Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1106/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.) Sędzia WSA - Mirosława Pindelska Asesor WSA - Joanna Gierak Protokolant - Joanna Pietraś-Skobel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi C. S. K. w W. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu niewykorzystanych środków finansowych do budżetu państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasadza od Ministra Zdrowia na rzecz C. S. K. kwotę 3023,44 zł (trzy tysiące dwadzieścia trzy złote 44/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 20 lipca 2005r. została zawarta umowa pomiędzy Ministrem Zdrowia a C. S. K. na realizację programu polityki zdrowotnej. W ramach programu pt.: "Narodowy Program profilaktyki i leczenia chorób układu sercowo-naczyniowego na lata 2003-2005" Szpital zobowiązał się do zakupu sprzętu medycznego wymienionego w § 1 ust. 2 za kwotę nie wyższą niż [...] ( § 2 ust. 1 Umowy ), w trybie ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych ( Dz.U. Nr 19 poz. 177 ze zm. ) ( §2 ust. 3 ). Zgodnie z § 2 ust. 4 środki publiczne miały zostać przekazane Szpitalowi terminie 14 dni od daty zatwierdzenia merytorycznego i finansowego przez Zleceniodawcę prawidłowo wypełnionego przez Zleceniobiorcę rozliczenia sporządzonego zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 1 wraz z uwierzytelnionymi przez Głównego Księgowego Zleceniobiorcy kserokopiami oryginałów faktur VAT za zakupioną aparaturę. Dokumenty te miały zostać złożone do dnia 20 grudnia 2005r. Końcowe rozliczenie finansowe umowy Szpital był zobowiązany przekazać do dnia 15 stycznia 2006r. ( § 2 ust. 10 ).

W dniu 20 grudnia 2005r. CSK sporządził rozliczenie z zakupu sprzętu na kwotę [...], w dniu 28 grudnia 2005r. Minister Zdrowia przekazał na konto Szpitala kwotę [...], zaś w dniu 13 stycznia 2006 r. zostało sporządzone końcowe rozliczenie umowy, z którego wynikało, że faktury na zakup urządzeń zostały wystawiona w dniach 13, 14, 15, 16 grudnia 2005r. z terminem zapłaty 30 dniowym i zostały zapłacone w dniu 28 grudnia 2005 r. ( kwota [...]) oraz 13 stycznia 2006r.

W dniu 28 lipca 2006r. Dyrektor CSK został powiadomiony przez Ministerstwo Zdrowia o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu kwoty [...], gdyż zdaniem organu Szpital wydatkował te środki po terminie wynikającym z § 2 ust. 15 umowy nr [...] tj. po dniu 31 grudnia 2005r. Wobec powyższego Minister Zdrowia wezwał Szpital do zwrotu kwoty [...] wraz z odsetkami.

Ze stanowiskiem Ministra Szpital się nie zgodził i w dniu 11 sierpnia 2006 r. nadesłał pisemne wyjaśnienie w którym wskazał, obowiązek zwrotu środków pieniężnych na rzecz Ministerstwa Zdrowia dotyczy jedynie "niezrealizowanych kwot wydatków budżetu". Z kolei art. 131 ustawy o finansach publicznych mówi o konieczności "wykorzystania" środków ciągu roku budżetowego. Jednocześnie ani ustawa, ani też zawarta umowa nie wyjaśniają pojęcia wykorzystania lub zrealizowania kwot, a w szczególności nie wyjaśniają go w ten sposób, aby pojęcie to oznaczało fizyczne dokonanie przelewu pieniężnego. W piśmie tym zwrócono też uwagę na fakt, iż w roku 2005 r. Szpital dokonał wszystkie czynności niezbędne do wykorzystania dotacji. Zawarto odpowiednią umowę, dostarczono sprzęt do Szpitala oraz wystawiono fakturę, stanowiącą dokument pozwalający na zaksięgowanie kwoty w roku 2005 r. Jedynie uwagi na fakt, że termin płatności określony na fakturze wynosił 30 dni, samo polecenie przelewu zostało wydane zgodnie z treścią faktury. Jednak ze względu na fakt, że sprzęt został zakupiony na podstawie umowy w roku 2005 r. i stanowił już – w dacie przelewu –własność Szpitala oraz był zainstalowany na jego terenie –zdaniem Szpitala umowa kupna, a w jej następstwie – kwota dotacji została zrealizowana w roku 2005 r. Ponadto w ocenie CSK brak w umowie zapisów obligujących do przekazania środków na rachunek bankowy podmiotu sprzedającego w terminie do dnia 31 grudnia 2005 r., co oznacza, że nie można z faktu dokonania przelewu po tym dniu uczynić skutecznego zarzutu.

Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2006r. powołując się na art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. Zm.) w związku z art. 144 ust. 1 oraz ust. 3 oraz art. 146 i art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104) oraz art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8. poz. 60 ze zm. ) Minister Zdrowia określił do zwrotu wysokość zobowiązania C. S. K. w W., na rzecz budżetu państwa w kwocie [...] wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia 16 stycznia 2006 roku do dnia zwrotu przekazanych środków finansowych . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wykorzystanie przedmiotowej kwoty zrealizowane zostało ze środków budżetu państwa części 46 – Zdrowie po upływie roku budżetowego 2005, co w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych, stanowi podstawę do wydania decyzji określającej kwotę należności budżetu państwa przypadającej do zwrotu. Organ podtrzymał swoje stanowisko, iż zapłata za faktury dokonana 13 stycznia 2006 r. stanowi podstawę do stwierdzenia, że przekazana kwota dotacji została wydatkowana po zakończeniu roku budżetowego .

Od powyższej decyzji CSK w W. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku podniósł, iż w okresie obowiązywania umowy nr [...] wyłonił w trybie przetargu dostawców aparatury, zawarł umowy, na mocy których aparatura została dostarczona i wystawione zostały faktury. Jedynie płatność nastąpiła w styczniu 2006 r. zgodnie z terminami płatności ustalonymi w zawartych umowach. Szpital podkreślił, iż zwarta umowa ;przekazanych środków w trakcie obowiązywania umowy nie stanowiła jednak, że przelew otrzymanych środków ma nastąpić do końca 2005 r. Zdaniem strony skarżącej terminu dokonania przelewu nie można utożsamiać z terminem wykorzystania środków. Przy umowie sprzedaży, jeżeli strony nie postanowiły inaczej, własność rzeczy przechodzi na nabywcę najpóźniej z chwilą przeniesienia ich posiadania. W tym przypadku zakupiona aparatura została przekazana w grudniu 2005 r. Po stronie CSK w W. jako kupującego pozostał jedynie obowiązek zapłaty ceny. Zdaniem CSK wykorzystał przekazane środki już w chwili wyłonienia wykonawcy w postępowaniu przetargowym, a najpóźniej w chwili zawarcia z nim umowy. Od tej bowiem chwili środki te były formalnie i faktycznie rozdysponowane. Ponadto Szpital podkreślił, że zgodnie z umową, przedstawił do 20 grudnia 2005 r. zestawienie z realizacji umowy zawierające informacje o dacie wystawienia faktur oraz terminach ich płatności. Dodatkowo zostały przesłane potwierdzone kserokopie faktur informujące o terminach płatności i nie zostały one zakwestionowane przez Ministerstwo Zdrowia a wręcz przeciwnie zostały zatwierdzone merytorycznie i finansowo i w następstwie tego zatwierdzenia przekazane zostały środki na realizację umowy. Środki te wpłynęły 28 grudnia 2005 r.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. Minister Zdrowia utrzymał decyzję Nr [...] z [...] listopada 2006r. w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż przy podejmowaniu decyzji wzięto pod uwagę art. 144 ust. 4 ustawy o finansach publicznych, który jednoznacznie określa, że wykorzystanie dotacji następuje w szczególności poprzez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja została udzielona. Po upływie wyznaczonego terminu brak jest podstaw do dokonania z dotacji określonego wydatku, gdyż środki publiczne stanowiące dotację nie pozostają już w dyspozycji jednostki, która ją otrzymała. Środki budżetowe w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego, zgodnie z art. 144 ust.1 i ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, winny być zwrócone do budżetu państwa do dnia 15 stycznia następnego roku.

