Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 859/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust.2 pkt 2-3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 138 par 1 pkt 1, art. 7, 78 i 84
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2011-2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany "Dyrektorem ARiMR", "organem odwoławczym", "organem II instancji") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwanego: "Kierownikiem Biura Powiatu [...]", "organem I instancji") nr [...] o ustaleniu T. W. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.

Powołane wyżej decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.

Składając do Biura Powiatowego ARiMR w Sz. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, T. W. (zwany dalej: "wnioskodawcą", "rolnikiem", "beneficjentem", "stroną", "skarżącym") podjął 22 marca 2011 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe i z tego tytułu decyzją Kierownika Biura Powiatu [...] z dnia [...] r. przyznana została na jego rzecz płatność rolnośrodowiskowa w łącznej wysokości [...] zł, w tym: dla Pakietu 2. - Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na jednej działce rolnej (oznaczonej literą A) o powierzchni 2,00 ha.

W kolejnych latach rolnik składał wnioski kontynuacyjne dla podjętego zobowiązania, w wyniku których Kierownik Biura Powiatu [...] przyznał wnioskodawcy następujące płatności:

1) decyzją z dnia [...] r. z tytułu analogicznego wariantu na niezmienionej powierzchni w wysokości [...] zł;

2) decyzją z dnia [...] r. z tytułu analogicznego wariantu na niezmienionej powierzchni w wysokości [...] zł;

Kwoty wymienione w poszczególnych decyzjach zostały wypłacone na rachunek bankowy beneficjenta.

W kolejnym wniosku z dnia 14 kwietnia 2014 r. rolnik zadeklarował do płatności uprawy sadownicze na obszarze 2,00 ha w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania).

W dniu 10 lipca 2014 r. grunty objęte wnioskiem zostały poddane kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej, o której to kontroli rolnik został powiadomiony telefonicznie. W jej toku ustalono, że na jedynej zadeklarowanej do wsparcia działce rolnej (oznaczonej literą A) znajduje się 256 sztuk nieowocujących drzewek jabłoni domowej, z czego 65 sztuk spełniających odnośne wymogi w zakresie wysokości i/lub grubości, 188 sztuk niespełniających tych wymogów i 3 drzewka martwe. Inspektorzy Agencji wskazali w treści raportu pokontrolnego (oznaczonego nr [...]), że minimalna obsada wymagana dla stwierdzonego areału (2,00 ha) wynosi - z uwzględnieniem 5% tolerancji – 238 drzewek, z zastrzeżeniem, że winny to być drzewa odpowiadające normom w zakresie wysokości i grubości.

Wnioskodawca odmówił podpisania protokołu z przeprowadzonej inspekcji, składając oświadczenie (dołączone do raportu), zgodnie z którym nie uczestniczył w pracach kontrolerów i nie zgadza się z ustaleniami, jakie poczynili w zakresie liczby drzewek odpowiadających normom, albowiem w przekonaniu strony było ich więcej, niż wskazano w dokumentacji pokontrolnej.

Pismem z dnia 14 lipca 2014 r. wnioskodawca złożył wniosek o uznanie szkody łowieckiej w uprawach rolnych. Do ww. wniosku załączył datowaną na 22 kwietnia 2014 r. umowę ugody, zawartą przez niego z Kołem Łowieckim "W." w K. Umowa dotyczyła ugody w zakresie wysokości odszkodowania za zniszczenia poczynione w uprawach przez dzikie zwierzęta.

Organ I instancji poinformował rolnika, że nie uwzględnił zastrzeżeń co do liczby drzewek spełniających normy z powodu braku ich zasadności oraz o możliwości wniesienia pisemnych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie. Organ pouczył wnioskodawcę, że dla szkód łowieckich wywoływanych przez zwierzynę łowną niezbędny jest protokół oględzin lub ostatecznego szacowania szkód, sporządzony przez upoważnionego przedstawiciela dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, lub inne podmioty upoważnione do tego na mocy odnośnych regulacji prawa łowieckiego.

Wykonując wezwanie organu I instancji, rolnik przedłożył plan i rejestr działalności rolnośrodowiskowej oraz dowody potwierdzające zakup repelentów.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatu [...] w związku z ustaleniami kontroli terenowej, odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.

Decyzja ta w wyniku kontroli instancyjnej została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, zaś wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarga, wyrokiem z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 1276/15, została oddalona.

