Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 658/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 156 par 1 pkt 1-7
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Spółki Wodnej "[...]" w likwidacji z siedzibą w S. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (Prezes WP) decyzją z [...] stycznia 2021r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Spółki Wodnej [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję własną z [...] kwietnia 2020 r. nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] ([...]) z 4 września 2017r. [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2013 r. [...] umarzającej postępowanie w sprawie nałożenia na PGE G i EK S.A. Oddział Kopalnia Węgla [...]" obowiązku wykonania ekspertyzy i opracowania uaktualnienia instrukcji gospodarowania wodą i obsługi urządzeń wodnych węzła "[...]".

Prezes WP podkreślił m.in., że wyrok WSA w Poznaniu z 19 lutego 2014 r. sygn. IV SA/Po 1210/13 dotyczy pozwolenia wodnoprawnego udzielonego J. H. w 2013r. Nie jest to zatem decyzja wydana w postępowaniu w sprawie nałożenia obowiązku wykonania ww. ekspertyzy i opracowania, w trybie art. 133 Prawo wodne z 2001 r. Umorzone postępowanie związane było natomiast z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym PGE G i EK S.A. [...]. Celem postępowania zakończonego decyzją z 9 kwietnia 2013 r. było ustalenie, czy wykonywane pozwolenie wodnoprawne, w tamtej dacie przez PGE G i EK S.A. Oddział [...] naruszyło interesy osób trzecich lub zmieniło sposób użytkowania wód w regionie wodnym. Ponadto, umorzenie to nastąpiło w 2013 r. zatem na ważność tego rozstrzygnięcia, jak i rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu nadzorczym nie może mieć wpływu pozwolenie wodnoprawne udzielone ww. podmiotowi w 2015r.

Dalej organ przedstawił specyfikę postępowania nieważnościowego podkreślając ponownie, że obecnie badane są przesłanki nieważności odnośnie decyzji DRZGW w [...]. Przedmiotem weryfikacji w trybie nadzwyczajnym była wyłącznie decyzja Starosty[...]z 2013 r., od której nie wniesiono odwołania, a J. H. nie zaskarżył też decyzji z 4 września 2017 r.

Dalej podkreślił, że kontrolowaną decyzję wydał organ właściwy, gdyż zgodnie z art. 4 ust. 4 Prawa wodnego organem wyższego stopnia w stosunku do starostów realizujących kompetencje organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Skoro postępowanie dotyczyło decyzji Starosty [...], to organem właściwym w postępowaniu nieważnościowym był DRZGW. Decyzja nie została zatem wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 140 ust. 3 Prawa wodnego w sprawach zmiany, stwierdzenia wygaśnięcia, cofnięcia bądź ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego orzekał organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a na mocy art. 140 ust. 2 Prawo wodne marszałek województwa był organem właściwym jeżeli szczególne korzystanie z wód, wykonywanie urządzeń wodnych lub eksploatacja instalacji bądź urządzeń wodnych były związane z przedsięwzięciami mogącymi zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Wszczęte postępowanie dotyczyło naruszenia interesów osób trzecich piętrzeniem wód za pomocą urządzeń wodnych węzła "Szczerców - Jaz" przez PGE G i EK S.A., które nie spełniają wymagań określonych w § 2 ust. 1 pkt 36 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z art. 140 ust. 1 Prawa wodnego organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie, a tym samym w sprawie zmiany, stwierdzenia wygaśnięcia, cofnięcia bądź ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego, był zatem starosta.

Następnie wskazał, że decyzja z 4 września 2017 r. nie naruszyła zasady dwuinstancyjności. Zawierała prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania. Natomiast nieprawidłowego pouczenia Starosty [...] nie uznano za naruszenie rażące. Organ podkreślił, że mogło być podstawą do przywrócenia uchybionego terminu, co wymagało złożenia wniosku.

Nie zaszła też przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, która występuje tylko w przypadku tożsamości sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie wydanymi decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna oraz występują te same podmioty, dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Decyzja z 9 kwietnia 2013 r. została wydana w trybie art. 133 Prawa wodnego i nie kończyła postępowania w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód rzeki [...] w trybie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Nie jest zatem tożsama z decyzjami udzielającymi pozwolenia wodnoprawne.

