Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 452/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 132 i art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 8a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2022 r. sprawy ze skargi C. T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Skarżący – C. T. - wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") z wnioskiem z [...] lutego 2017r. o zastosowanie art. 8a ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016r., poz. 708, ze zm., zwanej dalej "u.z.e.f.").

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że zawodowe życie związał z problematyką bezpieczeństwa publicznego. Przez 30 lat bezpośrednio – w praktyce, w wojsku, w służbach o charakterze policyjnym, firmie ochrony osób i mienia, w straży gminnej oraz pośrednio - przez pracę naukowo-dydaktyczną i popularyzatorską - dbał o jakość ww. bezpieczeństwa i o właściwe jego pojmowanie, o rozumienie służby publicznej i jej etosu. Przez okres służby w Policji pracował rzetelnie, z oddaniem i z zaangażowaniem, czując wsparcie i uznanie przełożonych, którzy aprobowali Jego działania. Był nagradzany i awansowany (od stanowisk wykonawczych w służbie kryminalnej, przez kierownika zespołu dzielnicowych, zastępcę i naczelnika Wydziału Prewencji, zastępcę komendanta miejskiego, aż do komendanta powiatowego Policji). Otrzymywał wyróżnienia za dobrą i rzetelną służbę, pierwsze od Wojewody Słupskiego (List gratulacyjny z 1996r.), odznaczenia państwowe (Srebrny (2005) i Brązowy Krzyż Zasługi (2001r.) i resortowe, listy gratulacyjne od samorządowców i związkowców oraz inne dowody uznania i wdzięczności. Jako jeden z nielicznych policjantów został wyróżniony uczestnictwem w szkoleniu menedżerskim na uniwersytecie stanowym w H.oraz w oddziale regionalnym FBI w H., w T.(2003r.). Ten niezwykły wyraz uznania do dziś stanowi podróż życia i w znacznym stopniu umocnia przekonanie do filozofii i strategii Community Policing, którą z powodzeniem wdrażał podczas służby w Komendzie Powiatowej Policji w W. Od prawie 20 lat jest konsultantem i ekspertem medialnym (najpierw oficer prasowy Komendanta Powiatowego Policji w L; zastępca komendanta miejskiego w S., komendant wejherowskiej Policji, komendant Straży Gminnej w C., adiunkt Katedry Bezpieczeństwa Uczelni E. K. w G. i dziekan jej Wydziału Zarządzania). Obecnie jest stałym współpracownikiem m.in. D.B. i Rzeczpospolitej, Radia G. i T.T.M. w W.. W latach 2003-2006 podjął próby neutralizacji przydrożnej prostytucji w powiecie [...] i proces zwalczania przestępczości młodzieży szkolnej (Program [...]). Został konsultantem medialnym [...] [...] i TV [...]. Od 10 lat pracuje naukowo, wykłada i prowadzi przedmioty związane z bezpieczeństwem publicznym, w szczególności Bezpieczeństwo społeczności lokalnych i kształtowanie bezpiecznej przestrzeni, promuje dyplomantów z kierunków Bezpieczeństwo wewnętrzne i Administracja bezpieczeństwa publicznego, uczestniczy i organizuje konferencje tematyczne, popularyzatorskie i naukowe w kraju i za granicą, komentuje problematykę bezpieczeństwa publicznego w mediach, na debatach policyjnych i społecznych.

