Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 499/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 58
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 30 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 23 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez P. Z. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej jako: organ) z dnia 23.09.2019 r., którą organ ten działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) [dalej: K.p.a.], art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) [dalej: ustawa o ARiMR] oraz na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2012, poz. 1164 ze zm.) [dalej: ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego] – utrzymał w mocy decyzję z dnia 12.07.2019 roku w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.

Zaskarżone rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 11.05.2012 r. skarżący zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2012.

W ramach wniosku strona zadeklarowała w sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku osiem działek ewidencyjnych, w tym działki ewidencyjne o numerach a, b oraz c. W sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych strona zgłosiła do płatności JPO (jednolita płatność obszarowa) siedem działek rolnych o łącznej powierzchni 5,12 ha, w tym m.in. działki rolne oznaczone literami [...] - 0,72 ha (działka ewidencyjna nr b) i [...] - 0,70 ha (działka ewidencyjna nr a).

W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej (która wykazała konflikt krzyżowy z innym producentem rolnym dla działki ewidencyjnej numer a o pow. 0,70 ha położonej w miejscowości [...], gmina [...]) w dniu 09.08.2013 roku do skarżącego zostało wystosowane wezwanie do złożenia wyjaśnień.

Równolegle w dniu 01.08.2012 r. skierowano wezwanie do L. L., które dotyczyło błędu kontroli krzyżowej dla działki ewidencyjnej nr a.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 20.08.2012 r. L. L. złożył oświadczenie, iż prowadził on prace polowe na działce nr a w roku 2011 i 2012. W oświadczeniu wskazał, iż dokonał zasiewu pszenżyta, które następnie wymarzło i w związku z tą okolicznością L. L. wstąpił o przyznanie pomocy de minimis. Na powyższą okoliczność załączył protokół komisji szacującej szkody. Jednocześnie L. L. dostarczył oświadczenie świadka, to jest J. S., iż na spornej działce ewidencyjnej prace polowe były wykonywane przez L. L., natomiast skarżący zdaniem J. S. nie wykonywał na powyższej działce żadnych prac polowych.

Natomiast na ww. wezwanie z dnia 09.08.2012 r. strona nie stawiła się, a także nie złożyła żadnych wyjaśnień.

W dniu 13.12.2012 r. do skarżącego zostało wystosowane przez Kierownika Biura Powiatowego w [...] wezwanie dotyczące błędu kontroli krzyżowej dla działki ewidencyjnej nr b – wezwanie zostało doręczone w trybie zastępczym, strona nie ustosunkowała się do niego.

Odnośnie ww. działki nr b Z. P. złożył korektę wniosku z dnia 17.12.2012 r. oraz oświadczenie z dnia 17.12.2012 r., w których to dokumentach potwierdza fakt użytkowania działki ewidencyjnej nr b na powierzchni 0,54 ha.

Na wezwanie organu, świadek A. Z. złożył oświadczenie, iż nie jest on w stanie potwierdzić, czy też zaprzeczyć, że strona wykonywała jakiekolwiek prace polowe na działkach ewidencyjnych nr b i a.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku decyzją z dnia 09.05.2013 r. odmówił przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup upraw podstawowych oraz przyznał płatność cukrową w wysokości 2189,89 zł.

W uzasadnieniu wskazano między innymi, że płatność została odmówiona ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią działek rolnych deklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Ustalono, iż skarżący nie użytkował rolniczo działek ewidencyjnych nr b i nr a na łącznej powierzchni 1,24 ha, natomiast działka rolna [...], która stanowi niespójny obszar w wyniku czego powstały dwa obszary, z których żaden nie spełniał wymogu minimalnej powierzchni działki rolnej to jest powierzchni 0,10 ha, została wykluczona w całości, to jest na powierzchni 0,19 ha. W związku z powyższym powierzchnia zawyżenia wyniosła 1,43 ha, co stanowiło w stosunku do deklarowanej powierzchni 5,12 ha zawyżenie o 38,7534%. Zgodnie z przepisem art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w przypadku jeżeli różnica między powierzchnia zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzona przekracza 20% lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się płatności w danym roku.

Strona od powyższej decyzji z dnia 9.05.2013 r. wniosła odwołanie.

Decyzją z dnia 20.09.2016 r. Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, a to z uwagi na przekazane wraz z odwołaniem nowe dowody z dokumentów, które winny zostać ocenione przez organ I instancji.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku ponownie rozpatrzył cały materiał dowodowy zgromadzony w poprzednio prowadzonym postępowaniu, argumenty skarżącego i przedstawione przez niego dokumenty w odwołaniu od poprzednio wydanej decyzji, a także inne dowody z dokumentów dostarczane przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Organ I instancji uznał, że żaden z przedłożonych przez stronę dokumentów nie ma znaczenia w prowadzonym postępowaniu o przyznanie płatności obszarowych na rok 2012, gdyż dotyczy innych lat bądź kwestii własności czy też danych w ewidencji, które w tym przypadku pozostają bez znaczenia. Natomiast kwestie ortofotomapy są znane organowi z urzędu. Podkreślono, że w piśmie do Departamentu Baz Referencyjnych skarżący został poinformowany o obowiązku nanoszenia zmian zaistniałych na gruncie podczas obrysowywania załączników graficznych, aby uniknąć wszelkich nieprawidłowości w wypłacanych na rzecz rolnika środków.

Wyjaśniono, że organ I instancji odmówił przeprowadzenia dowodów z przesłuchania zawnioskowanych przez stronę świadków. L. L. składał w sprawie wyjaśnienia jako strona konfliktu kontroli krzyżowej, J. S. złożył jednoznaczne oświadczenie podczas poprzednio prowadzonego postępowania. Kategorycznie oświadczył wówczas, że działka a jest uprawiana przez L. L., oraz że skarżącego na tym polu nie widział. Skarżący nie skorzystał wówczas z przysługującego mu prawa do czynnego udziału w postępowaniu. W ocenie organu I instancji strona nie przedstawiła żadnych nowym argumentów, które postawiłyby w wątpliwość wiarygodność oświadczeń L. L. oraz J. S. w niniejszej sprawie. Wskazano dalej, że Burmistrz Miasta [...], nie posiada wiedzy, która mogłaby przyczynić się do wyjaśnienia niniejszej sprawy, co potwierdzają załączone przez stronę pisma Burmistrza Miasta [...] z dnia 17.01.2017 roku. Prowadzone przez Burmistrza Miasta [...] postępowanie podatkowe obwarowane jest innymi przepisami prawa materialnego, a sama umowa dzierżawy zawarta pomiędzy ANR a skarżącym (załączona do akt sprawy przez stronę dnia 02/12/2016r.) w § 6 ust. 1 wskazuje na obowiązek uiszczania danin publicznych przez dzierżawcę. Tak więc nie można przenieść ustaleń poczynionych przez inny organ w innym postępowaniu na postępowanie toczące się przed organem ARiMR, gdyż dotyczą zupełnie innych kwestii.

Organ stwierdził, że cała załączona przez skarżącego dokumentacja dotycząca zawarcia, trwania, przedmiotu oraz rozwiązania i wzajemnych, zaspokojonych lub nie, roszczeń z tytułu umowy dzierżawy z dnia 21.06.2004 r. pozostaje bez znaczenia dla toczącego się postępowania o przyznanie płatności obszarowych na rok 2012. Stanowisko organu wynika przede wszystkim z faktu, że nigdy, tak w toku tego, jak i innych postępowań dotyczących kolejnych lat, nie był kwestionowany tytuł prawny skarżącego do działek nr b, a, d. Wnioskodawca wielokrotnie wykazywał się tytułem prawnym do spornych działek i wywodził z niego swoje prawo do przyznania mu pomocy. Organ Agencji podkreślił, że w sprawach obszarowych bada jednak nie stan prawny nieruchomości lecz okoliczność rolniczego użytkowania zgłoszonych do płatności gruntów przez wnioskodawcę. Zgodnie bowiem z przyjętą regulacją prawną, płatności obszarowe winny zostać przyznane faktycznemu posiadaczowi gruntów rolnych, użytkującemu rolniczo, choćby nawet nie posiadał żadnego tytułu prawnego do zawnioskowanych gruntów. Kwestie wzajemnych rozliczeń między właścicielem, dzierżawcą czy bezumownym użytkownikiem pozostają poza sferą zainteresowań i kompetencji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Podobnie - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 11.08.2010r., oddalający skargę strony na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 18.03.2010r., nr [...] dotyczy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 i nie zawiera okoliczności, które miałyby istotne znaczenie dla sprawy na rok 2012.

Organ nie znalazł również podstaw do powołania na świadków wnioskowanych przez stronę osób: A. B., M. Z., A. F., R. P. - to faktycznie aktualni lub byli pracownicy ARiMR, jednak okoliczności rozpatrywania wszystkich spraw prowadzonych w biurze powiatowym znane są organowi z urzędu i nie wymagają przeprowadzania dowodów osobowych w tym przedmiocie.

Zdaniem organu przesłuchanie F. J. oraz innych pracowników byłej Agencji Rynku Rolnego na okoliczność stanu dzierżawionych działek nie wniesie niczego istotnego do sprawy, gdyż umowa dzierżawy została zawarta w 2004 r., zatem informacje na temat stanu działek w chwili zawierania umowy mogą być diametralnie różne od stanu działek w okresie późniejszym. Co więcej stan działek oddanych przez ANR w dzierżawę z założenia powinien ulec polepszeniu, gdyż w takim celu umowy te były zawierane.

Dnia 24.02.2017 roku skarżący złożył Oświadczenie, w którym stwierdził, że działki b i a i d były kontrolowane przez komisję ds. szacowania szkód oraz, że Komisja widziała, że są uprawiane przez stronę, co w rozumieniu strony potwierdza również ww. decyzja SKO z dnia 30.03.2016 r.

Odnosząc się do powyższych materiałów, organ I instancji wskazał, że szacowanie szkód odbywało się na podstawie oświadczeń stron o powierzchniach zasiewów w danym gospodarstwie, co potwierdził Burmistrz Miasta [...] w piśmie z dnia 17.01.2017 r. (pismo załączone przez stronę dn. 13.04.2017 r.). Zauważył także, że ww. Oświadczenie w swej treści nie wskazuje nr działek ewidencyjnych, na których doszło do strat, a jedynie łączną powierzchnię. Tak więc, w ocenie organu, bezzasadnym pozostaje również powołanie na świadków, wg żądania strony, osób ze składu Komisji jak również samego Burmistrza [...], czy też Wojewody Opolskiego.

Z kolei powołana decyzja SKO, dotyczy postępowania podatkowego, i w żadnej mierze nie odnosi się do faktycznego użytkowania. Pozostaje więc bez znaczenia dla niniejszego postępowania. Jako załącznik do pisma z dnia 24.02.2017r. (data wpływu do BP: 24.02.2017 r.) strona wniosła do sprawy Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29.04.2008 r., sygn. akt II SA/Op 64/08, którym to wyrokiem WSA po rozpoznaniu sprawy ze skargi wnioskodawcy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21.10.2007 r., w przedmiocie zasiłku celowego - uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 05.09.2007 r. – z ww. wyroku wynika, że skarżący ubiegał się o przyznanie zasiłku celowego w celu złagodzenia skutków suszy, która wystąpiła w roku 2006. Wobec tego, zdaniem organu, ustalenia poczynione odnośnie roku 2006, z przyczyn oczywistych nie mogą mieć istotnego znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku obszarowego na rok 2012.

Ponadto w związku z przedłożonymi dokumentami oraz podnoszonymi przez stronę nieprawidłowościami w zakresie działki a, organ I instancji zwrócił się o udostępnienie przez ANR Odział w Opolu kopii Operatu szacunkowego z dnia 17.12.2014 r. oraz innych dokumentów posiadanych przez ANR, a wskazujących na stan faktyczny działek nr a, b, d.

Dnia 13.06.2017 r. ANR przekazała kopie operatu szacunkowego z dnia 17.12.2014 r. wraz z protokołami z kontroli terenowych z dnia 27.10.2014 r. Dane zawarte w Operacie Szacunkowym potwierdziły informacje o występujących zadrzewieniach i zakrzewieniach na działce a na powierzchni 0,40ha (na podstawie pomiaru z ortofotomapy w skali 1:1000, uzyskanej z portalu www.mapy.geoportal.gov.pl), która stanowi teren leśny. Działka ewidencyjna b jest określona jako obszar użytków rolnych "R" Działka ewidencyjna a - częściowo obszary użytków rolnych "R", częściowo obszary lasów "ZL". Według studium łączna powierzchnia działek ewidencyjnych b i a oznaczonych jako użytki rolne wynosi 1,19 ha natomiast część działki a oznaczono jako obszary leśne o powierzchni około 0.40ha.

Biorąc pod uwagę materiał dowodowy w sprawie ustalono, że wiek drzew wykazany w Operacie Szacunkowym z dnia 17.12.2014 r. wskazuje jednoznacznie o braku możliwości użytkowania działki ewidencyjnej a na powierzchni 0,70 ha (wskazanej przez wnioskodawcę we wniosku na rok 2012).

W celu określenia faktycznej powierzchni możliwej do użytkowania MKO na działce ewidencyjnej a ark. mapy [...] obręb [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku zlecił przeprowadzenie wizji lokalnej działki.

W wyniku przeprowadzonej wizji lokalnej działki referencyjnej [...] ustalono zmierzoną powierzchnię 0,54 ha. Pomiaru dokonano odbiornikiem GPS nazwa i model MOBILE MAPPER 300.

W celu dokonania wyczerpujących czynności w celu ustalenia faktycznego użytkownika działek będących przedmiotem konfliktu krzyżowego wezwano wskazanych przez stronę świadków mających, zdaniem strony, wiedzę na temat użytkowania spornych działek.

Wezwani świadkowie P. S., W. N., J. S. nie stawili się na wezwanie, zatem rozpatrzono sprawę w oparciu o posiadane dowody.

Po analizie całokształtu materiału dowodowego ustalono, iż działki ewidencyjne b i a w roku 2012 podlegały konfliktowi krzyżowemu, a materiał dowodowy wskazuje na użytkowanie przez drugą stronę konfliktu. W związku z powyższym deklarowana powierzchnia ww. działek ewidencyjnych podlega wykluczeniu w całości z płatności.

W dniu 22.03.2018 r. strona ponownie złożyła pismo, w którym żądała przeprowadzenia dowodu w sprawie w formie kontroli na miejscu działek nr e, b, c, d. Organ jednak uznał, że skoro sprawa dotyczy 2012 r. to przeprowadzenie kontroli na miejscu w roku 2017 nie przyczyni się do wyjaśnienia sprawy.

Organ wyjaśnił, iż w pierwotnym postępowaniu nie przeprowadzono kontroli na miejscu, gdyż konflikt dotyczył osoby faktycznie użytkującej sporne działki o nr a, b, a kontrola na miejscu nie przyczyniłaby się do wyjaśnienia tej kwestii, ponadto dostarczone w tej sprawie dowody i bierność strony postępowania w trakcie jego trwania w I etapie postępowania przed jego zawieszeniem na wniosek strony, w ocenie Kierownika BP ARiMR w Kluczborku dostatecznie tę kwestię wyjaśniały.

W dniu 8.05.2018 r. skarżący przedłożył kolejne dokumenty (wymienione na str. 10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Organ stwierdził, że złożone dokumenty nie mają znaczenia w sprawie.

W wyniku powyższego, w dniu 12.07.2019 roku Kierownik Biura Powiatowego w Kluczborku wydał decyzję mocą której odmówił przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych. Powyższą decyzją przyznano płatność cukrową w wysokości 2 189,89 zł.

Przyczyną odmowy przyznania płatności JPO i płatności UPO były stwierdzenie rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku w ramach danej grupy upraw, a powierzchnią ustaloną w postępowaniu wyjaśniającym z płatności wykluczono działki ewidencyjne nr: a, b i f. Wskazano , iż procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności JPO wynosi 45,8689 % a dla płatności UPO wynosi 40,4558%, co uzasadniało odmowę płatności.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 23.09.2019 r.

W uzasadnieniu wskazał na przepisy mające zastosowanie w sprawie, a to art. 1, art. 2 pkt 1, art. 3 ust. 1-3, art. 7 ust. 1 i ust. 4 pkt 1, art. 30 ust. 1 pkt 1, ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 26 ust. 1, art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009".

Wyjaśnił kolejno, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej na rok 2012 zadeklarował do przyznania tejże płatności gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 5,12 ha, w tym działkę rolną B o powierzchni 0,72 ha położoną na działce ewidencyjnej o identyfikatorze [...], działkę rolną [...] o powierzchni 0,70 ha położoną na działce ewidencyjnej o identyfikatorze [...]. W efekcie kontroli administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie faktycznego użytkownika wykluczono działki ewidencyjne o identyfikatorze [...] o powierzchni 0,72 ha i działki ewidencyjnej o identyfikatorze [...] o powierzchni 0,70 ha oraz w oparciu o dane powierzchni ewidencyjno- gospodarczej (PEG) wykluczono działkę ewidencyjną o identyfikatorze [...] o powierzchni 0,19 ha.

Zaznaczył, iż warunkiem ubiegania się o płatności bezpośrednie jest m.in. zgłoszenie do płatności gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. W ustawie o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w znaczeniu cywilnoprawnym, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu art. 336-352 k.c. Można wskazać m. in.: posiadanie samoistne i zależne, posiadanie w dobrej wierze i w złej wierze, posiadanie wadliwe i niewadliwe, posiadanie zgodne z prawem i niezgodne z prawem. Pojęcie posiadania, jakie ma na myśli ustawodawca na gruncie powołanej ustawy o płatnościach ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Innymi słowy pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów. W tym przypadku na dzień 31 maja 2012 roku faktycznym posiadaczem gruntów, tj. działki ewidencyjnej nr a i b nie był skarżący.

Podkreślił, iż argumenty strony podnoszone w trakcie postępowania przed organem I instancji, a dotyczące prawnego posiadania nie mogą zostać uwzględnione, gdyż jak wyżej wskazano posiadanie ma charakter faktyczny i nie musi być związane z tytułem prawnym do nieruchomości (np. bezumowne posiadanie), także dobra czy zła wiara nie jest kluczowym elementem przesądzający o tym czy mamy do czynienia z posiadaniem. Przez nabycie posiadania należy rozumieć objęcie rzeczy we władanie faktyczne przez osobę. Zdaniem organu odwoławczego dla ustalenia posiadania konieczne jest aby osoba, która staje się posiadaczem łączyła dwie cechy: władztwo faktyczne nad rzeczą (corpus) i zamiar władania w swoim imieniu (animus). Każde zdarzenie, które prowadzi do nabycia władztwa faktycznego nad rzeczą, które jest zgodne z prawem, jak i nie zgodne z prawem, o ile towarzyszy mu objęcie rzeczy we władanie z zamiarem posiadania dla siebie stanowi nabycie posiadania. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż to druga strona konfliktu kontroli krzyżowej decydował o sposobie uprawy spornych działek.

Zatem płatności przysługują osobie będącej posiadaczem gruntu rolnego (właścicielem, dzierżawcą, użytkownikiem, najemcą, zarządcą, zastawnikiem lub tym, kto w inny sposób je wykorzystuje). Pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 08.11.2005r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym na podstawie tytułu prawnego) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, czy też składa wniosek jedynie w przekonaniu, iż jest on uprawniony do płatności z racji bycia właścicielem danego gruntu, czy też posiadającym inny tytuł prawny do zgłaszanego gruntu.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy organ wskazał, iż na skutek wniosku strony o przyznanie płatności na 2012 rok Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku podjął czynności weryfikujące złożony wniosek. W toku tych czynności stwierdzono, że zadeklarowana we wniosku powierzchnia gruntów rolnych położona na działce ewidencyjnej o identyfikatorze [...] została zadeklarowana również przez innego rolnika, o czym skarżący został powiadomiony wezwaniem z dnia 9.08.2012 roku. W wyniku ustaleń poczynionych przez organ I instancji pozyskano m.in. korektę wniosku o przyznanie płatności na 2012 r. L. L. wraz z oświadczeniem, w którym potwierdził on wykonywanie prac polowych na działce nr a w roku 2011 i 2012, a także poinformował, że składa wniosek o przyznanie pomocy de minimis do którego załączył protokół komisji szacującej szkody oraz oświadczenie J. S. z dnia 20.08.2012 roku. Opisane wyżej dowody wraz z wyjaśnieniami złożonymi przez innego rolnika zgłaszającego sporną działkę do płatności – L. L. zostały przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku ocenione, co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji.

Natomiast dnia 14.08.2017 r. otrzymano z wiadomość mailową od skarżącego. W mailu strona wniosła o dopuszczenie jako dowodu "protokołu do pomocy de minimis" oraz o przesłuchanie w charakterze świadka J. S. oraz A. Z. Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie kontroli na miejscu celem zweryfikowania protokołu ze strat oraz powierzchni działek rzeczywiście użytkowanych rolniczo.

Dnia 18.12.2012 roku otrzymano z Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] korektę wniosku wraz z oświadczeniem Z. P. złożone w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień w związku z błędem kontroli krzyżowej dla działki ewidencyjnej b. Z. P. potwierdził, iż od jesieni 2011 roku użytkował działkę b położona w [...] na powierzchni 0,54 ha.

Przesłuchany na wniosek strony A. Z. złożył oświadczenie z którego wynika, iż nie jest on w stanie potwierdzić, czy strona wykonywała jakiekolwiek prace polowe na działkach ewidencyjnych nr b i a, gdyż działki te nie leżą w okolicy jego działek rolnych, a on sam "nie chodzi po polach i nie sprawdza kto je użytkuje".

W ocenie organu zebrane dowody potwierdzają, że L. L. w 2012 roku użytkował rolniczo działkę ewidencyjną o identyfikatorze [...], a działkę ewidencyjną o identyfikatorze [...] użytkował rolniczo Z. P. Zdaniem organu wyjaśnienia L. L. w zakresie działki ewidencyjnej nr a wraz z oświadczeniami A. Z., J. S. oraz oświadczenia Z. P. w zakresie działki ewidencyjnej nr b są spójne, dają jasny obraz stanu faktycznego sprawy. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił dowodów świadczących o tym, iż użytkował rolniczo w roku 2012 sporne działki, tj. prowadził na nich uprawę pszenżyta zgodnie z deklaracją we wniosku. Do powyższego zobowiązuje stronę treść art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ podkreślił, że całokształt dokumentacji przedstawionej przez skarżącego na etapie prowadzonego postępowania przed organem I i II instancji, w kontekście wymogu zawartego w art. 3 ust. 3 ww. ustawy był nieprzydatny i niepotwierdzający faktu użytkowania w roku 2012 spornych działek. W szczególności, iż przedłożone przez stronę dowody pomijają bądź wskazują właściciela/ dzierżawcę przedmiotowych działek rolnych bądź odnoszą się do innych okresów ich użytkowania niż rok 2012. Jednocześnie zauważył, iż strona nie przedstawiła żadnych świadków, którzy mogliby potwierdzić fakt użytkowania przez nią spornych gruntów, co więcej wskazani przez nią świadkowie wręcz nie potwierdzili tej okoliczności (A. Z.), bądź nie odpowiedzieli na wskazane wezwanie (W. N. i P. S.).

Organ odwoławczy zweryfikował ponownie uprawnienie do płatności dla wszystkich działek rolnych zgłoszonych do płatności JPO, UPO stwierdził iż wyliczenia organu I instancji nie wykazują uchybień, co szczegółowo omówiono na str. 16 uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

We wniesionej skardze strona zakwestionowała zaskarżoną decyzję, nie wskazując jednak na naruszenie konkretnych przepisów. W uzasadnieniu skargi skarżący oświadczył, iż nie użytkował spornych działek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaznaczając, że jak wynika z treści skargi strona skarżąca nie neguje rozstrzygnięcia organu II instancji.

Na rozprawie przeprowadzonej przed tut. Sądem w dniu 15.01.2020 r. skarżący na pytanie Sądu czy użytkował w spornym roku przedmiotowe działki oświadczył, że nie ma pojęcia, które działki użytkował. Dodał, że w ramach wcześniej uzyskiwanych płatności nie były podnoszone argumenty, które obecnie stanowią podstawę do odmowy przyznania płatności z uwagi na wskazywane przez organ poszczególne stwierdzone przez niego nieprawidłowości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej jako: [p.p.s.a.], zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Rozpatrując sprawę na podstawie tych kryteriów, Sąd stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu podlega decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 23.09.2019 r. dotycząca:

- odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych;

- przyznania płatności cukrowej w wysokości 2189,89 zł.

Ze stanu sprawy wynika, że skarżący złożył w dniu 11.05.2012 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej na rok 2012 , w którym zadeklarował do przyznania tejże płatności gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 5,12 ha, w tym działkę rolną [...] o powierzchni 0,72 ha położoną na działce ewidencyjnej o identyfikatorze [...], działkę rolną [...] o powierzchni 0,70 ha położoną na działce ewidencyjnej o identyfikatorze [...]. W efekcie kontroli administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie faktycznego użytkownika wykluczono działki ewidencyjne o identyfikatorze [...] o powierzchni 0,72 ha i działki ewidencyjnej o identyfikatorze [...] o powierzchni 0,70 ha oraz w oparciu o dane powierzchni ewidencyjno- gospodarczej (PEG) wykluczono działkę ewidencyjną o identyfikatorze [...] o powierzchni 0,19 ha.

Zatem płatność została odmówiona ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią działek rolnych deklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną w toku postępowania. Ustalono, iż skarżący nie użytkował rolniczo działek ewidencyjnych nr b i nr a na łącznej powierzchni 1,24 ha, natomiast działka rolna, która stanowi niespójny obszar w wyniku czego powstały dwa obszary, z których żaden nie spełniał wymogu minimalnej powierzchni działki rolnej, to jest powierzchni 0,10 ha, została wykluczona w całości, na powierzchni 0,19 ha.

W przypadku uprawnienia do płatności JPO, powierzchnia wykluczona wyniosła 1,43 ha, co stanowiło w stosunku do deklarowanej powierzchni 5,12 ha, różnicę procentową 45,8689%.

W odniesieniu do uprawnienia UPO, powierzchnia wykluczona wyniosła 1,42%, co stanowiło w stosunku do deklarowanej powierzchni 4,93 ha, różnicę procentową 40,4558%. Powyższe uzasadniało odmowę przyznania płatności w danym roku.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu wynikające z zaskarżonej decyzji było prawidłowe, a stwierdzone uchybienia nie miały istotnego na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy omówić prawidłowo powołaną przez organ w zaskarżonej decyzji podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego akt ten określa:

1) zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, wsparcia specjalnego oraz płatności do upraw roślin energetycznych, określonych w przepisach:

a) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/200b, (WE) nr 378/ 2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 73/ 2009",

b) tytułu IV rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1120/2009",

c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 27), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1121/2009",

d) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009",

e) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1782/2003", w zakresie określonym w art. 146 rozporządzenia nr 73/2009,

f) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004, str. 1, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1973/2004", w zakresie określonym w art. 96 ust. 1 i art. 97 rozporządzenia nr 1121/2009;

2) zasady i tryb:

a) przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego,

b) przeprowadzania kontroli,

c) wypłaty rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego - w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, działką rolną jest działka w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, gdzie działka oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria wyznaczania granic działki rolnej.

Stosownie do treści art. 3 ust. 1-3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

3. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Wedle art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; zgodnie z załącznikiem VII do rozporządzenia Komisji WE/nr 1121/2009 minimalna powierzchnia gospodarstwa do której można naliczyć płatność wynosi 1 ha.

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

1a. Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

2. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) (uchylony)

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

3) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa),

- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Zgodnie z ust. 4 pkt 1 omawianego artykułu wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności.

W myśl art. 30. ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a.

Kontrole administracyjne przeprowadzane są w oparciu o System identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., wedle którego System identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000.

Wedle art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności.

Zgodnie z art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009 jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcje 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru, jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym, zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.

Z powyższych przepisów wynika, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością. Istotną przesłanką decydującą o przyznaniu płatności jest rzeczywiste posiadanie (użytkowanie) gruntów rolnych osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, a zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia, nie wystarczy być posiadaczem samoistnym w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9.01.2019 r., sygn. akt I ACa 257/18, źródło: Lex).

Dodatkowo dla przyznania płatności miarodajne jest posiadanie gruntu na dzień 31 maja roku, którego wniosek o płatności dotyczy, faktyczne wykonywanie zabiegów agrotechnicznych (czynienie nakładów na te zabiegi), a nie tytuł prawny do gruntu lub tytuł prawny do władania nim. W związku z tym najistotniejszym w tym wypadku jest zbadanie, kto rzeczywiście władał gruntem, a nie kto legitymował się tytułem prawnym do władania nim (zob. m.in. wyrok NSA z 18.10.2016 r., sygn. II GSK 375/16, dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał i nie prowadził na nich upraw (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 14.07.2016 r., sygn. akt III SA/Lu 176/16).

Natomiast rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej (czyli m.in. rolniczo użytkuje grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności), przysługują płatności uzupełniające.

Tym samym warunkiem uzyskania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej było m.in. rolnicze użytkowanie przez skarżącego wskazanych we wniosku o płatność gruntów.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że organy rozpatrując wniosek strony o przyznanie płatności obowiązane były do uwzględnienia okoliczności faktycznych dotyczących tego, czy to skarżący rzeczywiście w spornym roku użytkował rolniczo przedmiotowe grunty.

Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji, za takim rozumieniem mających zastosowanie w sprawie przepisów niewątpliwie przemawia fakt, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 08.11.2005r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05).

Wskazać w tym miejscu należy na charakter i specyfikę postępowania dowodowego w zakresie spraw dotyczących przyznania płatności obszarowych, uregulowanych ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.12.2019 r., sygn. akt I GSK 1538/18) podnosi się, że: "Treść art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach jednoznacznie wskazuje obowiązki organów w ramach prowadzonych przez nie postępowań. Odnoszą się one przede wszystkim do postępowania wyjaśniającego i stanowią ograniczenie zasad kodeksowych zwłaszcza art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W tych postępowaniach organ ma rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ale to nie na nim ciąży obowiązek podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Efektem takiego uregulowania jest wyłącznie art. 7 i art. 77 k.p.a. w sprawach o płatności (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1077/11, LEX nr 1387049). Stanowiąc w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1733/11, LEX nr 1291799)."

W realiach przedmiotowej sprawy ujawniono istotną okoliczność wskazującą na wystąpienie konfliktu krzyżowego w odniesieniu do ujętych we wniosku strony działek nr b i nr a, co do których wnioski o przyznanie płatności złożyli inni producenci rolni. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie w sposób bezsporny wynika, że obie działki (a i b), w stosunku do której skarżący wystąpił o przyznanie płatności, nie były użytkowane i uprawiane przez skarżącego. W konsekwencji prawidłowo rozpoznano wniosek, stosując przewidziane przepisami prawa sankcje.

Odnośnie działki ewidencyjnej nr a w dniu 20.08.2012 r. L. L. złożył oświadczenie, iż prowadził on prace polowe na działce nr a w roku 2011 i 2012. W oświadczeniu wskazał, iż dokonał zasiewu pszenżyta, które następnie wymarzło i w związku z tą okolicznością L. L. wstąpił o przyznanie pomocy de minimis. Na powyższą okoliczność załączył protokół komisji szacującej szkody. Pozyskano również wniosek L. L. o przyznanie płatności na 2012 r. Powyższe okoliczności potwierdził także świadek J. S., który podał, iż na spornej działce ewidencyjnej prace polowe były wykonywane przez L. L., natomiast skarżący zdaniem J. S. nie wykonywał na powyższej działce żadnych prac polowych.

Co do działki ewidencyjnej nr b z materiału dowodowego wynika, że Z. P. potwierdził, iż od jesieni 2011 roku użytkował działkę b położoną w [...] na powierzchni 0,54 ha. Wraz z oświadczeniem złożył on korektę wniosku o przyznanie płatności na 2012 rok.

Zdaniem Sądu podzielić należy stanowisko organów, że strona nie przedstawiła żadnych argumentów i dowodów, które skutecznie podważyłby ustalenia organów w zakresie rzeczywistego użytkowania deklarowanych działek, nie budzi zatem wątpliwości wiarygodność oświadczeń wyżej wskazanych osób złożonych w niniejszej sprawie. Natomiast organy dokonując ustaleń wskazały dowody, na których oparły te ustalenia jak również wypowiedziały się dlaczego nie przeprowadziły dowodów wnioskowanych przez skarżącego.

Jednocześnie podkreślić należy, że w świetle przytoczonych powyższej regulacji prawnych, w zakresie uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego posiadania i użytkowania (uprawy) deklarowanych działek. Może to dotyczyć również także bezumownego korzystania z gruntów, zatem wnioskodawca winien udowodnić nie tytuł prawny do danej nieruchomości (w niniejszej sprawie okoliczność ta nie była kwestionowana) – a faktyczne jej użytkowanie, fakt władania nią.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że w przedmiotowej sprawie ciężar dowodu w zakresie wykazania użytkowania rolniczego ww. działek obciąża podatnika. Organy nie mają obowiązku podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a jedynie winny rozpatrzeć przedłożony przez rolnika wniosek i wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności spełnia warunki do ich otrzymania.

Nie można tu pominąć także i tej kwestii, że w skardze skarżący wprost przyznał, że nie użytkował wskazanych działek, a na rozprawie przeprowadzonej przed tut. Sądem w dniu 15.01.2020 r. wskazał, że: "nie ma pojęcia, które działki użytkował w spornym roku". Skarżący ani w toku postępowania przed organami, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawił dowodów na to, że ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji są nieprawidłowe, niezgodne ze stanem faktycznym sprawy. Liczne przedłożone przez stronę materiały (m.in.: pisma, zdjęcia, operaty szacunkowe) nie dotyczyły niniejszego postępowania, nie były dowodami, które mogłyby przyczynić się do podważenia ustaleń poczynionych w sprawie.

Materiał dowodowy jak i wyjaśnienia skarżącego wskazują zatem, że nie użytkował on rolniczo spornych działek w 2012 r., przez co zasadnie zostały one wykluczone przez organ w całości w zakresie przyznania wnioskowanych płatności. W ocenie Sądu ustalenia organów odnoszące się do tej zasadniczej kwestii spornej znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz mają odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach prawa materialnego, zaś podniesione przez skarżącego zarzuty, sprowadzają się w istocie do polemiki z treścią zaskarżonej decyzji. Organ szczegółowo i obszernie przedstawił stan faktyczny sprawy, jak i podstawę prawną rozstrzygnięcia, z przytoczeniem mających zastosowanie przepisów prawa materialnego. Ponadto w sposób drobiazgowy odniósł się do zarzutów odwołania, a także do wszystkich dowodów, pism, załączonych przez skarżącego w toku postępowania. Prawidłowo w ocenie Sądu wywiódł organ, że liczna dokumentacja przedłożona przez skarżącego nie potwierdza, iż użytkował on rolniczo ww. działki w 2012 r. Trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, że cała załączona przez skarżącego dokumentacja dotycząca zawarcia, trwania, przedmiotu oraz rozwiązania i wzajemnych, zaspokojonych lub nie, roszczeń z tytułu umowy dzierżawy z dnia 21.06.2004 r. pozostaje bez znaczenia dla toczącego się postępowania o przyznanie płatności obszarowych na rok 2012.

Jak już wyjaśniono powyżej, w sprawie nie ma znaczenia kto posiadał tytuł prawny do spornych działek. Dla uzyskania płatności istotne znacznie ma faktyczne użytkowanie rolnicze działek, co nie miało miejsca w przypadku skarżącego.

Nie ma znaczenia dla sprawy dokumentacja dotycząca innych lat niż 2012, podobnie jak i dokumentacja dotycząca bądź kwestii własności czy też danych w ewidencji, które w tym przypadku pozostają bez znaczenia.

W szczególności dołączona przez stronę dokumentacja zdjęciowa również w żaden sposób nie potwierdza, aby to on użytkował rolniczo sporne działki w 2012 r. - zdjęcia są niewyraźne, nie ma jednoznacznych dowodów na to, że przedstawiają one sporne działki oraz że zostały zrobione w roku, którego dotyczy niniejsze postępowanie. Zasadnie stwierdził organ, iż wydruk ze strony www.geoportal.gov.pl zawiera informację ogólną o tym, że prowadzone przez Agencję Systemy Identyfikacji Działek Rolnych LPIS, zawierają dane o charakterze katastralnym. Nie zawiera żadnych danych odnoszących się do przedmiotu niniejszego postępowania. Fragment opinii rzeczoznawcy zawiera, co prawda, w swojej treści informacje o działce b i działce a, jednak nie wskazuje, jakiego okresu opinia dotyczy. Protokół kontroli terenowej z dnia 23.02.2015 r. Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w Opolu Sekcji Zamiejscowej Gospodarowania Zasobem w [...] dotyczy stanu działki a w roku 2015, wobec czego pozostaje bez znaczenia dla postępowania o przyznanie płatności na rok 2012. Przedłożona decyzja SKO z dnia 30.03.2016 r. dotyczy podatku leśnego od działek b, a, g z k.m. [...] za 2014 r. – również nie stanowi dowodu, że strona użytkowała rolniczo sporne działki w 2012 r.

Na podstawie załączonego pisma z UM w [...] organy trafnie wywiodły, iż OŚWIADCZENIE strony, dotyczące powierzchni upraw wymagających ponownego obsiewu w wyniku wystąpienia ujemnych skutków przezimowania, potwierdzone przez komisję powołaną Zarządzeniem nr [...] Wojewody Opolskiego z dnia 10 czerwca 2010 roku, pozostaje bez wpływu na sprawę, gdyż Komisja dokonywała szacowania strat na podstawie oświadczeń zainteresowanych, a samo ww. Oświadczenie w swej treści nie wskazuje nr działek ewidencyjnych, na których doszło do strat, a jedynie ich łączną powierzchnię. Zdaniem Sądu zasadnie także stwierdził organ, że dla wyniku sprawy dotyczącej 2012 r. nie mają wpływu dane pochodzące z operatu szacunkowego z dnia 17.12.2014 r. wraz z protokołami z kontroli terenowych z dnia 27.10.2014 r. W żaden sposób nie odnoszą się do okoliczności, które dotyczyłby stanu spornych gruntów w roku 2012, objętym wnioskiem skarżącego.

Uzupełniająco Sąd wskazuje, że powołany przez skarżącego, wydany uprzednio w jego sprawie prawomocny wyrok WSA w Opolu z dnia 11.08.2010 r. sygn. akt I SA/Op 241/10, oddalający skargę strony na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 18 marca 2010r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 r., również nie potwierdza zasadności stanowiska strony. Z lektury uzasadnienia ww. wyroku wynika, iż w sprawie tej sporna była m.in. kwestia, czy skarżący użytkował rolniczo w 2009 r. działkę nr a. Sąd w powołanym wyroku podzielił stanowisko organu, że działka ta nie była użytkowana przez skarżącego, a przez inną osobę, stąd zasadnie wykluczono ją z płatności.

Powyższe oznacza zatem, że w 2012 r. skarżący winien znać wymogi przyznania płatności obszarowej dotyczące konieczności rolniczego użytkowania działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Trudno zatem znaleźć wytłumaczenie, dlaczego strona nie dopilnowała tej kwestii również w 2012 r., kiedy to – jak wynika z ww. dowodów – sporne działki (w tym również działka zakwestionowana w 2009 r.) były użytkowane rolniczo przez innych producentów. Przeczy to także, stawianej na rozprawie tezie, że kwestionowane w niniejszej sprawie okoliczności, nie były wcześniej podważane przez organy Agencji.

W konsekwencji Sąd za prawidłowe uznaje stanowisko organów, że analiza całokształtu materiału dowodowego wskazuje, iż działki ewidencyjne b i a w roku 2012 nie były faktycznie użytkowane rolniczo przez skarżącego. W związku z powyższym deklarowana powierzchnia ww. działek ewidencyjnych podlega wykluczeniu w całości z płatności.

Końcowo wskazać należy, że na rozprawie przed tut. Sądem skarżący zakwestionował prawidłowość poczynionych przez organ ustaleń dotyczących działki rolnej (o nr ewidencyjnym f), która - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - stanowi niespójny obszar (działka ta jest przedzielona drogą) w wyniku czego powstały dwa obszary, z których żaden nie spełniał wymogu minimalnej powierzchni działki rolnej to jest powierzchni 0,10 ha, w związku z czym została wykluczona w całości (UPO), to jest na powierzchni 0,19 ha. Ustalenia powyższych nieprawidłowości dokonano na podstawie ortofotomap. Z uwagi jednak na okoliczność, że materiał graficzny znajdujący się w aktach sprawy jest nieczytelny, Sąd nie mógł zweryfikować zarzutu strony skarżącej.

Powyższe nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, skoro już prawidłowe wykluczenie 2 działek ewidencyjnych o nr a i b o łącznej powierzchni 1,42 ha powodowało, że różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru (JPO: 5,12 ha - 3,70 ha * 100%/3,70= 38,3783%), co zgodnie z art. 58 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 – powoduje, że w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Zatem już tylko ustalenia odnoszące się do działek nr a i b (nie użytkowanych rozliczno przez skarżącego w 2012 r.) stanowią podstawę do odmowy przyznania płatności.

W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.