Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 169/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Anna Fyda-Kawula sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 listopada 2021 r. nr DO-II.7610.294.2021.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Technologii decyzją nr DO-II.7610.294.2021.KC z 8 listopada 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody S. nr [...] z 17 sierpnia 2021 r. o odmowie stwierdzenia nabycia przez PKP S.A. w [...], z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z 27 stycznia 2006 r. (data wpływu do organu) Polskie Koleje Państwowe S.A. w [...] wystąpiły do Wojewody Śląskiego o stwierdzenie nieodpłatnego nabycia prawa użytkowania wieczystego szeregu nieruchomości o łącznej powierzchni 4,6987 ha (dokładnie opisanych w załączniku dołączonym do wniosku), stanowiących własność Skarbu Państwa, położonych w T. oraz prawa własności wyszczególnionych fragmentów linii kolejowych i urządzeń znajdujących się na tym gruncie - w tym prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w T., obręb [...] T., obejmującej działkę nr [...] o pow. 108 m², zapisaną w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. V Wydział Ksiąg Wieczystych - na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) oraz art. 37 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948) w związku z art. 8 oraz art. 4 pkt 1 i pkt 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz.789).

Na potwierdzenie prawa zarządu, spółka PKP S.A. załączyła decyzję Urzędu Miejskiego w T. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z 19 grudnia 1986 r. nr [...] o ustaleniu opłaty rocznej z tytułu użytkowania/zarządu terenu o pow. 174,0946 ha.

Następnie pismem z 6 czerwca 2006 r. spółka uzupełniła swój wniosek o oświadczenie, że działki wymienione we wniosku z 27 stycznia 2006 r. figurowały w załącznikach (które nie zachowały się) do ww. decyzji z 19 grudnia 1986 r. o opłatach z tytułu użytkowania oraz zarządu gruntów Skarbu Państwa.

Prowadząc przedmiotowe postępowanie Wojewoda S. ustalił, iż działka nr [...] jest zajęta pod drogę publiczną - ul. [...] w T., która w dniu 5 grudnia 1990 r. była zaliczona do kategorii dróg publicznych, na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. (Dz. U. z 1986 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.). W związku z tym decyzją nr [...] z 12 lutego 2016 r. stwierdził nabycie przez Gminę T. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1996 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

Następnie zaś decyzją nr [...] z 17 sierpnia 2021 r. - działając na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998r. Nr 23, poz. 120 ze zm.) - odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez Polskie Koleje Państwowe S.A. w [...]., prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w T., obręb [...] T., obejmującego działkę nr [...] o pow. 108 m², zapisaną w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. V Wydział Ksiąg Wieczystych.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. w [...] zarzucając jej rażące naruszenie art. 200 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu - poprzez nieuwzględnienie, że przedmiotowa działka stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie PKP S.A., gdyż spółka w toku postępowania złożyła dokumenty potwierdzające jej prawo zarządu do tej nieruchomości. Ponadto wskazała, iż to na organie ciążył obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.).

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 8 listopada 2021 r. nr DO-II.7610.294.2021.KC utrzymał w mocy decyzję Wojewody S. nr [...] z 17 sierpnia 2021 r.

W uzasadnieniu wskazał, że aby można było na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wydać decyzję uwłaszczeniową, nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. musiała stanowić własność Skarbu Państwa oraz musiało istnieć prawo zarządu do tej nieruchomości.

Następnie stwierdził, że organ I instancji rozpoznając wniosek Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w [...]. ustalił - na podstawie zaświadczenia Sądu Rejonowego w T. z 10 kwietnia 2014 r. - że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił własność Skarbu Państwa, zaś podstawą wpisania prawa własności Skarbu Państwa do ksiąg wieczystych stanowi art. 2 ust. 4 dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. z 1946 r. Nr 13, poz. 87).

