Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 448/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1a ust. 12 lit. a, ust. 18, art.  8, art. 13 § 1, art. 86a § 1 zd. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 54 ust. 1.
journal: Dz.U. 2002 nr 72 poz 665
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 maja 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo bankowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod ( spr. ) Sędzia WSA Renata Kantecka Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 14 września 2011r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia S. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i ich ocena prawna.

Wyrokiem z dnia 18.02.2009 r. sygn. akt "[...]" Sąd Okręgowy orzekł wobec S. W. obowiązek częściowego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłacenie na rzecz Skarbu Państwa (Urzędu Skarbowego) kwoty 10.000,00 zł, w terminie jednego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku. W związku z brakiem dobrowolnego wykonania ww. obowiązku, Naczelnik Urzędu Skarbowego działając jako wierzyciel, w dniu 20.01.2011 r. wystawił tytuł wykonawczy o nr "[...]", obejmujący należność pieniężną z tytułu częściowego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem w kwocie należności głównej 10.000,00 zł. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności w ww. tytule wykonawczym wskazał prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z dnia 18.02.2009 r. Przedmiotowy tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu w dniu 03.02.2011 r.

Następnie organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym o nr "[...]", zawiadomieniami z dnia 24.01.2011 r. nr "[...]" dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w Banku A. (Cz. nr "[...]") oraz zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (Cz. nr "[...]").

Pismem z dnia 31.01.2011 r. nr "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił organ egzekucyjny o zaistnieniu zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej oraz poinformował, iż od dnia 15.02.2011 r. potrącenia z kwoty świadczenia pozostają w depozycie Zakładu do czasu rozstrzygnięcia zaistniałego zbiegu.

Pismem z dnia 07.02.2011 r. zobowiązany zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji środków znajdujących się na zajętym rachunku bankowym. Uzasadniając wniosek wskazał, iż na zajęty rachunek bankowy wpływa jedynie emerytura pomniejszona o zajęcie egzekucyjne komornika sądowego. Z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia, a emerytura jest jego jedynym źródłem utrzymania.

Postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank A., zajętego w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr "[...]". Kierując się treścią art. 17 § 1 w związku z art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyjaśnił, iż uzyskanie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych wiąże się z kumulatywnym spełnieniem przesłanek, jakimi są: wniosek zobowiązanego, wykazanie ważnego interesu strony oraz zgoda wierzyciela. Wskazał również, że cytowana regulacja prawna opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreślił przy tym, iż "ważny interes zobowiązanego" należy interpretować jako "interes mający duże znaczenie, dużą wagę, istotną sprawę dla osoby zobowiązanej", a o jego istnieniu decydują kryteria obiektywne takie jak: zagrożenie życia lub zdrowia, niemożność zdobycia środków na utrzymanie własne lub rodziny, nagłe załamanie koniunktury gospodarczej, zdarzenia losowe niezależne od zobowiązanego zmieniające jego sytuację ekonomiczną na tyle, że zapłata zaległości zagrozi jego warunkom bytowym. W odniesieniu do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, na podstawie znajdujących się w dyspozycji organu dokumentów podatkowych PIT-11 za rok 2007 i 2008 oraz PIT/11C za 2008 r. wskazał dochody, jakie zobowiązany osiągnął w poszczególnych latach, nadto odniósł się do charakteru dochodzonej należności. Wyjaśnił także, iż mimo braku środków pieniężnych na rachunku bankowym, stan ten w przyszłości może ulec zmianie. Zauważył, iż zwolnienie z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego, w przypadku braku innych źródeł skutecznej egzekucji, może doprowadzić do niewykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a tym samym może dojść do niewykonania kary orzeczonej ww. wyrokiem Sądu. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 09.03.2011 r.

