Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 880/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2022 r. sprawy ze skargi Z. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr SKO.4117.28.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy Z. postanowieniem z dnia 15 lutego 2022r. Nr [...], w wyniku rozpoznania wniosku złożonego przez Z. i L. małż. T. oraz S. T. – reprezentowanych przez pełnomocnika - na podstawie art. 61a k.p.a. oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej p.g.k.) odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. W uzasadnieniu wyjaśnił, że sprawa o rozgraniczenie nieruchomości wskazanych we wniosku została już rozstrzygnięta ostatecznymi decyzjami Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia 14 lipca 2020r. nr [...] oraz z dnia 14 lipca 2020r. nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, w wyniku rozpoznania zażalenia wniesionego przez wyżej wymienionych, postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2022 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 4 p.g.k., postępowanie rozgraniczeniowe wymaga wydania postanowienia o jego wszczęciu - odmiennie niż w k.p.a., gdzie samo podanie wszczyna postępowanie administracyjne – w związku z tym, organ ma obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Obejmuje ono m.in. badanie, czy zachodzą do tego podstawy, a w szczególności, czy osobie składającej wniosek przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu oraz czy postępowanie może się toczyć z uwagi na brak wcześniejszego ustalenia granic nieruchomości ostateczną decyzją organu administracji lub prawomocnym postanowieniem sądu (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt OSK 1124/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1685/14, wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 419/14, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2017 r. II SA/Bd 161/17).

Organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, iż sprawa o rozgraniczenie nieruchomości wskazanych we wniosku, została już rozstrzygnięta ostatecznymi decyzjami Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia 14 lipca 2020r. nr [...] oraz z dnia 14 lipca 2020r. nr [...]. Następnie organ wskazał, że na skutek prośby Z. i L. małż. T. oraz S. T. sprawa została skierowana na drogę sądową. Sąd Rejonowy w M. I Wydział Cywilny pismem z dnia 30 września 2021r. poinformował organ, iż w sprawie o sygn. [...] prawomocnie zwrócono wniosek strony o rozgraniczenie, bowiem strona nie uiściła opłaty sądowej w zakreślonym terminie, natomiast w sprawie [...] prawomocnie odrzucono ponowny wniosek o rozgraniczenie. Organ wskazał, że w konsekwencji powyższego, wymienione decyzje z dnia 14 lipca 2020r. stały się ostateczne i prawomocne. Ponadto – jak wyjaśnił w treści uzasadnienia postanowienia organ I instancji - w niniejszej sprawie nie pojawiły się nowe okoliczności uzasadniające przeprowadzenie ponownego postępowania rozgraniczeniowego.

Organ odwoławczy podkreślił, że w art. 61a k.p.a. ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, przy czym jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę nie będącą stroną, zaś drugą - zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, lecz należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (wyrok WSA w Poznaniu z 6.09.2012 r. sygn. akt IV SA/Po 332/12). W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 61 a § 1 k.p.a. i odmówił wszczęcia postępowania, z uwagi na istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Granice przedmiotowej nieruchomości zostały już bowiem ustalone w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym ostateczną decyzją.

W skardze wniesionej od powyższego postanowienia, skarżący Z.T.– reprezentowany przez pełnomocnika – podniósł zarzut naruszenia przez organy obydwu instancji, przepisu art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów, a przede wszystkim nieuwzględnienie istniejącego stanu na gruncie, utrwalonego usytuowaniem ogrodzeń, budynków oraz innych stałych elementów nieruchomości, a także dokumentacji związanej z utworzeniem obszaru ulicy [...] w miejscowości K. gm. Z. i związanej z tym zmiany podkładu geodezyjnego, mającej wpływ na ustalenia merytoryczne geodety przeprowadzającego rozgraniczenie.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że do merytorycznego rozgraniczenia w sprawie nie doszło, gdyż rodzina T. jako strona postępowania nie zaakceptowała propozycji rozgraniczenia przedstawionej przez geodetę w postępowaniu administracyjnym. Wyżej wymienieni złożyli wniosek o kontynuowanie postępowania w trybie sądowym. Sąd Rejonowy w M. jednak prawomocnie odrzucił ich wniosek wobec niewykonania nałożonego zobowiązania, którego nie wykonali ponieważ listonosz - bez ich winy - nie doręczył im listu zawierającego odpowiednie wezwanie Sądu. Wobec tego nie można było kontynuować postępowania rozgraniczeniowego w żadnym trybie, a kwestionowana wersja mapy rozgraniczanych nieruchomości wobec "przeprowadzenia" granicy przez budynki i pomieszczenia mieszkalne domów rodziny T. oraz ich sąsiadów, wykonana została z rażącym naruszeniem przepisów prawa geodezyjnego, kartograficznego i cywilnego. Autor tej propozycji rozgraniczenia nie uwzględnił w procesie sporządzania mapy również zmiany planu zagospodarowania przestrzennego i utworzenia ul. [...] w sąsiedztwie rozgraniczanych nieruchomości, częściowo również na ich terenie. Całkowicie błędne rozgraniczenie przedstawione w dotychczasowej wersji administracyjnej mapy wyklucza możliwość dalszych planów projektowych w zakresie instalacji, urbanistyki i budownictwa w obrębie ul. [...], [...] i [...] w miejscowości K. gm. Z.. Niezależnie zatem do jakiej instytucji postępowania administracyjnego statuowanej w k.p.a. należy w zaistniałej sytuacji się odwołać to dotychczasowy - kwestionowany stan rozgraniczenia administracyjnego - powinien być kontynuowany w postępowaniu administracyjnym, bowiem obecny stan wyklucza możliwość jakiegokolwiek wykorzystania go w obrocie prawnym. Stanowisko w kwestionowanym rozstrzygnięciu Burmistrza, uznać należy za co najmniej przedwczesne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd kontroluje, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Przepis ten przewiduje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania – przesłankę podmiotową, tj. sytuację, gdy podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania nie wykazał interesu prawnego do wystąpienia z takim żądaniem, przez co nie może zostać uznany za stronę postępowania oraz przesłankę przedmiotową, tj. gdy istnieją inne uzasadnione przyczyny, dla których postępowanie nie może być wszczęte.