Skarżący wyjaśnił, że służbę w SB rozpoczął, jako 25-latatek, [...] września 1988r. na stanowisku inspektora Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w L., po stacjonarnych studiach cywilnych i po rocznej służbie wojskowej. Pełniąc służbę przygotowawczą w SB (de facto staż) oczekiwał na miesięczne resortowe szkolenie oficerskie o charakterze ogólnowojskowym, obowiązujące absolwentów cywilnych studiów wyższych, które rozpoczął [...] września 1989r. w zamiejscowym Wydziale Bezpieczeństwa Państwa w L. Akademii Spraw Wewnętrznych. Studia w Stacjonarnym Studium Oficerskim odbył od [...] października 1989r. do [...] maja 1990r., już po utworzeniu rządu T.M., co miało wpływ na realizowany program studiów. W miejsce przedmiotów ideologicznych (np. historia najnowsza państwa, filozofia marksistowska, socjologia itp.) wprowadzono moduły o charakterze milicyjnym (np. metodyka zwalczania przestępstw kryminalnych, kryminalistyka, technika kryminalistyczna). Nie odczuł, że był szkolony na potrzeby policji politycznej, a często po zajęciach dydaktycznych, w godzinach popołudniowowieczornych czas spędzał w patrolach pieszych w dzielnicy [...] [...] w W., na ul. B., T. Z., I., S., itd. Do [...] stycznia 1990r., pozostawał formalnie na etacie w [...], w jednostce macierzystej - łącznie przez rok i 4,5 miesiąca. Po powrocie w połowie maja 1990r. do jednostki w L. rozpoczął służbę w Wydziale Kryminalnym Milicji Obywatelskiej, dokąd przeszedł formalnie [...] stycznia 1990r. W opinii Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej w S. z [...] lipca 1990r. wskazano, że odpowiada wymogom przewidzianym dla funkcjonariusza MSW określonym w ustawie i posiada kwalifikacje moralne do pełnienia służby w Policji. Od [...] sierpnia 1990r. rozpoczął służbę w Policji.

Skarżący opisał szczegółowo przebieg służby w Policji, zamieszczając informację o zwolnieniu ze służby [...] kwietnia 2006r. - w związku z orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w G. z [...] marca 2006r. o całkowitej niezdolności do służby i o zaliczeniu do III grupy inwalidzkiej w związku ze służbą. Do wniosku załączył dokumenty odzwierciedlające jego dorobek zawodowy, listy gratulacyjne, podziękowania, rekomendacje, dokumenty o stanie zdrowia, w tym orzeczenie o niepełnosprawności. Wskazał, że całym dotychczasowym życiem, nie tylko zawodowym, dowiódł, że w pełni zasługuje na miano policjanta Rzeczypospolitej Polskiej i wniósł, aby miana tego Mu nie odbierać przez pozwolenie na obniżenie emerytury, którą uczciwie i w całości wypracował w Policji.

2. Minister decyzją z [...] stycznia 2022r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f.

W uzasadnieniu ustalił, że Skarżącego zwolniono ze Służby w Policji [...] kwietnia 2006r. i wówczas nabył prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c i 22a u.z.e.f. Skarżący, zgodnie z pismem Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwany dalej "IPN") z [...] kwietnia 2017r. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f., od [...] września 1988r. do [...] maja 1990r. Powyższe zweryfikowano w informacji IPN o przebiegu służby z [...] czerwca 2020r., z której wynika, że Skarżący pełnił ww. służbę od [...] września 1988r. do [...] stycznia 1990r. (rok 4 miesiące i 15 dni), a całkowity okres służby wynosi 17 lat, 7 miesięcy i 2 dni. Do wysługi emerytalnej doliczono okres służby wojskowej – 11 miesięcy 29 dni (od [...] września 1987r. do [...] sierpnia 1998r.).

Z przekazanych przez IPN [...] stycznia 2018r. i [...] maja 2020r. kopii akt osobowych Skarżącego nie wynika, aby Skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989r. Z informacji KGP z [...]stycznia 2018r. o przebiegu służby wynika, że Skarżący po 12 września 1989r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe. Wskazują na to opinie służbowe, wnioski o mianowanie na wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Skarżącego wyróżniano nagrodami pieniężnymi, podwyższano Mu dodatek służbowy i funkcyjny oraz odznaczono Brązowym Krzyżem Zasługi i Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". W aktach nie ma informacji o wymierzonych Skarżącemu karach dyscyplinarnych, ani dokumentów potwierdzających udział Skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie życia i zdrowia.

Minister, po przytoczeniu treści art. 8a u.z.e.f. i jego wykładni, wskazał, że spełniono warunek krótkotrwałości służby (art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f.), bo całkowity okres służby Skarżącego to 17 lat, 7 miesięcy i 2 dni, a służba na rzecz totalitarnego państwa wynosiła rok, 4 miesiące i 15 dni, co stanowiło ok. 7,8% ogółu służby.

