Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2128/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Danuta Gorzelak - Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2006 r. nr (...) w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. P. kwotę 440,- (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2128/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) września 2006 r. nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił w całości decyzję Wojewody (...) z dnia (...) maja 2005 r. nr (...) stwierdzającą, iż nieruchomość zapisana w dawnej księdze wieczystej "(...)" prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. jako własność S. P., stanowiąca obecnie działki ewidencyjne nr (...), (...), (...) i część działki ewidencyjnej nr (...), obejmująca zespół pałacowo - parkowy położony w D. oraz część obecnej działki ewidencyjnej nr (...) obejmująca budynek tzw. "rządcówki", nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), oraz orzekł, iż w/w nieruchomości podpadały pod działanie powołanego art. 2 ust 1 lit e dekretu.

Wskazana decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy.

A. P. wystąpił z wnioskiem do Wojewody (...) o uznanie, iż w/w nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów dekretu. Wnioskodawca wskazał, iż jego roszczenie dotyczy nieruchomości oznaczonej obecnie działkami ew. nr (...), (...), (...), (...) i (...).

Decyzją z dnia (...) maja 2002 r. Wojewoda (...) stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość podpadała pod działanie przepisów dekretu. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) września 2002 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wyrokiem z dnia 17 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje obu instancji. Wojewoda (...) ponownie rozpoznając sprawę, kierując się wytycznymi Sądu, decyzją z dnia (...) maja 2005 r. orzekł, iż wskazana nieruchomość nie podpada pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda podniósł, iż roszczenie wnioskodawcy obejmuje obecnie działki ew. nr (...), (...), (...) oraz część działki ew. nr (...) i (...). Powyższe działki powstały z parceli katastralnych nr (...), (...), (...), (...), (...). Przedmiotowe parcele stanowiły zespół pałacowo - parkowy położony w D.. Zespół ten otoczony był murem i siatką. Północną część parku od podwórza folwarcznego oddziela zbudowany w I połowie XIX w. spichrz, usytuowany na granicy z parkiem. Teren zespołu obejmuje: park z siecią nieregulowanych alejek, kanał,

IV SA/Wa 2128/06

stawy o charakterze ozdobnym i pałac. Wjazd na teren nie prowadził przez część gospodarczą majątku, lecz posiadał odrębne, niezależne bramy. Pałac stanowił wyłącznie miejsce zamieszkania właściciela majątku i jego rodziny. Były właściciel majątku S. P. piastował szereg funkcji społecznych. Zespół ten stanowił zatem zwarty kompleks, wyodrębniony od części gospodarczej majątku, a więc nie miał charakteru nieruchomości ziemskiej. Takiego charakteru nie posiadał również budynek zwany "rządcówką", który jest usytuowany poza zespołem pałacowo - parkowym na części parceli katastralnej nr (...). Położony on jest na wprost bramy wjazdowej na teren zespołu, oddzielony od niego nie tylko murem ale i drogą - przed wojną drogą brukowaną, która prowadziła na teren podwórza folwarcznego. Ostatecznie budynek ten został zasiedlony przez rządcę majątku. W związku z tym, sugerując się funkcją pełnioną przez osobę zamieszkującą ten budynek, a nie rzeczywistym jego przeznaczeniem, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w P. w odniesieniu do tego budynku użył mylnego określenia "rządcówką". Właściwa rządówka wybudowana została w 1930 r. i na karcie założenia "Folwark D.", doręczonej przez Wojewódzki Urząd ochrony Zabytków w P. Delegaturę w L., uwidoczniona jest jako budynek nr 3, usytuowany na wprost wjazdu na podwórze folwarczne.

Wojewoda wskazał na cele reformy rolnej powołując się na treść art. 1 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Stosownie do treści art. 2 ust 1 lit e dekretu na cele reformy rolnej, podlegały przejęciu nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw (...), jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Zatem na rzecz Skarbu Państwa, z mocy prawa, przechodziły nieruchomości ziemskie, które równocześnie spełniały wymogi obszarowe i nadawały się do wykorzystania na cele reformy rolnej. Pojęcie "nieruchomości ziemskiej" zostało zdefiniowane w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. W uchwale tej podkreślono, iż na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości nie pozostające w funkcjonalnym związku z gospodarstwem rolnym.

