Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1073/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 i 3, art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 7
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Wojciech Organiściak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi B. B. i T. B. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...][...] Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. (dalej: wierzyciel) – działając na podstawie art. 34 § 2, art. 17 § 1a i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.; dalej także ustawa abonamentowa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. [obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 23]; dalej k.p.a.) – po rozpoznaniu zażalenia T. B. (dalej zobowiązany lub skarżący) na postanowienie własne z dnia [...] r. Nr [...], w którym uznano zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione (stanowisko wierzyciela), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

Wierzyciel w związku z brakiem realizacji przez zobowiązanego należności z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv sporządził w dniu [...] r. tytuły wykonawcze, które zostały przekazane do realizacji organowi egzekucyjnemu (Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w O.). Tytuły wykonawcze obejmowały należności za okres od maja 2008 r. do września 2013 r., w wysokości [...] zł oraz odsetki w wysokości [...] zł i zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 17 marca 2015 r.

Organ egzekucyjny pismem z dnia 24 marca 2014 r. poinformował wierzyciela o wniesieniu przez zobowiązanego (pismo w dnia 8 marca 2015 r.) zarzutu nieistnienia obowiązku. Z załącznika do pisma zawierającego zarzuty (załączono kserokopię tego pisma) wynika, że zobowiązany wysyłał pisma do instytucji państwowych, na które nie uzyskał odpowiedzi, znaczył ponadto, że korzysta z telewizji satelitarnej i jest emerytem w wieku 70 lat. Zarzuty zostały wniesione przez B. i T. B. w dniu 19 marca 2015 r.

Postanowieniem z dnia [...] r. wierzyciel uznał zarzut za nieuzasadniony.

W zażaleniu małżonkowie B. zarzucili postanowieniu, że nie precyzuje ono jakiego ich pisma dotyczy. Ponadto zakwestionowano nadanie zobowiązanemu numeru identyfikacyjnego i zarzucono niewskazanie podstawy prawnej w podnoszonych w piśmie z dnia 19 marca 2014 r. kwestiach oraz zlekceważono stanowisko Prezesa Rady Ministrów. Końcowo zarzucono wierzycielowi przewlekłość postępowania.

Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji.

Organ odwoławczy uznał przeprowadzone w I instancji postępowanie za prawidłowe. Obowiązek objęty tytułami egzekucyjnymi istniał w związku z dokonaniem rejestracji odbiorników rtv przez zobowiązanego zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 ze zm.) a obecnie ustawą o opłatach abonamentowych. Jako dowód organ powołał kserokopię odcinka "U" wymiany książeczki radiofonicznej. Ponadto wskazał, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego dla użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych zostało zobowiązanemu przesłane w dniu 10 września 2008 r. i nie zostało zwrotnie przekazana Poczcie Polskiej S.A.

Organ jako podstawę prawną wskazał art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych wskazując jednocześnie, że postanowienie dotyczy wyłącznie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Równocześnie wskazał, że na przesłane przez zobowiązanego pismo z dnia 4 kwietnia 2014 r. została udzielona odpowiedź w piśmie z dnia 9 października 2014 r., do którego zgodnie z wnioskiem dołączono kserokopię odcinka "U" oraz duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 10 września 2008 r.

Odpowiadając na dalsze zarzuty organ II instancji wyjaśnił, że w zaskarżonym postanowieniu wskazano podstawy prawne dotyczące obowiązku dokonywania opłat abonamentowych tj. art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z tymi przepisami na obowiązek uiszczania omawianych opłat nie ma wpływu to czy ogląda się programy nadawcy publicznego czy też komercyjnego, a także podpisana umowa z operatorem dostarczającym sygnał telewizyjny.

Odnosząc się do kwestii lekceważenia stanowiska Prezesa Rady Ministrów, który publicznie oświadczył żeby nie płacić abonamentu rtv wskazał, że ta wypowiedź nie mieści się w katalogu zarzutów wymienionych w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. i nie ma znaczenia dowodowego w sprawie.

Jednocześnie przyznał rację zobowiązanemu, że nie dochował terminów przewidzianych w art. 35 k.p.a., co było spowodowane ilością rozpoznawanych spraw oraz koniecznością zebrania materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 k.p.a.

