Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 345/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Protokolant Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lutego 2006 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za usunięcie krzewów 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 30 grudnia 2005 r., nr [...] w punkcie drugim i trzecim decyzji, 2/ określa, że zaskarżone decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane, 3/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A w S. kwotę 9756,40 zł (dziewięć tysięcy siedemset pięćdziesiąt sześć złotych i czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia 30 grudnia 2005 r., na podstawie art. 83 ust. 1, art. 84 ust. 1, 2, 3, art. 85 ust. 5 i 7, art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. nr 92, poz. 880 ze zm.), Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 28 października 2004 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2005 (MP nr 44, poz. 779) oraz art. 104 k.p.a. zezwolił B Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, działającemu w imieniu inwestora - A w S. na usunięcie krzewów rosnących w obrębie miejscowości G. i W. kolidujących z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej S.-W.-U. oraz ustalił w punkcie 2 decyzji opłatę za ich usunięcie w wysokości 238.272,00 zł., jednocześnie w punkcie 3 nakazał zapłacenie powyższej kwoty Gminnemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A żądając uchylenia pkt 2 i 3 decyzji.

W uzasadnieniu odwołujący się zarzucił organowi, iż ten ustalając opłatę za wycięcie krzewów nie zastosował w niniejszej sprawie przepisu art. 86 ustawy o ochronie przyrody, który wyczerpująco wylicza wyjątki od zasady pobierania opłat za usuniecie drzew i krzewów.

W ocenie odwołującego się drzewa i krzewy o zgodę na wycięcie których wystąpiła w niniejszej sprawie strona postępowania znajdują się pod linią elektroenergetyczną powodując zagrożenie bezpieczeństwa tej linii. Tym samym należało stwierdzić brak podstaw do pobrania opłaty.

Ponadto w treści odwołania wskazano, iż termin uiszczenia opłaty określony w decyzji tj. 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji jest nieuzasadniony. W ocenie odwołującego się opłata za wycięcie krzewów winna być wymagalna po terminie rozpoczęcia przebudowy linii bądź po jej zakończeniu, bowiem nie można wykluczyć, iż w przypadku utrzymania w mocy decyzji co do opłaty wnioskodawca odstąpi od przebudowy linii, a tym samym od wycięcia krzewów.

Odwołujący się wniósł także o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości w razie utrzymania przez organ drugiej instancji w mocy decyzji w części dotyczącej obowiązku zapłaty za usunięcie krzewów i terminu jej zapłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 lutego 2006 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, iż podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. nr 92, poz. 880 ze zm.).

Organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie odwołujący nie kwestionował wysokości opłaty, nie zgodził się natomiast z obowiązkiem jej zapłaty.

W związku z tym w odwołaniu powołał się na przepis art. 86 ustawy o ochronie przyrody, który określa sytuacje w których nie pobiera się opłat. Taką sytuację stanowi miedzy innymi powstanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia w istniejących obiektach budowlanych.

Na wstępie organ ustalił, iż linia elektroenergetyczna stanowi obiekt budowlany zgodnie z art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) w związku z art. 2 pkt 11 ustawy w z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 100, poz. 1086 ze zm.), a zatem w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie przepis art. 86 ustawy o ochronie środowiska.

Następnie, SKO po przeanalizowaniu całego materiału dowodowego uznało, iż brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących na realne zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia przez rosnące pod linią energetyczną i w jej obrębie krzewy. W ocenie organu krzewy mogą utrudniać prowadzenie robót związanych z przebudową czy też z eksploatacją linii, ale samo ich istnienie nie stanowi zagrożenia. Poza tym wnioskodawca nie wykazał na czym to zagrożenie mogłoby polegać.

Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnego wyznaczenia terminu uiszczenia przedmiotowej opłaty organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 84 ustawy o ochronie przyrody uiszczenie opłaty następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca jej wysokość stała się ostateczna, ale na wniosek, złożony w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, opłatę można rozłożyć na raty lub przesunąć termin jej płatności, na okres nie dłuższy niż 3 lata, jeżeli przemawia za tym sytuacja materialna wnioskodawcy.

Organ wyjaśnił ponadto w kwestii wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji w razie odmowy uchylenia jej pkt 2 i 3, że ewentualne wyeliminowanie tejże decyzji z obrotu prawnego możliwe jest jedynie w toku nowego postępowania wszczętego na wniosek strony w trybie art. 155 k.p.a.

Skargę na powyższa decyzję wniósł A Spółka Akcyjna żądając jej uchylenia oraz zarzucając naruszenie przepisów art. 86 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 86 ust. 2 i art. 84 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. nr 92, poz. 880 ze zm.).

