Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 221/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1, art. 1 par.2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 1, art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 106 par. 3, art. 200, art. 205, art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 par. 1, art. 365 par. 1, art. 332 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1360
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.
article: art. 205a ust. 1, art. 205 b ust. 1, art. 209b ust. 1, art. 105a
journal: Dz.U. 2018 poz 1183
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - t.j.
article: art. 105 par. 1, art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 16 ust. 2, art. 7 ust. 1 lit. b,  art. 7, art. 7 ust. 1, art. 7 ust. 2, art. 12 ust. 1, art. 16 ust. 1
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia 261/2004, zobowiązania do usunięcia naruszenia i nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 13 sierpnia 2018 r.; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącej E. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte, wskutek skargi wniesionej przez P. A., A. A. oraz N. A. ("Pasażerowie") do Prezesa Urzędu lotnictwa Cywilnego ("Prezes Urzędu", "Prezes ULC" lub "Organ") dotyczącej lotu o oznaczeniu kodowym [...] z [...] stycznia 2018 r. na trasie P. (P.) – A. (A.) wykonywanego przez przewoźnika lotniczego E. z o.o.("Strona", "Skarżąca", "Przewoźnik" lub " E.").

W skardze zarzucono naruszenie przez Przewoźnika przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów (Dz. U. UE L 46 z 17 lutego 2004 r.) dalej " rozporządzenia 261/2004/WE".

Prezes Urzędu zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie oraz pouczył je o rozkładzie ciężaru dowodu zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1183 z późn. zm.) dalej "ustawa - Prawo lotnicze" lub "p.l..", który stanowi, że ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi, w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub opóźnienia lotu, zgodnie z rozporządzeniem nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes Urzędu wydał decyzję [...] z [...] sierpnia 2018 r. stwierdzającą brak naruszenia przez przewoźnika E. sp. z o.o. postanowień rozporządzenia 261/2004 wobec Pasażerów.

Od decyzji tej Pasażerowie złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy żądając uchylenia decyzji w całości, stwierdzenia naruszenia prawa art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 261/2004/WE przez Przewoźnika oraz określenia obowiązku usunięcia naruszenia przez wypłatę każdemu z pasażerów 400 euro odszkodowania.

Pasażerowie zarzucili organowi naruszenie przepisów:

1. art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004 poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, wyrażające się w błędnym ustaleniu, że zostały spełnione przesłanki zwalniające Przewoźnika z obowiązku wypłaty odszkodowania;

2. art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia 261/2004 poprzez brak stwierdzenia naruszenia tego przepisu przez Przewoźnika;

3. art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm) dalej "k.p.a." poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niewyjaśnienie w sposób wszechstronny okoliczności sprawy.

Rozpoznając sprawę ponownie Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] i orzekł co następuje:

I. uchylił w całości decyzję [...] z [...] sierpnia 2018 r.

II. stwierdził naruszenie przez przewoźnika E. sp. z o.o. z siedzibą w W. art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 261/2004/WE poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty odszkodowania w wysokości po 400 euro na rzecz każdego ze skarżących: P. A., A. A. oraz N. A.;

III. ustalił obowiązek usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu 14 dni od uprawomocnienia się decyzji;

IV. nałożył na przewoźnika lotniczego E. sp. z o.o. karę pieniężna w wysokości 1 000 zł (słownie: tysiąc złotych) za ww. naruszenia wobec każdego z pasażerów, tj. łącznie 3 000 zł (słownie: trzy tysiące złotych).

Na podstawie zebranego materiału dowodowego Prezes Urzędu ustalił, że Pasażerowie na podstawie potwierdzonej rezerwacji mieli [...] stycznia 2018 r. odbyć lot na trasie P. (P.) – A. (A.) o oznaczeniu kodowym [...] z planowaną godziną startu 05:55 czasu lokalnego(4:55 czasu UTC) i lądowania 11:00 czasu lokalnego(08:00 UTC), którego obsługującym przewoźnikiem był E. sp z o.o. Lot został opóźniony i wystartował o 12:26 czasu lokalnego (ll:26 UTC) i wylądował o 17:15 czasu lokalnego(14:15 UTC).

Pasażerowie w związku z opóźnieniem lotu złożyli do Przewoźnika żądanie wypłacenia odszkodowania na podstawie przepisów rozporządzenia 261/2004/WE, jednak Przewoźnik odmówił uznania roszczenia i wypłaty odszkodowania.

