Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 538/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-01-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu 14 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 31 lipca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu do uiszczenia wpisu (w kwocie 200 zł) od skargi wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 31 lipca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu A. P. złożył wniosek, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata (konkretnie adwokata M. J.).

Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżący oświadczył, że sam pozostaje w gospodarstwie domowym, że nie uzyskuje jakichkolwiek stałych dochodów, że posiada oszczędności w wysokości około 80 zł, oraz że zasądzono wobec niego alimenty w kwocie 1.000 zł.

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje:

Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.

Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.).

Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.).

Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a..

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu.

Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.).

Jednocześnie należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205). Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Analizując informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy uznał, że były one niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 26 listopada 2015 r. wezwano skarżącego do przekazania w terminie 10 dni od dnia otrzymania wezwania:

- szczegółowej informacji odnośnie kosztów ponoszonych na bieżące utrzymanie (w tym kosztów związanych z zamieszkaniem i wyżywieniem) wraz z aktualnymi dokumentami potwierdzającymi informacje w tym zakresie,

- szczegółowej informacji na temat źródeł finansowych umożliwiających mu pokrycie ponoszonych koszów (w szczególności z podaniem dokładnego źródła uzyskania dochodów i skali tych dochodów w okresie miesięcznym),

- dowodów potwierdzających prawdziwość informacji zakresie uzyskiwanych dochodów.

- aktualnej informacji na temat realizacji zasądzonych alimentów (tj. czy w pełni wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego, jeżeli nie, to w jakiej części) wraz z dowodami potwierdzającymi informacje w tym zakresie,

- kserokopii wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące.

W odpowiedzi skarżący przekazał pismo, w którym oświadczył, że oprócz wydatków na zakup żywności nie ponosi stałych kosztów utrzymania, zaznaczając zarazem, iż od ponad 2 lat nie posiada też żadnego stałego źródła utrzymania, a koszty związane z zakupem żywności i " realizacją niektórych zobowiązań" finansuje z dochodów uzyskiwanych z prac dorywczych (m.in. sezonowych w rolnictwie) oraz ze sprzedaży rzeczy i przedmiotów osobistych, które wcześniej zgromadził. Poza tym oświadczył, iż zobowiązania alimentacyjne w wysokości 1.000 zł realizuje tylko w zakresie około 60-80 % i jeszcze nie terminowo. W załączeniu do pisma skarżący przedłożył kserokopię zaświadczenia wystawionego przez Powiatowy Urząd Pracy w Nysie o zarejestrowaniu jego osoby jako bezrobotnego bez prawa do zasiłku oraz kserokopię wyciągu z rachunku bankowego.

W ocenie referendarza przekazane przez skarżącego w powyższym piśmie informacje wraz z załączonymi kserokopiami dokumentów nie można uznać za wywiązanie się z obowiązku pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i finansową, nałożonego pismem 26 listopada 2015 r. Zatem w sytuacji gdy skarżący nie przekazał informacji i dowodów mogących obrazować w pełni jego sytuację finansową i majątkową należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłankę określoną w art. 246 § 1 p.p.s.a.

Przede wszystkim należy wskazać, iż skarżący nie ujawnił zarówno skali kosztów bieżącego utrzymania (poza podaniem wielkości zobowiązania alimentacyjnego) jak i wysokości dochodów umożliwiających pokrycie tych kosztów. Niewyjaśniona została również w pełni kwestia źródeł finansowania kosztów utrzymania skarżącego, nie wspominając o ich udokumentowaniu. Skarżący w tym zakresie wskazał jedynie, iż obecnie nie posiada żadnego stałego źródła dochodów, zaś zakup żywności i inne niektóre zobowiązania realizuje z dochodów uzyskiwanych z prac dorywczych oraz ze sprzedaży osobistych rzeczy. Jednakże odnośnie tych prac dorywczych i sprzedaży rzeczy osobistych nie przedłożył jakichkolwiek konkretnych i udokumentowanych informacji (m.in. kiedy te prace miały miejsce, kto był bądź jest pracodawcą, w jakiej wysokości uzyskiwał dochody, jakie to były rzeczy osobiste kiedy były sprzedawane, jakie uzyskał cenę z ich sprzedaży). Brak jakichkolwiek udokumentowanych danych w tym względzie uniemożliwia poznanie rzeczywistych środków jakimi dysponuje skarżący i tym samym ustalenie zgodnego ze stanem faktycznym potencjału finansowego jako miarodajnej okoliczności warunkującej ocenę spełnienia przez niego przesłanek zawartych w art. 246 § 1 p.p.s.a.

Jednocześnie, jak wskazano wyżej, skarżący nie wykazał (poza zobowiązaniem alimentacyjnym realizowanym w skali około 60-80% kwoty 1.000 zł) i tym samym nie udokumentował wydatków, ponoszonych na bieżące utrzymanie, pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie. W przekazanym piśmie skarżący oświadczył jedynie, iż nie ponosi żadnych stałych (poza wydatkami na zakup żywności, których skali również nie określił) kosztów utrzymania. Jednakże skarżący nie wyjawił kto ponosi i w jakiej skali koszty związane z jego zamieszkaniem, albowiem niewątpliwym jest, iż takie wydatki muszą mieć miejsce. Dotyczy to również innych kosztów, takich jak chociażby wydatki związane z zakupem odzieży, obuwia, środków higieny, czystości itp.

Zatem brak wiarygodnych danych dotyczących bieżących wydatków oraz nieudokumentowanie ich sprawia, iż staje się niemożliwym ustalenie czy poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano w postanowieniu WSA w Warszawie z 4 października 2006 r. nawet jeżeli znany jest poziom osiąganych przez stronę dochodów (co w przypadku skarżącego nie ma jednak miejsca) to brak danych dotyczących bieżących wydatków uniemożliwia ustalenie, czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy ( przywołano: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LEX a Wolters Kluwer business, Warszawa 2011, s. 724).

Powyższe wskazuje na brak współdziałania skarżącego w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. W postanowieniu z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10 NSA podkreślił, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (dostępne na stronie internetowej http:// orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poza tym należy nadmienić, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 p.p.s.a., postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 5.09.2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14.09.2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10.01.2008 r., II FZ 540/07 niepubl. ).

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.