Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2025/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska (spr.) asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2006 r. sprawy ze skargi P. [...] S.A. z siedzibą w W. Oddział [...] w K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez Gminę K. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę K., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej K. - [...], obręb nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że nieruchomość będąca przedmiotem komunalizacji objęta jest księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla K. - [...], Wydział Ksiąg Wieczystych w K. W dziale II tej księgi jako właściciel działki nr [...], położonej w obrębie nr [...], ujawniony jest Skarb Państwa. Podstawę nabycia tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa stanowił art. 208 traktatu pokoju między Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi i Austrią, podpisany w Saint Germain dnia 10 września 1919 r. (Dz. U. Nr 17 z 1925 r., poz. 115).

Wojewoda [...] ustalił również, że w rejestrze ewidencji gruntów w stosunku do przedmiotowej nieruchomości jako osoba władająca ujawniona jest Spółdzielnia [...] w K. Z informacji Spółdzielni wynika, że nieruchomość stanowiąca działki ewidencyjne nr [...] i [...] pozostaje w jej użytkowaniu nieprzerwanie od 1971 r. na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1971 r. Na działkach tych zgodnie z przepisami prawa budowlanego zostały wybudowane z funduszy własnych Spółdzielni: budynek [...], [...] i [...] garaże [...].

Przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) odnosi się do mienia państwowego należącego w dniu 27 maja 1990 r. do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego lub przedsiębiorstw, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. Wyłączeniu z komunalizacji podlega natomiast mienie, które bezpośrednio przed wejściem w życie cytowanej wyżej ustaw z dnia 10 maja 1990 r., znajdowało się pod zarządem innych niż Państwo, państwowych osób prawnych, do których należały przedsiębiorstwa państwowe. Postępowanie komunalizacyjne, które następuje na dzień 27 maja 1990 r. ma wyjaśnić, czy przedsiębiorstwu państwowemu przysługiwało prawo zarządu do danej nieruchomości. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie wskazało, że P. [...] S.A. w K. nie posiada decyzji potwierdzającej prawo zarządu do nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji. Wykazanie nieruchomości w Spisie [...] oznacza, że nieruchomość nie stanowiła przedmiotu księgi [...], lecz była objęta księgą [...]. Księgi te zostały zamknięte w 1960 r.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. odwołanie wniosły P [...] S.A. twierdząc, że wykazały one posiadany zarząd do nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r., jako że działka nr [...] pozostawała w zarządzie P. [...] na podstawie Traktatu w Saint Germain. Na podstawie tego traktatu mienie [...], które znajdowało się na terenie Polski, zostało oddane Polsce wraz z inwentarzem według stanu na dzień 3 listopada 1918 r. W myśl przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1924 r. o zakresie działania Ministra Kolei Żelaznych (Dz. U. Nr 57 poz. 580) "...Minister Kolei zarządzał polskimi kolejami państwowymi jako przedsiębiorstwem państwowym na podstawie samodzielnego budżetu...". Koleje państwowe na podstawie powyższego aktu wydzielone zostały z administracji ogólnopaństwowej jako oddzielna organizacja gospodarcza i budżetowa, co podlegało ujawnieniu w [...] w odniesieniu do nieruchomości pozostających w zakresie wyodrębnionego mienia. Na mocy natomiast rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. (Dz. U. Nr 97 poz. 568), zarząd nad majątkiem ruchomym i nieruchomym należącym do Skarbu Państwa został przejęty przez przedsiębiorstwo [...], któremu przekazano cały majątek [...] w zarząd powierniczy i użytkowanie, wyodrębniony z ogólnego majątku Skarbu Państwa.

Minister Komunikacji, obwieszczeniem z dnia 12 sierpnia 1948 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP (Dz. U. Nr 43, poz. 312), przeniósł powyższe uregulowania na okres powojenny, co oznaczało, iż przedsiębiorstwo [...] zarządzało i eksploatowało państwowe nieruchomości [...]. Powyższe rozporządzenie Prezydenta RP zostało uchylone ustawą z dnia 2 lutego 1960 r. o kolejach, która to ustawa nie wprowadziła żadnych zmian w stanie prawnym w zakresie własności i zarządu mieniem [...]. Nie zmieniły również postanowień dotyczących zarządzania majątkiem ruchomym i nieruchomym zasady ustalone ustawą z dnia 27 kwietnia 1989 r. o Przedsiębiorstwie Państwowym PKP (Dz. U. Nr 26 poz. 138 z późn. zm.). Ustawodawca postanowił w powyższym akcie, że mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego oraz że mienie PKP stanowią środki będące w dyspozycji PKP w dniu wejścia w życie ustawy, które to przedsiębiorstwo gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę. W art. 50 tej ustawy stwierdza natomiast, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa PKP, działającego na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. stają się mieniem i zobowiązaniami PKP. Potwierdzają to również postanowienia ustawy z dnia 6 lipca 1995 r. o Przedsiębiorstwie Państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 95, poz. 474).

Fakt zamknięcia w 1960 r. ksiąg [...] nie niweczy waloru dowodowego ujawnionych w tych księgach wpisów na okoliczność przysługującego prawa zarządu do nieruchomości.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r.

W uzasadnieniu wskazała, ze nie może podzielić poglądów odwołującego się, że dawne przedsiębiorstwo P. [...], którego następcą prawnym jest obecnie P. [...] S.A. nabyło zarząd i użytkowanie nieruchomości na podstawie traktatu zawartego w St. Germain, rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP bądź późniejszych aktów normatywnych dotyczących PKP.

Z akt sprawy wynika że na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1971r. przedmiotowa nieruchomość znajduje się w użytkowaniu Spółdzielni [...] w K.

Ta sama nieruchomość w dniu 27 maja 1990r. nie mogła pozostawać w zarządzie P. [...] i być w użytkowaniu Spółdzielni [...]. Pozostawanie nieruchomości w użytkowaniu spółdzielni nie wyklucza komunalizacji tej nieruchomości na podstawie art. 5 ust1 pkt.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Na powyższą decyzję wniosły skargę P. [...] S.A. z siedzibą w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. domagając się jej uchylenia. W skardze skarżąca P. [...] SA podtrzymały argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji wojewody do KKU opisaną powyżej.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała argumenty podane w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż podano w skardze.

Stosownie do treści art.127 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Zatem obowiązkiem organu odwoławczego jest przede wszystkim ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, a więc m.in., czy zostało wniesione przez podmiot mający legitymację do wniesienia tego środka zaskarżenia.

Oczywiście niedopuszczalnym jest odwołanie wniesione przez osobę nie mającą takiej legitymacji W bogatym orzecznictwie NSA utrwalił się pogląd że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa - jako dotychczasowy właściciel mienia - i właściwa gmina, gdyż postępowanie dotyczy interesu prawnego tych podmiotów, natomiast inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, jeżeli wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, gdyż mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji".

Jeżeli jednak wnoszący odwołanie twierdzi, (w tej sprawie P. [...] S.A.), że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, to wówczas takie żądanie daje podstawę do wszczęcia postępowania odwoławczego, zaś wszczęte w ten sposób postępowanie winno się zakończyć decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego w przypadku gdyby interes odwołującego się / tu P. [...] S.A./ nie znajdował podstaw w normach prawa materialnego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji / k-[...]/ Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła że działka nr [...] znajduje się w użytkowaniu Spółdzielni [...] w K. na podstawie decyzji z dnia [...] października 1979r. Oznacza to , że nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990r. nie mogła pozostawać w zarządzie P. [...]. Tak sformułowany pogląd w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przemawia za brakiem interesu prawnego w postępowaniu komunalizacyjnym po stronie P. [...] S.A. w rozumieniu art.28 kpa.

Brak interesu prawnego pozbawia P. [...] S.A. przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym co w konsekwencji winno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego. Tymczasem organ odwoławczy rozpoznał sprawę merytorycznie i oddalił skargę. W tym stanie faktycznym i prawnym stwierdzić należy, że treść uzasadnienia decyzji pozostaje w sprzeczności z jej rozstrzygnięciem a sytuacja taka narusza art. 107 § 1 i § 3 k.p.a..

Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Wyjaśnienie powodów zastosowania przez organ określonego przepisu prawa podlega kontroli sądowej pod kątem jego prawidłowości.

W badanej sprawie sentencja decyzji nie odpowiada jej uzasadnieniu. Wobec naruszenia przepisu art.107§3 kpa sądowa kontrola decyzji jest niemożliwa, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 pkt.1 lit.c i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/.