Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 4352/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ PIOLSKIEJ Dnia 16 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) As. sąd. Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant: referent - stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2004 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżacego kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/Rzyminiak-Owczarczak /-/J.Stankowski /-/M.Dybowski KB/


UZASADNIENIE

4/II SA/Po 4352/01

U Z A S A D N I E N I E :

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] na podstawie art.25 ust.2 p.1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U.142/97/950 ze zm.) pozbawił E. S. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. dnia [...] października 1979 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresach: od 17 maja 1947 do 9 kwietnia 1949; od 1 marca 1951 do 31 maja 1951 i od 1 listopada 1951 do 31 grudnia 1954 r.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji w L. z dnia [...] października 2000 r. i z akt kombatanckich wynika, że E. S. w okresie od 1 marca 1951 do 31 marca 1955 r. zatrudniony był w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2001 r. -nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 134 w zw. z art.127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 kpa stwierdziło niedopuszczalność złożenia przez E. S. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia Kierownik Urzędu wyjaśnił, że decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...], doręczono Zainteresowanemu 12 grudnia 2000 r., zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wysłano 17 kwietnia 2001 r., a wpłynął do Urzędu dnia 18 kwietnia 2001 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składa się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie ( art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 kpa), o czym pouczono E. S. w odpisie owej decyzji. Zainteresowany uchybił terminu do złożenia owego wniosku. Skarżący nie złożył wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, stosownej prośby o przywrócenie uchybionego terminu ( art. 58 § 1 i 2 kpa).

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. S. zarzucił postanowieniu błędne ustalenie, że z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił po terminie, gdy tymczasem uczynił to dnia 27 grudnia 2000 r., nadając ów wniosek w Urzędzie Pocztowym nr 29 w P.; do skargi załączył kserokopię dowodu nadania.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692- dalej upsa), Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie; do tego postępowania dowodowego stosuje się odpowiednio przepisy kpc ( art. 106 § 5 upsa).

W aktach sprawy administracyjnej brak pisma procesowego Zainteresowanego, które byłoby wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. i dowodzie jej doręczenia dnia 12 grudnia 2000 r. E. S. (k. 32, 33 akt administracyjnych), w aktach znajduje się tylko jedno pismo Zainteresowanego - z dnia 10 kwietnia 2001 r.- zawierające wniosek o "przywrócenie uprawnień kombatanckich zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego" (Dz. U. 68/97/436). W uzasadnieniu E. S. wskazał, że "w związku z odebraniem mnie uprawnień kombatanckich, przedkładam nowe zaświadczenie Centralnego Archiwum Wojskowego w W. z dnia [...].01.2001, potwierdzające mój udział w akcji zwalczania Ukraińskiej Powstańczej Armii w okresie 23.07.1947- 25.11.1947". Do wniosku Zainteresowany załączył kserokopię pisma Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...], z którego wynika, że strz. E. S. pełniąc służbę w KBW brał udział w okresie 23.07.-25.11.1947 r., w akcji zwalczania Ukraińskiej Powstańczej Armii w ramach 22 Batalionu Specjalnego Podgrupy "Sanok- Gorlice". Wniosek z dnia [...] kwietnia 2001 r. wraz z załącznikiem, nadany został w Urzędzie Pocztowym nr 29 w P. dnia 17 kwietnia 2001 r., a na piśmie znajdują się dwie prezentaty z dnia 18 kwietnia 2001 r.: Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych ( bez znaku) i Departamentu Weryfikacji Uprawnień- l.dz. [...] (k. 38-36 v akt administracyjnych).

Już tylko załączona do skargi kserokopia czterech dowodów nadania listów poleconych należycie uprawdopodobniła, że Zainteresowany nadał dnia 27 grudnia 2000 r. dwie przesyłki polecone: do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (nr [...]) i do Centralnego Archiwum Wojskowego ( nr [...]; k. 3 akt sądowych).