Minister przyjął też, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego spełniono przesłankę z art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f. - rzetelnego wykonywania przez Skarżącego zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Minister, odnosząc się do "szczególnie uzasadnionego przypadku", dostrzegł, że Skarżący ubiegał się o przyjęcie do SB, będąc jeszcze studentem ostatniego roku historii Wydziału Humanistycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej w S.(podanie do Szefa WUSW w S. z [...] lutego 1987r. z akt IPN, str. 0003). Tok postępowania kwalifikacyjnego przerwano w związku z powołaniem Skarżącego do służby wojskowej. Skarżący wykazał się dużą determinacją w dążeniu do jak najszybszego przyjęcia do służby w organach MSW, występując ponownie do Szefa WUSW w S. (podanie z [...] czerwca 1987r.) z prośbą o interwencję w organach wojskowych w sprawie zwolnienia Go ze służby wojskowej, bo zgłosił się do służby w organach MSW (złożył dokumenty i stanął przed komisją lekarską). Skarżący wskazał "Sądziłem, iż bezpośrednio po ukończeniu studiów rozpocznę służbę w organach MSW, tymczasem w dniu [...] maja br. w Studium Wojskowym WSP otrzymałem kartę powołania do Szkoły Podchorążych Rezerwy. Fakt ten skomplikował moje zamiary i powoduje, że służbę w organach MSW mógłbym rozpocząć dopiero po odbyciu służby wojskowej. W tej sytuacji pozostaje mi tylko uprzejmie prosić Obywatela Szefa o interwencję w mojej sprawie". Skarżący [...] stycznia 1989r. ponownie zwrócił się o przyjęcie do służby w RUSW w L., wskazując, że po czteromiesięcznym przeszkoleniu w Centrum Szkolenia Oficerów Politycznych w Ł. rozpoczął praktykę w jednostce wojskowej, gdzie pełnił funkcję instruktora młodzieżowego w sekcji politycznej jednostki, będąc odpowiedzialnym za całość funkcjonowania batalionowej organizacji ZSMP. Z racji wykształcenia, specjalności wojskowej i światopoglądu najchętniej podjąłby służbę w pionie polityczno-wychowawczym. Pracę tę lubi, zna i chciałby ją kontynuować w MSW.

Zdaniem Ministra rozpoczęcie służby w organach bezpieczeństwa państwa nastąpiło z inicjatywy Skarżącego wynikającej ze światopoglądu. Było to w pełni świadome i zaplanowane - co wpływa na niekorzyść Skarżącego. Minister poparł stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 24 lutego 2010r. (sygn. akt K 6/09), w którym wskazano, że jest prawdopodobne, że motywacje czysto zawodowe (służba w tajnej policji) nie różnią się od tych, jakie występują obecnie. Istotną różnicę czyni przedmiot wyboru. W żadnym przypadku wybór służby w tajnej policji politycznej państwa komunistycznego nie zasługuje na aprobatę, niezależnie od komórki organizacyjnej i stanowiska służbowego funkcjonariusza. Skoro Skarżący kilkukrotnie zabiegał o przyjęcie do Służby Bezpieczeństwa i podkreślał, że jego wykształcenie, predyspozycje i nabyte doświadczenia wpisują się w charakter tej służby, to osobista chęć przystąpienia do organów Służby Bezpieczeństwa przemawia za tym, że w sprawie nie możemy mówić o wystąpieniu szczególnie uzasadnionego przypadku (prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2021r. sygn. akt II SA/Wa 2455/20). Dodatkowo lektura materiałów udostępnionych przez IPN wskazuje ponadto, iż Skarżący aktywnie działał w ZSMP (podanie z [...] stycznia 1988r. i notatka służbowa z [...] marca 1987r.). Skarżący należał też do PZPR. Z ankiety osobowej Skarżącego z [...] lutego 1987r. wynika, że Skarżący chęć podjęcia służby w organach MSW wiązał z tym, że od dawna interesuje go praca polityczna, działał w organizacji młodzieżowej, nieobca była mu praca społeczna i zależy mu na dobru kraju i ustroju, który w pełni akceptuje. Podkreślił, że służbą w organach MSW mógłby w dalszym ciągu rozwijać światopogląd i przekonania polityczne. Przyjmujący ankietę, na podstawie rozmowy ze Skarżącym zamieścił zapis, że: "Kandydat (...) bardzo dobrze orientuje się w sytuacji polityczno-gospodarczej kraju. (...) Po odpowiednim przygotowaniu posiada perspektywy na wartościowego funkcjonariusza SB".