W dniu 3 lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatu [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 – 2013, wskazując na wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej na gruntach strony w 2014 r.

W toku postępowania strona wniosła o przeprowadzenie dowodów z:

1. oględzin należącej do niego działki z uprawą jabłoni,

2. dokumentów z kontroli przeprowadzanych przez jednostkę certyfikującą w zakresie rolnictwa ekologicznego i z przesłuchania jej pracowników,

3. przesłuchania trojga wskazanych świadków na okoliczność szkód powstałych na gruntach strony i podjętych działań naprawczych,

4. protokołów szacowania strat, złożonych w dniach 15 i 30 września 2014 r. do akt postępowania w sprawie przyznanie płatności na rok 2014,

5. opinii biegłego rzeczoznawcy,

6. załączonych do pisma certyfikatów dot. zgodności upraw z wymogami rozporządzenia Rady nr 834/2007, wydawanych za lata 2011-2014,

7. innych złożonych pism i wyjaśnień.

Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.

Następnie w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatu [...] wydał decyzję nr [...], m.in. na podstawie art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (zwanego dalej "rozporządzeniem nr 65/2011"; Dz. Urz. WE nr L 25 z 28 stycznia 2011r. ze zm.), na mocy której ustalił wnioskodawcy kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011-2013 w łącznej wysokości [...] zł. Podstawą faktyczną dla przyjętego rozstrzygnięcia były ustalenia poczynione w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej na gruntach strony w dniu 10 lipca 2014 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji beneficjent wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania lub skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w tym przepisów prawa unijnego oraz prawa procesowego. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z protokołu szacowania szkód w uprawach przez dzikie zwierzęta z dnia 18 lipca 2014 r.

Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że sprawa opiera się na ustaleniach faktycznych i prawnych, dokonanych w postępowaniu dotyczącym wniosku o płatności na rok 2014 r., uznanych za prawidłowe przez WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 1276/15, które są wiążące dla organów i strony.

Nie ulega zatem wątpliwości – w ocenie organu II instancji - że w roku 2014 stwierdzono w gospodarstwie strony nieprawidłowości, uzasadniające odmowę przyznania płatności za ten właśnie rok z uwagi na niedotrzymanie minimalnej obsady drzew na hektar oraz obecność na gruncie znacznej liczby drzewek jabłoni niespełniających wymogów przewidzianych w odnośnych przepisach krajowych.

Wskazano, że wnioskodawca otrzymał wsparcie z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za lata 2011-2013, zaś kwestie odstępowania od dochodzenia zwrotu płatności dla tego okresu reguluje art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011. Zgodnie z treścią tego przepisu, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie wniosków na lata 2011-2013, do wypłaty środków nie doszło w wyniku pomyłki organu, wobec czego brak jest podstaw do odstąpienia od dochodzenia zwrotu kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wypłaconych stronie za wskazany okres.

Wskazano także, że niespełnienie wymogów przewidzianych dla programu rolnośrodowiskowego, jakie zostało stwierdzone w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej na gruntach strony, nałożyło na organy ARiMR obowiązek odmowy bądź pomniejszenia (w realiach niniejszej sprawy - o 100%) płatności rolnośrodowiskowych, o jakie - w zakresie wariantu 2.9 - wystąpił wnioskodawca, a także, że przedmiotowe pomniejszenie miało zastosowanie również w odniesieniu do wsparcia wypłaconego w latach poprzednich.

Organ II instancji, dokonując analizy kolejnych przesłanek uzasadniających ewentualne odstąpienie od dochodzenia zwrotu kwoty nienależenie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wskazał, iż sytuacja taka w niniejszym przypadku nie zachodziła.

Zdaniem organu odwoławczego deklarowane przez stronę przeprowadzenie czynności naprawczych po dacie kontroli na miejscu, nie może wywierać skutków albowiem nieprawidłowości nie zaliczają się do "drobnych niezgodności" w rozumieniu § 32 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej zwanego: "rozporządzeniem PRŚ 2009"; Dz. U. z 2009r. nr 33, poz. 262 ze zm.).

