Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 744/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.134, art. 152, art. 153, art. 174 pkt 2, art. 183 par. 1.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107 w zw. z art 156 par. 1 pkt 2 i 7, art 127 par. 3, art. 129 par. 1 i 2, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 75, art. 10 par. 1, art. 130 par. 2, art. 130 par. 3 i 4.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
article: art. 10 par. 3, art. 11 pkt 2, art. 10 - 13.
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 369
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o notariacie.
article: art. 95 ł ust. 4 pkt 1 i 6.
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o adwokaturze.
article: art. 65.
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędziowie Stanisław Gronowski NSA Maria Myślińska (spr.) Protokolant Anna Wróblewska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 263/07 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko notariusza oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 marca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 263/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę J. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko notariusza.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości powołał J. W. na funkcję notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w B..

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2006 r. wydana wskutek wniosku Rady Izby notarialnej w B. o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzja z dnia [...] lutego 2006 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 660/06, w którym stwierdzono również, że nie podlega ona wykonaniu. W motywach orzeczenia Sąd stwierdził, iż Minister Sprawiedliwości rozpoznając wniosek skarżącego o powołanie na stanowisko notariusza nie zbadał w sposób należyty, czy kandydat spełnia przesłankę z art. 11 pkt. 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 . Nr 42, poz.369, ze zm.) zwanej dalej P.o.n., gdyż nie dokonał oceny jego postawy etyczno-moralnej i postępowania zarówno w sferze zawodowej, jak i życiu prywatnym, i to w dłuższym okresie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu wniosku Rady Izby Notarialnej w B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2006 r. o powołaniu p. J. W. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w B. oraz odmówił powołania kandydata na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w B..

Minister Sprawiedliwości wydając powyższą decyzję stwierdził, że od momentu powołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., skarżącego J. W. na stanowisko notariusza z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w B. wystąpiły nowe okoliczności, które uzasadniały ponowne rozpoznanie sprawy. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 10 § 3 P.o.n, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361), Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy gdy nie spełnia ona wymogów, o których mowa w art. 11-13 ustawy. Ujawnione nowe okoliczności zobligowały Ministra Sprawiedliwości do zmiany dotychczasowego stanowiska, bowiem w ocenie organu, kandydat nie spełniał wszystkich wymogów, o których mowa w art. 11 ustawy, tj. wymogu nieskazitelności charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. W zakresie oceny nieskazitelności charakteru organ wskazał na orzeczenie NSA z 18 listopada 1999 r., sygn. akt II S.A. 1131/99, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że przez nieskazitelność charakteru należy rozumieć całokształt cech indywidualnych, zdarzeń i okoliczności składających się na wizerunek przyszłego notariusza, jako osoby zaufania publicznego. Nie bez znaczenia dla ukazania takiego wizerunku są fakty i zdarzenia ze sfery życia zawodowego, które podważałyby pozytywną ocenę postawy moralno-etycznej i byłoby naganne z punktu widzenia opinii publicznej. W zakresie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza organ wskazał, że rozumieć należy takie przymioty kandydata jak: dokładność, sumienność, obowiązkowość, rygorystyczne podejście do przestrzegania obowiązkowych przepisów prawa, które to cechy dają gwarancje rzetelnego wykonywania obowiązków spoczywających na osobie wykonującej zawód notariusza.

Podstawą do negatywnej oceny kandydata w kontekście art. 11 pkt. 2 P.o.n. była informacja Okręgowej Rady Adwokackiej w B. z dnia [...] lutego 2006 r., z której wynikało, że skarżący trzykrotnie dopuścił się naruszenia Kodeksu Etyki Adwokackiej poprzez uporczywe uchylanie się od udzielania władzom adwokatury żądanych wyjaśnień w zakreślonym terminie oraz nieusprawiedliwienie nieobecności na rozprawie przed sądem kasacyjnym w W. (orzeczenie Dziekana ORA w B. z dnia [...] sierpnia 2002 r., rep.[...] oraz z dnia [...] marca 2003 r., rep. [...] ), a także za dwukrotne niestawiennictwo na rozprawie (rep. [...]), za które to naruszenia został ukarany upomnieniami. Ponadto z informacji ORA w B. wynikało, że skarżący przez okres 8-miu miesięcy nie opłacał składki korporacyjnej.

