Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2140/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2020 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr[...] , 2. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego [...] w [...] na rzecz skarżącej B. W. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

B. W. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. (nr[...]) o odmowie udostępnienia skarżącej informacji publicznej przetworzonej.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca w piśmie z [...] września 2018 r. zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] o udostępnienie, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r. poz.1429), informacji "w ilu sprawach, o jakich sygnaturach i jakim sędziom przydzielonych w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do daty rozpoznania wniosku (...) w Wydziale [...] Cywilnym w Sądzie Rejonowym [...] w [...] prokurator wstąpił do spraw o ustanowienie rozdzielności majątkowej, w tym o ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, wraz z podaniem daty wpływu do Sądu oraz daty zgłoszenia przez prokuratora udziału w postępowaniu z podziałem na sprawy o ustanowienie rozdzielności majątkowej i rozdzielności majątkowej z datą wsteczną".

W toku postępowania w tej sprawie, Przewodniczący Wydziałów I, II i VII (odpowiednio pisma z dnia [...] października 2018 r.) poinformowali Prezesa Sądu, że w tych wydziałach nie zarejestrowano spraw o ustanowienie rozdzielności majątkowej (sprawy nie należą do właściwości wydziału). Przewodnicząca [...] Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego [...] w [...] w piśmie z [...] października 2018 r. wyjaśniła natomiast, że na podstawie systemu "SAWA" można tylko ustalić liczbę spraw o ustanowienie rozdzielności majątkowej (od 1 kwietnia 2016 r. do 10 października 2018 r. - 184 sprawy) oraz sędziego referenta, natomiast nie można ustalić, w których z tych spraw (oraz od kiedy) brał udział prokurator.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] decyzją z dnia [...] maja 2019 r. (nr[...]), wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 104 k.p.a., odmówił B. W. udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] podał, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją przetworzoną jest informacja opracowana przez podmiot zobowiązany, przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli informacja, która zostanie przygotowana specjalnie dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów. Zdaniem Prezesa Sądu, informacja której żąda B. W., jest informacją publiczną tego rodzaju. Teleinformatyczne urządzenia ewidencyjne, wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni, nie pozwalają na wygenerowanie żądanych informacji ani nie przewidują możliwości ich wyszukiwania hasłowo. System ten "rozpoznaje" sprawy jedynie pod symbolami spraw. Sprawy o rozdzielność majątkową oraz o rozdzielność majątkową z datą wsteczną są objęte jedynym symbolem, co oznacza, że udzielenie informacji na temat liczby tych spraw wymaga "fizycznego" przejrzenia akt przez pracownika Sądu. Niezależnie od tego, brak jest również możliwości ustalenia w systemie teleinformatycznym faktu wstąpienia do sprawy prokuratora. Prokurator nie jest bowiem stroną takiego postępowania, a system informatyczny umożliwia wyszukiwanie podmiotowe wyłącznie przez dane strony postępowania. Wstąpienie prokuratora jest odnotowywane w tym systemie w zakładce "inni", której nie można "przejrzeć" w drodze prostego wyszukiwania. Zatem również ustalenie tej informacji wymaga weryfikacji przez pracownika Sądu papierowych akt sprawy lub systemu teleinformatycznego (osobno każdej ze 184 spraw). Fakt, że do systemu wprowadzane są informacje zawarte w aktach sprawy, w tym odnotowywane pisma, nie oznacza automatycznie, że informacje te można wyszukać bez fizycznego wejścia w konkretną sprawę. To wszystko wymagałoby znacznego nakładu pracy: odnalezienia akt (akta te często są dołączone do akt innych spraw rodzinnych), wypożyczenia kilkudziesięciu z nich z archiwum, ich analizy pod kątem "formy" rozdzielności majątkowej (z data wsteczną czy nie) udziału w sprawie prokuratora, daty wpływu pozwu do Sądu, sędziego referenta, a w konsekwencji zakłóciłoby prawidłową pracę Wydziału Rodzinnego i Nieletnich przez okres około jednego tygodnia (w sytuacji, gdy Wydział odnotowuje coraz większy wpływ spraw).

W konkluzji Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] stwierdził, że nie ma podstaw do udzielenia informacji publicznej według kryteriów wskazanych przez skarżącą, ponieważ nie wykazała ona szczególnie istotnego interesu publicznego uzasadniającego dokonanie przetworzenia, tj. nie wykazała, nie tylko, że dana informacja jest ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania tej informacji dla poprawy funkcjonowania organów państwa i lepszej ochrony interesu publicznego. Organ dodał, że jego zdaniem udostępnienie spornych informacji nie ma znaczenia z punktu widzenia funkcjonowania państwa. To od indywidualnej decyzji prokuratora zależy bowiem, czy przystąpi do sprawy o ustanowienie rozdzielności majątkowej, nie zaś od ilości spraw prowadzonych w tym zakresie w danym sądzie.