Z decyzją tą nie zgodziła się E. Sp z o.o. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie art. 365 k.p.c. polegające na wydaniu decyzji mimo wydania przez Sąd Rejonowy W. w W. w sprawach o sygn. [...], [...] i [...] wyroków zasądzających na rzecz A. A., N. A. i P. A. odszkodowania w kwocie 400 euro z tytułu opóźnienia lotu [...] z [...] stycznia 2018 r. z P. do A.,

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na przyjęciu, iż Przewoźnik nie dopełnił obowiązku wskazanego w art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 261/2004 polegającego na obowiązku wypłaty odszkodowania w wysokości 400 euro wobec w/w pasażerów.

W związku z podniesionymi zarzutami Skarżąca, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 roku, poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a", wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, iż nie był poinformowany o wniesionych przez Pasażerów pozwach do sądu powszechnego ani zapadłych w sprawie wyrokach załączonych do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) dalej "p.u.s.a." w związku z art. 1 i art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 p.u.s.a., który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta powinna więc zawsze przebiegać w trzech płaszczyznach:

1)oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym; 2) dochowania wymaganej prawem procedury; 3) respektowania reguł kompetencji.

Oznacza to, że badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę według wyżej wskazanych kryteriów i dokonując sadowej kontroli wydanych w sprawie rozstrzygnięć PrezesaULC, na wstępie przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 205 a ust. 1 p.l. Prezes ULC kontroluje przestrzeganie przepisów rozporządzenia 261/2004/WE, a w szczególności rozpatruje skargi, o których mowa w art. 16 ust. 2 rozporządzenia 261/2004/WE.

W myśl art. 205 b ust. 1 p.l., w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes ULC stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej:

1) brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo

2)naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209 b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia 261/2004/WE określa również obowiązek i termin jego usunięcia.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości i jest to okoliczność niesporna w sprawie że wskutek spornego lotu, Pasażerowie doznali opóźnienia w locie do miejsca docelowego (P.) o 6 godzin i 15 min. Taki czas wynika z depeszy RVR przedstawionej przez Przewoźnika. Odszkodowanie z powodu opóźnionych lotów o długości od 1500 km do 3500 km, a w tym zakresie mieści się odległość między lotniskami w P. i A. mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi 2042 km, przysługuje pasażerowi w przypadku opóźnienia lotu o co najmniej 3 godziny. Bezsporna jest też między stronami okoliczność, iż przewoźnik lotniczy zapewnił pasażerom bezpłatną opiekę na czas oczekiwania na opóźniony start, w postaci posiłków i napojów. Jednakże przewoźnik nie wypłacił Skarżącym zryczałtowanego odszkodowania.

Zasadniczy problem w rozstrzyganej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy Prezes ULC mógł orzekać w zakresie ustalenia prawa Pasażerów do odszkodowania na podstawie art. 7 rozporządzenia 261/2004/WE, którzy skorzystali z powództwa cywilnego przed sądem powszechnym i co których jak podnosi Przewożnik w skardze wydane zostały wyroki sądów powszechnych( załączone kserokopie do skargi), rozstrzygających kwestię należnego im odszkodowania, które na dzień wydania przez Prezesa Urzędu decyzji w I instancji, zostały pasażerom wypłacone przez Przewoźnika.

Kwestia ta była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych między innymi, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 692/18, oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 202 r., sygn. akt I OSK 1168/20 orzekającego w postępowaniu wszczętym ze skargi kasacyjnej Organu, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela i tezy oraz motywy powyższych rozstrzygnięć przedstawi niżej jako własne .