Prezes WP podkreślił ponownie, że postępowanie nieważnościowe nie może zastępować postępowania odwoławczego i wyjaśnił pojęcie rażącego naruszenia prawa. Stwierdził, że o rażącym naruszeniu prawa można by mówić gdyby DRZGW w [...] całkowicie zaniechał zbadania przesłanek nieważnościowych, czemu przeczy uzasadnienie decyzji.

Zdaniem organu, rozstrzygnięcie prawidłowo skierowano do stron postępowania – a jego adresatem był wnioskodawca. Z akt sprawy nie wynika również, aby wykonanie decyzji wywołało czyn zagrożony karą, jak i nie zawiera ona wad powodujących jej nieważność z mocy prawa, a zarzut wystąpienia wady z art. 156 § 1 pkt 7 dotyczy decyzji Starosty [...], podczas gdy niniejsze postępowanie dotyczy decyzji DRZGW w [...]i nie może zakończyć się merytoryczną oceną decyzji Starosty, a tym bardziej stwierdzeniem jej nieważności. Decyzja ta nie jest też niewykonalna.

Skargę na powyższą decyzję złożyła Spółka Wodna "[...] w likwidacji z siedzibą w [...] - reprezentowana przez likwidatora J. H. – zarzucając:

1. naruszenie art. 81 k.p.a. wobec uchylenia się od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zakresu sprawy, mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co skutkowało nierzetelnym ustaleniem stanu faktycznego, istniejącego w dniu złożenia wniosku o wszczęcie postępowania, tj. 12 listopada 2012 r.

2. brak uzasadnienia prawnego odmowy wezwania PGE G i EK S.A. zobowiązanego do utrzymywania koryta rzeki [...] na ww. odcinku z budowlami regulacyjnymi do zapewnienia roszczeń za szkody wyrządzane w środowisku oraz mieniu wielkiej wartości Spółki Wodnej "[...]" w zw. z art.187 ust. 1 i art.188 ust. 2 pkt 3 oraz art. 184 ust. 2 pkt 11 Prawo ochrony środowiska, tj. wprowadzanie ścieków do Qk=6,82 m3/sek do wód o przepływie średnim rocznym Qsw = 4,52 m3/sek.

3. możliwość umyślnego fałszowania dokumentów urzędowych, w celu ukrycia czynów zabronionych.

Skarżąca wniosła o: uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach, zobowiązanie organu, aby w ponownym postępowaniu uwzględnił w sprawie wspólnego korzystania z tych samych wód prawomocne wyroki WSA w Warszawie: z 27 sierpnia 2013 r., sygn. IV SA/Wa 2119 /12; z 29 listopada 2017 r., sygn. IV SA/Wa 1624/16; z 13 listopada 2019 r., sygn. IV SA/Wa 1213 /12; z 18 maja 2020 r., sygn. IV SA/Wa 2020/19; z 27 sierpnia 2020 r., sygn. IV SA/Wa 2029/19 oraz obowiązanie do wyłączenia ze wznowionego postępowania pracowników tego organu, którzy brali udział w postępowaniach w I instancji, a także zasądzenie na pokrycie kosztów likwidacji Spółki z przyczyn doprowadzenie jej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym oraz jej członków m in orzeczeniami tego organu 5 000 zł.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że organ pominął istotną dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku okoliczność, że w międzyczasie uprawomocniły się wyroki w sprawie przejęcia 15 czerwca 2004 r. przez [...] praw i obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych wydanych J. H., które szczegółowo opisano. Nadto WSA wskazał, że postępowanie w sprawie ewentualnego stwierdzenia wygaśnięcia przejętych pozwoleń wodnoprawnych na wspólne korzystanie z tych samych wód winno być przeprowadzone z uwzględnieniem stanu z 16 stycznia 2009 r. Na mocy art. 81 k.p.a. powyższe orzeczenia Sądów można uznać za okoliczności udowodnione, bowiem strony miały możność wypowiedzenia się co do ich zapisów.

Strona dodała, że organ wybiórczo określił cel utworzenia [...], bowiem zaświadczenie o wpisaniu spółki do systemu informacyjnego gospodarowania pod nr [...]r. zawiera zapis, że celem spółki jest "Utrzymywanie i eksploatacja urządzeń". Nadto art. 441 ust. 1 i 3 P.w. doprecyzowuje zakres działalności spółek wodnych. uwzględniając zakres uprawnień i obowiązków z pozwoleń przejętych przez [...]15 czerwca 2004 r., oraz jej wniosku o potwierdzenie przejęcia prowadzenia instalacji powodującej wprowadzanie wód wykorzystanych do chowu i hodowli ryb łososiowatych (pstrąga) w wodach przepływowych (wymagających uzdatniania natleniania), charakteryzujących sią poborem zwrotnym (zaliczanych do ścieków na mocy art. 3 ust. 38 f P.o.ś.), oraz nieruchomości rolnych zmeliorowanych, zakres ten obejmuje art. 441 ust.3 pkt 2 P.w.

