Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 367/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust. 3, art. 104 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant: starszy asystent sędziego Aleksandra Wysocka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 marca 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta L. ustalił A. P. należność podlegającą zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt ojca K. P. w Domu Opieki "[...]" w L. za okres od 8 września 2017 r. do 6 listopada 2017 r. w wysokości 6.993,86 zł oraz ustalił termin zwrotu należności do dnia 30 lipca 2018 r.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z Zarządzeniem Prezydenta Miasta L. z dnia 9 marca 2017 r. średni miesięczny koszt utrzymania osoby w Domu Opieki "[...]" w L. w 2017 r. wynosił 4.000 zł. K. P. wnosił opłatę za pobyt w wysokości 443,80 zł. Córka E. P. z uwagi na sytuację dochodową nie została zobowiązana do odpłatności za pobyt ojca w Domu Opieki. Decyzją z dnia 8 września 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta L. ustalił A. P. opłatność za pobyt ojca w Domu Opieki w okresie od 8 września 2017 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 2.726,42 zł, a od 1 października 2017 r. w wysokości 3.556,20 zł. Decyzją z dnia 30 października 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Na decyzję organu odwoławczego strona wniosła skargę do WSA we Wrocławiu. Zobowiązany nie wywiązał się z obowiązków wynikających z decyzji z dnia 8 września 2017 r.

Jak wskazał organ pierwszej instancji, zobowiązany prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i w lutym 2018 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł, na który składają się: wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł, 1/12 nagrody rocznej wypłaconej w styczniu 2018 r. w wysokości [...] zł – [...] zł, 1/12 nagrody rocznej wypłaconej w listopadzie 2017 r. w wysokości [...] zł – [...] zł, 1/12 nagrody rocznej wypłaconej w czerwcu 2017 r. w wysokości [...] zł – [...] zł. Powyższe składniki wynagrodzenia zostały uwzględnione przy ustaleniu wysokości odpłatności za pobyt ojca w Domu Opieki.

W odwołaniu zobowiązany wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 marca 2018 r. lub o zawieszenie postępowania, zarzucając naruszenie art. 6 w związku z art.7 i w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 3 i ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Według skarżącego, organ pierwszej instancji winien wstrzymać się z wydaniem decyzji do czasu prawomocnego rozpoznania skargi złożonej do WSA. Ponadto zobowiązany zarzucił, że art. 8 ust. 3 i ust. 11 ustawy o pomocy społecznej odnosi się wyłącznie do obliczenia dochodu osoby, która miałaby stać się beneficjentem świadczeń z pomocy społecznej. Ustawodawca w żaden sposób nie pozwala na stosowanie art. 8 ust. 3 i ust. 11 w odniesieniu do badania sytuacji osoby, która miałaby zostać zobowiązana do ponoszenia opłat za umieszczenie bliskiego w Domu Opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 25 maja 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wyjaśniło, że kontrola decyzji SKO z dnia 30 października 2017 r. może być przeprowadzona wyłącznie w ramach postępowania przed sądem administracyjnym, a nie w niniejszym postępowaniu przez Kolegium. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie ustalenie, czy istnieją podstawy do orzeczenia o zwrocie należności z tytułu opłat za pobyt ojca w Domu Opieki. Kolegium argumentowało, że nie ma podstaw prawnych do zawieszenia postępowania w przedmiocie zwrotu opłat, ponieważ w obrocie prawnym nadal funkcjonuje w czasie orzekania przez Kolegium ostateczna decyzja w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty. Wynik postępowania sądowego w sprawie ustalenia opłaty nie stanowi zagadnienia wstępnego, tamującego możliwość rozstrzygania w sprawie zwrotu.

Zdaniem Kolegium kwota należności do zwrotu obliczona przez organ jest zgodna z określoną w zaskarżonej decyzji. Natomiast ustalenia organu dotyczące sytuacji dochodowej strony nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Aktualna sytuacja rodzinna i dochodowa osoby zobowiązanej do wnoszenia opłat może mieć znaczenie wyłącznie w innych postępowaniach, np. w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość opłat.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 7a § 1 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto zarzucił naruszenie art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 3 i ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący wskazał, że WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 22 maja 2018 r. sygn.. akt IV SA/Wr 37/18 uchylił decyzję SKO w L. z dnia 30 października 2017 r. i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na nieprawidłowe obliczenie dochodu skarżącego jako podstawy obliczenia wysokości opłat za pobyt w Domu Opieki. Wskutek wyroku WSA obecnie zaskarżone decyzje są bezprzedmiotowe. W sprawie z pewnością występowało zagadnienie prejudycjalne.

Według skarżącego art. 8 ust. 3 i ust. 11 ustawy o pomocy społecznej odnoszą się wyłącznie do obliczenia dochodu osoby, która miałaby stać się beneficjentem świadczeń z pomocy społecznej. Ustawodawca w żaden sposób nie pozwala na stosowanie art. 8 ust. 3 i ust. 11 w odniesieniu do badania sytuacji osoby, która miałaby zostać zobowiązana do ponoszenia opłat za umieszczenie bliskiego w Domu Opieki. Skarżący zauważył, że nie mógł przewidzieć, że będzie zmuszony przeznaczyć otrzymane świadczenia jednorazowe na rzecz ojca jako podopiecznego domu pomocy społecznej. Wykładnia art. 8 ust. 3 i ust. 11 zaproponowana przez organy prowadzi do konfiskaty dochodów skarżącego. Zupełnie pomija się dobro skarżącego, w tym fakt, że niemal cały dochód będzie musiał przeznaczyć na utrzymanie ojca. Skarżący wskazał, że jest młodym człowiekiem, ma swoje plany, nie uchyla się od pracy. Okazuje się jednak, że ważniejsze są sprawy socjalne człowieka, który sam doprowadził się do obecnej sytuacji, niż przyszłość skarżącego.