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na treść uchwały SN z 7 lutego 2014 r. sygn. akt III CZP 113/13, zgodnie z którą: "W sprawie, w której pasażer domaga się od przewoźnika lotniczego odszkodowania za opóźniony lot na podstawie art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego Rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U. U E. L z dnia 17 lutego 2004 r. s. 1 i n.) zachodzi przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego". Uchwała ta zapadła w wyniku przedstawienia zapytania prawnego przez Sąd Okręgowy rozpoznający zażalenie pozwanego przewoźnika na postanowienie Sądu Rejonowego odmawiające odrzucenia pozwów pasażerów o odszkodowanie za opóźniony lot. Na tle tego zapytania powstała istotna wątpliwość odnośnie właściwości sądów powszechnych w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących naruszenia praw pasażerów w rozumieniu rozporządzenia 261/2004/WE oraz art. 205a i art. 205b p.l., a w konsekwencji odszkodowania za naruszenie tych praw w oparciu o art. 7 rozporządzenia 261/2004/WE. Rozstrzygając tę wątpliwość, SN zaznaczył, że stosownie do treści art. 7 ust. 1 rozporządzenia 261/2004, pasażerowi przysługuje odszkodowanie w zryczałtowanej wysokości w zależności od długości i rodzaju opóźnionego lotu. W art. 7 ust. 2 rozporządzenia 261/2004/WE zostały z kolei wskazane reguły pomniejszenia ryczałtowego odszkodowania, a w art. 12 ust. 1 rozporządzenia 261/2004 zastrzeżono prawo do dochodzenia dalszego odszkodowania, które może przysługiwać na podstawie prawa międzynarodowego (np. konwencji montrealskiej) lub na podstawie prawa krajowego. SN podkreślił jednak, że niezależnie od ryczałtowego określenia odszkodowania przewidzianego w art. 7 ust. 1 rozporządzenia 261/2004/WE, nie ulega wątpliwości, iż stanowi ono cywilnoprawną kompensację zarówno szkód materialnych, jak i niematerialnych, związanych z nienależytym wykonaniem zobowiązania przez przewoźnika wynikającego z zawartej umowy przewozu. W związku z tym SN uznał, że odszkodowanie dochodzone na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia 261/2004/WE musi być uznane za sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.; dalej: "k.p.c."), do rozpoznania której – w myśl art. 2 § 1 k.p.c. – właściwy jest sąd powszechny. Zasada ta nie obowiązuje tylko w odniesieniu do spraw, które na mocy szczególnych przepisów zostały przekazane do właściwości innych organów niż sądy powszechne SN. W dalszej części rozważań, SN, prezentując szczegółowe argumenty przemawiające za przyjęciem, że art. 105a i 205b p.l. przyznały Prezesowi ULC rozpatrywanie spraw pasażerów o zapłatę odszkodowania należnego na podstawie art. 7 rozporządzenia 261/2004/WE, wskazał jednocześnie na fakultatywność możliwości złożenia skargi, o której mowa w art. 16 ust. 2 rozporządzenia 261/2004/WE. Z tej przyczyny uznał również, że instrument dochodzenia praw pasażerów w postaci wskazanej skargi nie może być traktowany jako wyłączny i wykluczający podjęcie innych środków ochrony tych praw. Zaakcentował, iż pkt 22 motywów rozporządzenia 261/2004/WE (stanowiący, że nadzór nad przestrzeganiem jego przepisów, który jest realizowany w danym państwie członkowskim) nie powinien mieć wpływu na prawa pasażerów i przewoźników lotniczych do dochodzenia odszkodowania przed sądem zgodnie z procedurami krajowymi. Dlatego środki wynikające z art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia 261/2004/WE powinny mieć znaczenie uzupełniających środków kontroli i nadzoru wykonywania postanowień rozporządzenia 261/2004/WE. W konsekwencji SN stwierdził, że pomimo przyznania w art. 205a i 205b p.l. Prezesowi ULC kompetencji do orzekania o odszkodowaniu, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia 261/2004, w następstwie wniesienia skargi określonej w art. 16 ust. 2 rozporządzenia 261/2004, nie można przyjąć wyłączenia ani ograniczenia drogi sądowego dochodzenia tego roszczenia, a ze względu na fakultatywny charakter przedmiotowej skargi należy opowiedzieć się za tym, iż w sprawie o odszkodowanie na podstawie art. 7 rozporządzenia 261/2004 zachodzi przemienność drogi postępowania przed sądem powszechnym lub przed Prezesem ULC. Co istotne i znamienne dla rozstrzyganej sprawy, SN w podsumowaniu swoich rozważań zwrócił uwagę, że z pozostawienia prawa wyboru drogi dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 7 rozporządzenia 261/2004/WE mogą wynikać określone (nie zawsze pozytywne dla pasażerów) konsekwencje w przypadku równoległego korzystania przez nich z obu środków ochrony prawnej, chociażby związane z szybkością uzyskania ochrony, a także wzajemnym wpływem obu toczących się postępowań i znaczeniem wydawanych w tych postępowaniach rozstrzygnięć. Wspomniane ewentualne problemy (których rozwiązania SN upatruje w odpowiednich zmianach legislacyjnych), nie zmieniają jednakże w żaden sposób konkluzji, iż SN jednoznacznie przesądził o przemienności drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub przed Prezesem ULC w zakresie odszkodowania przewidzianego w art. 7 rozporządzenia 261/2004/WE.