Nadto, Starosta [...] sprawujący na mocy art. 462 ust. 1 i 4 P.w. nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych", może decyzją stwierdzić nieważność uchwały jej organów, podjętej w zakresie działalności, o której mowa w art. 441 ust. 1 i 3 P.w. Organem odwoławczym od takich decyzji jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a nie [...] w [...] jak sugeruje organ. Nie ustalono zatem istoty sprawy, jaką jest przekazanie przez Marszałka Województwa [...] wniosku[...] z 12 listopada 2012 r. do Starosty [...] o nałożenie na mocy art.133 P.w. z 2001 r. na PGE GiEK S.A. Oddział Kopalnia Węgla Brunatnego [...], na podstawie § 2 ust. 1 pkt 27a rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko - do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - obowiązku wykonania ekspertyzy wpływu wprowadzania ścieków w ilości Qk=6,82 m3/sek do wód o przepływie średnim rocznym Qsw=4,59 m3/sek, tj w warunkach odbiegających od normalnych w rozumieniu art. 184 ust. 2 pkt 2 z uwzględnieniem art.187 ust. 1 P.O.Ś.

Skarżąca zaznaczyła, że w wyroku z 27 sierpnia 2013 r., sygn. IV SA /Wa 2119/12 Sąd uchylając decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z 27 lipca 2012 r. wskazał, że decyzja Starosty [...] z 2 lutego 2009 r. (o której mowa w decyzji z 9 kwietnia 2013 r.) powinna być poddana wnikliwej ocenie pod względem jej zgodności z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami ustawy –Prawo wodne, jak i ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - pozwolenie wodnoprawne ww. decyzją Starosty [...] obejmuje przedsięwzięcie, które zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko zaliczane jest do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Z zaskarżonych decyzji nie wynika, aby organy zbadały, czy w postępowaniu zwykłym taką ocenę przeprowadzono, czy też do jej przeprowadzenia odstąpiły.

Zdaniem spółki ww. wytyczne są aktualne, do wykonania w tej sprawie oceny zgodności decyzji nr [...] z obowiązującymi przepisami.

Następnie podniosła, że w sprawie prowadzania wód z odwadniania Z-du [...]" WSA w W-wie wyrokiem z 29 listopada 2017 r., sygn. IV SA /Wa 1624 /16 uchylił decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z 4 maja 2016 r. wskazując, że nie wystarczy posłużenie się nazwą jakiegoś urządzenia, ale konieczne jest wskazanie do jakiej kategorii oraz na podstawie jakiego przepisu organ je zalicza i jakie oraz na jakiej podstawie prawnej wiąże z tym ustaleniem konsekwencje.

Organ w decyzji nr [...] stwierdza "Pozwolenie wodnoprawne udzielone PGE G i EK S.A. Oddział Kopalnia Węgla Brunatnego "[...]" nie jest pozwoleniem na piętrzenie wód, a na odprowadzanie wód z odwodnienia kopalni.

Według strony istotą tej sprawy jest wprowadzanie ścieków do rzeki [...] w km 38+050 w [...] z wykorzystaniem budowli hydrotechnicznych, w tym piętrzących, tworzących węzeł wodny "[...]", który składa się m in z dwóch jazów: głównego i drugorzędnego wg klasyfikacji § 25 ust 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie. Należało więc ustalić kategorię obu jazów. Kwestionowana decyzja zawiera więc wadę taką samą jaką zawierała decyzja nr [...].