Dyrektor ARiMR uznał, że przedłożone przez stronę dowody na zaistnienie niekorzystnych, nadzwyczajnych okoliczności nie mogą wywierać skutków prawnych w postaci odstąpienia od zwrotu płatności, gdyż zostały dostarczone z rażącym naruszeniem terminu na dokonanie czynności tego rodzaju. O szkodach łowieckich wnioskodawca wiedział co najmniej od dnia 22 kwietnia 2014 r. (data zawarcia ugody z Kołem Łowieckim "W." w zakresie wysokości odszkodowania z tego tytułu), odnośną informację o zaistnieniu zdarzenia tego rodzaju przedłożył jednakże dopiero w treści pisma z dnia 14 lipca 2014 r., zaś o sporządzenie dowodu (protokół oględzin i ostatecznego szacowania szkody) wystąpił dopiero w dniu 10 lipca 2014 r., uzyskując odnośny dokument w dniu 18 lipca 2014 r. i przedkładając go dopiero w dniu 15 września 2014 r.

W ocenie organu II instancji, nadto czynności jakie rolnik podjął celem zabezpieczenia swojej plantacji były dalece niewystarczające wobec zagrożeń, z istnieniem których - z racji położenia działki na terenach w znacznej mierze zalesionych - powinien był się liczyć. Tym samym - niezależnie od zastrzeżeń, jakie zostały sformułowane pod adresem terminu, w jakim wnioskodawca poinformował Agencję o zaistnieniu szkód w uprawach – wskazano także, że w opisywanej sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania regulacji § 45 pkt 7a i pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 (dalej zwanego "rozporządzeniem PRŚ 2013"; Dz. U. z 2013r. poz. 361). W opinii organu odwoławczego możliwość powołania się na szkody łowieckie, jako na czynnik wyłączający obowiązek dotrzymania zobowiązania i zwrotu uzyskanej z tego tytułu pomocy, występuje o ile uprawy są należycie zabezpieczone przed dziką zwierzyną. Należycie, czyli w sposób zapewniający stały, racjonalny poziom ochrony. Zdaniem organu, zastosowanie grodzenia sznurkiem, niskich osłonek (skutecznych co najwyżej wobec zajęczaków, nie jeleniowatych) i okazjonalne użycie niewielkich ilości repelentów ponad wszelką wątpliwość warunku tego nie spełnia.

Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu swojej decyzji odniósł się szczegółowo do poszczególnych zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego i materialnego, uznając je za bezzasadne i przedstawiając stosowną argumentację w tym zakresie.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji rozpatrzył cały istotny dla sprawy materiał dowodowy, odniósł się do wszystkich dowodów przekładanych przez stronę, nie naruszył także żadnych zasad postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy wprawdzie stwierdził, że decyzja zawiera wady w zakresie przywołanej podstawy prawnej (nadmiernie rozbudowana), to nie wpływają one na sytuację prawną strony w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, rozstrzygnięcie w niej zapadłe jest bowiem prawidłowe, istotne okoliczności faktyczne są omówione i naniesione na adekwatne przepisy, przywoływane bezpośrednio w uzasadnieniu.

Odnośnie zarzucanych naruszeń prawa materialnego, organ wskazał, że w sprawie: 1) nie miała zastosowania regulacja art. 18 ust. 2 rozporządzenia 65/2011 ze względu na charakter stwierdzonych nieprawidłowości; 2) nie miał zastosowania art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, gdyż sprawa nie dotyczyła wniosku złożonego przed dniem 1 stycznia 2010 r.; 3) nie miał zastosowania art. 75 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009, gdyż sprawa dotyczy płatności rolnośrodowiskowych (wym. rozporządzenie stosuje się wyjątkami do tych płatności); 4) nie naruszono art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1974/2006.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Dyrektora ARiMR z dnia [...] r. skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności oraz decyzji organu I instancji, ewentualnie ich uchylenie w całości i umorzenie postępowania albo uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Jednocześnie skarżący wniósł o uznanie zaskarżonej decyzji za wydaną z rażącym naruszeniem terminu załatwienia sprawy określonym w art. 37 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016r., poz. 23), dalej zwanej: "K.p.a.".

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 136 i art. 6 K.p.a. poprzez nierozpoznanie odwołania w prawidłowy sposób, nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów oraz nieustosunkowanie się do wszystkich podniesionych zarzutów, w tym co do błędnie sporządzonego raportu z kontroli na miejscu;

rażące naruszenie art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (dalej zwanego "rozporządzeniem nr 1974/2006"; Dz.U. nr L 368 z 23 grudnia 2006r. ze zm.), poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie zniszczeń dokonanych przez dzikie zwierzęta za przypadek siły wyższej, mimo niezakwestionowania tego faktu przez organy Agencji, przedłożenia przez skarżącego dowodów w postaci dokumentów szacowania szkody oraz pomimo stosowania osłonek i repelentów;

naruszenie art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia 65/2011 poprzez niezastosowanie ich w przedmiotowej sprawie;

przytoczenie nieobowiązującej ustawy, polegające na podaniu jej niewłaściwej nazwy;

naruszenie § 46 i § 58 rozporządzenia PRŚ 2013 poprzez ich niezastosowanie;

naruszenie art. 6 K.p.a. w zw. z § 45 pkt 7a rozporządzenia PRŚ 2013 poprzez ich niezastosowanie i nieuznanie uszkodzenia drzewek za wyjątkową okoliczność, mimo zastosowania przez skarżącego repelentów i osłonek;

naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 7, 78 i 84 K.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (dalej zwanej "ustawą o PROW"; tekst jednolity: Dz. U. z 2013r poz. 173), poprzez:

a. powielenie błędów organu I instancji (nie zebranie i nie rozpatrzenie

materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, odmowę przeprowadzenia żądanego dowodu, bezpodstawne odmówienie wiarygodności przedstawionym dokumentom, nie ustalenie stanu faktycznego);

b. nieustalenie prawdy obiektywnej, nieuwzględnienie słusznego interesu

społecznego oraz obywatela poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, niepowołanie biegłego sądowego.

naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP i art. 8 i 9 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób arbitralny, a tym samym budzący całkowity brak zaufania do organu prowadzącego postępowanie, nieuwzględnienie podniesionego przez organem II instancji braku informowania skarżącego w postępowaniu przed organem I instancji o okolicznościach prawnych i faktycznych, które mogą mieć wpływ na jego sytuację prawną, deprecjonowanie i bezpodstawne nieuwzględnianie dowodów i wniosków dowodowych;

naruszenie art. 7 i 8 K.p.a. w zw. z art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 poprzez niezastosowanie ich w przedmiotowej sprawie i nierozważenie, czy nie zachodzi przypadek drobnej niezgodności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W dniu 17 października 2016 r. skarżący złożył pismo procesowe, w którym ustosunkował się do odpowiedzi na skargę złożonej przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlegała oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm. dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora ARiMR w Sz. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] z dnia [...] r. określającą skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że skarżący w latach 2011-2013 realizował w swoim gospodarstwie rolnym program rolnośrodowiskowy w ramach pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze + jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 2,00 ha. Za lata 2011-2013 otrzymał z tego tytułu płatności w określonej wysokości, to jest w kwocie [...] zł za rok 2011, w kwocie [...] zł za rok 2012 oraz [...] zł za rok 2013.

W roku 2014 skarżący złożył kolejny wniosek (zmodyfikowany do wariantu 2.9) kontynuacyjny o przyznanie płatności na rok 2014, ale z uwagi na niespełnienie warunków, organ I instancji ostateczną decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności.

W rozpatrywanej sprawie ustalono bowiem, że w gospodarstwie rolnym strony w dniu 10 lipca 2014 r. przeprowadzono kontrolę terenową, w trakcie której stwierdzono, że na jedynej zadeklarowanej do wsparcia działce rolnej (oznaczonej literą A) znajduje się 256 sztuk nieowocujących drzewek jabłoni domowej, z czego 65 sztuk spełniających odnośne wymogi w zakresie wysokości i/lub grubości, 188 sztuk niespełniających tych wymogów i 3 drzewka martwe.

Skarżący twierdzi, że powiadomił organ o szkodzie łowieckiej w uprawach rolnych (pismo z dnia 14 lipca 2014 r.). Z akt sprawy wynika nadto, że rolnik w dniu 22 kwietnia 2014 r., zawarł z Kołem Łowieckim "W." w K. ugodę w zakresie wysokości odszkodowania za zniszczenia poczynione w uprawach przez dzikie zwierzęta, a w dniu 18 lipca 2014 r. został sporządzony protokół oględzin i szacowania strat przez rzeczoznawcę.

Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia PRŚ z 2009 r. w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego oraz wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Minimalna obsada drzewek na 1 hektar została określona w załączniku nr 3 do rozporządzenia i wynosi 125 szt.