W toku rozprawy E. S. okazał oryginały dowodów nadania listów poleconych z dnia 27 grudnia 2000 r.- tożsamych z odpisami ksero na k. 3 akt sądowych. Skarżący wiarogodnie wyjaśnił, że dnia 27 grudnia 2000 r. nadał do Kierownika Urzędu pismo, w tym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy; przedstawił także rękopiśmienny brudnopis "odwołania od decyzji o pozbawieniu mnie uprawnień kombat. z dnia [...] grudnia 2000 roku nr [...]". Z owego dokumentu prywatnego Sąd sporządził kserokopię i włączył go do akt. Skarżący okazał także maszynowy odpis wniosku z dnia 18 grudnia 2000 r. do Centralnego Archiwum Wojskowego, z którego to dokumentu prywatnego Sąd sporządził kserokopię i także włączył go do akt (k. 14- 16 akt sądowych). Faktom tym Kierownik Urzędu nie zaprzeczył, a Sąd- po uzyskaniu informacji Kierownika Zmiany Urzędu Pocztowego nr 29 w P. z dnia 30 lipca 2004 r., potwierdzającej nadanie listu poleconego nr [...], mając na uwadze wyniki całej rozprawy, uznał ów fakt za przyznany ( art. 106 § 5 upsa w zw. z art. 230 kpc; k. 3, 14-16, 23, 25 akt sądowych).

Sąd precyzyjnymi pismami sadowymi z dnia: 8 lipca 2004 i 26 lipca 2004 r. zwrócił się do Kierownika Urzędu o podanie, czy po dniu 27 grudnia 2000 r. wpłynęło do Urzędu pismo E. S., nadane dnia 27 grudnia 2000 r. za numerem [...] w Urzędzie Pocztowym P. 29, przedkładając kserokopie: dowodu nadania z 27 grudnia 2000 r., rękopisu zatytułowanego "odwołanie", dowodu nadania do CAW i pisma z 18 grudnia 2000 r. do CAW, odpis protokołu rozprawy. Pismem z dnia 19 lipca 2004 r. Główny Specjalista Departamentu Orzecznictwa Urzędu udzielił zdawkowej odpowiedzi, że "po sprawdzeniu w bazie ewidencyjnej Kancelarii Urzędu brak jest zarejestrowanego pisma E. S. z 27.12.2000 r.". W obszerniejszym piśmie z 4 sierpnia 2004 r. Kierownik Urzędu, przedstawiając trudności kadrowe Urzędu i wielką ilość załatwianych spraw, zapewnił, że "pismo z dnia 19 lipca 2004 r. zawiera wszelkie informacje, jakimi dysponuje Urząd...Każdorazowo korespondencja wpływająca rejestrowana jest w komputerowej bazie ewidencyjnej i to w oparciu o zapisy dokonane w tej bazie danych... pracownik sprawdzał wpływ korespondencji skarżącego. ... Urząd nie podjął kroków sprawdzających w Oddawczym Urzędzie Pocztowym z uwagi na upływ 12 miesięcznego terminu, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 października 2003 r. (Dz.U. 183/03/1795"; k. 18, 20, 22, 27- 28 akt sądowych).

Sąd- któremu znany był fakt upływu terminu dla dokonania reklamacji usługi powszechnej- na podstawie art. 106 § 3 i 5 upsa w zw. z art. 248 § 1 kpc zwrócił się do Naczelnika Urzędu Pocztowego nr 63 w W. o wskazanie, czy nadana dnia 27 grudnia 2000 r. za numerem [...] przesyłka polecona przez E. S. do Kierownika Urzędu została doręczona, jeśli tak, to w jakiej dacie. Pismem z dnia 7 września 2004 r. Zastępca Dyrektora ds. Sprzedaży Rejonowego Urzędu Poczty W. Śródmieście poinformował, że nie jest w stanie udzielić jakiejkolwiek informacji o owej przesyłce, gdyż z tego okresu Poczta nie posiada stosownych dokumentów (k. 30, 33 akt sądowych).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalonym jest pogląd, że domniemanie faktyczne z art. 231 kpc może znaleźć zastosowanie dla ustalenia faktów procesowych- np. przy ustalaniu okoliczności i terminu nadania pisma procesowego do sądu bądź przy ustaleniu treści doręczonego stronie przez sąd zarządzenia ( postanowienie SN z: 22.5.1997- III CKN 36/97- OSNC 10/97/159- akceptowane przez T. Erecińskiego w: "Komentarz do kpc" W.Pr. 2002 t. 1 s. 487 uw.4 i s.489 uw. 16; 21.6.2001- IV CZ 58/01- OSNC 2/02/24). Z konstrukcji domniemania z art. 231 kpc można korzystać tylko w braku bezpośrednich środków dowodowych ( wyrok SN z 19.2.2002- IV CKN 718/00).

