Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1641/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 A
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1641/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 grudnia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki (spr.), WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010r., sprawy ze skargi H. S.-C., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 4 sierpnia 2010r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA / Kr 1641 / 10 .

Uzasadnienie.

Decyzją nr [...] z dnia 4 sierpnia 2010 r. działając na podstawie art. 138 § l pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2000 r., nr 98, póz. 1071) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity - Dz.U. z 2009 r., nr 205póz. 1585 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku H. S. - C. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych

utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 maja 2010 r. o nr [...]

Decyzją z dnia 18 maja 2010 r. o sygn.: [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił H. S.-C. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą za okresy od 5/2000r. do 4/2004r. oraz od 1/2006r. do 1/2007r. w kwocie: 21.854,12 zł. wraz z odsetkami w kwocie: 22.875,00 zł. ZUS w uzasadnieniu swojej decyzji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki zezwalające na umorzenie należności, gdyż brak jest podstaw do stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności.

Pełnomocnik Strony za pośrednictwem poczty (data stempla pocztowego 2.06.2010r.) złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami, zakończonej decyzją o sygn.: [...] i zmianę tej decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za osobę prowadzącą działalność w łącznej kwocie 44.729,12 zł. - na decyzję umarzającą w wymienionym zakresie zaległe składki. H. S. – C., uzasadniając wniosek zarzuciła ZUS wydającemu decyzje naruszenie prawa procesowego, a w szczególności odnoszącego się do przedstawionych dowodów, którym organ odmówił mocy dowodowej, a które według zobowiązanej miały istotny wpływ na wynik jej sprawy. Strona dodatkowo w uzasadnieniu swego wniosku wskazała i sprostowała błędy zawarte w uzasadnieniu decyzji, które według niej popełnił Zakład wydający decyzję.

Zarzuciła także ZUS naruszenie przepisów prawa proceduralnego (Kodeksu postępowania administracyjnego) w zakresie oceny dowodów poprzez sprzeczną analizę zebranego materiału dowodowego, przejawiające się w szczególności nie - dopuszczeniem dowodu z kserokopii dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia wnioskodawczyni i jej syna, czego konsekwencją było wydanie decyzji niekorzystnej dla strony, odmawiającej jej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami w kwocie 44.729,12 zł. Zarzucił nadto Zakładowi zastosowanie wadliwych kryteriów oceny faktów do ich udowodnienia oraz nie - uznanie istotnych dowodów, którym organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuciła organowi naruszenie prawa proceduralnego polegającego na niewłaściwym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poprzez brak wskazania dowodów na podstawie których dokonano ustaleń faktycznych w sprawie , oraz przyczyn dla których organ odmówił wiarygodności oraz mocy dowodowej. Dodatkowo H. S. – C. podniosła argumenty odnoszące się do jej ciężkiej sytuacji finansowej i rodzinnej, które nie zostały uwzględnione przez ZUS, podczas wydawania decyzji. Zobowiązana powoływała się na art. 28 ust 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a w szczególności na §3 rozporządzenia Ministra Pracy, Gospodarki i Polityki Społecznej w odniesieniu do poniesienia zbyt ciężkich skutków dla niej i jej rodziny w przypadku opłacenia należności wobec ZUS. Strona nadmieniła, że w chwili obecnej uzyskuje świadczenie rentowe w wysokości 472,53 €, a ta kwota ledwo wystarcza na pokrycie niemałych kosztów leczenia oraz zapewnienie podstawowych warunków bytowych jej rodziny, a ponieważ mieszka ona od kilku lat na stałe w Wiedniu , gdzie koszty utrzymania są wyższe niż w polskich warunkach, wysokość świadczenia nie zapewni zaspokojenia podstawowych potrzeb, ani tym bardziej nie wystarczy na spłatę zobowiązań wobec ZUS. Dodatkowo umotywowano wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy tym, że dostarczono wszystkie dokumenty potwierdzające stan zdrowia zobowiązanej i jej syna W. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad przewlekle chorym synem, choruje on na schizofrenią paranoidalną.

Celem ponownego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, organ dokonał następujących ustaleń:

1) H. S. – C. zwróciła się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s. oraz §3 rozporządzenia MGPiPS. We wniosku opisała swoją sytuację finansową i rodzinną informując, że nie pracuje zawodowo ani nie prowadzi działalności gospodarczej, sprawuje stałą opiekę nad przewlekle chorym na schizofrenię paranoidalną synem W., co utrudnia jej uzyskiwanie dochodów. Utrzymuje się tylko z renty w wysokości 448,43€ netto miesięcznie przyznanej przez austriacki zakład ubezpieczeń społecznych (PVA), a która jest niewystarczająca na pokrycie kosztów leczenia i zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawczyni skarży się także na swoje problemy zdrowotne, przeszła operację cieśni nadgarstka,

2) zobowiązana prowadziła działalność gospodarczą od dnia 4 maja 1999r. do 25 stycznia 2007r. w zakresie "najmu lokali i nieruchomości" pod nr 1368/99 (ustalono na pastwie. Prowadząc działalność gospodarczą zobowiązana nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku opłacenia składek na wskazane ustawą ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności i zgodnie prawem stała się dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności,

3) decyzją nr [...] z dnia 27 listopada 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych objął zobowiązaną obowiązkiem zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne, od w/w decyzji Strona się odwołała do Sadu Okręgowego w K. Zgodnie z wyrokiem sądu sygn. akt VII U 2671/07 z dnia 26 września 2008r. H,S.-C. podlega zapłacie składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 4 maja 1999r. do 30 kwietnia 2004r.j)raz od l listopada 2006r. do 25 stycznia 2007r,

4) wnioskodawczyni oświadczyła, że od 1983 roku jest rozwiedziona. Obecnie zamieszkuje w W. Dodatkowo oświadczyła, ze sprawuje stałą opieka nad 31-letnim synem W. C., który jest chory na schizofrenie paranoidalną, w związku z czym od 2002 roku nie pracuje, ponieważ sprawowanie opieki uniemożliwia jej podjęcie pracy zarobkowej i uzyskiwanie dochodu. Na okoliczności choroby syna przedstawiła kserokopie karty informacyjnej z leczenia szpitalnego wystawionego przez Szpital Uniwersytecki w K., gdzie W. C. przebywał 5 raz od 4 lutego do 5 kwietnia 2002r. oraz kserokopię dokumentów, sporządzonych w języku niemieckim z leczenia jej syna w A. stanowiących rachunek za wizyty lekarskie w 2009roku na kwoty 200€ i 55€. Do akt sprawy dołączono kserokopię sporządzonej w języku niemieckim karty inwalidzkiej W. C.,

5) H. S.– C. oświadczyła, że stan jej zdrowia w ciągu ostatnich 5 lat uległ pogorszeniu. Na okoliczność chorób przedłożyła kserokopie dokumentów sporządzonych w języku niemieckim: wyników badań lekarskich oraz kartę z leczenia szpitalnego w U.

6) w trakcie postępowanie wyjaśniającego Organ wielokrotnie zwracał się do pełnomocnika strony, radcy prawnego o dostarczenie oryginałów dokumentów sporządzonych w jeżyku niemieckim i tłumaczeń tych dokumentów na język polski. Pomimo wielokrotnych rozmów telefonicznych i odbycia rozmowy w kancelarii pełnomocnika nie uzyskano informacji o stanie majątkowym i rodzinnym strony, ani oryginałów dokumentów sporządzonych w języku niemieckim lub ich tłumaczeń na język polski,

7) na podstawie pisma Urzędu Skarbowego z dnia 9 marca 2009 roku płatniczka składek figuruje w ewidencji podatników z tytułu działalności gospodarczej, brak informacji) zaliczkach na podatek dochodowy, nie posiada zaległości podatkowych. Nie jest wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Zastępca Naczelnika w/w Urzędu Skarbowego Udzieliła informacji, że H. S. – C. wykazywała na składanych deklaracja PIT-36 dochód (tj. przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania z tytułu najmu): za 2000r. - dochód: 14.085zł. za 2001r. - dochód: 13.028zł. za 2002r. - dochód: 19.280zł. za 2003r. - dochód: 24.000zł, za 2004r. - dochód: 32.000zł, za 2005r. - dochód: 13.000zł, za 2006r. - dochód: 14.014zł. za 2007r. - dochód: 7.560zł. za 2008r. - nie złożyła rocznej deklaracji podatkowej. Nie przedłożono informacji o dochodach W.C.,

8) zgodnie z informacją Spółdzielni Mieszkaniowej "C" (pismo z dnia 09.03.2010r.) H. S. – C. zamieszkała K. ul. C. jest członkiem Spółdzielni i posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr 6 w budynku nr 28 przy ul. C. na zasadzie odrębnej własności,

