Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 49/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon, Sędzia del. WSA Marian Wolanin, Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Burmistrzem Gminy G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. F. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Gminy G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. F. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 5 lutego 2013 roku Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K., na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wniosek wraz ze zgromadzoną dokumentacją, o wydanie decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej R. F. W piśmie tym, jako podstawę uzasadniającą przekazanie wniosku Pani F. wskazano, że miejscem zamieszkania R. F., w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, dalej u.p.s., w związku z art. 25 kodeksu cywilnego są W. Gmina G. Organ wskazał, że przedmiotowe stanowisko zostało poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, w trakcie którego ustalono, co następuje:

- R. F. posiada zameldowanie na pobyt stały pod adresem [...] W. [...]. Lokal, w którym jest zameldowana na pobyt stały stanowi jej wyłączną własność i jest cały czas regularnie opłacany - potwierdza to oświadczenie Pani F. z dnia 25 stycznia 2013 roku,

- R. F. zamieszkiwała do niedawna w w/w lokalu w W., opuściła go w istocie dopiero we wrześniu 2012 roku i wyłącznie z uwagi na stan zdrowia albowiem w miejscu swego zamieszkania nie miała możliwości uzyskania niezbędnej, całodobowej opieki, której wymagała z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia,

- R. F., w dacie pozostawania w związku nieformalnym czasowo przebywała w P. ul. [...], w okresie zimowym zamieszkiwała jednak z konkubentem w swym mieszkaniu w W.,

- R. F. przebywa aktualnie w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym w K. ul. [...], jak wynika z jej deklaracji zamierza ona przebywać w zakładzie do czasu umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej. W sytuacji braku możliwości przedłużenia pobytu w ZPO do czasu umieszczenia w DPS, będzie przebywać u córki.

Uwzględniając powyższe okoliczności, Prezydent Miasta K. stwierdził, że choć R. F. przebywa aktualnie na terenie K. i pobyt ten może mieć charakter długotrwały to jednak nie nosi on znamion pobytu stałego, o którym mowa w art. 25 k.c. Istotną przy tym w ocenie organu okolicznością jest fakt, że Pani F. nie wyraża zamiaru stałego pobytu na terenie K., a jedynie do czasu umieszczenia w wybranym przez siebie Domu Pomocy Społecznej, położonym w B. ul. [...]. Pobyt Pani F. w K. nie jest zatem warunkowany chęcią zmiany miejsca pobytu, ale wynika z faktu, że wymaga ona opieki, której nie może uzyskać w miejscu zameldowania na pobyt stały, to jest w W.

W tej sytuacji brak było możliwości do uznania, że w przypadku R. F. zostały spełnione obie przesłanki zawarte w art. 25 kodeksu cywilnego, których wyłącznie kumulatywne wystąpienie pozwalałoby uznać, że K. są jej miejscem zamieszkania. Jednocześnie mając na uwadze ustalenia w zakresie nadal istniejących, wyżej wskazanych, związków R. F. z W., uznano, że miejscem zamieszkania R. F., w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 kodeksu cywilnego są nadal W. Gmina G.. Organ podkreślił, że stanowisko powyższe zawarte jest w licznym orzecznictwie, w tym także Naczelnego Sądu Administracyjnego np. w postanowieniu z dnia 6 września 2012 r., w sprawie o sygn. I OW 104/12, w postanowieniu z dnia 1 kwietnia 2010 r.- w sprawie o sygn. I OW 209/09.

Odpowiedź na powyższy wniosek złożył Burmistrz Miasta G., wnosząc o wskazanie Prezydenta Miasta K. jako właściwego w sprawie rozpoznania wniosku R. F. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej oraz zasądzenie kosztu procesu.

Zdaniem organu decydujący jest stan faktyczny w momencie rozpoznania wniosku R. F. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej, a polegający na tym, co już ustalił wnioskodawca, że:

1. R. F. zamieszkiwała do niedawna w lokalu w W., opuściła go w istocie "dopiero" we wrześniu 2012 r. (...). W ocenie organu oznacza to, pomijając motywy opuszczenia lokalu w W., że ten stan faktyczny zamieszkiwania w K. trwa już 18 miesięcy co kierując się doświadczeniem życiowym trudno uznać za okoliczność "dopiero".

2. Wnioskodawca również ustalił, że cyt. "choć Pani R. F. przebywa aktualnie

na terenie K. i pobyt ten może mieć charakter długotrwały, to jednak nie

nosi on znamion pobytu stałego, o którym mowa w art. 25 k.c".

Nie budzi wątpliwości, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby fizycznej. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na miejsce zamieszkania składają się dwa zasadnicze elementy: faktyczne przebywanie (corpus) i zamiar stałego pobytu (animus). Dla ustalenia miejsca zamieszkania niezbędny jest nie tylko fakt, że osoba stale przebywa w danej miejscowości, ale także, że temu przebywaniu towarzyszy określony stan świadomości - zamiar stałego pobytu. Stały pobyt oznacza traktowanie określonej miejscowości jako centrum spraw życiowych danej osoby. Zgodnie z art. 28 k.c. można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Nie oznacza to dokładnego adresu, chodzi tu wyłącznie o miejscowość, w której dana osoba przebywa. Zatem R. F. świadomie zamieszkuje w K., do czasu, jak ustalił wnioskodawca, umieszczenia jej w wybranym przez siebie Domu Pomocy Społecznej w B. ul. [...]. Oznacza to zdaniem organu, że R. F. wcale nie zamierza zamieszkiwać w W., bądź na terenie Gminy G., ale póki co, swoje centrum życiowe realizuje w K., co zdaniem wnioskodawcy zawartym w uzasadnieniu wniosku cyt. "pobyt ten może mieć charakter długotrwały". Później cele życiowe zamierza czynić w Domu Pomocy Społecznej, położonym w B. ul. [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przy uwzględnieniu treści art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy jednocześnie uznają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z organów nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Burmistrzem Miasta G. co do tego, który z tych organów jest organem właściwym do rozpoznania wniosku R. F. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Miejscem stałego pobytu jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania.

Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy uznać, że miasto K., w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., spełnia przesłanki miejsca zamieszkania R. F., na co wskazuje okoliczność, że jako osoba wymagająca pomocy i stałej opieki, opuściła W. gm. G. i wyjechała do córki do K. Na dzień złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przebywała w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym w K. W orzecznictwie akcentuje się, że o ześrodkowaniu ważnych spraw życiowych może świadczyć fakt korzystania z opieki zdrowotnej i leczenie specjalistyczne (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OW 156/10, z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I OW 104/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczności sprawy wskazują, że R. F. w K. przebywać będzie do czasu umieszczenia w domu pomocy społecznej. Stwierdzić należy, że sytuacja osobista R. F., niezdolnej do samodzielnej egzystencji, korzystającej z opieki zdrowotnej na terenie K. uzasadnia przyjęcie, że w mieście tym koncentrują się jej sprawy życiowe.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku R. F. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta K.

Z tego względu na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.