Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1800/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] września 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. M. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Skarżoną decyzją z dnia 15 października 2021 r. nr SKO.405.ŚR.2126.1080 Samorządowe Odwoławcze (SKO) w Tarnobrzegu – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 17 ust. 1, ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), powoływanej w dalszej części jako "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 7 września 2021 r. nr GOPS 5232.40.1852.2021.ŚP w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wójt Gminy [...], wskazaną decyzją z dnia 7 września 2021 r. nie przyznał M.M. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziadkiem – W.D.. Organ ustalił, że W.D. legitymuje się wydanym na stałe orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] stycznia 2019 r. (nr [...]). Z jego treści wynika, że wskazany stopień niepełnosprawności datuje się od [...] grudnia 2014 r., natomiast nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Biorąc pod uwagę tę ostatnią okoliczność Wójt stwierdził, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zwrócił też uwagę, że wnioskodawca nie jest osobą zobowiązaną do alimentacji w pierwszej kolejności. Taką osobą w warunkach sprawy jest M.M.1 - córka W.D. i to ona winna zapewnić wymienionemu pomoc i opiekę.

M.M. odwołał się od powyższej decyzji. Podał, że jego matka nie jest w stanie sprawować opieki nad swoim ojcem, bowiem opiekuje się już własną matką tj. J.D. oraz jej siostrą – J.B.

SKO w Tarnobrzegu, decyzją z dnia 15 października 2021 r., utrzymało w mocy kwestionowany akt organu I instancji. Wskazało, że przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. wyraźnie wskazuje stronę podmiotową i przedmiotową omawianego świadczenia. Ustala krąg osób, do których świadczenie może trafić oraz cel i przedmiot świadczenia "z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Zatem świadczenie to nie jest skierowane do kogokolwiek z rodziny, kto podejmie się opieki nad niepełnosprawną osobą. Gdyby tak bowiem było, to art. 17 u.ś.r. nie zawierałby szeregu obwarowań i kolejności - według obowiązku alimentacyjnego w przyznawaniu świadczenia. Zdaniem Kolegium, fakt pozostawania w pracy jednej z córek W.D. – C.O. oraz fakt pobierania przez drugą córkę tj. M.D. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką i jednocześnie żoną W.D. nie pozbawia wymienionych córek prawnej i moralnej zdolności do sprawowania opieki i nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego. Kolegium zauważyło, że M.M.1 opiekując się niepełnosprawną matką i otrzymując z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne winna także opiekować się niepełnosprawnym ojcem, zwłaszcza że wszystkie te osoby prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. To nie rodzina bowiem decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a przepis prawa. Z tego powodu zawarte w art. 17 ust 1a u.ś.r. uregulowanie prawne, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, musi być wykładane przy zastosowaniu przesłanek obiektywnych, do których nie należy sam fakt pozostawania w zatrudnieniu czy posiadania statusu pobierającego świadczenie pielęgnacyjne. Okoliczności te są bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalniają jej z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego. W takim przypadku, obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Może nią być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności. SKO podniosło również, że wskazana przez organ I instancji przyczyna odmowy przyznania świadczenia, określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może się ostać z uwagi na wyrok TK z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, stwierdzający jej częściową niekonstytucyjność.

M.M. zaskarżył decyzję SKO w Tarnobrzegu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją poprzedzającą w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:

1. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. w zw. z art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz.1359, dalej "K.r.o") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której na gruncie sprawy:

zobowiązana w pierwszej kolejności do sprawowania opieki nad W.D. - jego córka M.M.1 nie dysponuje obiektywną możliwością sprawowania tej opieki,

faktyczną i stałą opiekę nad niepełnosprawnym W.D. sprawuje wnioskodawca, zapewniając uprawnionemu pomoc w codziennych sprawach życiowych, w procesie leczenia i rehabilitacji, w zaspokojeniu jego niezbędnych potrzeb,

wykładnia celowościowa i systemowa przepisów u.ś.r. uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dalszej osobie zobowiązanej w sytuacji, w której preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym (co na gruncie niniejszej sprawy miało miejsce),