Biorąc pod uwagę wskazane ustalenia faktyczne i prawne Wojewoda stwierdził, iż nieruchomość objęta wnioskiem nie mogła zostać wykorzystana na cele

IV SA/Wa 2128/06

reformy rolnej przewidziane w dekrecie. Nie posiadała ona charakteru nieruchomości ziemskiej i nie pozostawała w związku funkcjonalnym z nieruchomością rolną, przejętą na cele reformy rolnej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Agencja Nieruchomości Rolnych Odział Terenowy w P. oraz Ośrodek Hodowli Zarodowej "(...)" Sp. zo.o. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) czerwca 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji, twierdząc, iż do badania przejęcia na własność Państwa części nieruchomości właściwy jest sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1877/05 uchylił decyzję Ministra podnosząc w uzasadnieniu, iż w sprawie tej organ związany jest oceną prawną wyrażoną w wyroku Sądu z dnia 17 marca 2004 r., w którym Sąd uznał właściwość Wojewody (...) w pierwszej instancji oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w drugiej instancji do orzekania w przedmiotowej sprawie.

Rozpoznając ponownie odwołanie od decyzji Wojewody z dnia (...) maja 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił ją w całości i orzekł, iż przedmiotowa nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust 1 lit e dekretu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż nieruchomość spełniająca wymogi art. 2 ust 1 lit e dekretu, przechodziła z mocy prawa bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa, była obejmowana niezwłocznym zarządem państwowym wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego (art. 6 dekretu). Na podstawie zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego dokonywano jedynie wpisu w księdze wieczystej Skarbu Państwa w miejsce dotychczasowych właścicieli. Wskazując na treść art. 1 dekretu Minister podniósł, iż pojęcie nieruchomości ziemskiej "znacjonalizowanej" jest znacznie szersze od nieruchomości "parcelowanej" na rzecz rolników. Ustawodawca za nieruchomość ziemską uznawał więc nie tylko użytki rolne, ale jak wynika z art. 2 ust 1 lit e dekretu również inne użytki, a więc również tereny z zabudowaniami i to nie tylko gospodarczymi, wchodzącymi w skład majątku o charakterze rolniczym. Za taką definicją nieruchomości ziemskiej przemawia także treść art. 6 dekretu, w którym mowa jest o zabudowaniach ogólnie, a więc także o zabudowaniach mieszkaniowych, do których zalicza się również pałace i dwory.

IVSA/Wa2128/06

Nadto zgodnie z § 44 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., podziałowi miedzy beneficjentów reformy rolnej nie podlegały parki, zabudowania dworskie lub przemysłowe oraz zabytki architektoniczne. Oznacza to więc, że przejęciu na cele reformy rolnej podlegały także powyższe składniki przejmowanego mienia, choć nie mogły podlegać podziałowi. Z art. 7 dekretu bezspornie wynika, że właściciel musiał opuścić swój majątek, a więc również dom, czy też pałac, w którym mieszkał w terminie 3 dni po objęciu nieruchomości ziemskiej w zarząd przez pełnomocnika. Żaden przepis dekretu nie wskazuje jakoby pałac z otaczającym go parkiem podlegał wyłączeniu spod działania przepisów dekretu, a wręcz przeciwnie zarówno art. 2 ust 1 lit e dekretu, rozporządzeń wykonawczych oraz orzecznictwa wynika, że przejęciu podlegały całe nieruchomości, bez wyłączeń powierzchniowych, w tym wszystkie budynki posadowione na znacjonalizowanej nieruchomości. Organ odwoławczy wskazując na pojęcie "nieruchomości ziemskiej" powołał się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego oraz orzecznictwa sądów administracyjnych.

