Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2170/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Asesor sąd. Szymon Widłak Protokolant ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Spółki "A" w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru cła I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Spółki "A" w S. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/Sz. Widłak /-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 § 2, art. 13 § 1, art. 23 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 38, art. 36 § 2, art. 98, art. 101, art. 211, art. 221, art. 222 § 1, art. 230 § 1, art. 231 § 1 pkt. 1, art. 242 § 3, art. 256 § 1, art. 258 § 1, art. 262 Kodeksu celnego, a także na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.12.2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 119, poz. 1253 ), określił dla V. S., zam. w N., ul. [...] - Ukraina, oraz jego przedstawiciela pośredniego Spółki "A", kwotę długu celnego w wysokości [...] oraz odsetki od kwoty cła nie uiszczonego w terminie od dnia [...].11.2001r. do dnia [...].04.2003 r. w wysokości [...], od samochodu używanego osobowego marki Honda, rok produkcji 1996, nr nadwozia [...], o pojemności silnika 1997 cm3.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu [...].11.2001 r. przez przejście graniczne w O. został wprowadzony na polski obszar celny używany samochód osobowy marki Honda, rok produkcji 1996, o podanym wyżej numerze nadwozia. Przedmiotowy towar został objęty w Oddziale Celnym w O., na podstawie zgłoszenia celnego Nr [...], procedurą tranzytu, którą należało zakończyć w Oddziale Celnym w D. w terminie do dnia [...].11.2001r. ( włącznie ). Głównym zobowiązanym, a więc osobą uprawnioną do korzystania z procedury tranzytu był V. S., który zgodnie z art. 101 § 2 Kodeksu celnego, powinien przedstawić w wyznaczonym terminie i we wskazanym urzędzie celnym towary w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru oraz przestrzegać procedury tranzytu. Ponieważ ani towar, ani dotyczące go dokumenty nie zostały przedstawione we wskazanym urzędzie celnym, wszczęto z urzędu postępowanie wyjaśniające w sprawie nie zakończenia procedury tranzytu.

Główny zobowiązany dostarczył do organu celnego kserokopię deklaracji celnej nr [...] wystawioną w dniu [...].11.2001r. w W. Urzędzie Celnym oraz kartę rejestracyjną pojazdu, z których miało wynikać, iż sporny samochód opuścił polski obszar celny. Fakt ten potwierdziła Spółka "A" Naczelnik W. Urzędu Celnego poinformował natomiast organ celny I instancji, iż w dniu [...].11.2001r. dokonano wwozu na teren Ukrainy jedynie nadwozia przedmiotowej Hondy.

W dniu [...].01.2003 r. Spółka "A" przedłożyła wyciąg z ewidencji pojazdów zarejestrowanych na terytorium Ukrainy, z którego wynika, iż w dniu [...].10.2002r. wydano dla samochodu Honda o numerze nadwozia [...] tymczasowy dowód rejestracyjny nr [...].

Ponieważ urząd celny przeznaczenia tj. Oddział Celny Drogowy w D. nie potwierdził faktu przedstawienia w nim samochodu osobowego marki Honda o numerze nadwozia [...], będącego przedmiotem procedury tranzytu, zaś organ celny kraju przeznaczenia potwierdził jedynie wwóz nadwozia do samochodu osobowego o wskazanym wyżej numerze, należało uznać, że nastąpiło naruszenie warunków procedury tranzytu przewidzianych w art. 98 i 101 Kodeksu celnego, w których mowa, że towar winien być przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia w stanie nienaruszonym i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia jego tożsamości. Dokumenty zebrane w sprawie (a w szczególności pismo Naczelnika W. Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...].12.2002r. ) dowodzą niezbicie, że nie dochowano wymogów procedury tranzytu i przeczą twierdzeniu, że na teren Ukrainy wwieziony został samochód marki Honda o numerze nadwozia [...].

W związku z powyższym Urząd Celny w O. przyjął, iż na podstawie art. 211 § 2 Kodeksu celnego powstał dług celny w przywozie, a dłużnikami są osoby określone w art. 211 § 3 tej ustawy. Ponieważ w stosunku do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, o których mowa w art. 211 § 3 Kodeksu celnego, są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z długu ( art. 221 Kodeksu celnego ). W przypadku zatem nieuiszczenia w terminie należności celnej określonej w decyzji, należy ją pokryć z zabezpieczenia, które złożyła Spółka "A".