Minister na tej podstawie uznał, że Skarżący posiadał cechy, które ówczesne władze uznały za przydatne w służbie na rzecz totalitarnego państwa i w związku z tym wiązały z nim konkretne plany. Konsekwencją tego było skierowanie Skarżącego do Wydziału Bezpieczeństwa Państwa Akademii Spraw Wewnętrznych w L. w celu ukończenia Studium Oficerskiego i mianowanie na podporucznika MO. Wnikliwa analiza materiału dowodowego pozwala na domniemanie, że Skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego art. 8a u.z.e.f.

Minister podkreślił, po odwołaniu się do wyroku WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2021r. sygn. akt SA/Wa 2304/20, że jakkolwiek nie kwestionuje rzetelności służby Skarżącego pełnionej po 12 września 1989r. i akcentuje dobre opinie, awanse, podwyższenie dodatku służbowego oraz brak karalności, tym niemniej okoliczności te nie mogą zmienić oceny Ministra o braku przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. W sprawie decydujące znaczenie ma dobrowolne przystąpienie Skarżącego do służby w organach państwa totalitarnego, jak również zaangażowanie w działalność na rzecz ustroju tego państwa przez zadeklarowaną przynależność do struktur partyjnych. W pełni świadomy wybór i deklaracja wstąpienia do służby w strukturach działających na rzecz totalitarnego państwa, jak również zaangażowanie w umacnianie ustroju tego państwa i realizowanych przez nie zadań, przejawiające się m.in. w przynależności do ZSMP i PZPR, nie kwalifikuje sprawy, jako szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a u.z.e.f., skutkujących wyłączeniem stosowania względem Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f.

3. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2022r. wniósł o uchylenie ww. decyzji Ministra i zobowiązanie Ministra do uwzględnienia wytycznych Sądu co do dalszego postępowania, zarzucając błędną interpretację art. 8a u.z.e.f.

Skarżący w uzasadnieniu skargi przytoczył przebieg postępowania oraz stwierdził m.in., że dokonana przez Ministra ocena motywacji młodego człowieka przed wstąpieniem do służby w organach bezpieczeństwa PRL i jego przynależności do organizacji młodzieżowej o socjalistycznej, lewicowej orientacji oraz bycia kandydatem, a nie członkiem PZPR, nie powinna decydować o prawie do uczciwie i rzetelnie wypracowanej emerytury policyjnej i do każdego kolejnego roku pracy po zakończeniu tej służby. Decydujący powinien być sposób pełnienia tej służby. Nie ma też podstaw do twierdzenia, że Skarżący był gotów służyć państwu totalitarnemu, a nie Ojczyźnie, bo Skarżący, jako historyk wie, że takie określenie właściwe jest państwu polskiemu w okresie stalinowskim 1944-1956. Gdyby taka interpretacja była prawidłowa wiele osób zajmujących dziś najwyższe stanowiska państwowe, czy zasiadający w Trybunale Konstytucyjnym nie mogłoby pełnić funkcji, a pełnią. Zdaniem Skarżącego błędne interpretowanie przesłanki z art. 8a u.z.e.f. jest wyłącznie formą szykany, efektem politycznych uprzedzeń, by nie rzec obsesji, a nie zgodnej z prawem, rzetelnej i sprawiedliwej oceny stanu faktycznego.

4. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga ma usprawiedliwione podstawy.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r. poz. 329, zwana dalej: "P.p.s.a."), gdyż Skarżący w piśmie z [...] kwietnia 2022r., a Minister w piśmie z [...] kwietnia 2022r. zgłosili wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Sąd wskazuje też, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r. poz. 329, zwana dalej "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie decyzję administracyjną, którą zaskarżył Skarżący, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a.

3. Sąd, oceniając zaskarżoną decyzję Ministra w świetle wskazanych wyżej kryteriów uznał, że naruszała ona przede wszystkim przepisy prawa procesowego: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f., przez nierozpatrzenie w sposób wszechstronny, bezstronny i wnikliwy materiału dowodowego sprawy z punktu widzenia wyrażonej w art. 8a u.z.e.f. przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Sąd podkreśla, że uzasadnienie decyzji uznaniowej (a z taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie) powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno też z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyroki NSA z: 17 marca 2010r. sygn. akt II GSK 491/09; 20 lipca 2011r. sygn. akt I OSK 2006/10 – dostępne na www.nsa.gov.pl). Ze względu na konstytucyjną ochronę wolności i praw jednostki możliwość korzystania przez organ z uznania administracyjnego w takich sprawach podlega szczególnym ograniczeniom (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19 – dostępny na www.nsa.gov.pl). Kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości (z preambuły Konstytucji RP wynika, że obejmuje ona prawa podstawowe dla państwa oparte na poszanowaniu wolności i sprawiedliwości), a wśród nich prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), obowiązkiem organu jest - po przeprowadzeniu postępowania w sprawie i stwierdzeniu, że w stosunku do określonej osoby zaistniała ustawowa przesłanka wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. (przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków") wykazanie kryteriów przyjętego rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza kryteriów, którymi kierował się organ, odmawiając wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b u.z.e.f. Kryteriów wyboru konsekwencji dostarczają również zasady ogólne k.p.a., w tym zwłaszcza zasada wyważania interesów: indywidualnego i publicznego, wyrażona w art. 7 k.p.a. Rozstrzygnięcie podejmowane w granicach uznania administracyjnego nie może być więc rozstrzygnięciem dowolnym, którego argumentacja sprowadzałaby się do stwierdzenia, że skoro organ "może, to nie musi" (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 września 2021r. sygn. akt II SA/Wa 1898/2, niepublikowany).

Sąd, w świetle ww. przesłanek koniecznych do uwzględnienia przy wydawaniu w trybie art. 8a u.z.e.f. decyzji uznaniowej, podziela stanowisko Ministra wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Skarżący pełnił w sposób krótkotrwały służbę na rzecz totalitarnego państwa, w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f., bo całkowity okres służby Skarżącego to 17 lat, 7 miesięcy i 2 dni, a służba na rzecz totalitarnego państwa wynosiła rok, 4 miesiące i 15 dni, co stanowiło ok. 7,8% ogółu służby.

Sąd zgadza się też ze stanowiskiem Ministra, uznając je za trafne w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że spełniono także przesłankę rzetelnego wykonywania przez Skarżącego zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f.).

Sąd uznaje jednak, że niewystarczające i wadliwe było uwypuklenie przez Ministra w kontekście przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" przede wszystkim okoliczności ubiegania się przez Skarżącego o przyjęcie do SB na ostatnim roku studiów, jak również powoływanie się na zainteresowanie pracą polityczną oraz determinacją w dążeniu do celu, a także aktywną działalność Skarżącego w ZSMP (podanie z [...] stycznia 1988r. i notatka służbowa z [...] marca 1987r.) – co organ odczytał jako zaangażowanie w działalność na rzecz ustroju państwa totalitarnego i umacnianie ustroju tegoż państwa. Zdaniem Sądu Minister powinien zestawić powyższe okoliczności z ponad 17-letnią, nienaganną służbą Skarżącego w Policji, jak również z przyznanymi Skarżącemu odznaczeniami państwowymi: Srebrny Krzyż Zasługi (2005r.) i Brązowy Krzyż Zasługi (2001r.) oraz z odznaczeniami resortowymi, wyróżnieniami i listami gratulacyjnymi od samorządowców i związkowców oraz innych dowodów uznania i wdzięczności. Minister powinien także rozważyć w kontekście przesłanki z art. 8a u.z.e.f. - "szczególnie uzasadnionego przypadku" - zwolnienie Skarżącego ze służby w Policji [...] kwietnia 2006r. - w związku z orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w G. z [...] marca 2006r. o całkowitej niezdolności do służby i o zaliczeniu Skarżącego do III grupy inwalidzkiej w związku ze służbą.

W toku postępowania należało ponadto wyjaśnić, dlaczego w stanie faktycznym sprawy nie ustalono w sposób należyty, stosownie do art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 8a u.z.e.f., czy Skarżący otrzymał w 2005r. Srebrny Krzyż Zasługi, o którym wspominał w ww. wniosku z [...] lutego 2017r. o zastosowanie art. 8a u.z.e.f. Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odwołał się natomiast wyłącznie do pisma KGP z [...] stycznia 2018r., z którego wynika, że Skarżący otrzymał jedynie Brązowy Krzyż Zasługi oraz Brązową Odznakę "Zasłużony Policjant", pomijając ważną okoliczność w kontekście zasług Skarżącego dla Rzeczpospolitej Polskiej, a tym samym spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w kontekście otrzymania w 2005r. Srebrnego Krzyża Zasługi. Nie budzi to zaufania do organu administracji państwowej i oprócz naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.) stanowi także naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. Można tylko przypomnieć, że z art. 16 ust. 1 ustawy z 16 października 1992r. o orderach i odznaczeniach (Dz.U. z 2020r., poz. 138) wynika, że Krzyż Zasługi jest nagrodą dla osób, które położyły zasługi dla Państwa lub obywateli spełniając czyny przekraczające zakres ich zwykłych obowiązków, a przynoszące znaczną korzyść Państwu lub obywatelom.

Minister nie analizował ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jaki rodzaj aktywności zawodowej prowadził Skarżący oraz czy ograniczała się ona do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. w służbie na rzecz państwa jako takiego. Było to istotne w kontekście powołanego przez Ministra na s. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19. Z orzeczenia tego wynika, co uszło uwadze Ministra, że unormowania art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6, art. 24a ust. 4 i 6 u.z.e.f. nie obejmują sytuacji takich osób, wymienionych w art. 13b w zw. z art. 13c u.z.e.f., których aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego. Dodatkowo z orzeczenia tego wynika, że organ administracyjny powinien badać nawet wówczas gdy służba określonej osoby nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" (co w sprawie nie miało miejsca), była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. Zdaniem NSA w tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki", obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie Minister prawidłowo przyjął, że służba Skarżącego była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990r." oraz charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", to tym bardziej powinien w ramach przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" zbadać czy służba ta charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych.

Brak ww. ustaleń i wiążących się z nimi ocen stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak również reguły przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., jak również zasady zaufania do organów administracji państwowej, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a.

Minister będzie zobowiązany wadliwości te naprawić, uwzględniając też uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z 16 września 2020r. sygn. akt III UZP 1/20. W orzeczeniu tym, podobnie, jak w ww. wyrokach NSA, uznano, że samo formalne kryterium przynależności do jednostek wyróżnionych w art. 13b u.z.e.f., to za mało. Ocena służby na rzecz totalitarnego państwa powinna uwzględniać wszystkie okoliczności i indywidualne czyny. Zdaniem Sądu Najwyższego warunkiem utraty świadczenia emerytalnego przez funkcjonariusza pełniącego służbę w tzw. okresie państwa totalitarnego jest wykazanie, że funkcjonariusz w służbie naruszył podstawowe prawa i wolności innych osób, zwłaszcza walczących o niepodległość, suwerenność i wolną Polskę. Tych ustaleń próżno szukać w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co nie może być zaakceptowane przez Sąd, z uwagi na art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 § 1 k.p.a., który ma obowiązek uwzględnić organ, w szczególności, gdy wydaje decyzję uznaniową w rozumieniu art. 8a u.z.e.f.

4. Sąd, reasumując stwierdza, że skoro powyższe rozważania Sądu wskazują na naruszenie zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i zasady zaufania do organów administracyjnych, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 8a u.z.e.f. i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Minister przy ponownym rozpoznawaniu sprawy powinien wadliwość tę naprawić, uwzględniając ponadto wszystkie okoliczności, o których mowa w ww. wniosku Skarżącego o zastosowanie art. 8a u.z.e.f., jak również te, które wynikają z całokształtu materiału dowodowego sprawy. Należy to uczynić z uwzględnieniem zasady szybkości postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 12 i art. 35 k.p.a.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Minister, na mocy art. 153 P.p.s.a., uwzględni też oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.

5. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 132 i art. 119 pkt 2 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.