Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 591/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 23a ust. 5,  art. 30 ust. 2b, art. 30 ust. 5, art. 30 ust. 8,
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 145 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Protokolant Specjalista Ewa Pasiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi B.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych i dodatków do tego zasiłku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...]; 2) umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r. nr [...] z dnia [...] r. działając m.in. na podstawie art. 21, art. 23a ust. 9 i art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 3 oraz ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku

o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1952) postanowił: 1) umorzyć postępowanie w sprawie ustalenia, czy zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone B. C. (zwanej dalej skarżącą), w okresie od 1 września 2008 roku do 30 listopada 2008 roku są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi oraz

w sprawie zobowiązania do zwrotu, 2) uznać zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone skarżącej w okresie od 1 grudnia 2008 roku do 31 października 2009 roku w łącznej wysokości 3.016,00 zł za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne;

3) zobowiązać skarżącą do zwrotu - w terminie 30 dni od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna - nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami w okresie od 1 grudnia 2008 roku do 31 października 2009 roku w wysokości 3.016,00 zł łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, które są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że na mocy art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych do zadań wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych należy pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii-" Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej.

Stosownie do postanowień pkt 2 Decyzji Nr Hi z dnia 12 czerwca 2009 roku dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) nr 1408/71 i (EWG) nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr. 883/2004

i (WE) nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej do Spraw Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego, z zastrzeżeniem art. 87 ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i art. 94 rozporządzenia (WE) nr 987/2009, wnioski złożone przed dniem wejścia w życie tychże rozporządzeń co do zasady nadal podlegają prawu, które miało do nich zastosowanie w chwili ich złożenia,

a przepisy wspomnianych rozporządzeń mają zastosowanie jedynie do wniosków otwartych po wejściu w życie tychże rozporządzeń.

Dalej organ wskazał, że Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał skarżącej zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego w okresie od 1 września 2008 roku do 31 sierpnia 2009 roku na trójkę dzieci. Następnie, decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] roku zmieniono powyższą decyzję z dnia [...] roku nadając jej nowe brzmienie w okresie od 1 sierpnia 2009 r.

Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego ustalił, że

w przedmiotowej sprawie od 1 maja 2008 roku do końca okresu zasiłkowego roku mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

w zakresie świadczeń rodzinnych, o czym poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. .

W związku z tym, jak wskazał organ I instancji, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchylił z dniem

[...] r. wskazaną powyżej decyzję z dnia [...] roku ze zmianami przyznającą skarżącej prawo do świadczeń rodzinnych na trójkę dzieci. Uchylenie nastąpiło w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Następnie organ I instancji podniósł, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przekazał do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego wniosek skarżącej, celem ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego

z dodatkami w okresie od 1 września 2008 roku do 31 października 2009 roku, na podstawie przepisów wspólnotowych. Po rozpatrzeniu tego wniosku Marszałek Województwa Śląskiego decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił skarżącej prawa do wyrównania świadczeń rodzinnych na terenie Polski

(w postaci zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami) w okresie od 1 września 2008 roku do 31 października 2009 roku. Jednakże skarżącej zostały wypłacone świadczenia rodzinne na podstawie wskazanej powyżej decyzji Prezydenta Miasta K.

z dnia [...] roku zmienionej decyzją Prezydenta Miasta K.

z dnia [...] roku. W związku z powyższym zostało przez organ I instancji wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia, czy świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej w okresie od 1 września 2008 roku do 31 października 2009 roku są świadczeniami nienależnie pobranymi. Organ I instancji wskazał, że

w toku tego postępowania ustalono, że od maja 2008 roku wypłacono zagraniczne świadczenia na troje dzieci skarżącej. W związku z tym organ I instancji uznał, ze

w okresie od 01 września 2008 roku do 31 października 2009 roku zachodzą przesłanki nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych określonych w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż zostały one wypłacone w okresie,

w którym skarżąca była uprawniona na terenie Niemiec do świadczeń rodzinnych na te same dzieci. Niemiecka instytucja, właściwa [...] przyznała bowiem świadczenia rodzinne na troje dzieci skarżącej w okresie od maja 2008 roku.

Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy

o świadczeniach rodzinnych decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. W konsekwencji postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia, czy zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone skarżącej od 1 września 2008 roku do 30 listopada 2008 roku są świadczeniami nienależnie pobranymi zostało przez organ uznane za bezprzedmiotowe i w tym zakresie organ ten umorzył postępowanie. Natomiast w okresie od 1 grudnia 2008 r. do 31 października 2009 r. organ uznał, że skarżąca pobrała nienależnie świadczenia na trójkę dzieci w łącznej wysokości 3.016 zł.

Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wyraziła niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia, a także podniosła, ze jej były mąż pobrał na dzieci pieniądze z Niemiec, lecz nigdy nie przekazał tych pieniędzy skarżącej.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nr [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji i orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia

i zwrotu nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami w okresie od

1 września 2008 r. do 28 lutego 2009 r. oraz uznało zasiłki rodzinne wraz

z dodatkami wypłacone w okresie od 1 marca 2009 r. do 31 października 2009 r.

w łącznej wysokości 2.248 zł. za nienależnie pobrane świadczenia, a także zobowiązało skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych wraz

z dodatkami w okresie od 1 marca 2009 r do 31 października 2009 r. w wysokości 2.248 zł. łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Uzasadniając decyzję Kolegium najpierw przedstawiło w skrócie przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie przytoczyło przepisy ustawy

o świadczeniach rodzinnych znajdujące zastosowanie w sprawie, podkreślając treść: art. 23a ust. 9 tej ustawy, zgodnie z którym wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, art. 30 ust. 1 pkt. 3, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu, przy czym zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt. 3 za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia rodzinne wypłacone

w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona doświadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

Ponadto Kolegium przytoczyło m.in. treść art. 30 ust. 2b ustawy

o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 15, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, a także treść art. 30 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat.

Kolegium stwierdziło, iż w sprawie zachodzą przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku,

o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. W związku z tym Kolegium uznało, że w okresie od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r zachodzą przesłanki nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych określonych

w art.30 ust 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż zostały wypłacone, gdy były mąż skarżącej był uprawniony na terenie Niemiec do świadczeń rodzinnych na dzieci.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że ze względu na treść art. 30 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w odniesieniu do świadczeń za okres od 1 września 2008 r. do 28 lutego 2009 r. nie jest już możliwe wydanie decyzji ustalającej, że są to świadczenia nienależnie pobrane, a to dlatego, że od daty ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Z tego względu Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i w pierwszej kolejności orzekło o umorzeniu postępowania w odniesieniu do wskazanego powyżej okresu. Natomiast w odniesieniu do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami wypłaconych za okres od 1 marca 2009 r. do 31 października 2009 r.

w łącznej wysokości 2.248 zł. Kolegium orzekło o uznaniu ich za nienależnie pobrane i zobowiązało skarżącą do ich zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Kolegium wyjaśniło przy tym, że w okresie od 1 marca 2009 r. do 31 października 2009 r. skarżąca pobrała nienależnie świadczenia na trójkę dzieci w łącznej wysokości 2.248 zł. tj. zasiłek rodzinny w kwocie 48 zł. na jedno dziecko wypłacany przez 8 miesięcy, dwa zasiłki rodzinnie w kwocie po 64 zł. wpłacane na dwójkę dzieci przez 8 miesięcy, dwa dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego każdy po 100 zł. płatne jednorazowo we wrześniu 2009 r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie 80 zł. płatny przez osiem miesięcy.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, a także naruszenie art. 23a i art.30 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie precyzując jednak na czym to naruszenie polega. Zarzuty dotyczyły również przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., z tym że także miały charakter ogólnikowy. Ponadto skarżąca wskazała błędy dotyczące nazwiska ojca dzieci.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone

w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W tym miejscu należy wskazać, że stan faktyczny sprawy został przedstawiony przy omawianiu przebiegu postępowania administracyjnego, zatem brak jest uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadnienia.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy

z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie: t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.- dalej "u.ś.r."). Zgodnie z regulacją art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne (art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r.). Przepis art. 23a ust. 5 u.ś.r. stanowi natomiast, że w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1.

