Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 876/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2020 r. sprawy ze skargi P. w L. S.A. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na rzecz P. w L. S.A. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. (Szef WSW) decyzją

z [...] września 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.

z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej Kpa.), art. 134a w związku z art. 99 ust. 1 ustawy

z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1541 ze zm.; dalej ustawa) oraz § 4 ust. 1 pkt 2,

ust. 3, § 5 ust. 3 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 lipca 2017 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy

za okres odbywania przez tych żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej oraz żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową rotacyjnie (Dz.U. z 2017 r. poz. 1497 ze zm.; dalej rozporządzenie z 2017 r.), odmówił wypłaty świadczenia pieniężnego za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez L.O. w maju 2019 r., obejmującego rekompensatę kosztów wypłaconej odprawy.

Wydanie ww. decyzji poprzedził wniosek P. w L. S.A. (dalej: spółka, skarżąca) o wypłatę świadczenia,

o którym mowa w art. 134a ustawy, za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez pracownika – L.O. Jako koszty ujęte

do wyliczenia we wniosku wskazano kwotę w wysokości 2009,60 złotych.

Do wniosku dołączono kopię Listy płac LZ4 za miesiąc 4 rok 2019, oraz kopię Podsumowania listy płac: Wyrównania 4 2019.

W dniu [...] lipca 2019 r. Szef WSW zwrócił się o usunięcie braków formalnych wniosku poprzez wskazanie miesiąca, w którym trwała terytorialna służba wojskowa pełniona rotacyjnie, określenie rodzaju kosztów ujętych do wyliczenia oraz

o przedłożenie dokumentów potwierdzających poniesione koszty.

W dniu [...] lipca 2019 r. do WSW w L. wpłynęło pismo dotyczące usunięcia braków formalnych wniosku, w którym pracodawca wskazał okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez pracownika w dniach

od [...] maja 2019 r. Do [...] maja 2019 r. oraz dołączył potwierdzenie przelewu kwoty odprawy wojskowej na konto pracownika, potwierdzając tym samym, że kwota wskazana we wniosku jest odprawą wypłaconą pracownikowi w związku

z powołaniem do terytorialnej służby wojskowej.

Jak wskazał w swojej decyzji Szef WSW, z ewidencji wojskowej wynika, że L.O. przed powołaniem do terytorialnej służby wojskowej nie pełnił czynnej służby wojskowej, w tym zawodowej służby wojskowej i nie składał przysięgi wojskowej, a więc nie był żołnierzem rezerwy w rozumieniu art. 99 ustawy.

Szef WSW wyjaśnił, że status żołnierza rezerwy, zgodnie z art. 99 ustawy, uzyskuje dopiero osoba, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona

do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub ze służby kandydackiej, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej. Ustawa nie daje podstaw do przyjęcia innej definicji żołnierza rezerwy na potrzeby przyznawania świadczenia pieniężnego pracodawcy. Wskazał, że zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy osoby, które pełnią terytorialną służbę wojskową są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej. Zgodnie z art. 61 ustawy osoby powołane do czynnej służby wojskowej stają się żołnierzami w czynnej służbie wojskowej z chwilą stawienia się do tej służby w określonym terminie i miejscu, wskazanym w karcie powołania.

Jak podał Szef WSW, z ewidencji wojskowej i zaświadczenia z [...] lipca 2019 r. Szefa Sekcji Personalnej, upoważnionego przez Dowódcę Jednostki Wojskowej

nr [...], wynika, że L.O. stawił się w jednostce wojskowej w celu pełnienia terytorialnej służby wojskowej w dniu [...] maja 2019 r. Zatem z dniem [...] maja 2019 r. stał się żołnierzem w czynnej służbie wojskowej i uzyskał tytuł żołnierza OT (art. 98i ust. 3 ustawy). Żołnierzem tym będzie przez okres wskazany w karcie powołania, tj. do dnia [...] czerwca 2020 r., chyba że czas trwania terytorialnej służby wojskowej zostanie przedłużony przez dowódcę jednostki wojskowej na kolejny okres, albo zajdą przesłanki do wcześniejszego zwolnienia ze służby określone

w ustawie (art. 98k ust. 2 w zw. z art. 98t ust. 1, 2 i 3 ustawy). Żołnierz OT pełni terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie i rotacyjnie (art. 98m ustawy). Terytorialna służba wojskowa rotacyjnie pełniona jest w jednostce wojskowej