Wobec powyższych okoliczności Minister stwierdził, że kandydat przejawiał wybitnie lekceważący stosunek do korporacji, a także do obowiązujących przepisów prawa. Nie można było zatem przyjąć, że spełniał on ustawowy wymóg, o którym mowa w art. 11 § 2 P.o.n., a ponadto istnieje uzasadniona wątpliwość co do prawidłowego wypełniania przez kandydata w przyszłości obowiązków notariusza. Minister podkreślił, że w związku z wyrokiem WSA w W. z dnia 3 sierpnia 2006 r. skarżący utracił prawo do dokonywania czynności notarialnych. Pomimo posiadanej wiedzy o wyroku nie zastosował się do jego treści i nadal dokonywał czynności notarialnych. RIN w B. wystosowała do skarżącego pismo informujące o konieczności zaprzestania dokonywania czynności notarialnych lecz on wykonywał je dalej w związku z czym Rada złożyła do Prokuratury Rejonowej wniosek o wszczęcie postępowania, uznając że przekroczył on swoje uprawnienia wystawiając dokumenty urzędowe nie posiadając uprawnień do dokonywania czynności notarialnych.

Oddalając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, iż zgodnie z art. 11 pkt. 2 P.o.n. notariuszem może być powołany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej (art. 10 § 1 ustawy). Zgodnie z § 3 powołanego przepisu Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że Minister Sprawiedliwości ma prawo kontrolowania czy kandydat na notariusza spełnia wymogi określone w ustawie, warunkujące powołanie na stanowisko notariusza, w tym również wymóg nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że pojęcie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, o której stanowi art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie nie jest zdefiniowane w tej ustawie. Wskazany przepis jest normą prawną zawierającą kryteria ocenne, jest normą zawierającą zwroty niedookreślone, takie jak "nieskazitelny charakter" czy "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu". Wskazując na normatywne, ocenne przesłanki, ustawodawca pozostawił pewien margines swobody organom orzekającym w tego rodzaju sprawach w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikającej tej oceny, ale nie może to w żadnej mierze oznaczać dowolności w zakresie takiej oceny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż w zakresie powyższych pojęć "nieskazitelny charakter" i "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu" w orzecznictwie przyjęto, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca zweryfikowaną w przewidzianym prawem trybie wiedzę, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie dotyczące tak sfery zawodowej, jak też prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. O nieskazitelności charakteru świadczy ocena postawy moralno - etycznej kandydata na notariusza.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzje związane z oceną spełnienia wymagań warunkujących możliwość wykonywania zawodu notariusza mają charakter uznaniowy. Podkreślił przy tym, iż uznaniowy charakter decyzji nie oznacza jej dowolności, przeciwnie, decyzje uznaniowe wymagają starannego uzasadnienia, opartego na wszystkich okolicznościach faktycznych sprawy. Kontrolując legalność takich decyzji sąd powinien przede wszystkim badać, czy dokonana przez organ ocena nie jest podjęta w sposób dowolny, tzn. czy wynika z faktów udowodnionych, czy jest spójna nie zawiera błędów oraz czy odnosi się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów i stanowi wypadkową całego ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd administracyjny ocenia więc czy w tego rodzaju sprawach nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego wynikającego głównie z przestrzegania przez organy orzekające przepisów postępowania.

Decyzja Ministra Sprawiedliwości w niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę powyższe kryteria, była w ocenie Sądu pierwszej instancji prawidłowa, albowiem organ - Minister Sprawiedliwości - miał obowiązek uwzględnienia informacji ORA w B. o naruszeniach przez skarżącego Kodeksu Etyki Adwokackiej poprzez uporczywe uchylanie się od udzielania władzom adwokatury żądanych wyjaśnień w zakreślonym terminie oraz nieusprawiedliwienie nieobecności na rozprawie przed sądem kasacyjnym w W.. Minister powziął wiadomość o tych naruszeniach nie z akt skarżącego lecz z informacji organu adwokatury, który uznał za stosowne tę informację przekazać. Informacja ta dotyczyła w istocie nie samych postępowań i wymierzonych po ich przeprowadzeniu kar, lecz postawy skarżącego, poszanowania przez niego organów korporacyjnych i zasad postępowania przed tymi organami, a także solidności wykonywania przez skarżącego zawodu adwokata. W ocenie organu, którą Sąd pierwszej instancji podzielił, informacja ta miała istotny wpływ na ocenę wymaganej przez art. 11 pkt. 2 Prawo o notariacie przesłanki rękojmiowej. Takie działania skarżącego jako adwokata nie dawały gwarancji co do tego, że obowiązki notariusza wypełniałby rzetelnie, co z kolei uzasadnia odmowę jego powołania na stanowisko notariusza, zgodnie z art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie.

