Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 243/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 10 pkt 2, art. 18 ust. 7 pkt 9,  art. 18 ust. 10 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Nieprzestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, jako przesłanka dla cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 ze zm.), wymaga wykazania przez organ faktu naruszenia określonego warunku sprzedaży alkoholu przez przedsiębiorcę posiadającego stosowne zezwolenie wraz ze wskazaniem przepisu ustawy, do którego odnosi się ten warunek.

TEZY

Nieprzestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, jako przesłanka dla cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 ze zm.), wymaga wykazania przez organ faktu naruszenia określonego warunku sprzedaży alkoholu przez przedsiębiorcę posiadającego stosowne zezwolenie wraz ze wskazaniem przepisu ustawy, do którego odnosi się ten warunek.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 411/09 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta G. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz M. Z. kwotę 1.047 (jeden tysiąc czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 411/09, wydanym w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], oddalono skargę.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

M. Z., zwana dalej "skarżącą", prowadzi działalność handlową w sklepie ogólnospożywczo-przemysłowym "K. 2" z siedzibą w G. przy ul. L. [...]. Posiadała zezwolenie z dnia 13 marca 2008 r. nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych od 4,5% do 18% zawartości alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży.

W świetle notatki Straży Miejskiej w G. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w obrębie sklepu skarżącej miało miejsce spożycie piwa przez J. Ł. Skarżącej nie było wówczas w sklepie. Przesłuchana w charakterze świadka sprzedawczyni zeznała, iż sprzedała piwo mężczyźnie opisanemu w notatce, jednakże nie widziała, aby spożywał on piwo w sklepie. Kiedy funkcjonariusze Straży Miejskiej wchodzili do sklepu mężczyzna ten wychodził na zewnątrz. Według sprzedawczyni krótki czas jaki upłynął od zakupu piwa do chwili wyjścia klienta ze sklepu nie pozwalał na otworzenie przez niego butelki i spożywanie piwa.

Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w G. VI Wydział Grodzki z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt [...] uznano J. Ł. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 431 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 ze zm.), wymierzając mu karę w kwocie 100 zł. Stosownie do art. 431 ust. 1 powołanej ustawy kto spożywa napoje alkoholowe wbrew zakazom określonym w art. 14 ust. 1 i 2a-6 albo nabywa lub spożywa napoje alkoholowe w miejscach nielegalnej sprzedaży, albo spożywa napoje alkoholowe przyniesione przez siebie lub inną osobę w miejscach wyznaczonych do ich sprzedaży lub podawania, podlega karze grzywny.

Decyzją Prezydenta G. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] cofnięto skarżącej zezwolenie nr [...] z dnia 13 marca 2008 r. na sprzedaż napojów alkoholowych od 4,5% do 18% zawartości alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał przepis art. 18 ust. 10 pkt 2 powołanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W świetle tego przepisu organ cofa zezwolenie w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Zdaniem organu stwierdzony przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej w G. fakt spożywania piwa w sklepie prowadzonym przez skarżącą świadczy o naruszeniu przez nią warunków określonych w zezwoleniu na sprzedaż alkoholu do spożycia poza miejscem jego sprzedaży. Jak wskazał organ potwierdzeniem naruszenia przez skarżącą warunków zezwolenia jest wyrok Sądu Rejonowego w G., w świetle którego J. Ł. spożywał piwo w sklepie skarżącej.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., kwestionując walor dowodowy notatki funkcjonariuszy Straży Miejskiej w G.. Notatka ta nie daje bowiem odpowiedzi na szereg istotnych dla sprawy okoliczności. Załączyła oświadczenia M. S. oraz M. S., będących świadkami zdarzenia związanego ze sprzedażą omawianego piwa, według których nie widzieli oni, aby na terenie sklepu J. Ł. spożywał piwo. Załączono także oświadczenie J. Ł., który przyznał, iż w sklepie samodzielnie otworzył butelkę z piwem, po czym schował ją do wewnętrznej kieszeni kurtki, udając się do wyjścia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Według organu odwoławczego stan faktyczny w sprawie nie budzi wątpliwości, gdyż fakt spożywania przez J. Ł. piwa w sklepie skarżącej został stwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] października 2008 r. W takim wypadku nie może być uznane za wiarygodne oświadczenie J. Ł., jak również innych osób, że nie spożywał on piwa na terenie sklepu. Zarzut odwołania, kwestionujący walor dowodowy notatki funkcjonariuszy Straży Miejskiej, nie ma w sprawie znaczenia, skoro istotne dla sprawy okoliczności zostały przesądzone w wyroku sądu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. zawarte w wyroku z dnia 2 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1529/06, w myśl którego na podmiocie prowadzącym działalność w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Ponadto w razie zaistnienia jakiegokolwiek załamania zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skarżąca wniosła o uchylenie zapadłych w jej sprawie decyzji administracyjnych organów obu instancji. Zarzuciła brak ustosunkowania się organu do treści zeznań świadków zdarzenia, tj. M. S. i M. S. W uzupełnieniu skargi zawartym w piśmie z dnia 5 czerwca 2009 r. zarzuciła ponadto wydanie decyzji organu odwoławczego z naruszeniem art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez błędne jego zastosowanie oraz naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 79, art. 106, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Według skarżącej sam tylko przepis art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, powołany przez organ, nie jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia omawianego zezwolenia. W jej ocenie ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie wyciąga konsekwencji prawnych w stosunku do przedsiębiorcy prowadzącego sprzedaż alkoholu za to, że wbrew przepisom powołanej ustawy klient samowolnie spożywa alkohol. Sankcja ta nakładana jest wówczas na klienta, a to w związku z naruszeniem przez niego przepisów art. 14 omawianej ustawy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy zabrania się sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych: 1) na terenie szkół oraz innych zakładów i placówek oświatowo-wychowawczych, opiekuńczych i domów studenckich; 2) na terenie zakładów pracy oraz miejsc zbiorowego żywienia pracowników; 3) w miejscach i czasie masowych zgromadzeń; 4) w środkach i obiektach komunikacji publicznej; 6) w obiektach zajmowanych przez organy wojskowe i spraw wewnętrznych, jak również w rejonie obiektów koszarowych i zakwaterowania przejściowego jednostek wojskowych. W myśl ust. 2a zabrania się spożywania napojów alkoholowych na ulicach, placach i w parkach, z wyjątkiem miejsc przeznaczonych do ich spożycia na miejscu, w punktach sprzedaży tych napojów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., jak to wskazano na wstępie, skargę oddalił.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, w świetle zarzutów podniesionych w skardze punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji, jak i wydanych w toku postępowania rozstrzygnięć, stanowić winna wykładnia art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Katalog warunków prowadzenia sprzedaży, mający charakter zamknięty, określony został w ust. 7 powołanego artykułu. Wśród 9 warunków o zróżnicowanym charakterze ustawodawca w art. 18 ust. 7 pkt 9 przewidział także "przestrzeganie innych zasad i warunków określonych przepisami prawa". Skoro organ administracji publicznej w zezwoleniu określa warunki sprzedaży napojów alkoholowych, ich określenie ma istotne znaczenie, gdyż w przypadku ich nieprzestrzegania, organ obowiązany jest do cofnięcia zezwolenia.

Zdaniem Sądu, podzielającego stanowisko organu, w świetle sytuacji opisanej we wspomnianej notatce Straży Miejskiej w G. doszło do naruszenia warunków określonych w zezwoleniu, bowiem mimo obowiązującego zakazu klient spożywał alkohol w miejscu jego sprzedaży. Ustalony stan faktyczny został następnie potwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] października 2008 r., na podstawie którego J. Ł. został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. wykroczenia z art. 431 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Jak podniósł Sąd pierwszej instancji zarzucane w skardze naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, a ponadto zarzuty te są niezasadne, skoro w sklepie skarżącej doszło do spożycia alkoholu, a to już stanowiło dostateczną podstawę dla przyjęcia przez organ, że skarżąca naruszyła wspomniany warunek określony w zezwoleniu.

Sąd pierwszej instancji podzielił wyrażoną w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 maja 2001 r., sygn. akt II SA 1452/00 oraz z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 175/06 rygorystyczną wykładnię przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w kwestii zasad (warunków) cofania zezwolenia, w przypadku naruszenia tych zasad. Wbrew twierdzeniom skarżącej, to na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, m.in. w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, by klienci zachowaniem swoim nie naruszali przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ prawidłowo ocenił, że w sprawie doszło do nieprzestrzegania przez skarżącą warunków sprzedaży alkoholu i trafnie zastosował przewidziany ustawą skutek takiego naruszenia, polegający na cofnięciu skarżącej omawianego zezwolenia.

Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten daje podstawę prawną do pociągnięcia do odpowiedzialności przedsiębiorcę prowadzącego sprzedaż alkoholu za spożycie alkoholu przez klienta w miejscu sprzedaży;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej p.p.s.a., w zw. z art. 1 § 1 i § 2 oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej "p.u.s.", które to naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez brak pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tym samym naruszenie obowiązku sądowej kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, wynikające z przyjęcia przez Sąd za prawidłowe ustalenia faktyczne organu, że osoba rzeczywiście spożywała alkohol w punkcie jego sprzedaży, pomimo złożenia przez skarżącą oświadczenia osób postronnych mających inną wiedzę co do tego zdarzenia, a także poprzez pozostawienie bez rozpoznania zarzutu braku opinii komisji rozwiązywania problemów alkoholowych;

3. naruszenie prawa proceduralnego, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., które to naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez błędne przyjęcie, że organ może pozostawać bezczynny w toku postępowania administracyjnego oraz że dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego nie ma istotnego znaczenia dla wyniku sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej akcentuje się zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji stanowiska organu, co do naruszenia przez skarżącą przepisów art. 18 ust. 10 pkt 2 i art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, tj. odnoszących się do wymogu przestrzegania przez podmiot prowadzący sprzedaż alkoholu innych zasad i warunków określonych przepisami prawa, bez jednoczesnego wskazania takich przepisów, które miałaby naruszyć skarżąca. Wskazuje, iż sprzedawczyni nie dała zezwolenia na spożywanie alkoholu w sklepie, gdzie zresztą znajdowała się tablica informująca o takowym zakazie.

Podnosi się również lakoniczność notatki Straży Miejskiej, będącej jedynym dowodem w sprawie, która ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że "podjęto czynności wobec mężczyzny spożywającego alkohol w sklepie", bez dokonania tak istotnych ustaleń, jak przykładowo stan zawartości piwa w butelce.

Wadliwe było zdaniem skarżącej oparcie orzeczenia cofającego zezwolenie na alkohol w oparciu o wspomniany wyrok nakazowy, w którym skarżąca nie mogła brać udziału.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach, aczkolwiek jej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny nie do końca podziela.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

W sprawie wyłaniają się dwa istotne dla jej wyniku zagadnienia, a mianowicie, po pierwsze, czy podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży może skutecznie podnosić okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a w szczególności za samowolne, wbrew woli sprzedawcy, spożycie przez klienta alkoholu w sklepie, należącym do podmiotu posiadającego wspomniane zezwolenie. Po drugie, czy samowolne, wbrew woli sprzedawcy alkoholu, spożycie przez klienta alkoholu w sklepie, w którym go zakupił, stanowi sam przez się przejaw nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych przez podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży, w rozumieniu przepisów art. 18 ust. 10 pkt 2 i art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, uzasadniający cofnięcie omawianego zezwolenia.

Przechodząc do pierwszego z przedstawionych zagadnień ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, określając działania zmierzające do ograniczania spożycia napojów alkoholowych, wprowadziła także system sankcji za jej naruszenie. Można tutaj wymienić sankcje karne (por. Rozdział 3, Przepisy karne), a także sankcje administracyjne. Rodzajem sankcji administracyjnej jest niewątpliwie cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu w sytuacjach, o których mowa w art. 18 ust. 10 ustawy, w tym również za nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy). Jak to wskazywał Trybunał Konstytucyjny w szeregu orzeczeniach, m. in. w wyroku z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08 (OTK-A 2009/7/105; Lex nr 504061) cechą charakterystyczną sankcji administracyjnej jest założenie stosowania jej automatycznie względem podmiotu ponoszącego odpowiedzialność obiektywną za naruszenie ustawowych przepisów. Sankcja administracyjna ma przede wszystkim funkcję prewencyjną, co nie wyłącza również jej charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Adresat decyzji administracyjnej nakładającej sankcję administracyjną z tytułu naruszenia sankcjonowanego przepisu ustawowego ponosi więc odpowiedzialność obiektywną. Zapewne ten wzgląd zadecydował o niedopuszczeniu przez organ dowodów przedstawionych przez skarżącą i rozważenia jej wyjaśnień na okoliczność nie ponoszenia odpowiedzialności za samowolne spożycie przez klienta alkoholu zakupionego w sklepie skarżącej, co zaakceptował Sąd pierwszej instancji, a zakwestionowała skarga kasacyjna.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obiektywna odpowiedzialność podmiotu z tytułu naruszenia przepisów ustawowych sankcjonowanych sankcją administracyjną nie może iść tak daleko, jak to uczyniono w niniejszej sprawie, aby niejako z góry wyłączyć możliwość powoływania się potencjalnego adresata takiej sankcji na okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność. W nauce prawa utrwalone są tzw. okoliczności egzoneracyjne, stanowiące określone stany faktyczne, które wyłączają, zbliżoną do odpowiedzialności obiektywnej, odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Na gruncie prawa cywilnego, bo ono jest ich pierwowzorem, takimi okolicznościami są: siła wyższa (vis maior), powstanie szkody wyłącznie z winy poszkodowanego, powstanie szkody z wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności w powyższych sytuacjach wystarczające jest wykazanie przynajmniej jednej z wyżej wymienionych okoliczności. Dowód na tę okoliczność obciąża osobę ponoszącą odpowiedzialność (zob. W. Czachórski, [w] System Prawa Cywilnego, tom III część 1 Prawo zobowiązań część ogólna, Ossolineum, 1981, str. 599).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie powinno być przeszkód dla odpowiedniego stosowania okoliczności egzoneracyjnych w odniesieniu do odpowiedzialności obiektywnej podmiotu z tytułu naruszenia ustawowych przepisów sankcjonowanych sankcją administracyjną. W przeciwnym przypadku mogłoby dochodzić do trudnej do zaakceptowania nadmiernej i nieuzasadnionej ze społecznego punktu widzenia surowości odpowiedzialności podmiotu za zdarzenia, na których zaistnienie nie miał jakiegokolwiek wpływu, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności. Zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji odmowa rozpatrzenia przez organ dowodów przedstawionych przez skarżącą i rozważenia jej wyjaśnień niewątpliwie pozbawiła skarżącą możliwości wykazania okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność za stwierdzony przez organ fakt spożycia przez klienta alkoholu w sklepie skarżącej, czemu zaprzeczała. Idąc dalej, nawet w sytuacji, gdyby fakt spożycia alkoholu miał miejsce, skarżąca mogłaby się uwolnić od odpowiedzialności, o ile byłoby to następstwem zdarzenia, za które wyłączną winę ponosiłby klient spożywający alkohol. Dlatego odmowa dopuszczenia przez organ wnioskowanych przez skarżącą dowodów i wzięcia pod uwagę jej wyjaśnień w sprawie, podzielona przez Sąd pierwszej instancji, uzasadnia podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia w zaskarżonym wyroku przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do drugiego istotnego dla wyniku sprawy zagadnienia, zgodzić się należy ze stanowiskiem zajętym w skardze kasacyjnej, że samowolne, wbrew woli sprzedawcy alkoholu, jego spożycie przez klienta w sklepie, w którym go zakupił, nie jest samo przez się przejawem nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych przez podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży, w rozumieniu przepisów art. 18 ust. 10 pkt 2 i art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a tym samym jest niewystarczające do cofnięcia zezwolenia. Spożycie przez klienta alkoholu w sklepie, w którym go zakupił, nie mieści się bowiem w hipotezach powołanych wyżej przepisów art. 18 ust. 10 pkt 2 i art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Nie zmienia tego również omawiany wyrok nakazowy, gdyż jest on dowodem na fakt spożycia alkoholu w sklepie skarżącej, nie zaś na okoliczność nie przestrzegania przez nią warunków sprzedaży napojów alkoholowych, stosownie do udzielonego zezwolenia, a już tym bardziej, gdy skarżąca nie była adresatem omawianego wyroku i jej ewentualne zeznania nie były brane pod uwagę przez sąd.

Powołany w skardze kasacyjnej przepis art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, na co trafnie wskazuje skarga kasacyjna, mówiąc o nieprzestrzeganiu określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych w rzeczy samej odsyła do przepisów ustawy odnoszących się do tych warunków, które powinien przestrzegać podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu. Natomiast proste zrównanie, jak to uczynił organ, a zaakceptował Sąd pierwszej instancji, faktu spożycia alkoholu w sklepie z nieprzestrzeganiem określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych przez podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży, uzasadnia zarzut skargi kasacyjnej co do naruszenia art. 18 ust. 10 pkt 2 omawianej ustawy przez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten daje podstawę prawną do niejako automatycznego cofnięcia zezwolenia w razie spożycia przez klienta alkoholu w punkcie zakupu.

Nie można wprawdzie wykluczyć sytuacji, że spożycie przez klienta alkoholu w miejscu jego zakupu może być zasadnie uznane za przejaw nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych przez przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych poza miejscem sprzedaży, jednakże wymaga to udowodnienia przez organ. Przykładowo taka sytuacja może mieć miejsce, gdy spożywanie przez klienta alkoholu w sklepie jest świadomym działaniem sprzedawcy ukierunkowanym na zwiększenie sprzedaży alkoholu, stanowiąc zarazem konkurencję dla tych przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu, a więc na podawanie alkoholu, przykładowo w lokalu gastronomicznym. Jednakże takiego lub podobnego zarzutu nie postawiono skarżącej. Reasumując, nieprzestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, jako przesłanka dla cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 omawianej ustawy, wymaga wykazania przez organ faktu naruszenia określonego warunku sprzedaży alkoholu przez przedsiębiorcę posiadającego stosowne zezwolenie wraz ze wskazaniem przepisu ustawy, do którego odnosi się ten warunek.

Powoływane przez organ i Sąd pierwszej instancji orzeczenia sądów administracyjnych wydane w sprawach VI SA/Wa 1529/06 oraz II GSK 175/06 dotyczą innego stanu faktycznego niż rozpoznawana sprawa, a mianowicie sprzedaży napojów alkoholowych nieletnim przez personel sklepu, a więc osoby, za które przedsiębiorca posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu ponosi odpowiedzialność. Natomiast w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w sprawie II SA 1452/00 o zbliżonym stanie faktycznym nie wyrażono jednakże tak daleko idącego poglądu w kwestii odpowiedzialności przedsiębiorcy posiadającego omawiane zezwolenie.

Mając na uwadze, że zarówno zaskarżony wyrok, zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają wskazane w punktach 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej przepisy prawa i z tego powodu nie mogą ostać się w obrocie prawnym, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, a także zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji publicznej, o ile uznają za konieczne kontynuowanie postępowania, od nowa przeprowadzą postępowanie w sprawie, dopuszczą dowody przedstawione przez skarżącą i ustosunkują się do jej wyjaśnień, mając przy tym na uwadze poglądy prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku. Jednakże, co wymaga podkreślenia, wbrew stanowisku zajętemu w skardze kasacyjnej, w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak i obecnie, cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu nie wymaga zasięgnięcia opinii komisji rozwiązywania problemów alkoholowych.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.