Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 879/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Wniosek o zwrot kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony, gdyż art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, odnosi się wyłącznie do sytuacji, w których w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Przepis ten nie znajduje zatem zastosowania w przypadku, gdy Sąd odwoławczy uchylił postanowienie Sądu I instancji.

TEZY

Wniosek o zwrot kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony, gdyż art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, odnosi się wyłącznie do sytuacji, w których w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Przepis ten nie znajduje zatem zastosowania w przypadku, gdy Sąd odwoławczy uchylił postanowienie Sądu I instancji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Pawła Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 maja 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 145/04 odrzucające skargę oraz odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Pawła Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od maja do lipca 2001 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić skarżącemu termin do złożenia skargi.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 10 maja 2004 r., I SA/Wr 145/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie wniosku Pawła Z. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 15 grudnia 2003 r., (...) w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od maja do lipca 2001 r., odrzucił skargę oraz odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, pismem nadanym 21 stycznia 2004 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na fakt, że skarga została złożona z uchybieniem ustawowego terminu, bowiem termin do jej wniesienia upływał w dniu 16 stycznia 2004 r. W piśmie nadanym 18 marca 2004 r. pełnomocnik skarżącego - jego żona Renata Z. złożyła uzasadnienie przekroczenia uchybienia terminu. Strona podniosła, iż z uwagi na wyjazd jej męża musiała sama opiekować się ich chorym dzieckiem. Dodatkowo wskazała, że w tym okresie stan zdrowia syna pogorszył się co łączyło się z licznymi wyjazdami celem wizyt u lekarzy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi wskazał na przepis art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W świetle powyższego uznał, że wskazane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uprawdopodabniają, iż do uchybienia terminu doszło z przyczyn od strony nie zależnych. W ocenie Sądu I instancji sam fakt choroby dziecka pełnomocnika skarżącego i złożone do akt zaświadczenia lekarskie nie stanowią potwierdzenia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, bowiem nie wyklucza to możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę /jej pełnomocnika/.

W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenia kosztów postępowania według norm obowiązujących.

Skarga kasacyjna oparta została na naruszeniu przepisu, tj. art. 86 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na przyjęciu wadliwych ustaleń co do stanu sprawy przez przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego.

W ocenie autora skargi kasacyjnej nie sposób się zgodzić z ustaleniami Sądu I instancji, iż uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego. Skarżący wskazał, że małżonkowie Renata i Paweł Z. mają dziecko specjalnej troski, którego stan zdrowia pogorszył się w styczniu 2004 r. Podkreślił, że nie była to zwykła choroba, a stan zdrowia dziecka stanowił zagrożenie jego życia. Zdaniem strony nie można uznać, że dzieckiem mógł się zając inny domownik, zwłaszcza, iż opiekowała się nim wówczas tylko matka. Wskazano, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego /tj. wyrok SN z 19 maja 1976 r., IV PRN 8/76 - Lex nr 7828 i postanowienie SN z 3 stycznia 1974 r., II CO 18/73 - Lex nr 7372/ choroba strony osobiście działającej, jeżeli rzeczywiście uniemożliwiła stronie zachowanie terminu procesowego, z reguły stanowi okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Kolejno podniesiono, że w miejscowości w której mieszka skarżący, tj. w P. nie ma urzędu pocztowego, a najbliższy znajduje się w Sobótce co z uwagi na fakt, iż nie posiadają samochodu dodatkowo utrudniło im możliwość utrzymania terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie - postępowania administracyjnego i wydanych w nim orzeczeń. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2004 r. GSK 10/04 - Monitor Prawniczy 2004 nr 9 str. 392/.

Kontrola kasacyjna dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego /art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.

Strona zarzuciła naruszenie przepisu art. 86 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na przyjęciu wadliwych ustaleń co do stanu sprawy przez przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego. Zgodnie z powyższym przepisem, tj. art. 86 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywrócenie terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym, par. 2 art. 86 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, zaś zgodnie par. 3 tego przepisu na postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia przysługuje zażalenie. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż strona w istocie kwestionuje naruszenie par. 1 zdanie pierwsze przedmiotowego przepisu. Zdaniem skarżącego Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, że wskazane przez skarżącego okoliczności nieuprawdopodabniają, iż do uchybienia terminu doszło z przyczyn od strony niezależnych. W ocenie strony fakt znacznego pogorszenia się zdrowia dziecka skarżącego, w czasie w którym mógł on złożyć skargę uniemożliwił jego małżonce złożenie skargi. Wskazał, że twierdzenie Sądu I instancji, iż dzieckiem mógł się zająć inny domownik, nie jest uzasadnione, gdyż właśnie opiekowała się nim tylko matka.

Oceniając powyższe argumenty należy mieć na uwadze fakt, że uprawdopodobnienie nie jest pojęciem tożsamym z udowodnieniem braku winy, ma ono bowiem na celu, jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy, tym samym uwiarygodnienie braku winy strony w uchybieniu terminu powinno być na tyle przekonywujące, aby uzasadniało jej zastosowanie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w sposób dostateczny wykazał, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Nie można bowiem w sposób jednoznaczny stwierdzić, że uchybienie terminu leżało wyłącznie po jego stronie. Jak wynika z akt sprawy skarżący z uwagi na swój zagraniczny wyjazd upoważnił swoją małżonkę - Renatę Z. do występowania w jego imieniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Małżonka skarżącego składając skargę na przedmiotową decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. uchybiła terminowi do złożenia skargi. W motywach wniosku o przywrócenie terminu podała, że musiała opiekować się ich dzieckiem specjalnej troski, którego stan pogorszył się w okresie, w którym miała złożyć skargę. Należy zauważyć, że na wezwanie Sądu Renata Z. przedłożyła stosowne dokumenty potwierdzające chorobę jej dziecka. Stwierdzić także należy, że Sąd I ma rację, iż sam fakt choroby dziecka pełnomocnika skarżącego i złożone do akt zaświadczenia lekarskie nie stanowią potwierdzenia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, bowiem nie wyklucza to możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę /jej pełnomocnika/ np. sporządzenia skargi i nadania jej przez pocztę osobiście lub przez innego domownika. Jednak wskazać tutaj należy, jak podaje Renata Z., że jej małżonek był poza granicami kraju, wobec czego jedynym opiekunem ich dziecka była jego matka. Należy podkreślić, iż z akt sprawy nie wynika aby Renata Z. miała możliwość skorzystania z pomocy innego domownika. Ponadto należy zauważyć, że dziecko strony jest dzieckiem specjalnej troski, a dodatkowe pogorszenie się stanu jego zdrowia jak najbardziej mogło, jak słusznie wskazuje strona, wiązać się z potrzebą stałej opieki nad nim.

Dodatkowo w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, negatywnie należy ocenić rozstrzygnięcie Sądu I instancji /postanowienie z dnia 10 maja 2004 r./ z uwagi na odrzucenie skargi przed uprawomocnieniem się postanowienia w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Nadmienić bowiem tu należy, że skarżącemu na postanowienie w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi przysługiwał środek zaskarżenia w postaci zażalenia natomiast w zakresie odrzucenia skargi środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej.

Z uwagi na powyższe okoliczności, spełnienie przesłanek z art. 86 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 182 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak sentencji. Zawarty w środku odwoławczym wniosek o zwrot kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony, gdyż art. 203 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odnosi się wyłącznie do sytuacji, w których w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Przepis ten nie znajduje zatem zastosowania w przypadku, gdy Sąd odwoławczy uchylił postanowienie Sądu I instancji /por. post. NSA z dnia 6 kwietnia 2006 r., II FSK 531/05 - nie publ./. Dodatkowo należy zauważyć, iż pełnomocnik nie złożył oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części czym nie wypełnił dyspozycji przepisu par. 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.