Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2791/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6101 Przekazanie gminie z urzędu lub na wniosek mienia państwowego związanego z realizacją zadań gminy
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2003 r., nr [...] w przedmiocie przekazania mienia Skarbu Państwa służącego użyteczności publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania Gminy Miejskiej L., uchyliła decyzję Wojewody [....] z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] odmawiającą przekazania tej Gminie zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa państwowego p.n. [...] Przedsiębiorstwo [...] [...] w L., obejmującego zabudowaną nieruchomość położoną w L., w obrębie [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] [...], o pow. [...] m2 - i orzekła o przekazaniu Gminie Miejskiej L. własności składnika gruntowego oznaczonej wyżej nieruchomości oraz o odmowie przekazania tej Gminie własności pozostałych składników majątkowych należących do byłego [...] Przedsiębiorstwa [...] [...] w L., a objętych zaskarżoną decyzją oraz decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że po dwukrotnym uchyleniu rozstrzygnięć komunalizacyjnych organu pierwszej instancji decyzjami Komisji z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...] oraz z dnia [...] października 2000 r. nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz § 2 pkt 2 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1991 r. w sprawie szczególnego trybu podziału przedsiębiorstw państwowych podlegających komunalizacji (Dz. U. Nr 58, poz. 248 ze zm.) decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] orzekł o odmowie przekazania na rzecz Gminy Miejskiej L. zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa państwowego p.n. [...] Przedsiębiorstwo [...] [...] w L., zwanego dalej "[...] w L.", wyodrębnionego na podstawie zarządzenia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1994 r. nr [...] w sprawie podziału [...] Przedsiębiorstwa [...] [...] w L., jako jednostki organizacyjnej tego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 kc, obejmującego zabudowaną nieruchomość położoną w L., w obrębie [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] [...], o pow. [...] m2, wraz ze wszystkimi składnikami mienia przejętego od [...] w L. protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] grudnia 1994 r.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. odwołała się Gmina Miejska L., zarzucając organowi naruszenie art. 5 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., z uwagi na nierespektowanie ustawowego obowiązku przekazania Gminie mienia niezbędnego do realizacji jego zadań własnych z zakresu zaopatrzenia mieszkańców w energię cieplną.

Rozpoznając po raz drugi odwołanie Gminy Miejskiej L., będąc związaną oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r. I SA 2812/01, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego zważyła, co następuje:

Materialnoprawną podstawę wniosku Gminy oraz wydanej na skutek tego wniosku decyzji Wojewody [...] stanowi przepis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Zgodnie z treścią tego przepisu mienie ogólnonarodowe (państwowe) służące użyteczności publicznej i należące w dniu 27 maja 1990 r. do przedsiębiorstw państwowych, dla których organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego pełnił funkcje organu założycielskiego, przekazuje się jako mienie komunalne gminom lub związkom komunalnym, jeśli jest ono niezbędne dla wykonywania ich zadań. Ze względu na fakt, iż decyzje komunalizacyjne podejmowane w omawianym trybie mają charakter konstytutywny, dla oceny stanu prawnego mienia wnioskowanego do przekazania (konkretnych składników, a nie jednostek organizacyjnych), należy brać pod uwagę jego stan własnościowy istniejący zarówno w dniu 27 maja 1990 r. jak i w dniu podejmowania decyzji w przedmiocie komunalizacji. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. nie mogła być utrzymana w mocy, ponieważ bezzasadnie odnosiła się do przekazania wyodrębnionej jako całość jednostki organizacyjnej w rozumieniu art. 551 kc, a ponadto uwzględniono w niej stan mienia na dzień 30 grudnia 1994 r., a nie stan z dnia orzekania. Odmówiono w ten sposób przekazania Gminie Miejskiej L. własności składnika gruntowego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], z czym – w ocenie organu odwoławczego - nie można się zgodzić.

