Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 723/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 49 ust. 1 i 2, par. 14 ist. 1, par. 17 zał nr 3 do rozporządzenia
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zapewnienia pracownikom możliwości odpoczynku w pobliżu miejsca pracy i usunięcia innych uchybień oddala skargę.


UZASADNIENIE

Okręgowy Inspektor Pracy we W., decyzją z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., art. 19 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. nr 89, poz. 589), dalej: ustawa, po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. w B., od decyzji nr [...] zawartych w nakazie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy we W. z dnia [...], nr rej: [...], utrzymał w mocy decyzje nr [...] zawarte w tym nakazie, uchylił decyzję nr [...] i umorzył postepowanie organu I instancji w tym zakresie.

Decyzja z dnia [...] nakazywała: (...) "2. Zapewnić pracownikom linii cDMS w zakładzie produkcji telewizorów ciekłokrystalicznych możliwość odpoczynku w pobliżu miejsca pracy w pozycji siedzącej na tych stanowiskach, na których wykonywanie pracy wymaga stale pozycji stojącej lub chodzenia; 6. usunąć uchybienie polegające na tym, że w pomieszczeniu szatni przeznaczonej na przechowywanie obuwia przez pracowników zakładu produkcji telewizorów ciekłokrystalicznych, znajdującej się w przebudowanej i rozbudowanej części hali produkcyjnej, nie zapewniono miejsc siedzących dla co najmniej 50% pracowników zatrudnionych na najliczniejszej zmianie; 9. Usunąć uchybienie polegające na tym, że nie zapewniono, aby bezpośrednie połączenie z umywalnią miała szatnia podstawowa w zakładzie produkcji telewizorów ciekłokrystalicznych, do której wejście prowadzi przez drzwi oznaczone symbolem LCD 40; 10. Usunąć uchybienie polegające na tym, że nie zapewniono, aby bezpośrednie połączenie z umywalnią miała męska szatnia podstawowa w zakładzie produkcji telewizorów ciekłokrystalicznych, do której wejście prowadzi przez drzwi oznaczone symbolem LCD 39".

W uzasadnieniu decyzji ostatecznej stwierdzono, że podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 3, 4, 17, 24 kwietnia 2012 r. w [...] sp. z o.o. w B., sprawdzono między innymi zagadnienia dotyczące obiektów, pomieszczeń stanowisk pracy. W toku kontroli inspektor pracy ustalił, że: "W marcu 2012 r. uruchomiona została nowa linia produkcyjna montażu telewizorów ciekłokrystalicznych (cDMS), którą usytuowano najbliżej południowej ściany hali produkcyjnej. Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach pracy wzdłuż tej linii wykonują swoje czynności w pozycji stojącej i nie zapewniono im możliwości siedzenia podczas pracy. Nie zapewniono im także możliwości odpoczynku w pobliżu miejsca pracy w pozycji siedzącej, bo wzdłuż tej linii nie ma żadnych siedzisk lub innych rozwiązań umożliwiających choćby na krótki czas zmianę pozycji ze stojącej na siedzącą. Żeby chociaż na chwilę usiąść pracownicy musieliby udać się do sąsiednich pomieszczeń higieniczno-sanitarnych lub przejść przynajmniej kilkadziesiąt metrów do siedzisk znajdujących się przy sąsiednich liniach produkcyjnych – w obu przypadkach nie mieliby możliwości obserwacji swojego stanowiska pracy, a ponadto pokonywanie drogi do miejsc siedzących i z powrotem zajmowałoby dużo czasu". Ponadto inspektor pracy stwierdził: "W przebudowanej i rozbudowanej hali produkcyjnej zakładu produkcji telewizorów ciekłokrystalicznych wykonane zostało także pomieszczenie przeznaczone na przechowywanie obuwia pracowników - pełni ono zatem de facto funkcję "szatni na buty" (...) W pomieszczeniu z szafkami na buty ("szatni na buty") nie zapewniono wcale miejsc siedzących, przez co uniemożliwiono pracownikom skorzystanie z ułatwienia w celu wygodniejszej zmiany obuwia" (...). W dniu 4 kwietnia 2012 r. stwierdzono, że z pomieszczenia szatni z drzwiami wejściowymi o symbolu LCD 40 w zakładzie produkcji telewizorów korzystają osoby obojga płci, a więc zorganizowano ją jednocześnie dla kobiet i mężczyzn. W skład zespołu szatni powinny wchodzić umywalnie łatwo dostępne dla pracowników i zapewniające bezkolizyjny ruch pracowników już umytych i przebranych w odzież własną, natomiast powyższe pomieszczenie nie spełnia tego wymogu - pracownik chcący umyć się po skończeniu pracy musi wyjść z szatni i poprzez halę magazynową udać się do umywalek w pomieszczeniu izolującym przy pomieszczeniach ustępowych, znajdujących się kilkadziesiąt metrów dalej. Podobną nieprawidłowość w dniu 4 kwietnia 2012 r. stwierdzono także w stosunku do sąsiedniego pomieszczenia szatni z drzwiami wejściowymi oznaczonymi numerem LCD 39 - szatnia ta, pełniąca funkcję męskiej szatni podstawowej nie ma połączenia z umywalnią i korzystający z niej pracownicy, aby umyć się po skończeniu pracy muszą wyjść z szatni i poprzez halę magazynową udać się do odległych o znajdującej się kilkadziesiąt metrów umywalek w pomieszczeniu izolującym przy pomieszczeniach ustępowych.