W ocenie Sądu nie doszło do naruszeniu art. 95ł ustawy - Prawo o notariacie. Jak wynika to z treści ust. 4 pkt 1 powyższego przepisu usunięcie wzmianki o ukaraniu dyscyplinarnym następuje z urzędu po upływie trzech lat od daty uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego orzekającego karę upomnienia, karę nagany lub karę pieniężną. Skarżący podniósł, że wzmianki o ukaraniu usunięto z jego akt, nie znaczy to jednak, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że dokonane naruszenia zostały zapomniane i organy samorządu adwokackiego nie mogą udzielać o nich informacji charakteryzujących postawę skarżącego wobec korporacji. Zatarciu nie uległy, jak twierdzi skarżący, przesłanki ukarania, lecz sam fakt ukarania.

Wojewódzki Sad Administracyjny przypomniał, że zgodnie z art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Według Sądu pierwszej instancji nie sposób mówić w takiej sytuacji o sprzeczności z prawem.

Kolejna z przesłanek leżąca u podstaw odmowy powołania skarżącego na stanowisko notariusza wiązała się, w ocenie Sądu pierwszej instancji z nie opłacaniem przez skarżącego przez okres ośmiu miesięcy składki korporacyjnej. Wbrew twierdzeniu skarżącego, fakt późniejszego, jednorazowego opłacenia tych składek nie sanuje tego naruszenia; obowiązek regularnego, w ustalonych okresach opłacania składki związanej z przynależnością do zawodowej korporacji prawniczej stanowi jeden z podstawowych obowiązków członka tej korporacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się z Ministrem Sprawiedliwości twierdzącym, że w istocie świadczy to przede wszystkim o lekceważeniu obowiązków skarżącego wobec korporacji.

Sąd pierwszej instancji podzielił również stanowisko Ministra, że wraz z wyrokiem WSA w W. z dnia 3 sierpnia 2006 r. skarżący utracił prawo do dokonywania czynności notarialnych. Wraz z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. wydana w pierwszej instancji decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2006 r. o powołaniu skarżącego na funkcję notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w B. straciła przymiot ostateczności, a zatem nie mogła stanowić podstawy dla wykonywania zawodu notariusza. Dokonywanie w tej sytuacji kolejnych czynności notarialnych nawet pomimo wezwania przez RIN w B. do ich zaprzestania, stanowiło oczywiste przekroczenie przez skarżącego swoich uprawnień i potwierdza lekceważenie kolejnej już korporacji prawniczej.

Oceny sytuacji kandydata, którą charakteryzuje zaniechanie płacenia składek w korporacji adwokackiej, uprzednia karalność dyscyplinarna oraz ignorowanie obowiązujących przepisów prawa, nie może w istotny sposób poprawić jego aktywność w organach samorządu zawodowego, działania prospołeczne w dziedzinie sportu oraz działalność polityczna. Dokonana w tym kontekście ocena wieloletniej działalności skarżącego, bazująca m.in. na materiałach z akt skarżącego, jest w istocie równoznaczna z przeprowadzeniem dowodu z tych akt.

W konsekwencji Minister Sprawiedliwości miał, w ocenie Sądu pierwszej instancji, wystarczające przesłanki do uznania, że kandydat nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, co uzasadnia odmowę jego powołania na to stanowisko, zgodnie z art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie

Sąd pierwszej instancji zgodził się ze skarżącym, iż podnoszony wcześniej przez RIN w B. zarzut niecelowości ustanowienia w tym mieście kolejnej kancelarii notarialnej - wobec ich wystarczającej ilości, nie ma podstaw prawnych.

Skargą kasacyjną J. W. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania względnie na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie przez NSA skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Kasator zarzucił wyrokowi na podstawie art. 174 p.p.s.a. naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. Z art. 145 § 1 pkt 2 w zw. Z art. 107 K.p.a. w zw. Z art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a. polegające na niezastosowaniu i nieuwzględnieniu przez Sąd z urzędu, że decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r., której dotyczy postępowanie, dotknięta jest nieważnością z powodu braku wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 decyzji,

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy art. 152 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że uchylenie i wstrzymanie wykonalności decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. wyrokiem WSA w W. z dnia 3 sierpnia 2006 r. ma taki sam skutek w stosunku do decyzji Ministra sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2006 r. na podstawie, której skarżący został powołany na stanowisko notariusza i w efekcie błędne uznanie, że z chwilą wydania przywołanego orzeczenia WSA skarżący utracił prawo do wykonywania zawodu,

3. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy art. 10 § 1 K.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i nie uwzględnieniu przez Sąd, że Minister Sprawiedliwości nie umożliwił skarżącemu wypowiedzenia się co do całości zebranych dowodów oraz materiałów w sprawie

4. naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 11 pkt 2 P.o.n. poprzez jego błędną wykładnię i w efekcie niewłaściwe zastosowanie w stosunku do oceny osoby skarżącego skutkujące uznaniem, że nie jest on osobą nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza,

5. naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 10 § 3 P.o.n. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że Minister Sprawiedliwości odmówił powołania J. W. na stanowisko notariusza mimo spełniania przez niego przesłanek z art. 11 - 13 P.o.n.,

6. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, art. 77 § 1 K.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i nie uwzględnieniu, że przy wydawaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. Minister Sprawiedliwości nie rozpatrzył wszechstronnie całego materiału dowodowego i nie uwzględnił okoliczności, które świadczyły o spełnianiu przez skarżącego przesłanki z art. 11 pkt 2 P.o.n. w tym m.in. faktu odznaczenia skarżącego przez Prezydenta RP, udziałem skarżącego w organach adwokatury w charakterze członka sądu dyscyplinarnego, aktywizowania się społecznie dla młodzieży oraz poparcia rozstrzygnięcia Ministra Sprawiedliwości na informacjach o postępowaniach dyscyplinarnych przeciwko skarżącemu, które stosownie do art. 95ł P.o.n. nie powinny być brane pod uwagę jako istniejące na skutek zatarcia ukarania,

7. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, art. 75 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w efekcie nieuwzględnienie, że Minister Sprawiedliwości oparł się przy wydawaniu decyzji na dowodach sprzecznych z prawem tzn. informacjach przekazanych przez Okręgową Radę Adwokacką w B. o prowadzonych przeciwko skarżącemu postępowaniach dyscyplinarnych, które uległy stosownie do art. 95ł P.o.n. zatarciu, zaś wszelkie wzmianki o nich powinny być wykreślone z akt, co w zaistniałej sytuacji uniemożliwia powoływanie się na wskazane fakty w toku postępowania dowodowego z mocy prawa,

8. naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 95ł P.o.n. poprzez błędną jego wykładnię skutkująca uznaniem, że mimo usunięcia wzmianki o prowadzonych postępowaniach dyscyplinarnych na skutek zatarcia ukarania możliwe jest opieranie się przez Ministra Sprawiedliwości przy wydawaniu decyzji na informacjach o tych postępowaniach, jeżeli powziął on o nich informację nie z akt skarżącego a bezpośrednio od organu adwokatury

9. naruszenie przepisów postępowania, art. 153 p.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy przez organ bez właściwego zastosowania wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w W. z dnia 3 sierpnia 2006 r. i nieuwzględnieniu tego przez Sąd pierwszej instancji,

10. naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 65 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie, że decyzja Ministra Sprawiedliwości, która jest przedmiotem postępowania narusza prawo skarżącego do wolnego wyboru zawodu,

11. naruszenie przepisów prawa procesowego, art. 151 p.p.s.a. wobec zaistnienia przesłanki a art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej w odniesieniu do zarzutu nieważności decyzji podniósł, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r., która była przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest nieważna w związku z czym Sąd ten nie będąc związanym podstawa skargi powinien te okoliczność uwzględnić z urzędu czego nie uczynił. Okolicznością decydująca o nieważności decyzji, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, jest brak wskazania, zgodnie do treści art. 107 k.p.a., przez Ministra Sprawiedliwości podstawy prawnej rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 decyzji, dotyczącego odmowy powołania J. W. na stanowisko notariusza. W związku z powyższym, zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji powinien na podstawie art. 156 k.p.a. dostrzec, że przedmiotowa decyzja dotknięta jest nieważnością.

W odniesieniu do zarzutu wstrzymania wykonalności decyzji autor skargi kasacyjnej podniósł, iż wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. określił zakres wstrzymania wykonania wyłącznie co do decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2006 r. i rozciąganie zakresu wstrzymania wykonania także na decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. pozbawione jest podstawy prawnej. W tym stanie rzeczy pozostawała ona obrocie prawnym i dlatego tez skarżący pełnił dalej funkcję wykonując obowiązki służbowe.