W odpowiedzi na skargę skarżący wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga w rozpatrywanej sprawie jest zasadna.

Przedmiotem sporu jest wysokość należności podlegającej zwrotowi przez skarżącego z tytułu zaległych opłat za pobyt ojca w Domu Opieki "[...]" w L. za okres od 8 września 2017 r. do 6 listopada 2017 r.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) organ gminy wydaje m. in. zstępnym decyzję ustalającą opłatę za pobyt danej osoby w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 61 ust. 3 ustawy w przypadku niewywiązywania się zstępnych z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków.

Natomiast stosownie do art. 104 ust. 1 ustawy należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art. 104 ust. 3 ustawy wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej.

Powyższe uregulowania wskazują, że organ gminy może dochodzić od zstępnych zwrotu poniesionych zastępczo opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, wynikających z decyzji dotyczącej ustalenia wysokości opłat za pobyt w domu opieki społecznej.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący nie uregulował opłat za pobyt ojca w Domu Opieki za okres od 8 września 2017 r. do 6 listopada 2017 r., ustalonych decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 8 września 2017 r., utrzymaną w mocy decyzją SKO w L. z dnia 30 października 2017 r. Decyzja SKO z dnia 30 października 2017 r. została zaskarżona do tut. Sądu. WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 22 maja 2018 r. sygn. akt sprawy IV SA/Wr 37/18 uchylił decyzję SKO z dnia 30 października 2017 r. i poprzedzającą ją w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 8 września 2017 r. w przedmiocie ustalenia skarżącemu opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Wyrok ten został zaskarżony skargą kasacyjną organu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzje organów obu instancji w przedmiocie ustalenia skarżącemu opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej zostały wyeliminowane z obrotu prawnego obecnie nieprawomocnym wyrokiem WSA.

W wyroku tym, tut. Sąd nie podzielił stanowiska organów, że do wysokości wynagrodzenia skarżącego należało także doliczyć część (1/12) dochodu otrzymanego przez skarżącego z tytułu: - nagrody z okazji Dnia Górnika w kwocie [...] złotych wypłaconej w dniu 29 listopada 2016 r., - nagrody rocznej, tzw. 14 ta pensja za 2016r. w kwocie [...] złotych wypłaconej w dniu 13 stycznia 2017 r., oraz - dodatkowej nagrody rocznej za 2016 r. w kwocie [...] złotych wypłaconej w dniu 28 czerwca 2017 r. Sąd zauważył, że wprawdzie ustawodawca uzależniając w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy wysokość opłaty wnoszonej przez m. in. zstępnych mieszkańca domu pomocy społecznej od kryterium dochodowego, nie zawarł w omawianej ustawie szczególnych przepisów dotyczących metod obliczania dochodu tych osób, tym niemniej nie oznacza to, iż w stosunku do nich znajduje wprost zastosowanie przepis art. 8 ust. 11 u.p.s., a co w niniejszej sprawie uczyniły organy. W ocenie Sądu skoro art. 8 omawianej ustawy normuje jedynie zagadnienie dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, precyzyjnie określając sposób ustalania przez organy dochodu jedynie osób ubiegających się o przyznanie świadczenia, to w przypadku wymierzania opłaty względem skarżącego, organ ustalając dochód zobowiązanego do ponoszenia tej opłaty, powinien brać pod uwagę wyłącznie dochód z miesiąca poprzedzającego wydanie decyzji w tym względzie. W konsekwencji, przywołane wyżej uregulowania prawne uzasadniają stanowisko, że w niniejszej sprawie organy nieprawidłowo wyliczyły wysokość dochodu skarżącego stanowiącego podstawę do ustalenia skarżącemu opłaty za pobyt ojca w Domu Opieki.

Wobec wyeliminowania z obrotu prawnego przez WSA decyzji organów obu instancji w przedmiocie ustalenia skarżącemu wysokości opłat za pobyt ojca w Domu Opieki, uzasadnione jest również uchylenie przez WSA decyzji organów obu instancji w przedmiocie zwrotu przez skarżącego tych opłat poniesionych zastępczo przez Gminę. Należy nadmienić, że w momencie wydania decyzji przez SKO w dniu 25 maja 2018 r., decyzje w przedmiocie ustalenia opłat za pobyt w Domu Opieki były wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem WSA z dnia 22 maja 2018 r.

W tej sytuacji zobowiązanie skarżącego do zwrotu opłat zastępczo poniesionych przez Gminę narusza art. 104 ust. 3 w związku z art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 3 zd. 2 ustawy o pomocy społecznej. Decyzja w sprawie zwrotu opłat zastępczo poniesionych przez gminę może być wydana jedynie w wyniku prawidłowego ustalenia zstępnemu wysokości opłat w uprzedniej decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie nie było potrzeby odrębnego rozpatrzenia pozostałych, wynikających ze skargi i z nią ściśle związanych żądań, obejmujących kwestię postępowania mediacyjnego, jak i wniosku o przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w przedmiocie zgodności art. 8 ust. 3 i ust.11 ustawy z art. 64 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim zrównuje pojęcie dochodu beneficjenta świadczeń z pomocy społecznej z dochodami osoby, która ma łożyć na utrzymanie tej osoby w domu pomocy społecznej. Kwestia sposobu ustalenia wysokości opłat ponoszonych przez skarżącego za pobyt ojca w Domu Opieki nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.