Powyższe ustalenia zostały zawarte w protokole kontroli, który został pracodawcy przedłożony przez inspektora pracy w dniu 24 kwietnia 2012 r. Do protokołu kontroli pracodawca wniósł zastrzeżenia pismem z dnia 27 kwietnia 2012 r. Zastrzeżenia te nie dotyczyły jednak przywołanych wyżej ustaleń. W wyniku stwierdzonych nieprawidłowości inspektor pracy wydał w dniu 31 maja 2012 r. nakaz nr rej.: [...] zawierający 12 rozstrzygnięć. Pismem z dnia 8 czerwca 2012 r. pracodawca wniósł do Okręgowego Inspektora Pracy we W. odwołanie od nakazów: nr [...].

Uwzględniając argumenty podniesione w odwołaniu, organ odwoławczy uznał za niezbędne przeprowadzanie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu poczynienia dodatkowych ustaleń stanu faktycznego. W dniach 17 i 18 lipca

2012 r. przeprowadzona została przez inspektora pracy kontrola uzupełniająca w zakresie podnoszonych przez stronę w odwołaniu zarzutów. W zakresie decyzji nr 2 ustalono, że "Od strony hali, w kilku miejscach linii cDMS znajdują się taborety IKEA, które ustawiono w grupach po kilka sztuk, umieszczonych jeden na drugim. Zgodnie z uzyskanymi informacjami, pracownicy w trakcie przerwy w pracy mogą odpocząć na tych taboretach. W trakcie kontroli nie stwierdzono, aby którykolwiek z pracowników [...] Sp. z o.o., zatrudnionych na linii cDMS, korzystał z tych taboretów. Korzystanie z tych taboretów przez pracowników zatrudnionych po drugiej stronie linii cDMS, wiązałoby się z przenoszeniem ich nad taśmą produkcyjną, na której znajdują się produkowane telewizory lub koniecznością obejścia całej linii tj. pokonania kilkudziesięciu metrów".

Kontrola pomieszczenia z "szafkami na buty" wykazała, że pomieszczenie, którego

dotyczył nakaz nr [...] nie jest używane. Ponadto ustalono, iż: "zgodnie z decyzją Prezesa LGEWR, od dnia 2 lipca 2012 r. obowiązek noszenia obuwia ESD na części produkcyjnej Fabryki HE zostaje zniesiony." Podczas wizytacji stanowisk pracy wzdłuż linii cDMS stwierdzono, że pracownicy nie używają obuwia ESD, a z ww. pomieszczenia usunięto szafki na obuwie i nie jest ono przeznaczone do przechowywania obuwia". Odnosząc się do nakazów nr 9 i 10 uzupełniające postępowanie wyjaśniające wykazało, że "z szatni w pomieszczeniu nr 40 obecnie korzystają jedynie 4 pracownice [...] Sp. z o.o., zatrudnione na stanowisku monter - worker- fitter tj. [...], [...], [...], [...] a z szatni w pomieszczeniu nr 39, korzystają 3 pracownicy - studenci z Ukrainy, którzy także zatrudnieni są na stanowisku monter - worker-fitter". Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z pkt 2 "tabeli odzieżowej" (zał. nr 14 do protokołu kontroli nr rej.[...]) przedstawionej przez przedstawiciela pracodawcy, pracownikom zatrudnionym na stanowisku montera przysługuje koszulka polo i środki ochrony indywidualnej określone w tej tabeli. Powyższe ustalenia kontroli uzupełniającej zostały zawarte w protokole kontroli nr rej. [...], który został pracodawcy przedstawiony celem zapoznania się w dniu 18 lipca 2012 r. z jednoczesnym pouczeniem o prawie wniesienia zastrzeżeń w terminie 7 dni od dnia przedłożenia protokołu. Przedstawiciel pracodawcy – S. S. - Dyrektor Generalny, podpisał protokół w dniu 23 lipca 2012 r., nie czyniąc wzmianki w sprawie wniesienia zastrzeżeń do jego treści i nie składając ich w ustawowym terminie. W dniu 31 lipca 2012 r. wpłynęło pismo z dnia 30 lipca 2012 r. zawierające zastrzeżenia do protokołu kontroli. Ponieważ termin na wniesienie zastrzeżeń upłynął w dniu 25 lipca 2012 r. wspomniane pismo nie miało wpływu na toczące się postępowanie odwoławcze. Niezależnie od powyższego, Okręgowy Inspektor Pracy stwierdził, iż pismo z dnia 30 lipca 2012 r. zawiera powtórzenie zarzutów wskazanych przez stronę w odwołaniu z dnia 8 czerwca 2012 r. od nakazów: nr [...] z dnia 31 maja 2012, nr rej: [...].

Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, Okręgowy Inspektor Pracy stwierdził, że odwołując się od nakazu nr 2 pracodawca podniósł, że miejsca siedzące są dla pracowników dostępne w pobliżu linii cDMS: w kantynie znajdującej się w pobliżu linii montażowej cDMS oraz w obszarze serwisu - tym samym według odwołującego się pracownicy mają zapewnione siedzące miejsca odpoczynku w pobliżu miejsca pracy. Jak dodatkowo wskazuje odwołujący się: "przepisy nie wskazują dokładnej maksymalnej odległości". Odpowiadając na powyższe zarzuty stwierdzono, że obowiązek zapewnienia wypoczynku w pozycji siedzącej w pobliżu miejsca pracy, w przypadku pracowników świadczących pracę w pozycji stojącej lub związanej z chodzeniem, wynika z przepisu bezwzględnie obowiązującego zawartego w § 49 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. nr 169, poz. 1650), dalej: rozporządzenie. Przywołany przepis nie zawiera, zgodnie z tym, co wskazuje strona, maksymalnej odległości miejsca odpoczynku od miejsca pracy, posługując się zwrotem "w pobliżu miejsca pracy". Należy jednak przyjąć, iż fakt, że ustawodawca nie określił wyrażonej w jednostkach miary precyzyjnej odległości nie oznacza, że wyrażenie "w pobliżu miejsca pracy" może być interpretowane szeroko. Przepisy prawa pracy, w szczególności dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, są przepisami jednostronnie bezwzględnie obowiązującymi. Uwzględniając treść przepisu § 49 ust 2 rozporządzenia, należy stwierdzić, że "bliskość", o której mowa w tym przepisie winna być rozumiana jako bliskość w przestrzeni w jakiej pracownik świadczy pracę. W sprawie zapewnienia pracownikom możliwości odpoczynku w pobliżu miejsca pracy w pozycji siedzącej wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 28 czerwca 2007 r. (I OSK 1263/06) uznając m.in., "obowiązek zapewnienia pracownikom odpoczynku w pobliżu miejsca pracy pozycji siedzącej musi odnosić się do stanowiska pracy (...) obowiązku tego nie realizuje pomieszczenie przeznaczone na odpoczynek i spożywanie posiłków (...). Nawet gdy w danym zakładzie pracy nie wykonuje się pracy wymagającej stale pozycji stojącej lub chodzenia, to wskazany przepis (§ 49 ust. 2 rozporządzenia) nakłada obowiązek zapewnienia pracownikom pomieszczeń higienicznosanitarnych. Natomiast w przypadku wykonywania pracy stale w pozycji stojącej lub wymagającej chodzenia, nałożony jest dodatkowy obowiązek określony w § 49 ust. 2 rozporządzenia. Przy odmiennej interpretacji przepis ten byłby zbędny, bowiem obowiązek zapewnienia odpoczynku w pozycji siedzącej realizowany byłby w ramach zapewnienia pracownikom pomieszczeń higienicznosanitanych (...). Miejsce odpoczynku w pozycji siedzącej w pobliżu stanowisk pracy ma zapewnić pracownikom krótko odpoczynek, który nie powoduje przerwania procesu pracy, a w jego trakcie istnieje możliwość jego kontroli. Natomiast pomieszczenia przeznaczone na odpoczynek i spożycie posiłku służą odpoczynkowi regenerującemu - z przerwą w pracy. W omawianym orzeczeniu NSA podzielił jednocześnie pogląd WSA we Wrocławiu zawarty w wyroku z dnia 26 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 305/05, w którym sąd powołując treść § 49 ust. 2 rozporządzenia stwierdził, że "zobowiązuje on pracodawcę do zapewnienia pracownikom wykonującym stale pracę wymagającą pozycji stojącej lub chodzenia możliwości odpoczynku "wytchnienia" w "pobliżu miejsca pracy". Nie ulega wątpliwości, że zwrot w "pobliżu miejsca pracy" obejmuje nakaz rozmieszczenia siedzisk blisko tegoż "miejsca" w znaczeniu przyjętym w prakseologii (...) tzn. blisko przestrzeni, w której pracownik wykonuje powtarzające się działania ze względu na przyjęty w danej jednostce podział zadań".

Zgodnie z powyższą tezą, zapewnienie odpoczynku w pozycji siedzącej oznacza obowiązek zorganizowania siedziska nie w dowolnym miejscu na terenie zakładu pracy a w pobliżu konkretnego stanowiska pracy. Uzupełniające postępowanie kontrolne wykazało ponownie, że pracodawca nie zapewnił pracownikom miejsc siedzących w pobliżu miejsca pracy. Uwzględniając powyższe uznano, iż zarzuty strony w kwestii zorganizowania siedzących miejsc odpoczynku są bezpodstawne i nie mają oparcia zarówno w obowiązujących przepisach, orzecznictwie sądów, jak i stwierdzonym stanie faktycznym.

Strona w treści odwołania podniosła zarzut, że "miejsce z szafkami na buty nie stanowi szatni. Pracownicy mają przeznaczone szatnie w innych pomieszczeniach". Uzupełniające postępowanie kontrolne przeprowadzone w dniach 17 i 18 lipca 2012 r. wykazało, że uległ zmianie stan faktyczny dotyczący pomieszczenia, do którego odnosił się nakaz nr 6. Pomieszczenie, w którym znajdowały się szafki na buty było puste. Ponadto od dnia 2 lipca 2012 r. pracownicy zatrudnieni na wydziale cDMS nie mają obowiązku noszenia butów ESD (antyelektrostatycznych). Z uwagi na to, uwzględniając fakt nieużytkowania pomieszczenia, w którym znajdowały się szafki na buty, organ odwoławczy uznał za zasadne uchylenie nakazu nr 6 i umorzenie postępowania organu I instancji w tym zakresie.

Podniesiono, że w kolejnym zarzucie strona stwierdziła, że: "szatnie nr 39 i 40 nie stanową szatni podstawowych tym samym nie ma obowiązku zapewnienia bezpośredniego dostępu do umywalni". Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym w ramach kontroli uzupełniającej przeprowadzonej w dniach 17 i 18 lipca 2012 r. z szatni usytuowanych w pomieszczeniach nr 39 i 40 korzystają pracownicy zatrudnieni na stanowiskach monterów. Zgodnie z przedłożoną w toku kontroli uzupełniającej tabelą odzieżową będącą załącznikiem nr 14 do protokołu kontroli nr 16243-5301-K035-Pt/12, dla pracowników zatrudnionych na stanowisku monter przewidziano środki ochrony indywidualnej oraz koszulkę polo. Zgodnie z ustaleniami kontroli uzupełniającej, szatnie 39 i 49 służą zarówno do przechowywania odzieży własnej pracowników, jak i odzieży oraz środków ochrony indywidualnej, przysługujących zgodnie z tabelą norm obowiązującą u pracodawcy. W związku z powyższym uwzględniając, że wskazane wyżej szatnie nie służą tylko i wyłącznie do przechowywania odzieży własnej nie ma tym samym podstaw do zaliczenia ich do szatni odzieży własnej jak to sugeruje pracodawca. Tak więc, patrząc przez pryzmat przewidzianego w tabeli norm wyposażenia pracowników zatrudnionych na stanowisku monter, korzystających z szatni nr 39 i 40, uznano, iż szatnie te odpowiadają definicji szatni podstawowej. Zgodnie z § 17 załącznika nr 3 rozporządzenia w skład zespołu szatni podstawowych powinny wchodzić umywalnie łatwo dostępne dla pracowników i zapewniające bezkolizyjny ruch pracowników już umytych i przebranych w odzież własną. Bez względu na opinię odwołującego się, pomieszczenia LCD 39 i 40 są szatniami podstawowymi, co wynika z ustaleń poczynionych przez inspektora pracy w toku uzupełniającego postępowania kontrolnego. Zgodnie z § 14 ust. 1 załącznika nr 3 rozporządzenia, szatnie te powinny mieć bezpośrednie połączenie z umywalnią. Fakt, iż pracownik chcąc się umyć musi wyjść z szatni i przez halę magazynową udać się do pomieszczenia umywalek przy pomieszczeniach ustępowych nie spełnia wymogu "bezpośredniego połączenia" szatni z umywalnią tym bardziej, że zgodnie z ustaleniami inspektora pracy odległość jaka dzieli te pomieszczenia wynosi kilkadziesiąt metrów. Uwzględniając fakt, że pomieszczenia LCD 39 i 40 są szatniami podstawowymi, stwierdzono, że inspektor pracy miał prawo wydać nakaz w przedmiocie "braku bezpośredniego połączenia" między szatnią a umywalnią.

[...] spółka z o.o. w B., dalej: skarżąca, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na omawianą decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W., w części w jakiej utrzymuje ona w mocy nakazy nr [...].

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 49 ust. 2 rozporządzenia poprzez niewłaściwą wykładnię sformułowania "w pobliżu miejsca pracy", co w rezultacie skutkowało jego błędną subsumcją i naruszeniem art. 11 pkt 1 ustawy przez wydanie nakazu usunięcia stwierdzonych uchybień, pomimo iż brak było podstaw faktycznych do wydania nakazu; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 49 ust. 2 rozporządzenia w zw. z art. 11 pkt 1 ustawy, poprzez wydanie nakazu o nieskonkretyzowanej treści, w sposób uniemożliwiający sądową kontrolę prawidłowości jego wykonania przez skarżącą; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 14 ust. 1 w zw. z § 17 załącznika nr 3 do rozporządzenia, poprzez jego nieprawidłową subsumcję do stanu faktycznego, w którym szatnia, o której mowa w decyzjach nr 9 i 10, nie miała charakteru podstawowego; naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a. poprzez dowolność oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie istotnych ustaleń zawartych w protokole kontroli nr [...].

Na podstawie powyższych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy nakazy nr [...].

W uzasadnieniu skargi wskazano, odnośnie nakazu nr 2, że organ naruszył § 49 ust. 2 rozporządzenia poprzez niewłaściwą wykładnię sformułowania "w pobliżu miejsca pracy", co w rezultacie skutkowało jego błędną subsumcją i naruszeniem art. 11 pkt 1 ustawy przez wydanie nakazu usunięcia stwierdzonych uchybień, pomimo iż brak było podstaw faktycznych do tego.

Skarżąca, co zostało wprost przyznane w treści protokołu kontroli nr rej. [...] z dnia 30 maja, 27 czerwca oraz 17 i 18 lipca 2012 r., zapewniła miejsca siedzące nie tylko wewnątrz znajdującej się na wysokości środkowej części linii cDMS kantynie, ale również bezpośrednio przy stanowiskach pracy, udostępniając pracownikom taborety IKEA oraz ławki. W ocenie skarżącej, zapewniono pracownikom wystarczającą liczbę miejsc siedzących do odpoczynku spontanicznego w trakcie krótkich przerw w produkcji. Poza wyżej wymienionymi udogodnieniami, pracownicy zatrudnieni na stanowiskach wzdłuż linii cDMS wykonujący swoje czynności w pozycji stojącej, uzyskali w obszarze Mainline do swojej dyspozycji aż cztery dodatkowe ławki, które umożliwiają odpoczynek w pobliżu miejsca wykonywania przez nich pracy w sposób umożliwiający obserwację stanowisk pracy.

Organowi inspekcji pracy zarzucono, że pomimo ustaleń zawartych w treści wymienionego protokołu, błędnie zinterpretował i zastosował przepisy prawa. Zastosowany w treści przepisu zwrot w "pobliżu miejsca pracy" obejmuje nakaz rozmieszczenia siedzisk blisko tegoż "miejsca" w znaczeniu przyjętym w prakseologii i teorii organizacji, tzn. blisko przestrzeni, w której pracownik wykonuje powtarzające się działania ze względu na przyjęty w danej jednostce podział zadań - i w ocenie skarżącej, wymóg ten został przez nią spełniony. Miejsca zapewnione pracownikom wymagają przejścia przez nich kilku dodatkowych metrów, niemniej jednak ocena Okręgowego Inspektora Pracy, jakoby odległość ta była nadmierna, jest nieusprawiedliwiona z uwagi na wielkość hali oraz konieczność przestrzegania przez skarżącą również innych przepisów BHP, które to wymuszają konieczność zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa podczas wykonywania przez nich ich obowiązków. Dowolna wykładnia pojęcia "braku bliskości", zaprezentowana przez inspektora pracy w odniesieniu do realiów pracy w zakładzie należącym do skarżącej, musiałaby w praktyce prowadzić do wniosku, iż przy każdym stanowisku pracy powinno być siedzisko - tym bardziej, że obowiązujące przepisy nie określają odległości od miejsca pracy, w jakiej pracodawca ma zapewnić możliwość odpoczynku w pozycji siedzącej. Taka wykładnia jest nie do zaakceptowania, bowiem ze względu na umiejscowienie ciągów komunikacyjnych w pobliżu stanowisk pracy, ze względu na bezpieczeństwo pracy, nie ma obecnie możliwości zapewnienia dodatkowych ław lub innych siedzeń.

Zauważenie przez Okręgowego Inspektora Pracy dwóch funkcji miejsc odpoczynku tj. zapewnienia pracownikom odpoczynku krótkotrwałego, nieprzerywającego procesu pracy, oraz odpoczynku związanego ze spożyciem posiłku - wcale nie wyklucza możliwości zaaranżowania jednego pomieszczenia w sposób uniwersalny, tak, aby spełniało obie te funkcje jednocześnie, spełniając również wymogi dla obu tych funkcji przewidziane (np. wymóg bliskości, który powinno spełniać miejsce odpoczynku). Zdaniem skarżącej, odległość kantyny oraz dodatkowych taboretów i ławek od linii produkcyjnej spełniała wymóg bliskości, nie było zatem podstaw do tego, aby wydać nakaz nr 2.

Zarzucono, że brak konkretyzacji nakazu wydanego przez inspektora pracy uniemożliwia kontrolę przez Sąd rzeczywistej odległości jaka pozostaje pomiędzy konkretnym stanowiskiem pracy, które według inspektora pracy wymaga zapewnienia możliwości odpoczynku w pozycji siedzącej od miejsc przeznaczonych na ten odpoczynek. Okręgowy Inspektor Pracy ograniczył się jedynie do powtórzenia treści przepisu aktu wykonawczego. Wskutek braku konkretyzacji obowiązków, skarżąca pozostaje w stanie niepewności prawa, narażając się na powtórzenie zarzutu w przyszłości.

Skarżąca dodała, że podczas dłuższych przerw produkcyjnych pracownicy z własnej inicjatywy przebywają w kantynie i szatni. Miejsca siedzące przeznaczone do odpoczynku spontanicznego nie są wówczas wykorzystywane.

Odnośnie nakazu nr [...] i [...] skarżąca w pełni podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu z dnia 8 czerwca 2012 r., że męska szatnia znajdująca się w pomieszczeniu oznakowanym numerem LCD 39 nie musi mieć zapewnionego bezpośredniego połączenia z umywalnią. Nie jest to bowiem szatnia podstawowa w rozumieniu § 9 ust. 2 pkt 3 zał. nr 3. Jest ona szatnią odzieży własnej pracowników, o jakiej mowa w § 9 ust. 2 pkt 1 tego zał., niewymagającą spełnienia warunku połączenia z umywalnią. Korzystają z niej jedynie pracownicy tymczasowi oraz studenci odbywający praktyki na stanowiskach monterów, którym z uwagi na ich charakter pracy nie przysługuje odzież ani obuwie robocze. Zgodnie z tabelą odzieżową stanowiącą załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 116/2010/GA/EESH (załącznik nr 14 do protokołu kontroli nr 16243-5301 -K035-Pt/12), pracownicy zatrudnieni na stanowisku montera wykonują pracę we własnej odzieży, a pracodawca zapewnia jedynie koszulkę polo, traktowaną jako odzież służbowa. Monterom nie przysługuje odzież i obuwie robocze. Należy zatem uznać, że twierdzenia Okręgowego Inspektora Pracy, jakoby "szatnie nr 39 i 40 służyły zarówno do przechowywania odzieży własnej pracowników, jak i odzieży oraz środków ochrony indywidualnej", nie polegają na prawdzie i nie znajdują podstaw w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Konsekwencją tego stanu rzeczy jest niemożność zaklasyfikowania szatni nr 39 i 40 jako szatni podstawowych. Zatem organ administracji błędnie zastosował przepisy prawa. Paragraf 17 zał. nr 3 wskazuje, że w skład zespołu szatni podstawowych powinny wchodzić umywalnie łatwo dostępne dla pracowników i zapewniające bezkolizyjny ruch pracowników już umytych i przebranych w odzież własną. Zdaniem skarżącej, przepis ten powinien być interpretowany w ten sposób, że określa on pewne minimalne wymagania co do sposobu organizacji pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. Skarżąca, jako zatrudniająca powyżej 20 pracowników, była zobowiązana do zorganizowania szatni w rozumieniu zał. nr 3 i z tego zadania się wywiązała w sposób prawidłowy, poprzez zorganizowanie szatni podstawowych w innych pomieszczeniach aniżeli pomieszczenia oznaczone na drzwiach numerami LCD 39 i LCD 40. Ewentualne dodatkowe pomieszczenia, niestanowiące szatni podstawowych skarżącej, nie powinny zatem podlegać rygorom związanym z koniecznością zapewnienia bezpośredniego połączenia z umywalnią. Do dyspozycji pracowników pozostawiona bowiem jest szatnia, która taki wymóg spełnia, zaś skarżąca - jako pracodawca - nie może być karana za stworzenie dla pracowników bardziej dogodnych warunków, niż przewidziane przepisami minima.

Nakaz nr 9, dotyczący konieczności połączenia z umywalnią kobiecej szatni znajdującej się w pomieszczeniu oznakowanym numerem LCD 40, nie może zostać wykonany przez skarżącą. Szatnia ta została bowiem przez skarżącą zlikwidowana. Pracownice, które z niej wcześniej korzystały, zostały przez skarżącą przeniesione do innych szatni, spełniających wymogi stawiane przepisami prawa.

Skarżąca podkreśliła, że podjęta została decyzja o budowie nowej szatni podstawowej w fabryce telewizorów ciekłokrystalicznych. Szatnia ta zostanie umiejscowiona w pomieszczeniu znajdującym się przy toalecie męskiej w łączniku, które zostanie powiększone o część zabudowanego przejścia pomiędzy halą a łącznikiem, i w którym zostaną wykonane stosowne prace adaptacyjne i modernizacyjne. Przewidywany termin realizacji wykonania tych prac to 31 marca

2013 r.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Zdaniem organu odwoławczego, zarzuty skargi w świetle obowiązujących przepisów nie zasługują na uwzględnienie.

W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2012 r. skarżąca w nawiązaniu do stanowiska organu odwoławczego wyrażonego w odpowiedzi na skargę podtrzymała w całości zarzuty zawarte w treści skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, lecz także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

W niebudzącym wątpliwości stanie faktycznym sprawy, w którym organ inspekcji sanitarnej dopatrzył się uchybień zasadom bhp prawidłowo zastosowano przepisy § 49 rozporządzenia i § 14 zał. nr 3 do rozporządzenia.

Zgodnie z § 49 ust. 1 rozporządzenia, przy wykonywaniu pracy niewymagającej stale pozycji stojącej należy zapewnić pracownikom możliwość siedzenia. Przy wykonywaniu pracy wymagającej stale pozycji stojącej lub chodzenia należy zapewnić pracownikom możliwość odpoczynku w pobliżu miejsca pracy w pozycji siedzącej (ust. 2). Siedziska powinny spełniać wymagania Polskich Norm (ust.3).

W myśl przepisu § 14 ust. 1 zał. nr 3 do rozporządzenia, szatnia podstawowa może być urządzona zamiast osobnych szatni odzieży własnej pracowników oraz szatni odzieży roboczej i ochronnej dla zatrudnionych przy pracach, podczas których zabrudzenie odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej występuje w tak małym stopniu, że nie stwarza ryzyka zanieczyszczenia odzieży własnej pracowników. Szatnia ta powinna mieć bezpośrednie połączenie z umywalnią. W szatni, o której mowa w ust. 1, powinno przypadać co najmniej 0,5 m2 wolnej powierzchni podłogi na każdego pracownika korzystającego z tej szatni (ust. 2). Szatnia, o której mowa w ust. 1, powinna być wyposażona w dwie szafy pojedyncze lub jedną szafę podwójną dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni. Jedna szafa pojedyncza lub jedna część szafy podwójnej powinna być przeznaczona na odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej, zaś druga - na odzież własną pracowników (ust. 3).

Dodać warto, że zgodnie z przepisem § 17 ust. 1 zał. nr 3 do rozporządzenia w skład zespołu szatni powinny wchodzić umywalnie łatwo dostępne dla pracowników i zapewniające bezkolizyjny ruch pracowników już umytych i przebranych w odzież własną.

Spór między organami inspekcji pracy a skarżącą firmą toczy się o to, czy pracodawca właściwie zorganizował pracownikom "możliwość wytchnienia" przy linii produkcyjnej cDMS, a także czy szatnie nr 39 i 40 w tej firmie stanowią szatnie typu podstawowego w związku z czym powinny odpowiadać § 17 zał. nr 3 zastosowanego w sprawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. nr 169, poz. 1650).

Rozstrzygając ten spór należy przychylić się do argumentacji organów inspekcji pracy. Po pierwsze: trudno byłoby oczekiwać od pracodawcy by nakazując zapewnić pracownikom siedzące miejsca odpoczynku w pobliżu miejsca pracy uczynił to poprzez wskazanie tego pobliża w metrach, czy centymetrach. Bardzo trafnie wywodzi organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że cytowane rozporządzenie będzie miało zastosowanie w różnych sytuacjach faktycznych i w konkretnym procesie produkcyjnym należy uszczegółowić to nieostre wyrażenie. Wypowiedział się w tym względzie już tut. Sąd w wyroku cytowanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, orzeczeniu zaakceptowanym przez NSA rozpoznający skargę kasacyjną w tamtej sprawie. Zdaniem sądu kasacyjnego, obowiązek zapewnienia pracownikom odpoczynku w pobliżu miejsca pracy pozycji siedzącej musi odnosić się do stanowiska pracy. Obowiązku tego nie realizuje pomieszczenie przeznaczone na odpoczynek i spożywanie posiłków. Nawet gdy w danym zakładzie pracy nie wykonuje się pracy wymagającej stale pozycji stojącej lub chodzenia, to wskazany przepis (§ 49 ust. 2 rozporządzenia) nakłada obowiązek zapewnienia pracownikom pomieszczeń higienicznosanitarnych. Natomiast w przypadku wykonywania pracy stale w pozycji stojącej lub wymagającej chodzenia, nałożony jest dodatkowy obowiązek określony właśnie w § 49 ust. 2 rozporządzenia. Przy odmiennej interpretacji przepis ten byłby zbędny, bowiem obowiązek zapewnienia odpoczynku w pozycji siedzącej realizowany byłby w ramach zapewnienia pracownikom pomieszczeń higienicznosanitanych. Miejsce odpoczynku w pozycji siedzącej w pobliżu stanowisk pracy ma zapewnić pracownikom krótki odpoczynek, który nie powoduje przerwania procesu pracy, a w jego trakcie istnieje możliwość kontroli tego procesu. Natomiast pomieszczenia przeznaczone na odpoczynek i spożycie posiłku służą odpoczynkowi regenerującemu - z przerwą w procesie pracy. Sąd kasacyjny jednocześnie podzielił pogląd wyrażony w powołanym wyżej wyroku WSA we Wrocławiu, że celem przepisu § 49

ust. 2 rozporządzenia jest zobowiązanie pracodawcy do zapewnienia pracownikom wykonującym stale pracę wymagającą pozycji stojącej lub chodzenia możliwości odpoczynku "wytchnienia" w "pobliżu miejsca pracy". Nie ulega wątpliwości, że zwrot w "pobliżu miejsca pracy" obejmuje nakaz rozmieszczenia siedzisk blisko tegoż "miejsca" w znaczeniu przyjętym w prakseologii (...) tzn. blisko przestrzeni, w której pracownik wykonuje powtarzające się działania ze względu na przyjęty w danej jednostce podział zadań.

Skarżąca podnosi, że pracownicy przy wspomnianej linii mają zapewnione miejsca siedzące gdyż dostarczono im taborety złożone nieopodal linii produkcyjnej. Ale wynika z tego, że to w zasadzie pracownik musiałby sobie to miejsce odpoczynku zorganizować. Okręgowy Inspektor Pracy wskazuje przy tym, że takie "samozorganizowanie" sobie miejsca krótkiego odpoczynku przez pracownika łączyło się z manewrowaniem taboretem nad linię produkcyjną. Istotnie, w takiej sytuacji nie sposób byłoby zgodzić się, że firma w sposób odpowiadający § 49 ust. 2 rozporządzenia zorganizowała "w pobliżu miejsca pracy" miejsca siedzące dla pracowników pracujących w pozycji stojącej.

Niezależnie od tego, w cytowanym wyroku, co warto powtórzyć w tym miejscu Sąd odnosząc się do treści § 49 rozporządzenia stwierdził, że nakazuje on

"rozmieszczenie ...". Nie może więc ulegać wątpliwości, że obowiązek wynikający z cytowanego przepisu w całości spoczywa na pracodawcy.

Rację też trzeba przyznać organom inspekcji pracy w kwestii organizacji szatni nr 39 i nr 40, a zwłaszcza ich podstawowego charakteru. Decyzja ostateczna przekonująco argumentuje, że szatnie te są przeznaczone do przechowywania odzieży własnej pracowników jak i odzieży indywidualnej. Zatem nie mogą być zaliczone jedynie do szatni odzieży własnej.

Nadto trafnie dodaje organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że szatnia podstawowa jest organizowana dla pracowników, których odzież robocza nie jest tak zabrudzona, że razem ze środkami ochrony indywidualnej może stykać się z odzieżą własną pracowników. Taka sytuacja istnieje zaś w kontrolowanej firmie.

Szatnie nr 39 i 40 mają zatem charakter szatni podstawowej wobec czego należy stosować do nich § 17 zał. nr 3 do rozporządzenia nakazujący zapewnić w zespole szatni podstawowych umywalnie łatwo dostępne dla pracowników i zapewniające bezkolizyjny ruch pracowników już umytych i przebranych w odzież własną. Niezależnie od tego Okręgowy Inspektor Pracy zasadnie stwierdza, ze przepisy nie pozwalają wyodrębnić szatni odzieży własnej. W konkretnej sytuacji pracownicy zmuszeni byli korzystać z umywali znajdujących się kilkadziesiąt metrów od wyżej wskazanych pomieszczeń szatni.

Zauważył przy tym organ odwoławczy, że sama skarżąca zdaje się pośrednio podzielać stanowisko organów inspekcji pracy albowiem informuje, że podjęta została decyzja o budowie nowej szatni podstawowej w fabryce z przewidywanym terminem zakończenia prac do dnia 31 marca 2013 r.

Wprawdzie z oceną tą polemizuje pracodawca, jednakże w powołanym wyżej piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2012 r. skarżąca podkreśla, że budowa nowej szatni została podjęta przed przeprowadzeniem inspekcji w przedmiotowej sprawie i wynika z długookresowego planu rozwoju spółki, zakładającego m. in. reorganizację procesu pracy w zakładzie, wiążącą się z koniecznością przebudowy niektórych pomieszczeń. Niezależnie od powyższego, budowa nowej szatni, która zastąpi dotychczasową szatnię podstawową nie będzie miała wpływu na możliwość korzystania przez pracowników z dodatkowych pomieszczeń oznaczonych symbolami LCD 39 i LCD 40.

Nie można jednak nie dostrzegać zbieżności decyzji o budowie nowej szatni podstawowej z zarzutami inspekcji w tym zakresie i kierowanymi do pracodawcy.

Reasumując trzeba w zupełności podzielić stanowisko organów administracyjnych w tej sprawie zawarte w omówionych decyzjach.

W związku z powyższym, stosownie do art. 151 powołanej ustawy - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.