W zakresie nieskazitelności charakteru i rękojmi wykonywania zawodu autor skargi kasacyjnej podniósł, iż zgodnie z art. 95 ł ustawy Prawo o adwokaturze w momencie rozpoznawania wniosku przez Ministra Sprawiedliwości uległy już zatarciu wszystkie wymierzone skarżącemu kary jakie mu wymierzono w czasie wykonywania zawodu adwokata, zatem ustalenia organu jaki i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zostały oparte o informacje, które nie powinny były być brane przez organ w ogóle pod uwagę, i co do których organ nie powinien nigdy uzyskać informacji. W tych okolicznościach, w ocenie autora skargi kasacyjnej ani organ administracji ani Sad pierwszej instancji nie powinny brać pod uwagę okoliczności dotyczących zatartego już ukarania. Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 sierpnia 2006 r. wskazał, iż Minister Sprawiedliwości powinien oprzeć się przy rozstrzyganiu sprawy na analizie akt osobowych skarżącego. Analiza ta nie dałaby podstaw do wywodzenia argumentów z karania dyscyplinarnego skarżącego, bowiem wzmianka o ukaraniu powinna być z tych akt usunięta.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zarzuca zaskarżanemu wyrokowi naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w powiązaniu z przepisami k.p.a. W tej sytuacji w pierwszej kolejności podlega rozpatrzeniu zarzut naruszenia przepisów postępowania albowiem dopiero po przesądzeniu, iż stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowy albo, iż został skutecznie podważany, można skontrolować proces subsumcji określonego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

Związanie granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) oznacza, iż sąd kasacyjny nie jest władny badać czy zaskarżany wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazanych w podstawie kasacyjnej.

Z 11 zarzutów kasacyjnych 7 dotyczy naruszenia przepisów postępowania (pkt 1, 2, 3, 6, 7, 9, 11)

Konstrukcja zarzutu kasacyjnego opisana w pkt 1 wraz z jego uzasadnieniem zmierza do wykazania, iż Sąd pierwszej instancji niesłusznie oddalił skargę w następstwie wadliwego "zaakceptowania" naruszenia przez organ orzekający przepisów art. 107 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. Naruszenie tychże przepisów sąd powinien wziąć pod uwagę z urzędu na podstawie art. 134 p.p.s.a. tzn. dostrzec, że zaskarżana decyzja dotknięta jest wadą nieważności wobec braku wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia w pkt 2 dotyczącej odmowy powołania na stanowisko notariusza, która w świetle art. 107 k.p.a. powinna zawierać decyzja administracyjna.

Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie albowiem analiza decyzji organu drugiej instancji z dnia [...] października 2006 r. wykazuje, że organ ten wskazał zarówno przepisy postępowania (art. 127 § 3, art. 129 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) jak i przepisy prawa materialnego ( art. 10 § 3 i art. 11 ustawy - Prawo o notariacie w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) spełniając tym samym wymóg, o którym mowa w art. 107 § 1 k.p.a.

Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów zgłaszanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zasadne jest ustosunkowanie się w pierwszym rzędzie do zarzutu określonego w pkt 9 skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ, a następnie przez Sąd pierwszej instancji wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 lipca 2006 r. dotyczących dokonania analizy akt osobowych skarżącego. W ocenie autora skargi kasacyjnej analiza akt nie dałaby podstaw do wywodów na temat kar dyscyplinarnych, albowiem wzmianka o nich powinna być z tych akt usunięta. Sąd pierwszej instancji uchylając decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] go 2006 r. zalecił poddanie ocenie dłuższy okres czasu pracy skarżącego na stanowisku adwokata na obszarze właściwości Okręgowej Izby Adwokackiej w B. w sferze zawodowej jak i życiu prywatnym poprzez wgląd do akt osobowych celem ustalenia czy w/w spełnia przesłankę z art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie, tj. nieskazitelność charakteru i rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Zalecenia powyższe wbrew zarzutom skargi zostały zrealizowane, niemniej należy podzielić stanowisko autora skargi kasacyjnej, iż niedopuszczalna była ocena spełnienia przesłanek wynikających z art. 11 pkt 2 cytowanej Ustawy Prawo o notariacie na podstawie danych o skazaniu dyscyplinarnym, które z mocy art. 95 ł ust 4 pkt 1 i 6 podlegają wykreśleniu i usunięciu z urzędu przez dziekana rady adwokackiej z akt osobowych po upływie 3 lat od daty uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego.