W uzasadnieniu skarżący argumentując swoje stanowisko powołał się na treść Polskiej Normy E 05100-1 (Elektroenergetyczne linie napowietrzne – projektowanie i budowa), zgodnie z którą pod linią energetyczną wyjątkowo i to w odległości co najwyżej 250 cm od przewodów elektroenergetycznych mogą rosnąć drzewa i krzewy. Powinny one być obcinane i pielęgnowane przez właściciela gruntu jego kosztem.

Ponadto zgodnie z przedmiotową normą wzdłuż linii elektroenergetycznej powinien zostać zachowany pas techniczny o różnej szerokości – w tym przypadku jest to 8,5 m z każdej strony. Także w pasie tym nie mogą rosnąć krzewy i drzewa.

W ocenie skarżącego rygory te spowodowane są możliwością powstania zagrożenia pożarowego, bowiem nadmierny wzrost drzew, krzewów, czy samosiejek, pod wpływem warunków atmosferycznych (np. silne wiatry, częste w omawianym obszarze) lub ludzkiej lekkomyślności może doprowadzić w konsekwencji do zwarć przewodów i do pożarów. Tego typu sytuacje miały bowiem już miejsce i skarżący w związku z tym ponosił znaczące straty spowodowane przerwami w dostawie energii elektrycznej.

Skarżący chciał wykorzystać przebudowę linii do realizacji obowiązków wynikających z ustawy o prawie energetycznym, czyli zapewnić trwałość i pewność zasilania odbiorców oraz wyręczyć właścicieli gruntów z obowiązków wynikających z przepisów ochrony środowiska i przyrody poprzez oczyszczanie gruntów pod i obok linii z istniejących nasadzeń oraz samosiejek.

Ponadto jak zauważyła strona skarżąca drzewa i zakrzaczenia pod i obok linii znacząco utrudniają do niej dojazd oraz jej remont i konserwację, stanowiąc tym samym zagrożenie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Skarżący odniósł się także do kwestii terminu uiszczenia opłaty, twierdząc iż w art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody ustalono jedynie okres karencji w opłacie, a nie określono rozpoczęcia terminu zapłaty jak to uczynił wójt w swojej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Ponadto odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, iż rzeczywiście w pasie technicznym linii elektroenergetycznej nie mogą znajdować się drzewa ani krzewy, jednakże zaniedbania w tej kwestii spowodowane zostały przez niesystematyczną konserwację terenu, za którą odpowiadał wnioskodawca.

Organ wywodził, że gdyby wnioskodawca nie zaniedbał swojego obowiązku, nie istniała by wtedy potrzeba uiszczenia przedmiotowej opłaty.

Ponadto podkreślono, iż powodem usunięcia krzewów nie jest konserwacja, ale przebudowa linii w ramach inwestycji. A zatem wnioskodawca planując inwestycję powinien także zarezerwować środki na ewentualne opłaty publiczne, w tym na usunięcie krzewów i drzew.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

W przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna.

W myśl art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. nr 92, poz. 880 ze zm.) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela.

Zgodnie zaś z przepisem art. 84 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. nr 92, poz. 880 ze zm.) posiadacz nieruchomości z zasady ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów.

Opłaty nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, a następnie wyliczona na podstawie odrębnych przepisów opłata zostaje wskazana w zezwoleniu (art. 84 ust. 2,3).

Ustawodawca przewidział jednakże możliwości zwolnienia z uiszczenia przedmiotowej opłaty określając w art. 86 przesłanki, których zaistnienie zwalnia wnioskodawcę z obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty.

Podstawą zwolnienia z uiszczenia opłaty jest między innymi powstanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych przez drzewa (art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie środowiska).

Możliwość zwolnienia wnioskodawcy z przedmiotowej opłaty wiąże się z obowiązkiem spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze musi występować w obrocie prawnym istniejący obiekt budowlany, a po drugie rosnące drzewa czy krzewy muszą zagrażać bezpieczeństwu ludzi lub mienia w tym obiekcie budowlanym.

Bezspornym jest iż naziemne przewody i urządzenia elektroenergetyczne są obiektem budowlanym, co wynika z art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) w związku z art. 2 pkt 11 ustawy w z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 100, poz. 1086 ze zm.).

W kwestii tej Sąd podziela stanowisko organu drugiej instancji.

Natomiast odnosząc się do drugiej przesłanki, wskazać należy, iż w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji uznały, iż rozrastające się pod oraz obok linii elektroenergetycznej krzewy nie stwarzają zagrożenia dla mienia i życia ludzi. Dopiero w treści odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji stwierdził, iż pas techniczny linii elektroenergetycznej powinien być wolny od drzew i krzewów. Dodał jednakże, iż zadrzewienie pasa wynika w przedmiotowej sprawie z niedbalstwa wnioskodawcy, który powinien w zaistniałej sytuacji zapłacić za prawo oczyszczenia tego pasa.