Dalej wskazała, że co najmniej od 2012 r. organ jest pomocny Staroście [...] w zacieraniu dowodów, doprowadzania [...] do niekorzystnego rozporządzania mieniem wielkiej wartości. Uszkodzenie oraz zniszczenie urządzeń, w tym wodnych przystosowanych do chowu i hodowli ryb w wodach przepływowych, mogących być piętrzonymi maksymalnie do poziomu 163,6 m npm, po ich piętrzeniu do poziomu ponad rzędną 164 m npm spowodowało ich rozmycie. Zakres zniszczeń i uszkodzeń uniemożliwia bezpieczny chów i hodowlę ryb choćby ze względu na możliwość ich ucieczki do rzeki. Utrata przychodów ze zniszczonego wodami nadmiernie spiętrzonymi obiektu "Baseny pstrągowe z siłownią wodną MEW" spowodowała znaczne zobowiązania za ograniczenie praw właścicielskich członków [...] do nieruchomości przejętych przez [...] do rolniczej działalności wytwórczej i usługowej w zakresie rybackim. Liczne postępowania administracyjne i sądowo administracyjne powodują dodatkowe koszty, a tym samym wzrost zobowiązań z działalności statutowej nie wytwórczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W tej sprawie badaniu Sądu poddano decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 19 stycznia 2021r. utrzymującą w mocy decyzję z 24 kwietnia 2020 r., którą organ ten odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] ([...]) z [...] września 2017 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z 9 kwietnia 2013 r. umarzającej postępowanie w sprawie nałożenia na PGE G i EK S.A. Oddział Kopalnia Węgla Brunatnego "[...]" obowiązku wykonania ekspertyzy i opracowania uaktualnienia instrukcji gospodarowania wodą i obsługi urządzeń wodnych węzła "[...]".

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji na wstępie podkreślić zatem należy, że organ prowadził postępowanie w trybie nadzwyczajnym, w którym obowiązują odmienne zasady niż w postepowaniu zwykłym. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej odnosi się bowiem do wad tkwiących w samej decyzji i godzących w elementy stosunku prawnego: podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną. Nie są to zatem – co do zasady – wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest w trybie wznowienia postępowania. Z tej przyczyny, że wady tkwią w samej decyzji, postępowanie, w którym została ona wydana może być prawidłowe pod względem prawnym, może być ono jednak źródłem wadliwości decyzji ze względu na merytoryczne treści ustalone w stadium wstępnym lub rozpoznawczym postępowania. Z punktu widzenia bytu prawnego decyzji wadliwej nie ma to jednak znaczenia, ponieważ ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a nie poprzedzające je postępowanie (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996 s. 699).

W orzecznictwie sadów administracyjnych wprawdzie wskazuje się na wyjątkowe sytuacje, w których można stwierdzić nieważność decyzji ze względu na rażące naruszenie przepisów proceduralnych, jednak ogranicza się je wyłącznie do przypadków jaskrawego niezastosowania lub nieprawidłowego zastosowania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, określonych w art. 6-11 k.p.a. i tylko w stopniu mającym wpływ na nieprawidłowe zastosowanie prawa materialnego.

Uznaje się przy tym, że oczywisty charakter naruszenia prawa jest warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym dla uznania naruszenia prawa za rażące, ponieważ rażące naruszenie prawa od zwykłego naruszenia przepisu różni się takimi cechami, jak gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których istnienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy państwowe w praworządnym państwie (por. Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego pod red. prof. M. Wierzbowskiego i prof. A. Wiktorowskiej, s. 897-900 i powołane tam orzecznictwo, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, R. Kędziora, Wyd. C.H. Beck s. 830-832 i powołane tam orzecznictwo).

Skoro zakres, w jakim weryfikowana jest zasadność ustalenia przez organ nadzoru braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na kwalifikowane naruszenie prawa, jest zależny od trybu, w jakim weryfikacja ta jest dokonywana, to postępowanie to nie może służyć ponownemu badaniu prawidłowości załatwienia sprawy co do istoty, ale wyłącznie kontroli, czy decyzję obciążają ciężkie wady nakazujące wyeliminować ją z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Charakter sprawy wszczętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nie pozwala zatem na podnoszenie w tym postępowaniu zarzutów takich jak w postępowaniu zwyczajnym, które polegają na wykazywaniu istotnych wad obciążających rozstrzygnięcie.