Jak wyżej wskazano, z ustaleń poczynionych w toku kontroli gospodarstwa strony, które znalazły odzwierciedlenie m.in. w protokole kontroli z dnia 10 lipca 2014 r. wynika, że wymogów tych strona nie dochowała.

Podkreślić w tym miejscu należy, że niedochowanie wymogów, będące podstawą odmowy przyznania wsparcia w ramach programu rolnośrodowiskowego na rok 2014 zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 1276/15. Sąd w orzeczeniu tym potwierdził wiarygodność dowodu w postaci protokołu kontroli terenowej, za niewystarczające ocenił czynności naprawcze i zabezpieczające uprawę dokonane przez rolnika w postaci dodatkowych nasadzeń, stosowanych ogrodzeń działki, osłonek drzewek oraz zakupionych środków odstraszających zwierzynę, potwierdził też zasadność nieuwzględnienia złożonych wniosków dowodowych w zakresie przesłuchania świadków, opinii biegłego rzeczoznawcy na okoliczność szkód powstałych na gruntach skarżącego. Wskazać w tym miejscu należy – na co też słusznie zwrócił uwagę organ w zaskarżonej decyzji - że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. prawomocny wyrok sądu administracyjnego wiąże nie tylko strony postępowania i sąd, który je wydał, ale też inne sądy i organy państwowe. Oznacza to, że w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności za lata 2011- 2013, które jest konsekwencją postępowania za rok 2014 r., wszyscy - zarówno organy, strona jak również Sąd są związani ww. ustaleniami faktycznymi, jak i oceną prawną wynikającą z prawomocnego orzeczenia. Skarżący – wbrew swojemu mniemaniu - nie może zatem skutecznie podważać zaaprobowanej w wyroku mocy dowodowej protokołu z kontroli oraz powtarzać wniosków dowodowych w rozstrzygniętym już zakresie.

Jak wyżej wskazano, spór w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy zasadne jest ustalenie przez organ kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2013, z powodu niezrealizowania przez skarżącego 5-letniego programu rolnośrodowiskowego.

Powtórzyć też wypada, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek ustalenia przez organ I instancji w 2014 r. nieprawidłowości w realizacji wariantu 2.9 i było prowadzone w trybie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej "ustawą o ARiMR"; Dz. U. z 2008r., nr 98, poz. 634 ze zm.). Prawidłowość zastosowania tego trybu w odniesieniu do pomocy, która w przypadku skarżącego przyznana została na podstawie ustawy o PROW, wynika z art. 28 ust. 3 tej ustawy.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR, kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest to, że wypłacone skarżącemu środki publiczne za lata 2011-2013 z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. "a" ustawy o ARiMR.

Wyjaśnić należy, że postępowanie o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jest samodzielnym postępowaniem, w którym w drodze decyzji następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że warunkiem koniecznym wydania w omawianym trybie decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków, nie jest uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11).

Zastosowanie w niniejszej sprawie miał – jak słusznie zauważył organ odwoławczy - również § 27 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2009, zgodnie z którym, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej: 1) działek rolnych, 2) zwierząt, 3) stref buforowych – w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym, że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z § 28 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2009, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z nieprzestrzeganiem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

W rozpoznawanej sprawie przepis ten znajduje zastosowanie, gdyż w sprawie skarżącego stwierdzono zaprzestanie kontynuacji całego podjętego w roku 2011 zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Zatem w świetle przytoczonych przepisów i zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolnośrodowiskową jest oczywiste, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego bez poinformowania organów Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje – co do zasady – podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu. Gwarancją zachowania tych warunków jest właśnie zawarta w § 28 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2009 zasada zwrotu wypłaconej uprzednio płatności.

Przepis ten znajduje umocowanie w art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/11, zgodnie z którym w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie, mają zastosowania do kwot wypłaconych już z tytułu zobowiązania w latach wcześniejszych. Rozporządzenie to, jako akt rangi ustawy i bezpośrednio skuteczny akt prawa unijnego, znajduje zastosowanie w systemie krajowym zgodnie z zasadami "pierwszeństwa prawa unijnego" i "skutku bezpośredniego".

Analiza orzecznictwa wskazuje, że sądy administracyjne przyjmują jednolite stanowisko, iż obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się z obowiązków w jednym roku, nie jest podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być bowiem oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego.