Na powyższe postanowienie S. W. wniósł zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, iż na zajęty rachunek bankowy wpływa już potrącona emerytura w ramach egzekucji sądowej w maksymalnej wysokości 25%. W opinii skarżącego, działanie pozwalające na wyższe niż 25% zajęcie emerytury jest niezgodne z prawem. Zobowiązany podniósł, iż zajęcie rachunku bankowego uniemożliwia mu wypłacanie środków pieniężnych na bieżące potrzeby. Zarzucił, iż w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny wziął pod uwagę tylko przychody za lata 2007-2009, tymczasem podanie przychodów za lata 2005-2006, dałoby pełniejszy obraz jego sytuacji materialnej. W jego ocenie, istnienie "ważnego interesu zobowiązanego" w przedmiotowej sprawie jest oczywiste, bowiem dokonane zajęcie pozbawia stronę środków do życia. Podniósł ponadto, iż treść uzasadnienia ww. wyroku Sądu, zgodnie z treścią ustawy o ochronie danych osobowych, należy do informacji tzw. "wrażliwych" i Sąd nie wydał zgody na jego opublikowanie, w związku z czym zażądał wyjaśnień skąd i w jakim celu Urząd Skarbowy otrzymał takie informacje. Nadto ponowił wniosek o zwolnienie wierzytelności z rachunku bankowego do wysokości wpływającej na rachunek emerytury, zaznaczając, iż w przeciwnym razie będzie odbierał emeryturę od listonosza terminowo i bez przeszkód.

Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zażalenia.

Wyjaśnił, iż podstawą jego wydania był przepis art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powołując się na treść ww. przepisu stwierdził, iż zwolnienie spod egzekucji - w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - oznacza niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub z części składników majątkowych zobowiązanego (art. 1 a pkt 21 u.p.e.a.). Zdaniem organu odwoławczego zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do majątku zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku kumulatywnego zaistnienia trzech ustawowo określonych przesłanek, tj. złożenia przez zobowiązanego wniosku w powyższym zakresie, uzyskania na zwolnienie zgody wierzyciela oraz wykazania istnienia ważnego interesu zobowiązanego.

W ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka zwolnienia spod egzekucji dotycząca uzyskania wymaganej w tym zakresie zgody wierzyciela, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wyjaśnił, iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wobec zobowiązanego wskazany organ pozostaje wierzycielem i jednocześnie egzekwuje przysługujące mu należności - jest organem egzekucyjnym, uprawnionym do stosowania egzekucji z rachunku bankowego na podstawie przepisu art. 19 § 1 u.p.e.a. Powołując się na utrwalony w doktrynie pogląd wskazał, iż za bezprzedmiotowe należy uznać wydawanie przez wierzyciela odrębnego postanowienia wyrażającego zgodę (lub odmowę) na zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych w przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie oczywistym jest, że skoro organ egzekucyjny w treści zaskarżonego postanowienia odmówił zwolnienia zajętych wierzytelności z egzekucji, to również jako wierzyciel odmówił udzielenia takiej zgody. Stwierdził ponadto, iż rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego jest prawidłowe, gdyż organ egzekucyjny właściwie ustalił stan faktyczny sprawy, prawidłowo też dokonał oceny przesłanek warunkujących zwolnienie z egzekucji zajętego prawa majątkowego w kontekście okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy. W ocenie organu odwoławczego, w sposób wystarczający przeanalizowano sytuację finansową zobowiązanego S. W., dokonując wyjaśnienia, z jakich przyczyn argumentacja strony nie została uwzględniona. W ocenie organu II instancji także analiza przychodów za lata 2007-2009 była wystarczająca, bowiem odzwierciedlała aktualną sytuację finansową zobowiązanego istniejącą w okresie, gdy obowiązek naprawienia szkody wynikający z ww. wyroku winien zostać przez skarżącego dobrowolnie (a nie przymusowo) wykonany. Zatem, w świetle powyższych argumentów, za całkowicie nieuzasadnione uznał twierdzenia skarżącego, iż organ egzekucyjny winien wziąć pod uwagę uzyskiwane przez niego dochody za lata wcześniejsze - 2005 r. i 2006 r.

Odnosząc się do argumentów zawartych w zażaleniu dotyczących ochrony danych osobowych i ujawnienia treści wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18.02.2009 r., sygn. akt "[...]", Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż przedmiotowy wyrok został przesłany przez Sąd (wpływ do wierzyciela w dniu 25.09.2009 r.) i był podstawą wystawienia tytułu wykonawczego przez organ. Treść wyroku jest dostępna tylko do wiadomości osób prowadzących postępowanie egzekucyjne i postępowanie odwoławcze w ramach pełnionych obowiązków służbowych.

Odnosząc się do okoliczności istnienia ważnego interesu zobowiązanego podkreślił, iż przywołane przez skarżącego okoliczności nie potwierdzają istnienia takiego interesu. Wyjaśnił, iż egzekucję administracyjną uruchamiana się, gdy zobowiązany uchyla się od dobrowolnego wykonania obowiązku, co niewątpliwie miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż w przedmiotowej sprawie brak jest uwarunkowań przemawiających za zwolnieniem z egzekucji zajętej wierzytelności z rachunku bankowego. Podniósł przy tym, że na moment rozstrzygania wniosku na zajętym rachunku bankowym nie znajdowały się środki pieniężne, lecz organ egzekucyjny nie ma wiedzy, jakie środki pieniężne mogłyby wpłynąć na rachunek bankowy i w jakiej części mogłoby to doprowadzić do zrealizowania zajęcia egzekucyjnego. Powołując się na art. 7 § 2 u.p.e.a. stwierdził, iż organ egzekucyjny jest zobowiązany stosować środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Natomiast w ocenie organu II instancji opisywana w zażaleniu trudna sytuacja finansowa zobowiązanego nie przesądza o konieczności zastosowania instytucji wynikającej z przepisu art. 13 u.p.e.a. Stwierdził, iż żadne nadzwyczajne powody lub losowe przypadki, niezależne od podatnika w przedmiotowej sprawie nie miały miejsca. Przyznał przy tym, że zajęcie rachunku bankowego stanowi pewnego rodzaju niedogodność, zauważył jednak, że każdy zobowiązany posiada interes majątkowy w zwolnieniu z egzekucji określonego prawa majątkowego, jednak nie w każdym przypadku interes ten można uznać za ważny. W rozpatrywanej sprawie w ocenie organu odwoławczego, nie wykazano po stronie zobowiązanego posiadania przymiotu ważnego interesu.

Dodatkowo w kontekście ww. okoliczności wskazał, iż instytucja prawna wynikająca z art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów zobowiązanego, jednakże nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Podkreślił, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych. Odstąpienie zaś w przedmiotowej sprawie od zastosowanego środka egzekucyjnego, w sytuacji braku istnienia innego majątku, w ocenie organu II instancji mogłoby doprowadzić do całkowitej bezskuteczności postępowania egzekucyjnego.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie S. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie spawy do ponownego rozpoznania wraz z zaleceniem odblokowania konta do wysokości wpływającej na nie emerytury.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa poprzez jego niewłaściwą interpretację

W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji naruszył jego prawo do swobodnego dysponowania środkami pieniężnymi pochodzącymi z otrzymywanej emerytury, po wcześniejszym dokonaniu maksymalnych potrąceń komorniczych. Wskazał, iż nie sprzeciwia się zasadności zablokowania konta bankowego, jednakże w ocenie skarżącego powyższy środek winien być ograniczony tj. powyżej wpływającej na konto obciążonej już egzekucją emerytury. Podkreślił, iż nie uchyla się od zapłaty zasądzonej na rzecz Skarbu Państwa zapłaty. Wskazał, iż poinformował, że uzyskuje dochody jedynie z tytułu emerytury, z których to wyłącznie można prowadzić postępowanie egzekucyjne. Nie zgadza się ze stanowiskiem organów egzekucyjnych, iż posiadane konto bankowe stanowi jego składnik majątkowy. W ocenie skarżącego tylko wpływające na nie środki pieniężne stanowią składnik majątkowy. W związku z powyższym wyjaśnienia organu odwoławczego w zakresie tzw. "uznania administracyjnego" są niewłaściwe. Nadto skarżący polemizuje ze stanowiskiem organu w kwestii możliwości ewentualnego pojawienia się na koncie bankowym skarżącego dodatkowych środków pieniężnych, z których możliwe byłoby przeprowadzenie egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U nr. 153 poz.1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Sąd, dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z prawem, mógłby je uchylić tylko wtedy, gdyby stwierdził takie naruszenie przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy.

Wprawdzie organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia nie odniósł się bezpośrednio do wyrażonej w zażaleniu obawy podwójnej egzekucji ze świadczenia emerytalnego, poprzez fakt zajęcia rachunku bankowego, na który wpływały środki pieniężne w kwocie pomniejszonej o kwotę egzekwowaną, jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił w niniejszej sprawie art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej w skrócie u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela.

Powyższe oznacza, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego.

Wskazać należy, że norma z art. 13 § 1 u.p.e.a. stanowi dodatkowy środek ochrony na wypadek, gdyby zaistniały nadzwyczajne okoliczności, a przewidziane w ustawie gwarancje w postaci przepisów przewidujących wyłączenia i ograniczenia egzekucji z poszczególnych składników majątkowych zobowiązanego okazały się niewystarczające w danej sytuacji.

W rozpoznawanej sprawie, co nie jest kwestionowane przez skarżącego, występuje tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, w osobie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W takiej sytuacji zajęcie stanowiska wobec wniosku zobowiązanego nastąpiło w rozstrzygnięciu wydawanym przez organ egzekucyjny na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., bez konieczności wydawania odrębnego postanowienia w tym przedmiocie.

Natomiast kwestą sporną jest wystąpienie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego". Oceniając zaskarżone postanowienie w tym zakresie należy stwierdzić, iż organ egzekucyjny rozważając wyrażenie zgody na zwolnienie z egzekucji rachunku bankowego skarżącego jako wierzyciel (organ egzekucyjny) rozważył również przesłankę ważnego interesu zobowiązanego. Oceniając argumentację organu Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż doszło w tym zakresie do naruszenia prawa poprzez błędną interpretację normy prawnej. Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny uznał, iż "ważny interes zobowiązanego" należy interpretować jako "interes mający duże znaczenie" dla zobowiązanego przy czym jak zauważył o jego istnieniu muszą decydować kryteria obiektywne. W oparciu o te kryteria ocenił aktualną sytuację finansową zobowiązanego uznając, iż nie wystąpiła przesłanka uprawniająca do zwolnienia spod egzekucji zajętego prawa majątkowego w postaci rachunku bankowego. Ocenie tej nie sposób zarzucić dowolności. Organ odwoławczy jak i organ egzekucyjny, w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć wyjaśniły, iż fakt, że na zajętym rachunku bankowym nie znajdują się środki pieniężne w wys. podlegającej egzekucji nie stanowi wystarczającej podstawy do zwolnienia ww. prawa majątkowego spod egzekucji. Bowiem nie determinuje to sytuacji, iż w przyszłości na rachunek bankowy nie wpłyną środki pieniężne, z których egzekucja będzie możliwa.

Podkreślić przy tym należy, że dokonana przez organ egzekucyjny, a następnie podtrzymana przez organ wyższego stopnia ocena nie narusza normy prawnej wynikającej z art. 8 u.p.e.a., istotą której jest zagwarantowanie zobowiązanemu minimum egzystencji. W szczególności oznacza ona, że zobowiązany nie może na skutek egzekucji zostać pozbawiony środków do życia. Ustawodawca szczegółowo wyliczył kwoty pieniężne oraz przedmioty niepodlegające egzekucji, gwarantując w ten sposób możliwości utrzymania się przez zobowiązanego bez konieczności korzystania ze środków pomocy społecznej. I tak z art. 8 § 1 u.p.e.a. wynika, iż nie podlegają egzekucji administracyjnej: pieniądze w kwocie 760 zł (pkt 6); wkłady oszczędnościowe złożone w bankach na zasadach i w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, z późn. zm.) (pkt7); oraz wkłady oszczędnościowe złożone w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 1, poz. 2, z późn. zm.)(pkt 8).

Wbrew obawom skarżącego organ egzekucyjny nie ma podstaw prawnych ani też realnych możliwości do przeprowadzenia egzekucji z uzyskiwanego przez skarżącego świadczenia emerytalnego wpływającego na zajęty rachunek bankowy, z którego jak wynika z akt administracyjnych prowadzona jest egzekucja (zawiadomienie z dnia 31.01.2011 r.). W praktyce oznacza to, że do czasu gdy na rachunek bankowy zobowiązanego będą wpływać wyłącznie dochody z tytułu świadczenia emerytalnego z którego potrącana jest wierzytelność w maksymalnej wysokości 25 % świadczenia należnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego nie będzie miał możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji z zajętego rachunku bankowego.

