Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 86/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 122,190,197
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Asesor WSA Katarzyna Borońska, Protokolant Aleksandra Słomian, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 maja 2008 r. przy udziale --- sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 200 zł (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III. orzeka, że decyzja wymieniona w pkt I nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2005r. Prezydent Miasta W. ustalił podatniczce podatek od nieruchomości w kwocie [...].

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] postępowanie w tej sprawie zostało wznowione. Podstawą do wznowienia postępowania był wniosek strony, w którym podatniczka wskazała, że opodatkowany w decyzji ostatecznej budynek stanowi w rzeczywistości budowlę- wiatę magazynową o wartości [...].

W toku postępowania podatkowego organ I instancji przeprowadził dwukrotnie dowód z opinii biegłego w zakresie:

– stanu technicznego obiektu,

– jego klasyfikacji w oparciu o przepisy prawa budowlanego oraz,

– ustalenia powierzchni użytkowej obiektu.

Biegły ustalił, że obiekt jest budynkiem w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 2 ustawy prawo budowlane oraz stwierdził, na podstawie obmiaru tego budynku, że jego powierzchnia użytkowa wynosi [...] m2, podczas gdy według aktu notarialnego powierzchnia ta wynosiła [...] m2.

Opierając się na tej opinii organ podatkowy I instancji decyzją z [...] nr [...] uchylił decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...]. i ustalił podatek od nieruchomości za 2005r. w kwocie [...] (za okres od lipca do grudnia 2005r.) w następujący sposób :

– budynki pozostałe o powierzchni użytkowej [...] m2,

– grunty pozostałe o powierzchni [...] m2.

W odwołaniu od tej decyzji podatniczka zarzuciła, że decyzja nie uwzględnia ona złożonej korekty informacji w sprawie podatku od nieruchomości jak również nie wyjaśnia przyczyn jej nieuwzględnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzje organu I Instancji wywodziło, że wznowienie postępowania uzależnione jest od wystąpienia w sprawie dwóch przesłanek pozytywnych, tj. rozstrzygnięcia sprawy decyzją ostateczną, wystąpienia jednej z podstaw prawnych wznowienia postępowania wyliczonych

wyczerpująco w art. 240 § 1 ordynacji podatkowej, oraz braku w sprawie przesłanek negatywnych.

Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie wystąpiła powołana przez stronę przesłanka w postaci nowej okoliczności faktycznej tj. sporny obiekt budowlany nie stanowi budowli w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na opinię biegłego, który ustalił, że sporny obiekt jest budynkiem w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 2 ustawy Prawo Budowlane tj. obiekt jest trwale związany z gruntem poprzez fundamenty, posiada wydzielenia z przestrzeni za wszystkich stron ścianami murowanymi oraz posiada dach. W związku z powyższym ten obiekt budowlany należy uznać za budynek w rozumieniu definicji zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych.

Organ podkreślił przy tym, że strona oprócz gołosłownych twierdzeń nie przedstawiła żadnych argumentów ani dowodów przemawiających za uznaniem spornego obiektu za budowlę, nie złożyła również żadnych zastrzeżeń do treści opinii biegłego a więc nie podważyła jej wiarygodności i mocy dowodowej, a także z aktu notarialnego z dnia [...] Rep. A nr [...] wynika, że sporny obiekt jest budynkiem magazynowym.

Organ podkreślił przy tym, że strona oprócz gołosłownych twierdzeń nie przedstawiła żadnych argumentów ani dowodów przemawiających za uznaniem spornego obiektu za budowlę, nie złożyła również żadnych zastrzeżeń do treści opinii biegłego a więc nie podważyła jej wiarygodności i mocy dowodowej, a także z aktu notarialnego z dnia [...] Rep. A nr [...] wynika, że sporny obiekt jest budynkiem magazynowym.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że dane (informacje) zawarte w informacji w sprawie podatku od nieruchomości nie wiążą w sposób bezwzględny organu podatkowego, jeżeli bowiem ustali on w toku postępowania na podstawie innych dowodów, że dane te są niezgodne ze stanem faktycznym to może je pominąć przy ustalaniu podatku od nieruchomości. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.

Jednocześnie organ uznał, że w toku postępowania wznowieniowego wyszła na jaw, inna nowa okoliczność faktyczna mianowicie to, iż powierzchnia użytkowa spornego budynku jest inna (większa) niż przyjęta do opodatkowania w dotychczasowej decyzji ostatecznej tj. [...] m2, co uzasadniało zmianę decyzji ostatecznej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatniczka zarzuciła naruszenie

– art. 21 § 1 pkt 1 i § 5 Ordynacji podatkowej,

– art. 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej - przez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego i określenie przedmiotów opodatkowania z pominięciem danych z ewidencji gruntów i budynków oraz deklaracji skarżącej.

Strona skarżąca podniosła, że Kolegium oparło się na wadliwych i niedopuszczalnych ustaleniach zawartych w opinii biegłego z zakresu prawa budowlanego, który dwukrotnie dokonał pomiaru i zakwalifikował obiekt budowlany odmiennie od danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Zdaniem skarżącej organ odwoławczy winien był dokonać weryfikacji danych w ewidencji gruntów i budynków przez biegłego powołanego spośród rzeczoznawców majątkowych, o których mowa w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. W ocenie strony opinia biegłego z zakresu budownictwa nie spełnia tych wymogów, a obmiary obiektu przez niego dokonane nie mają waloru przeciwdowodu do danych wynikających z dokumentu urzędowego- ewidencji gruntów i budynków, która stosownie do zasady określonej paragrafem 3 i paragrafem 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 roku w sprawie ewidencji podatkowej nieruchomości obejmuje dane niezbędne do wymiaru i poboru podatku od nieruchomości, podatku rolnego lub leśnego i dane dotyczące przedmiotu opodatkowanie ( vide paragraf 5 ust. 1 pkt 2).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację.

Dodatkowo wskazało, że zgodnie z . art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm), podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji korzystają z dwojakiego rodzaju domniemań: domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą dokonanego w niej wpisu. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji wykorzystywanych w postępowaniach podatkowych. Jednakże, jeżeli dane zawarte w ewidencji są niezgodne ze stanem faktycznym, możliwe jest ustalenie przedmiotów opodatkowania na podstawie innych dowodów – w niniejszym postępowaniu na podstawie opinii biegłego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa.

Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza prawo.

Przedmiotem sprawy jest opodatkowanie nieruchomości, przy czym sporne pozostaje określenie przedmiotu opodatkowania, mające wypływ na sposób określenia podstawy opodatkowania. Organy podatkowe zakwalifikowały sporny obiekt jako budynek. Podatniczka natomiast twierdzi, że obiekt ten jest budowlą, co – jej zadaniem- wynika z ewidencji gruntów i budynków.

Przedmiot, podstawę i wysokość opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a reguluje ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( DZ U 06.121.844 ) Jednakże rozpatrując sprawę nie można pominąć ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), która w art. 21 stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z utrwalonym na tle tego przepisu orzecznictwie sądów administracyjnych "Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji." (wyrok wsa w Warszawie z 28.03.2006 r sygn. akt III SA/Wa 3501/05 LEX nr 201545) "Podstawę zastosowania stawki podatku od nieruchomości wobec gruntów i budynków, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) jest stan prawny tych gruntów i budynków, wynikający z ewidencji wskazanej w art. 21 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163)". (wyrok NSA z 11.04.1995 r sygn. akt SA/Wr 1703/94 Wspólnota 1995/42/24). W orzecznictwie tym podkreślano wielokrotnie, że" Skoro podatnik kwestionuje dokument urzędowy (dane z ewidencji gruntów i budynków), to powinien wszcząć procedurę w celu jego zmiany. Organ podatkowy nie może zmieniać danych z ewidencji." (wyrok wsa w Gdańsku z 15.03.2006r I SA/Gd 348/04 ).

Tak więc ustalenie treści ewidencji jest zasadniczym elementem ustalenia stanu faktycznego co do przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. "Przymiot dokumentu urzędowego oznacza, że ewidencja gruntów nie może być przez organy podatkowe pomijana. Nie oznacza to jednak bezwzględnego związania organu treścią zapisów w ewidencji gruntów w każdym przypadku." (Michał Biskupski, Henryk Dzwonkowski artykuł "Znaczenie ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru zobowiązania w podatku od nieruchomości (przyczynek do problematyki formalnej teorii dowodów w prawie podatkowym)."M.Podat.2007.10.20)

Z decyzji organów obu instancji nie wynika natomiast, aby treść ewidencji gruntów i budynków była przedmiotem oceny. Natomiast odpowiedź na skargę sugeruje, że poczynione w postępowaniu ustalenia pozostają w sprzeczności z ta ewidencją.

Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 Ordynacji podatkowej ( dawniej art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126). Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej.

Zasady te obowiązują także w postępowaniu w trybie nadzwyczajnym, w szczególności jeśli podstawa wznowienia było wskazanie na nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody. Organ powinien w takim wypadku na podstawie całości zebranego materiału ocenić, czy istotnie ujawniła się nowa okoliczność faktyczna.

Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zdaniem Sądu organy podatkowe obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanego przepisu. W szczególności nie wyjaśniły jakie informacje zawarte są w ewidencji gruntów i budynków, co jest – jak wskazano wyżej- istotną w sprawie okolicznością.

Dowodem na którym opierają swoje rozstrzygnięcie organy podatkowe jest opinia biegłego z zakresu budownictwa, dotycząca obmiaru, oceny stanu technicznego oraz zaklasyfikowania obiektu z punktu widzenia prawa budowlanego.

Przede wszystkim podkreślić należy, że nie prawidłowo został sformułowany zakres opinii. Zgodnie z art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej . W przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii." Nie można natomiast uznać, że inżynier budownictwa posiada wiadomości specjalne z zakresu prawa. Zakwalifikowanie obiektu z punktu widzenia przepisów jakiejkolwiek gałęzi prawa jest wyrażeniem oceny prawnej i jako takie należy do kompetencji organów podatkowych. Powinno być dokonane na podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału- w tym wszelkich koniecznych dokumentów oraz – jeśli to niezbędne – opinii biegłego co do kwestii faktycznych.

Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby dowód z opinii biegłego został przeprowadzony w sposób zgodny z art. 190 Ordynacji podatkowej. Strona bowiem została wprawdzie powiadomiona o terminie obmiaru (oględzin) nieruchomości, jednak barak jest dowodu, że miała możliwość zadawania pytań bądź składania wyjaśnień co do innych kwestii objętych opinią.

Wobec tego w ponownym postępowaniu podatkowym organy winny stwierdzić, jaka jest treść ewidencji gruntów i budynków a dopiero potem – na podstawie prawidłowo przeprowadzonych dowodów - wyjaśniać dalsze ewentualne wątpliwości co do zgodności ewidencji ze stanem faktycznym.

Dopiero prawidłowo ustalano stan faktyczny pozwoli na ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.

Reasumując, na skutek naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały, zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 lit c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.

Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). W tej sprawie poniesione przez skarżącą koszty odpowiadały wysokości wpisu od skargi.