Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1294/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 6 ust 2 pkt 10i
journal: Dz.U. 2020 poz 638
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a i lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania psów uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy J. (dalej organ, organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o ochronie zwierząt (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 638) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) orzekł odebrać tymczasowo, tj. w okresie od 15 marca 2018 r. do 11 grudnia 2020 r. M.W. oraz M.W. (dalej strony, uczestniczki postępowania) psy znajdujące się na nieruchomości położonej przy ulicy [...] w J.. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Przyznał, że w dniu [...] r. organ pierwszej instancji, po interwencji pracowników socjalnych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, orzekł na podstawie art. 7 ustawy o ochronie zwierząt o odebraniu stronom psów znajdujących się na nieruchomości przy ulicy [...] . W wyniku odwołania wniesionego przez pełnomocnika skarżących, decyzja ta została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej (dalej organ odwoławczy, organ drugiej instancji) uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji ponownie orzekł o tymczasowym odebraniu uczestniczkom postępowania psów znajdujących się ich nieruchomości. Także od tej decyzji złożone zostało odwołanie, w wyniku którego organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie "do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. wyroku Sądu Rejonowego w B. w sprawie karnej w tym przedmiocie".

Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] odmówiło wstrzymania wykonalności decyzji z dnia [...] r. wskazując, że wydanie decyzji w trybie art. 7 ust. 1 ustawy wiąże się z jej natychmiastowym wykonaniem, a uchylenie wykonalności decyzji jest niezasadne.

W ocenie organu pierwszej instancji postępowanie organu odwoławczego jest niekonsekwentne, tym bardziej, że w dniu [...] r. organ odwoławczy po raz kolejny wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji (z dnia [...] r.).

W ocenie organu pierwszej instancji w wyniku przeprowadzonego postępowania karnego uznanano winę uczestniczek postępowania – wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Okręgowy w B. sygn. akt [...] warunkowo umorzył postępowanie o znęcanie się nad psami (9 rasy [...] i 5 [...]) poprzez utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, czym zostały narażone na niepotrzebne cierpienia, tj. o czyn wyczerpujący ustawowe znamiona przestępstwa określonego w art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt.

W konsekwencji wyrok ten potwierdza zasadność decyzji wydanych przez organ pierwszej instancji - tak z dnia [...] jak i z [...] r. Przesądza to także o zasadności obecnego orzeczenia, a to o czasowym odebraniu zwierząt na okres do dnia 15 marca 2018 r. do dnia 11 grudnia 2020 r. – tj. na czas kiedy faktycznie odebrane skarżącym zwierzęta przebywały w Schronisku, kiedy w dniu [...]r. zostały faktycznie z niego odebrane przez uczestniczki postępowania, po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego. Takie rozstrzygnięcie jest zasadne w świetle regulacji art. 7 ust. 6 i ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt.

Organ pierwszej instancji odwołał się do ustaleń poczynionych w dniu oględzin- tj. w dniu [...] r., w których wzięły udział skarżące, przedstawiciele organu pierwszej instancji oraz przedstawiciele Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w B.. Oględziny te potwierdziły złe warunki bytowania psów, bałagan i zaniedbania. Jednocześnie informacje pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wskazały na problemy zdrowotne i niepełnosprawność stron, co prowadziło do wszechobecnego bałaganu i zaniedbań czystości w mieszkaniu.

W piśmie Powiatowego Inspektoratu Weterynarii, które wpłynęło do organu w dniu [...] r., Powiatowy Lekarz Weterynarii poinformował o wynikach kontroli na nieruchomości przeprowadzonej w celu oceny warunków, w jakich mają być utrzymywane psy. Przedmiotowa kontrola wykazała, że przebywanie psów w warunkach opisanych w opinii może skutkować naruszaniem art. 6 ust. 2 pkt 10 oraz art. 9 ust. 1 ustawy. Dodatkowo do akt sprawy dołączona została opina inspektorów weterynarii Powiatowego Inspektoratu Weterynarii, zgodnie z którą obecne warunki w domu uczestniczek nie pozwalają na zwrot psów, gdyż brak jest warunków do ich utrzymywania, nadto uczestniczki postępowania nie przestawiły argumentów uzasadniających twierdzenie, iż psy pozostają w warunkach niepozwalających na niekontrolowany rozród.