Wyjaśnić przy tym należy, że kwestię rodzaju zobowiązań i ich wysokości, które można potrąceń ze świadczeń pieniężnych wypłacanych na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (a zatem i świadczenia emerytalnego uzyskiwanego przez stronę), szczegółowo uregulował ustawodawca w artykułach od 139 do 141 ww. ustawy. Zgodnie z art. 139 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie - po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych - podlegają potrąceniu, z uwzględnieniem art. 141, następujące należności: (...) m.in sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne (pkt 5). Przy czym w art. 140 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wyraźnie uregulowano granice do jakich mogą być dokonywane potrącenia m.in. ze świadczenia emerytalnego. W stosunku do "innych egzekwowanych należności" a zatem w odniesieniu do należności z tytułu częściowego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, - do wysokości 25 % świadczenia. Jednakże w ust. 2 ww. artykułu zastrzeżono, że w sytuacji gdy egzekucja ma być prowadzona na rzecz kilku wierzycieli, a łączna suma, która może być potrącona, nie wystarcza na pełne pokrycie egzekwowanych należności, organ rentowy dokonuje przekazania potrąconych kwot po uzyskaniu rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego. Do czasu uzyskania tego rozstrzygnięcia kwoty te pozostają w depozycie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 27.04.2011 r. sygn. akt I Co 205/11 doszło do przekazania Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym obu egzekucji ( sądowej i administracyjnej).

Dodać należy, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, co oznacza to, iż w sytuacjach w nich określonych muszą być one stosowane przez organ rentowy (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1997 r., II UKN 372/97, OSNP 1998/19/582).

Odmowa zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego skarżącego prowadzonego przez Bank A. nie narusza "ważnego interesu zobowiązanego" także z uwagi na treść art. 8 u.p.e.a. w zw. z 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe. Według tego przepisu "Środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego".

Podobnie jak regulacje prawne dotyczące potrąceń ze świadczeń wypłacanych na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych również ww. przepis Prawa bankowego określa granicę możliwości prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego skarżącego. Ustawodawca uzależnił możliwość dokonania zajęcia środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym zobowiązanego przez bank wyłącznie do sytuacji gdy suma środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach przekracza wysokość trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego.

Podkreślić należy, że określona w art. 54 ust. 1 Prawo bankowe chwila jest miarodajna dla ustalenia wysokości kwoty zwolnienia, kwota ta pozostaje niezmienna aż do zwolnienia rachunku spod zajęcia i jest limitem nieodnawialnym. Limit ten został dla rachunku bankowego skarżącego określony na dzień wydania tytułu wykonawczego tj. na dzień 20.01.2011 r. i zgodnie z komunikatem Prezesa GUS z dnia 16 lutego 2011 r. (Dz. Urz. GUS 11.3.9), przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w styczniu 2011 r. wyniosło 3.391,30 zł. Tym samym w przedmiotowej sprawie kwota wolna od zajęcia na rachunkach bankowych skarżącego wynosi- 10.173,90 zł.

Reasumując powyższe należy stwierdzić, iż egzekucja prowadzona przez organ egzekucyjny z rachunku bankowego będzie nieskuteczna do czasu, gdy na rachunku bankowym zajętym przez organ egzekucyjny brak będzie środków pieniężnych powyżej ustalonej "kwoty zwolnienia". Podkreślić należy, że w art. 86a § 1 zd. 2 u.p.e.a. ustawodawca wyraźnie zaznaczył, iż " Zajęcie nie dotyczy kwot wolnych od egzekucji".

Odnosząc się do stwierdzeń zobowiązanego, iż rachunek bankowy nie stanowi składnika majątkowego, a jedynie środki pieniężne na nim zgromadzone stanowią taki składnik, Sąd wyjaśnia, że zgodnie art. 1a ust. 18 u.p.e.a. przez zajęcie egzekucyjne należy rozumieć czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Natomiast zgodnie z ust. 12 lit. a u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję prowadzi się m.in. "z rachunku bankowego".

Konkludując powyższe stwierdzić należy, iż zarzut skarżącego, iż odmowa zwolnienia spod egzekucji posiadanego przez niego rachunku bankowego spowoduje zagrożenie dla normalnego funkcjonowania tj. przepływu kwoty emerytury, nie jest uzasadniony. Jak wskazano wyżej, normy prawne zawarte zarówno w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jak i w ustawie o emeryturach i rentach wypłacanych z FUS i ustawie Prawo bankowe gwarantują skarżącemu prawo do posiadania środków do życia w wysokości umożliwiającej utrzymanie się, bez konieczności korzystania ze środków pomocy społecznej.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.