Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1907/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt VI SA/Wa 1907/04       W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcji Mas Betonowych B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2003r. w W. w Al. G. przy ul. B., zatrzymano i przeprowadzono kontrolę ważenia pojazdu marki [...] nr rej. [...], prowadzonego przez pana W.S.. Pojazd powyższy stanowi własność Przedsiębiorstwa Produkcji Mas Betonowych "B." Sp. z o.o. z siedzibą w W.

W wyniku kontroli ustalono, że nastąpiło przekroczenie nacisku na osi III o [...]kN.

Wobec powyższego decyzją Dyrektora ds. Infrastruktury Zarządu Dróg Miejskich wydaną z upoważnienia Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] października 2003r. nałożono na wyżej wymieniony podmiot karę pieniężną w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2000r. (Dz.U Nr 56 z 2000, poz. 675) w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w W., Al. G. na odcinku od ul. W. do ul. S. leży w ciągu drogi krajowej Nr [...].

Wielkości dotyczące dopuszczalnych nacisków na osiach w zależności od ich rozstawów oraz wielkości dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu z ładunkiem regulują przepisy zawarte w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 32, poz. 262). Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia nacisk na osi pojedynczej nie może przekraczać 80 kN. Za oś pojedynczą zgodnie z § 4 Rozporządzenia uważa się oś oddaloną od sąsiedniej osi o więcej niż 2.0 m. lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m. Natomiast nacisk na osi składowej pojazdu (osi wielokrotnej) nie może przekroczyć:

– 57.5 kN przy odległości do sąsiedniej bliższej osi składowej do 1.20 m,

– 65.0 kN przy odległości do sąsiedniej bliższej osi składowej powyżej 1,20 do 1.30m,

– 72,5 kN przy odległości do sąsiedniej bliższej osi składowej powyżej 1.30m

Wobec stwierdzenia podczas kontroli przekroczenia nacisku na III-ą oś pojazdu o [...] kN. ustalono karę w kwocie [...] zł. Otrzymane wyniki ważenia podane zostały po uwzględnieniu tolerancji 200 kg + 2% dla każdej osi.

Od decyzji powyższej odwołało się, w przewidzianym prawem terminie, Przedsiębiorstwo Produkcji Mas Betonowych "B." Sp. z o.o. z siedzibą w W. reprezentowane przez pełnomocnika - radcę prawnego. W odwołaniu skarżący wnosił o uchylenie decyzji i umorzenie przedmiotowego postępowania. Swoje stanowisko uzasadniał faktem, że kontrolowany pojazd marki [...] o nr rej. [...] był dopuszczony do ruchu i użytkowany zgodnie ze swoim przeznaczeniem, zaś jego masa całkowita nie została przekroczona. Zdaniem skarżącego fakt przekroczenia nacisku na osie nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla przewoźnika, zwłaszcza, gdy przewożony ładunek (pompa do betonu) umieszczony jest na stałe i nie ma możliwości zmiany jego usytuowania w pojeździe.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podało między innymi, że:

Na wstępie należy wskazać, iż z godnie z art. 10 ustawy z dnia 14 listopada 2003r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1953) "Do postępowań administracyjnych wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe". Ww. ustawa weszła w życie z dniem 24 listopada 2004r. - stosownie do dyspozycji jej art. 13 pkt 1. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z dniem dokonania kontroli przedmiotowego pojazdu, tj. [...] września 2003r, a zatem organy administracji obowiązane są rozpatrzyć niniejszą sprawę wg stanu prawnego obowiązującego przed dniem 24 listopada 2003r.

Zgodnie z art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 z póź. zm.) za przejazd po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granica, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym pobiera się kary pieniężne, zaś wysokość kar pieniężnych, o których mowa w art. 13 ust. 2 a, określa załącznik do ustawy.

Przedmiotowy pojazd został zatrzymany do kontroli dnia [...] września 2003r. w W. w Al. G.(wg protokołu zatrzymania i kontroli pojazdu). Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2000r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w W. (Dz.U Nr 56, poz. 675) Al. G. na odcinku od ul. W. do ul. S., leży w ciągu drogi krajowej Nr [...]. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2003r. w sprawie sieci dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o określonych parametrach (Dz.U. Nr 62, poz. 563) sieć dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 100 kN (10 t), a na oś składową osi wielokrotnej od 57,5 kN (5,75 t) do 80 kN (8 t) w zależności od rozstawu osi składowych, obejmuje min. drogę krajową Nr [...] wymienioną w załączniku do ww. rozporządzenia pod Lp. 7. Zgodnie z § 4 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003r. Nr 32, poz. 262) "za oś pojedynczą uważa się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, za oś wielokrotną zaś -zespół złożony z dwóch lub więcej osi. zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 2 m". Oś II kontrolowanego pojazdu była oddalona od osi III o [...] m, a zatem stanowi "oś składową" w rozumieniu powołanego wyżej przepisu.

