Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 483/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-11-13 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: zwolniono od uiszczenia wpisu w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2007 r. oraz styczeń, luty, marzec, maj, czerwiec 2008 r. postanowił: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 300 zł, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o pow. 60 m². Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz studiującą córką. Oświadczył, że jego dochody za ostatnie cztery miesiące wynoszą [...] zł miesięcznie. Skarżący oświadczył również, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych.

Zarządzeniami z dnia 19 sierpnia 2013r. oraz z dnia 04 października 2013r. referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację finansową i majątkową.

W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył: PIT 36 za lata 2011-2012 z których wynika, że za powyższe okresy osiągnął dochód w kwotach [...] zł oraz [...] zł; wyciągi z rachunków bankowych; potwierdzenie zapłaty czynszu za mieszkanie; rachunki za energie elektryczną, kserokopię księgi przychodów i rozchodów; deklaracje VAT-7 za okres marzec-sierpień 2013r.; zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego oraz umowę o kredyt gotówkowy. W piśmie z dnia 19 września 2013r. skarżący oświadczył, że nie posiada samochodów oraz innych pojazdów (w tym osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym). Nie korzysta z pomocy finansowej rodziny. Żona skarżącego jest osoba bezrobotną jednakże nie został zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Jednocześnie skarżący oświadczył, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.) – zwana dalej p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych

oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej

w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem

od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości,

o do przedstawionych na formularzu danych bądź, jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę

do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów.

Przypomnieć należy, że prawo pomocy w zakresie całkowitym, o które ubiega

się wnioskodawca, którego istota polega na zwolnieniu strony z ponoszenia kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika nie sprowadza

się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie

do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej, na budżet państwa, składający

się z podatków i pozostałych wpływów. Koszty procesu przerzucane są, zatem

na innych i z tego też względu omawiana instytucja, stanowiąc pomoc państwa winna być przyznawana tym osobom, które jej rzeczywiście potrzebują i które z uwagi

na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów procesu bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.

Z dokumentów złożonych przez wnioskodawcę wynika, że w latach 2011-2012

z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochód odpowiednio w kwocie [...] zł oraz [...] zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepracującą żoną oraz studiująca córką. Skarżący posiada mieszkanie o pow. 60 m². Jak wynika z przedłożonych dokumentów w dniu 27 kwietnia 2012r. skarżący zawarł z bankiem umowę o kredyt gotówkowy w kwocie [...]zł. Termin spłaty określono na 60 miesięcy. Z przedłożonego rachunku bankowego wynika, że miesięczna kwota raty kredytu wynosi [...] zł którą to kwotę skarżący regularnie wpłaca na rachunek bankowy.

Zaakcentować w tym kontekście należy, że zobowiązania kredytowe (niezależnie od tego, z jakich powodów je zaciągnięto) należące do kategorii zobowiązań cywilnoprawnych nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się koszty sądowe. Zaciągnięte kredyty świadczą natomiast o zdolnościach płatniczych wnioskodawcy, a przez to wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt: II GZ 56/05, a także postanowienie NSA, sygn. akt: I OZ 83/06). Trudno jest zatem przyznać skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie i przerzucić obowiązek ponoszenia kosztów sądowych na budżet Państwa, w przypadku, gdy reguluje on inne zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym. Prowadziłoby to w istocie do zaakceptowania sytuacji, w której skarżący przedkłada spłatę zobowiązań kredytowych nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które sam zainicjował. W ocenie orzekającego zasadnym jest więc zwolnienie skarżącego z wpisu od skargi który w niniejszej sprawie wynosi [...] zł pond kwotę [...] zł. Jest to kwota, którą skarżący miesięcznie przeznacza na spłatę kredytu, z tą różnicą, że wpis od skargi w kwocie [...] zł będzie opłatą jednorazową i umożliwi rozpoznanie sprawy przez Sąd. Podkreślenia również wymaga, ze jak wynika z oświadczenia skarżącego złożonego w piśmie z dnia 19 września 2013r. posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Uwzględniając, zatem to wszystko i korzystając, że sąd (referendarz sądowy) nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. (tak. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2004, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie I) przyznano skarżącemu prawo pomocy tyle, że nie poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości a w zakresie konieczności opłacenia wpisu ponad kwotę 300 zł. Takie rozstrzygnięcie uwzględnia bowiem ogólną sytuacją materialną, bytową i rodzinną strony skarżącej zabezpieczając gwarantowane jej konstytucją prawo do sądu, a jednocześnie chroni wymiar sprawiedliwości przed ewentualną, zbędną roszczeniowością strony. Nie powoduje też przerzucenia całości kosztów procesu na Skarb Państwa czyli resztę społeczeństwa. Na marginesie należy jeszcze zaznaczyć, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt - zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw.

Odnosząc się natomiast do wniosku strony w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika wskazać należy, że decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy w tym zakresie, należy przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z powinno uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie sąd bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10). Ponadto jak wynika z orzecznictwa ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 987/10, z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 227/11, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 387/10). Skarżący w przedmiotowej sprawie wykonuje terminowo i w sposób prawidłowy wszystkie polecenia sądu. Treść jego pism wskazuje, że skarżący nie ma problemu z formułowaniem logicznych wniosków. Okoliczności te powodują, że przynajmniej na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy skarżący jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.