Rozważając obowiązujące w stanie prawnym sprawy przepisy krajowe i wspólnotowe dotyczące zwrotu nienależnie pobranych płatności, należy w tym miejscu odnieść się do podniesionych w skardze (analogicznie jak w odwołaniu) zarzutów nieprawidłowego stosowania przepisów, w tym niezastosowania rozporządzenia PRŚ z 2013 r. (powołano § 46 i 58) oraz art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/11. Sąd uznaje te zarzuty za niezasadne, wskazując przy tym, że kwestie te – co do stosowania w niniejszej sprawie rozporządzenia PRŚ 2009, nie zaś PRŚ 2013 oraz zakwalifikowania stwierdzonych nieprawidłowości do "drobnych niezgodności" - zostały stronie szczegółowo wyjaśnione zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w odpowiedzi na skargę. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie.

Po pierwsze, stwierdzone w dniu 10 lipca 2014 r. nieprawidłowości wskazują, że strona nie dopełniła zobowiązania do realizowania wariantu 2.10. i 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe na działce A w latach 2011-2014. Zobowiązania te, określone zostały w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009 r. (PRŚ z 2009 r.), do którego odesłanie zawarte zostało w § 50 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r. (PRŚ z 2013 r.).

Po wtóre, jeszcze raz powtórzyć trzeba, że zastosowanie art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 65/2011 oznacza, że w razie stwierdzenia po raz pierwszy nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których uchybienie stwierdzono zastosowanie będzie miał zwrot płatności, w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Takie stanowisko, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 70/15; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 449/15). Tym samym, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące błędnego zastosowania przez organ omawianej regulacji, a w konsekwencji nieuprawniony jest też pogląd skarżącego, że stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości należało ocenić wedle art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 65/11. Z powyższych regulacji wyraźnie wynika, że skutkiem naruszenia przepisu § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia PRŚ 2009 jest sankcja w postaci pozbawienia uprawnienia do uzyskania płatności w danym roku, zatem brak jest w tym przypadku możliwości jej miarkowania przez pomniejszenie płatności w zależności od winy, przyczyny lub okoliczności naruszenia oraz w zależności od jego charakteru i zakresu.

W świetle powyższych wywodów oraz treści normatywnej przytoczonych i omówionych przez Sąd, a także wskazanych przez organy, przepisów art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR oraz art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 i § 27 rozporządzenia PRŚ 2009, uznać należy, że orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły okoliczności stanowiące o nienależnym pobraniu przez skarżącego płatności rolnośrodowiskowych w latach 2011-2013 oraz właściwe określiły kwoty tych nienależnych płatności.

W ocenie Sądu, zgodzić się nadto trzeba z organem odwoławczym, że w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przesłanki ograniczające obowiązek zwrotu pobranych płatności, wymienione w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011.

Stosownie do tego przepisu, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1 (cyt. wyżej), nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W kontekście wskazanych przesłanek przyznać należało rację organowi, że wypłata płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2011-2013 nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatności te stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia, że skarżący nie dotrzymał zobowiązania w zakresie przestrzegania wymogu uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym, wynikającego z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia PRŚ 2009, a ujawnienie tego faktu miało miejsce po wydaniu decyzji przyznających płatności na 2011 r., 2012 r., 2013 r. i po wypłacie tych płatności. Słusznie nadto organ zwrócił uwagę, że to wnioskodawca decyduje o treści wniosku, który podpisuje i wnosi do ARiMR. Składając zaś własnoręczny podpis na formularzu wniosku oświadcza, że zna zasady przyznawania za nie płatności oraz zobowiązuje się do przestrzegania nałożonych na rolnika obowiązków, m.in. w zakresie spełnienia wymogów co do ilości i jakości drzewek owocowych (grubości i wysokości). Zatem, nieprzestrzeganie tych zasad i obowiązków wiąże się z koniecznością poniesienia za to odpowiedzialności.

Za znajdujące oparcie w prawie Sąd uznał również stanowisko organów obu instancji, że w sprawie nie wystąpiły określone w art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1974/2006 podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależenie pobranych płatności, gdyż strona nie zgłosiła w wymaganym terminie organowi szkód wyrządzonych na działce przez dzikie zwierzęta.

Zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006, państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Według zaś art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Przy czym samo zaistnienie "siły wyższej" nie jest wystarczające do tego, aby wyłączyć obowiązek zwrotu płatności (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 27/11). Niezbędne jest bowiem również zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej. Jednocześnie określony powyższymi przepisami termin do zawiadomienia organu o wystąpieniu siły wyższej jest terminem materialnoprawnym, przez co nieprzywracalnym, a jeśli pismo informujące strona złożyła z naruszeniem powyższego terminu, pismo to nie może stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 69/10).

Materialnoprawny charakter omawianego 10-dniowego terminu, oznacza, że wyznacza okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego na przykład poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy prawa. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Inaczej mówiąc, termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego, zaś konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności (por. wyrok WSA w Lublinie z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 631/13, CBOSA).

W myśl zaś § 45 rozporządzenia PRŚ 2013, mającego zastosowanie w sprawie na podstawie § 50 ust. 3 tego rozporządzenia, inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest m.in: 8) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego; 9) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Aby można było rozważyć zaistnienie w sprawie wymienionych w powyższych przepisach kategorii sił wyższych, a także innych wyjątkowych okoliczności podnoszonych przez beneficjenta, przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 w kolejnym roku – wymagane było ich zgłoszenie przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. Jest to warunek konieczny, aby możliwe było badanie przez organ zgłoszonych w taki sposób okoliczności.

W ocenie Sądu, organ w ustalonym stanie faktycznym sprawy, słusznie przyjął, że przesłanki, o których stanowią ww. przepisy w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały. Wykazano bowiem jednoznacznie, że okoliczność szkód wyrządzonych przez zwierzynę nie została skutecznie zgłoszona przez stronę ani też przez upoważnioną przez nią osobę na piśmie właściwemu organowi, w wymaganym terminie – tj. w terminie 10 dni od dnia kiedy było to możliwe.

Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy na dzień przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego stwierdzono uchybienia w przestrzeganiu wymagań określonych dla wariantu 2.9 pakietu Rolnictwo ekologiczne. Protokół z odnośnej kontroli wbrew twierdzeniu skarżącego był pełnowartościowym i wiarygodnym dowodem na tę okoliczność, co – jak już wskazano - potwierdził prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2016 r. Skarżący wystąpił o szacowanie szkód dopiero w dniu 10 lipca 2014 r. (dzień kontroli), zaś w dniu 14 lipca 2014 r. skierował pismo do organu informujące o szkodach łowieckich. Z kolei w dniu 18 lipca 2014 r. uzyskał protokół oględzin i szacowania szkód, ale przedłożył go organowi dopiero w dniu 15 września 2014 r. Ponadto, jak też słusznie zwrócił uwagę organ w zaskarżonej decyzji, z przedłożonego przez skarżącego dokumentu ugody z dnia 22 kwietnia 2014 r. wynika jednoznacznie, że w dacie tej już wiedział (miał świadomość) o szkodach w uprawach. Jest oczywiste, że zdarzenia powodujące szkody miały miejsce wcześniej, nawet przed datą 22 kwietnia 2014 r.

Niewątpliwie zatem, z zestawienia tych okoliczności i dat wynika, że skarżący powiadomił organ o szkodach z kilkumiesięcznym opóźnieniem, już po stwierdzeniu nieprawidłowości przez kontrolę, jaka została przeprowadzona w jego gospodarstwie, o której został wcześniej poinformowany. Zdaniem Sądu, nie może ulegać wątpliwości, że strona miała możliwość i powinna była wypełnić swoje obowiązki związane z realizacją programu rolnośrodowiskowego, w celu uniknięcia negatywnych konsekwencji w postaci konieczności zwrotu płatności, wcześniej niż to uczyniła, wiedząc o szkodach już w kwietniu 2014 r. Skarżący, w trakcie postępowania, jak i w skardze nie wskazał żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od powyższego stanowiska. Zarzuty i argumentacja skarżącego, dotyczące braku wiarygodności protokołu z dnia 10 lipca 2014 r., czy pominięcia protokołu szacowania szkód z dnia 18 lipca 2014 r., a także co do błędnej oceny ugody z dnia 22 kwietnia 2014 r. (którą skarżący sam dołączył do pisma z dnia 14 lipca 2014 r.) jest bezzasadną polemiką z prawidłowymi ustaleniami fatycznymi organu, nieznajdującą potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Na korzyść skarżącego – jak trafnie stwierdził organ odwoławczy - nie może zostać uwzględniona okoliczność, że w piśmie z dnia 14 lipca 2014 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia szkód łowieckich. Jednakże przyczyna nieuwzględnienia tej okoliczności jest inna niż podana w odpowiedzi na skargę, a mianowicie – jak wyżej wskazano – termin 10-dniowy ma charakter materialnoprawny, zatem wniosek o jego przywrócenie jako niedopuszczalny nie mógłby odnieść zamierzonego skutku i wpłynąć na wynik sprawy.