Zatem Sąd orzekający w niniejszej sprawie, musi odpowiedzieć na pytanie, jakie konsekwencje dla prowadzonego postępowania administracyjnego rodzi wcześniejsze lub równoległe wystąpienie strony na drogę postępowania przed sądem powszechnym o odszkodowanie, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia 261/2004. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Prezes ULC posiada kompetencje do stwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej o naruszeniu prawa przez przewoźnika lotniczego, określenia zakresu nieprawidłowości oraz nałożenia kary pieniężnej, a w razie stwierdzenia naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia 261/2004/WE - określenia również obowiązku oraz terminu jego usunięcia. Stwierdzenie naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia 261/2004/WE polega na ustaleniu, że przewoźnik lotniczy powinien był wypłacić przewidziane w tych przepisach należności pasażerowi, czyli zapłacić mu ryczałtowe odszkodowanie, czego wbrew temu obowiązkowi nie uczynił. Z kolei określenie obowiązku spoczywającego na przewoźniku lotniczym polega na stwierdzeniu przez organ obowiązku zapłacenia przez przewoźnika lotniczego wskazanych należności pasażerowi. Wreszcie w decyzji następuje określenie terminu usunięcia naruszenia, które sprowadza się do wyznaczenia przewoźnikowi lotniczemu terminu, w ciągu którego powinien zadośćuczynić ciążącemu na nim obowiązkowi, czyli wypłacić należności pasażerowi. Reasumując, Prezes ULC rozstrzyga w decyzji administracyjnej o roszczeniach pasażera, który wniósł skargę, przysługujących mu na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia 261/2004/WE.

W tej sytuacji powstaje wątpliwość, czy wcześniejsze (bądź równoległe) wszczęcie postępowania przed Sądem powszechnym pozostaje bez wpływu na prowadzenie postępowania administracyjnego przez Prezesa ULC we wszystkich wskazanych wyżej obszarach dotyczących naruszenia praw pasażera i przysługujących mu należności, czy też – w zależności od treści złożonego pozwu – czyni w pewnym zakresie postępowanie bezprzedmiotowym, co w rezultacie skutkuje umorzeniem postępowania administracyjnego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu należy opowiedzieć się za stanowiskiem, zgodnie z którym skuteczne złożenie pozwu do sądu powszechnego pozbawia Prezesa ULC możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie objętym pozwem i to niezależnie od wydanego w tej sprawie wyroku sądu powszechnego czy też od przymiotu prawomocności tego wyroku. Podkreślenia bowiem wymaga, iż SN w omówionej wyżej uchwale przyjął zasadę przemienności postępowania przed sądami powszechnymi lub przed Prezesem ULC, a zatem – rozstrzygając o cywilnoprawnym charakterze odszkodowania (zarówno ryczałtowego, jak i dalszego uzupełniającego) – zaaprobował dualizm postępowania w ww. sprawach. Jednakże dualizm ten nie oznacza w żadnym stopniu, że oba postępowania tj. z powództwa przed Sądem powszechnym oraz z wniosku przed Prezesem ULC mają się toczyć równolegle lub jeden po drugim. Wręcz przeciwnie – akceptacja dualizmu postępowania prowadzi do wniosku, że to strona decyduje, z której drogi postępowania skorzystać. Dokonanie wyboru konkretnej procedury powinno skutkować brakiem możliwości skutecznego prowadzenia innej, np. przed Prezesem ULC. W tym miejscu należy także wskazać na skutki procesowe skutecznego złożenia pozwu do Sądu powszechnego. Zdaniem tut. Sądu, skoro Sąd powszechny przyjmuje do rozpatrzenia pozew strony i nie jest on odrzucony, to oznacza, że Sąd ten uznał swoją właściwość i prowadzi postępowanie w celu merytorycznego rozpatrzenia pozwu i wydania wyroku. Z tą zatem chwilą Prezes ULC traci swoją właściwość do rozpatrzenia tej samej sprawy, choć oczywiście generalnie pozostaje organem właściwym do rozstrzygania spraw, o których mowa w art. 7 rozporządzenia 261/2004/WE, w drodze decyzji administracyjnej. Z przyczyn procesowych, formalnych, ale także organizacyjnych niedopuszczalna jest interpretacja pozwalająca na równoległe prowadzenie obu postępowań tj. przed Sądem powszechnym i przed Prezesem ULC. Oczywiście tut. Sąd zdaje sobie sprawę z trudności we wzajemnej wymianie informacji o toczących się postępowaniach, na które to problemy zwrócił również uwagę SN na marginesie swoich wywodów w uzasadnieniu uchwały z 7 lutego 2014 r., sygn. akt III CZP 113/13. Nie zmienia to jednak zasadniczo reguły wskazującej na konieczność wyboru przez stronę najskuteczniejszej dla niej drogi postępowania – przed Sądem powszechnym lub przed Prezesem ULC. Składając pozew przed Sądem powszechnym i wybierając właściwość tego Sądu, strona pozbawia się możliwości złożenia wniosku obejmującego swym zakresem analogiczne żądanie do Prezesa ULC, albowiem organ ten traci z tą chwilą właściwość do prowadzenia postępowania w tym samym zakresie, choć oczywiście może prowadzić je w odniesieniu do innych kwestii np. stwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej o naruszeniu prawa przez przewoźnika lotniczego, określenia zakresu nieprawidłowości oraz nałożenia kary pieniężnej. Utrata właściwości po stronie Prezesa ULC trwa dopóty dopóki pozew jest skutecznie procedowany w sądzie powszechnym i nie zostanie odrzucony jako niedopuszczalny lub skutecznie cofnięty przez stronę, w tym również w trybie art. 332 § 2 k.p.c. Z kolei prawomocny wyrok Sądu powszechnego zyskuje powagę rzeczy osądzonej i wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, o czym wprost stanowi art. 365 § 1 k.p.c., a w konsekwencji również Prezesa ULC.

Zatem podkreślić raz jeszcze należy, że Prezes ULC traci właściwość do prowadzenia postępowania w zakresie żądania wypłaty odszkodowania za opóźniony lot z chwilą skutecznego wniesienia powództwa do Sądu powszechnego obejmującego to samo roszczenie i stan ten trwa do czasu odrzucenia lub cofnięcia pozwu. Z kolei prawomocne orzeczenie Sądu powszechnego kończy sprawę wypłaty odszkodowania od przewoźnika dla pasażera, co z oczywistych powodów także stanowi przeszkodę do prowadzenia postępowania administracyjnego przez Prezesa ULC w tym zakresie. Odnosząc te konkluzje do możliwych procesowych rozstrzygnięć, które mogą zapaść w postępowaniu administracyjnym, trzeba konsekwentnie przyjąć, iż w zależności od etapu postępowania prowadzonego przed Sądem powszechnym i Prezesem ULC ten ostatni zobligowany będzie bądź do umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. bądź do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. z powodu wystąpienia przeszkody przedmiotowej w postaci prawomocnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy przez sąd powszechny. Prowadząc dalej postępowanie administracyjne i wydając decyzję administracyjną, rozstrzygającą o meritum sprawy, Prezes ULC narażałby się na wydanie rozstrzygnięcia dotkniętego wadą kwalifikowaną powodującą jej nieważność.

W świetle powołanej wyżej uchwały z dnia 7 lutego 2014 r. (sygn. akt III CZP 113/13), Sądu Najwyższego– zdaniem składu orzekającego -wskazywane przez Stronę wyroki Sądu Rejonowego– zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. – są dla Prezesa Urzędu wiążące. Po myśli bowiem tego przepisu, prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Zasadne jest więc stanowisko, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego -związany jest wyrokiem sądu powszechnego w przedmiocie rozstrzygnięcia o roszczeniu odszkodowawczym, przewidzianym w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 - ze względu na uprzednie skierowanie przez Pasażerów sprawy na drogę postępowania sądowego, został w ten sposób pozbawiony możliwości odmiennego załatwienia sprawy określenia obowiązku i terminu jego usunięcia na podstawie art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze. Powaga rzeczy osądzonej wyroku prawomocnego ma istotnie charakter podmiotowo względny bo dotyczy tylko tych samych stron procesu, jednak uregulowana w art. 365 §1 k.p.c. prawomocność materialnoprawna orzeczenia sądu cywilnego charakteryzuje się w istocie dwoma aspektami. Pierwszy z nich odnosi się do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia, drugi zaś przejawia się w mocy wiążącej jako określonym walorze prawnym rozstrzygnięcia (osądzenia) zawartego w treści orzeczenia. Orzeczenie prawomocne pociąga za sobą tę konsekwencję, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści, bez względu na to, czy był czy też nie był stroną w postępowaniu, w wyniku którego zostało wydane orzeczenie, które stało się prawomocne (Kodeks Postępowania Cywilnego – Komentarz pod red. prof. dr hab. Kazimierza Piaseckiego, wyd. C.H.BECK, Warszawa 1996, tom I str. 1085 i nast.).