W orzecznictwie podkreśla się, że postępowanie nieważnościowe nie jest "trzecią instancją" pozwalającą na merytoryczną ocenę sprawy administracyjnej załatwionej decyzją ostateczną, gdyż zakres stosownych rozważań organu nadzoru powinien zostać zawężony jedynie do oceny zaistnienia przesłanek nieważnościowych (zob. wyrok NSA z 16 maja 2018 r. sygn. II OSK 1598/16 - CBOIS)

Należy mieć ponadto na uwadze, że naruszenie prawa ma charakter rażący, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tylko wtedy, gdy akt administracyjny wydano wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek. O rażącym naruszeniu prawa świadczy to, że treść aktu pozostaje w jawnej sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą. Dla oceny, czy dane naruszenie prawa ma charakter rażącego naruszenia – jak już wyżej wskazano - istotne są skutki, które to naruszenie wywołuje. Jeżeli skutki te są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, to takie naruszenie ma cechy rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2011 r., II OSK 2226/10, LEX nr 824448). Tym samym tylko wówczas, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę niż stabilność decyzji, może być zakwalifikowane jako naruszenie rażące (por. też wyrok NSA z 9 września 1998 r., sygn. II SA 1249/97, LEX nr 41819). Z rażącym naruszeniem prawa nie może być mylone każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana.

W świetle zarzutów skargi podkreślenia wymaga również to, że organ uprawniony jest do badania przesłanek nieważnościowych wyłącznie w stanie prawnym i faktycznym występującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Nie prowadzi zatem postępowania dowodowego mającego na celu ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Bada jedynie, czy przyjęty w tej dacie stan faktyczny rzeczywiście spełniał przesłanki pozwalające na zastosowanie przepisu przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Orzekając w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ - co do zasady - opiera się zatem na materiale dowodowym stanowiącym podstawę wydania decyzji oraz na innych dowodach mających związek z tą decyzją, jeżeli mają one znaczenie w sprawie.

Mając powyższe na uwadze należało podzielić stanowisko organu, że weryfikowana w tej sprawie decyzja [...] z 4 września 2017 r. nie jest dotknięta żadną z wad kwalifikowanych, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.

Nie bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że zapadła ona również w postępowaniu nieważnościowym, co oznacza, że w celu skutecznego jej zakwestionowania skarżąca winna skierować zarzuty przede wszystkim do tej decyzji, a nie do decyzji Starosty [...] z 9 kwietnia 2013 r. Ponadto, zakres jej badania przez Prezesa WP ograniczony był przedmiotem, w jakim toczyło się postępowanie zwyczajne, a zatem w sprawie nałożenia na PGE G i EK S.A. Oddział Kopalnia Węgla Brunatnego [...]" obowiązku wykonania ekspertyzy i opracowania uaktualnienia instrukcji gospodarowania wodą i obsługi urządzeń wodnych węzła "[...]", w trybie art. 133 Prawa wodnego z 2001r. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawała zatem obszerna argumentacja skargi wskazująca na nieprawidłowości innych decyzji (w tym pozwoleń wodnoprawnych) oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzje te kontrolujących.

Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 133 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r. w przypadku naruszenia interesów osób trzecich lub zmiany sposobu użytkowania wód w regionie wodnym organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, w drodze decyzji, może nałożyć na zakład posiadający pozwolenie obowiązek: wykonania ekspertyzy (pkt 1); opracowania lub aktualizowania instrukcji gospodarowania wodą (pkt 2). W myśl art. 133 ust. 2 tej ustawy na podstawie dokumentów, o których mowa w ust. 1, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może odpowiednio zmienić pozwolenie wodnoprawne: ograniczając zakres korzystania z wód (pkt 1); w zakresie obowiązków, o których mowa w art. 128 ust. 1 i 3 (pkt 2). Materialnoprawną przesłanką zastosowania tej procedury jest naruszenie interesów osób trzecich lub zmiana sposobu użytkowania wód w regionie wodnym. W postępowaniu prowadzonym na tej podstawie ocenie organu podlegają okoliczności, które wystąpiły po wydaniu decyzji, a więc nowe okoliczności faktyczne związane z wykonywaniem uprawnień przyznanych w pozwoleniu wodnoprawnym.

Celem takiej ekspertyzy, mającej charakter dowodu, jest ustalenie wielkości szkody i sposobu jej likwidacji, przeciwdziałanie jej zwiększeniu oraz wybór odpowiednich do sytuacji środków prawnych, przewidzianych w prawie wodnym. Dowodowy charakter tego środka pozwala na zastosowanie go w sytuacji, gdy zostało wykazane tylko znaczne prawdopodobieństwo zaistnienia szkód osób trzecich, będących skutkiem wykonywania pozwolenia wodnoprawnego, dla stanowczego stwierdzenia związku przyczynowego pomiędzy korzystaniem z wód, a tymi szkodami.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji [...] z 4 września 2017r. organ ten nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z 9 kwietnia 2013 r. umarzającej postępowanie w sprawie nałożenia na [...]. Oddział Kopalnia Węgla Brunatnego "[...]" obowiązku wykonania ekspertyzy i opracowania uaktualnienia instrukcji gospodarowania wodą i obsługi urządzeń wodnych węzła "[...], które to stanowisko Sąd podziela. W postępowaniu zwyczajnym Starosta [...]ustalił bowiem, że Kopalnia realizuje pozwolenie wodnoprawne i nie przekraczania określonej ilości odprowadzanych wód do rzek [...], jak i nałożonych dodatkowych obowiązków, w tym co do utrzymania i konserwacji koryta rzeki [...].

