Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1451/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 2, art. 185 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 113 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia del. WSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 1 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 50/10 w sprawie ze skargi T. K. i Z. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 50/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]; stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; zasądził od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących T. K. i Z. K. solidarnie kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu zażalenia T. K. i Z. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2009 r. nr [...], odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w punkcie I. zawieszającego postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za część nieruchomości zajętą pod drogę publiczną, zapisaną w księdze wieczystej KW [...] oraz w punkcie II., wyznaczającym wnioskodawcy dwumiesięczny termin na wystąpienie do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia własności gruntu – utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2009 r.

Z ustaleń organu wynika, że pismami z dnia [...] listopada 2004 r. i [...] grudnia 2004 r. Z.K. wystąpił o wykup terenu zajętego pod ul. [...], a następnie Prezydent m.st. Warszawy wszczął postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną część gruntu. Z wnioskiem z dnia [...] października 2005 r. o wydanie decyzji deklaratoryjnej o zajęciu z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogę, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 55 m2, obręb [...] oraz działka nr [...] o pow. 169 m2, obręb [...] wystąpili do Wojewody Mazowieckiego T. K. i Z. K. Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. w punkcie I. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za część nieruchomości zajętą pod drogę publiczną, zapisaną w księdze wieczystej KW [...] oraz w punkcie II, wyznaczył wnioskodawcom dwumiesięczny termin na wystąpienie do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia własności gruntu. Wojewoda Mazowiecki – rozpoznając wniosek T. K. i Z. K. o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy z [...] października 2005 r. – postanowieniem z [...] września 2009 r. odmówił stwierdzenia nieważności owego postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy.

T. K. i Z. K. złożyli dnia [...] września 2009 r. zażalenie na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2009 r. podnosząc, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności gruntów zajętych pod drogi publiczne wszczynane jest wyłącznie z urzędu, a zatem postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] października 2005 r. zostało wydane bez podstawy prawnej i jest niewykonalne.

Minister Infrastruktury, rozpoznając owo zażalenie, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia – wskazując w rozstrzygnięciu "[...].01.2009 r.".

Skargę na postanowienie Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli T. K. i Z. K., zarzucając naruszenie przepisów prawa przez:

1) rażąco błędną wykładnię art. 100 § 1 k.p.a. przez uznanie, że całkowicie dowolną jest decyzja organu administracji odnośnie wyboru podmiotu zobowiązanego do wystąpienia do właściwego organu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, skutkujące błędnym stwierdzeniem, że to skarżący, a nie organ z urzędu, winni wnioskować o wydanie decyzji deklaratoryjnej przez Wojewodę Mazowieckiego potwierdzającej ustawowe wywłaszczenie;

2) błędne uznanie, że decyzja Wojewody Mazowieckiego potwierdzająca wywłaszczenie skarżących z nieruchomości z mocy prawa, wymaga uprzedniego złożenia wniosku przez wnioskującego o odszkodowanie, mimo treści przepisu ustawy nakładającego na Wojewodę taki obowiązek z mocy prawa;

3) błędne twierdzenie w in fine zaskarżonego postanowienia, że przepisy prawa nie regulowały tego, czy decyzja deklaratoryjna Wojewody wydana w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. wydana jest z urzędu czy na wniosek – mimo faktu, że wymieniony przepis wyraźnie nakłada na organ obowiązek wydania takiej decyzji bez żadnego wniosku strony, co jest nadto logiczne, skoro ta decyzja wyłącznie potwierdza wywłaszczenie dokonane wcześniej z mocy prawa i jest jedynie podstawą wpisu Skarbu Państwa jako nowego właściciela nieruchomości do księgi wieczystej;

4) brak ustosunkowania się do zarzutów z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. brak podstawy prawnej nakazania stronie wystąpienia z wnioskiem i zarzutu rażącego naruszenia prawa przez niewszczęcie tego postępowania o wydanie decyzji przez Wojewodę z urzędu.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uchylenie lub stwierdzenie nieważności postanowień poprzednich instancji i nakazanie organowi podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną, co w konsekwencji prowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia wydanego w niniejszej sprawie, aczkolwiek z zupełnie innych względów niż te, które zostały podniesione w skardze.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia, bowiem w osnowie zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2009 r. błędnie wskazano datę postanowienia Wojewody Mazowieckiego odmawiającego stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta m. st. Warszawy z [...] października 2005 r. To postanowienie Wojewody zostało bowiem wydane w dniu [...] września 2009 r., a nie jak to wskazał organ, w dniu [...] stycznia 2009 r. W skardze nie podniesiono, że w osnowie zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury błędnie wskazano datę postanowienia Wojewody Mazowieckiego. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Istota kontroli sądowej w przedmiotowej sprawie de facto sprowadza się do rozważań, czy wydany akt administracyjny – w tej sprawie osnowa postanowienia Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2009 r. – zawiera wadę istotną, która może być usunięta w trybie środków zaskarżenia, czy nieistotną. Wada istotna nie podlega sprostowaniu i w takiej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchyla zaskarżone postanowienie. Natomiast w przypadku wady nieistotnej, Sąd rozpoznaje sprawę merytorycznie. Podstawę prawną do sprostowania nieistotnych wad zawartych w aktach administracyjnych stanowi art. 113 § 1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez organ decyzjach. Zgodnie z art. 126 k.p.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 109-113 k.p.a. Przedmiotem sprostowania może być również osnowa postanowienia, jeżeli przedmiotem sprostowania są nieistotne błędy określone w powołanym przepisie.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, sprostowanie niedokładności (nieścisłości) może obejmować właściwe oznaczenie stron czy też dokładne wymienienie podmiotów postępowania lub pełnej ich nazwy (wyrok SN z 18.6.1998 r., II CKN 817/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 16). Mówiąc o błędzie pisarskim należy mieć na uwadze widoczne, wbrew zamierzeniom organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię, błąd gramatyczny albo niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów.

Przenosząc przytoczone rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd in merito przyjął, że istniejący błąd w osnowie postanowienia Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2009 r., jest błędem istotnym, polegającym na utrzymaniu w mocy postanowienia Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2009 r., a więc w tej sprawie nieistniejącego postanowienia z [...] stycznia 2009 r. Utrzymane w mocy przez Ministra Infrastruktury postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2009 r. nie odpowiada faktycznie wydanemu rozstrzygnięciu Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2009 r.

W rozpoznawanej sprawie nie można mówić o oczywistej omyłce, z uwagi na fakt, że treść uzasadnienia postanowienia pozostaje w sprzeczności z jej rozstrzygnięciem, co narusza art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Sformułowanie osnowy postanowienia w taki sposób, że strona musi domyślać się jego treści, niewątpliwie narusza zasadę określoną w art. 8 k.p.a.

Decyzja administracyjna (postanowienie) jest aktem, który składa się z dwu istotnych elementów: osnowy (rozstrzygnięcia ) i uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, i żadna z nich nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym. Osnowa decyzji (postanowienia) jest jednym z najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej (postanowienia), bowiem jest jej kwintesencją gdyż wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego wypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy, o udzielonym stronie uprawnieniu względnie nałożeniu obowiązku. Rozstrzygnięcia nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia, winno być ono wyrażone wprost w osnowie decyzji (postanowienia) w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Uwagi powyższe potwierdzają liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. wyrok z 17.3.2006 r., II OSK 646/05, Lex nr 198331; wyrok z 15.10.1999 r., IV SA 1654/97, Lex nr 47915; wyrok z 10.9.2008 r., I OSK 1440/07, Lex nr 489639, wyrok z 22.01.2009 r., II OSK 1923/07, Lex nr 478303. Uzasadnienie służy natomiast wyjaśnieniu rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji i samo w sobie nie może być uznane za decyzję administracyjną (postanowienie), lecz jedynie za jej integralną część (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15.01.2008 r., VII SA/Wa 1732/07, Lex nr 508443).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu, błędna data postanowienia Wojewody Mazowieckiego wskazana w osnowie zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury, miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem zamieszczenie w osnowie postanowienia daty rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego jest ważne z tego powodu, że data ta pozwala na ustalenie stanu prawnego i faktycznego, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Błąd zawarty w osnowie postanowienia stanowi wadliwość, która ma wpływ na treść niniejszego rozstrzygnięcia, a zatem stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Uznając, że postanowienie Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2009 r. nie może się ostać, Wojewódzki Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.

Skargę kasacyjną od tego wyroku, wywiódł Minister Infrastruktury, reprezentowany przez radcę prawnego S. J., podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, o których mowa w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez przyjęcie, że błędne wskazanie w sentencji uchylonego postanowienia Ministra Infrastruktury z [...] postanowienia 2009 r. nr [...] daty postanowienia Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2009r. nr [...], stanowi błąd istotny, niepodlegający sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a.;

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez przyjęcie, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zamiast art. 151 p.p.s.a. polegające na uchyleniu zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy stwierdzone przez sąd uchybienie organu administracji nie miało i mieć nie mogło żadnego istotnego wpływu na wynik sprawy.

Kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżący podniósł, że ustalenia Sądu są błędne, gdyż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa w sposób pozwalający przyjąć, że naruszenie to miało wpływ na wynika sprawy; zakwestionował także wykładnię art. 113 § 1 k.p.a. Art. 113 § 1 k.p.a. nie zawiera wprawdzie definicji legalnej oczywistej omyłki, ale już z samego potocznego rozumienia tego pojęcia wynika, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń, ustaleń (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 4.6.2008 r., II SA/Sz 219/08, LEX nr 516802). "Błąd pisarski" oznacza widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. "Inne oczywiste omyłki" są to omyłki co do swej istoty stojące na równi z błędami pisarskimi, a zatem omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne myślą wyrażoną przez organ, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1.4.2009 r., V SA/Wa 113/09, LEX nr 533291).

Nie do zaakceptowania jest pogląd, że w niniejszej sprawie omyłka w rozstrzygnięciu postanowienia Ministra Infrastruktury, tj. omyłka w dacie utrzymanego w mocy postanowienia Wojewody Mazowieckiego - stanowi błąd istotny, niepodlegający sprostowaniu. Skarżący stoi na stanowisku, że omyłka w niniejszej sprawie jest oczywista, wobec tego podlega sprostowaniu. Do powyższego wniosku jednoznacznie prowadzi porównanie treści całości osnowy (rozstrzygnięcia) z uzasadnieniem faktycznym i prawnym postanowienia Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2009 r. W rozstrzygnięciu postanowienia Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2009 r. dokładnie i całościowo opisano postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2009 r. nr [...] znak [...], przez podanie daty, numeru i znaku ww. postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia z [...] listopada 2009 r. także wskazywano na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2009 r. nr [...] przez podanie daty, numeru i znaku. Porównanie treści rozstrzygnięcia i treści uzasadnienia potwierdza, że w sentencji postanowienia zaszła oczywista omyłka we wskazaniu daty, w której wydano postanowienie Wojewody Mazowieckiego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, że oczywistość błędu w rozumieniu analizowanego przepisu winna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13.11.2008 r., II SA/Po 377/08, LEX nr 533172). Gdy w decyzji administracyjnej błędnie ujęto datę jej wydania, brak jest podstaw do jej uchylenia, gdyż wada taka winna być usunięta w trybie art. 113 § 1 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.6.2008 r. II OSK 746/2007, LexPolonica nr 2075607). Tak też winno stać się, gdy błędnie wskazano datę wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego nie sposób zaakceptować poglądu, że wskazanie w rozstrzygnięciu daty postanowienia z dnia [...].01.2009 r. zamiast [...].09.2009 r. jest błędem istotnym, polegającym na utrzymaniu w mocy postanowienia nieistniejącego. Nie można bowiem zgodzić się, że omyłkowo ujęta data postanowienia czyni z niego odrębny akt prawny, który nie ma nic wspólnego z przedmiotem rozpatrywanej sprawy administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 2010 r. dostrzegł wprawdzie błędną datę postanowienia utrzymanego w mocy przez Ministra Infrastruktury, jednakże postanowienie organu administracji publicznej identyfikuje nie tylko data wydania, ale i inne elementy wynikające z art. 107 § 1 k.p.a.

Błędne oznaczenie w rozstrzygnięciu postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...].11.2009r. daty postanowienia organu pierwszej instancji, bez wątpienia nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie w kwestii rozpatrzenia zażalenia. Za podobnym stanowiskiem opowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 13 marca 2008 r., III SA/Po 756/07, LEX nr 510383. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwienia stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.6.2008 r., II OSK 746/07).

Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, w myśl którego nie każde uchybienie przepisom postępowania skutkuje uchyleniem decyzji. Skutek taki wywołuje jedynie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). O istotnym wpływie można mówić dopiero w sytuacji, że gdyby naruszenie przepisów nie miało miejsca, to prawdopodobnym było wydanie decyzji o odmiennej treści (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 8.11.2001 r., I SA/Gd 2015/98, LEX nr 53852; 16.11.2000 r. III SA 764/2000, LEX nr 51265). Sąd, uchylając decyzję na tej podstawie winien wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" W. Pr. 2004, s. 211). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 27 kwietnia 2010 r. wskazał jedynie, że "błąd zawarty w osnowie postanowienia stanowi wadliwość, która ma wpływ na treść niniejszego rozstrzygnięcia, a zatem stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego orzeczenia". Sąd nie określił jednak związanego z tym naruszeniem skutku w postaci prawdopodobieństwa, że gdyby nie to naruszenie załatwienie sprawy byłoby inne, wskazując jedynie na "wpływ na treść rozstrzygnięcia". Takiego wpływu uchybienia organu administracji na treść rozstrzygnięcia dopatrzyć się w sprawie niniejszej nie sposób. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz okoliczności związanych z wydanym przez Ministra Infrastruktury postanowieniem z [...].11.2009 r. należy uznać, że dokonanie sprostowania nie miałoby żadnego wpływu na istotę rozstrzygnięcia. Zatem w wyniku błędnego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Ministra Infrastruktury z [...].11.2009 r., nie doszło bowiem do innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym należy stwierdzić, że Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., bezpodstawnie zarzucając organowi naruszenie przepisów skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Minister Infrastruktury w rozstrzygnięciu postanowienia z [...].11.2009 r. w istocie wskazał na datę prawidłową [...].09.2009r. oraz na datę błędną [...].01.2009r. Tym samym należy uznać datę błędnie wskazaną za wskazaną omyłkowo. Ta omyłka pisarska nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia wydanego przez Ministra Infrastruktury. Wobec tego organ popełniając tę omyłkę nie dopuścił się naruszenia przepisów w ogóle, a tym bardziej w stopniu mającym istoty wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchybił przepisowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby sąd doszedł do przekonania, że uchybienie w zakresie oznaczenia daty postanowienia nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, wobec braku innych zarzutów pod adresem organu administracji, sąd doszedłby do przekonania, iż rozstrzygnięcie Ministra Infrastruktury opowiada prawu, a w konsekwencji, nie byłoby podstaw do uwzględnienia skargi. Wobec tego zdaniem organu Sąd winien zastosować art. 151 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Trafnym okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 i art. 126 k.p.a. przez przyjęcie, że błędne wskazanie w rozstrzygnięciu (osnowie) postanowienia Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2009 r. nr [...] daty postanowienia Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2009 r. nr [...], stanowi błąd istotny, niepodlegający sprostowaniu w trybie rektyfikacji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że sprostowaniu (rektyfikacji) w trybie art. 113 1 k.p.a. podlegają wyłącznie błędy i omyłki nieistotne. Podstawą klasyfikacji wadliwości aktu administracyjnego jest wpływ wad na treść aktu. Wadliwość istotna musi spowodować uchylenie decyzji w trybie środków zaskarżenia (zwyczajnych i nadzwyczajnych). Usunięcie wad nieistotnych następuje w trybie rektyfikacji decyzji, który ze względu na rodzaj wadliwości decyzji, nie może doprowadzić do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Normatywna treść art. 113 § 1 k.p.a. odpowiada normatywnej treści art. 350 § 1 k.p.c., zatem dorobek orzecznictwa i piśmiennictwa na tle obu tych przepisów może być użyteczny w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (glosa B. Adamiak do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6.5.1987 r., IV SA 1050/86, OSP z 1991 r., nr 3, poz. 66 s. 119; argum ex przyp. 3, 8; Z. Janowicz "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" W. Pr. PWN 1999 r. s. 325 uw. 1).

Ustawodawca wskazuje, że sprostowaniu podlegają błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Błędem pisarskim jest widoczne wbrew zamierzeniu władzy niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to co do istoty swojej stojące na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a zatem tylko omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a co zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów (wyrok NTA z 13.1.1932 r., L. Rej. 8534/30, akceptowany przez J. Borkowskiego w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C. H. Beck 2011 s. 454-455 nb 4 i Cz. Martysza w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wolters Kluwer 2010 t. II s. 113 uw. 3). Do oczywistych omyłek zalicza się podanie np. niewłaściwej daty w decyzji, w której podany rok wydania oznaczony jest liczbą pięciocyfrową. Oczywistość omyłki można stwierdzić porównując tekst decyzji z tekstem niektórych dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy. Oczywistość omyłki może wynikać z sekwencji zdarzeń procesowych (np. bezpośredniego związku między orzeczeniem I instancji, wywiedzionym odeń środkiem odwoławczym a orzeczeniem organu odwoławczego). Na równi z błędami pisarskimi należy potraktować błędy tekstu decyzji spowodowane wadliwą obsługą edytora tekstu komputera i sporządzenie wydruku z tekstami obcymi rozpatrywanej sprawie, bo mechanicznie włączonymi do któregoś z elementów decyzji (J. Borkowski - op. cit. s. 455 nb 4).

Tryby usunięcia wad nie wykluczają się wzajemnie, lecz konstrukcja ich oparta jest na zasadzie wyłączności. Wojewódzki Sąd Administracyjny nietrafnie uznał, że błędem istotnym zaskarżonego postanowienia było utrzymanie w mocy nieistniejącego postanowienia Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2009 r.

W orzecznictwie Sądów administracyjnych wskazuje się w szczególności, że stwierdzenie nieważności decyzji innej, niż się zamierzało, nie może być przedmiotem sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19.11.1991 r., SA/Wr 1084/91, ONSA 1991 r., nr 3-4, poz. 93, akceptowany przez J. Borkowskiego - op. cit. s. 455 nb 5). Stan taki zaistniałby w niniejszej sprawie, gdyby w wyniku rozpoznania zażalenia T. K. i Z. K. z dnia [...] września 2009 r. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2009 r., Minister Infrastruktury orzekł o innym postanowieniu Wojewody Mazowieckiego, niż postanowienie z [...] września 2009 r. – gdyby to inne postanowienie (w szczególności z dnia [...] stycznia 2009 r.) - rzeczywiście istniało w aktach sprawy administracyjnej. Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie miała miejsca. W szczególności w aktach sprawy brak postanowienia Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2009 r., zatem Minister Infrastruktury nie mógł w postanowieniu z [...] listopada 2009 r. orzec o innym postanowieniu, niż postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2009 r. W aktach sprawy znajduje się wyłącznie postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2009 r. nr [...], znak: [...], którym Wojewoda Mazowiecki odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta m. st. Warszawy z [...] października 2005 r. nr [...]. Minister Infrastruktury w rubrum postanowienia z [...] listopada 2009 r. dał jednoznacznie wyraz temu, że orzekł "po rozpatrzeniu zażalenia Pani T. K. oraz Pana Z. K., reprezentowanych przez radcę prawnego H. S., na postanowienie Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...].09.2009 r., znak: [...]". Także z uzasadnienia postanowienia z [...] listopada 2009 r. wynika jednoznacznie, że Minister Infrastruktury w ramach postępowania zażaleniowego orzekał o postanowieniu Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2009 r. nr [...], znak: [...], trzykrotnie powołując to postanowienie ("Wojewoda Mazowiecki postanowieniem nr [...] z dnia [...].09.2009 r., znak: [...]"; "pismem z dnia [...].09.2009 r. radca prawny H. S., reprezentująca Panią T. K. oraz Pana Z. K., złożyła zażalenie na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...].09.2009 r." – s. 2 uzasadnienia postanowienia z [...] listopada 2009 r.; "powołanie się na art. 156 § 1 k.p.a. przez organ wojewódzki w postanowieniu z dnia [...].09.2009 r." – s. 4 uzasadnienia postanowienia z [...] listopada 2009 r.). Za możliwością sprostowania oczywistej omyłki (w szczególności rachunkowej) między uzasadnieniem a sentencją, opowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z 30.8.1972 r., I PZ 40/70, z glosą W. Siedleckiego, NP 1973, nr 3, s. 443 i J. Krajewskiego OSPiKA 1973, nr 7-8, s. 334 i n., akceptowanym przez M. Jędrzejewską i K. Weitza w: "Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem" LexisNexis 2009 t. 2 s.72, uw. 7 i J. Gudowskiego – op. cit. t. 1 s. 615 uw. 20). Za stosowaniem tego poglądu na tle art. 113 § 1 k.p.a. opowiedział się A. Wróbel – op. cit. s. 586-587 uw. 8.

Za każdym razem Minister Infrastruktury prawidłowo i w należytym kontekście procesowym przywoływał postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2009 r. Wszystkie te argumenty pozwalają na stwierdzenie, że w postanowieniu z [...] listopada 2009 r. doszło do pewnej niezgodności między rzeczywistą wolą i wiedzą organu, a ich wyrażeniem na piśmie (odpowiednio – na tle art. 350 § 1 k.p.c.– K. Piasecki w: red. J. Jodłowski i K. Piasecki "Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem" W. Pr. 1989 r. t. 2 s. 564 uw. 2). Oczywistość omyłki w postanowieniu z [...] listopada 2009 r. wynika z natury samej omyłki, jak i z porównania osnowy postanowienia z rubrum postanowienia, a także z uzasadnieniem postanowienia (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wolters Kluwer 2009 s. 585, uw. 5; odpowiednio – K. Piasecki – op. cit. s. 565 uw. 8; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 9.5.1995 r., III CZP 55/95, OSNC 1995 r., nr 9, poz. 126, akceptowane przez J. Gudowskiego w "K.p.c. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W. Pr. 1998 r. t. 1 s. 616-617, uw. 32), wreszcie z zawartością akt administracyjnych – zwłaszcza z faktem, że Wojewoda Mazowiecki wydał postanowienie z [...] września 2009 r., nie wydał postanowienia z [...] stycznia 2009 r., a Minister Infrastruktury rozpoznał zażalenie z [...] września 2009 r. od postanowienia z [...] września 2009 r., wyraźnie się doń odniósłszy, nie zaś od postanowienia, które miałoby zapaść (lecz nie zapadło) ponad siedem miesięcy wcześniej. Do sprostowania oczywistej omyłki (np. uściślenia oznaczenia strony) może dojść, jeżeli istnienie oczywistej omyłki wynika z oceny zakresu przedmiotowego i podmiotowego rozstrzygnięcia (odpowiednio – postanowienie Sądu Najwyższego z 10.12.2001 r., I PZ 93/01, OSNP 2003 r., nr 24, poz. 597, akceptowane przez J. Gudowskiego w "K.p.c. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" C.H. Beck edycja wymiennokartkowa s. 350/7). W tym stanie rzeczy gdy w decyzji administracyjnej (in casu – w postanowieniu, na skutek oczywistej omyłki w posługiwaniu się edytorem tekstu) błędnie ujęto datę jej wydania, brak jest podstaw do jej uchylenia, gdyż wada taka winna być usunięta w trybie art. 113 § 1 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.6.2008 r. II OSK 746/07). Analogicznie – w trybie art. 113 § 1 k.p.a. należy usunąć oczywistą omyłkę, polegającą na błędnym przywołaniu w postanowieniu II instancji, daty kontrolowanego w trybie instancyjnym postanowienia I instancji.

Z tych względów trafny okazał się zarzut naruszenia art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez przyjęcie, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mimo że oczywista omyłka winna była podlegać rektyfikacji na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., jak i zarzut błędnego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zamiast art. 151 p.p.s.a., skutkiem czego doszło do uchylenia zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy stwierdzone przez Sąd uchybienie organu administracji nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Jedynie na marginesie należy wskazać, że środkiem do wzruszenia ostatecznego postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego jest nie tylko skorzystanie z postępowania nadzwyczajnego, lecz także wniosek o podjęcie postępowania w sprawie. Skoro organ administracji ma obowiązek podjąć zawieszone postępowanie, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, to tym bardziej ma taki obowiązek, gdy w rzeczywistości nie było powodów do zawieszenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 19.3.2009 r., II OSK 1375/08; 2.12.2010 r., II GSK 1028/09). Za każdym bowiem razem właściwy organ administracji obowiązany jest ocenić nie tylko to, czy przyczyna zawieszenia ustała, lecz także obowiązany jest podjąć postępowanie wówczas, gdy wbrew swemu postanowieniu dojdzie do wniosku, że przyczyna taka w ogóle nie istniała, a postanowienie o zawieszeniu postępowania oparte było na błędzie co do stanu faktycznego, bądź na błędzie prawnym (odpowiednio – orzeczenie Sądu Najwyższego z 7.10.1955 r., 4 CZ 185/55, PiP 1957, nr 3, s. 649, akceptowane przez J. Gudowskiego – op. cit. s. 354 uw. 4 do art.180 k.p.c.). Treść normatywna art. 97 § 2 w zw. z art. 12 k.p.a. odpowiada bowiem treści normatywnej art. 180 § 1 k.p.c.

Skoro skarga kasacyjna okazała się być zasadną, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. należało odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.