W światle powyższego organ pierwszej instancji stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że warunki, w jakich przetrzymywanych było 14 psów w żadnej mierze nie odpowiadały warunkom określonym w art. 4 pkt 15 ustawy, który przez "właściwe warunki bytowanie rozumie zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunki, rasy, płci i wieku". Zgromadzona i włączona do akt dokumentacja jednoznacznie potwierdziła, że psy właściwie stale przebywały w pomieszczeniach mieszkalnych, w których spały, jadły i załatwiały swoje potrzeby fizjologiczne. Zebrana dokumentacja potwierdziła, że taki stan rzeczy utrzymywał się od dłuższego czasu. Organ odwołał się do przepisu art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy o ochronie zwierząt, stwierdzając, iż przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu albo cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji.

W niniejszej sprawie zwierzęta utrzymywane były w stanie rażącego zaniedbania. Stąd zgodnie z art. 7 zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane do schroniska.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły, reprezentowane przez fachowego pełnomocnika, uczestniczki postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 107 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedokładne określenie podstawy prawnej i wskazanie jedynie, iż podstawą prawną wydania decyzji jest art. 7 ustawy o ochronie zwierząt;

- art. 6, art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego oraz niewłaściwą ocenę dowodów zgromadzonych w postępowaniu,

- art. 138 § 2 i § 2a Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuzasadnioną polemikę z wytycznymi organu drugiej instancji oraz brak uwzględnienia tych wytycznych przy ponownym orzekaniu w sprawie;

- art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak umorzenia postępowania w sytuacji, gdy stało się ono bezprzedmiotowe;

oraz naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ustawy o ochronie zwierząt poprzez:

- błędne jego zastosowanie i brak wskazania w sentencji decyzji, że zwierzęta zostaną przekazane schronisku zwierząt, co czynni decyzję niepełną a przez to wadliwą,

- błędne jego zastosowanie poprzez brak precyzyjnego wskazania, w jakiej ilości i jakiej rasy psy podlegają odebraniu, co czyni decyzję niepełną a przez to wadliwą,

- błędne jego zastosowanie w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy nie był wystarczający do wydania decyzji o odebraniu psów.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozwijając podniesione zarzuty podkreśliły, iż w decyzji nie sprecyzowano czy podstawą wydania decyzji był art. 7 ust. 1 czy ust.3 ustawy o ochronie zwierząt . Nadto decyzja ta jest niepełna, gdyż nie wskazuje w jakiej ilości i jakiej rasy psy podlegają odebraniu oraz brak jest dyspozycji przekazania zwierząt schronisku dla zwierząt. Wskazanie zawarte w decyzji jest w ocenie skarżących niewystarczające i niewykonalne. Jednak najistotniejszy jest fakt, iż ustalony w sprawie stan faktyczny oraz zgromadzony materiał dowodowy nie dają podstawy do odbioru skarżącym zwierząt.

Dodały, iż nawet gdyby przyjąć, że w niniejszej sprawie zwierzęta przetrzymywane były w niewłaściwych warunkach, to wydanie decyzji w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt jest bezprzedmiotowe, gdyż zwierzęta zostały już zwrócone. W tej sytuacji wydanie decyzji o czasowym zatrzymaniu zwierząt w okresie od 15 marca 2018 r. do 11 grudnia 2020 r. jest zbyteczne, bowiem dotyczy czasu przeszłego. W niniejszej sprawie nie zachodzi już potrzeba wydania decyzji o odebraniu zwierząt, a zatem postępowanie winno być umorzone.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej (dalej organ odwoławczy, organ drugiej instancji), przywołując w podstawie prawnej art. 7 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt oraz art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie prowadzone przez ten organ. W uzasadnieniu organ przywołał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji oraz treść złożonego odwołania, a następnie wskazało iż postępowanie w sprawie wszczęte zostało pismem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej informującego Wójta Gminy J. o zagrożeniu ze strony kilkudziesięciu psów na posesji uczestniczki postępowania M.W.. Z uwagi na wiek i stan zdrowotny strony psy mogły pozostawać bez właściwej opieki.

