Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 585/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant M. L., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2007 r. sprawy ze skargi D. T. Ś. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) stycznia 2007 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej wpisu o zameldowaniu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzje organu pierwszej instancji; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata (...) prowadzącego Kancelarię Adwokacką – (...) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia (..) stycznia 2007 r. Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2006 r. orzekającej o uchyleniu czynności materialno - technicznej polegającej na dokonaniu wpisu o zameldowaniu na pobyt stały D. S. w lokalu nr (..) przy ul. (...) w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia (...) grudnia 2006 r. Prezydent (...) działając na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 87 poz. 960 ze zm.) orzekł o uchyleniu czynności materialno - technicznej polegającej na dokonaniu zameldowania na pobyt stały D. S. w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., który to lokal został sprzedany dnia (...) kwietnia 2006 r.

Po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Według obowiązującego stanu prawnego do zameldowania osoby na pobyt stały konieczne jest spełnienie wyłącznie jednej przesłanki określonej w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. faktycznego zamieszkiwania w lokalu, w którym osoba chce dokonać zameldowania. Dlatego w postępowaniu o uchylenie czynności materialno -technicznej zameldowania organ bada wyłącznie stan sprawy istniejący w dniu dokonania czynności rejestracyjnej tj. czy w dniu dokonania zameldowania osoba której obowiązek meldunkowy dotyczył zamieszkiwała w lokalu, w którym została zameldowana.

Zgodnie z założeniem art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejsce pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Stosownie zaś do art. 6 ust. 1 tej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że D. S. nie mieszkał w przedmiotowym lokalu w chwili zameldowania i nie zamieszkał tam do chwili obecnej. Nie została zatem spełniona przesłanka niezbędna do dokonania czynności zameldowania, tj. faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie (art. 10 ust. 1 ww. ustawy.)

Sygn. akt IV SA/Wa 585/07

D. S. został zameldowany na pobyt stały w przedmiotowym lokalu dnia (...) maja 1995 r., nie mieszkając w nim. W chwili zameldowania przebywał w areszcie śledczym W., a po jego opuszczeniu w 1996 r. również nie zamieszkał w lokalu. Przychodził tam sporadycznie - co potwierdzają przesłuchani świadkowie. Organ I instancji uznał zeznania świadków za spójne i wiarygodne, potwierdzone ustaleniami Policji, natomiast zeznania córki zainteresowanego nie były brane pod uwagę ze względu na pokrewieństwo tych osób. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, że przedmiotowy lokal nie stanowił i nie stanowi od ponad 19 lat centrum spraw życiowych D. S. , a czynność zameldowania na pobyt stały została dokonana wadliwie.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł D.S. podnosząc zarzut naruszenia:

* przepisów art. 10 ust. 1, art. 5 i 6 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 4 i art. 47

ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych

w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego poprzez uznanie, iż skarżący jako

osoba osadzona w areszcie śledczym nie mogła zostać zameldowana na

pobyt stały w miejscu zamieszkania swoich rodziców, a co za tym idzie błędne

ustalenie, że w dacie zameldowania tj. 5 maja 1995 r. nie zaistniały przesłanki

dokonania czynności materialno-technicznej meldunku,

* naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik tego

postępowania poprzez obrazę przepisów art. 77 i art. 80 kpa polegającą na

wyrywkowym potraktowaniu zgromadzonego materiału dowodowego i jego

nieobiektywnej ocenie,

* naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasady

praworządności (art. 6 kpa) i zasady pogłębiania zaufania obywateli do

organów państwa (art. 8 kpa).

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu podniesiono, że z przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wynika, aby osoba czasowo przebywająca w areszcie śledczym, wymeldowana z miejsca pobytu stałego, gdzie nie przebywa i nie zamierza przebywać, nie miała uprawnienia do zameldowania na stałe pod adresem, w którym zamierza przebywać po opuszczeniu aresztu. Dokonując w dniu (...) maja 1995 r. czynności materialno - technicznej zameldowania skarżącego pod adresem

Sygn. akt IV SA/Wa 585/07

przy ul. (...) m (...) w W. właściwy organ był poinformowany o fakcie, iż przebywa w areszcie śledczym (czego dowodem jest złożone do akt sprawy oświadczenie z dnia (...) kwietnia 1995 r.) Zdaniem skarżącego, gdyby organ miał wówczas jakieś wątpliwości dążyłby do ich wyjaśnienia, a w razie stwierdzenia braku przesłanek zameldowania nie dokonałby takiej czynności. Skoro nie wykazano wadliwości przedmiotowej czynności, brak jest przesłanek do uznania, że zameldowanie skarżącego jest niebyłe od dnia (...) maja 1995 r. Ponadto skarżący wyraził swój zamiar zamieszkiwania na stałe przy ul. (...) m. (...) składając na piśmie oświadczenie stanowiące podstawę wymeldowania z poprzedniego miejsca zameldowania.

Nadto skarżący zarzucił, że zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy wydali zaskarżone decyzje w oparciu o wyrywkową i nieobiektywną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, poprzez pominięcie zeznań świadków powołanych przez skarżącego. Ponadto pominięto dowody z dokumentów w postaci informacji z Centralnego Zarządu Służby Więziennej z dnia (...) października 2006 r. wskazującej w jakich okresach skarżący przebywał w areszcie śledczym, podania ojca skarżącego złożonego w dniu (...) listopada 1999 r. oraz pisma Zarządu Budynków Komunalnych "W." z dnia (...) grudnia 1999 r. W ocenie skarżącego zaskarżone decyzje dotyczące uchylenia czynności materialno technicznej zameldowania na pobyt stały dokonane przed ponad 10-ciu laty i uznające jego zameldowanie w domu rodzinnym za niebyłe ze skutkiem ex tunc jest sprzeczne z zasadami praworządności, a także z zasadami współżycia społecznego i krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sad rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Sygn. akt IV SA/Wa 585/07

Przede wszystkim należy podkreślić, iż Sąd bada legalność zaskarżonego aktu organu administracji publicznej według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż podnoszone przez skarżącego.

W niniejszej sprawie zameldowanie na pobyt stały D. S. nastąpiło w dniu (...) maja 1995 r., a czynności tej skarżący nie dokonał osobiście -dokonał jej, jak wynika z akt sprawy, jego ojciec – R. S. Taką praktykę dopuszcza art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.) stanowiąc, że w zastępstwie osoby obowiązanej do zameldowania się czynności zgłoszenia danych może dokonać członek rodziny, opiekun ustawowy lub faktyczny albo inna osoba. Z powołanego artykułu oraz art. 47 ust. 1 nie wynika, aby zameldowanie następowało w drodze decyzji lub było równoznaczne z wydaniem decyzji, zatem jest to czynność materialno - techniczna. Natomiast forma decyzji przy zameldowaniu jest przewidziana przez art. 8 ust. 2, gdy zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia co do charakteru pobytu, oraz w art. 47 ust. 2, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości.

Pismem z dnia (...) sierpnia 2006 r. obecny współwłaściciel mieszkania –S. G. zwrócił się do organu o "uchylenie czynności zameldowania" D.S. w lokalu przy ul. (...) m. (...). Także pismem z dnia (...) września 2006 r. poprzedni właściciel przedmiotowej nieruchomości – R.S. zwrócił się do organu o wymeldowanie swojego syna z lokalu przy ul. (...) m. (...) i zaproponował inny adres zameldowania, jednak został poinformowany przez organ I instancji, iż w związku ze zbyciem nieruchomości, nie przysługuje mu już w postępowaniu przymiot strony. Również jak wynika z akt sprawy, poprzedni właściciel zwrócił się do aresztu śledczego, którym aktualnie przebywał skarżący, o "spowodowanie na piśmie zgody aresztowanego na wymeldowanie" z przedmiotowego mieszkania.

W ocenie Sądu w takim przypadku organy administracji powinny rozważyć, czy w sprawie nie zachodziły przesłanki do wymeldowania D.S., a nie uchylenia czynności materialno - technicznej zameldowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy organ administracji ma możliwość wydania decyzji o wymeldowaniu danej osoby z urzędu, zatem i postępowania może zostać

Sygn. akt IV SAM/a 585/07

wszczęte z urzędu. Co prawda wniosek obecnego właściciela dotyczył "uchylenia czynności zameldowania", jednak z akt sprawy wynika, że ojciec skarżącego podejmował działania w celu wymeldowania z przedmiotowego lokalu, zatem organ miał podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ewentualnego wymeldowania D.S.. Należy jedynie zaznaczyć, że w sprawie o wymeldowanie, jak również o anulowanie czynności materialno - technicznej polegającej na zameldowaniu, stroną w rozumieniu art. 28 kpa jest osoba, której wymeldowanie ma dotyczyć, a także osoba, która posiada tytuł prawny do lokalu lub nieruchomości, z której ma nastąpić wymeldowanie. Zatem ojciec skarżącego nie posiada interesu prawnego w żądania wymeldowania swojego syna z lokalu, jednak, jak wcześniej wskazano, po jego wymeldowaniu, może w zastępstwie osoby obowiązanej do zameldowania się dokonać czynności zgłoszenia danych. W ocenie Sądu organ powinien jednak doprecyzować, czy wnioskodawcy chodzi o uchylenie czynności zameldowania, czy też po prostu o wymeldowanie D. S. z lokalu przy ul. (...) m.(...), bowiem wnioskodawca uzasadniając swój wniosek wskazał jedynie na rozmowę z poprzednim właścicielem mieszkania, powołując przy tym, w ocenie Sądu, przesłankę do wymeldowania - iż "meldunek jest fikcją". W ocenie Sądu organy prowadząc postępowanie miały podstawy, zgodnie z art. 9 kpa, do poinformowania wnioskodawcy, że zebrany materiał dowodowy pozwala na wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści niż zawarte we wniosku, jednak wywołujące de facto podobny skutek. Przepis art. 9 k.p.a. formułuje bowiem dwa obowiązki organu administracji publicznej. Pierwszy odnosi się wprost do stron postępowania, a jego treścią jest należyte i wyczerpujące informowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 zdanie pierwsze k.p.a.). Obowiązek udzielania informacji stronie obowiązuje przez cały tok postępowania od jego wszczęcia do zakończenia decyzją. Treścią drugiego z obowiązków informacyjnych organu administracji publicznej jest czuwanie nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Obowiązek ten dotyczy także optymalnego stosowania procedury administracyjnej i rozwiązań warunkujących korzystne dla wnioskodawcy załatwienie sprawy (art. 9 zdanie drugie k.p.a.).

Sygn. akt IV SA/Wa 585/07

Reasumując, jeżeli w toku prowadzonego postępowania administracyjnego wystąpią okoliczności, które uzasadniałyby wymeldowanie konkretnej osoby, a nie uchylenie czynności materialno - technicznej zameldowania, to organ powinien te okoliczności uwzględnić, mimo odmiennego żądania wnioskodawcy, jednocześnie informując o tym wnioskodawcę, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 kpa.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego należy wyjaśnić, iż w zasadzie nie są zasadne. Organy administracji przeprowadziły postępowanie dowodowe, opierając swoje decyzje w głównej mierze na zeznaniach świadków. Zwłaszcza decyzja organu I instancji w szeroki sposób odnosi się do zeznań świadków, w sposób wyczerpujący uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, wyjaśniając przyczyny nieuwzględnienia zeznań skarżącego. Zastrzeżenie Sądu może jedynie budzić niepełna informacja, mająca wpływ na treść rozstrzygnięcia, w jakim okresie skarżący był pozbawiony wolności. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się dowód z dokumentu - pismo z dnia (...) października 2006 r. pochodzące od Centralnego Zarządu Służby Więziennej, jednak obejmuje ono jedynie okres 10 lat wstecz od daty wydania tego pisma, zatem nie obejmuje roku 1995 r., w którym skarżący został zameldowany w przedmiotowym lokalu.

Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżone decyzje ze względu na naruszenie zasad postępowania administracyjnego, lecz innych, niż podnoszone przez skarżącego.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.