Podkreślił, iż w aktach administracyjnych organu I instancji brak jest ww. zaświadczenia - jednakże z elektronicznego wydruku z dnia 24 kwietnia 2014 r. z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej m. in. jako działka nr [...] wynika, że prawo własności do tej działki zostało wpisane na rzecz Skarbu Państwa w wykazie [...] T. i przepisane do księgi wieczystej nr [...].

Aktualnie prawo własności do działki nr [...] przysługuje Gminie T. na podstawie decyzji Wojewody S. nr [...] z 12 lutego 2016 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę T. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1996 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w granicach administracyjnych Miasta T., oznaczonej jako działka nr [...]. Przedmiotowa decyzja jest podstawą wpisu prawa własności działki [...] na rzecz Gminy T.do księgi wieczystej nr [...].

Przy czym powyższe okoliczności nie budzą wątpliwości i nie zostały zakwestionowane przez skarżącą spółkę PKP.

W dalszej części uzasadnienia Minister wskazał, że w niniejszej sprawie spór dotyczy tego, czy w dniu 5 grudnia 1990 r. poprzednikowi prawnemu PKP S.A. przysługiwało prawo zarządu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.

Przywołał treść art. 38 ust. 2 oraz art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99), a także treść § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120, ze zm.).

Następnie podniósł, że celem wykazania przesłanki pozostawania przedmiotowej działki nr [...] w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe w [...]. w dniu 5 grudnia 1990 r. wnioskodawczyni - spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. - załączyła decyzję Urzędu Miejskiego w T. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z 19 grudnia 1986 r., nr [...] o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd/użytkowanie.

Wskazał też, iż zgodnie z kolejnymi ustępami ww. § 4 rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których wyżej mowa, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie.

W związku z tym pismem z 8 lutego 2006 r., S. Urząd Wojewódzki w K.wystąpił do Prezydenta Miasta T. - wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej - o wyrażenie swojego stanowiska i ustalenie m. in. czy grunt objęty wnioskiem o uwłaszczenie był w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie PKP, a także czy w tej dacie były naliczane opłaty z tytułu prawa zarządu do gruntu objętego wnioskiem uwłaszczeniowym i czy opłaty były aktualizowane.

W odpowiedzi na powyższe pismo Prezydent Miasta T. pismem z 12 września 2006 r. poinformował, że w aktach Urzędu Miasta T. znajduje się decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w T. z 19 grudnia 1986 r., nr [...] o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd/użytkowanie gruntu położonego w T. o łącznej powierzchni 174,0946 ha, a także oświadczenie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w T. z 10 stycznia 1992 r. nr [...] aktualizujące opłatę z tytułu użytkowania gruntu o łącznej pow. 194,1385 ha. W piśmie tym wskazano, iż ww. dokumenty nie operują numerami działek, lecz wyłącznie powierzchnią i na ich podstawie nie można bezspornie ustalić faktu przekazania w zarząd działek objętych wnioskiem. Ponadto wskazano, że w aktach Urzędu nie ma innych dokumentów, z których jednoznacznie wynikałoby prawo zarządu PKP do działek objętych wnioskiem uwłaszczeniowym, a więc nie można potwierdzić, iż PKP legitymowało się dokumentami o przekazaniu w zarząd w formie prawem przewidzianym.

W ocenie Ministra żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego Polskim Kolejom Państwowym w [...] do przedmiotowej nieruchomości.

Dodał, iż decyzja Urzędu Miejskiego w T. Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z 19 grudnia 1986 r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd/użytkowanie gruntu położonego w T. o łącznej powierzchni 174,0946 ha nie może zostać uznana za dowód jednoznacznie przesądzający o istnieniu po stronie skarżącej prawa zarządu do działki nr [...], w rozumieniu powołanych powyżej przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Mimo, iż decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością została wymieniona wśród dokumentów stanowiących dowód na istnienie po stronie przedsiębiorstwa prawa zarządu (§ 4 ust. 1 pkt 6 ww. rozporządzenia), to jednocześnie w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wskazuje się, że tego rodzaju rozstrzygnięcie (mające charakter faktyczny) nie jest wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym, który mógł powstać jedynie zgodnie z przywołanymi wcześniej art. 38 ust. 2 oraz art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Oznacza to, iż decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1406/13, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 651/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 30 września 2016 r., sygn. akt II SA/GI 637/16 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Tymczasem treść ww. decyzji z 19 grudnia 1986 r. nie wskazuje na podstawie jakiego dokumentu objęty nią grunt znajdował się w zarządzie Polskich Kolei Państwowych w [...]. - zatem prawidłowo organ I instancji uznał, iż nie może ona stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do działki nr [...].

Dodatkowo wskazał, że organ I instancji ustalił, iż działka nr [...] jest zajęta pod drogę publiczną - ul. [...] w T., która w dniu 5 grudnia 1990 r. była zaliczona do kategorii dróg publicznych. Powyższe znajduje potwierdzenie w decyzji Wojewody S. nr [...] z 12 lutego 2016 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę T. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1996 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]

Na zakończenie Minister stwierdził, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym co do zasady na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, tj. ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Nie znaczy to jednak, że strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem powinna zrezygnować z aktywności dowodowej, zwłaszcza w sytuacjach, w których ocena materiału dowodowego nie jest w pełni jednoznaczna. Wprawdzie przepis art. 7 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności w sytuacji, gdy strona, nawet pomimo wezwania organu, nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

W tym zakresie powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1771/10 - w którym Sąd stwierdził, iż realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale też i strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 października 1984 r., sygn. akt II SA 1205/84 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2017 r., sygn. akt I OSK1113/16).

Podsumowując Minister Rozwoju i Technologii uznał, że Wojewoda S. prawidłowo przeprowadził postępowanie mające na celu ustalenie, czy przedmiotowa działka nr [...] znajdowała się w zarządzie Polskich Kolei Państwowych w [...] na dzień 5 grudnia 1990 r., zaś wnioskodawczyni PKP S.A. w [...] nie przedstawiła dokumentów potwierdzających zarząd spornym gruntem - dlatego też utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z 17 sierpnia 2021 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły Polskie Koleje Państwowe S. A. w [...] zarzucając tej decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 7 oraz art. 8 k.p.a. - poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

b) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. - poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

2) naruszenie prawa materialnego:

a) art. 200 ust 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.; dalej: u.g.n.) w zw. z art. 206 tej ustawy w zw. z § 4 ust. 1 pkt. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż skarżąca nabyła z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości z uwagi na fakt, że w ocenie organu decyzja Kierownika Wydziału. Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w T.z 19 grudnia 1986 r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd/użytkowanie gruntu położonego w T. o łącznej powierzchni 174,0946 ha (dalej: decyzja o naliczeniu opłaty za zarząd) nie potwierdza istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu, podczas gdy przesłanki do uwłaszczenia nieruchomości niewątpliwie zostały spełnione, a ww. decyzja jednoznacznie wskazuje, iż nieruchomość znajdowała się w zarządzie skarżącej PKP S.A. w [...].,

b) art. 38 ust. 2 w zw. z art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.) - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że w sprawie dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być jedynie: decyzja o oddaniu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości podczas, gdy przepis ten nie ma znaczenia dla oceny czy skarżąca spełniła przesłanki do nabycia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości z mocy prawa.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody S. z 17 sierpnia 2021 r. oraz o rozpatrzenie sprawy ponownie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, a gdyby nie było to możliwe - przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania w całości. Wniosła też o zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o którym mowa w art. 200 p.p.s.a., według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie.

Ustosunkował się do zarzutów zawartych w skardze - stwierdzając, że jest ona niezasadna, a twierdzenia w niej zawarte stanowią w istocie jedynie polemikę z ustaleniami zawartymi w zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie nie mogą one prowadzić do zmiany przedmiotowego rozstrzygnięcia. Podkreślił, iż powtórna analiza całości zgromadzonego materiału dowodowego nie dała podstaw do stwierdzenia, aby naruszył on w toku postępowania odwoławczego jakiekolwiek przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po uwzględnieniu i wszechstronnej analizie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz oparte zostało na stanowisku prezentowanym w orzecznictwie zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając zatem na uwadze, iż wyjaśnił on wyczerpująco swoje stanowisko w zaskarżonej decyzji, a podniesione przez skarżącą argumenty nie stanowią nowych zarzutów i zostały ocenione w prowadzonym postępowaniu odwoławczym - dlatego też podtrzymuje swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z 8 listopada 2021r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

W niniejszej sprawie Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 8 listopada 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody S. z 17 sierpnia 2021 r. o odmowie stwierdzenia nabycia przez PKP S.A. w [...]., z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w T., obejmującego działkę nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm. dalej jako "u.g.n. ").

Zgodnie z jego treścią w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464 ze zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych.

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust.1, stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób.

Jak wynika z powyższych przepisów, istotnym dla podjęcia decyzji na podstawie art. 200 u.g.n. było ustalenie, czy podmiot będący poprzednikiem prawnym skarżącej PKP S.A. w [...]. legitymował się w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu do przedmiotowego gruntu.

Przy czym prawidłowo wskazały organy orzekające w sprawie, że zarząd był prawną formą władania. Sam więc fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości tego prawa nie kreuje. Decydujące znaczenie mają bowiem w tej kwestii: dzień wejścia w życie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące wówczas przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca natomiast w owym czasie ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Tak więc stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości.

W konsekwencji istnienia powyższego prawa zarządu, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie można domniemywać.

W niniejszej sprawie pozostaje bezsporne, że według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. przedmiotowy grunt stanowił własność Skarbu Państwa. Spór dotyczy natomiast tego, czy zebrane w sprawie dowody potwierdzają spełnienie przez PKP prawa zarządu do tego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r.

W kwestii sposobu udokumentowania tego prawa zasadnicze znaczenie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998r. Nr 23, poz. 120 ze zm.) - w tym § 4 ust. 1, w którym wymienione zostały dokumenty wskazujące na istnienie prawa zarządu.

Skarżąca PKP wywodzi posiadanie prawa zarządu do działki nr [...] z decyzji Urzędu Miejskiego w T.Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z 19 grudnia 1986 r. nr [...] o ustaleniu opłaty rocznej z tytułu użytkowania/zarządu terenu o pow. 174,0946 ha.

Jak wynika z § 4 ust. 1 pkt 6 ww. rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości może nastąpić na podstawie, m.in. decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością.

Jednakże Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 stwierdził, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania (zarządu) tylko wtedy, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo, a decyzja o zarządzie wskazana w decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu (por. wyroki NSA: z 18 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 3200/18, z 16 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2385/17, z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 130/17, z 30 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2469/13).

Tymczasem w decyzji Urzędu Miejskiego w T. z 19 grudnia 1986 r. nie została wskazana żadna konkretna decyzja, na podstawie której ustanowiono prawo zarządu, jak również nie wynika z niej jednoznacznie tytuł prawny wnoszenia opłat.

Jak zaznaczono wyżej - w przypadku wywodzenia prawa zarządu z decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania czy zarządu nieruchomości, należy ustalić, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania.

Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Wbrew zarzutom skargi organy szczegółowo wyjaśniły, dlaczego decyzja o opłatach nie może stanowić dowodu na istnienie prawa zarządu do spornej nieruchomości.

Trzeba też podkreślić, że kwestia wiarygodności i mocy dowodowej decyzji dotyczącej opłaty za zarząd, jako dokumentu urzędowego, była już przedmiotem orzecznictwa. Stosownie do art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone; istnieje zatem domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało stwierdzone w dokumencie urzędowym, lecz nie wyklucza to możliwości obalenia tego domniemania (art. 76 § 3 k.p.a.).