Odnosząc się do kwestii związku funkcjonalnego Minister, wskazując na liczne jego definicje, podniósł, iż związek taki pomiędzy zespołem pałacowo - parkowym a majątkiem ziemskim w D. bezspornie istniał, gdyż skarżący nie wykazał, że zespół pałacowo - parkowy był odrębną częścią nieruchomości ziemskiej, wyodrębnioną w wyniku dokonanego podziału prawnego. Zasadność twierdzenia o braku wyodrębnienia zespołu pałacowo - parkowego od reszty przejętej nieruchomości nie może podważać fakt istnienia ogrodzenia czy bram wyjazdowych. Te okoliczności mieściły się w ówcześnie obowiązujących normach społecznych oraz obyczajowych, w istocie służąc zapewnieniu niezbędnej prywatności właścicielowi majątku ziemskiego, jego rodzinie i gościom, a nie rozerwaniu więzi funkcjonalnych z majątkiem ziemskim. Majątek ziemski położony w D. wpisany był do księgi wieczystej jako jedna, zorganizowana jednostka gospodarcza o ogólnej powierzchni (...) ha. O funkcjonalnym związku świadczy również, zdaniem Ministra, istniejący w tym majątku związek organizacyjny. W majątku zatrudniony był zarządca, co jednak nie pozwala przyjąć, iż w ten sposób właściciel trwale wyzbył się wszystkich władczych kompetencji w stosunku do swojego majątku ziemskiego. Ówcześnie posługiwanie się zarządcą, a nie wykonywanie funkcji kierowniczych osobiście, było powszechnie stosowaną normą.

IV SA/Wa 2128/06

Nadto organ podniósł, iż najbardziej widoczne są powiązania funkcjonalne pałacu z resztą majątku, poprzez więzi finansowe. Majątek dostarczał bowiem środków finansowych na utrzymanie zespołu pałacowo - parkowego, dostarczał również żywność dla mieszkańców pałacu. Nie była to nieruchomość utrzymywana z innych dochodów niż pochodzących z gospodarowania nieruchomością ziemską. W ocenie Ministra okoliczność, że majątek ziemski służył do utrzymywania zespołu pałacowo - parkowego, choćby w części, przesądza o istnieniu związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem pałacowo - parkowym a pozostałą częścią majątku ziemskiego D..

Z akt sprawy wynika, iż przedmiotowy zespół stanowił terytorialnie i przestrzennie jednolitą całość z pozostałą częścią majątku. Usytuowanie nieruchomości jak i charakter budynków, wskazują na to, iż zespół pałacowo -parkowy jak i położony poza nim budynek "rządcówki" należy traktować jako ośrodek gospodarczy. Nadto z dokumentów wynika, że wszystkie przyległe grunty otaczające wnioskowaną nieruchomość miały charakter rolny.

Na zakończenie Minister stwierdził, iż decyzja Wojewody została oparta jedynie na zeznaniach świadków, które w ocenie organu należy uznać za tendencyjne i stronnicze bowiem wypowiadały się osoby zainteresowane w sprawie. Zgromadzony natomiast w sprawie materiał dowodowy przeczy wnioskom wyciągniętym przez Wojewodę (...).

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie wniósł A. P. wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust 1 lit e dekretu poprzez jego błędną wykładnię i niezasadne przyjęcie, iż w zakres określenia "nieruchomość ziemska" wchodziły zespoły pałacowo - parkowe, które stanowiły zwarty kompleks wyodrębniony od części gospodarczej majątku oraz przyjęcie, iż ustawodawca za nieruchomość ziemską uznawał nie tylko użytki rolne, ale również tereny z zabudowaniami i to nie tylko gospodarczymi wchodzącymi w skład majątku o charakterze rolniczym, w tym zespoły pałacowo - parkowe. Nadto naruszenie art. 6 i 7 kpa oraz art. 2, 7, 8 i 64 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego oraz obowiązującego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego;

IV SA/Wa 2128/06

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 2 kpa wskutek uchylenia decyzji Wojewody i orzeczenie co do istoty sprawy bez wskazania, w jakim zakresie decyzja ta zawiera wady polegające na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych oraz wady naruszenia prawa materialnego. A nadto naruszenie art. 80 kpa wskutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy na podstawie całkowicie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wskutek nieustosunkowania się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów i oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na części materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż Trybunał Konstytucyjny dokonał wykładni pojęcia "nieruchomość ziemska", co należy rozumieć jako obiekty mienia ruchomego, które mają charakter rolniczy. Powołując się również na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wywiódł, iż w zakres rzeczowy definicji nieruchomości ziemskiej nie mogą być uznane zabudowania, w tym pałace, dwory czy wille, będące siedzibą właściciela danej nieruchomości ziemskiej albowiem przepisy dekretu nie wywłaszczały właścicieli nieruchomości z całego mienia. Przejmowane mogły być bowiem tylko te budynki wraz z całym inwentarzem żywym i martwym, które znajdowały się w obrębie danej nieruchomości ziemskiej, a więc takiej, która miała charakter rolniczy.

Ponadto skarżący podniósł, iż w postępowaniu administracyjnym przed Wojewodą (...) przeprowadzone zostały liczne dowody, tj. przesłuchanie świadków, wizja lokalna w terenie, oraz zebrano dokumenty potwierdzające jednoznacznie, iż wnioskowana nieruchomość stanowiła wyodrębnioną część majątku D.. Tym samym, zdaniem skarżącego, wykazano zasadniczą okoliczność faktyczną i spełniony został wymóg formalny do wydania rozstrzygnięcia przez Wojewodę o wskazanej wyżej treści. Skarżący wskazał, ponownie powołując się na orzecznictwo, iż przy orzekaniu na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., powinna być oceniana możliwość wyłączenia spod działania art. 2 ust 1 lit e dekretu tej części nieruchomości, która nie jest funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem rolnym i nie mogła być w związku z tym przeznaczona na cele dekretu. W postępowaniu administracyjnym w sposób niewątpliwy wykazano, iż zespół pałacowo - parkowy w D. był od zawsze wyraźnie oddzieloną od przyległych gruntów nieruchomością, która była ośrodkiem życiowym i kulturalnym rodziny P.. Wobec tego oraz braku rolniczego charakteru wskazanej nieruchomości nie

IV SA/Wa 2128/06

zachodzą przesłanki do zastosowania art. 2 ust 1 lit e dekretu. Związek funkcjonalny nieruchomości - pałacu i gospodarstwa niezasadnie rozszerzono o związek funkcjonalny osoby właściciela obu nieruchomości. Pałac jako taki nie jest zależny od formy i sposobu uzyskiwania stosownych dochodów finansowych.

Skarżący podniósł również, iż zaskarżona decyzja nie wskazuje w jakim zakresie decyzja Wojewody zawiera wady polegające na niewłaściwej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Na podstawie tego samego materiału dowodowego Minister dokonał jedynie odmiennych od Wojewody ustaleń faktycznych przy całkowitym braku wskazania uchybień, jakich dopuścił się organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie uzasadnił z jakiej przyczyny odmówił wiarygodności zeznaniom świadków, nie wskazał w jakim zakresie zeznania tych świadków nie pokrywają się ze zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym oraz na czym polegał rzekomy błąd w rozumowaniu i ocenie materiału dowodowego przez Wojewodę (...). Minister, zdaniem skarżącego, nie wziął również pod uwagę całokształtu materiału dowodowego, m. in. dokumentacji fotograficznej zespołu pałacowo - parkowego w D., co stanowi naruszenie art. 80 kpa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił słusznego interesu skarżącego, polegającego na odzyskaniu zespołu pałacowo -parkowego D. oraz naruszył zasadę ochrony prawa własności, co stoi w sprzeczności z przepisami Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym

Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.dalej zwana także p.p.s.a.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji.

IV SA/Wa 2128/06

Niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 17 marca 2004r. uchylił zaskarżoną wówczas decyzję i decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że organy administracji nie wyjaśniły należycie sprawy albowiem w postępowaniu administracyjnym należało odpowiedzieć na pytanie czy nieruchomość objęta wnioskiem jest nieruchomością ziemską w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, czego organy w tym postępowaniu nie uczyniły.

Sąd wskazał, że celowym byłoby przeprowadzenie rozprawy połączonej z oględzinami przedmiotowej nieruchomości przesłuchaniem świadków i stron postępowania a następnie sporządzenie z tych czynności protokołów zgodnie z wymogami art. 67 i n. kpa. Zasadny byłby również udział świadków w tych oględzinach.

Zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Dekret z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie definiował pojęcia "nieruchomości ziemskiej". Warto w związku z tym przypomnieć stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990r. syg. W 3/89 ( OTK 1990/1/26), iż przy definiowaniu pojęcia nieruchomości ziemskiej użytego w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu należy przyjąć, że ustawodawca miał na uwadze takie nieruchomości, które mają charakter rolniczy i mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji rolniczej, zwierzęcej i sadowniczej. Wprawdzie z dniem wejścia w życie Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwały Trybunału Konstytucyjnego utraciły moc powszechnie obowiązującą, to jednak nie pozbawia tych uchwał zupełnie waloru wykładni, jeżeli są one zgodne z regułami interpretacyjnymi przyjętymi w teorii prawa. Takie stanowisko podzielił także Sąd w składzie rozpoznającym sprawę o sygnaturze IVSA 4253/02 jak też niniejszą sprawę. A zatem w zakresie podpadania pod działanie dekretu PKWN z dnia 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej zespołów pałacowo-parkowych zachodzi konieczność badania, czy tego typu zespoły pozostawały w funkcjonalnym związku (stanowiły gospodarczą całość) z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym, czy też były wyodrębnione i przeznaczone na inny cel.

IVSA/Wa2128/06

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, co do istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy nieruchomościami wskazanymi we wniosku a pozostałą częścią majątku. Po pierwsze wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, który podziela również Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, co do tego, że sam związek podmiotowy - przez osobę właściciela - był niewystarczający. Również fakt zamieszkiwania właściciela w obiektach mieszkalnych był niewystarczający do przyjęcia istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem pałacowo-parkowym a pozostałą częścią przejmowanej nieruchomości ziemskiej (tak też wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2005r. IVSA/Wa 779/04 LEX 176114).

Z ustaleń organów administracji wynika, że nieruchomości będące przedmiotem wniosku o wydanie decyzji na podstawie §5 rozporządzenia wykonawczego oddzielone były faktycznie od pozostałej części majątku. Zespół ten odgrodzony był murem i siatką, północna część parku od podwórza folwarcznego oddzielał zabytkowy spichrz usytuowany na granicy z parkiem. Wjazd na teren parku nie prowadził przez część gospodarczą majątku lecz posiadał odrębne niezależne bramy. Powyższe świadczy, w ocenie Sądu, o tym, że był to zwarty kompleks oddzielony od części gospodarczej majątku. Za powyższym przemawia także to, że pałac stanowił jedynie miejsce zamieszkania właściciela majątku i jego rodziny. Sam fakt zatem, że majątek ziemski S. P. wpisany był do jednej księgi wieczystej nie przemawia za istnieniem związku funkcjonalnego kompleksu pałacowego z pozostałymi jego częściami.

Nie można się także zgodzić z argumentacją organu odwoławczego odnoszącą się do dokumentu zatytułowanego "Zamknięcie rachunków nieruchomości ziemskiej za rok 1938/1939" sporządzoną przez Spółkę Rewizyjno-Powierniczą T. i M.. Z zapisów tego dokumentu wynika, że zespół pałacowo - parkowy w D. stanowił odrębne pozycje w przychodach i kosztach gospodarstwa. Po pierwsze - nieuprawnione jest twierdzenie organu odwoławczego co do tego, że nieruchomość będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była w całości utrzymywana z dochodów z nieruchomości ziemskiej.

Wskazany dokument potwierdza jedynie jakie dobra i środki finansowe przekazano pałacowi co nie oznacza samo przez się, że były to jedyne źródła utrzymania pałacu.

IV SA/Wa 2128/06

Należy wszak wziąć pod uwagę, że S. P. piastował szereg funkcji społecznych, których charakter nie uzasadnia twierdzenia, że były piastowane charytatywnie. A zatem teza postawiona przez organ, że omawiany dokument świadczy o tym, że pałac był w całości finansowany przez majątek ziemski jest nieuzasadniona. Należy także wziąć pod uwagę, że dokument ten wskazuje również jakiego rodzaju świadczenia "przekazane były przez właściciela dla gospodarstwa" co przemawia za tym, że te dwie części majątku świadczyły sobie "wzajemne usługi". Trafny jest zatem zarzut skarżącego co do tego, że zapisy w omawianym dokumencie przemawiają za brakiem związku funkcjonalnego pomiędzy tymi częściami majątku nie zaś o jego istnieniu. Gdyby bowiem związek taki istniał a zatem faktycznie majątek ziemski i kompleks pałacowo - parkowy stanowiły jedność gospodarczą nie istniałaby potrzeba odrębnego księgowania takich pozycji jak świadczenia właściciela dla gospodarstwa i majątku ziemskiego dla pałacu. Trafny jest również zarzut skarżącego odnoszący się do naruszenia przez organ przepisów posterowania - art. 107 §3 kpa. Zgodnie z treścią tego artykułu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zasadnie zatem skarga wskazuje, że obowiązkiem organu odwoławczego było ustosunkowanie się do każdego dowodu zgromadzonego w aktach sprawy. Tymczasem w aktach administracyjnych znajdują się dowody takie jak dokumentacja fotograficzna, zeznania świadków, do których organ w ogóle się nie ustosunkował; nie wskazał także przyczyn, dla których odmówił wiary zeznaniom skarżącego i świadka W. K.. Bezpodstawnie także stwierdził, że zeznania wskazanych wyżej osób nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Jedynie na marginesie niniejszych rozważań wskazać należy, że organ I instancji nieprawidłowo zaprotokołował czynności dowodowe. W aktach sprawy znajduje się wszak protokół z oględzin przeprowadzonych - zgodnie z zaleceniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - dnia 10 września 2004r. Z ostatniej strony tego protokołu wynika, że dowód ten połączony był z przeprowadzeniem rozprawy administracyjnej. Wskazać przy tym należy, że brak jest jakichkolwiek dowodów, które wskazywałyby, czy rozprawa administracyjna została przeprowadzona zgodnie

IVSA/Wa2128/06

z przepisami art. 89 i n. kpa. ( prawidłowe zawiadomienia o jej terminie, składanie wyjaśnień i zgłaszanie uwag). Brak jest także odrębnego protokołu z jej przeprowadzenia.

Okoliczność ta została niezauważona przez organ odwoławczy, który w żaden sposób nie odniósł się do tych uchybień. Podniesione okoliczności stanowią naruszenie przepisów prawa. Biorąc pod uwagę, że w wyroku z dnia 17 marca 2004r. WSA zalecił przeprowadzenie rozprawy administracyjnej jej przeprowadzenie zgodnie z wymogami kpa jest niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w związku z treścią art. 153 P.p.s.a.

Reasumując Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego -art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji decyzję organu odwoławczego należało wyeliminować z obrotu prawnego jako naruszająca prawo.

Rozpoznając ponownie odwołanie Agencji Nieruchomości Rolnych oraz Ośrodka Hodowli Zarodowej (...) Spółki z o.o. w G. od decyzji Wojewody (...) organ weźmie pod uwagę wskazana wyżej ocenę prawną.

Tych wszystkich względów na podstawie art. 145§1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach potęgowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.