Skoro cytowany przepis przewiduje zatarcie kary dyscyplinarnej (art. 95 ł pkt 6) to sięganie do dowodów potwierdzających ukaranie kandydata na notariusza jest sprzeczne z prawem i stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.ps.a. w zw. z art. 75 k.p.a. co trafnie zarzucono w pkt 6 i 7 skargi kasacyjnej uchybienie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy.

Rację ma także autor skargi kasacyjnej gdy twierdzi, że o utracie nieskazitelności charakteru nie może decydować fakt nieopłacenia składek na samorząd adwokacki w terminie bez uprzedniego wyjaśnienia przyczyn zwłoki w sytuacji gdy ostatecznie składki te zostały uregulowane. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wypowiedziany przez NSA w wyroku z dnia 4 lipca 2006 r. (II GSK 96/06), iż niewyjaśnienie przyczyn zwłoki w płaceniu składek (co ma miejsce w niniejszej sprawie) oznacza brak podstaw do negatywnych ocen w sferze etyczno-moralnej.

W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 10 §1 k.p.a. (pkt 3 skargi kasacyjnej) polegający na uniemożliwieniu stronie wypowiedzenia się na temat braku "zdolności kredytowej" jako przyczyn nieopłacenia składek wprawdzie trafny ale pozostający bez wpływu na wynik sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie.

Bezzasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 152 p.p.s.a. (pkt 2 skargi kasacyjnej) poprzez ustalenie w następstwie jego błędniej wykładni, iż skarżący z chwilą wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji (3 sierpnia 2006 r.), który w pkt 2 stwierdził, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. W ocenie autora skargi kasacyjnej J. W. miał prawo po tej dacie wykonywać zawód notariusza na podstawie decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2006 r. o powołaniu na to stanowisko albowiem decyzja ta nie została uchylona przez Sąd.

Powyższy wyrok uchylający decyzję ostateczną Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2006 r. (pkt 1) spowodował, że decyzja ta nie podlegała wykonaniu (pkt 2), a przede wszystkim spowodował powrót do rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 §3 kpa).

Ponieważ z mocy tegoż przepisu do omawianego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, to w świetle art. 130 §2 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przy braku podstaw z art. 130 § 3 i 4 k.p.a. wstrzymywał wykonanie decyzji wydanej w pierwszej instancji, a więc decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r.

Z powyższego wynika, że po dniu 3 stycznia 2006 r. J. W. nie miał prawa wykonywania zawodu notariusza. Pomimo to oraz wezwania przez Radę Izby Notarialnej w B. do zaprzestania dokonywania czynności notarialnych J. W. kontynuował wykonywanie zawodu notariusza.

W takich okolicznościach chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 10 § 3 oraz błędną wykładnię art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie poprzez uznanie, iż skarżący nie jest osobą o nieskazitelnym charakterze i nie dającą rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu (pkt 4 i 5 skargi kasacyjnej).

Uzasadnienie zarzutów kasacyjnych odnosi się wyłącznie do ustaleń organu zaaprobowanych przez Sąd I instancji a dotyczących braku przesłanek przewidzianych w art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie z uwagi na wymierzone skarżącemu kary dyscyplinarne, którego to stanowiska nie podzielił Naczelny Sąd Administracyjny z powodów omówionych we wcześniejszej fazie uzasadnienia.

Natomiast skarga kasacyjna nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia naruszenia w/w przepisów prawa materialnego w powiązaniu z nieuprawnionym wykonywaniem zawodu notariusza po 3 sierpnia 2006 r.

Nie wykazano na czym polega w tym przypadku błędna wykładnia pojęcia "daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", o którym mowa w art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie. Niezależnie jednak od wadliwości kasacji w tej części podkreślić należy, że nie "daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" osoba, która wbrew prawu, wbrew stanowisku Rady OIN świadczy usługi notarialne nie bacząc na konsekwencje prawne tych usług dla stron biorących udział w czynnościach notarialnych.

W tych okolicznościach nie może również być mowy o nieskazitelności charakteru, na która składa się między innymi etyka i uczciwość w życiu zawodowym, której w niniejszej sprawie zabrakło.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 65 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie prawa do wyboru zawodu z tej przyczyny, że brak było podstaw do bezpośredniego stosowania cytowanego przepisu Konstytucji RP, a kwestię "przejścia" adwokata do zawodu notariusza w sposób precyzyjny regulują przepisy art. 10-13 ustawy Prawo o notariacie określając wymogi jakie winien spełniać kandydat na stanowisko notariusza.

Z przytoczonych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a.