W świetle zawartej w art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. definicji świadczenia nienależnie pobranego, dla uznania go za takowe koniecznym jest jest kumulatywne spełnienie trzech przesłanek: po pierwsze - wypłacenia stronie świadczenia rodzinnego; po drugie - podstawą tej wypłaty ma być decyzja, która następnie została przez organ właściwy uchylona w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; po trzecie - wypłacone świadczenia obejmują okres od dnia uzyskania uprawnienia do świadczeń rodzinnych w innym państwie do dnia uchylenia decyzji przyznającej świadczenia w kraju.

Załączone akta administracyjne pozwalały stwierdzić spełnienie wyłącznie przesłanki pierwszej i trzeciej. Natomiast wynika z nich brak podstaw do stwierdzenia, że spełniona została w całości przesłanka druga tj. że miało miejsce uchylenie decyzji, na podstawie której wypłacano skarżącej sporne świadczenia. Co prawda w aktach administracyjnych znajduje się egzemplarz decyzji z dnia [...]r. (karta 49 akt administracyjnych organu I Instancji) uchylającej

z dniem 1 września 2008 r. wskazaną powyżej decyzję z dnia [...] przyznającą skarżącej świadczenia rodzinne wraz z decyzją zmieniającą z dnia [...] r., lecz brak jest dowodu jej doręczenia skarżącej. W związku z tym organy obu instancji opierając się o akta administracyjne sprawy nie miały podstaw do tego, aby uznać, że decyzja z dnia [...] r. w ogóle weszła do obrotu prawnego. Bez jednoznacznego ustalenia, że decyzja uchylająca wcześniejszą decyzję przyznającą świadczenia rodzinne weszła do obrotu, a w dalszej kolejności bez ustalenia, że ma ona charakter ostateczny, niedopuszczalnym jest wydawanie decyzji uznającej wypłacone zasiłki wraz z dodatkami za nienależnie pobrane świadczenia i zobowiązywanie strony do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Ponadto w sytuacji, w której decyzja uchylająca nie weszła do obrotu prawnego postępowanie dotyczące uznania za nienależne pobranych świadczeń oraz dotyczące zobowiązania do ich zwrotu było bezprzedmiotowe i z tego względu podlegało umorzeniu, czego nie dostrzegły organy obu instancji, naruszając tym samym art. 105 § 1 k.p.a., a ponadto naruszając art. 7, 77 i 80 k.p.a., przy czym naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.).

Zaskarżona decyzja Kolegium, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji jest wadliwa także z tego względu, że postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie nie zostało prawidłowo wszczęte, a to ze względu na treść skierowanego do skarżącej zawiadomienia o wszczęciu postępowania (karta 74 akt administracyjnych organu I instancji). Jak wynika z treści tego zawiadomienia postępowanie zostało wszczęte w sprawie ustalenia, czy świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej w okresie od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi. W zawiadomieniu tym brak jest jakiejkolwiek wzmianki o tym, że przedmiotem wszczętego postępowania jest również ewentualne zobowiązanie skarżącej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Tymczasem zaskarżona decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w zakresie rozstrzygnięcia merytorycznego zawiera dwa elementy: pierwszy, dotyczący uznania świadczeń za nienależnie pobrane; drugi, dotyczący zobowiązania skarżącej do zwrotu określonych kwot. W ocenie Sądu ze względu na treść decyzji jaka jest wydawana w oparciu o zastosowaną przez organy obu instancji podstawę materialnoprawną, w prawidłowym zawiadomieniu o wszczęciu postępowania należało wyraźnie zaznaczyć, że wszczęta sprawa dotyczy także ewentualnego zobowiązania skarżącej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wyznacza przedmiot sprawy administracyjnej. W realiach rozpoznawanej sprawy przedmiot ten ze względu na treść zawiadomienia

o wszczęciu postępowania obejmował wyłączenie kwestię uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Natomiast nie obejmował kwestii zobowiązania strony do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Bez zawiadomienia o wszczęciu postępowania także w kwestii ewentualnego zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia procedowanie przez organ nad tę kwestią wykraczało poza przedmiot postępowania. Niedostrzeżenie tego braku przez Kolegium świadczy

o naruszeniu art. 7, 77 i 80 k.p.a., przy czym naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a.).