W myśl § 5 ust. 5 pkt 4 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia nacisk osi składowej pojazdu poruszającego się po ww. drodze wojewódzkiej nie może przekraczać 80,0 kN (8 t) przy odległości od sąsiedniej bliższej osi składowej powyżej 1,30 m.

W rozpoznawanej sprawie opłatę za przejazd pojazdem nienormatywnym wyliczono prawidłowo zgodnie z załącznikiem do ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 ze zm), ustalającym opłaty karne na podstawie jej art. 13 ust. 2a.

Nacisk na osie pojazdu wyliczony został prawidłowo, w myśl Lp. 5 pkt 5b załącznika do ustawy o drogach publicznych za przekroczenie nacisku na osi III o [...] kN nałożono karę pieniężną w kwocie [...] zł.

Odnośnie podniesionych przez skarżącego w odwołaniu okoliczności, m.in. że pojazd został zarejestrowany i dopuszczony do ruchu i jest użytkowany zgodnie z przeznaczeniem, trzeba stwierdzić, iż nie mają one wpływu na wynik sprawy. Trzeba również odróżnić parametry techniczne pojazdu, takie jak np. dopuszczalny maksymalny nacisk osi i dopuszczalną masę całkowitą, określone w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, od parametrów pojazdu wynikających z powołanych wyżej przepisów § 3 ust. 1 lit. c i § 5 ust. 5 pkt 4 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. Przekroczenie parametrów technicznych pojazdu określonych np. w dowodzie rejestracyjnym może spowodować uszkodzenie pojazdu, natomiast przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej dopuszczalnego nacisku na oś określonego powołanymi wyżej przepisami cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury może powodować nadmierne zniszczenie drogi i za to właśnie wymierzane są kary pieniężne.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosło Przedsiębiorstwo Produkcji Mas Betonowych B. Sp. z o.o. zwana dalej skarżącą. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Swoje stanowisko uzasadnia tym, iż kontrolowany pojazd marki [...] o nr rej. [...] - pompa do betonu - jest dopuszczony do ruchu i był użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Dodać trzeba, że jest to pojazd specjalny - zamontowana na podwoziu ciągnika pompa do betonu. Posiada ona określona masę i jest usytuowana na stałe, co oznacza, iż użytkownik nie ma żadnych możliwości w manewrowaniu jej ułożeniem podczas przejazdu na pojeździe, a co za tym idzie w dysponowaniu rozkładem jej ciężaru na poszczególne osie. W tym stanie rzeczy wydane decyzje naruszają prawo, bowiem nakładają na skarżącego represyjne opłaty z tytułu przekroczenia nacisku na osie, na co użytkownik nie ma wpływu. Jest to niezgodne z art. 2 Konstytucji RP.

Podkreślić należy, iż przewoźnik nie może ponosić negatywnych skutków ewentualnych wad konstrukcyjnych użytkowanego pojazdu, jak również konsekwencji sprzecznych ze sobą decyzji administracyjnych. Skoro pojazd został zarejestrowany, dopuszczony do ruchu i jest użytkowany zgodnie z warunkami takiego dopuszczenia użytkownik pojazdu nie może być w takim przypadku karany. Określanie w drodze rozporządzeń ministerialnych norm których nie jest w stanie spełnić zarejestrowany pojazd użytkowany zgodnie z przeznaczeniem stoi ze sobą w sprzeczności. Dodać również trzeba, iż przewoźnik nie ma możliwości zbadania nacisku na osie, zwłaszcza w sytuacji gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie jest przekroczona, karanie zaś za nie dochowanie wymogów których przewoźnik nie jest w stanie spełnić jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą państwa prawnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U, Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 61 ust. 2 pkt. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. (Dz.U. nr 98, poz. 620 z późn. zm.) prawo o ruchu drogowym nakłada na przewoźnika obowiązek takiego umieszczenia ładunku na pojeździe, aby ładunek nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, w sytuacji zaś gdy parametry pojazdu są większe od parametrów określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 32, poz. 262), przewoźnik winien posiadać zezwolenie na przejazd, mówi o tym art. 64 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym. W niniejszej sprawie nastąpiło przekroczenie parametrów, o których mowa w cytowanym powyżej rozporządzeniu i ponadto przewoźnik nie legitymował się stosownym zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zgodnie z § 6.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 grudnia 200lr. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazdy pojazdów nienormatywnych (Dz. U. nr 153 poz. 1763), w celu uzyskania zezwolenia wnioskodawca powinien złożyć wniosek do właściwego organu przedkładając dane określone w § 5.1 cyt. wyżej rozporządzenia, czego nie uczynił.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 32, poz. 262 z 2003 r.), § 5. 1. nacisk osi pojedynczej, z zastrzeżeniem ust. 4, nie może przekraczać 80 kN (8 t).

Nacisk osi wielokrotnej nie może przekraczać sumy dopuszczalnych nacisków osi składowych.

Nacisk osi składowej, z zastrzeżeniem ust. 4, nie może przekraczać przy odległości od sąsiedniej bliższej osi składowej:

do 1,20 m - 57,5 kN (6 t);

powyżej 1,20 m do 1,30 m - 65,0 kN (6,5 t);

powyżej 1,30 m - 72,5 kN (7,5 t).

§ 4. 1 powyższego rozporządzenia zawiera definicję osi pojedynczej i osi składowej. Za oś pojedynczą uważa się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, za oś wielokrotną zaś - zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 2 m.

W wyniku przeprowadzonej kontroli pojazdu stanowiącego własność skarżącego stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi składowej III o odpowiednio [...] kN (protokół kontroli został podpisany bez uwag) w związku z powyższym, zgodnie z obowiązującymi przepisami art. 13 ust. 2 a i 2 b ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz. 838), organ administracji był obowiązany wymierzyć stosowną karę pieniężną.

Odpowiedzialność z art. 13 ust. 2 a i 2 b ustawy o drogach publicznych, występuje w wypadku braku zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, o którym była mowa powyżej, a którego to zezwolenia skarżący nie przedłożył, dlatego też organy administracji wydały prawidłowe decyzje, które zasługują na pozostawienie ich w obrocie prawnym.

Ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych nakłada kary pieniężne za jazdę bez zezwolenia pojazdem, w którym przekroczone zostały dopuszczalne naciski na osie. Odpowiedzialność, o której mowa w art. 13 ust. 2 a tej ustawy, ma charakter obiektywny i nie jest warunkowana wina podmiotu wykonującego przejazd. Na organie nakładającym karę pieniężną nie ciąży obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez przewoźnika. Kara ta, w ściśle określonej ustawą wysokości, zależnej od wielkości przekroczenia nacisku, jako kara administracyjna, jest niezależna od winy czy też zaniedbania właściciela pojazdu i jest nakładana w związku z wystąpieniem opisanego w ustawie skutku, tj. przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. W sprawie niniejszej przekroczenie dopuszczalnych paramentów nastąpiło i wobec tego niezależnie od jego przyczyn, kara musiała zostać wymierzona, a wymierzając ją organ nie dopuścił się naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących faktu, że masa pojazdu nie została przekroczona ,gdyż jak wykazano powyżej, decyzja znajduje odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach prawa. Odpowiedzialność z art. 13 ust. 2 a i 2 b ustawy o drogach publicznych jest odpowiedzialnością obiektywną, tj. niezależną od winy, w wypadku zaistnienia przekroczenia i braku zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym organ wymierza karę.

Odnośnie podniesionych przez skarżącą w skardze zarzutów (poprzednio podnoszonych odwołaniu) m. in. ze pojazd został zarejestrowany i dopuszczony do ruchu i jest użytkowany zgodnie z przeznaczeniem, trzeba stwierdzić, iż nie mają one wpływu na wynik sprawy. Trzeba odróżnić parametry techniczne pojazdu, takie jak np. dopuszczalny maksymalny nacisk osi, dopuszczalną masę całkowitą, określone w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, od parametrów pojazdu wynikających z powołanych wyżej przepisów § 3 ust. 1 lit c i § 5 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. Przekroczenie parametrów technicznych pojazdu określonych np. w dowodzie rejestracyjnym może spowodować uszkodzenie pojazdu, natomiast przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej dopuszczalnego nacisku na oś określonego cytowanego w decyzji przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury może powodować nadmierne zniszczenie drogi i za właśnie wymierzane są kary pieniężne.

Na koniec należy przytoczyć orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego korespondujące z powyższą sprawą.

Powoływanie się strony skarżącej na inne parametry określone w dowodzie rejestracyjnym pojazdu i w książce pojazdu (na dopuszczalną ładowność) nie ma wpływu inny wynik sprawy. Dopuszczalna ładowność jest to bowiem parametr techniczny pojazdu, którego przekroczenie może powodować uszkodzenie pojazdu. Dopuszczalna masa całkowita pojazdu (ciężar własny pojazdu - ciężar ładunku) określona jest ze względu na stan drogi. Przekroczenie takiej masy, jak: przekroczenie dopuszczalnego nacisku na jezdnię poszczególnych osi pojazdu może powodować nadmierne zniszczenie drogi i za to właśnie wymierzane są opłaty drogowe, (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1998r sygn. akt II 174/98, publ. LEX nr 41646).

Wysokość opłaty drogowej nie jest oparta na stopniu zawinienia sprawcy przekroczenia ciężaru pojazdu ani na jego sytuacji materialnej. Nie ma też znaczenia fakt, że ładunek na samochodzie był nasiąknięty wodą. (wyrok NSA z dnia 13 maja 1998r., sygn. akt II 358/98, publ. LEX Nr 41662).

Brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm (wyrok NSA z dnia 16 marca 1998r., sygn. akt II 1577/97, publ. LEX Nr 41636).

Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji.

Uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie uszły penie uchybienia w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji, gdzie omówiono inne jeszcze przekroczenia niż zaistniałe w powyższej sprawie. Jednak, w ocenie Sądu, uchybienie te nie miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia, gdyż decyzja drugoinstancyjna utrzymała w mocy pierwszą decyzję.