M.M.1 sprawuje już całodobową opiekę nad zamieszkującymi z nią: niepełnosprawną matką J.D. oraz ciotką J.B. - tj. osobami w podeszłym wieku, niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, znajdującymi się w szczególnie ciężkiej sytuacji zdrowotnej,

opieka sprawowana przez M.M.1 nad niepełnosprawną matką i ciotką wymaga stałego wsparcia i pomocy wyżej wymienionym, dużego nakładu pracy i czasu celem zapewnienia tym osobom prawidłowych warunków egzystencjalnych - osoby te wymagają stałej pomocy i wsparcia M.M.1 m.in. w zakresie czynności życia codziennego, czynności higienicznych i pielęgnacyjnych, obowiązków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, pomocy w procesie leczenia i rehabilitacji (mycie, ubieranie, dbanie o gospodarstwo domowe, gotowanie, podawanie posiłków, pranie ciuchów, sprzątanie, pomoc w leczeniu i rehabilitacji, podawanie leków, zabieranie na wizyty lekarskie, etc.),

z obiektywnych względów M.M.1 nie będzie w stanie sprawować należytej i starannej opieki nad aż trzema niezdolnymi do samodzielnej egzystencji i znajdującymi się w podeszłym wieku osobami (matka, ojciec, ciotka, znajdujący się w ciężkiej sytuacji zdrowotnej, mający trudności w poruszaniu się, widzeniu, dokonywaniu najprostszych czynności, etc.) - bez istotnego uszczerbku w standardzie i prawidłowości w/w opieki oraz należytego zaspokojenia uzasadnionych potrzeb uprawnionych,

również druga córka W.D. – C.O. - nie spełnia przesłanek do opieki nad niepełnosprawnym i otrzymania z tego tytułu świadczenia pielęgnacyjnego – jako, że wyprowadziła się ona z domu rodzinnego ok. 30 lat temu, znajduje się ona w dalszej odległości od niepełnosprawnego ojca, nie ma z nim codziennego i stałego kontaktu, z powodu zatrudnienia oraz sytuacji finansowej i rodzinnej uniemożliwiającej jej rezygnację z w/w źródła zarobków, nie ma ona możliwości sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem,

2. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. w zw. z art. 132 K.r.o. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której stoi to w sprzeczności z wykładnią systemową, funkcjonalną i celowościową stosowanych przepisów, oparte jest na bezkrytycznym przyjęciu przez organ, że w sprawie brak jest podstaw do przyznania świadczenia dalszej osobie zobowiązanej - pomimo że zgodnie z prawidłową wykładnią w/w przepisów (znajdującą potwierdzenie w praktyce orzeczniczej) jeżeli osoba zobowiązana w pierwszej kolejności nie może z przyczyn obiektywnych uczynić zadość swemu obowiązkowi, obowiązek ten powinien przejść na dalszego zobowiązanego (tj. np. jak w niniejszej sprawie - wnuka),

3. art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak rozpatrzenia sprawy przez organ w sposób wnikliwy i wyczerpujący, a w konsekwencji poczynienie ustaleń i interpretacji błędnych i sprzecznych z obowiązującym prawem, polegające na nierozpoznaniu przez organ faktu braku obiektywnej możliwości sprawowania przez zobowiązanych w pierwszej kolejności należytej opieki nad niepełnosprawnym W.D., pomimo że:

- w zakresie stosowanych przepisów, obowiązkiem organu pozostawało wyjaśnienie, czy na gruncie sprawy zachodzą obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez zobowiązanego w pierwszej kolejności,