(co najmniej dwa dni w miesiącu). Po jej zakończeniu dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza OT z jednostki wojskowej, ale nie z terytorialnej służby wojskowej (§ 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 lutego 2017 r.

w sprawie powoływania do terytorialnej służby wojskowej i sposobu jej pełnienia). Utrata statusu żołnierza OT (w czynnej służbie wojskowej) nastąpi z chwilą zwolnienia żołnierza z terytorialnej służby wojskowej. Osoba zwolniona z terytorialnej służby wojskowej staje się żołnierzem rezerwy (jeżeli złożyła przysięgę wojskową

i nadal podlega obowiązkowi służby wojskowej), osobą przeniesioną do rezerwy niebędącą żołnierzem rezerwy (jeżeli nie złożyła przysięgi wojskowej, ale nadal podlega obowiązkowi służby wojskowej) lub osobą niepodlegającą obowiązkowi służby wojskowej (jeżeli ze względu na wiek lub stan zdrowia nie podlega obowiązkowi służby wojskowej).

Zdaniem Szefa WSW, odprawa została wypłacona pracownikowi zgodnie

z art. 125 ustawy, ale nie wypłacono jej żołnierzowi rezerwy i z tego powodu nie może być refundowana na podstawie art. 134a ustawy. Przywołał na poparcie swojego stanowiska wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 493/18.

Szef WSW wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2017 r. świadczenie pieniężne wypłaca się pracodawcy za okres pełnienia przez żołnierza OT terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, liczony od dnia stawienia się tego żołnierza do pełnienia tej służby do dnia zwolnienia z niej. Okres ten stanowi suma dni pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w miesiącu pełnienia tej służby (§ 4 ust. 3 rozporządzenia z 2017 r.). Kwotę świadczenia ustala się i wypłaca każdorazowo za dany miesiąc pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie

(art. 134a ust. 9 ustawy). Poniesione przez pracodawcę koszty, o których mowa

w art. 134a ust. 2 ustawy (w tym odprawy, o której mowa w art. 125 ustawy, co wynika zarówno z art. 134a ust. 2 ustawy, jak i § 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia

z 2017 r.), oblicza się za okres nieobecności w pracy żołnierza OT, liczone wyłącznie od dnia rozpoczęcia pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie do dnia zakończenia jej pełnienia: okres ten stanowi suma poszczególnych dni, w których

w danym miesiącu była pełniona służba (§ 5 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia z 2017 r.), natomiast wysokość wypłaconej żołnierzowi OT odprawy, o której mowa w art. 125 ustawy, uwzględnia się w kosztach liczonych za okres miesiąca, w którym żołnierz OT stawił się po raz pierwszy do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie

(§ 5 ust. 5 rozporządzenia z 2017 r.).

Dalej Szef WSW wskazał, że podstawę wypłaty świadczenia stanowi wniosek pracodawcy o wypłatę świadczenia złożony do szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego w terminie określonym w art. 134a ust. 5 ustawy, tj. nie później niż przed upływem dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia żołnierza z pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie (potwierdza to § 7 ust. 1 rozporządzenia z 2017 r.).

W przypadku terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie pracodawca sporządza wniosek osobno za każdy miesiąc trwania tej służby (§ 7 ust. 4 rozporządzenia z 2017 r.). Wniosek dotyczy wypłaty świadczenia, o którym mowa

w art. 134a ust. 1 ustawy.