Nie odebrano również informacji o zaistnieniu szkód spowodowanych korzystaniem przez [...]. z wód rzeki [...] (pismo Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z 20 lutego 2013 r.). Organ wskazał też na własną decyzję wydaną 2 lutego 2009 r. [...] w której m.in. zatwierdził instrukcję gospodarowania wodą. Podkreślił przy tym, że od 1985 r. jaz na rzece [...] w km 40+618 przekazano Wojewódzkiemu Zarządowi Inwestycji Rolnych w [...], który obecnie dzierżawi [...] dla potrzeb użytkowania małej elektrowni wodnej. Dzierżawca posiada pozwolenie wodnoprawne na piętrzenie wód rzeki [...] i korzystanie z wód do celów energetycznych.

Starosta [...] zaznaczył, że obowiązek wykonania robót czy określonych czynności może być nałożony wyłącznie na podmiot posiadający tytuł prawny do ww. urządzenia wodnego. Natomiast [...]", nie jest ani jego właścicielem, ani użytkownikiem, jak i nie sprawuje nad nim trwałego zarządu. Oznacza to, że zobowiązanie tego podmiotu do wykonania prac na czyjejś własności byłoby bezprawne. Z tej przyczyny organ umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z 15 listopada 2012r., w którym – jak wynika jednoznacznie z jego treści – [...] domagał się podjęcia określonych działań w stosunku do [...]".

Zauważyć przy tym należy, że decyzja z 9 kwietnia 2013r. była już przedmiotem kontroli organu i Sądu, gdyż decyzją z [...] stycznia 2014r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] odmówił stwierdzenia jej nieważności, którą Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej decyzją z [...] kwietnia 2014r. uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Stanowisko to podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 11 lutego 2015r. w sprawie IV SA/Wa 1255/14 oddalił skargę J. H., na co zwracała uwagę skarżąca. Niemniej, fakt ten pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy z uwagi na to, że – jak już wskazano wyżej – oceny weryfikowanej decyzji dokonuje się w stanie prawnym i faktycznym obowiązującym w dacie jej wydania. Wydając decyzję z 4 września 2017r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] miał na uwadze ocenę prawną zawartą w ww. orzeczeniu i z tej przyczyny postanowieniem z 4 września 2017r. odmówił wszczęcia postepowania – na wniosek V. T. (złożony w jednym piśmie z 10 października 2013r. wraz z Jerzym Hałaczkiewiczem) – a więc podmiotu, który nie posiadał przymiotu strony, o czym przesądził Sąd w powołanym wyżej wyroku.

Rację ma organ również co do tego, że badana decyzja nie jest obarczona pozostałymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. Została bowiem wydana przez właściwy organ, skoro stosownie do art. 4 ust. 4 Prawa wodnego organem wyższego stopnia w stosunku do starostów realizujących kompetencje organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, a zgodnie z art. 140 ust. 3 ww. ustawy w sprawach zmiany, stwierdzenia wygaśnięcia, cofnięcia bądź ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego orzekał organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Nie narusza rażąco przepisów prawa, ani nie została wydana bez postawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Nie dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Została skierowana do stron postępowania (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.).Nie jest niewykonalna (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). W razie jej wykonania nie wywołuje czynu zagrożonego karą (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Nie jest też obarczona wadami powodującymi jej nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.)

Z podanych przyczyn – w szczególności ze względu na specyfikę postępowania nieważnościowego - nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 81 k.p.a., którego skarżąca upatrywała w uchyleniu się od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zakresu sprawy, skutkujące nierzetelnym ustaleniem stanu faktycznego, istniejącego w dniu złożenia wniosku z 12 listopada 2012 r. Uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast podnoszona możliwość umyślnego fałszowania dokumentów urzędowych, w celu ukrycia czynów zabronionych mogłaby być ewentualnie podnoszona w postępowaniu wznowieniowym (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił