Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 3671/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Powołane przepisy: article: art. 29a
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 27a par. 1, art. 156 par. 1 pkt 1, art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wtedy, gdy brak jest przepisów prawnych, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności.

2. Zrealizowanie obiektu budowlanego wywołuje określone skutki faktyczne, a ewentualna niemożność przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem wadliwej decyzji nie jest tożsama z nieodwracalnymi skutkami prawnymi.

TEZY

1. Z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wtedy, gdy brak jest przepisów prawnych, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności.

2. Zrealizowanie obiektu budowlanego wywołuje określone skutki faktyczne, a ewentualna niemożność przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem wadliwej decyzji nie jest tożsama z nieodwracalnymi skutkami prawnymi.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 września 2001 r. (...) w przedmiocie pozwolenia na budowę - oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 20 września 2001 r. uchylił decyzję Wojewody Ś. z dnia 16 maja 2001 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy J. z dnia 30 września 1992 r. o udzieleniu Urzędowi Gmina w J. pozwolenia na budowę wodociągu przesyłowego zadanie I i II M.-I. z przyłączami i stwierdzającą, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa - i działając na podstawie art. 156 par. 1 pkt 1 i 2 Kpa stwierdził nieważność decyzji Wójta Gminy J. z dnia 30 września 1992 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że decyzja Wójta Gminy J. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Stosownie do obowiązującego wówczas art. 27a Kpa organy gminy podlegały wyłączeniu od załatwiania sprawy, w której stroną była gmina. W rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy J. udzielił pozwolenia na budowę wodociągu przesyłowego Urzędowi Gminy w J., a zatem orzekał w sprawie, od załatwienia której był z mocy prawa wyłączony.

Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z obowiązującą w dacie wydania kontrolowanej decyzji ustawą z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, pozwolenie na budowę mogło być wydane wyłącznie jednostce organizacyjnej lub osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością /art. 29 ust. 5/. W aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane odnośnie działek nr 1617/14 i 1617/15, w szczególności inwestor nie wykazał, by dysponował zgodą właściciela wymienionych działek. Udzielenie pozwolenia na budowę inwestorowi, który nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością rażąco narusza prawo - art. 29 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. Ponadto Wójt Gminy J. udzielił pozwolenia na budowę wodociągu bez wymaganej przepisami decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego dla przedmiotowej inwestycji, ani też nie zatwierdził planu realizacyjnego decyzją o pozwoleniu na budowę, czym rażąco naruszył par. 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48 ze zm./. Wymienione względy przemawiają za stwierdzeniem nieważności Wójta Gminy J. w oparciu o przepisy art. 156 par. 1 pkt 1 i 2 Kpa.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina J., domagając się jej uchylenia. Skarżącą podniosła, że decyzja z dnia 30 września 1992 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, gdyż urządzenia wodociągowe o znacznym przekroju rur, usytuowane są głęboko w ziemi i nie sposób przenieść je w inne miejsce. Obok nieodwracalnych skutków prawnych, za zastosowaniem art. 156 par. 2 Kpa przemawiają także względy gospodarcze, finansowe i społeczne.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie decyzji, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżąca nie zakwestionowała ustaleń zaskarżonej decyzji, co do wystąpienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy J. z dnia 30 września 1992 r. Natomiast według skarżącej przeszkodą do stwierdzenia nieważności ostatnio wymienionej decyzji jest to, że wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, gdyż inwestycja została zrealizowana. W związku z tym zauważyć należy, że skarżąca błędnie wiąże zrealizowanie obiektu budowlanego ze spowodowaniem nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 par. 2 Kpa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wtedy, gdy brak jest przepisów prawnych, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności. Zrealizowanie obiektu wywołuje określone skutki faktyczne, a ewentualna niemożność przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem wadliwej decyzji nie jest tożsama z nieodwracalnymi skutkami prawnymi. W rozpoznawanej sprawie decyzja z dnia 30 września 1992 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w podanym wyżej znaczeniu, co oznacza, że nie wystąpiła negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż decyzja Wójta Gminy z dnia 30 września 1992 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości i z rażącym naruszeniem prawa. Uwzględniając stan prawnym obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji, należało dojść do przekonania, że Wójt Gminy J. jako organ Gminy J. był z mocy art. 27a par. 1 Kpa wyłączony od załatwienia sprawy pozwolenia na budowę wodociągu, gdyż Gmina J. była stroną tego postępowania. Wydanie decyzji przez organ, który z mocy prawa podlegał wyłączeniu jest równoznaczne z wystąpieniem podstawy stwierdzenia nieważności określonej w art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego trafnie przyjął, że badana w postępowaniu nadzorczym decyzja rażąco narusza prawo. Z prawidłowych ustaleń organu odwoławczego wynika, że inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością w odniesieniu do działek nr 1617/14 i 1617/15, na których między innymi była realizowana inwestycja. Udzielenie w tej sytuacji pozwolenia na budowę nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 29a ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./. Ponadto Wójt Gminy J. wydając decyzję o pozwoleniu na budowę pominął, że z uwagi na rodzaj inwestycji konieczne było uzyskanie przez inwestora decyzji o miejscu i warunkach realizacji inwestycji /par. 8 w związku z par. 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego - Dz.U. nr 8 poz. 48 ze zm./. Z kolei par. 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia ustalał dla inwestycji, dla których wymagane jest ustalenie miejsca i warunków realizacji inwestycji, obowiązek sporządzenia planu realizacyjnego. Plan ten był zatwierdzany bądź w drodze odrębnej decyzji /par. 18 ust. 1 rozporządzenia/, bądź w pozwoleniu na budowę /par. 22 ust. 4 rozporządzenia/. W niniejszej sprawie plan realizacyjny nie został zatwierdzony w trybie wyżej określonym, co słusznie organ odwoławczy ocenił jako rażące naruszenie par. 12 ust. 1 rozporządzenia.

Każda z podanych wyżej przyczyn stanowiła wystarczającą podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy J. z dnia 30 września 1992 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, oddalił skargę.