Zasadnie w zaskarżonej decyzji podkreślił organ odwoławczy, że przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, lecz należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie.

Z akt administracyjnych wynika, że sprawa o rozgraniczenie nieruchomości wskazanych we wniosku, została już rozstrzygnięta ostatecznymi decyzjami Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia 14 lipca 2020r. nr [...] oraz z dnia 14 lipca 2020r. nr [...]. W wyniku wniosku Z. i L. małż. T. oraz S. T. sprawa została skierowana na drogę sądową, jednakże – zgodnie z informacją Sądu Rejonowego w M. I Wydział Cywilny z dnia 27 września 2021r. - w sprawie o sygn. [...] prawomocnie zwrócono odwołanie od decyzji Burmistrza, natomiast w sprawie [...] prawomocnie odrzucono ponowny wniosek o rozgraniczenie. W konsekwencji tego – jak już była o tym mowa wyżej - decyzje z dnia 14 lipca 2020r. stały się ostateczne.

W powyższym zakresie prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji, gdy wniosek strony niezadowolonej z rozgraniczenia zostanie przez sąd zwrócony (na skutek np. jego nieopłacenia) lub dojdzie do umorzenia postępowania (np. wskutek cofnięcia żądania o skierowaniu sprawy do sądu), decyzja o rozgraniczeniu staje się ostateczna ze wszystkimi skutkami, jakie prawo przewiduje dla takich decyzji (por. wyrok WSA w Kielcach z 28.04.2009 r. II SA/Ke 109/09, LEX nr 550501). Wówczas niedopuszczalne jest wydanie kolejnej decyzji w sprawie uprzednio zakończonej ostateczną decyzją, gdyż prowadziłoby to do jej kwalifikowanej wady prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. z uwagi na tożsamość sprawy rozstrzygniętej dwiema decyzjami". (Lang Jacek (red.), Maćkowiak Jarosław (red.), Myśliński Tomasz (red.), Stefańska Ewa (red.). Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, wyd. 11).

Sprawa o rozgraniczenie nieruchomości wskazanych we wniosku, została rozstrzygnięta ostatecznymi decyzjami, gdyż – jak wynika z informacji sądu - w sprawie o sygn. [...] prawomocnie zwrócono odwołanie od decyzji Burmistrza, natomiast w sprawie [...] prawomocnie odrzucono ponowny wniosek o rozgraniczenie. Wobec tego droga sądowa nie została otwarta, a decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości nie została skutecznie wycofana z obrotu prawnego.

Prawidłowo zatem stwierdziły organy obydwu instancji, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy wydania – zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. - postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na zaistnienie przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania.

Nie zasługiwały zaś na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy obydwu instancji, przepisu art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów, a przede wszystkim nieuwzględnienie istniejącego stanu na gruncie, utrwalonego usytuowaniem ogrodzeń, budynków oraz innych stałych elementów nieruchomości, a także dokumentacji związanej z utworzeniem obszaru ulicy [...] w miejscowości K. gm. Z..

Odnosząc się do powyższych zarzutów strony skarżącej podnieść należało, że – jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1047/16 – przy ocenie istnienia przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a tym samym nie gromadzi dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, ponieważ wydając rozstrzygnięcie ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1047/16).

Błędne jest zatem przekonanie zawarte w skardze, że "kwestionowany stan rozgraniczenia administracyjnego - powinien być kontynuowany w postępowaniu administracyjnym, bowiem obecny stan wyklucza możliwość jakiegokolwiek wykorzystania go w obrocie prawnym".

Jak już bowiem była o tym mowa wyżej - niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania i wydanie kolejnej decyzji w sprawie uprzednio zakończonej ostateczną decyzją, gdyż prowadziłoby to do jej kwalifikowanej wady prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. z uwagi na tożsamość sprawy rozstrzygniętej dwiema decyzjami.

Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy administracji, wymienionego w niej przepisu postępowania. Prawidłowo bowiem stwierdziły organy obydwu instancji, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy wydania – zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. - postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Wobec tego, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.