W doktrynie zatem zgodnie przyjmuje się, że podstawowym celem regulacji z art. 365 § 1 k.p.c. jest zapewnienie orzeczeniom prawomocnym formalnie cech niewzruszalności i stabilności w celu uniemożliwienia ich wzruszenia i zapewnienia orzekającego, dodać też trzeba, że funkcjonujący w państwie system prawa musi być traktowany jako jednolita, spójna całość, która daje pewność poszanowania treści orzeczeń wydanych przez uprawnione do tego organy władzy publicznej, w tym sądy powszechne. W rezultacie niezaakceptowanie powyższego stanowiska, oznaczałoby, że fakt wydania przez sąd powszechny wyroku, nie miał żadnego, prawnego znaczenia a ponadto - doszłoby w ten sposób w istocie rzeczy do weryfikacji w trybie administracyjnym rozstrzygnięcia zawartego w prawomocnym wyroku sądu powszechnego. To zaś z całą pewnością naruszałoby regulacje zawartą w art. 365 § 1 k.p.c. (wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1168/20.

W konsekwencji za zasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesionych w skardze w rozpoznawanej sprawie. Organ po ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną przez Sąd i w zależności od wyników postępowania, rozważy na podstawie art.105 § 1 k.p.a. umorzenie postępowania administracyjnego, wobec Skarżącej, w związku z wystąpieniem przez Pasażerów, do Sądu powszechnego z powództwem przeciwko Przewoźnikowi i zapadłymi w związku z tym orzeczeniami sądowymi wskazanymi w skardze. Odnosząc do argumentu Prezesa ULC, zawartego w odpowiedzi na skargę, iż w rozpoznawanej sprawie Strona poinformowała o pozwach złożonych przez pasażerów oraz zapadłych wyrokach sądu powszechnego, dopiero na etapie skargi wniesionej do Sądu, oczywistym wydaje się, że Prezes Urzędu, nie mógł o nich wiedzieć. Nie oznacza to jednak, że wydane w sprawie decyzje należało uznać za zgodne z prawem. W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje Prezesa Urzędu, należało uchylić, bowiem w świetle zarzutów skargi niekwestionowanych przez organ, zachodzą przesłanki do umorzenia przez Organ w stosunku do Przewoźnika postępowania administracyjnego – na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Prezes Urzędu wbrew wywodom odpowiedzi na skargę zobowiązany będzie przeprowadzić postępowanie co do złożonych przez Pasażerów pozwów oraz zapadłych w sprawach ich odszkodowań wyroków sadowych. Sąd administracyjny, nie jest uprawniony do zastępowania organów administracji, w wydawaniu rozstrzygnięć w konkretnych sprawach. Z uwagi na to, że Strona załączyła do skargi jedynie kserokopie pozwów i wyroków zapadłych w stosunku do Pasażerów, które nie mogły być uznane za dokumenty (dowody), Sąd nie mógł przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a. Postępowanie więc w tym zakresie zobowiązany będzie przeprowadzić Organ i wydać decyzję zgodnie z oceną prawną wyrażoną przez Sąd. Strona oczywiście będzie zobowiązana do dostarczenia wszelkich dowodów (dokumentów) koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy, na wezwanie Organu i współpracy w tym zakresie. Dopiero po wydaniu decyzji przez Prezesa ULC, Sąd po ewentualnym wniesieniu skargi, przez Stronę uprawniony będzie do wydania wiążącego rozstrzygnięcia w sprawie.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art.135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art.200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz art. 209 p.p.s.a. zasądzając na rzez Skarżącej kwotę 200 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego.