Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2138/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 36a ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 610/15 w sprawie ze skargi Wojewody Ś. na zarządzenie Wójta Gminy J. z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie powierzenia stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w S. 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Wójta Gminy J. na rzecz Wojewody Ś. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 610/15, po rozpatrzeniu skargi Wojewody Ś. na zarządzenie Wójta Gminy J. z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie powierzenia stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w S. stwierdził, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Wojewoda Ś., działając na podstawie art. 93 ust. 1, w związku z art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. z 2015 r. Dz. U. poz. 1515, ze zm.), wniósł o orzeczenie przez Sąd niezgodności z prawem wydanego przez Wójta Gminy J. aktu powierzenia R. D. stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w S. z dnia [...] lipca 2013 r. w całości, jako niezgodnego z art. 36a ust. 2, w związku z art. 36a ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 256, poz. 2572, ze zm.). W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że Wójt Gminy J. zarządzeniem z dnia [...] lipca 2013 r., na podstawie art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty, powierzył R. D. stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w S. W trakcie prowadzonych czynności badających legalność działań Wójta w rozpatrywanej sprawie organ nadzoru uznał, że postępowanie konkursowe mające wyłonić kandydata na stanowisko dyrektora obarczone było istotną wadą prawną. Przedmiotowy akt powierzenia został bowiem wydany na skutek działania komisji konkursowej, której powołany przez Wójta Gminy skład był niezgodny z przepisami art. 36a ust. 6 ustawy o systemie oświaty. Jednak Wójt, uznając, że w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata, powierzył stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w S. ustalonemu przez siebie kandydatowi. Zdaniem organu nadzoru akt powierzenia był nieważny już w momencie wydania, skutkiem niezgodnego z prawem powołania komisji konkursowej. Zaskarżony akt powierzenia nierozerwalnie wiąże się bowiem z zarządzeniem Wójta Gminy J. z dnia [...] maja 2013 r. w sprawie powołania komisji konkursowej do przeprowadzenia konkursu na kandydata na stanowisko Dyrektora, którego nieważność stwierdzono rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody Ś. z dnia [...] września 2013 r. Skarga na to rozstrzygnięcie nadzorcze wniesiona przez Wójta Gminy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została oddalona wyrokiem tego Sądu z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1333/13, którego prawidłowość potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną Wójta Gminy w wyroku z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1599/14. Zdaniem organu nadzoru nie budzi wątpliwości, że akt powierzenia, który jest przedmiotem niniejszej skargi, został wydany w następstwie wcześniejszego zarządzenia Wójta Gminy w sprawie powołania Komisji Konkursowej do przeprowadzenia konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora, a zarządzenie to zostało unieważnione prawomocnym rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody Ś. Dokonując w tej sytuacji faktycznej i prawnej oceny legalności kwestionowanego aktu powierzenia organ nadzoru uznał, że powierzenie stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w S. nastąpiło z istotnym naruszeniem prawa, bowiem doszło do tego w wyniku przeprowadzenia konkursu przez komisję, której skład był niezgodny ze składem komisji konkursowej określonym przez ustawę. Niespełnienie obligatoryjnego wymogu powołania prawidłowego składu komisji konkursowej spowodowało, że komisja ta nie mogła prowadzić procedury konkursowej. Zaskarżone zarządzenie jest nieważne od chwili jego podjęcia, a zatem prawnie bezskuteczne. Nie wywołuje ono żadnych skutków prawnych z niego wynikających. Rezultatem prawomocnego rozstrzygnięcia nadzorczego, wydanego przez organ nadzoru w stosunku do zarządzenia w sprawie powołania komisji konkursowej, jest uchylenie wszelkich prawnych skutków, które powstały w okresie od wejścia w życie zarządzenia do chwili stwierdzenia jego nieważności. Podsumowując, Wojewoda stanął na stanowisku, że wskazane w skardze naruszenia prawa przesądzają o sprzeczności z prawem kwestionowanego zarządzenia w sprawie powierzenia stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół. Jednakże upływ ustawowego terminu określonego w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uniemożliwił mu wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność kwestionowanego zarządzenia.

W odpowiedzi na skargę organ prowadzący szkołę nie zgodził się z argumentacją zawartą w skardze. W jego ocenie można kwestionować możliwość uchylenia aktu powierzenia w trybie art. 93 ustawy o samorządzie gminnym, jak również interes prawny skarżącego oraz twierdzić, że wchodzi się tutaj w kognicję sądów pracy. Zdaniem Wójta organ nadzoru nie może "kwestionować aktu powierzenia, bowiem dotyczy on sfery uprawnień osoby której te obowiązki powierzono". W jego ocenie stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Na poparcie wyrażonego poglądu przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 683/10, w którym skład orzekający w pełni podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt I OSK 9591/07, że "zarządzenie o powierzeniu pełnienia obowiązków dyrektora szkoły dotyczy wprost sfery uprawnień osoby, której te obowiązki powierzono". Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 7 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 512/10 także podzielił ten pogląd. Jednocześnie wskazał, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt II PK 273/05 stwierdził, że "organ nadzoru nie może ingerować w stosunki prawne, które wywołują bezpośrednie skutki w stosunkach w zakresie kodeksu pracy". Zaznaczył także, że "w doktrynie prawnej można znaleźć stanowiska stwierdzające, że wadliwe przeprowadzenie procedury konkursowej nie stanowi przesłanki do uznania aktu powierzenia stanowiska za nieważny" – tak M. Pilch w Komentarzu do ustawy o systemie oświaty. W opinii organu prowadzącego powierzenie wywołuje zatem skutki prawne, a uchwała bądź zarządzenie w tej sprawie mogą być uchylone wyłącznie z uwzględnieniem przesłanek odwołania z tego stanowiska określonych w art. 38 ustawy o systemie oświaty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt II SA 2070/00). Na zakończenie podał, że w wyroku z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1373/05 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że po zakończeniu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły, który kończy się z chwilą wyłonienia kandydata, nie ma podstaw do podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej, lecz z zakresu prawa pracy. Mając powyższe na uwadze wniósł o oddalenie skargi, uznając ją za bezzasadną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 610/15 uznał skargę za zasadną. Sąd I instancji wyjaśnił, że tryb i przesłanki powierzenia stanowiska dyrektora szkoły uregulowane są przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. W przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zadania i kompetencje organu prowadzącego szkołę powierzone zostały trzem grupom podmiotów (radzie gminy, radzie powiatu lub sejmikowi województwa). Kompetencja powierzania i odwoływania dyrektora szkoły lub placówki przyznana została natomiast organom wykonawczym tych podmiotów (art. 5c pkt 2 powołanej ustawy). Sąd przywołał treść art. 62 ust. 1 i 2 oraz art. 36a ustawy o systemie oświaty i uznał, że przedstawiona regulacja pozwala przyjąć jako bezsporne, że organ prowadzący szkołę powierza stanowisko dyrektora szkoły kandydatowi, który spełnia przesłanki wynikające z przepisów prawa i gwarantuje najlepsze funkcjonowanie i organizację powierzonej mu placówki oświatowej. W przypadku wyłonienia kandydata przez komisję nie można takiej osobie odmówić powierzenia tego stanowiska, co powinno nastąpić generalnie na pięć lat szkolnych (art. 36a ust 2 zdanie drugie i ust. 13 powołanej ustawy).

Sąd I instancji stanął na stanowisku, że zarządzenie o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły lub placówki jest aktem z zakresu zadań administracji publicznej o władczym charakterze, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.), dodatkowo wywołującym pewne skutki w sferze regulowanej prawem pracy (uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 6/96, publ. ONSA 1997/2/48). Na poparcie zasadności tego stanowiska Sąd przywołał liczne orzeczenia sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 9 grudnia 2003 r., sygn. akt P 9/02, pub. OTK-A 2003, Nr 9, poz. 100). W tej sytuacji za chybiony Sąd uznał zarzut skargi, że akt powierzenia stanowiska dyrektora szkoły pozostaje poza kontrolą organu nadzoru. Akt ten, będący w istocie zarządzeniem organu monokratycznego, jest aktem władczym opartym na przepisach prawa administracyjnego, niezależnie od jego ewentualnych skutków w zakresie prawa pracy i podlega nadzorowi administracyjnemu oraz kontroli sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1577/13). Sąd podkreślił, że w przedmiotowej sprawie badaniu Sądu nie są jednak poddane ewentualne roszczenia pracownicze dyrektora, do rozpatrzenia których właściwy jest sąd pracy, lecz zachowanie organu prowadzącego przewidziane w przepisach publicznoprawnych, regulujących wymogi dotyczące aktu powierzenia stanowiska dyrektora jednostki samorządowej, jako formy realizacji zadań publicznoprawnych. Sąd I instancji stanął na stanowisku, że zasadą wyrażoną w art. 36a ust. 3 ustawy o systemie oświaty jest, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły wyłania się w drodze konkursu. Jeżeli do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata, wówczas organ prowadzący (wójt) powierza to stanowisko ustalonemu przez siebie kandydatowi, po spełnieniu wymogów wynikających z przepisów powołanej ustawy.

Tymczasem rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] września 2013 r. stwierdzono nieważność zarządzenia Wójta Gminy J. z dnia [...] maja 2013 r. w sprawie powołania Komisji Konkursowej do przeprowadzenia konkursu na kandydata na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół. Stanowisko to jako prawidłowe podzielił Sąd I instancji w wyroku z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. IV SA/Gl 1333/13 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1599/14. Fakt prawomocności tego wyroku oznacza obowiązek podporządkowania się dokonanej w nim przez Naczelny Sąd Administracyjny ocenie prawnej zarządzenia z dnia [...] maja 2013 r. Skoro zatem nie został prawidłowo przeprowadzony konkurs, to przedmiotowe powierzenie przez Wójta Gminy stanowiska nastąpiło z rażącym (istotnym) naruszeniem prawa w świetle jednoznacznego brzmienia art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Zarządzenie wydane na podstawie zarządzenia uznanego za nieważne lub też bezpośrednio z nim powiązane również powinno być uznane za nieważne, a tym samym prawnie bezskuteczne. Nieważność ex tunc (łac. "od wtedy"), to nieważność czynności prawnej od momentu jej dokonania, wskutek czego nie wywołuje ona żadnych skutków, a te, które powstały, muszą zostać unieważnione.

Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że nie spełnia przesłanek określonych w art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty kandydat, któremu powierzono stanowisko dyrektora w sytuacji, gdy do konkursu nie zgłosił się żaden kandydat, czy, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, kandydata takiego w wyniku konkursu nie wyłoniono, jeżeli taki konkurs nie został przeprowadzony. Brak de facto komisji konkursowej skutkuje brakiem podstaw do przeprowadzenia konkursu. Wada taka nie może skutkować w dalszej konsekwencji konwalidacją wadliwego wyboru kandydata, dokonanego wbrew przepisom prawa. Tym samym nie ma podstaw do przyjęcia, że na podstawie art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty może być wobec takiego kandydata podjęta czynność powierzenia mu stanowiska dyrektora. Podjęcie zaskarżonego zarządzenia nastąpiło zatem bez podstawy prawnej, stąd też skarga organu nadzoru jest w pełni uzasadniona.

W niniejszej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności zarządzenia, o jakiej mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym "nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego". Z art. 90 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że przedłożeniu wojewodzie jako organowi nadzoru podlegają jedynie zarządzenia stanowiące przepisy porządkowe, a więc nie każde zarządzenie. Zaskarżone zarządzenie nie jest aktem prawa miejscowego (także nie jest przepisem porządkowym), ani też żaden odrębny przepis nie nakładał obowiązku przekazania go organowi nadzoru, zatem nie może mieć do niego zastosowania wyjątek określony w art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym stwierdził, że zaskarżone zarządzenie wydane zostało z naruszeniem prawa.

Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 610/15 wniósł Wójt Gminy J. W złożonej skardze skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1 - prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, czyli art. 36a ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. z 2015 r. Dz. U. poz. 2156, ze zm.) poprzez nietrafne przyjęcie, że konkurs się nie odbył z powodu absencji członków komisji konkursowej, pomimo iż z ustalonego stanu faktycznego można co najwyżej uznać, że mamy do czynienia z wadliwie przeprowadzonym konkursem, co uniemożliwia stwierdzenie nieważności aktu powierzenia stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół, co nastąpiło na skutek wydania w dniu [...] lipca 2013 r. zarządzenia przez Wójta Gminy,

2 - przepisów postępowania, czyli art. 87 w związku z art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 446, ze zm.) poprzez przyzwolenie na rozstrzyganie sprawy nie objętej kompetencjami organów nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, lecz należącymi do kognicji sądów powszechnych oraz błędnym uznaniu, że akt powierzenia narusza prawo w sposób istotny, a tylko takie uznanie pozwala jego wyeliminowanie z obrotu prawnego, co miało wpływ na wynik sprawy z uwagi na fakt, że skutkowałoby to oddaleniem skargi.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia lub uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła swoje argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów.

W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z tym w pierwszej kolejności wymagają oceny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

Za całkowicie chybiony uznać należy zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 87 w związku z art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 446, ze zm.). Zgodnie bowiem z treścią art. 87 tej ustawy organy nadzoru mogą wkraczać w działalność gminną tylko w przypadkach określonych ustawami. Przepis ten w rozpatrywanej sprawie nie był podstawą orzekania. Sąd nie mógł zaś naruszyć przepisu, który w sprawie nie miał zastosowania i którego ani organ nadzoru, ani Sąd I instancji w ogóle nie stosował. Czyni to zarzut jego naruszenia nieskutecznym. Błędne jest także powiązanie tego przepisu z zarzutem naruszenia art. 94 ust. 2, który stanowi, że jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1 powołanego przepisu (czyli z uwagi na upływ rocznego terminu), a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Przepis ten dotyczy możliwości wyrokowania przez sąd administracyjny i nie ma żadnego zastosowania do sytuacji określonej w art. 87 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ w rozpatrywanej sprawie podstawą działania organu był art. 93 ust. 1 w związku z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Jednakże zarzutu naruszenia tych przepisów rozpatrywana skarga kasacyjna nie zawierała.

Jedynie zatem na marginesie wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się z poglądem i jego szeroką argumentacją (popartą przywołanymi orzeczeniami sądów administracyjnych) zawartą w kontrolowanym wyroku Sądu I instancji, że akt powierzenia stanowiska dyrektora szkoły, dla której organem prowadzącym jest gmina, a który następuje w formie zarządzenia organu wykonawczego gminy, ma charakter kompetencji władczej przysługującej temu organowi na podstawie przepisów prawa administracyjnego. Tym samym akt powierzenia stanowiska dyrektora szkoły nie należy wyłącznie do czynności ze sfery prawa pracy, w których właściwy jest sąd powszechny, ale jest aktem prawnym o podwójnym charakterze, wywołującym skutki zarówno w sferze publicznoprawnej, jak i w sferze prawa pracy.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że powołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt II SA 2070/00 został wydany w sprawie, w której okoliczności faktyczne były odmienne od okoliczności w rozpoznawanej sprawie. Nietrafne, bo również wyrwane z kontekstu, jest także odwołanie się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt I OSK 9591/02. Wyrokiem tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność postępowania przed sądem I instancji (który wyrokiem stwierdził nieważność zarządzenia burmistrza o powierzeniu obowiązków dyrektora szkoły), albowiem o rozprawie zostali zawiadomieni tylko wojewoda i burmistrz, a nie został zawiadomiony dyrektor szkoły i w tym jedynie kontekście Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarządzenie burmistrza powierzało pełnienie obowiązków dyrektora, akt ten dotyczy wprost sfery uprawnień dyrektora i dlatego jego brak jego zawiadomienia spowodował nieważność postępowania. Natomiast w przywołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie wypowiadał się na temat niemożności kontroli aktu powierzenia obowiązków dyrektora szkoły. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej odwołano się jeszcze do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2006 r., odniesienie się do niego jest jednak niemożliwe, albowiem nie została podana sygnatura akt, a w bazie orzeczeń Sądu Najwyższego nie ma wyroków z dnia 11 maja 2006 r.

Skoro zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione, należy przejść do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego. W skardze kasacyjnej zawarto zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 36a ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. z 2015 r. Dz. U. poz. 2156, ze zm.). Także i ten zarzut uznać należy za chybiony Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była odpowiedź na pytanie, czy w przypadku stwierdzenia nieważności zarządzenia o powołaniu komisji konkursowej do przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły istnieją podstawy do wydania aktu powierzenia na to stanowisko. Powyższą sporną kwestię prawidłowo rozstrzygnął Sąd I instancji, a Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje stanowisko prawne przedstawione w uzasadnieniu wyroku. W tej sytuacji przypomnieć należy, że zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata, organ prowadzący powierza to stanowisko ustalonemu przez siebie kandydatowi, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej. Zasadą zatem powierzenia przez organ prowadzący szkołę lub placówkę stanowiska jej dyrektora jest wyłonienie kandydata w drodze konkursu (art. 36a ust. 1 i 2 omawianej ustawy). Wyjątek od tej zasady przewiduje m.in. przywołany art. 36a ust. 4. Przepis ten umożliwia organowi prowadzącemu szkołę lub placówkę powierzenie stanowiska dyrektora tylko w przypadku, gdy do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, niewyłonienie kandydata w wyniku konkursu oznacza, że konkurs został powadzony przez komisję konkursową, działającą w składzie określonym w art. 36a ust. 6 ustawy o systemie oświaty, jednak wynik konkursu nie został rozstrzygnięty na korzyść żadnego z uczestniczących w nim kandydatów na stanowisko dyrektora. W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że skład komisji konkursowej do przeprowadzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół został ustalony z istotnym naruszeniem art. 36a ust. 6 ustawy o systemie oświaty, które polegało na pominięciu w składzie komisji dwóch przedstawicieli związków zawodowych nauczycieli, co doprowadziło do stwierdzenia nieważności zarządzenia Wójta Gminy w sprawie powołania komisji konkursowej na mocy rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Ś. Prawidłowość rozstrzygnięcia organu nadzoru zastała potwierdzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej orzeczeniach.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej wykładni, a w konsekwencji właściwego zastosowania art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Zasadnie uznał, że unieważnienie powołania komisji konkursowej z powodu pominięcia w składzie komisji konkursowej do przeprowadzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół przedstawicieli związków zawodowych nauczycieli należy traktować jako nieprzeprowadzenie konkursu w ogóle, a nie, jak twierdzi autor skargi kasacyjnej, wadliwe przeprowadzenie konkursu. W istocie fakt nieprzeprowadzenia konkursu skutkował stwierdzeniem, że powierzenie przez Wójta Gminy zaskarżonym zarządzeniem stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół nastąpiło z rażącym (istotnym) naruszeniem art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Oznacza to, że ponieważ nieważność zarządzenia Wójta Gminy dotyczącego komisji konkursowej wywołała skutki ex tunc, a więc od momentu jego wydania, przesłanka niewyłonienia kandydata w wyniku konkursu, o której mowa w art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty, nie mogła zostać uznana za spełnioną. Powierzenie zatem przez Wójta Gminy zaskarżonym zarządzeniem konkretnej osobie ustalonej przez organ prowadzący szkołę stanowiska dyrektora, było niedopuszczalne i musiało skutkować zastosowaniem przez Sąd I instancji art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

Zauważyć należy, że uzasadnienie skargi kasacyjnej ogranicza się wyłącznie do polemiki ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że zaskarżone zarządzenie jest aktem o charakterze administracyjnoprawnym podlegającym kontroli organu nadzoru oraz kontroli sądu administracyjnego oraz stwierdzającym, że zostało ono wydane z istotnym naruszeniem art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Sprowadza się ono do ogólnikowego powoływania się na poglądy doktryny czy judykatury, bez szczegółowego odniesienia się do okoliczności stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy. Nie zawiera jakiegokolwiek opisu przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęty przez autora skargi kasacyjnej kierunek interpretacji i zastosowania przepisów prawnych w tej sprawie.

Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena prawidłowości zaskarżonego zarządzenia odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.