W rozpatrywanym wypadku Sąd miał do czynienia z taką właśnie sytuacją- mimo, że nie zgłaszał reklamacji powszechnej usługi pocztowej w trybie § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 października 2003 r. w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej w zakresie przesyłki rejestrowanej...-Dz.U. 183/03/1795, lecz dążył do ustalenia istotnego faktu procesowego na podstawie powszechnie obowiązujących ustaw procesowych (art. 106 § 5 upsa w zw. z art. 248 § 1 kpc), Sad nie zdołał ustalić faktu wpłynięcia przesyłki poleconej do Urzędu do Spraw Kombatantów, wobec wskazania przez oddawczy Urząd Pocztowy, że nie posiada stosownych dokumentów (k. 33), a Kierownik Urzędu nie ustalił, by pismo nadane przez Zainteresowanego dnia 27 grudnia 2000 r. wpłynęło do Urzędu do Spraw Kombatantów (k. 20, 27- 28).

Sąd na podstawie dowodu nadania przez Zainteresowanego listu poleconego nr [...] do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (k. 3, 16, 25) w terminie 14 dni od dnia 12 grudnia 2000 r.- daty doręczenia E. S. odpisu decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r.- bowiem dzień 26 grudnia 2000 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy (k. 32- 33 akt administracyjnych) i brudnopisu pisma procesowego, zatytułowanego "odwołanie"- będącego w istocie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu art. 127 § 3 kpa- ustalił, że wniosek o takiej treści został prawidłowo doręczony Kierownikowi Urzędu ( art. 231 kpc; H. Dolecki "Ciężar dowodu w polskim procesie cywilnym" W.Pr. PWN 1998s. 167 in.; T. Ereciński- op. cit. s. 486 uw. 2, 3). Za takim ustaleniem przemawiają zasady doświadczenia życiowego- przesyłka polecona przemieszczana jest bowiem i doręczana w sposób zabezpieczający ją przed utratą.

Gdy w postępowaniu sądowoadministracyjnym okaże się, że z powodu upływu czasu nie można na podstawie dokumentacji pocztowej potwierdzić fakt doręczenia przesyłki poleconej adresatowi, to należy przyjąć (przy istniejącym potwierdzeniu nadania), że doręczenie nastąpiło; stopień wiarogodności tezy, że do doręczenia doszło, jest znacząco większy, niż prawdopodobieństwo, że do doręczenia z jakichś nadzwyczajnych powodów nie doszło.

Pogląd ów w doktrynie trafnie prezentuje pod rządem art. 3 pkt 8 i pkt 25 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. prawo pocztowe- Dz.U. 130/03/1188 ze zm. Krzysztof Knoppek ( "Znaczenie dowodowe pokwitowania nadania listu poleconego" PS 9/04/120). W zakresie zasad doświadczenia życiowego pozostawał on aktualny i pod rządem ustawy z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności (j.t. Dz.U. 117/95/564 ze zm.), obowiązującej w dacie nadania i doręczenia owej przesyłki poleconej.

Skoro zatem zaskarżone postanowienie oparte jest na błędnych ustaleniach faktycznych (że Zainteresowany nadał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dnia 17 kwietnia 2001 r.), mających wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., skargę należało uwzględnić, rozstrzygając o kosztach postępowania sądowego.

/-/Rzyminiak-Owczarczak /-/J.Stankowski /-/M.Dybowski

KB/