Należy także zwrócić uwagę, że w oparciu o zastosowaną w sprawie podstawę materialnoprawną właściwy organ w formie decyzji, określa wysokość świadczenia, które podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. Przepis art. 30 ust. 8 u.ś.r. stanowi bowiem, iż kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, których obowiązek naliczenia wynika z kolei z art. 30 ust. 2b powołanej ustawy. Art. 30 ust. 8 u.ś.r. stanowi przy tym, że odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

Art. 30 ust. 2b oraz art. 30 ust. 8 u.ś.r. w zakresie, w jakim dotyczą odsetek ustawowych za opóźnienie, zawierają normy o charakterze abstrakcyjnym, wymagające zindywidualizowania w akcie administracyjnym, którym w realiach rozpoznawanej sprawy jest decyzja administracyjna. Oznacza to, że jeżeli w osnowie decyzji administracyjnej nie zostałoby wprost nałożony na jej adresata obowiązek zapłaty także odsetek ustawowych za opóźnienie, to po wydaniu takiej decyzji brak byłoby podstaw do tego, aby od adresata tej decyzji egzekwować obowiązek zapłaty tych odsetek. Klauzula decyzji administracyjnej, z której wynika obowiązek zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie powinna przy tym wskazywać datę początkową naliczania odsetek. W realiach rozpoznawanej sprawy wskazanie tej daty jest determinowane treścią końcowej części art. 30 ust. 8 u.ś.r. tj. stanowiącą o naliczaniu odsetek ustawowych za opóźnienie od pierwszego miesiąca dnia miesiąca następującego po dniu wpłaty świadczeń rodzinnych. Wynikająca z tego przepisu norma dotycząca daty początkowej wymaga również indywidualizacji w decyzji administracyjnej. Na gruncie przywoływanych powyżej przepisów art. 30 ust. 2b oraz art. 30 ust. 8 u.ś.r. nie można obronić tezy, że wystarczającym jest zamieszczenie

w decyzji administracyjnej wyłącznie ogólnego zobowiązania do zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie, a datę początkową ich naliczania można wywodzić bezpośrednio z końcowej części art. 30 ust. 8 u.ś.r. i ustalać ją dopiero w momencie spłaty należności głównej lub w toku egzekucji należności wynikających z decyzji. W ocenie Sądu decyzja zawierająca wyłącznie ogólne zobowiązanie do zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie bez wskazania daty początkowej ich naliczania jest wadliwa. Taką właśnie wadą obarczona jest zaskarżona decyzja Kolegium, które orzekając merytorycznie o zobowiązaniu skarżącej do zwrotu nienależnie pobranego świadczeń ograniczyło się wyłącznie do ogólnego wskazania : "łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie". Decyzja zawierająca wyłącznie taką ogólną klauzulę narusza art. 30 ust. 8 u.ś.r. w zakresie w jakim przepis ten wskazuje, że odsetki ustawowe za opóźnienie powinny być naliczane od pierwszego miesiąca dnia miesiąca następującego po dniu wpłaty świadczeń rodzinnych. W konsekwencji Sąd stwierdza, że oprócz wskazanych powyżej naruszeń o charakterze proceduralnym, kontrolowana decyzja została wydana także z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) p.p.s.a).

Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w punkcie drugim sentencji wyroku Sąd umorzył postępowanie administracyjne. Zgodnie z tym przepisem w przypadku,

o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, uregulowanej w art. 105 § 1 k.p.a. Działając na podstawie art. 145 § 3 k.p.a. sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. W takiej sytuacji wydane orzeczenie sądu zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji publicznej

i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub

w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. P. Szustakiewicz. A. Skoczylas, (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, wyd. elektr.; zob. też uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr 1633 i 2538, VII kadencja, s. 17).

Dodatkowo w kontekście bezprzedmiotowości należy wskazać na art. 30 ust.5 u.ś.r. Przepis ten stanowi, że decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Upływ tego okresu powoduje bezprzedmiotowość postępowania.

W konsekwencji w przypadku wydania wyroku wyłącznie uchylającego zaskarżoną decyzji i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji postępowanie administracyjne podlegałoby umorzeniu również z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 u.ś.r.

Zważywszy na to, że umorzenie postępowania nie jest w istocie uzależnione od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co jak wskazano powyżej ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, Sąd w punkcie drugim wyroku działając na podstawie art.145 § 3 p.p.s.a. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego.