Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1588/97
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1999-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 19
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: par. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 1995 nr 14 poz. 63
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego w gminach zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.
Teza: 1. Zaległości we wpłatach podatków są prawnie znaczące dla stwierdzenia realizacji par. 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego w gminach zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 14 poz. 63/, jeżeli wystąpią za poszczególne lata podatkowe przed upływem trzech lat podatkowych licząc od końca roku podatkowego, w którym podatnik skorzystał z prawa do odliczenia albo obniżki.

2. Nabycie prawa i utrata prawa do ulgi podatkowej na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego w gminach zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 14 poz. 63/ to dwie różne, odrębnie uregulowane instytucje materialnego prawa podatkowego.

TEZY

1. Zaległości we wpłatach podatków są prawnie znaczące dla stwierdzenia realizacji par. 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego w gminach zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 14 poz. 63/, jeżeli wystąpią za poszczególne lata podatkowe przed upływem trzech lat podatkowych licząc od końca roku podatkowego, w którym podatnik skorzystał z prawa do odliczenia albo obniżki.

2. Nabycie prawa i utrata prawa do ulgi podatkowej na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego w gminach zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 14 poz. 63/ to dwie różne, odrębnie uregulowane instytucje materialnego prawa podatkowego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jolanty A.-B. i Jacka B. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia 27 listopada 1997 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spornym zagadnieniem sprawy jest zastosowanie w niej przez organy podatkowe par. 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego w gminach zagrożonych szczególne wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 14 poz. 63/.

Przywołany przepis stanowi, że: podatnicy tracą prawo do odliczeń albo obniżek, o których mowa w par. 4 i par. 5, jeżeli przed upływem trzech lat podatkowych licząc od końca roku podatkowego w którym zakończyli korzystanie z tych odliczeń albo obniżek: wystąpią u nich, za poszczególne lata, zaległości we wpłatach podatków stanowiących dochody budżetu państwa /składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na Fundusz Pracy, przekraczające, odrębnie z każdego tytułu, 0,5 procent kwoty wpłat dokonanych w tych latach/.

Jeżeli, jak ustalają kwestionowane decyzje, skarżący Jacek B. skorzystał z prawa do ulgi inwestycyjnej za rok podatkowy 1995, organy podatkowe powinny badać i rozważać, czy przed upływem trzech lat liczyć od końca roku podatkowego 1995, w którym wykorzystana została ulga, wystąpiły po jego stronie zaległości we wpłatach podatków.

Zaległości we wpłatach podatków są prawnie znaczące dla stwierdzenia realizacji par. 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego w gminach zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 14 poz. 63/, jeżeli wystąpią za poszczególne lata podatkowe przed upływem trzech lat podatkowych licząc od końca roku podatkowego, w którym podatnik skorzystał z prawa do odliczenia albo obniżki.

Konstatacja ta wynika z treści przywołanego przepisu par. 11 ust. 1 oraz z następującej okoliczności prawnej. Jeżeli podatnik przed dokonaniem każdorazowego odliczenia ma zaległości podatkowe - zgodnie z par. 3 ust. 4 cyt. rozporządzenia z dnia 24 stycznia 1995 r. nie nabywa prawa do ustanowionej tym aktem prawnym ulgi podatkowej. Zaległością tą jest również powstała z mocy prawa zaległość roku podatkowego, co do którego podatnik zamierzał skorzystać z ulgi inwestycyjnej. Przeprowadzając samoobliczenie podatku tego roku podatkowego i składając w stosunku doń roczne zeznanie podatkowe mające uwzględniać wykorzystanie ulgi podatkowej podatnik powinien więc rozważyć czy za rok podatkowy deklarowanego wykorzystania ulgi podatkowej bądź za lata poprzedzające nie istnieją po jego stronie zaległości z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa.

Do zaległości tych nie można natomiast zaliczyć zaległości podatkowej z tytułu nieuzasadnionego odliczenia ulgi inwestycyjnej albowiem przyczyny niekorzystnej dla podatnika subsumcji par. 3 ust. 4 analizowanego rozporządzenia nie można oceniać wyłącznie na podstawie ziszczenia się skutku tego unormowania /wynikającego z nie nabycia prawa do ulgi podatkowej/.

Nabycie prawa i utrata prawa do ulgi podatkowej na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego w gminach zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 14 poz. 63/ to dwie różne, odrębnie uregulowane instytucje materialnego prawa podatkowego.

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia utraty prawa nie może zastąpić rozpatrzenia: czy w indywidualnej sprawie nabycie tego prawa nastąpiło albowiem to od tego ustalenia powinna rozpocząć się ocena wykorzystania, rozliczenia i /ewentualnej/ utraty prawa do odliczeń podatkowych. Jeżeli nie można skutecznie zgodnie z prawem skorzystać z prawa, którego się nie nabyło, to tym bardziej nie można prawa nie znajdującego pozytywnego uzasadnienia w konkretnym podatkowym stanie faktycznym utracić.

Organy podatkowe w sprawie niniejszej rozstrzygając o utracie prawa do ulgi inwestycyjnej nie przeprowadziły oceny prawnej na okoliczność nabycia spornego prawa.

Kwestionowane decyzje nie przedstawiają procesu subsumcji pod adekwatne w tym przedmiocie unormowanie par. 3 ust. 4 interpretowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r.

Odnośnie /faktycznych wyłącznie/ ustaleń co do zaległości roku podatkowego 1994 dodatkowo już - wobec wcześniejszych konstatacji - zauważyć można, że nie sprawdzono, czy za rok ten w stosunku do strony nie toczyło się /odrębne/ postępowanie podatkowe weryfikujące całościowo adekwatną decyzją wymiarową ten okres podatkowy.

Co do roku 1995 - dla zbadania, czy doszło do skutecznego nabycia prawa do ulgi podatkowej niezbędne jest określenie, czy za okres ów istniała zaległość nie uwzględniająca powstałej z tytułu - ewentualnego - nie uzasadnionego wykorzystania spornej ulgi inwestycyjnej.

Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga więc oceny w przedmiocie nabycia prawa, a jeżeli miało ono zgodnie z prawem skutecznie miejsce następnego rozważenia, czy nastąpiła prawa tego utrata. Powyższe wymaga uzupełniającego postępowania dowodowego dla pełnego, wszechstronnego i wnikliwego ustalenia i oceny ziszczenia się przesłanek par. 3 ust. 4 lub par. 11 ust. 1 spornego między stronami co do wykładni rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r.

W tym stanie rzeczy zważywszy na zaniechania i wadliwości osądzanego postępowania znaczące dla art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa, a także wynikający z niego wniosek o naruszającym prawo materialne niedostatecznym odróżnianiu przez organy podatkowe instytucji prawnych nabycia i utraty prawa do spornej ulgi podatkowej, z mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r, o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd uprawniony był orzec jak w sentencji dając Izbie Skarbowej możliwość ponownego niewadliwego przeanalizowania i rozstrzygnięcia sprawy.