W ocenie Szefa WSW, w niniejszej sprawie pracodawca złożył wniosek spełniający ww. wymogi określone w ustawie i rozporządzeniu z 2017 r. Niemniej jednak świadczenie pieniężne nie może być przyznane, ponieważ obejmuje odprawę wypłaconą pracownikowi niebędącemu żołnierzem rezerwy. Z uwagi na brzmienie przepisu art. 134a ust. 2 ustawy, który wśród kosztów podlegających rekompensacie wymienia odprawę wypłaconą jedynie żołnierzowi rezerwy, Szef WSW postanowił jak w sentencji swojej decyzji.

Spółka wniosła odwołanie od ww. decyzji, zarzucając jej naruszenie następujących przepisów:

- art. 134a ust. 1, ust. 5 i ust. 7 w związku z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (ustawa), poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że za żołnierza w służbie OT pracodawcy nie może być wypłacone świadczenie pieniężne za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie;

- § 4 ust. 1 pkt 2, ust. 3, § 5 ust. 3 i ust. 5 rozporządzenia z 2017 r., poprzez jego błędną wykładnię prowadząca do przyjęcia, że żołnierzom w służbie OT pracodawcy nie może być wypłacone świadczenie pieniężne za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w sytuacji, gdy spółka wypłaciła pracownikowi, powołanemu do terytorialnej służby wojskowej, odprawę obliczoną według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, następnie złożyła stosowny wniosek o wypłatę świadczenia w trybie art. 134a ust. 1 ustawy, a także przedłożyła komplet dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia sprawy;

- art. 7 w związku z art. 8 Kpa., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy, biorąc pod uwagę interes społeczny i słuszny interes spółki, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia pieniężnego na rzecz pracodawcy z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez pracownika, podczas gdy wniosek o wypłatę świadczenia pieniężnego obejmującego koszty wypłaconej pracownikowi odprawy należało uznać za zasadny i zasługujący na uwzględnienie;

- art. 7 w związku z art. 77 w związku z art. 80 Kpa., poprzez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz jego dowolną ocenę, wyrażającą się zwłaszcza w pominięciu przy wydawaniu decyzji istotnych faktów oraz braku uznania, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku o wypłatę świadczenia pieniężnego obejmującego koszty wypłaconej pracownikowi odprawy w postaci istnienia słusznego interesu spółki, podczas gdy

w przedmiotowej sprawie w należyty sposób wypełniła ona obowiązki wynikające

z art. 134a ust. 1 ustawy, a także przedłożyła komplet dokumentów niezbędnych

do rozpatrzenia sprawy oraz wypłaciła należne pracownikowi świadczenie pieniężne.

Wobec tak postawionych zarzutów spółka wniosła o uchylenie decyzji

w całości.

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (Szef Sztabu WP) decyzją

z [...] lutego 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 Kpa.

w związku z art. 134a ust. 1-5 i 7 ustawy, uchylił decyzję nr [...] Szefa WSW z [...] września 2019 r., mocą której odmówiono pracodawcy – P. w L. S.A. z siedzibą w L., wypłaty świadczenia pieniężnego za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez L.O. w maju 2019 r., obejmującego rekompensatę kosztów wypłaconej odprawy – w części dotyczącej stwierdzeń, zawartych w uzasadnieniu, że "Odprawa została zatem wypłacona pracownikowi zgodnie z art. 125 ustawy, ale

nie wypłacono jej żołnierzowi rezerwy i z tego powodu nie może być refundowana

na podstawie art. 134a ustawy. Powyższe stanowisko organu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

(np. prawomocny wyrok z dnia 6 listopada 2018 r. w sprawie sygn. akt II SA/Wa 493/18)" i w tym zakresie orzekł przez uzupełnienie uzasadnienia decyzji,

w pozostałym zakresie decyzję Szefa WSW utrzymał w mocy.

Szef Sztabu WP stwierdził, że decyzja – w aktualnym stanie faktycznym

i prawnym – co do zasady jest prawidłowa w zakresie odmowy wypłaty rekompensaty wypłaconej przez pracodawcę odprawy za wskazany okres (maj

2019 r.) oraz wyjaśnienia przepisów. Dlatego, w ocenie Szefa Sztabu WP, zarzuty pracodawcy należy uznać za chybione.

Szef Sztabu WP, mając na uwadze stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym uzasadnienie decyzji jest immanentną częścią decyzji administracyjnej, uchylił wyżej cytowaną wypowiedź zawartą w uzasadnieniu decyzji Szefa WSW, zastępując ją, jak stwierdził, uzupełniającym wyjaśnieniem niewytłumaczonych przepisów, wskazując, jak poniżej.

Szef Sztabu WP, przywołując treść przepisów mających zastosowanie

w niniejszej sprawie, stwierdził, że powołanie do służby wojskowej następuje

na podstawie karty powołania, która jest decyzją administracyjną konkretyzującą obowiązek pełnienia służby wojskowej co do zasady, w tym przez określenie okresu wykonywania powszechnego obowiązku obronnego przez powołaną osobę do TSW. W żadnym przepisie ustawy nie ma mowy, że – w celu ustalenia terminu na złożenie wniosku o rekompensatę odprawy – należy brać pod uwagę pierwszy okres pełnienia TSW rotacyjnie, związany z odbyciem szesnastodniowego szkolenia podstawowego

i zwolnieniem z niego, a nie z ośmiodniowego szkolenia uzupełniającego, czy upływem kilku okresów w ciągu czterech miesięcy (tzw. małych okresów, które są jednymi z wielu występujących w czasie okresu powołania do TSW, ustalonego

w karcie powołania).

Szef Sztabu WP wyjaśnił, że art. 134a ust. 1 ustawy stanowi prawo (uprawnienie) pracodawcy zatrudniającego m.in. żołnierza OT do świadczenia pieniężnego. Jednak ustawa konsekwentnie używa w stosunku do TSW, pojęć prawnych: "za okres (...) pełnienia (...) terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza" (art. 134a ust. 1 ustawy). "W powołaniu wskazuje się (...) okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej (...)" (art. 98k ust. 2 ustawy) i § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2017 r. stanowi, że: "Świadczenie wypłaca się pracodawcy

za okres: (...) 2) pełnienia przez żołnierza OT terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, liczony od dnia stawienia się tego żołnierza do pełnienia tej służby do dnia zwolnienia z niej. (...)" oraz § 4 ust. 5 tego rozporządzenia: "Okres, o którym mowa

w ust. 1, ustala dowódca jednostki wojskowej i stwierdza to w rozkazie dziennym oraz wydaje zaświadczenie w tej sprawie". Natomiast § 26 ust. 1 rozporządzenia

z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie powoływania do terytorialnej służby wojskowej

i sposobu jej pełnienia (Dz.U. z 2017 r. poz. 465) stanowi, że "Zwolnienie żołnierza OT ze służby następuje w ostatnim dniu ustalonego czasu jej trwania albo przed tym dniem, jeżeli wystąpią okoliczności, o których mowa w art. 98t ust 2 lub 3 ustawy". Przepis ten zatem precyzuje, jak podał Szef Sztabu WP, to, co można jednocześnie wywieść z treści art. 71 ust. 1 i art. 98t ust. 1 i 4 albo ust. 2 czy 4, w zw. z art. 98k

ust. 2 i art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz § 4 rozporządzenia z 2017 r. Ustalenie czasu trwania służby wojskowej żołnierza OT następuje w karcie powołania (decyzji administracyjnej). Z kolei art. 98t w ust. 2 i ust. 3 ustawy uwzględnia inne sytuacje, wpływające na możliwość pełnienia TSW zgodnie z kartą powołania (decyzją administracyjną), wskazując przesłanki obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia żołnierza OT z TSW przed terminem określonym w karcie powołania.

Jak stwierdził Szef Sztabu WP, art. 134a ust. 2 ustawy w odniesieniu

do "rekompensaty kosztów" posługuje się pojęciem "świadczenie" i odnosi do "świadczenia pieniężnego", o którym mowa w ust. 1 tego przepisu. Kwestia zaś powiązania "wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy, o której mowa w art. 125"

z "rekompensatą kosztów" nastąpiła za pomocą wyrażenia "a także", użytego

po przecinku. Zgodnie ze znaczeniem synonimicznym, wyrażenie "a także" oznaczać może "co więcej, jak również, jak też, powiem więcej, poza tym, również, także, więcej jeszcze, jak i, podobnie jak, tak jak, w podobny sposób, zarówno, a nawet,

a ponadto". Odprawa zatem nie jest równa świadczeniu pieniężnemu związanemu

z zatrudnieniem nowego pracownika w celu zastępstwa żołnierza rezerwy, lecz odrębnie uregulowanym świadczeniem (co do zasady), którego źródłem jest fakt powołania pracownika do TSW. Dlatego w razie zawodności reguł interpretacji pierwszego stopnia (literalnej, systemowej i celowościowej) trzeba skorzystać z reguł interpretacji drugiego stopnia, w tym m.in. ocenić możliwość zastosowania danych przepisów do stosunków danego rodzaju. Biorąc zaś pod uwagę specyfikę pełnienia TSW związaną z ciągłością pozostawania w czynnej służbie wojskowej w okresie ustanowionym mocą decyzji administracyjnej (karty powołania), nieznajomością przed, ani w dniu rozpoczęcia TSW pełnego planu TSW rotacyjnych, nie jest możliwe zastosowanie do rekompensaty odprawy art. 134a ust. 8 czy § 5 ust. 3 rozporządzenia z 2017 r., którą pracodawca ma uwzględniać w kosztach liczonych za okres miesiąca, w którym żołnierz OT stawił się po raz pierwszy do pełnienia TSW rotacyjnie.

Szef Sztabu WP przywołał wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 października 2018 r., w którym Sąd stwierdził, "(...), że ustawodawca powiązał możliwość wypłaty pracodawcy przedmiotowego świadczenia pieniężnego ze spełnieniem przez pracownika warunku bycia żołnierzem rezerwy w rozumieniu wyżej przytoczonego przepisu" (akapit drugi od dołu ostatniej strony uzasadnienia wyroku II SA/Wa 503/18), tj. art. 99 ustawy. Jednakże lex specialis w stosunku do żołnierzy OT jest art. 98t ust. 1-4 ustawy.

Szef Sztabu WP zauważył ponadto, że zgodnie z art. 2 ustawy "Umacnianie obronności Rzeczypospolitej Polskiej, (...) wykonywanie innych zadań w ramach powszechnego obowiązku obrony należy do wszystkich organów władzy

i administracji rządowej oraz innych organów i instytucji państwowych, organów samorządu terytorialnego, przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych, organizacji społecznych, a także do każdego obywatela w zakresie określonym

w ustawach". Ratio legis wprowadzenia w art. 3 ust. 3 pkt 5 ustawy nowego Rodzaju Sił Zbrojnych RP – Wojsk Obrony Terytorialnej i w art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy – rodzaju czynnej służby wojskowej, tj. terytorialnej służby wojskowej przepisami ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 2138, druk Sejmu VIII kadencji nr 966 – uzasadnienie), jest odbudowa bezpieczeństwa militarnego Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem w tym celu mogą być ograniczone prawa i wolności oraz nałożone obowiązki, np. przez odroczenie rozpoczęcia terminu na realizację uprawnień przyznanych innymi przepisami ustawy. Termin na złożenie wniosku o rekompensatę wypłaconej odprawy, sformułowany przez wyrażenie

"nie później niż przed upływem dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z (...) pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie" (art. 134a ust. 5 ustawy) jest terminem prawa materialnego, do obliczania którego zastosowanie ma art. 57 § 1 Kpa., który stanowi, że "Jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło". Jak wskazał Szef Sztabu WP, tym zdarzeniem jest zwolnienie żołnierza OT z pełnienia terytorialnej służby wojskowej pełnionej również rotacyjnie

i przeniesienie do rezerwy lub stanie się żołnierzem rezerwy ex lege, w sytuacji kiedy przed powołaniem był żołnierzem rezerwy w rozumieniu art. 99 ust. 1 ustawy.