Zgodnie z art. 242 § 3 Kodeksu celnego w wypadku powstania długu celnego pobiera się odsetki liczone od dnia powstania długu, według zasad i wysokości określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych.

Spółka "A" z S. odwołała się od powyższej decyzji, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 120, 122 i 187 Ordynacji podatkowej i żądając uchylenia jego orzeczenia oraz umorzenia postępowania.

Zdaniem odwołującej się Agencji Celnej sporny towar nie został usunięty spod dozoru celnego, ale wywieziony poza polski obszar celny, przez co nie było przesłanek do uznania, iż powstał dług celny. Wskazała na treść przepisu art. 212 § 4 Kodeksu celnego, zgodnie z którym dług celny nie powstaje, jeżeli uchybienia określone w § 1 tego artykułu nie miały istotnego znaczenia dla przebiegu odpowiedniej procedury celnej. Nie zgodziła się także z tezą, iż warunkiem prawidłowego zakończenia procedury tranzytu jest tylko i wyłącznie przedstawienie danego towaru w stanie nienaruszonym. Zarzuciła ponadto bezpodstawne odrzucenie dokumentu organu administracji ukraińskiej dotyczącego zarejestrowania samochodu, przez co naruszony został art. 270 § 1 Kodeksu celnego.

W ślad za odwołaniem Spółka "A" przedłożyła opinię biegłego z dziedziny techniki samochodowej i ruchu drogowego z dnia [...].06.2003 r. nr [...], dotyczącą danych technicznych silnika o zapłonie iskrowym i pojemności 1997 cm3, pozwalającą, w jej ocenie, na stwierdzenie, że pojazd o danych identyfikacyjnych wyszczególnionych w polu 31 spornego zgłoszenia celnego jest tym samym pojazdem, który znajduje się na terenie Ukrainy, gdzie został zarejestrowany.

Dyrektor Izby Celnej decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zasadniczo podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu celnego I instancji, podnosząc m.in., że dokumenty organów celnych i organów administracji Ukrainy, a także przedłożona przez Spółkę "A" opinia rzeczoznawcy z dziedziny motoryzacji nie pozwalają jednoznacznie przyjąć, że przedmiotowy samochód w stanie niezmienionym opuścił polski obszar celny i dowodów, na które powołuje się skarżący, nie można przyjąć jako wystarczających do uznania, że procedura tranzytu została prawidłowo zakończona.

Wskazał przy tym, że organ I instancji prawidłowo przytoczył jako podstawę prawną powstania w niniejszej sprawie długu celnego w przywozie przepis art. 211 Kodeksu celnego, wobec czego powołanie się w odwołaniu na art. 212 § 1 Kodeksu celnego jak i przepis art. 212 § 4 tej ustawy okazało się bezzasadne. Przedmiotowy towar nie został dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia w terminie określonym w zgłoszeniu celnym co pozwala uznać, że towar ten został usunięty spod dozoru celnego, i tym samym zgodnie z art. 211 Kodeksu celnego w dniu 15.11.2001 r. powstał dług celny w przywozie.

Wskazał również, że nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 23.06.1999r. w sprawie określenia wypadków, w których nie powstaje dług celny (Dz.U. Nr 60, poz. 645), by przyjąć, że w niniejszej sprawie dług celny nie powstał.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka "A" wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego I instancji. Zakwestionowała ona m. in. zasadność ustalenia kwoty zabezpieczenia celnego w niniejszej sprawie oraz fakt powstania długu celnego, powtarzając w tym zakresie argumenty przytoczone w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Przy piśmie procesowym z dnia [...].04.2006 r. strona przedłożyła dokument wydany przez autoryzowanego dealera samochodów Honda, dotyczący wskazania numeru silnika samochodu osobowego Honda o numerze nadwozia [...]. Potwierdza on, że sporny samochód osobowy zarejestrowany na Ukrainie o nr nadwozia [...] posiada zamontowany silnik, w który został wyposażony na etapie fabrycznym, co potwierdza tożsamość tego pojazdu z pojazdem objętym procedurą tranzytu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W szczególności wskazać należy, iż obowiązkiem organu celnego było jednoznaczne ustalenie w toku przeprowadzonego postępowania, jakie okoliczności przesądziły o powstaniu długu celnego w niniejszej sprawie i jakiemu podmiotowi dług ten winien być przypisany w świetle dokonanych przez organy celne ustaleń faktycznych i obowiązujących przepisów prawa materialnego - ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny ( t. j. - Dz. U. Nr 75 z 2001r., poz. 802 ze zm. )

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem niniejszego postępowania był dług celny w procedurze tranzytu, określonej w art. 97 § 1 pkt. 1 Kodeksu celnego, której celem jest umożliwienie przemieszczania towarów niekrajowych przez polski obszar celny bez pobierania należności celnych i podatkowych. Przepisy normujące tę procedurę wprowadzają pojęcie głównego zobowiązanego, a więc osoby, która sama lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu ( art. 99 § 1 Kodeksu celnego ), przy czym art. 101 § 1 a stanowi, że głównym zobowiązanym może być także agencja celna. Agencja celna może zatem występować w procedurze tranzytu jako główny zobowiązany, jeżeli wyrazi wolę wykonania tych obowiązków.

W niniejszej sprawie skarżący - Spółka "A" z S. w zgłoszeniu celnym SAD [...] w polu 50 wskazała siebie jako głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu samochodu osobowego Honda o numerze nadwozia [...].

Z treści decyzji organu obu instancji wynika jednakże, iż organy celne, pomimo przyjęcia tej treści zgłoszenia celnego, za głównego zobowiązanego w rozumieniu art. 99 Kodeksu celnego uznały reprezentowanego przez Agencję Celną obywatela ukraińskiego V. S., równocześnie jednak nie wyjaśniły w zaskarżonej decyzji ani poprzedzającej ją decyzji Urzędu Celnego w O., dlaczego uznały, że nie doszło do skutecznego złożenia przez Spółkę "A" oświadczenia w sprawie przyjęcia obowiązków głównego zobowiązanego, nie dokonały również weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego.

Konsekwentnie przyjmując, że skarżący nie był głównym zobowiązanym z procedury tranzytu i wskazując jako podstawę długu celnego przepis art. 211 Kodeksu celnego organ celny winien wyjaśnić, jaką rolę w procedurze tranzytu przypisywał skarżącemu, a w ślad za tym, jakie przesłanki dla przyjęcia odpowiedzialności skarżącego za powstanie długu uważa w niniejszej sprawie za spełnione. Konsekwentnie winien wskazać, czy skarżący został uznany za dłużnika celnego:

- jako osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego ( § 3 ust. 1 art. 211 Kodeksu celnego ),

- jako osoba, która uczestniczyła w usunięciu towaru i wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że towar został usunięty spod dozoru celnego ( § 3 ust. 2 ),

- jako osoba, która nabyła, posiadała lub jest w posiadaniu towaru i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego ( § 3 ust. 3 ),

- czy też w końcu jako osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty, a jeżeli tak, to w jakim charakterze (skoro nie głównego zobowiązanego to może osoby wskazanej w art. 101 § 3 Kodeksu celnego).

W zaskarżonej decyzji i w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie na tym pierwszym etapie przypisania długu, nie przeprowadzono w rozważanym zakresie stosownych ustaleń. W przypadku wielości dłużników celnych ich odpowiedzialność z mocy art. 221 Kodeksu celnego ma charakter solidarny. Nie oznacza to, że wszyscy dłużnicy odpowiadają według identycznych przesłanek. Organy celne, wskazując jako uczestników postępowania V. S. i Spółkę "A", nie dokonały ustaleń pozwalających przypisać tym dwóm podmiotom określonej pozycji w procedurze transportu a także nie wskazały przesłanek decydujących o przypisaniu każdemu z tych podmiotów odpowiedzialności za dług celny na podstawie przepisu art. 211 § 3 pkt. 1 do 4 Kodeksu celnego.

Odpowiedzialność solidarna dłużników, o której mowa w art. 221 kodeksu celnego, dotyczy sytuacji wskazanych w przepisach powołanych w tym artykule. Jeżeli chodzi o dług celny w procedurze tranzytu, będą to przepisy art. 211 § 3 Kodeksu celnego, w sytuacjach szczegółowo w nim określonych.

Przypisując zatem odpowiedzialność solidarną za dług celny V. S. jako głównemu zobowiązanemu i Spółce "A" działającej jako jego przedstawiciel pośredni, organ celny winien był rozważyć, która z sytuacji wymienionych w art. 211 § 3 Kodeksu celnego w niniejszej sprawie zachodzi odrębnie w stosunku do każdej z tych osób na podstawie wskazanych w tym przepisie przesłanek, czego nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej odwołał się natomiast do przepisu art. 209 Kodeksu celnego, który wprowadza odpowiedzialność solidarną zgłaszającego i osoby przez niego reprezentowanej, przeoczył jednakże okoliczność, iż przepis ten dotyczy innej sytuacji, a mianowicie procedury dopuszczenia do obrotu (której istotą jest nadanie towarowi niekrajowemu statusu celnego towaru krajowego) nie zaś procedury celnej tranzytu. Przepis ten nie może zatem stanowić podstawy dla przyjęcia solidarnej odpowiedzialności Spółki "A" i V. S. w niniejszej sprawie.

Z tych względów uznać należało, że doszło w toku niniejszego postępowania do naruszenia przepisu art. 211 § 3 Kodeksu celnego, bowiem organy celne nie ustaliły, na podstawie jakich konkretnych przesłanek przypisują skarżącemu oraz V. S. odpowiedzialność za dług celny. Jako ogólną podstawę do przyjęcia, iż doszło do powstania długu celnego organ celny wskazał przepis art. 211 Kodeksu celnego uznając, że skoro nie doszło do przedstawienia objętego procedurą tranzytu samochodu w określonym terminie i w określonym urzędzie celnym przeznaczenia, to jest to równoznaczne z usunięciem towaru spod dozoru celnego.

Równocześnie jednak, co uznać można za swoistego rodzaju niekonsekwencję, organy celne prowadziły postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy pojazd tożsamy z pojazdem samochodowym objętym przedmiotowym zgłoszeniem celnym został rzeczywiście wwieziony na teren Ukrainy i tam zarejestrowany, uznając ostatecznie, że nie można przyjąć na podstawie zebranych przez organy celne i zaoferowanych przez stronę dowodów, że taka tożsamość występuje. Jako podstawowe dowody w tym zakresie organy celne wskazały pismo Naczelnika W. Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...].12.2002r., świadczące o wwozie na teren Ukrainy jedynie nadwozia do samochodu marki Honda o numerze [...], nie zaś całego pojazdu samochodowego. Dokument ten nie został jednak przetłumaczony na język polski.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski nie mogą być uznane w świetle art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem - art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - Dz.U. Nr 90, poz. 999 ze zm. ( por. wyrok NSA w Warszawie z 9 lutego 2001 r., III SA 2339/99, wyrok WSA w Warszawie z 16.01.2004 r. III SA 2719/02 i wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2004 r., III SA 2512/02 ).

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż fakt ustalenia tożsamości spornego pojazdu skarżący podnosił już w odwołaniu, przedkładając dowody zarejestrowania samochodu Honda o numerze nadwozia [...] na terenie Ukrainy oraz opinię rzeczoznawcy z dziedziny motoryzacji w sprawie ustalenia tożsamości tego pojazdu poprzez porównanie cech zamontowanego w nim silnika.

Z powyższego wynika, że istniały możliwości poszukiwania dowodów pozwalających jednoznacznie wyjaśnić, czy sporny samochód opuścił polski obszar celny w stanie kompletnym, czy też nastąpił wywóz jedynie nadwozia. Brak takich ustaleń stanowi naruszenie obowiązków wynikających z przepisów art. 122, art. 180, art. 187 i art. 188 Ordynacji podatkowej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien dokonać tłumaczenia na język polski dokumentów, które obejmują postępowanie dowodowe i prawidłowo ocenić całość zebranych w niniejszej sprawie dowodów z uwzględnieniem przedłożonych przez skarżącego ekspertyze i pisma autoryzowanego dealera samochodów Honda i na tej podstawie przesądzić, czy doszło do powstania długu celnego, a jeżeli tak, kto i na podstawie jakich przesłanek prawnych i faktycznych ponosi odpowiedzialność za powstały dług celny.

Mając powyższe na uwadze uznano, że zebrany materiał dowodowy nie dał wystarczających podstaw do wydania zaskarżonej decyzji, która nadto narusza przepisy prawa materialnego zawarte w art. 211 Kodeksu celnego i z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/Sz. Widłak /-/B. Sokołowska /-/ M. Kosewska