- w sprawie zachodziła konieczność co najmniej przesłuchania wnioskodawcy i M.M.1, przeprowadzenia dowodu z wywiadu środowiskowego, dokumentacji medycznej - celem ustalenia ewentualnego braku obiektywnej możliwości zobowiązanej w pierwszej kolejności tj. M.M.1 sprawowania należytej opieki nad W.D., przejścia obowiązków w w/w zakresie na dalszych zobowiązanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumentację uzasadnienia skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu stanowiła decyzja administracyjna o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Możliwość badania tego rodzaju formy działania organu administracji publicznej przewiduje art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej "P.p.s.a.", a jego kryterium to zgodność z prawem, o czym przesądza art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Gdy sąd stwierdzi naruszenia prawa określone w art. 145 § 1 pkt 1 czy pkt 2 P.p.s.a., to usuwa kwestionowaną decyzję z obrotu prawnego. Zauważenie przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach obliguje do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), natomiast zaistnienie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy skutkuje koniecznością uchylenia decyzji w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Bezzasadność skargi oznacza konieczność jej oddalenia w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona zgodnie z powyższymi zasadami kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do konkluzji o konieczności uchylenia zapadłych w sprawie decyzji z uwagi na naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.

W pierwszej kolejności, za uzasadnione należy uznać stanowisko SKO co do braku podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że daty powstania niepełnosprawności u W.D. nie da się ustalić. Kwestia ta jest jednolicie postrzegana w orzecznictwie sądowym, wedle którego przyjmuje się, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) - stwierdzającym częściową niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. tj. w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - niedopuszczalne jest oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części powołanego przepisu, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W stosunku więc do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż jest to wskazane w art. 17 ust. 1b u.ś.r., kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z jego pominięciem. To samo należy odnieść do sytuacji, kiedy daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 14.12.2016 r. I OSK 1614/16).

Pozostała więc do rozważenia druga zauważona przez organy kwestia, a zatem, czy skarżący jako wnuk osoby wymagającej opieki może być uznany za uprawnionego do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dziadkiem, w sytuacji, gdy żyje osoba spokrewniona z nim w pierwszym stopniu, tj. jego córka – M.M.1, nielegitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Składający skargę twierdzi, że jego matka nie jest w stanie podołać czynnościom opiekuńczym wobec swojego ojca, bowiem sprawuje już opiekę nad dwójką niezdolnych do samodzielnej egzystencji osób, a mianowicie matką tj. żoną W.D. – J.D. i jej siostrą – J.B. Podjęcie się w takich uwarunkowaniach opieki jeszcze nad ojcem skutkowałoby tym, że opieka ta nie spełniałaby wymaganych standardów. Natomiast, zdaniem Kolegium, okoliczność ta nie ma znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy.

Jak stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przy czym, badając, czy osobie wymienionej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a zatem niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki, przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, należy mieć dodatkowo na uwadze treść art. 17 ust. 1 a tego aktu. Zgodnie z nim, osobie takiej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Literalne brzmienie powołanych regulacji wskazuje zatem jednoznacznie, że osoby inne niż spokrewnione w stopniu pierwszym z osobą wymagającą opieki mogą uzyskać świadczenie pielęgnacyjne tylko wówczas, kiedy rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tego rodzaju warunek w okolicznościach niniejszej sprawy nie został niewątpliwie spełniony, bowiem W.D. ma córkę – M.M.1, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu, nie jest to jednak wystarczający powód do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, kiedy kwestionuje on zdolność swojej matki do rzeczywistego sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, a kwestia ta nie została w dostateczny sposób wyjaśniona przez organy.

Sąd zdaje sobie oczywiście sprawę ze zdającego się dominować w ostatnim czasie stanowiska orzecznictwa sądowego, według którego, regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby spokrewnione w stopniu dalszym, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 24.02.2021 r. I OSK 2392/20].