B. P. złożyła odwołanie od tej decyzji, w której zarzuciła, że została ona wydana z naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez nieuzasadnione przyjęcie, że informacje objęte wnioskiem z [...] września 2018 r. stanowią informację publiczną przetworzoną. Odwołująca się stwierdziła m. in., że nawet jeżeli system informatyczny nie jest w stanie wygenerować "automatycznie" zestawienia wnioskowanych informacji, to nie oznacza to, że te informacje są informacją publiczną przetworzoną. Jej zdaniem, Prezes Sądu niezasadnie uznał, że nie wykazała, że udzielenie żądanych informacji ma szczególne znaczenie dla interesu publicznego. Skoro prokurator może wstąpić do postępowania tylko wtedy, gdy zachodzi potrzeba ochrony praworządności, praw obywatelskich lub interes społecznego, to jest rzeczą oczywistą, że informacja o liczbie spraw, w których prokurator zgłosił taki udział, ma szczególne znaczenie dla interesu publicznego.

W odwołaniu skarżąca wniosła, z uwagi na wątpliwości co do bezstronności osób reprezentujących organ wyższego stopnia (Prezesa Sądu Okręgowego [...] w [...]) jak również wątpliwości co do bezstronności osób reprezentujących Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] , o wyłączenie tych organów od rozpoznania odwołania i wyznaczenie do tego innego bezstronnego organu. Dodała, że Prezes Sądu Okręgowego jest stroną innego postępowania zainicjowanego jej skargą o udostępnienie informacji publicznej, co oznacza, że nie może bezstronnie rozpoznać odwołania.

Prezes Sądu Okręgowego [...] w [...] decyzją z [...] lipca 2019 r. (nr [...] ), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] maja 2019 r. (nr[...] ) o odmowie udostępnienia skarżącej informacji publicznej.

W uzasadnieniu decyzji przedstawił okoliczności faktyczne sprawy i omówił zasady udostępniania informacji publicznej, w tym informacji publicznej przetworzonej.

Odnosząc się do odwołania, Prezes Sądu Okręgowego podniósł, że co do zasady każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a od osoby korzystającej z prawa do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Jeżeli jednak wnioskodawca domaga się dostępu do informacji publicznej przetworzonej, zobowiązany jest wykazać, że uzyskanie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 powołanej ustawy).

Prezes Sądu Okręgowego [...] w [...] , powołując stosowne orzecznictwo sądowe podniósł, że informacja przetworzona to informacja, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste. W ten sposób powstaje nowa informacja, nieistniejąca dotychczas w przyjętej ostatecznie po przetworzeniu treści lub postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Oceniając z tego punktu widzenia wniosek złożony przez skarżącą, Prezes Sądu Okręgowego podzielił zapatrywanie Prezesa Sądu Rejonowego [...] w Warszawie, że żądana przez B. W. informacja publiczna jest informacją przetworzoną. Prezes Sądu Okręgowego podniósł, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej dostatecznie wykazał, dlaczego przyjął, że skarżąca domaga się informacji publicznej przetworzonej. Z jego wyjaśnień wynika, że wygenerowanie żądanych informacji jedynie na podstawie systemu elektronicznej obsługi spraw sądowych, nie jest możliwe. Ich uzyskanie wymaga również wglądu w akta 184 spraw, a następnie zestawienia uzyskanych na tej podstawie informacji. Wymagałoby to znacznego nakładu pracy, co uniemożliwiałoby prawidłową pracę Wydziału. Prezes Sądu Okręgowego [...] w [...] dodał, że ocena, czy informacja publiczna ma postać przetworzoną, musi być dokonana w sposób zindywidualizowany, w tym sensie, że powinna uwzględniać uwarunkowania konkretnej sprawy zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie tej informacji.

Zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego [...] w [...] skarżąca nie wykazała szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu wnioskowanej informacji, nie wykazała, aby uzyskanie spornych informacji publicznych było szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jego zdaniem, udostępnienie tych informacji może mieć co najwyżej znaczenie dla wąskiej grupy osób prowadzących postępowania o ustanowienie rozdzielności majątkowej, a nie dla całego społeczeństwa, w konsekwencji nie można uznać, że jest to działanie w interesie ogółu, a tym bardziej "szczególnie istotne" dla tego interesu. W rozpatrywanym przypadku "istnieje uzasadnione przypuszczenie", że skarżąca wnioskowane informacje zamierza wykorzystać dla własnych prywatnych celów prowadzenia postępowań przed Sądem Rejonowym [...] w [...].

B. W. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] w [...] z [...] lipca 2019 r. zarzuciła, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez nieuzasadnione przyjęcie, że przedmiotem jej wniosku jest informacja publiczna przetworzona, a ponadto błędne uznanie, że nie wykazała ona, że żądane informacje mają istotne znaczenie dla interesu publicznego oraz z rażącym naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez domaganie się od niej wykazania interesu prawnego i faktycznego w udostępnieniu informacji, którą Prezes Sądu uznał de facto za informację prostą, skoro udzielił skarżącej informacji o ilości spraw dotyczących ustanowienia rozdzielności majątkowej. Skarżąca zarzuciła ponadto, że zaskarżona decyzja została wydana przez organ, co do którego istnieją uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Jej wniosek o wyłączenie do chwili obecnej nie został rozpoznany, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 24 § 3 k.p.a.

B. W. zarzuciła ponadto, że Prezes Sądu Okręgowego [...] w [...] w zaskarżonej decyzji nie rozpoznał zarzutów odwołania i nie odniósł się do argumentacji w nim zawartej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] maja 2019 r oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Prezes Sądu Okręgowego [...] w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej podniesione.

Z przepisu art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że w ramach kontroli zaskarżonego aktu, Sąd jest obowiązany do badania jego zgodności z prawem w pełnym zakresie i nie ogranicza się do zarzutów skargi. Uwzględnia więc z urzędu naruszenia prawa, których nie podnosi strona wnosząca skargę. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że zaskarżona przez B. W. decyzja Prezesa Sądu Okręgowego [...] w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] maja 2019 r., została wydana w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącej z dnia [...] września 2018 r., w którym zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...]o udostępnienie, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacji "w ilu sprawach, o jakich sygnaturach i jakim sędziom przydzielonych w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do daty rozpoznania wniosku (...) w Wydziale [...] (podkreślenie Sądu) Cywilnym w Sądzie Rejonowym [...] w [...] prokurator wstąpił do spraw o ustanowienie rozdzielności majątkowej, w tym o ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, wraz z podaniem daty wpływu do Sądu oraz daty zgłoszenia przez prokuratora udziału w postępowaniu z podziałem na sprawy o ustanowienie rozdzielności majątkowej i rozdzielności majątkowej z datą wsteczną".

Prezes Sądu Rejonowego [...] w[...] , stwierdził, że nie dysponuje gotowymi informacjami o 184 sprawach, których udostępnienia domaga się skarżąca, oraz że informacje objęte tym wnioskiem stanowią informację publiczną przetworzoną, a więc taką, która miałaby być opracowana przez podmiot zobowiązany, przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Przetworzenie informacji jest równoznaczne z koniecznością odpowiedniego zestawienia, analizy, zredagowania informacji, którymi dysponuje podmiot zobowiązany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważa, że 184 sprawy, których "przetworzenie" jest przedmiotem decyzji organów obu instancji, nie toczyły się w wydziałach wskazanych przez skarżącą we wniosku o udostępnienie informacji publicznej ([...] Sądu Rejonowego [...] w[...]). Ze znajdujących się w aktach sprawy pism Przewodniczących Wydziałów [...] (odpowiednio z [...] i [...] października 2018 r.) wynika, że w tych wydziałach nie zarejestrowano spraw o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Te 184 sprawy, toczą (toczyły się) natomiast w Wydziale [...]Rodzinnym i Nieletnich tego Sądu, co jednoznacznie potwierdza pismo Przewodniczącej Wydziału z dnia [...] października 2018 r.

Z przepisu art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że informacja publiczna jest udostępniana na wniosek, przy czym nie budzi najmniejszych wątpliwości, że adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest związany jego treścią. Przez to i sąd administracyjny musi uwzględniać treść wniosku przy rozpatrywaniu skargi (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2508/17). Zakres wniosku o udostępnienie informacji publicznej determinuje zakres postępowania w tej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1066/16 ). Trzeba dodać, że powołana ustawa nie nakłada na podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej obowiązku zwracania się do wnioskodawców o doprecyzowanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] nie rozpoznał żądania skarżącej w zakresie wniosku i wyszedł poza granice wniosku. Jak już powiedziano, 184 sprawy, których "przetworzenie" jest przedmiotem zaskarżonej decyzji, nie były prowadzone w wydziałach objętych treścią wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. Są to bowiem sprawy należące w tym Sądzie do kompetencji wydziału, o którym wniosek nie wspomina.

Z tego powodu zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] o odmowie udostępnienia skarżącej informacji publicznej przetworzonej została wydana z naruszeniem art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, według którego udostępnienie informacji publicznej następuje na wniosek uprawnionego, a więc w granicach tego wniosku.

Odnosząc się do wniosku o wyłączenie organu odwoławczego w tej sprawie, należy podnieść, że skarżąca we wniosku o wyłączenie organu, zawartym w odwołaniu od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...], nie wskazała żadnej z przesłanek wyłączenia organu określonych w art. 25 k.p.a.

W związku z tym nierozpatrzenie tego wniosku, będące uchybieniem, nie stanowi naruszenia prawa procesowego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., w związku z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., ani nawet naruszenia przepisów postępowania określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik (por. wyrok NSA z 11 października 2016 r. sygn. akt I OSK 340/15).

Z przestawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 tej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.