W skardze na ww. decyzję Szefa Sztabu WP skarżąca postawiła zarzuty naruszenia następujących przepisów, a mianowicie:

- art. 98k ust. 1 i ust 2 ustawy w związku z art. 134a ust. 1 w związku z § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie powoływania do terytorialnej służby wojskowej i sposobu jej pełnienia, polegające

na ich niezastosowaniu i uznaniu, cyt. "że dopiero z dniem następnym począwszy

od dnia zakończenia służby terytorialnej ustalonym w powołaniu lub przedłużeniu powołania żołnierz OT może uzyskać status żołnierza rezerwy (str2)", podczas gdy

z przepisu 134a ust. 1 wprost wynika, że pracodawcy przysługuje świadczenie pieniężne za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub służby terytorialnej pełnionej rotacyjnie przez tego żołnierza;

- art. 98m ust. 5 i ust. 7 ustawy w związku z art 134a ust. 8 i ust. 9 oraz § 1 ust. 1

lit. c) oraz § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2017 r., polegające na ich

niezastosowaniu i stwierdzeniu przez organ, że cyt. "żadnym przepisie ustawy nie ma mowy, że w celu określenia terminu na złożenie wniosku o rekompensatę odprawy

i że trzeba brać pod uwagę pierwszy okres pełnienia TSW rotacyjnie czy szesnastodniowy (str. 3 uzasadnienia...)", podczas gdy w cytowanych wyżej przepisach i rozporządzeniu wprost wskazuje się kiedy następuje okres pełnienia służby przez żołnierza OT;

- § 4 ust. 1 pkt 2, ust. 3, § 5 ust. 3 i ust. 5 rozporządzenia z 2017 r., poprzez jego błędną wykładnię prowadząca do przyjęcia, że żołnierzom w służbie OT pracodawcy nie może być wypłacone świadczenie pieniężne za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w sytuacji, gdy skarżąca wypłaciła pracownikowi, powołanemu do terytorialnej służby wojskowej, odprawę obliczoną według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, następnie złożyła stosowny wniosek o wypłatę świadczenia w trybie art. 134a ust. 1 ustawy, a także przedłożyła komplet dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia sprawy;

- z ostrożności procesowej – art. 98k ust. 3 pkt 6 zd. 2 oraz 134a ust. 6 oraz § 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2017 r. poprzez ich niezastosowanie i odmowę wypłaty świadczenia;

- art. 107 § 3 Kpa. polegające na niewłaściwym sporządzeniu uzasadnienia decyzji polegające na braku wskazania jasnych przyczyn uzasadniających podstawy odmowy wypłaty świadczenia, pomimo uchylenia w części uzasadnienia decyzji [...];

- art. 7 w związku z art. 8 Kpa., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy, biorąc pod uwagę interes społeczny i słuszny interes skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia pieniężnego na rzecz skarżącego pracodawcy z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez pracownika, podczas gdy wniosek skarżącej o wypłatę świadczenia pieniężnego obejmującego koszty wypłaconej pracownikowi odprawy należało uznać za zasadny i zasługujący na uwzględnienie;

- art. 7 w związku z art. 77 w związku z art. 80 Kpa., poprzez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz jego dowolną ocenę, wyrażającą się zwłaszcza w pominięciu przy wydawaniu decyzji istotnych faktów oraz braku uznania, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku o wypłatę świadczenia pieniężnego obejmującego koszty wypłaconej pracownikowi odprawy w postaci istnienia słusznego interesu skarżącej, podczas gdy w przedmiotowej sprawie skarżąca w należyty sposób wypełniła obowiązki wynikające z art. 134a ust. 1 ustawy, a także przedłożyła komplet dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia sprawy oraz wypłaciła należne pracownikowi świadczenie pieniężne przede wszystkim powołanie – rozkaz dzienny z nakazem stawienia się [...].05.2019 r. WKU w B. Z [...].04.2019 r. oraz z podaniem

do pracodawcy o wypłatę odprawy za [...].05. do [...].05.2019 r.

Skarżąca, pomimo uchylenia w części uzasadnienia dotyczącego statusu żołnierza rezerwy, a żołnierza OT, podtrzymała, że organ naruszył art. 134a ust. 1, ust. 5, ust. 7 w związku z art. 99 ust. 1 ustawy, poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że za żołnierza w służbie OT pracodawcy nie może być wypłacone świadczenie pieniężne za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. (ponieważ w uzasadnieniu decyzji są nadal odniesienia do tych definicji

i porównania sytuacji obu tych żołnierzy).

Wobec postawionych wyżej zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji w całości, zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła argumentację sformułowaną

na rzecz postawionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Szef Sztabu WP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych, aniżeli wskazane przez stronę skarżącą – przyczyn.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie zachodzą wszelkie podstawy do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego została wydana z istotnym uchybieniem przepisu art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 138 § 1 Kpa. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Z kolei zgodnie z § 2 przepisu art. 138 organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zgodnie z poglądami doktryny przepis art. 138 Kpa. zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej, niż wymienione w komentowanym przepisie (tak m.in. R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 354, tak również: P. Przybysz /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 272 i cyt. tam orzecznictwo).

Doktryna wskazuje przykładowo, iż w przypadku, gdy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części, może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części, jeżeli zaś uchylił zaskarżoną decyzję w całości, to nie może orzec co do istoty sprawy w części, a w pozostałej przekazać sprawę do rozpoznania organowi pierwszej instancji (tak m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 802).

W niniejszej sprawie jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 Kpa. Zgodnie z treścią art. 138 § 1 Kpa. po rozpatrzeniu odwołania organ podejmuje jedną z decyzji w nim określonych, wynika to wprost z użycia przez ustawodawcę w tym przepisie spójnika "albo".

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 137/13, spójnik "albo" stanowi alternatywę rozłączną i część zdania zawarta bezpośrednio po wyrażeniu "albo" powinna być odczytywana jako całość

i nie odnosi się do zapisów zawartych przed spójnikiem "albo". W istocie, spójnik ten jest w tekstach prawnych powszechnie i zgodnie traktowany jako ustanawiający tzw. alternatywę rozłączną.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie spójnik "albo" w zapisie art. 138 § 1 Kpa. należy rozumieć jako łączący zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa. Podkreślenia wymaga również fakt, że użycie spójnika "albo" wyrażającego alternatywę rozłączną wyklucza dowolną interpretację powyższego przepisu, co prowadzi do konkluzji, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie był uprawniony do połączenia rozstrzygnięcia z pkt 1

i pkt 2 art. 138 § 1 Kpa., co w niniejszej sprawie nastąpiło, bowiem użyty w tym przepisie spójnik "albo" służy zapewnieniu, że jeden adresat może otrzymać tylko jedno z alternatywnych rozstrzygnięć.

Ponadto Sąd wskazuje, że przedstawione w pkt. 1 zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie jest również wadliwe z tego powodu, że organ nie wskazał w jaki sposób orzeka co do istoty sprawy. Zdaniem Sądu użycie przez organ sformułowania "i w tym zakresie orzeka przez uzupełnienie uzasadnienia decyzji" nie spełnia wymogu orzeczenia co do istoty sprawy, gdyż w rozstrzygnięciu organ nie wyjaśnił

w jaki sposób uzupełnił uzasadnienie decyzji.

Ponieważ organ II instancji wydał w niniejszej sprawie decyzje zawierającą rozstrzygnięcie nie mieszczące się w dyspozycji art. 138 § 1 Kpa., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Co do zwrotu kosztów orzekł w oparciu o przepis art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

-----------------------

1