Od powyższej decyzji C. S. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego przez :

1. błędną wykładnię art. 144 ust 1 i 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2103 ze zm.), przyjmującą, że terminem wykorzystania dotacji jest termin wydatkowania kwoty a nie dokonanie czynności skutkującej obowiązkiem zapłaty,

2. nieuwzględnienie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r., Nr 76, poz. 694 ze zm.) ustanawiającego tzw. memoriałową zasadę rozliczeń, zgodnie z którą w księgach rachunkowych jednostki należy ująć wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty

3. nieuwzględnienie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) nakazującego dokonywanie wydatków publicznych w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwanie najlepszych efektów z danych nakładów, w wysokości i terminach wcześniej zaciągniętych zobowiązań .

Ponadto skarżący zarzucił Ministrowi Zdrowia naruszenie prawa procesowego przez niedopełnienie określonego w art. 107 § 3 kpa obowiązku wskazania przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom przedkładanym przez skarżącego. CSK wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, iż w sprawie dokonano wszechstronnej oceny zebranego sprawie materiału dowodowego oraz prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy też zauważyć, iż na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249 , poz. 2104 ze zm.) doszedł do przekonania, że zarzuty skargi są zasadne.

Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy nr [...] a 20.07.2005r. Szpital w trakcie trwania umowy zobowiązał się do zakupienia i zastosowania aparatury określonej w § 1 ust. 2 i między stronami bezsporne jest, że CSK z tego zobowiązania się wywiązał. Wywiązał się także z zobowiązania określonego w § 2 ust. 5 – złożył dokumenty świadczące o zakupie aparatury. Dokumenty te zostały uznane za prawidłowe i środki finansowe zostały przekazane na konto Szpitala – stosownie do zapisów § 2 ust. 4 – w dniu 29 grudnia 2005r.

Minister Zdrowia nie zarzuca zresztą stronie skarżącej naruszenia jakiegokolwiek zapisu umowy z 20.07.2005r. Twierdzi jedynie, że doszło do naruszenia art. 144 ust. 4 ustawy z 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych. Nie jest to jednak stanowisko słuszne.

Zgodnie z art. 144 ust. 4 tejże ustawy wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo w przypadku gdy przepisy odrębne stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Dla rozstrzygnięcia meritum sprawy podstawowe znaczenie ma więc interpretacja pojęcia "zapłata".

W ocenie Sądu trafne jest stanowisko Szpitala, że z chwilą otrzymania faktury za zakupioną aparaturę musi ona zostać wciągnięta do ksiąg rachunkowych i -niezależnie od widniejącego terminu zapłaty - zostaje zaliczona w ciężar kosztów roku w którym została wystawiona. Dlatego też zarzut braku wydatkowania środków w roku budżetowym 2005 jest nietrafny. W sytuacji, która zaistniała w sprawie niniejszej należy uznać, że wydatkowanie środków nastąpiło w roku 2005 – wtedy zakupiona aparatura przeszła na własność CSK, powstało ważne zobowiązanie, które musiało zostać ujęte w bilansie CSK za rok 2005 i obciążyło koszty funkcjonowania Szpitala za tenże rok.

Na marginesie należy zauważyć, iż udzielona dotacja stanowiła tylko część kosztów zakupu sprzętu, większą część należności pokrywał Szpital ze środków własnych. Trudno jest uznać powody dla których CSK byłoby zmuszane do wydatkowania własnych środków przed terminem płatności faktury.

Dlatego też należy uznać, że brak było podstaw do nakładania na stronę skarżącą obowiązku zwrotu dotacji z powodu jej niewykorzystania – na podstawie art. 144 ust. 1 ustawy o finansach publicznych .

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.