Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 447/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 424[1]
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 57 ust. 2, art. 59
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 58, art. 160
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 101
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Sędzia del. NSA Anna Maria Świderska, Protokolant Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Andrzeja G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Kr 726/05 w sprawie ze skargi Andrzeja G. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 18 czerwca 2003 r., sygn. akt I SA/Kr 2566/01 wydanego w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Andrzeja G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II FSK 447/06

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia 30 maja 2005 r., I SA/Kr 726/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Andrzeja G. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 18 czerwca 2003 r., I SA/Kr 2566/01 w przedmiocie opłaty skarbowej.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w dniu 4 maja 2005 r. Andrzej G. wniósł do Sądu powyższą skargę, wskazując jako jej podstawę art. 424[1] ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego w związku z art. 59 uchylonej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucając skargę wyjaśnił, że orzeczenie z dnia 18 czerwca 2003 r. nie zostało zaskarżone w trybie art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Jednocześnie wskazano, że w rozpatrywanej sprawie strona nie skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w sprawach zakończonych przed dniem 1 stycznia 2004 r. prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona mogła w terminie do dnia 31 marca 2004 r. wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

Sąd pierwszej instancji podniósł ponadto, że wprowadzona do procedury cywilnej z dniem 6 lutego 2005 r. /przepisem art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych - Dz.U. 2005 nr 13 poz. 98/, a uregulowana w dodanym Dziale VIII artykułach od 424[1] do 424[12] Kodeksu postępowania cywilnego, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest instytucją procesową prawa cywilnego. Nie ma ona zastosowania do postępowania sądowoadministracyjnego uregulowanego w sposób całościowy w powołanej ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ta ostatnio wymieniona ustawa zawiera jedynie odesłanie do Kodeksu postępowania cywilnego w trzech przepisach, to jest w art. 106 par. 5, art. 296 par. 2 i art. 300, jednakże nie mają one zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

W oparciu o powyższe rozważania, Sąd - powołując jak podstawę prawną art. 160 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z prawem jako niedopuszczalną.

W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia Andrzej G. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

- prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 424[1] Kpc w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym,

- przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest art. 160 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z art. 424[1] par. 2 Kodeksu postępowania cywilnego, w wypadkach wyjątkowych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga przysługuje także od prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie w sprawie wydanego przez sąd pierwszej instancji lub drugiej instancji, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

W ocenie skarżącego, skoro w niniejszej sprawie niezgodność z prawem wynikała z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego i konstytucyjnych /art. 2 Konstytucji RP/, to mimo iż nie wykorzystano w sprawie wszystkich przysługujących środków prawnych, skarga o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem jest jedyną drogą, jaką można wzruszyć prawomocne orzeczenie.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, argumentacja Sądu pierwszej instancji byłaby zasadna, gdyby zaskarżony wyrok wydany został na podstawie obowiązujących obecnie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które wskazują na niedopuszczalność skargi na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego.

W dniu 18 czerwca 2003 r. Sąd pierwszej instancji orzekał w oparciu o przepisy ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a zgodnie z brzmieniem art. 59 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych /a taką była skarga o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem/, należało odpowiednio zastosować przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Mając powyższe na uwadze skarżący uznał, że Sąd pierwszej instancji "pochopnie" zastosował art. 160 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o odrzucenie skargi lub alternatywnie o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 par. 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na dwóch podstawach kasacyjnych - naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów, to jest art. 424[1] Kpc w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest art. 160 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przechodząc do oceny zasadności pierwszego z podniesionych zarzutów, stwierdzić przede wszystkim należy, że żaden z powołanych przez autora skargi kasacyjnej przepisów nie stanowi normy prawa materialnego.

Przepis art. 424[1] Kodeksu postępowania cywilnego jest normą o charakterze procesowym, traktuje on wszakże o prawie strony do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, a ponadto stanowi jednostkę redakcyjną ustawy Kodeks postępowania cywilnego, zawartą w Dziale VIII w Księdze pierwszej zatytułowanej "Proces". Także powołany art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym jest przepisem o charakterze procesowym, stanowiącym o odpowiednim stosowaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, między innymi przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Powyższego uchybienia nie sanuje przy tym powołanie przez stronę skarżącą - i to niejako w uzupełnieniu - art. 2 Konstytucji RP. Autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował bowiem jakie dokładnie zasady porządku prawnego i konstytucyjne wolności naruszono, a powołane twierdzenia w tym zakresie sprowadzić można jedynie do postulatów.

Ponadto strona skarżąca, negując w uzasadnieniu argumentację Sądu pierwszej instancji wskazującą na niedopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadnie wywodzi, że argumentacja ta zasługiwałaby na aprobatę, w sytuacji gdyby zaskarżony wyrok został wydany na gruncie obowiązujących aktualnie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym względzie wskazać bowiem należy, że wprawdzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2003 r. /I SA/Kr 2812/01/, wydany został pod rządami ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, która przewidywała odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania cywilnego w sprawach nieunormowanych /art. 59/, to jednak skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem tego orzeczenia została wniesiona w dniu 4 maja 2005 r., a więc w dniu, w którym nie obowiązywał już powołany art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, co oznacza, że podlegała ona rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Żaden z przepisów tej ustawy nie zawiera odesłania w kwestii odpowiedniego stosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisów Działu VIII Kodeksu postępowania cywilnego /art. 424[1]-424[12]/. Kwestia ta nie została także w sposób odrębny uregulowana w przepisach przejściowych, co tym samym czyni niedopuszczalną skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 18 czerwca 2003 r.

Wnoszący skargę kasacyjną dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego opiera przy tym na twierdzeniu, że aktualnie jest to jedyna droga, jaką skarżący może się posłużyć do wzruszenia prawomocnego orzeczenia. Z tym twierdzeniem nie można się jednak zgodzić, choćby z tego powodu, że skarga, o której mowa w art. 424[1] Kodeksu postępowania cywilnego jest środkiem mającym na celu jedynie umożliwienie dochodzenia stronie odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem orzeczenia sądowego. Stwierdzenie przez sąd owej niezgodności nie eliminuje jednak badanego orzeczenia z obiegu prawnego. Orzeczenie to zachowuje swoją prawomocność, a tym samym - pełną skuteczność w dotychczasowym kształcie /por. A. Frań, Komentarz do ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych /Dz.U. 2005 nr 13 poz. 98/, w zakresie zmian do ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego /Dz.U. nr 43 poz. 296/; Lex/el. 2005/.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że strona miała możliwość kwestionowania wyroku z dnia 18 czerwca 2003 r. I SA/Kr 2812/01. Orzeczenie to jako prawomocne mogło być zaskarżone przewidzianym w art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia w postaci rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego. Termin do jej wniesienia wynosił 6 miesięcy od dnia doręczenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniesienie tego środka zaskarżenia mogło być efektem inicjatywy podmiotów instytucjonalnych wymienionych w art. 57 ust. 2 powołanej ustawy, ale także skarżącego, który mógł się zwrócić do tych podmiotów o jej wniesienie.

Ponadto w związku z wejściem życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wprowadzonych ustawą z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie art. 101 tej ostatniej ustawy skarżący, kwestionując powyższy wyrok, mógł wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie bowiem z tym przepisem, w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu

Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r., w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona mogła w terminie do dnia 31 marca 2004 r. wnieść skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Także oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej rezultatu nie może przynieść drugi z podniesionych zarzutów. Zgodnie z art. 160 p.p.s.a, jeżeli ustawa nie przewiduje wyroku, sąd wydaje orzeczenie w formie postanowienia. W świetle postanowień art. 58 p.p.s.a. odrzucenie skargi nie wymaga wydania wyroku, a zatem Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął postanowienie jako formę rozstrzygnięcia sprawy.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę uznając, że jest ona niedopuszczalne.

Z tych względów na podstawie art. 184 i 204 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.