Niewątpliwie więc skarżący nie dochował terminu 10 dni od wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności na powiadomienie właściwego organu. Wobec powyższego, powołane w skardze argumenty skarżącego nie mogą wpłynąć na inną ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Skarżący miał możliwość i obowiązek zgłoszenia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, lecz nie uczynił tego właściwemu organowi. Niesporne jest, że zgłoszenia dokonał do koła łowieckiego, a nie Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR. Osoba, która ubiega się o płatności musi dołożyć szczególnej dbałości jeśli chodzi o prowadzenie swoich spraw, ryzykuje bowiem utratę uprawnień. Nie ma żadnego przepisu, który pozwoliłby na uwzględnienie wniosku złożonego po upływie wskazanego 10-cio dniowego terminu.

Odnośnie kwestii stosowania przez rolnika odpowiednich zabezpieczeń przed działaniem dzikiej zwierzyny, jako wyjątkowej okoliczności uzasadniającej odstąpienie od orzeczenia zwrotu nienależenie przyznanych płatności, trafnie również zauważył organ w zaskarżonej decyzji, odwołując się do ustaleń wynikających z kontroli z dnia 10 lipca 2014 r., zaaprobowanych w ww. wyroku z 13 stycznia 2016 r., że czynności jakie podjął skarżący w tym zakresie nie zapewniały stałego, racjonalnego poziomu ochrony, jakiego należało się spodziewać w sytuacji położenia działki na terenach zalesionych.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego są niezasadne. Zostały one oparte na założeniu, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające uznanie siły wyższej bądź innych lub wyjątkowych okoliczności, o których mowa w tych przepisach. Jak już jednak wskazano, twierdzenie to nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.

Zdaniem Sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia wskazanych przepisów procesowych, tj. art. 6, 7, 8, 9, art. 78, 84 w zw. z art. 21 ust. 2 -3 ustawy o PROW. Nie sposób w szczególności zgodzić się z zarzutem skarżącego, że organy niedostatecznie wyjaśniły sprawę, czy nie uwzględniły złożonych dowodów i wniosków dowodowych. Odmienna od zapatrywań skarżącego ocena faktów nie oznacza jeszcze naruszenia prawa.

Sąd nie ma wątpliwości, że organy obydwu instancji zebrały kompletny materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne, postępowanie toczyło się z udziałem strony skarżącej, a czynności procesowe organów nie były obarczone błędami. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji odniósł się także do wszystkich dowodów przedstawionych przez stronę skarżącą i szczegółowo wyjaśnił powody, dla których nie mogły one stanowić podstawy podważenia wiarygodności ustaleń faktycznych. Omówił też wszystkie przepisy prawa, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, odniósł się też do wszystkich zarzutów odwołania. Zdaniem Sądu uzasadnienie decyzji zatem w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.

Reasumując, z uwagi zatem na stwierdzone w przedmiotowej sprawie uchybienia w przestrzeganiu przez stronę wymogów dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości odpowiadającej 100 % płatności odnośnie wariantu 2.10 Uprawy sadownicze + jagodowe (w okresie przestawiania).

W świetle powyższego prawidłowo organ ustalił, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej przyznanej w latach 2011, 2012 i 2013 r. w wysokości [...] zł. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobligowana jest bowiem do podjęcia prawem przewidzianych środków zmierzających do odzyskania wypłaconych nienależnie środków.

Końcowo Sąd zauważa, że poza granicami sprawy, o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., leżały podniesione w skardze kwestie związane z nieterminowym załatwieniem sprawy, przez organ odwoławczy. Do zwalczania przewlekłości prowadzonego przez organy postępowania służy odrębny tryb, który strona ma prawo uruchomić, jeśli uważa, że organy te nie załatwiają sprawy w terminie określonym przepisami postępowania administracyjnego. W konsekwencji uznać trzeba, że zarzuty dotyczące przewlekłości postępowania odwoławczego nie mają wpływu na wynik niniejszej sprawy, której przedmiotem jest decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.