W skardze wniesionej przez B. i T. B. na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...]r. wskazano na obrazę przepisów prawa i podniesiono następujące zarzuty:

- Poczta Polska nie udokumentowała faktu przesłania do zobowiązanego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego;

- zignorowano punkt C zażalenia z dnia 3 lutego 2015 r. w sprawie prawa do swobodnego wyboru przez obywateli RP operatora dostarczającego sygnał do odbiornika. Podkreślono, że skarżący są emerytami po 70-tce i mają podpisaną umowę z operatorem [...], dzięki której odbierają sygnał satelitarny, więc nie będą płacić abonamentu podwójnie;

- naruszenia przepisów Konstytucji RP;

- w przesłanym przez wierzyciela upomnieniu z dnia 15 lipca 2013 r. zaistniała sprzeczność, gdyż obejmowało ono zaległości za okres od sierpnia do czerwca 2008 r. i powołano się na nieistniejący numer identyfikacyjny, zaś zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało wydane w dniu 10 września 2008 r.;

- zignorowano punkt D i E zażalenia, co jest bardzo istotne z uwagi na powstałe w tej sytuacji przedawnienie.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania; w uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 12 lipca 2015 r. a termin do wniesienia skargi upływał w dniu 13 lipca 2015 r. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że nadał pismo zawierające skargę w dniu 7 lipca 2015 r. za pośrednictwem operatora [...]; korespondencja była dwukrotnie awizowana w dniu 9 i 17 lipca a następnie zwrócona z adnotacją "nie podjęto w terminie". Wyjaśnił, że siedziba organu (na adres której była adresowana przesyłka) jest czynna w godzinach 7:30 – 15:30, w których jest przyjmowana korespondencja. W dniu 9 lipca 2015 r. operator [...] nie doręczył przesyłki do organu. Powołał się na przepis art. 57 i art. 44 k.p.a. oraz art. 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), a także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i podsumował swój wywód stwierdzeniem, że skutecznego doręczenia dokonano z upływem ostatniego dnia w jakim wierzyciel mógł odebrać korespondencję tj. 23 lipca 2015 r. Zatem skarga została wniesiona po terminie.

W dalszej części organ powołał się na przepisy ustawy o opłatach abonamentowych i podał, że nie jest sporny fakt dokonania rejestracji odbiorników przez skarżącego pod adresem wskazanym w skardze, co skutkowało wydaniem mu książeczki radiofonicznej. Ponadto podał, że skarżący był informowany o zaległościach, na które nie reagował i nie podnosił, że nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Skarżąca B. B. – na wezwanie Sądu o określenie interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] r. – w piśmie z dnia 26 września 20015 r. podała, że wraz z mężem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i wszelkie koszty prowadzenia domu obciążają ich wspólnie i jednakowo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami – Sąd stwierdził, że postanowienie to nie narusza prawa.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] r. wierzyciel utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji z dnia [...] r., którym uznano zarzut skarżącego zgłoszony postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O., na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] z dnia [...] r., za nieuzasadniony.

Kontroli Sąd poddano stanowisko wierzyciela wyrażone w sprawie zarzutu nieistnienia dochodzonego egzekucyjnie obowiązku opłacania abonamentu rtv za okres od maja 2008 r. do września 2013 r.

Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów zawartych w skardze Sąd odniesie się do dwóch kwestii, które wyłoniły się na etapie postępowania sądowego.

Pierwszą z nich jest wniosek organu o odrzucenie skargi, jako wniesionej po upływie 30-dniowego terminu. Argumentacja podnoszona przez organ została przedstawiona wyżej.

Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie i takie pouczenie zostało zamieszczone w zaskarżonym postanowieniu. Należy zgodzić się z organem, że zgodnie z przepisami Prawa pocztowego obecnie operatorem wyznaczonym tj. obowiązanym do świadczenia usług powszechnych jest Poczta Polska S.A. i nadanie pisma w tym urzędzie jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Wniesienie zaś pisma na pośrednictwem operatora [...] powoduje, że za datę wniesienia skargi przez skarżących należy uznać datę wpływu pisma ją zawierającą do właściwego organu.

Sąd jednak nie podzielił argumentacji organu, że skoro doszło do tzw. doręczenia zastępczego (dwukrotne awizo) – termin ten należy liczyć od daty upływu ostatniego dnia terminu, kiedy przesyłkę można było odebrać. Skoro skarżący nadali przesyłkę w dniu 7 lipca 2015 r., to mieli podstawy przypuszczać, że organ administracji otrzyma ją przed upływem terminu 30-dniowego (tj. do dnia 13 lipca 2015 r.). Nie mogli natomiast przypuszczać, że przesyłka kierowana do Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. będzie dwukrotnie awizowana a w konsekwencji zwrócona adresatowi z adnotacją "nie podjęto w terminie". Gdyby organ odebrał przesyłkę w dniu wystawienia pierwszego awizo tj. w dniu 9 lipca 2015 r. – skarga byłaby wniesiona w terminie.

W ocenie Sądu argumentacja i stanowisko prezentowane przez organ pozbawia stronę konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Z tych względów Sąd uznał za niezasadny wniosek o odrzucenie skargi przyjmując, że skarga została złożona w terminie – w dniu 9 lipca 2015 r., tj. w pierwszym dniu, w którym organ mógł odebrać kierowane do niego pismo.

Drugą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest wniesienie skargi przez B. B., która nie była stroną postępowania administracyjnego.

Przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Przepis wymienia dwie kategorie podmiotów legitymowanych do wniesienia skargi. Uprawnienie takie przysługuje: "każdemu, kto ma w tym interes prawny" oraz prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Rzecznikowi Praw Dziecka i organizacji społecznej, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Sformułowanie "każdy, kto ma w tym interes prawny" oznacza, że ustawa przy określaniu podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi odeszła od pojęcia strony, które związane jest z załatwieniem sprawy w postępowaniu administracyjnym (por. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, publ. Lex).

Legitymacja do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego została oparta na kryterium interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę. Interes prawny w złożeniu skargi rozumiany jest jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw lub obowiązków, a kończącym dane postępowanie administracyjne aktem (czynnością) lub bezczynnością organu. Musi to być interes własny, indywidualny i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Osoba, która nie ma interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa materialnego. Przymiotu strony nie ma osoba, która swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego.

Na podstawie akt sprawy Sąd stwierdził, że skarżąca B. B. nie posiada interesu prawnego stanowiącego podstawę do wystąpienia do Sądu ze skargą w tej sprawie; nie negując interesu faktycznego tej skarżącej, który wynika ze wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego z T. B. i faktycznego regulowania należności ze środków finansowych, którymi dysponują oboje małżonkowie. Sąd analizując sprawę pod kątem ustalenia interesu prawnego B. B. do wniesienia skargi ustalił, że nie posiada ona legitymacji skargowej. Z akt sprawy wynika, że rejestracji odbiornika dokonał T. B., zaś jego żona nie wskazała przepisu prawa, którego naruszenie przesądzałoby o naruszeniu jej interesu prawnego. Przymiotu strony nie ma osoba, która swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego. Brak przymiotu strony, a więc uprawnienia do złożenia skargi jest przesłanką materialnoprawną, która skutkuje jej oddaleniem.

Niezależnie jednak od wyżej podniesionych kwestii Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1).

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny, który nie jest wierzycielem, obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, a po rozpatrzeniu wniesionego na nie zażalenia, zaskarżone postanowienie, które skarżący kwestionują wyłącznie w odniesieniu do zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku.

Skargi na stanowisko wierzyciela w tej materii były już wielokrotnie rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, m.in. w wyrokach: z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 376/13, z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 697/14, z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 754/1, z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 973/15, czy z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 990/15 (wszystkie wymienione w uzasadnieniu wyroki są dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w nich poglądy.

Rozstrzygnięcie spornych zagadnień niniejszej sprawy należy poprzedzić kilkoma uwagami dotyczącymi charakteru uiszczania opłat abonamentowych.

Istota opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548) orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych.

Przepis art. 7 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Zawiera więc postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych).

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.

Skarżący podnieśli w skardze zarzut przedawnienia, nawiązując do pkt E zażalenia, w którym z kolei nawiązali do przewlekłości postępowania, którego dopuścił się organ w tej sprawie.

Zważywszy na brak uzasadnienia tego zarzutu należy wyjaśnić, że co do zasady roszczenia o opłaty abonamentowe ulegają przedawnieniu po upływie trzech lat. Wyjątek od tej zasady stanowi jednak abonament rtv, który jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy. Wskazane ustalenia Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. pozwalają na uznanie, że do opłat za abonament zastosowanie ma akt prawny rangi ustawowej, jakim jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa(Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; obecnie t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Przepis art. 2 Ordynacji podatkowej regulujący zakres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej przepisy Działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy niż wymienione w § 1 punkt 1 ustawy (§ 1 punkt 1 odnosi się do organów podatkowych). Zatem przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż opłata za abonament jest opłatą, o której w nim mowa, a brak jest przepisów odrębnych stanowiących inaczej. Z przepisu nie wynika, że ustalenie lub określenie opłaty ma być powiązane z dwoma typami wydawanych w prawie podatkowym decyzji – deklaratoryjnej lub konstytutywnej. Opłata ta ma przy tym niewątpliwie charakter przymusowy i bezzwrotny, a jej wysokość i obowiązek uiszczenia wynika wprost z przepisów ustawy. Tym samym ustalenie lub określenie danej opłaty w rozumieniu tego przepisu jest również możliwe w drodze aktu normatywnego takiego jak ustawa, w której ustawodawca posłużył się pojęciem "opłaty". Reasumując, należy uznać, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu RTV) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, iż ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że organ wyjaśnił skarżącym powód wydania rozstrzygnięć w niniejszej sprawie ze znacznym opóźnieniem. Nie mógł odnieść skutku podniesiony w skardze zarzut "przedawnienia" powołany w kontekście niezachowania przez organ terminu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Jednak kontrola taka przeprowadzana jest w toku odrębnego postępowania na postawie wniesionej przez stronę skargi. Wskazane naruszenie nie miało więc istotnego wpływu na wynik sprawy.