Zauważenia wymaga jednak, że mogą istnieć takie stany faktyczne, gdzie zachodzi możliwość wykazania obiektywnego i oczywistego braku zdolności do sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, zaś oceny takiej można dokonać kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. W takich więc sytuacjach należy odwołać się do starszego orzecznictwa sądowego, wedle którego, wskazana literalna wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie jest wystarczająca. Należy więc mieć na względzie cel regulacji zawartej we wskazanych przepisach tzn. przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi, wymagającymi takiego wsparcia. W orzecznictwie tym podkreślono, że w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązał wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, a zatem nie można pominąć treści art. 132 tego aktu, zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Z uwagi na powyższe, zdaniem NSA, wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną ( art. 18 Konstytucji RP), jak również w wynikający z art. 71 ust.1 Konstytucji, nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (tak np. wyrok NSA z 5.11.2015 r. I OSK 1062/14).

W ocenie Sądu, podniesione przez składającego skargę okoliczności wskazują na wątpliwości co do rzeczywistej, obiektywnej możliwości sprawowania przez M.M.1 opieki nad W.D. tak, by wymieniony nie doznał uszczerbku w należytym tj. odpowiednim do jego potrzeb jej sprawowaniu. W świetle zaś orzeczenia o niepełnosprawności, którym wymieniony legitymuje się, wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ I instancji autorytatywnie stwierdził, że osobą zobowiązaną wobec W.D. w pierwszej kolejności jest jego córka M.M.1, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnukowi tj. skarżącemu. Kolegium stwierdziło zaś, że osobami zobowiązanymi alimentacyjnie wobec W.D. są w istocie jego dwie córki tj. również C.O. Organ odwoławczy podkreślił, że fakt pracy tej ostatniej nie zwalnia jej z obowiązku opieki nad ojcem. Ponadto, zdaniem Kolegium, fakt, iż M.M.1, J.D. i W.D. tworzą wspólne gospodarstwo domowe powoduje, że M.M.1 winna wykonywać czynności opiekuńcze względem obydwojga rodziców.

Poza tymi ogólnikowymi stwierdzeniami organy rozpoznające sprawę nie poczyniły ustaleń co do realnej, obiektywnej możliwości opiekowania się przez obydwie córki ojcem W.D. Co do C.O. istotne jest, że ma ona swoją własną rodzinę i wobec jej członków jest również zobowiązana alimentacyjnie, co winno być wzięte pod uwagę przy badaniu jej możliwości opiekuńczych wobec niepełnosprawnego ojca. Z kolei, M.M.1 opiekuje się już matką J.D., która w świetle orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, tak jak jej mąż, wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powyższe wymaga oceny, czy nad takimi dwiema osobami możliwe jest sprawowanie odpowiedniej opieki przez jedną i tę samą osobę. Przy czym, ustalenia wymaga jeszcze, czy M.M.1 faktycznie udziela pomocy również swojej ciotce – J.B.

Przed więc wyjaśnieniem powyższego, wydane w sprawie decyzje są – zdaniem Sądu – przedwczesne. Dopiero bowiem ustalenie, czy M.M.1 i C.O. są w stanie wykonywać wobec swojego ojca wszelkie niezbędne dla niego czynności opiekuńcze tj. takie, które są adekwatne do stanu jego zdrowia pozwoli na podjęcie w sprawie stosownej decyzji, czyli odpowiadającej ustalonemu stanowi faktycznemu. W tym miejscu należy podnieść, że organy nie mają wprawdzie możliwości szczegółowego ustalenia zdrowotnej zdolności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z uwagi na brak specjalistycznej wiedzy w tym zakresie. W pewnych jednak sytuacjach, określone okoliczności - przy uwzględnieniu zasad logicznego myślenia - wskazują na tego rodzaju możność bądź niemożność wykonywania opiekuńczych czynności.

Z przedstawionych względów, a zatem wobec naruszenia przez organy reguł prowadzenia postępowania tj. obowiązku podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (wynikającego z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), Sąd uchylił wydane w sprawie decyzje, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te to wynagrodzenie reprezentującego skarżącego adwokata w kwocie 480 zł, wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.).