9) zgodnie z intormacją udzielona przez starostwo Powiatowe w T. H. S. – C. nie figurowała w przeszłości i nie figuruje obecnie w ewidencji właścicieli nieruchomości na terenie powiatu tarnowskiego. Właścicielem działki nr [...] położonej w T., [...] (brak dokładnego adresu) była do dnia 07.07.2004r. matka Strony O. S., następnie zbyła działkę M. F. i H. F.,

10) zobowiązana we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołała się na wysokie koszty utrzymania w porównaniu do polskich warunków, w szczególności że mieszka w W., jednak nie przedstawiła żadnych rachunków za czynsz i media (energia elektryczna, gaz), które udokumentowałby miesięczne koszty utrzymania prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego. Nie przedstawiła też innych rachunków związanych pokrywaniem niezbędnych potrzeb jej rodziny ani rachunków za leki przedstawiających koszty leczenia jakie ponosi w związku ze swoimi problemami zdrowotnymi i choroba syna W. Strona nie przedłożyła dokumentów, że korzysta z pomocy społecznej ani innych przewidzianych prawem form pomocy państwa dla osób pozostających w trudnej sytuacji życiowej,

11) H. S. – C. nie przedłożyła nowych dokumentów, które przedstawiłyby okoliczności mające wpływ na zmianę decyzji z dnia 18 maja 2010 roku sygn.: [...]

Organ wskazał mając na uwadze powyższe , że kwestia umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne została uregulowana w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Artykuł ten wprowadza zasadę, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Pod pojęciem "całkowitej nieściągalności" rozumie się następujące sytuacje:

1) "dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn wskazanych w art. 13 i art. 361 pkt l ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003r., nr 60, póz. 535 ze zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne."

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w odniesieniu do składek na Fundusz Pracy oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Odsetki za zwłokę, poddane są temu samemu reżimowi prawnemu co należność główna. Ustawodawca przewidział wyjątkowo możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zasady umarzania należności, o których mowa w tym przepisie, reguluje Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r., nr 141, póz. 1365). Zgodnie z dyspozycją § 3 ust. l powołanego rozporządzenia, organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki $la niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności."

Strona ma interes w udowodnieniu faktów, na które się powołuje, zaś ich oceny i właściwej kwalifikacji dokonuje organ. Z przepisów powyższych wynika, że ciężar udowodnienia sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego spoczywa na zobowiązanej.

Organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, gdyż stwierdził, że decyzja Organu I instancji jest prawidłowa. ZUS w następstwie przeprowadzonego postępowania w doszedł do tożsamej konkluzji jak organ I instancji, to jest, że w odniesieniu do sytuacji H. S. – C. okoliczności sprawy nie wskazują na stan całkowitej nieściągalność należności. Nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu pokrywa się więc z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 maja 2010r. - chodzi tu o rezultat co do zgodności z prawem, a także ze względu na kryteria celowości i słuszności rozstrzygnięcia. Wnioskodawczyni ma udokumentowany dochód z tytułu renty która wynosi 472,536 brutto miesięcznie. Mieszka w obecnie w W., ale posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku nr [...] przy ul. C. na zasadzie odrębnej własności. Wyżej wymieniona nieruchomość może stanowić przedmiot zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach należących do dłużnika. Zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Powyżej przytoczone dowody jednoznacznie wskazują na posiadanie majątku przez zobowiązaną z którego może być przeprowadzona egzekucja celem zaspokojenia należności. Odpowiedzialność płatnika jest wyznaczona przez art. 26 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepisy te stanowią, że płatnik odpowiada za zobowiązania składkowe całym swoim majątkiem, nie tylko teraźniejszym, ale również przyszłym. H. S. – C. nie wykazała takich nowych okoliczności, które wskazałyby, że jej sytuacja uległa pogorszeniu i zmianie, które świadczyłyby o zaistnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Organ stwierdził, że w sprawie nie zostały także spełnione przesłanki określone w paragrafie 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w związku z art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zezwalających na wyjątkowe umorzenie należności mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonując ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy podzielił ten pogląd . Umorzenie, o którym mowa jest bowiem zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na sytuację bytową, stan zdrowia czy inne względy społeczne, nie jest realnie możliwe wywiązanie się z zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Paragraf 3 ust, l powołanego rozporządzenia wymaga od Zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinna me jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. A zatem ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na Zobowiązanej. Treść tego przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji tak, aby Organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności (jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji) spowoduje egzystencjalną ruinę bytu zobowiązanej i jej rodziny. Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. W ocenie organu Wnioskodawczyni nie wykazała, ażeby ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie była w stanie opłacić należności, co miałoby pociągnąć dla niej i jej rodziny zbyt ciężkie skutki, pozbawiając jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dokonując wykładni gramatycznej pojęcia "niezbędne potrzeby życiowe" należy przyjąć, iż chodzi o niezbędne minimum, a nie coś na przeciętnym uśrednionym poziomie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt: III SA/Wa 2449/06).