Przechodząc do wymienionego w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzutu nieistnienia obowiązku, należy wskazać, że skarżący nie kwestionowali faktu zarejestrowania odbiorników radiowo-telewizyjnych, nie podnosili także, iż dokonali ich wyrejestrowania.

Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, jest w pełni zasadne.

Z tego względu należy wyjaśnić, że po raz pierwszy opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Obowiązki rejestracyjne w dacie rejestracji wynikały z przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 236). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia posiadacz odbiorników mógł w każdym czasie dokonać ich wyrejestrowania. Niedopełnienie tego wymogu oznaczało, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwał do końca obowiązywania ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r.

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa o radiofonii i telewizji. Ustawa nie zawierała przepisów intertemporalnych istotnych dla rozstrzygnięcia omawianego zagadnienia. Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. W takiej sytuacji znajdowały się osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji miały zarejestrowane odbiorniki rtv. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa abonamentowa, której regulację już wyżej przedstawiono. Również i ta ustawa nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych, a zatem znajduje bezpośrednie zastosowanie także do spraw "w toku". W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży m.in. na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

W ocenie Sądu skarżący wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), winni przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje. W niniejszej sprawie wymagałoby to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika.

Okolicznością potwierdzającą twierdzenia organu jest niewątpliwie znajdujący się w aktach sprawy "Odcinek U" – stanowiący wniosek skarżącego o wydanie nowej książeczki radiofonicznej z powodu wyczerpania dowodów wpłat (zniszczenia) książeczki – na którym widnieje data "28.09.2006 r." oraz podpis posiadacza odbiornika "T. B.". Organ zamieścił w aktach notarialnie potwierdzoną kopię tego dokumentu, zaś skarżący go nie kwestionowali zarówno w toku postępowania jak i w skardze.

Odniesienie się do argumentacji skargi dotyczącej nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342), zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia. Organ wskazał datę wysłania tego zawiadomienia (10 września 2008 r.), a zatem nadano je przed końcem listopada 2008 r.

Podsumowując odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej. Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa tj. z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej; powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Organ słusznie zauważył, że dla realizacji ustawowej powinności, jaką jest niewątpliwie obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, nie ma znaczenia stanowisko wyrażone przez Prezesa Rady Ministrów, na które skarżący się powoływali. Wyjaśnienia w tym zakresie organ udzielił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają także znaczenia zarzuty dotyczące nieścisłości w doręczonym upomnieniu. Obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej jest obowiązkiem wynikającym wprost z przepisu prawa (powołanego wyżej art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej), który po zarejestrowaniu odbiornika należy realizować bez wezwania. Zatem postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Organ jednak w dniu 17 lipca 2013 r. doręczył skarżącemu upomnienie z dnia [...] r., na które ten nie zareagował.

Skarżący podnosili także, że od około 10 lat korzystają z usług innego operatora ([...]), któremu płacą także za korzystanie z programu 1 i 2 TVP.

Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy o opłatach abonamentowych "opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o radiofonii i telewizji", przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji". Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Sąd podziela w tej kwestii pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2437/06 (publ. Lex nr 376821) zgodnie z którym, opłaty abonamentowe ponoszone przez posiadaczy odbiorników telewizyjnych w całej Polsce wiążą się ściśle z posiadaniem odbiorników telewizyjnych, a nie z korzystaniem z usług konkretnej telewizji. Są świadczeniem przymusowym i bezzwrotnym o charakterze publicznoprawnym, z góry nakierowanym na realizację określonych przez ustawodawcę celów. Stanowią pozabudżetowy dochód celowy o charakterze publicznoprawnym. Dla obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych nie ma znaczenia, czy podmiot je ponoszący zamierza korzystać, czy też korzysta, bądź nie z programów nadawanych, czy też korzysta z innych niż publiczne mediów.

Zatem powtórzyć należy ponownie, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej.

W ocenie Sądu w toku postępowania Poczta Polska S.A. podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ ten nie naruszył przy tym przepisów prawa materialnego i procesowego.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu dotyczącego zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, stwierdzić należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym nie dają podstaw do uwzględnienia tego żądania. Zgodnie bowiem z art. 200 tej ustawy w razie uwzględnienia skargi zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu; brak natomiast podstawy prawnej do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu w przypadku oddalenia skargi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę oddalił.