Analiza art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy wskazuje, że wydanie decyzji o czasowym odebraniu zwierząt w oparciu o powyższy przepis nakłada na organ administracji publicznej obowiązek jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czyli ustalenia, że zwierzę faktycznie utrzymywane jest w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym stanie rażącego niechlujstwa czy też w pomieszczeniach lub klatkach, które uniemożliwiają mu zachowanie naturalnej pozycji i poparcia ustaleń w tym przedmiocie rzeczowym materiałem dowodowym. Kolegium podkreśliło, że zakresem koniecznych ustaleń organu administracyjnego muszą być okoliczności, w szczególności czy wystąpiły w sprawie przesłanki z art. 6 ust. 2 ustawy, a nadto, czy sytuacja stwierdzona może być uznana za przypadek niecierpiący zwłoki oraz czy pozostawanie zwierząt u dotychczasowego właściciela zagraża ich życiu i czy spełnione zostały przesłanki wydania decyzji o czasowym odebraniu psa w świetle art. 7 ust. 3 ustawy.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wskazał na konkretne zaniedbania ze strony właścicielek zwierząt, które uzasadniałyby odebranie czasowe zwierząt. Nadto z akt sprawy wynika, że wobec stron toczyło się postępowanie karne o znęcanie się nad zwierzętami i zapadł wyrok Sądu Okręgowego w B. [...] r. sygn. akt [...] , w którym warunkowo, na okres próby wynoszącej jeden rok, umorzono postępowanie wobec właścicielek o znęcania się nad zwierzętami. Z dokumentów sprawy wynika, że zwierzęta - psy rasy [...] (9 osobników) oraz rasy [...] (5 osobników) były utrzymywane w niewłaściwych warunkach, czym właścicielki naraziły zwierzęta na niepotrzebne cierpienie. Stąd zwierzęta zostały czasowo odebrane właścicielkom.

Jednak w ocenie organu odwoławczego stan faktyczny na dzień wydania zaskarżonej decyzji - tj. po orzeczeniu Sądu i zawieszeniu kary na okres próby i co ważne zwrocie zwierząt- stanowi o braku podstaw do orzekania w przedmiocie odebrania zwierząt. Przyznając, iż decyzja o odebraniu czasowym zwierząt jest wydawana wtórnie, tj. już po zabezpieczeniu zwierząt, jednakże w ocenie organu w rozpatrywanej sprawie odbiór czasowy zwierząt faktycznie zakończył się w dniu [...] r., co czyni postępowanie w tym przedmiocie bezprzedmiotowym.

Odwołując się do art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Kolegium stwierdziło, że w przypadku, gdy brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wskutek czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty, postępowanie stało się bezprzedmiotowe, stąd wydanie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia merytorycznie pozytywnego czy negatywnego staje się prawnie niedopuszczalne.

Z tego powodu Kolegium nie odniosło się merytorycznie do kwestii podnoszonych w odwołaniu, a dotyczących naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję organu odwoławczego wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej B. w B.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

- tj. art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt poprzez błędne uznanie, że w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji nie zachodziły przesłanki wystarczające i konieczne do orzeczenia czasowego odebrania zwierząt właścicielkom, podczas gdy ustalenia poczynione w toku postępowania jednoznacznie wskazują, że zachowania uczestniczek postępowania polegają na przetrzymywaniu do dnia 15 marca 2018 r. zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa czy naraziły zwierzęta na niepotrzebne cierpienie, ból i stres, czym wyczerpały dyspozycji art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy i dawały podstawę do czasowego odebrania psów do czasu nie orzeczenia przez karny o przepadku zwierzęcia lub umorzenia postępowania;

- tj. art. 7 ust. 3 tej ustawy poprzez jego błędne zastosowanie w przedmiotowym postępowaniu i przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż decyzja organu pierwszej instancji o czasowym odebraniu zwierząt była decyzją "następczą" w stosunku do czynności odebrania zwierząt, co skutkowało błędnym wskazaniem, iż rolą organu administracji było zbadanie zasadności podjętych przez podmiot wymieniony w art. 7 ust. 3 ustawy wystąpienia przesłanki z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, a nadto czy sytuacja ta może być uznana za przypadek niecierpiący zwłoki oraz czy dalsze pozostawanie zwierząt u dotychczasowego właściciela zagraża ich życiu oraz czy spełnione zostały przesłanki wydania decyzji o czasowym odebraniu psa w świetle art. 7 ust. 3 ustawy, podczas gdy w przedmiotowej sprawie decyzja została wydana na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy i wymagania zawarte w ust. 3 tego przepisu nie dotyczą decyzji o tym charakterze i dla spełnienia przesłanek do jej wydania wystarczające jest spełnienie przesłanek z art. 7 ust. 1 ustawy czyli ustalenie, że zwierzę było traktowane w sposób dookreślony w art. 6 ust. 2, co dawało podstawę do czasowego odebrania właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia,

a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 §1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na wynik, sprawy, błędne przyjęcie, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy zachodziły podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, poprzez przyjęcie, że upływ terminu na jaki zwierzęta zostały czasowo odebrane i zwrot ich właścicielowi czyni postępowanie w przedmiocie czasowego odebrania psów bezprzedmiotowym, podczas gdy z samej istoty czasowego odebrania zwierzęcia uregulowanej w art. 7 ustawy o ochronie wynika, że decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny występujący w momencie interwencji (podjętej z inicjatywy Policji, weterynarza, organizacji społecznej) - nie odbiera się przecież zwierząt dobrze utrzymanych.

Uwzględniając powyższe Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi opisał przebieg dotychczasowego postępowania, zwracając uwagę na interwencję z dnia [...] r., pierwszą wydaną w sprawie decyzję z dnia [...] r. o odebraniu zwierząt uczestniczkom postępowania oraz wszczęte w dniu [...] r. przez Komisariat Policji w J. dochodzenie w sprawie znęcania się nad zwierzętami. Następnie opisał przebieg dotychczasowego postępowania zwracając uwagę na i kolejne uchylanie decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy a także zawieszenie tego postępowania. W ocenie Skarżącego potwierdzone warunki przebywania zwierząt, tak w domu jak i poza nim, narażały zwierzęta na niepotrzebne cierpienie i stres.

Potwierdził to swoim wyrokiem Sąd Okręgowy w B. , który wyrokiem z dnia [...] r., zmienił wyrok Sądu Rejonowego z dnia[...] r., którym warunkowo umorzył postępowanie wobec właścicielek zwierząt na okres próby jednego roku.

Wobec powyższego w dniu [...] r. Miejskie Schronisko dla Bezdomnych Zwierząt w B. wydało psy właścicielkom.

Wówczas dopiero postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium podjęło zawieszone postępowanie, a następnie ponownie decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania, który decyzją z dnia [...] r. orzekł o czasowym odebraniu - tj. w okresie od 15 marca 2018 r. do 11 grudnia 2020 r. psów znajdujących się na wskazanej posesji w J.. Jednak w wyniku złożonego odwołania, Kolegium zaskarżoną decyzją uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło prowadzone przez ten organ postępowanie, uznając, że stan faktyczny na dzień wydanie tej decyzji stanowi o braku podstaw do orzekania w przedmiocie odebrania zwierząt.

Skarżący Prokurator nie podzielił stanowiska prezentowanego przez organ drugiej instancji. Przybliżył przewidzianą w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt instytucję czasowego odebrania zwierzęcia właścicielowi lub opiekunowi, podkreślając, że w sytuacji stwierdzenia znęcania się nad zwierzętami, czyli wobec stwierdzenia zadawania albo świadomego dopuszczania się zadawania bólu lub cierpień, którego przejawy wyszczególniono w art. 6 ust. 2 tej ustawy, organ administracji orzeka decyzją administracyjną o czasowym ich odebraniu właścicielowi lub opiekunowi. Najpierw ma zatem miejsce wydanie przez właściwy organ rozstrzygnięcia w przedmiocie czasowego odebrania zwierzęcia, a następnie w wyniku wykonania tej decyzji dochodzi do faktycznego pozbawienia właściciela lub opiekun władztwa nad zwierzęciem i przekazanie go wyspecjalizowanemu podmiotowi.

Ustawa przewiduje też tryb szczególny, wskazany w art. 7 ust. 3 ustawy. Ma on miejsce w przypadkach nie cierpiących zwłoki.

Odnosząc powyższe uwagi do zakwestionowanej decyzji organu drugiej instancji Prokurator stwierdził, iż nie można jej zaakceptować. Prokurator podkreślił, że już mocą decyzji z dnia [...] r. organ pierwszej instancji orzekł o tymczasowym odbiorze psów należących do uczestniczek postępowania. Zwierzęta te zostały przewiezione do Schroniska w B. . Równocześnie w dniu [...] r., wszczęte zostało postępowanie karne w trybie art. 35 ustawy o ochronie zwierząt. Pomimo to organ drugiej instancji decyzją z [...] r. uchylił wymienioną decyzję organu pierwszej instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, niezasadnie uznając, iż nie zachodziły przesłanki wystarczające i konieczne do orzeczenia czasowego odebrania zwierząt. Ustalenia potwierdziły, że zwierzęta utrzymywane były w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa czym narażone były na niepotrzebne cierpienie, ból i stres, co wyczerpywało dyspozycję art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy. Dawało to podstawę do czasowego odebrania psów. W ocenie Skarżącego Kolegium błędnie uznało, że wydana w sprawie decyzja była decyzją następczą w stosunku do czynności odebrania zwierząt, czyli wydaną w trybie art. 7 ust. 3 ustawy, podczas gdy była to decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 1 tej ustawy.

Kolegium zupełnie pominęło fakt, że skoro został wniesiony akt oskarżenia, a postępowanie karne dotyczy tych samych zdarzeń, które stanowiły podstawę wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, to zachodzi co najmniej duże prawdopodobieństwo, że osoby te popełniły przestępstwo. Nadto wydana przez organ pierwszej instancji decyzja administracyjna stanowi formę zabezpieczenia na czas postępowania karnego. Przyjąć należy, że czasowe odebranie zwierząt w trybie art. 7 ust. 1 ustawy łączy się ściśle z postępowaniem karnym o przestępstwa znęcania się, skoro zwrot zwierząt uzależniony jest od końcowego rozstrzygnięcia sądu w sprawie. Nieuzasadnione zatem były działania Kolegium w zakresie zawieszenia przedmiotowego postępowania i w konsekwencji doprowadziło to, że wydanie decyzji w trybie art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy uzależnione jest od zakończenia postępowania w sprawie karnej toczącej się zgodnie z art. 35 ustawy.

Przepis art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt nie uzależnia orzeczenia o czasowym odebraniu zwierzęcia od wystąpienia znamion czynu zabronionego po stronie właściciela lub opiekuna zwierzęcia. Przesłanką istotną i wystarczającą do czasowego odebrania zwierzęcia jest jego traktowanie w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy. W niniejszej sprawie właściwe służby stwierdziły utrzymywanie psów w niewłaściwych warunkach bytowania w tym w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa, czym zwierzęta narażono na niepotrzebne cierpnie, ból i stres, czym wyczerpano dyspozycję art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy.

Zwracając uwagę na postanowienie organu drugiej instancji odmawiające wstrzymania decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. strona skarżąca podkreśliła niekonsekwencje jego działania, szczególnie gdy kolejny raz wydał decyzję uchylającą rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Skarżący podkreślił, że także zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie było niezasadne.

Niezależnie od powyższego Prokurator stwierdził, że w konsekwencji sąd w przeprowadzonym postępowaniu karnym uznał winę uczestniczek postępowania, co tylko potwierdziło zasadność wydanej przez organ pierwszej instancji pierwszej decyzji z dnia [...] r., a także następnie z dnia [...] r. i ostatecznie ostatniej decyzji z dnia [...] r. W tej ostatniej decyzji Wójt Gminy orzekł o czasowym odebraniu zwierząt na okres od dnia 15 marca 2018 r. do dnia 11 grudnia 2021 r., (kiedy zostały faktycznie odebrane przez właścicielki ze Schroniska). Jednak okoliczność ta nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania. Przemawia za tym również regulacja art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt.

Decyzja organu pierwszej instancji wydana została w dniu [...] r. w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt w wyniku wielokrotnego zaskarżania i uchylania, a także niezasadnego zawieszenia postępowania przez organ drugiej instancji, co w konsekwencji spowodowało przedłużenie postępowania ponad okres, na jaki zwierzęta zostały odebrane i stąd konieczne jest "orzekania o stanie przeszłym", gdyż nie ma innej możliwości.

