Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 784/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 marca 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111), Wójt Gminy, po rozpatrzeniu wniosku G. B., odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem B. B.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że z opisu wywiadu środowiskowego wynika, iż strona wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe. Zamieszkują w wynajętym mieszkaniu. Strona nie podejmuje zatrudnienia w związku z całodobową opieką nad mężem, który choruje na POCHP (choroba płuc), nadciśnienie tętnicze, chorobę wrzodową żołądka, dwunastnicy, a nadto z powodu znacznej niewydolności płuc korzysta z terapii tlenowej i inhalacyjnej (wynajmują koncentrator tlenu). Posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, ustalone od 8 marca 2019 r. Strona pomaga mężowi w czynnościach higienicznych dnia codziennego (mąż sam się nie ubierze), wykonuje prace domowe - przygotowuje posiłki, umawia na wizyty lekarskie, robi pranie. Jak wynika z wywiadu środowiskowego, mąż strony nie jest osobą sparaliżowaną, niemogącą się samodzielnie poruszać - jednak samodzielne przemieszczanie sprawia mu wielki problem.

Strona w oświadczeniu z dnia 23 lutego 2021 r. podała, że opiekuje się mężem 24 godziny na dobę. Jej mąż w ogóle nie wychodzi na zewnątrz, większość czasu korzysta z terapii tlenowej.

Organ pierwszej instancji wskazał nadto, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443) art. 17 ust. 1 b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych utracił moc z dniem 23 października 2014 r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Artykuł ten jednak nie został uchylony przez ustawodawcę, wobec czego organy mają obowiązek go stosować. Mąż strony posiada ustalony znaczny stopień niepełnosprawności od 8 marca 2019 r., zatem uzyskał je mając lat 65. Warunek powyższy zatem nie został spełniony.

Główną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę, na co wskazują użyte w art. 17 ust. 1 ustawy słowa "w celu sprawowania opieki". Rezygnacja z aktywności zawodowej musi być zatem wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, a rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał on podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Powyższy warunek organ pierwszej instancji uznał za spełniony. Ponadto organ pierwszej instancji, wskazując na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy podkreślił, że w załączonych do sprawy dokumentach brak jest wzmianki co do posiadania przez wnioskodawczynię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Strona nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a osoba wymagająca opieki – jej mąż - pozostaje w związku małżeńskim. W konsekwencji organ pierwszej instancji uznał powyższy warunek za niespełniony.

W odwołaniu od powyższej decyzji G. B. zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto organ I instancji błędnie zastosował przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiącą o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie może on bowiem mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka.

Decyzją z dnia 7 lipca 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że skarżąca w pisemnym oświadczeniu z dnia 19 stycznia 2021 r. podała, że posiada prawo do renty rodzinnej, zamieszkuje wspólnie z osobą , nad którą sprawuje opiekę, ostatni okres, w którym była zatrudniona to 1980 r. Z decyzji ZUS Oddział z dnia 10 czerwca 2009 r. wynika, że prawo do renty rodzinnej przysługuje stronie od dnia 1 maja 2009 r. na stałe. Z załączonego do akt sprawy pisemnego wykazu czynności, jakie strona podejmuje opiekując się małżonkiem wynika, że są to czynności higieniczne, tj. kąpiel, obcinanie paznokci, prowadzenie do toalety, podmywanie i podawanie kaczki do potrzeb fizjologicznych, przygotowanie ubrań, ubieranie, mierzenie ciśnienia - 2x dziennie, mierzenie cukru, podawanie insuliny - 2x w miesiącu, podawanie leków - 2x dziennie, przygotowanie i podawanie posiłków, sprzątanie, prasowanie, pranie, wizyty lekarskie, opłacanie rachunków, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych; wykonywanie ćwiczeń rozwijających mowę, czytanie, pisanie, myślenie. Mąż wnioskodawczyni od 3 do 5x dziennie wymaga tlenoterapii. Bardzo słabo się porusza, na ogół całe dnie siedzi lub leży, ma bezsenne noce. Jakikolwiek ruch ciałem powoduje trudności z oddychaniem. Z orzeczenia określającego stopień niepełnosprawności B. B. z dnia 24 kwietnia 2019r. wynika, że ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 8 marca 2019 r., przy czym nie da się ustalić momentu powstania niepełnosprawności. Data ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności została wyznaczona do dnia 30 kwietnia 2021 r. Z ustaleń organu I instancji, poczynionych w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu 21 lutego 2021 r. wynika, że wnioskodawczyni wraz z mężem mieszka w wynajętym mieszkaniu jednopokojowym z aneksem kuchennym. Rodzina utrzymuje się ze świadczeń emerytalno-rentowych. B. B. choruje na POCHP, nadciśnienie tętnicze, chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy. Z powodu znacznej niewydolności płuc korzysta z terapii tlenowej i inhalacji. Rodzina posiada wynajęty koncentrator tlenu, miesięcznie płacąc 120zł. Skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad mężem. Pomaga mężowi we wszystkich czynnościach, mąż wymaga pomocy w higienie całego ciała. Przygotowuje i podaje mężowi leki, przygotowuje inhalacje, załatwia wizyty lekarskie.