H. S. – C. nie pracuje zawodowo, pobiera świadczenie rentowe wysokości 472,536 euro brutto (448,436 netto) miesięcznie przyznane przez austriacki zakład ubezpieczeń społecznych (PVA), a które jest niewystarczające, w/g jej oświadczenia, na pokrycie kosztów leczenia i zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych, jednak strona nie przedstawiła rachunków opłat za czynsz i media leki, żywność przedstawiające jej realną sytuację materialną. Zobowiązana nie przedstawiła żadnych dokumentów i zaświadczeń, które mogłyby wskazywać, że ze względu na ciężką sytuację życiową (choroba syna, swoje problemy zdrowotne) korzysta z pomocy społecznej. Wnioskodawczyni skarży się problemy zdrowotne (przebyła operacje nadgarstka w austriackim szpitalu) a także na chorobę 31-letnieg syna W.. Jednak z przedłożonych dokumentów i zaświadczeń lekarskich, sporządzonych w języku niemieckim, organ nie jest wstanie ustalić czy jej stan zdrowia albo sprawowanie opieki nad chorym, ale dorosłym synem, uniemożliwiającej podjecie zatrudnienia i osiąganie zdecydowanie wyższych dochodów niż otrzymywane świadczenie rentowe.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie, wnioskująca zarzuciła organowi naruszenie art. 77 § l Kodeksu Postępowania Administracyjnego polegającego na zaniechaniu "powinności podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia podstaw faktycznych". Pomimo wielokrotnie podejmowanych prób kontaktu z pełnomocnikiem strony w sprawie tłumaczenia dokumentów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie otrzymał tłumaczenia tychże na język polski. W związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2008r. (sygn. akt: II GSK 321/07), § 3 ust. l rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, póz. 1365) nakłada na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną. Zatem podniesiony we wniosku o ponowne rozparzenie sprawy zarzut wobec ZUS, że nie podjęto działań zmierzających do "wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego", jest po ponownym rozpatrzeniu sprawy, według Organu bezzasadny.

Organ nie otrzymał też nowych dokumentów świadczących, że stan zdrowia W. C. jest na tyle poważny, aby nie był on wstanie funkcjonować samodzielnie, tak aby Wnioskodawczyni sprawowała opiekę nad nim permanentnie, co uniemożliwiłoby jej podjecie zatrudnienia i spłatę należności z tytułu nieopłaconych składek. Do akt sprawy nie przedłożono informacji czy W.C. osiągał lub osiąga jakiekolwiek dochody. H. S. – C., według Zakładu po ponownym rozpatrzeniu sprawy, jest zdolna do spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, a jej sytuacja finansowa w związku ze spłatą zadłużenia nie ulegnie pogorszeniu Nie ma bowiem uzasadnionych podstaw do uznania, że zobowiązana znajduje się w sytuacji bytowej, w której podjęcie spłaty zadłużenia pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a właśnie taka okoliczność stanowi określoną prawem przesłankę do ewentualnego umorzenia należności. Stanowisko przeciwne prowadziłoby do rozszerzającej wykładni przepisów regulujących przesłanki umorzenia, co nie może zostać uznane za właściwe. Tym samym Zakład podtrzymał stanowisko zajęte w decyzji z dnia 18 maja 2010r.

W skardze od przywołanej wyżej decyzji H.S.-C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości , jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła, że wadliwe jest stanowisko, iż to na niej spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających umorzenie należności ; tymczasem wedle orzecznictwa "co prawda, z § 3 ust l rozporządzenia z dnia 31 lipca 20G3 r. w spawie szczegółowych zasad umarzania należności l tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, póz. 1365) wynika, że to wnioskujący ma wykazać, że znajduje się w wyjątkowej sytuacji majątkowej i rodzinnej, powodującej, iż nie jest w stanie opłacić zaległych należności, to jednak na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego spoczywa na organie prowadzącym to postępowanie. Dlatego też organ powinien podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego ustalenia podstaw faktycznych, a nie ograniczać się jedynie do przerzucenia ciężaru dowodowego na stronę" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 352/07, publ. LEX nr 334121). W niniejszej sprawie zdaniem skarżącej ZUS uchybił podstawowym swoim obowiązkom w zakresie gromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego. Wnioskodawczyni przedstawia obszerną dokumentację dotyczącą przebiegu choroby syna i jego leczenia oraz wskazująca na zły stan jej zdrowia. Ponadto udokumentowała wysokość swoich dochodów oraz wydatków na leczenie. Co prawda, dokumenty te w większości zostały sporządzone w języku niemieckim, albowiem H. S.-C. od kilku lat .stale zamieszkuje na terytorium A. (W). Wydaje się, że sam fakt dostarczenia dokumentów sporządzonych w języku obcym nie uzasadnia odmówienia im mocy dowodowej. Ponadto w ocenie wnioskodawczyni to na organie rozpoznającym sprawę spoczywał ciężar przetłumaczenia takich dokumentów, zgodnie z dyspozycja art. 77 §1 k.p.a. skoro ZUS tego nie uczynił należy stwierdzić, iż przeprowadził postępowanie dowodowe jedynie w ograniczonym zakresie, mimo iż dysponował innymi dowodami w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o oddalenie skargi podtrzymując swe dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie zostały dotknięte uchybieniami prawa mogącymi skutkować ich uchyleniem. W świetle art.28 ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 1998r, Nr137 póz.887 ze zm. ), należności z tytułu składek na ubezpieczenie mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Pozostałe składki w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami nie podlegają umorzeniu (art.30 ustawy) Zgodzić należy się z organem wydającym decyzje , iż art. 28 ust. 2 ustawy o Systemie Ubezpieczeń Społecznych jest czytelny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 w tej ustawie wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007r. sygn. akt: II GSK 141/07). Podobne stanowisko przyjął Sąd Najwyższy w swojej uchwale z dnia 6 maja 2004 r. wskazując, że przepis ten jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego , co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek (...) może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być

one umorzone." (sygn. akt: II UZP 6/04). Słusznie także akcentuje się w decyzji stanowisko prezentowane w orzecznictwie dotyczącym rozpoznawanej problematyki zawarte choćby w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 grudnia 2006r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wymowa mających zastosowanie w sprawie przepisów , jak i stanowisko orzecznictwa jest więc jednoznaczne - Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne i ma charakter ekstraordynaryjny. Paragraf 3 ust, 1 powołanego rozporządzenia wymaga od zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinna me jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Brzmienie przywołanego przepisu jest nieprzypadkowe - ciężar udowodnienia istnienia przesłanek do umorzenia spoczywa jednoznacznie na zobowiązanej. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji tak, aby organ miał podstawy ustalić, że zapłata należności (jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji) spowoduje zagrożenie bytu zobowiązanej i jej rodziny i to w wymiarze elementarnym. Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. W realiach postawy prezentowanej przez skarżącą w toku postępowania, szczególnie zaś postępowania ukierunkowanego na gromadzenie materiału dowodowego nie sposób nie dostrzec , iż nie wypełniła ona swej powinności w zakresie wykazania , że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinną nie jest w stanie opłacić dochodzonych przez ZUS należności. Za zadośćuczynienie powyższemu nie można uznać przedłożenia jedynie kserokopii dokumentów z żądaniem ich przetłumaczenia na koszt podatników Dostrzec bowiem należy, że organy mimo wielokrotnych monitów kierowanych również do radcy prawnego reprezentującego wnioskującą nie otrzymały dokumentów deklarujących dane zawarte w kserokopiach , a wszak to dokumenty w przypadku wykazywania stanu zdrowia i sytuacji materialno bytowej strony stanowią adekwatny środek dowodowy , po wtóre zaś przerzucanie na podatników kosztów tłumaczenia kserokopii , gdy ciężar dowodu z mocy ustawy obciąża stronę - abstrahując od nieprzydatności takiego zabiegu dla celów dowodowych w relacji do kserokopii - jest niedopuszczalne. W tej sytuacji uznać należy , ze skarżąca nie udowodniła istnienia przesłanek warunkujących umorzenie nieziszczonych należności publicznoprawnych.

Skargę należało zatem oddalić na podstawie art. 151 ustawy o p. p. s. a.