Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1175/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 174 pkt 2, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędziowie NSA Joanna Runge – Lissowska /spr./, Jan Paweł Tarno, Protokolant Urszula Radziuk, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Piotra Ć. i Sabiny W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r. sygn. akt IV SA 4835/02 w sprawie ze skarg Piotra Ć. i Sabiny W. na bezczynność Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 28 października 2002 r., (...) w przedmiocie odmowy uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji ostatecznej dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejściu budynku na własność instytucji, której kosztem budynek ten wykończono oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

OSK 1175/04

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 26.03.2004 r. IV SA 4835/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi Sabiny W. i Piotra Ć., oddalił skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu budynku przy ul. M. 26 w P. na własność instytucji, której kosztem budynek ten wykończono oraz uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 28.10.2002 r. (...) w przedmiocie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny w jakim doszło do wydania tego rozstrzygnięcia.

Prezydium Rady Narodowej w P., decyzją z dnia 10.06.1961 r., na podstawie art. 9 dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o wykonaniu budowy i nadbudowie niektórych budynków mieszkalnych /Dz.U. nr 49 poz. 325/, orzekło, że budynek mieszkalny wykończony przez Zakłady Sprzętu Komunikacyjnego w P. przy ul. M. 26, stanowiący własność Zofii G., przeszedł na własność Zakładów Sprzętu Komunikacyjnego w P. wraz z gruntem stanowiącym część składową nieruchomości, za odszkodowaniem. Pismem z dnia 31.12.1990 r. uzupełnionym pismem z dnia 8.04. 1991 r. spadkobierczynie Zofii G.: Sabina W. i Maria Ć. wystąpiły o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zarzucając, iż została skierowana do ich matki nieżyjącej w dniu wydania decyzji, a także, że koszt nadbudowy był niższy niż 50%, co powinno uniemożliwić przejęcie nieruchomości w trybie dekretu z 1952 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia 5.10.1991 r. odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15.01.1993 r. uchylił decyzję Ministra, który, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 11.12.1995 r., stwierdził, iż decyzja z dnia 10.06.1961 r. została wydana z naruszeniem prawa, gdyż jakkolwiek wyliczenie nakładów było prawidłowe, a przejęty budynek przeznaczony był na cele mieszkalne, a nie użytkowe, to jednak w chwili wydawania decyzji Zofia G. nie żyła i decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, ale od jej wydania upłynęło 10 lat i stwierdzenie nieważności nie jest możliwe. Decyzja ta nie została zaskarżona. Pismem z dnia 19.02.2002 r. Sabina W. i Piotr Ć. /spadkobierca Marii Ć./ wystąpili do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o uchylenie jako nieważnej decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z dnia 10.06.1961 r., a organ wezwał ich do sprecyzowania, czy żądanie uchylenia decyzji z dnia 10.06.1961 r. dotyczy wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 11.12.1995 r. i wskazania, która z przesłanek wymienionych w art. 145 par. 1 Kpa zachodzi w sprawie lub wskazanie w jakim trybie ma zostać uchylona decyzja z 10.06.1961 r. Odpowiadając na wezwanie Sabina W. oświadczyła, że wnosi o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji z dnia 10.06.1961 r., zaś Piotr Ć., że jego żądanie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 10.06.1961 r., która jest dotknięta wadą wskazaną w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, bowiem decyzja z dnia 11.12.1990 r. rozstrzyga sprawę tylko w części dot. art. 156 par. 1 pkt 4 Kpa, ale nie obejmuje całości sprawy, w szczególności co do zarzutu rażącego naruszenia prawa. Postanowieniem z dnia 20.06.2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia 11.12.1995 r. i decyzją z dnia 14.08.2001 r. odmówił jej uchylenia. Sabina W. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podniosła, że występowała o uchylenie jako nieważnej decyzji z dnia 10.06.1961 r., a o wznowienie postępowania wystąpiła dnia 7.05.2002 r. informując o dacie odnalezienia dokumentów istotnych w sprawie, zaś Piotr Ć. w piśmie z dnia 31.08.2002 r. kategorycznie zaprzeczył, aby występował o wznowienie postępowania w pismach z dnia 19.02.2001 r. i 10.05.2002 r. Decyzją z dnia 28.10.2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 14.08.2002 r., a skargę do sądu administracyjnego wnieśli Sabina W. i Piotr Ć., przy czym Piotr Ć. poza zarzutami dot. decyzji zarzucił także, iż organ nie wydał decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 10.06.1961 r. jako dotkniętego wadą wskazaną w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Oddalając skargę Piotra Ć. na bezczynność Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż jest ona niezasadna, gdyż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w decyzji z dnia 11.12.1995 r. wydanej w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia odniósł się szczegółowo do zarzutu rażącego naruszenia prawa i ocenił go jako bezpodstawny, uznając jedynie, że orzeczenie dotknięte jest wadą określoną w art. 156 par. 1 pkt 4 Kpa. Natomiast za zasadne Sąd uznał skargi dotyczące decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 28.10.2001 r., jednakże z przyczyn nie podnoszonych w skargach, a które Sąd obowiązany jest uwzględniać z urzędu, Wojewódzki Sąd podkreślił, co następuje:

Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa następuje, zgodnie z art. 147 Kpa, tylko na żądanie strony, a w sprawie niniejszej strony nie żądały wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 11.12.1995 r., bowiem w piśmie z dnia 7.05.2001 r. Sabina W. jednoznacznie podała, że wnosi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej orzeczeniem z dnia 10.06.1961 r., zaś Piotr Ć., że domaga się stwierdzenia nieważności tego orzeczenia, a jego wystąpienie nie dotyczy wznowienia postępowania. O ile w okolicznościach sprawy można by uznać, że organ wydając postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z dnia 11.12.1995 r. przyjął korzystną dla stron, w jego ocenie, interpretację zgłaszanych żądań, o tyle, rozpoznając ponownie sprawę odmowy uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu, nie mógł podtrzymać takiej interpretacji pism skarżących, a to wobec jednoznacznego i kategorycznego stwierdzenia przez Sabinę W. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i Piotra Ć. w piśmie z dnia 31.07.2001 r., że nie występowali o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 11.12.1995 r. Należy przy tym wskazać, iż organ przeoczył, że zgodnie z art. 148 par. 1 Kpa wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa może być dokonane w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym ujawnione zostały dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Sabina W. oświadczyła, że dokumenty są nowymi dowodami w sprawie, odnalezionymi w styczniu 2002 r., żądanie wznowienia postępowania zgłosiła w maju 2002 r. i w tych okolicznościach, niezależnie od tego czy żądanie miałoby dotyczyć postępowania zakończonego orzeczeniem wydanym w trybie zwykłym w 1961 r., czy też postępowania nadzorczego, zakończonego decyzją z 1995 r. wznowienie byłoby niedopuszczalne z powodu niezachowania terminu zastrzeżonego w art. 148 par. 1 Kpa. Wobec tego zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia 14.08.2002 r., jako wydane z istotnym naruszeniem art. 147 par. 1 Kpa i art. 148 par. 1 Kpa, podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

Skargi kasacyjne od tego wyroku wnieśli, reprezentowani przez adwokata, Sabina W. domagając się uchylenia wyroku w punkcie 2-gim i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 148 par. 1 Kpa przez przyjęcie, że nie złożyła skutecznie wniosku o wznowienie postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na nie rozpatrzenie przez Sąd meritum sprawy zażalenia na wydane decyzje z dnia 14.08.2001 r. i z dnia 28.10.2002 r., a w efekcie wynik sprawy oraz Piotr Ć., domagając się uchylenia wyroku z pkt-ach 1 i 2 i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to art. 3 par. 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie bezzasadności skargi na bezczynność organu, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarg, które w istocie są niemal identyczne, podniesiono, co następuje:

Wniosek złożony w latach 1990-1991, a w szczególności z dnia 19.05.1995 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 10.06.1961 r. miał za podstawę art. 156 par. 1 pkt 2 i 4 Kpa i decyzja z dnia 11.12.1995 r. stwierdzająca, że została ona wydana z naruszeniem prawa, została sformułowana wadliwie, bowiem organ powinien wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 158 par. 1 Kpa a nie art. 158 par. 2 Kpa, gdyż skoro podstawą wszczęcia postępowania był art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, to wydanie decyzji na podstawie art. 158 par. 2 Kpa, z powołaniem się na okres przedawnienia, było niedopuszczalne czego nie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny i wobec tego oczywistym powinno było być dla Sądu, że chodzi o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 10.06.1961 r. Taki cel skłonił skarżących do złożenia wniosku z dnia 19.02.2002 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 10.06.1961 r. mimo powstania formalnych okoliczności /odnalezienie dokumentów/ dla wznowienia postępowania. Nie może ostać się twierdzenie Sądu, że Sabina W. w piśmie z dnia 7.05.2002 r. podała, że wnosi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej orzeczeniem z dnia 10.06.1961 r., tym samym, że nie składała wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 1995 r., gdyż takiej treści pismo to nie zawiera, i poza wykazywaniem przez Sąd uchybień formalnych nie może się ostać, zaś na poprawność złożonego wniosku wskazuje pismo organu z dnia 17.05.2002 r., z którego treści wynika obowiązek dołączenia określonych dokumentów. Dokumenty te zostały odnalezione pod koniec stycznia 2002 r. i niezrozumiałe i bezpodstawne są twierdzenia Sądu, że żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone po terminie, skoro intencja unieważnienia wynika z wniosku z dnia 19.01.2002 r. Skargi na decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zostały uwzględnione z innych przyczyn niż przytoczone przez skarżących, ale stanowisko Sądu jest chybione, formalistyczne i niezrozumiałe, gdyż jego uzasadnieniem było wskazanie, że strony nie zgłaszały żądania wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 11.12.1995 r., a w istocie domagały się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 10.06.1961 r. poprzez wznowienia postępowania w sprawie. Organ rozpoznając wnioski stron wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia 11.12.1995 r., zatem stanowisko Sądu jest jedynie na użytek nie rozstrzygnięcia sprawy co do jej meritum, a nie w kwestii uchylenia decyzji z dnia 11.12.1995 r., prowadzącej do wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z dnia 10.06.1961 r. Uchylenie przez Sąd decyzji prowadzi do takiego stanu prawnego /co wynika dopiero z uzasadnienia wyroku/, iż w efekcie nie wzruszone zostały decyzje z 1961 r. i 1995 r. Nie oddalenie skargi a uchylenie zaskarżonych decyzji, z uwagi na treść uzasadnienia wyroku /złożenie wniosku o wznowienie postępowania po terminie/ uniemożliwia skarżącym podjęcie jakichkolwiek działań prowadzących do unieważnienia decyzji z dnia 10.06.1961 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne nie mogły być uwzględnione bowiem nie posiadały usprawiedliwionych podstaw.

W skardze Sabiny W. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu zarzucono naruszenie art. 148 par. 1 Kpa. Zgodnie z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jednakże należy wziąć pod uwagę fakt, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych /art. 173 par. 1 cyt. ustawy/, a wobec tego zarzut, o którym mowa w art. 174 pkt 2 powinien dotyczyć tych przepisów postępowania, które miały bezpośrednie zastosowanie w postępowaniu przed sądem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego po dniu wejścia w życie cyt. wyżej ustawy nie mają zastosowania do postępowania przed sądami administracyjnymi, a jedynie w ich świetle sądy te oceniają działania organów administracji, bowiem kryterium orzekania to zgodność a prawem, jak wynika z art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/. Zarzut naruszenia art. 148 par. 1 Kpa, który to przepis nie miał bezpośredniego zastosowania w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, nie jest zatem trafny w rozumieniu cyt. wyżej art. 174 pkt 2. Sąd ten tylko ocenił czy organ prowadzący postępowanie zgodnie z tym przepisem uznał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie. Gdyby jednak nawet uznać, że tak przytoczona podstawa kasacyjna jest prawidłowa w rozumieniu ww. art. 174 pkt 2 to i tak należy zwrócić uwagę, że naruszenie przepisów musiałoby mieć wpływ na wynik sprawy. Jeżeliby nawet nie zgodzić się z oceną Sądu co do faktu złożenia wniosku o wznowienie postępowania po terminie, to i tak nie miało to wpływu na wynik rozstrzygnięcia z tego względu, że zasadniczą okolicznością w sprawie było to, że wnioski skarżących nie dotyczyły wznowienia postępowania, jak to zauważył Sąd. Uchylenie zatem zaskarżonej decyzji było zasadne.

Z kolei Piotr Ć. zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 par. 2 pkt 8 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie, że skarga na bezczynność była bezzasadna. Art. 3 par. 2 tej ustawy określa kognicję sądów administracyjnych, zawierając katalog spraw, w których mogą być wnoszone skargi do tych sądów. Punkt 8 tego przepisu stanowi że jedną ze spraw, w których skarga może być złożona jest bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Skarga na bezczynność organu w sytuacji gdy ten nie wydaje decyzji, art. 3 par. 2 pkt 1, służy zatem do sądu administracyjnego i tylko wówczas gdyby w takiej sprawie skarga została wniesiona, a sąd uznał ją za niedopuszczalną z tego powodu, że nie służy skarga na bezczynność gdy organ w terminie nie wydaje decyzji w sprawie, którą w jakiś sposób powinien rozstrzygnąć zarzut naruszenia art. 3 par. 2 pkt 8 byłby zasadny. W sprawie skargi Piotra Ć. Wojewódzki Sąd nie odrzucił jego skargi na bezczynność, a jedynie uznał ją za niezasadną z przyczyn, które wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zarzut ten jest zatem chybiony.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.