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego: odpisu księgi wieczystej KW nr [...], wypisu z ewidencji gruntów dotyczącego działki nr [...], decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...] oraz załączników do pisma Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...], wśród składników majątkowych należących uprzednio do [...] w L. podporządkowanego organowi [...], znajduje się składnik gruntowy zabudowanej działki nr [...], który zarówno w dniu 27 maja 1990 r., jak i w dniu podejmowania decyzji odwoławczej stanowi własność Skarbu Państwa. Inne składniki mienia, którymi Wojewoda [...] uwłaszczył byłe [...] w L., będąc odrębnymi od gruntu przedmiotami własności, nie stanowią już mienia Skarbu Państwa i nie podlegają w związku z tym przekazaniu Gminie Miejskiej L. na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2. Skoro na działce nr [...] znajdowały się tak w dniu 27 maja 1990 r. jak i obecnie obiekty służące zaopatrywaniu mieszkańców Gminy Miejskiej L. w ciepłą wodę i ogrzewaniu mieszkań (przepompownia, warsztaty, garaże, budynek administracyjny należące do podmiotu zajmującego się ciepłownictwem) i zadania polegające na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty mieszkańców w energię cieplną należą do zadań własnych gminy (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), to składnik gruntowy tej działki jest niezbędny do realizacji zadań własnych Gminy Miejskiej L. i podlega przekazaniu tej Gminie w trybie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Wykonywanie działalności z zakresu ciepłownictwa przez inny podmiot niż Gmina, tj. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] [...] S.A. w L., z wykorzystaniem omawianego składnika gruntowego, nie zmienia związku przedmiotowego gruntu z zadaniami własnymi Gminy.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Gmina Miasta L. zarzucając naruszenie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1991 r. w sprawie szczególnego trybu podziału przedsiębiorstw państwowych podlegających komunalizacji, a także art. 441 kc.

Skarżąca podniosła, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa dokonała zawężającej interpretacji powołanych przepisów przez nieuwzględnienie, iż mienie ogólnonarodowe, o którym mowa z art. 5 ust. 3, to także mienie przedsiębiorstw państwowych. Również z art. 441 kc wynika, że własność i inne prawa majątkowe stanowiące mienie państwowe przysługują Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom prawnym, a uprawnienia majątkowe Skarbu Państwa względem państwowych osób prawnych określają odrębne przepisy, w szczególności regulujące ich ustrój. W świetle powyższego uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego z mocy art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, spełniających przesłanki z art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nie może mieć wpływu na stosowanie do takiego mienia art. 5 ust. 3, bowiem mienie to nadal jest mieniem państwowym (art. 441 § 1 kc). Tylko przy takim rozumieniu podstawy komunalizacji mają sens przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczególnego podziału przedsiębiorstw podlegających komunalizacji. Zdaniem skarżącej Gminy Miasta L., powyższe argumenty uzasadniają przekazanie Gminie także innych składników mienia jako służących realizacji jej zadań własnych.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące analogicznych stanów faktycznych i prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem wniosku o przekazanie mienia w trybie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest mienie służące użyteczności publicznej stanowiące zabudowaną nieruchomość. Prawidłowo Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że decyzja w przedmiocie przekazania mienia w tym trybie ma charakter konstytutywny co oznacza, że przekazaniu może podlegać tylko takie mienie, które

zarówno w dniu 27 maja 1990 r. jak i w dniu podejmowania decyzji stanowiło własność ogólnonarodową (państwową). Zważyć jednak należy, że nieruchomość, w stosunku do której zgłoszony został wniosek o komunalizację, podlegała uwłaszczeniu na rzecz [...] w L. na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 72, poz. 464). Stosownie do powołanego przepisu grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, a pozostające w zarządzie tego przedsiębiorstwa, stały się z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Budynki zaś i urządzenia położone na przedmiotowym gruncie stały się odrębnym przedmiotem własności przysługującej temu przedsiębiorstwu. Oznacza to, że z tą chwilą utraciły one status mienia Skarbu Państwa, co skutkuje niemożnością przekazania ich Gminie. Niezasadne jest twierdzenie skarżącej Gminy Miejskiej L., jakoby za komunalizacją budynków i urządzeń miało przemawiać brzmienie art. 441 kc. Wręcz odwrotnie, to właśnie przepis art. 441 kc stanowi o odrębności mienia Skarbu Państwa i innych państwowych osób prawnych.

Stanowisko zaprezentowane wyżej konsekwentnie utrzymuje się w orzecznictwie sądowym dotyczącym komunalizacji dokonywanej w trybie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (por. wyroki NSA z dnia 21.05.1998 r. I SA 1731/97 (niepublik.), z dnia 26.05.1998 r. I SA 1834/97 (ONSA 1999/2/58), z dnia 29.11.1999 r. I SA 84/99 (niepublik.), z dnia 24.04.2002 r. I SA 2283/00 (niepublik.).

Prawidłowo także organ odwoławczy uznał, że grunt działki nr [...] jest niezbędny do realizacji zadań własnych Gminy Miejskiej L., co wypełnia określoną w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy przesłankę przekazania go tej Gminie. Na ustalenie takie nie ma wpływu okoliczność, iż działalność gospodarczą mającą na celu dostarczanie energii cieplnej odbiorcom bezpośrednio wykonuje wyspecjalizowane przedsiębiorstwo.

Skoro zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga podlegała oddaleniu.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.