O braku bezprzedmiotowość świadczy także to, że organ administracji musi uregulować sytuację podmiotów, które legalnie na podstawie wykonanej decyzji sprawowały opiekę nad zwierzętami i poniosły wydatki na ich leczenie czy transport.

Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego uniemożliwia zatem ustalenie, kto winien ponosić powstałe już koszty związane z odebraniem zwierząt i sprawowaniem na nimi opieki. Wydanie decyzji przesądzającej o zaistnieniu przesłanek określonych w art. 7 ust. 1 ustawy może być również niezbędne dla właścicielek zwierząt dla ewentualnego dochodzenia prze sądem powszechnym odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez bezprawne odebranie zwierząt. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja Kolegium wydana została z naruszeniami wskazanymi w skardze.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podniósł, iż bezsporne w sprawie pozostaje, iż zwierzęta utrzymywane były w niewłaściwych warunkach, czym właścicielki naraziły zwierzęta na niepotrzebne cierpnie, stąd czasowo odebrane zostały właścicielkom. Na czas do orzeczenia przez Sąd Okręgowy, odebrane zwierzęta przebywały w Schronisku Miejskim dla Zwierząt w B.. Natomiast w dniu wydawania decyzji przez organ - tj. w dniu [...]r. zwierzęta zostały zwrócone właścicielkom, na okres próby. Czasowe odebranie zwierząt ustało w dniu [...] r.. Kolegium podkreśliło, że organy orzekają według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania decyzji (tak przez organ pierwszej jak i drugiej instancji). Niezrealizowanie tego obowiązku łączy się z uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej.

Z tego względu organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż przedmiot sprawy tj. czasowe odebranie zwierząt z uwagi na ich oddanie, ustał, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym.

Obecny na rozprawie w dniu 27 stycznia 2022 r. Prokurator podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację. Podkreślił, iż właścicielki zwierząt uznane zostały w postępowaniu karnym za winne znęcania się nad zwierzętami, ale z uwagi na małą szkodliwość - sąd warunkowo umorzył postępowanie wyznaczając okres próby jednego roku. W związku z tym brak było podstaw do wydania decyzji o przepadku odebranych zwierząt. Jednak sam fakt ich czasowego odebrania jest jak najbardziej zasadny i powinno to znaleźć wyraz w decyzji organu administracji. Nie można zatem zgodzić się, iż po powrocie zwierząt do właścicielek postępowanie w zakresie ich czasowego odebrania w okresie od 15 marca 2018 r. do 11 grudnia 2020 r. było bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania jej z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit.b), względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c). Zgodnie z art. 145a tej ustawy w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 lit a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba, że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a rozstrzygnięcie organu odwoławczego uchylające decyzję organu pierwszej instancji i umarzające postępowanie tego organu jest wadliwe. uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, iż postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, stąd na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego należało wydać decyzję o jego umorzeniu.

Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe jeśli sprawa, która podlegała rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego, albo utraciła go już w toku postępowania. W orzecznictwie sądowym powszechnie wyrażane jest stanowisko, zgodnie z którym, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza, że brak któregoś z konstytutywnych elementów sprawy, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie, co do jej istoty.

W świetle ustaleń doktryny procesu administracyjnego oraz orzecznictwa sądowego przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli w sprawie działa organ administracji publicznej i organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie, a rozstrzyganie o sprawie następuje w formie decyzji administracyjnej, w sytuacji gdy w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, a dotychczas nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Decyzja organu pierwszej instancji wydana została na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 638 ze zm.). W wyniku interwencji pracowników socjalnych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, Wójt Gminy decyzją z dnia [...] . orzekł o odebraniu uczestniczkom postępowania zwierząt, tj. 14 psów z uwagi na niewłaściwe warunki bytowania psów, tj. z powołaniem na okoliczność wskazaną w art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy.

W przepisie art. 7 ustawy o ochronie zwierząt ustawodawca uregulował instytucję czasowego odebrania zwierzęcia właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 7 ust. 1 zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy, gdzie zamieszczony został obszerny katalog niezgodnych z prawem zachowań względem zwierząt, sprowadzających się do zadawania im bólu albo cierpienia, może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane i schronisku dla zwierząt.

Przepis art. 6 ust. 2 ustawy stanowi uszczegółowienie ogólnej zasady zapisanej w treści art. 6 ust. 1a, że zabrania się znęcania nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami w myśl art. 6 ust. 2 ustawy należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (pkt 10).

Za "niewłaściwe warunki", o których mowa w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 10 przyjmuje się takie, które nie zapewniają zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami gatunku, rasy, płci i wieku. Przy czym niewłaściwe warunki bytowania, to nie tylko wskazane w tym przepisie przykłady, ale także brak zapewnienia zwierzętom właściwego schronienia przed chłodem, upałem, deszczem, śniegiem, przetrzymywanie ich na terenie, na którym narażone są na uszkodzenia ciała, przetrzymywanie ich w warunkach umożliwiających samowolne wydostawanie się na zewnątrz i narażanie na niebezpieczeństwo ich samych oraz narażanie innych zwierząt i ludzi na niebezpieczeństwo. Ponadto przepis ten należy odczytywać również w kontekście art. 5 ustawy statuującym obowiązek humanitarnego traktowania zwierzęcia, przez które rozumie się – stosownie do art. 4 pkt 2 wspomnianej ustawy, traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę;.

Oprócz wskazanego powyżej trybu zwykłego, ustawa przewiduje również szczególny tryb odebrania zwierzęcia określony w art. 7 ust. 3. Ma on miejsce w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawienie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Wówczas czynność odebrania zwierzęcia podejmuje policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. W odróżnieniu do trybu zwykłego, decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 ustawy jest decyzją następczą, a organ wydający rozstrzygnięcie zobowiązany jest ustalić czy zaistniały przesłanki do odebrania zwierzęcia, to jest czy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2, a nadto czy zaistniał stan zagrażający jego życiu lub zdrowiu. Decyzja wydana w powyższym trybie stanowi, więc szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ administracyjny zobligowany jest wówczas do oceny czy przesłanki odebrania zwierzęcia w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie zwierząt zaistniały w momencie odebrania zwierzęcia. Dla wydania decyzji na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy konieczne jest zatem ustalenie, czy w dacie interwencji/momencie odebrania zwierzęcia, obok podstawowych przesłanek wynikających z art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy, wystąpiły także przesłanki takie jak: przypadek niecierpiący zwłoki oraz stwierdzenie, iż dalsze pozostawanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu. W związku z tym dla zastosowania w sprawie tego trybu nie jest potrzebne stwierdzenie winy właściciela/opiekuna zwierząt, tylko zaistnienie obiektywnych okoliczności polegających na tym, że właściciel w jakikolwiek sposób dopuścił, aby nastąpił fakt kwalifikowanego prawem znęcania się nad jego zwierzęciem.

W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że w świetle okoliczności sprawy zasadnie organ pierwszej instancji wydał w trybie określonym w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. Przeprowadzone w marcu i we wrześniu 2018 r. oględziny nieruchomości uczestniczek postępowania potwierdziły fatalne warunki bytowania zwierząt na usytuowanych pomieszczeniach mieszkalnych o legowiskach oraz na leżankach i w kojcach w ogrodzie. Potwierdziły wszechobecny bałagan, zagracenie mieszkania, zanieczyszczenie podłóg odchodami i sierścią zwierząt, które zalegały grubą warstwą (częściowo skamieniałą) w całym domu (parter, schody i całe piętro budynku), a stan zabrudzenia wskazywał na wielomiesięczne zaniedbania czystości oraz potwierdzał brak systematycznego wyprowadzenia zwierząt. Wyniki kontroli i fatalne warunki przetrzymywania zwierząt potwierdził Powiatowy Inspektorat Weterynarii, zwracając uwagę na legowiska na zewnątrz domu z wystającymi sprężynami, mogące stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa zwierząt (możliwe zranienia) oraz podkreślając fakt, iż zwierzęta stanowią grupę mieszaną płci i nie są poddane zabiegowi sterylizacji, co skutkowało niekontrolowanym, a nawet wsobnym (krewniaczym) kojarzeniem. Uwagi te poparte zostały wynikami przeprowadzonych badań zwierząt przez Powiatowego Lekarza Weterynarii, który przyznał, że przebywanie psów w takich, stwierdzonych warunkach może skutkować naruszeniem art. 6 ust. 2 pkt 10 oraz art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. Zasadnie zatem w tych okolicznościach sprawy organ uznał, że dalsze pozostawanie zwierząt w dotychczasowych warunkach zagraża ich zdrowiu i życiu. Należy wyjaśnić, że owo "zagrożenie" wskazuje na potencjalność i hipotetyczność nieprawidłowej sytuacji zwierząt. Stan zagrożenia nie oznacza bowiem, że nastąpi bezpośrednie, realne zagrożenie życia lub zdrowia zwierzęcia ale, że określony stan może, a nie musi wywoływać negatywne skutki dla życia lub zdrowia zwierzęcia, co właśnie wyczerpuje pojęcie zagrożenia. Jak podkreślono powyżej wśród kwalifikowanych naruszeń wskazano na sytuacje, które są nośnikiem zagrożenia dla życia lub zdrowia zwierzęcia, jak np. utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji. Z akt sprawy wynika także, że oprócz tego, że uczestniczki nie zapewniały zwierzętom właściwych warunków bytowych, to uchybiały również obowiązkom związanym z utrzymaniem ich w należytej kondycji zdrowotnej, nie mając zapewnionej należytej opieki weterynaryjnej. U większości z nich odnotowano stany zapalne, zwichnięcia, rany, choroby skóry, a także stwierdzona liczne niekonotowane ciąże.

W tych okolicznościach za zasadne uznać należało, że przebywanie zwierząt na posesji uczestniczek postępowania w złych warunkach i bez rozdzielenia psów względem płci), wypełniało przesłanki art. 6 ust 2 pkt 10 i ustawy, a to uzasadniało zastosowanie wskazanego przez organy trybu.

Odnosząc się do zarzutów uczestniczek postępowania, iż kwestionowana decyzja organu pierwszej instancji nie jest dość szczegółowa i nie zawiera wszystkich niezbędnych danych, choć częściowo można im przyznać w tym zakresie rację, to jednak nie ma to wpływu na ogólną zasadność wydanej w sprawie decyzji. Z uwagi na wiek i stan zdrowia właścicielek zwierząt, które same wymagają pomocy, stwierdzić należy, iż czasowe odebranie zwierząt, wszystkich zwierząt ze wskazanej posesji i skierowanie ich do miejskiego schroniska dla zwierząt nie stanowiło nieuzasadnionej ingerencji, a było koniecznym zabiegiem, co dodatkowo potwierdził wyrok Sądu Okręgowego w B..

Niezrozumiałe i jak zasadnie podkreśla Skarżący niekonsekwentne są rozstrzygnięcia organu odwoławczego, zwłaszcza, że wniesienie aktu oskarżenia w postępowaniu karnym dotyczącym tych samych zdarzeń, które stanowiły podstawę wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, świadczyły co najmniej o dużym prawdopodobieństwie popełnienia przez te osoby przestępstwa. Za nieuzasadnione należy uznać działania Kolegium w zakresie zawieszenia przedmiotowego postępowania, wielokrotne uchylanie decyzji w sprawie czasowego odebrania zwierząt, co w konsekwencji spowodowało przedłużenie postępowania ponad okres, na jaki zwierzęta zostały odebrane. Stąd konieczne jest "orzekania o stanie przeszłym", gdyż ostatecznie nie ma innej możliwości. Jednak jak stwierdzono na wstępie nie może to świadczyć o bezprzedmiotowości postępowania. Należy zgodzić się z organem pierwszej instancji i Skarżącym, iż niezbędne jest niejako obecnie następcze uregulowanie sytuacji wszystkich podmiotów w niniejszej sprawie, tak podmiotów, które legalnie na podstawie wykonanej decyzji sprawowały opiekę nad zwierzętami i poniosły wydatki na ich leczenie czy transport, jak również właścicielek zwierząt dla ewentualnego dochodzenia przed sądem powszechnym odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez bezprawne odebranie zwierząt.

Mając powyższe na uwadze, decyzję organu odwoławczego należało uchylić na podstawie art. 145 ( 1 pkt. 1 lit.a i lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający będzie miał na uwadze poczynione powyżej ustalenia, wyeliminuje wskazane uchybienia, oraz uwzględni powyższe wskazania.