Nie sposób się jednak z tą opinią zgodzić.

Ustawodawca jednoznacznie wskazał, w jakich okolicznościach nie trzeba uiszczać opłaty. W art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody mowa jest o powstaniu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych przez rosnące drzewa. Brak w przepisie przesłanki wymagającej stwierdzenia braku winy wnioskodawcy, co do ewentualnych zaniedbań będących przyczyną zagrożenia.

Przepis jasno stanowi, że w przypadku powstania zagrożenia nie uiszcza się opłaty. Wystarczy zatem powstanie samego zagrożenia, bez ustalania z czyjej winy to zagrożenie powstało.

Linie elektroenergetyczne zaprojektowane, zbudowane i eksploatowane zgodnie z wymaganiami obowiązujących przepisów, a w szczególności: prawa budowlanego, przepisów ochrony przeciwporażeniowej, Polskich Norm wprowadzonych do obowiązkowego stosowania i innych przepisów wynikających z technologii wytwarzania energii elektrycznej nie stwarzają co do zasady zagrożenia dla swego otoczenia.

Jednakże jednym z warunków utrzymania bezpieczeństwa eksploatacji linii elektroenergetycznych jest utrzymanie obszaru wokół nich w stanie bezdrzewnym.

Obowiązek ten określa Norma PN-E-05100-1:1998 Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa. Linie prądu przemiennego z przewodami roboczymi gołymi [1]. Norma ta zastąpiła dokument sprzed prawie 30 lat o symbolu PN-75/E-05100, w zakresie dotyczącym linii z przewodami gołymi.

Norma dotyczy linii z przewodami gołymi pracującymi przy napięciach: niskich do 1 kV oraz średnich i wysokich do 400 kV włącznie, a także przewodów telekomunikacyjnych zawieszonych na konstrukcjach wsporczych linii elektroenergetycznych.

W treści swej norma ta zawiera między innymi obowiązek przeprowadzania okresowego przycinania gałęzi lub wycinania całych drzew w otoczeniu linii elektroenergetycznych.

I tak pod linią energetyczną nie mogą znajdować się krzewy i drzewa w odległości do 2,5 m od przewodów elektroenergetycznych. Wzdłuż linii elektroenergetycznej powinien być poprowadzony pas techniczny na którym nie mogą rosną krzewy i drzewa (w niniejszej sprawie jest to 8,5 m z każdej strony).

Norma ta została wprowadzona by zapobiec uszkodzeniom linii spowodowanych kolizją z drzewami oraz pożarami, szczególnie na gruntach leśnych.

Bezspornym jest, iż pozostawienie pod i obok linii elektroenergetycznej drzew i krzewów zagraża obiektowi budowlanemu jakim niewątpliwie jest linia elektroenergetyczna.

Pozostawienie wysokich krzewów oraz drzew zwiększa ryzyko powstania zagrożenia dla linii elektroenergetycznej, bowiem w razie silnych wiatrów, czy też pożaru lasu przedmiotowy drzewostan bezsprzecznie przyczyni się do uszkodzenia mienia. Aby uniknąć takiego zagrożenia należy usunąć znajdujące się pod i obok linii elektroenergetycznej krzewy i drzewa.

Mając natomiast na względzie kwestie terminu uiszczenia przedmiotowej opłaty, to podzielić należy stanowisko obu organów administracji publicznej, bowiem zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody uiszczenie opłaty następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość opłaty stała się ostateczna. Ewentualnie na wniosek, złożony w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja, o której mowa w ust. 2, stała się ostateczna, opłatę można rozłożyć na raty lub przesunąć termin jej płatności, na okres nie dłuższy niż 3 lata, jeżeli przemawia za tym sytuacja materialna wnioskodawcy (ust. 6).

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 30 grudnia 2005 r. w części kwestionowanej odwołaniem.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ pierwszej instancji powinien w pierwszej kolejności dokonać właściwych ustaleń w przedmiocie zagrożenia stwarzanego dla funkcjonowania linii energetycznej wskutek istnienia pod tą linią drzew i krzewów. W tym przedmiocie powinien wziąć pod uwagę także treść norm wskazanych przez skarżącego.

Dokonując powyższej oceny organ ten powinien także wziąć pod uwagę okoliczność, że wynikające z przepisów art. 84 i nast. ustawy o ochronie przyrody opłaty nie mogą stanowić swoistej kary za zaniedbania podmiotów zobowiązanych do pielęgnowania zieleni, ponieważ zwolnienia przewidziane w art. 86 ustawy dotyczą sytuacji w których zachodzą przesłanki wskazane w tym przepisie bez konieczności ustalania z czyjej winy sytuacje te powstały.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Sąd zawarł również w wyroku orzeczenie przewidziane w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem zachodzi konieczność wstrzymania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzające, do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku.