołane powyżej przepisy Kpa należy stwierdzić, że sentencja decyzji organu odwoławczego powinna zawierać jedno z rozstrzygnięć wskazanych w dyspozycji przepisu art. 138 § 1 Kpa.

Stosownie do tego przepisu, w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (art. 138 § 1 pkt 1 ww. ustawy) - gdy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy uznaje w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 Kpa ab initio) - gdy widzi potrzebę skorygowania wad prawnych decyzji pierwszej instancji, wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, tudzież w toku postępowania nastąpiła zmiana tych okoliczności, mająca wpływ na rozstrzygnięcie istoty sprawy.

Organ odwoławczy w ramach przepisu art. 138 § 1 Kpa może także uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 in fine) albo umorzyć postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 Kpa).

Każde inne rozstrzygnięcie, zapadłe w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie jest niedopuszczalne. Wskazany art. 138 § 1 Kpa jest jasny w swej treści co do sposobów zakończenia odwoławczego postępowania administracyjnego i w tym zakresie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy nieprzewidziane w katalogu ujętym w art. 138 Kpa jest niezgodne z prawem.

Powyższa wadliwość powołanej decyzji sprawia, że przedwczesnym staje się rozpatrywanie przez Sąd kwestii, które odnoszą się do meritum sprawy, czyli sprawy umorzenia należności. Sąd podkreśla, że wycofanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS nie oznacza jednak, że wniosek skarżącego o umorzenie należności powstałej z tytułu niezapłaconych składek ubezpieczeniowych jest zasadny. Kwestia ta powinna stać się przedmiotem ponownej kompleksowej oceny w postępowaniu administracyjnym.

Ponadto na uwagę zasługuje także to, iż decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane przez Prezesa KRUS na podstawie art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje zatem Prezesowi KRUS. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organu wydającego decyzję do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów dotyczących możliwości umorzenia należności względem KRUS rozstrzyga organ administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy do wyłącznie do kompetencji Prezesa KRUS. Sąd nie jest zatem władny uwzględnić wniosek skarżącego o umorzenie zaległych składek.

Sąd bowiem nie jest kolejnym organem odwoławczym, zobligowanym do rozpatrzenia sprawy co do istoty. Pozycja prawna sądu administracyjnego sprowadza się do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonych decyzji według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonych aktów administracyjnych.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego obejmuje zbadanie, czy wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności sprawy mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi, oraz czy decyzje administracyjne wydane w sprawie były zgodne z przepisami prawa materialnego.

Sąd nie ocenia natomiast wydanych decyzji z punktu widzenia ich słuszności czy też sprawiedliwości społecznej.

Jednak uznanie administracyjne nie oznacza dowolności rozstrzygnięcia. Organ ma obowiązek zebrać i wnikliwie przeanalizować zebrany w sprawie materiał dowodowy pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę Prezesowi KRUS, że przepis ten w żaden sposób nie ogranicza pojęcia ważnego interesu wnioskodawcy do zdarzeń mających miejsce w chwili, gdy zaległość powstała. Wręcz przeciwnie - użyte w art. 41a ust. 1 ustawy pojęcie "możliwości płatnicze wnioskodawcy" wskazuje wyraźnie, że wnioskodawca może powoływać się na fakty, które mają miejsce w chwili rozpatrywania wniosku. Z tych też względów pominięcie złożonych dowodów na okoliczność ciężkiej choroby domownika należy uznać za naruszające art.. 7 i 77 § 1 kpa.

Na koniec Sąd zwraca uwagę organowi administracji na fakt, iż decyzja oraz postanowienie z (...) grudnia 2006 r. są wydane bez podstawy prawnej. Nie ma żadnego powodu oraz podstawy prawnej do stwierdzenia uchylenia decyzji , która już została uprzednio uchylona wyrokiem WSA z 9 sierpnia 2006. Prezes KRUS powołuje się w podstawie prawnej na art. 138 § 1pkt 2 kpa , jednak przepis ten stanowi podstawę uchylenia decyzji wydanej w I instancji i zaskarżonej czy to odwołaniem czy też wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, tak jak to ma miejsce w sprawie niniejszej. Równie bezzasadne i wydane bez żadnej podstawy prawnej było postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania. Po wyroku uchylającym decyzję z (...) lutego 2006r. sprawa automatycznie wraca na etap sprzed tej decyzji tj. organ odwoławczy winien rozpatrzyć wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i wydać decyzję przewidzianą w art. 138 kpa. Dlatego też orzeczenia powyższe zostały przez Sąd uchylone na podstawie art. 135 p.o.p.s.a.

Mając na względzie naruszenie przez Prezesa KRUS przepisów dotyczących reguł orzekania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy

z dnia 30 sierpnia - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.