W ocenie Kolegium, wbrew stanowisku organu I instancji, małżonek osoby niepełnosprawnej, wymagającej opieki jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego, wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Ustawodawca w przesłance negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy wyraźnie wskazał, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. W rozpatrywanym przypadku zarówno wiek jak i stan zdrowia wnioskodawczyni nie stanowią obiektywnej przeszkody wykluczającej możliwość zapewnienia niepełnosprawnemu małżonkowi stałej opieki, w związku z czym brak jest podstaw do oceny powodów, dla których dzieci osoby wymagającej opieki, jako osoby obciążone obowiązkiem alimentacyjnym , nie są w stanie podjąć się opieki nad ojcem.

Odnosząc się do stanowiska organu I instancji o niezachowaniu przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy organ odwoławczy wyjaśnił, że wskutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 konieczne jest stosowanie ww. przepisu z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Tym samym okoliczność, że nie da się ustalić momentu powstania niepełnosprawności małżonka strony nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przechodząc do oceny istnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy, tj. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a niepodejmowaniem pracy zarobkowej przez skarżącą z uwagi na konieczność zapewnienia niepełnosprawnemu małżonkowi stałej opieki Kolegium wskazało, że ostatnie zatrudnienie podejmowane przez wnioskodawczynię miało miejsce w roku 1980, a począwszy od maja 2009 r. strona otrzymuje rentę rodzinną, która od dnia 1 marca 2020 r. wypłacana jest w kwocie 878,81 zł miesięcznie.

Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika bezspornie, że ze względu na posiadane schorzenia, konieczność stosowania tlenoterapii 3-5 razy dziennie mąż skarżącej wymaga wsparcia i pomocy osób drugich w codziennym funkcjonowaniu. Nie ma też wątpliwości, że skarżąca zapewnia mężowi opiekę i wsparcie w czynnościach pielęgnacyjno-higienicznych, przy kontroli stanu zdrowia czy stosowaniu koncentratora tlenu, przy ubiorze, niemniej jednak - zdaniem organu odwoławczego - nie ma podstaw do stwierdzenia, że pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni a koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnemu małżonkowi istnieje związek przyczynowo - skutkowy.

Zaprzestanie czy też rezygnacja z aktywności zawodowej przez wnioskodawczynię, która miała miejsce w roku 1980, jak też późniejszy brak aktywności zawodowej wnioskodawczyni nie były spowodowane koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnemu małżonkowi. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika wprost, że wnioskodawczyni przed rozpoczęciem opieki nad małżonkiem nie pozostawała w zatrudnieniu od długiego czasu, nie podejmowała też innej pracy zarobkowej. Tym samym nie może być mowy o związku czasowym pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia czy niepodejmowaniem pracy zawodowej a koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnemu małżonkowi. Nie bez znaczenia jest też fakt, iż stopień samodzielności osoby wymagającej opieki jest znacznie ograniczony, ale nie wykluczony. Pan B. nie jest osobą leżącą, ma trudności w poruszaniu się, jednak w obrębie mieszkania jest w stanie się przemieszczać.

Z uwagi na powyższe, brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy, uzależniającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją/ niepodejmowaniem pracy zawodowej a koniecznością zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej przesądził o nieprzyznaniu wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję G. B. zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 4 ustawy poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą oraz że fakt długotrwałego pozostawania bez zatrudnienia stanowi o braku wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W ocenie skarżącej organ nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez skarżącą w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał nadto pobieżnej oceny oświadczenia wnioskodawcy odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Zdaniem strony wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że mąż wnioskodawcy potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej, stałej opieki. Okoliczność, że mąż skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający osobę niepełnosprawną do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Jednocześnie świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu. Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia, będąca zdolną do podjęcia pracy zarobkowej - albo rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Przepis art. 17 ust. 5 ustawy, enumeratywnie wymieniający katalog podmiotów sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, nie obejmuje osób bezrobotnych, zaś art. 17 ust. 6 tej ustawy wprost stanowi, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia takich osób możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, to z pewnością zastrzeżenie takie zostałoby uczynione wprost w powyższym przepisie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Bezsporne w sprawie jest, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Rozstrzygnięcia natomiast wymaga, czy w sposób prawidłowy w sprawie ustalono, że skarżąca nie spełnia przesłanek przewidzianych treścią art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej zwanej "ustawą".

Zgodnie z treścią tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wskazany przepis określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie: 1) w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2) w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zatem w pierwszym przypadku chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w drugim zaś o sytuację , kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej itp.).

W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie stanął na stanowisku, że skarżąca nie zalicza się do żadnego z wyżej wymienionych przypadków, bowiem ani nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ani też nie zaniechała podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad mężem.

Jak bowiem wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skarżąca niemalże nigdy nie pracowała, skoro będąc urodzoną w 1956 r. zakończyła swe ostatnie zatrudnienie w 1980 r., a zatem mając 24 lata, po czym w dniu 22 maja 2009 r., to jest po blisko 30 latach braku aktywności zawodowej, wniosła o przyznanie jej renty rodzinnej, która została jej przyznania od 1 maja 2009 r. na stałe. Obecnie zaś (tj. na dzień wydania zaskarżonej decyzji) skarżąca, mając 64 lata i pobierając nadal rentę rodzinną nie może być zakwalifikowana do osób aktywnie poszukujących pracy. Stan faktyczny sprawy dowodzi zatem braku podstaw do przyjęcia, że w przypadku skarżącej zachodzi przesłanka rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej, skoro strona do tej pory (poza krótkim zatrudnieniem zakończonym w 1980 r.) aktywności takiej nie przejawiała. Istotną okolicznością jest fakt, że mąż skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 24 kwietnia 2019 r., w którym wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od dnia 8 marca 2019 r.

Potrzeba zatrudnienia nie występowała zatem u skarżącej w okresie bezpośrednio poprzedzającym zaistnienie okoliczności, pociągających za sobą konieczność sprawowania opieki nad mężem, skoro skarżąca nie podejmowała aktywności zawodowej dużo wcześniej niż deklarowana potrzeba opieki (tj. przez okres 30 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego). Brak jest też dowodów na to, by w tym czasie aktywnie poszukiwała zatrudnienia. Dodatkowo potrzeba opieki nad mężem występowała już w dacie wydania orzeczenia PZON ( w kwietniu 2019 r.) , jednak wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła dopiero 27 stycznia 2021 r. Przez ten czas skarżąca również nie pracowała.

Istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania jest zrekompensowanie osobie uprawnionej - poprzez wypłatę określonej przepisami kwoty – utraty dochodu na skutek rezygnacji z aktywności zawodowej (art. 17 ust. 3 ustawy). Musi więc istnieć wyraźny i bezpośredni związek, tak czasowy, jak i co do motywów, między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad wskazaną w ustawie osobą, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Skarżąca, jak już wyżej wskazano, przez większą część dorosłego życia nie pracowała. Nie zrezygnowała ona wobec tego z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad mężem, a jej dotychczasowa bierność zawodowa nie pozwala też na przyjęcie, że właśnie z powodu niepełnosprawności męża zatrudnienia nie podejmuje. Zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle doświadczenia życiowego nie sposób uznać, by skarżąca, po tylu latach braku aktywności zawodowej, właśnie w okresie, kiedy składała wniosek o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nosiła się z zamiarem podjęcia zatrudnienia.

Podzielić należy zatem stanowisko organu odwoławczego, że sam fakt sprawowania obecnie opieki nad mężem nie uprawnia skarżącej do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Aby organ mógł przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne musiałaby ona wykazać związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad mężem, a niepodjęciem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie skarżąca takiego związku nie wykazała.

Zatem - nie kwestionując złego stanu zdrowia męża skarżącej - należy podkreślić za organem odwoławczym, że sam znaczny stopień niepełnosprawności męża skarżącej, jak również konieczność sprawowania nad nim opieki nie stanowią, w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, samodzielnej podstawy do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek, pozwalających na przyznanie jej tego świadczenia.

Również treść art. 17 ust. 6 ustawy nie może, wbrew zarzutom skargi, przesądzać o jej zasadności. Zgodnie z tym przepisem zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba poszukująca pracy lub osoba bezrobotna, będąc z definicji "gotową do zatrudnienia", spełnia bowiem obie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy.

Dodać należy, że stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Powyższa regulacja art. 17 ust. 1b ustawy stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skutkiem tego wyroku jest ustalenie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, przedmiotowa przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. W konsekwencji organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W związku z tym, jak słusznie uznało Kolegium, wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy przesłanka w postaci czasu powstania niepełnosprawności męża skarżącej nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. Z tego względu błędne w tej mierze było stanowisko organu pierwszej instancji, który za podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przyjął to, że niepełnosprawność męża skarżącej powstała, gdy był on już osobą dorosłą, nie uczącą się.

Zdaniem organu pierwszej instancji zachodziła również negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, bowiem B. B. pozostaje w związku małżeńskim, natomiast jego żona (skarżąca) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy małżonek jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż poza osobami wymienionymi w 1-3 art. 17 ust. 1 ustawy, tj. matką, ojcem, opiekunem faktycznym dziecka, rodziną zastępczą jest on inną osobą, na której, zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako "k.r.o.") , ciąży obowiązek alimentacyjny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, poza wyłączeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego małżonka będącego osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie wymienia żadnych innych przesłanek w stosunku do małżonka, poza ogólnymi przesłankami dotyczącymi wszystkich uprawnionych. W rezultacie powyższego nie podlega jakimkolwiek wątpliwościom, że małżonek jest osobą, na której, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z przepisami k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka.

Natomiast przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, w której o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna osoba, niebędąca małżonkiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (np. syn, córka, wnuk). W przepisie tym ustawodawca sankcjonuje wartość wynikającą z małżeństwa, zgodnie z którą obowiązek małżonka sprawowania opieki i pielęgnacji względem niepełnosprawnego współmałżonka wyprzedza obowiązek innych osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnego, chyba, że współmałżonek niepełnosprawnego sam nie jest w stanie zrealizować swego obowiązku opieki i pielęgnacji, ponieważ legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza, że sam wymaga pomocy i opieki osób trzecich.

Z powołanego przepisu – jak błędnie wywiódł organ I instancji, a na co słusznie zwróciło uwagę Kolegium - nie wynika zatem, by fakt pozostawania w związku małżeńskim osoby wymagającej opieki stanowił negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wadliwa ocena przez organ pierwszej instancji powyższych okoliczności nie mogła jednak samoistnie zadecydować o możliwości przyznania skarżącej prawa do przedmiotowego świadczenia, skoro prawo to zależy od innych jeszcze przesłanek, które - jak wyżej wykazano - nie zostały spełnione.

Wskazać też należy, że skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego załączyła wydruk wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 15/19 , w którym kluczową kwestię stanowiła ocena spełnienia przesłanek do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby, które mają ustalone prawo do renty rodzinnej. Skarżąca wskazując, że ma prawo do renty rodzinnej nie wykazała, jakiego rodzaju renta rodzinna jej przysługuje, mimo że w przypadku renty rodzinnej określonej treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy osobie sprawującej opiekę prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje. Okoliczność ta nie była też badana przez organy administracji. Kwestia ta nie miała jednak żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ze względu na inne przyczyny braku podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego - niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę - jako bezzasadną - oddalił.