Decyzja o ustaleniu opłaty rocznej z 19 grudnia 1986 r. nie stanowi dowodu na istnienie prawa zarządu. Wynika z niej jedynie, że poprzednik prawny skarżącej został zobowiązany do ponoszenia opłat rocznych za zarząd. Z decyzji nie wynika jednak kiedy i w stosunku do jakich konkretnie nieruchomości, a także jakim aktem zarząd został ustanowiony. Skoro zaś sporna decyzja nie zawiera stosownych danych, to jako dokument wymieniony w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, nie może stanowić dowodu na istnienie zarządu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2020r. sygn. akt I OSK 2182/19, LEX nr 3045691).

Skoro zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, aby przedsiębiorstwo państwowe PKP dysponowało indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji czy też umowy, który ustanowiłby na jego rzecz zarząd bądź użytkowanie - to odmowa potwierdzenia uwłaszczenia PKP na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] odpowiada prawu.

Z powyższych przyczyn niezasadny jest zarzut naruszenia art. 200 ust. 1 u.g.n.

Również - wbrew zarzutom skargi - Minister prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, właściwie ocenił zebrany materiał dowodowy, który poddał następnie poprawnej ocenie i wyprowadził z niej trafne wnioski. Nie można mu wobec tego zarzucić, że naruszył przywołane w skardze przepisy procedury a w szczególności, że nie wyczerpał inicjatywy dowodowej czy też, że błędnie ocenił zebrany materiał.

Jak wynika z akt sprawy Wojewoda zwracał się do PKP i Prezydenta Miasta T. o nadesłanie wszystkich posiadanych dokumentów świadczących o posiadaniu przez PKP prawa zarządu.

Pismem z 8 kwietnia 2016 skarżąca PKP poinformowała, że dysponuje jedynie decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w T. z 19 grudnia 1986 r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd/użytkowanie gruntu położonego w T. o łącznej powierzchni 174,0946 ha,

Również Prezydent Miasta T. poinformował, że w aktach Urzędu znajduje się ww. decyzja z 19 grudnia 1986 r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd/użytkowanie gruntu położonego w T. o łącznej powierzchni 174,0946 ha oraz oświadczenie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w T. z 10 stycznia 1992 r. aktualizujące opłatę z tytułu użytkowania gruntu o łącznej pow. 194,1385 ha. Ponadto wskazał, że w aktach Urzędu nie ma innych dokumentów, z których jednoznacznie wynikałoby prawo zarządu PKP do działek objętych wnioskiem uwłaszczeniowym, a więc nie można potwierdzić, iż PKP legitymowało się dokumentami o przekazaniu w zarząd w formie prawem przewidzianym.

Sąd pragnie zauważyć, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ciężar dowodu w zakresie wykazania zaistnienia materialnoprawnych przesłanek z art. 200 ust. 1 u.g.n. spoczywał także na inicjatorze postępowania - skarżącej Spółce. To PKP S.A. w [...]. - jako następca prawny przedsiębiorstwa państwowego PKP - powinna mieć najpełniejszą wiedzę o nieruchomościach będących w zarządzie PKP na datę istotną w sprawie, a przez to realną możliwość wykazania, iż przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 r. w jej zarządzie.

Wprawdzie organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa), a następnie jego oceny z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) - jednak to nie oznacza, że skarżąca miała w tym postępowaniu pozostawać bierna. Z przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można wywodzić, że organy zobowiązane są w nieskończoność do poszukiwania dowodów służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy strona ich nie przedstawia. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17).

W związku z tym Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy administracji z urzędu podjęły wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy zachowała się jakakolwiek decyzja ustanawiająca prawo zarządu dla skarżącej PKP- nie podzielił zatem zarzutu naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu organy obu instancji wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego, zaś przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie przytoczone i zinterpretowane. Ponadto szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.