Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 777/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2-5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 6, art. 8, art. 11
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 107
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 12 września 2022 r., nr SKO.753.22 w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Biłgoraja z dnia 28 lutego 2022 r., znak:SR.4040.473.2021.TŚ.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

U Z A S A D N I E N I E

S. F. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 12 września 2022 r. w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że w dniu 22 października 2021 r. strona zwróciła się do Burmistrza Miasta [...] z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku na okres zasiłkowy 2021/2022 na czwórkę swoich dzieci: N. G., R. F., M. F. oraz B. K. G.. Na wniosek strony postanowieniem z dnia 27 października 2021 r. postępowanie przed organem I instancji zostało zawieszone, a następnie podjęte postanowieniem z dnia 3 grudnia 2021 r.

Decyzją z dnia 28 lutego 2022 r. Burmistrz Miasta [...] odmówił stronie przyznania świadczenia w formie: zasiłku rodzinnego na dziecko N. G.; zasiłku rodzinnego na dziecko R. F.; zasiłku rodzinnego na dziecko M. F.; zasiłku rodzinnego na dziecko B. K. G.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] na N. G.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2022/2023 na R. F.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku :szkolnego 2022/2023 na M. F.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na N. G. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na B. K. G..

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej analizy dostarczonych przez stronę dokumentów ustalił, iż kryterium dochodowe dla rodziny strony stanowi kwota 674,00 zł na osobę w rodzinie. Dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie po uwzględnieniu dochodu utraconego i dochodu uzyskanego wynosi 852,28 zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku. Dochód rodziny został ustalony na podstawie uzyskanych przez organ I instancji informacji o dochodzie osób w rodzinie, podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz informacji o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne. W dochodzie rodziny uwzględniono kwotę otrzymaną na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 3.735,88 zł (kwota zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci) oraz dochód podany w oświadczeniu dotyczącym dochodu niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w którym strona wykazała kwotę alimentów otrzymaną na rzecz dzieci w 2020 r. w łącznej wysokości 12.600,00 zł. Organ I instancji stwierdził, że w rodzinie nastąpiła sytuacja z katalogu dochodów utraconych i uzyskanych. W dochodzie rodziny nie uwzględniono dochodu utraconego, z tytułu utraty przez skarżącą zatrudnienia w M. Sp. z o.o." z dniem 31.08.2020 r. oraz z tytułu pobieranego przez nią w 2020 r. zasiłku chorobowego przysługującego po utracie zatrudnienia w firmie M. Sp. z o.o.". Do dochodu rodziny doliczono dochód uzyskany z tytułu podjęcia przez stronę zatrudnienia od 01.03.2021 r. w firmie G. Sp. z o.o." z wynagrodzeniem w wysokości 2.900,09 zł za kwiecień 2021 r. Organ I instancji stwierdził, że strona pozostaje w stosunku pracy w firmie G. Sp. z o.o. od 1 marca 2021 r. do nadal (zaświadczenie pracodawcy z dnia 10 lutego 2022 r., oświadczenie z dnia 23 lutego 2022r. oraz weryfikacja w systemie informatycznym ZUS). Miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu dochodu utraconego i dochodu uzyskanego wynosi 4.261,41 zł, w przeliczeniu na osobę w rodzinie 852,28 zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku. Kryterium przy uwzględnieniu 5 osób w rodzinie wynosi 3.370,00 zł. Oznacza to, że kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę 891,41 zł. W związku z powyższym organ dokonał ustaleń czy dochód rodziny kwalifikuje do pobierania zasiłku rodzinnego z zastosowaniem art. 5 ust. 3-3c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., dalej jako u.ś.r.). Różnica pomiędzy przysługującą rodzinie kwotą świadczeń rodzinnych, "łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami" (681,99 zł), a wysokością dochodu przekraczającego kryterium dochodowe (891,41 zł) wynosi: - 209,42 zł. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że kwota przekroczenia kryterium dochodowego jest wyższa niż łączna kwota przysługujących rodzinie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami i przepis art. 5 ust. 3 u.ś.r. nie może zostać zastosowany.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 12 września 2022 r. uchyliło zaskarżaną decyzję w części i przyznało: prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat wnioskowanego na N. G., w kwocie 124,00 zł miesięcznie, na okres od 01.03.2022 r. do 31.10 2022 r., prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat wnioskowanego na R. F., w kwocie 124,00 zł miesięcznie, na okres od 01.03.2022 r. do 31.10 2022 r., prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat wnioskowanego na M. F., w kwocie 124,00 zł miesięcznie, na okres od 01.03.2022 r. do 31.10 2022 r., prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku do 5 lat wnioskowanego na B. K. G., w kwocie 95,00 zł miesięcznie, na okres od 01.03.2022 r. do 31.10.2022 r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, wnioskowanego na N. G., w kwocie 100,00 zł jednorazowo, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, wnioskowanego na R. F., w kwocie 100,00 zł jednorazowo, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, wnioskowanego na M. F., w kwocie 100,00 zł jednorazowo, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej wnioskowanego na N. G., w kwocie 95,00 zł miesięcznie, na okres od 01.03.2022 r. do 31.10.2022 r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej wnioskowanego na B. K. G., w kwocie 95,00 zł miesięcznie, na okres od 01.03.2022 r. do 31.10.2022 r. oraz w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mające zastosowanie w sprawie oraz wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 3 w zw.z art. 5 ust. 3a u.ś.r. ustalono, iż na dochód rodziny składają się: 12.600,00 zł - kwota alimentów uzyskana w 2020 r., 3.735,88 zł - kwota zwrotu - ulga na dzieci, 2.900,09 zł - dochód uzyskany z tytułu podjęcia przez Panią S. F. zatrudnienia od 1.03.2021 r. w firmie G. Sp. z o.o. za kwiecień 2021 r. W dochodzie rodziny nie uwzględniono dochodu utraconego, z tytułu utraty przez stronę zatrudnienia w M. Sp. z o.o. z dniem 31.08.2020 r.

Kolegium wyjaśniło, że uzyskaną kwotę w wysokości 4.261,41 zł podzielono przez 5 tj. liczbę członków rodziny co dało kwotę w wysokości 852,28 zł. Kryterium dochodowe w rodzinie wynosi: 3.370,00 zł (5 x 674,00 zł = 3.370,00 zł). Kwota przekroczenia kryterium dochodowego dla całej rodziny wynosi: 891,41 zł (4.261,41 zł-3.370,00 zł = 891,41 zł). Kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca rodzinie wynosi: 681,99 zł. Jak wynika z powyższych obliczeń miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny wynosi 4.261,41 zł. Próg dochodowy rodziny to 3.370,00 zł. Kwota przekroczenia wynosi 891,41 zł. Miesięczna wysokość zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego wspomnianej rodziny wynosi 681,99 zł.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Kolegium za okres od 01.11.2021 r. do 28.02.2022 r. świadczenia dla rodziny strony nie przysługują - 681,99 zł - 891,41 zł = (-) 209,42

Kolegium następnie wskazało, że strona była zatrudniona w G. Sp. z o.o. w okresie od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 28 lutego 2022 r.

Zgodnie z art. 3 pkt 23 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 6 wskazanej ustawy, w razie utraty dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku.

Uwzględniając okoliczności utraty dochodu przez skarżącą z dniem 28 lutego 2022 r. Kolegium uznało, iż za dochód stanowiący podstawę przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego należało uznać dochód z tytułu uzyskanych alimentów w wysokości 12.600,00 zł oraz kwoty zwrotu - ulgi na dzieci w wysokości 3.735,88 zł. Uwzględniając utratę dochodu, Kolegium ustaliło, że łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł 1.361,32 zł - (16.335,88 zł/12 = 1.361,32 zł). W przeliczeniu na osobę w rodzinie daje to kwotę w wysokości 272,26 zł (1.361,32 zł/5 osób = 272,26 zł) i nie przekracza kryterium dochodowego wynoszącego 674,00 zł, uprawniającego stronę do pobierania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego za okres od 1 marca 2022 r. do dnia 31 października 2022 r.

Z uwagi na powyższe Kolegium uchyliło odmowną decyzję organu I instancji w części i przyznało zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego w wysokości wynikającej z obowiązujących przepisów prawa za okres od dnia 1 marca 2022 r. do dnia 31 października 2022 r. oraz w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję

W skardze do tut. Sądu skarżąca podniosła, że 9 września 2021 r. urodziła syna B.. Wskazała, że jej pracodawca w oświadczeniu napisał, że pozostaje ona w stosunku pracy, a od 9 września 2021 r. do 26 stycznia 2022 r. udzielił jej urlopu macierzyńskiego, a następnie rodzicielskiego, za które płaci ZUS. Strona podniosła także, że w październiku 2021 r. otrzymała decyzję ZUS, w której wskazano, że urlop macierzyński się jej nie należy oraz że od 1 marca 2021 r. nie posiada ubezpieczenia. Strona wskazała, że gdyby jej sytuacja była inna, to dochód 2900,09 zł powinien być brany pod uwagę. Podkreśliła, że zasiłek macierzyński nie jest jej wypłacany. Jest jej wypłacany zasiłek rodzicielski tzw. "kosiniakowe". Natomiast MOPS cały czas wlicza kwotę 2900,09 zł do dochodu za urlop macierzyński oraz rodzicielski, które udzielił jej pracodawca jeszcze przed decyzją ZUS, a tak naprawdę strona ich nie pobierała.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.); dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ, a skarżąca nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, która określa warunki nabywania prawa do tych świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania.

W przedmiotowej sprawie skarżąca kwestionuje obliczenie przez organ dochodu rodziny, tj. przez - jej zdaniem - nieuprawnione przyjęcie do dochodu kwoty 2.900,09 zł w sytuacji nie pobierania przez nią zasiłku macierzyńskiego, w okresie pozostawania w zatrudnieniu.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.ś.r., jednym ze świadczeń rodzinnych jest zasiłek rodzinny oraz wymienione w art. 8 dodatki do tego zasiłku, co wyczerpuje przedmiot rozpoznawanej sprawy. Celem zasiłku rodzinnego jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 u.ś.r.). Wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 3 pkt 10 u.ś.r., okres zasiłkowy obejmuje okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Przepisy art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r. stanowią, że dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, a dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c u.ś.r. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 24 lit. c u.ś.r., uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca przy ustalaniu kryterium dochodowego jako bazę traktuje więc rok kalendarzowy poprzedzający rok świadczeniowy.

Przyjęcie, że dochód członka rodziny ustala się m.in. w oparciu o przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest jedynie sposobem bardziej wszechstronnego, a zatem bardziej miarodajnego poznania sytuacji materialnej danej osoby i jej rodziny. Pozwala bowiem na dokonanie ustaleń odnoszących się do pewnego, dłuższego okresu czasu, a jednocześnie bliskiego dacie orzekania.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 3 u.ś.r., w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. W świetle ustępu 3a, w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Szczegółowe zasady ustalania łącznej kwoty zasiłków z dodatkami określa ust. 3b.

Natomiast, stosownie do art. 5 ust. 4b u.ś.r., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Treść przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r. wskazuje, iż uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jednym miesiącu (jednorazowo) nie wpływa na prawo do świadczenia rodzinnego, gdyż doliczeniu podlega dopiero dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Z kolei warunek osiągnięcia dochodu w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, nie jest jedynym warunkiem doliczenia dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Jest to warunek pierwszy. Drugim warunkiem wynikającym z art. 5 ust. 4b u.ś.r. jest warunek kontynuacji uzyskiwania dochodu osiągniętego zgodnie z warunkiem pierwszym także w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Na wykładnię analizowanego przepisu niejednokrotnie zwracały już uwagę sądy administracyjne w swoich orzeczeniach (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 860/19, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 909/19, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1061/19, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Po 481/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 495/19). Wyjaśnić należy, że wprowadzenie do przepisów ustawy pojęć dochodu uzyskanego, jak i dochodu utraconego służyło urealnieniu dochodu rodziny w dacie przyznawania świadczeń ale także w okresie faktycznego ich pobierania. Poza dochodem z roku "bazowego", tj. roku poprzedzającego rok świadczeniowy, ustawodawca przy ustalaniu kryterium dochodowego uznał, że z uwagi na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach, niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem wprowadzenia tych pojęć było nadto umożliwienie weryfikacji, czy już po przyznaniu świadczenia, w trakcie jego pobierania, nie nastąpiły w sytuacji dochodowej rodziny zmiany skutkujące brakiem podstaw do pobierania świadczenia. Z powyższego wynika, że ustawodawca miał na celu ustalenie dochodu na osobę w rodzinie w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom tego dochodu. Zastosowane rozwiązania prawne nie mają na celu, aby organy orzekały w oparciu o hipotetyczne dane, dotyczące sytuacji materialnej strony, odnoszące się do przeszłości, a wręcz przeciwnie, aby brały pod uwagę sytuację faktyczną, jak najbliższą dacie orzekania. Podkreślenia wymaga, że każdorazowo obowiązkiem organu, rozpoznającego wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku jest ustalenie prawa do świadczeń na podstawie dochodu jak najbardziej zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w dacie składania wniosku (por. wyroki NSA z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1914/1 i z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1283/14 oraz WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt II SA/Go 713/16).

W odniesieniu do kwestionowanego przez stronę obliczenia przez organy dochodu rodziny, Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie przed wydaniem decyzji organ I instancji posiadał informację, że skarżącej nie przysługuje zasiłek chorobowy (decyzja ZUS k. 28 akt admin.), a także że strona nie pobiera zasiłku macierzyńskiego (pismo ZUS k. 56 akt admin.). Wskazane okoliczności były podnoszone przez stronę w toku postępowania przed organem I instancji, a także w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Organy w żaden sposób nie odniosły się do wskazanych okoliczności, powołując się jedynie na fakt pozostawania skarżącej w zatrudnieniu w firmie [...] Sp. z o.o. Odnosząc się do powyższego Sąd – nie przesądzając o końcowym merytorycznym wyniku sprawy – wskazuje, że organy nie mogły pominąć wskazanych okoliczności.

Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca w treści art. 3 pkt 23 u.ś.r. wskazał, że utrata dochodu może wynikać także z utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Trzeba przy tym zauważyć, że pojęcie to nie ogranicza się jedynie do utraty samego wynagrodzenia, lecz obejmuje również utratę wszelkich jego składników i substytutów, takich jak dodatki, zasiłki i świadczenia, w tym także te, które są wypłacane z ubezpieczenia społecznego, o ile pozostają one w związku ze stosunkiem pracy. Pogląd ten przyjmowany jest również w orzecznictwie (por. II SA/Lu 106/11, II SA/Ol 163/09, II SA/Łd 331/08 II SA/Po 142/12). Nadto nie powinno ulegać wątpliwości, że świadczenie z tytułu korzystania z urlopu macierzyńskiego (zasiłek macierzyński) stanowi właśnie taki substytut wynagrodzenia związanego ze stosunkiem pracy. Zgodnie bowiem z art. 11 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) osoby pozostające w stosunku pracy objęte są obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym. Z kolei przepis art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 z późn. zm.) wyjaśnia, że tytułem ubezpieczenia chorobowego jest zatrudnienie lub inna działalność, w wyniku której powstaje obowiązek ubezpieczenia chorobowego. Ubezpieczenie to, jak sama nazwa ostatniej z powołanych ustaw wskazuje, obejmuje również prawo do zasiłku macierzyńskiego. Zasiłek ten co do zasady przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko (art. 29 ust. 1 pkt 1). Wreszcie, jak wynika z art. 31 tej ustawy miesięczny zasiłek choroby stanowi 100% podstawy, która w myśl art. 36 ust. 1 w zw. z art. 47 powołanej ustawy ustalana jest w oparciu o przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone co do zasady za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Z treści powołanych przepisów wynika zatem, że zasiłek macierzyński, tak jak i zasiłek chorobowy "wstępuje" w miejsce wynagrodzenia.

Natomiast w przedmiotowej sprawie skarżąca w okresie zatrudnienia nie pobierała zarówno zasiłku chorobowego, ani zasiłku macierzyńskiego. Organy obu instancji w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie rozważyły czy przyjęty dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (2900,09 zł) może być uznany za dochód długotrwale uzyskiwany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 487/19 (CBOSA) wskazał, że istotą przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r. jest "uzyskiwanie dochodu", nie zaś sam fakt zatrudnienia, a warunkiem jego zastosowania jest warunek tożsamości dochodu "uzyskanego" z dochodem uzyskiwanym w trakcie okresu świadczeniowego. Ustawodawca zakłada bowiem doliczenie wyłącznie dochodu długotrwale uzyskiwanego.

Zważyć należy, iż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r. poz. 735 - dalej jako: "k.p.a.") zasada prawdy obiektywnej, obligująca organy administracji publicznej do strzeżenia praworządności i wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Organy administracji mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie powinny dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, w tym zgłoszonych przez strony postępowania zarzutów. Realizacji wskazanej wyżej zasady służy między innymi uzasadnienie decyzji administracyjnej, które stanowi jej obligatoryjną część (art. 107 § 3 k.p.a.). Uzasadnienie z jednej strony ma na celu umożliwienie stronom postępowania poznanie motywów, którymi kierował się organ administracji wydając decyzję, a z drugiej strony kontrolę rozstrzygnięcia. Brak rozważań w przedmiocie niektórych aspektów faktycznych i prawnych sprawy, w szczególności podnoszonych przez strony postępowania, uniemożliwia poznanie stanowiska organu w tej kwestii, poddaje w wątpliwość sam fakt rozstrzygania w tym zakresie, a co za tym idzie, wyklucza kontrolę rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny i same strony postępowania. Podkreślić w przy tym należy, że motywy decyzji powinny być weryfikowalne przede wszystkim dla jej adresata. Strona ma prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanej decyzji. Staranność przekazywania stronie argumentów wykorzystywanych przy jej formułowaniu jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia i wskazuje, że sprawa została wyjaśniona i rozpatrzona wszechstronnie, z rozważeniem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności. W rozpoznawanej sprawie, wbrew wymogom wskazanych przepisów oraz argumentów skarżącej, organy zaniechały wyjaśnienia podnoszonych przez stronę okoliczności i zajęcia stanowiska w tym zakresie. Dopóki organy nie zweryfikują podnoszonych przez stronę okoliczności, Sąd nie może przeprowadzić całościowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Niepodjęcie przez organy orzekające czynności w przedstawionym powyżej zakresie, a mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie administracyjne mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując wymienione w niniejszym uzasadnieniu dotychczas popełnione uchybienia.