Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 29/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2013 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Powiatowych w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w zakresie pkt [...] i [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Zarządu Dróg Powiatowych w [...] 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zarząd Dróg Powiatowych w I. zwrócił się do Prezydenta Miasta I. o wyrażenie zgody na usunięcie 72 drzew (w tym 6 drzew poprzez przesadzenie) rosnących w pasie drogi powiatowej - ul. S. w I.

Prezydent Miasta I. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] zezwolił wnioskodawcy na usunięcie 71 drzew (w tym 5 sztuk poprzez przesadzenie), oraz odmówił wydania zezwolenia na usunięcie 1 szt. drzewa gatunku głóg dwuszyjkowy o obwodzie pnia 6 cm.

W punkcie 6 decyzji ustalono, że usunięcia 24 drzew oznaczonych w tabeli nr 2 wskazanymi numerami należy dokonać w terminie zbieżnym z nasadzeniami następczymi jak w punkcie 9, jednak nie później niż do 30 kwietnia 2013 r., w punkcie 7 organ wskazał, że usunięcia poprzez przesadzenie 5 szt. drzew oznaczonych w tabeli nr 2 wskazanymi numerami należy dokonać w terminie dogodnym agrotechnicznie, jednak nie później niż do 31 grudnia 2013 r., zaś stosownie do punktu 8, usunięcia 42 drzew oznaczonych w tabeli nr 2 wskazanymi numerami, należy rozłożyć na okres 3 lat w zależności od stanu zdrowotnego oraz zagrożenia dla ruchu drogowego zgodnie z podanym terminarzem. W punkcie 9 decyzji organ ustalił, że w zamian za usunięcie drzew, o których mowa w pkt 6, należy dokonać nasadzeń następczych w pasie drogowym ul. S. w I., w ilości 24 szt. drzew, zaś zgodnie z opinią Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków należy zastosować sadzonki z wysokiej jakości materiału szkółkarskiego gat. głóg dwuszyjkowy, odmiana Paul's Scarlet o obwodach pni 24 cm z wyraźnie wykształconymi koronami osadzonymi na wysokości nie mniejszej niż 180 cm od powierzchni gruntu, w terminie zbieżnym z wykonaniem usunięć drzew. Z kolei, w punkcie 10 decyzji ustalono, że w zamian za usunięte drzewa, o których mowa w pkt 8, należy dokonać nasadzeń następczych drzew w pasie drogowym ul. S., zgodnie z przedstawionym planem i zgodnie z opinią Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków należy zastosować sadzonki spełniające wymagania, o których była mowa w pkt 9.

Organ zwolnił z opłaty za usunięcie drzew, o których mowa w pkt 1-3, zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4, 5, 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) oraz naliczył opłatę za usunięcie 5 drzew, o których mowa w pkt 4, zgodnie z art. 84 i 85 ww. ustawy, podwyższając naliczoną opłatę o 100% do kwoty [...] zł, ze względu na usuwanie drzew z obszaru ochrony uzdrowiskowej. Jednocześnie organ odroczył na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia termin uiszczenia opłaty za usunięcie 5 drzew poprzez ich przesadzenie, stosownie do art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody.

W uzasadnieniu wskazano m.in., że odmowa wydania zezwolenia na usunięcie 1 szt. drzewa gatunku głóg dwuszyjkowy o obwodzie pnia 6 cm z działki o nr ew. [...], arkusz [...], obręb [...] zlokalizowanej w pasie drogi kategorii powiatowej - ul. S. w I., stosownie do art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, wiązała się z faktem, że wiek drzewa nie przekracza 10 lat, wobec czego nie jest wymagane zezwolenie na jego usunięcie. Organ podkreślił też, że zgodnie z art. 83 ust. 2a ww. ustawy - zezwolenie na usunięcie drzew w obrębie pasa drogowego drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków topoli, wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, w związku z czym organ wystąpił o stosowne uzgodnienie do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. Ze względu na nie wyrażenie stanowiska w terminie 30 dni od dnia otrzymania projektu zezwolenia, o którym mowa w ust. 2a, przez RDOŚ, na podstawie art. 83 ust. 2b ww. ustawy, organ uznał, że zezwolenie uzgodniono.

Zarząd Dróg Powiatowych w I. odwołał się od decyzji Prezydenta Miasta I. wnosząc o uchylenie pkt 9 i 10 decyzji i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody nie upoważnia wydającego zezwolenie do narzucania składu gatunkowego drzew lub krzewów, które należy nasadzić oraz miejsca nasadzenia zastępczego. W ocenie odwołującej się strony określenie w pkt 9 i 10 zaskarżonej decyzji obowiązku wykorzystania do nasadzeń sadzonek drzew gatunku głóg dwuszyjkowy, odmiana Paul's Scarlet o obwodach pni 24 cm z wyraźnie wykształconymi koronami osadzonymi na wysokości nie mniejszej niż 180 cm od powierzchni gruntu, narusza art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.

Odwołujący zarzucił również powoływanie się przez organ na opinię Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wskazując, że organ nie przytoczył przepisu, w oparciu o który o taką opinię wystąpił. W konsekwencji, w ocenie strony organ dopuścił się naruszenia art. 106 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), poprzez wystąpienie do konserwatora zabytków o wyrażenie opinii w sytuacji, gdy taka opinia nie była wymagana.

Strona powołała ponadto § 47 Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej I. z dnia [...] marca 1999 r. oraz § 13 i § 15 Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej I. z dnia [...] listopada 1999 r. dotyczące miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m.in. dla ul. S. wskazując, że w żadnej z Uchwał nie określono gatunków, odmian i rozmiarów drzew, jakie mają być użyte do nasadzeń w pasie drogowym ulicy S. W związku z powyższym strona zarzuciła organowi naruszenie także ww. przepisów prawa miejscowego.

Strona zaznaczyła, że organ nakładając obowiązek nasadzenia drzew określonego gatunku, odmiany, wielkości naraził wnioskodawcę na duże koszty finansowe związane z zakupem i nasadzeniem drzew.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ powołał brzmienie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i wskazał, że z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew może wystąpić posiadacz nieruchomości, a jeżeli nie jest on jej właścicielem, powinien doręczyć jego zgodę. Organ podał, że w przedmiotowej sprawie do wniosku o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew została dołączona zgoda Starosty I., ponieważ wnioskowane do wycinki drzewa rosną na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa, a Starosta I., z mocy art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami, a więc jest organem wykonującym w imieniu Skarbu Państwa jego funkcje właścicielskie.

Organ podniósł, że zgodnie z art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. Na gruncie powyższego organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z poglądami doktryny i literatury w art. 83 ust. 3 powołanej ustawy ustawodawca co prawda nie ustalił, że organ administracji może określić w zezwoleniu gatunki drzew lub krzewów sadzonych w miejsce usuwanych, jednak uwzględniając m.in. zasadę zrównoważonego rozwoju, nie ma przeszkód, aby organ administracji wydający zezwolenie określił gatunki drzew lub krzewów, które mają być posadzone. Uprawnienie takie można by pośrednio wywieść z przepisów zobowiązujących do dbałości o zieleń na terenie administrowanej jednostki terytorialnej. Dalej organ podał, że w przepisie tym brak jest również precyzyjnego określenia miejsca, gdzie mają być dokonane nowe zasadzenia. Posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "zastąpienie innymi drzewami lub krzewami" wskazuje pośrednio, że zasadzenia powinny być dokonane na nieruchomości, z której drzewa lub krzewy są usuwane. Takie rozwiązania nie wynikają jednak bezpośrednio z treści przepisu, dlatego też w praktyce nie można wykluczyć wskazania w zezwoleniu innego miejsca wykonania nasadzeń zastępczych. Okoliczność ta powinna podlegać ocenie organów administracji (zob. K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2010, s. 360).

Organ podał, że należy mieć również na uwadze zasady wynikające z art. 5 oraz art. 74 Konstytucji RP.

Organ odwoławczy podkreślił, że w jego ocenie, decyzja organu I instancji nie nosi znamion dowolności. Organ I instancji bowiem wydając decyzję wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia. Kolegium nie dopatrzyło się też w działaniu organu uchybień w zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i w zakresie zastosowanych do jego oceny przepisów.

Organ podkreślił, że zezwolenie na usunięcie drzew jest wyjątkiem od zasady ich zachowania, jako elementu przyrody, podlegającego ochronie prawnej, a utrzymywanie zieleni pozostaje również w interesie społecznym.

Organ odwoławczy wskazał, że ze względu na fakt, iż działki na których rosną przedmiotowe drzewa znajdują się w strefie "A" ścisłej ochrony konserwatorskiej wyznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, organ I instancji wystąpił do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków o opinię w sprawie. W odpowiedzi na co Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków pozytywnie zaopiniował usunięcie 66 sztuk drzew wskazując, że nasadzeń zastępczych należy dokonać z materiału szkółkarskiego wysokiej jakości gatunku głóg dwuszyjkowy odmiana Paul's Scarlet w ilości 66 sztuk o obwodach 24 cm z wyraźnie wykształconymi koronami osadzonymi na wysokości nie mniejszej niż 180 cm od powierzchni gruntu. Wskazano również, że rosnąca tam zieleń tworzy aleję wzdłuż głównej drogi prowadzącej do Parku S. i należy dołożyć starań, by nasadzenia były tożsame z istniejącą zielenią, z uwagi na istotną pod względem widokowym i estetycznym lokalizację.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków odpowiadając na pismo SKO w B. poinformował, że teren objęty przedmiotowym postępowaniem nie jest wpisany do rejestru zabytków, zaś ulica S. na całym swoim przebiegu znajduje się w granicach strefy ścisłej ochrony konserwatorskiej "A" wyznaczonej dla obszaru historycznego centrum miasta I. wraz z zabytkową Dzielnicą S. w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta I. oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z art. 7 pkt 4 i art. 19 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Organ podał, że według Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w studium uwarunkowań oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w ustaleniach dotyczących zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, zawarto zapisy dotyczące m.in. ochrony historycznej zieleni komponowanej, a prace prowadzone w jej obrębie winny zostać uzgodnione lub zaopiniowane przez służby konserwatorskie.

Organ oparł się na wyrażonej przez Urząd opinii.

Odnosząc się do twierdzeń strony, organ wskazał, że zarzuty strony co do naruszenia przez organ I instancji art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, art. 106 § 1 k.p.a., oraz postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są niezasadne. Wskazał, że uznanie argumentacji strony stanowiłoby przejaw prymatu interesu strony nad interesem publicznym.

Organ II instancji wskazał również, że art. 106 k.p.a. nie stanowi podstawy prawnej współdziałania organów administracji publicznej, bowiem taką podstawą są przepisy szczególne, które uzależniają wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ. Przepis ten określa jedynie zasady i tryb współdziałania, czyli dotyczy wyłącznie kwestii proceduralnych współdziałania.

Ponadto, organ wbrew stanowisku strony, wskazującej, że żaden przepis prawa nie zobowiązuje organu wydającego zezwolenia na usunięcie drzew do uzyskania opinii konserwatora zabytków, wskazał, że organ prowadzący takie postępowanie, uwzględniając wykładnię systemową, może zwrócić się o wydanie opinii w sprawie do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W takiej sytuacji Wojewódzki Konserwator Zabytków, choć nie jest zobligowany prawnie do współdziałania w trybie art. 106 k.p.a., to jednak jest uprawniony do wydania stosownej opinii, dotyczącej przedmiotu ścisłej ochrony konserwatorskiej.

Organ powołał również art. 7, art. 18, art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wskazując przy tym na zasadność prezentowanego stanowiska. W konsekwencji, organ podniósł, że organ I instancji był uprawniony do zwrócenia się o przedmiotową opinię do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków.

Organ odwoławczy wskazał również na wagę ww. opinii i podniósł, że organ I instancji nie mógł pozbawić organu odpowiedzialnego za ochronę konserwatorską możliwości decydowania o sposobach ochrony, kształtowania i prawidłowego utrzymania jednej z form ochrony zabytków.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu II instancji strona zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, co do pkt 9 i 10 i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy lub przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Decyzji zarzucono naruszenie art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody i przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 2 i art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.

Skarżący w uzasadnieniu skargi przedstawił przebieg postępowania i wskazał, że nie zgadza się z argumentacją zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że nie zaskarżył całej decyzji organu I instancji, a jedynie jej pkt 9 i 10. Zakwestionował też wystąpienie przez organ do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o opinię w sytuacji, gdy przepisy jej nie wymagają.

Skarżący podniósł, że podjęcie decyzji uznaniowej wiąże się z odpowiednim wyważaniem interesów stron, przy kierowaniu się zasadą proporcjonalności tych interesów, po przeprowadzeniu postępowania poprzedzającego jej wydanie. Zdaniem strony organy wykroczyły poza granice uznania i nieprawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa na podstawie ustalonego stanu faktycznego.

Wskazał również, że art. 83 ustawy o ochronie przyrody nie zawiera żadnych przesłanek, które uzasadniają wydanie zezwolenia.

Skarżący podniósł, że zobowiązanie go do zasadzenia 66 szt. drzew gatunku głóg dwuszyjkowy odmiana Paul’s Scarlet o obwodach pni 24cm z wyraźnie wykształconymi koronami osadzonymi na wysokości 180 cm od powierzchni gruntu jest bezprawne i narusza art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Podał, że nowo zasadzane drzewo winno być określone przez organ z uwzględnieniem możliwości jego przyjęcia się. Nakazanie zaś stronie zakupu kosztownych sadzonek, bez zbadania jakie sadzonki mają największą szansę przyjęcia się jest zdaniem strony naruszeniem jej interesów.

Określił również, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie, było ustalenie dokładnego stanu faktycznego sprawy, czego w sprawie zabrakło.

Skarżący podkreślił, że wydanie zezwolenia, może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. Zapis ten zaś nie upoważnia wydającego zezwolenie do narzucania składu gatunkowego drzew lub krzewów, które należy nasadzić oraz miejsca nasadzenia zastępczego. Określa on jedynie, że wskazanie miejsca następuje wyłącznie w przypadku przesadzenia drzew lub krzewów, a w przypadku zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami mowa jest tylko o ich liczbie.

Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przez organ I instancji art. 106 § 1 k.p.a. i podniósł, że żaden przepis nie zobowiązuje organu wydającego zezwolenie na usunięcie drzew do uzyskania opinii konserwatora zabytków. Z treści tego przepisu, a nie z wykładni celowościowej, czy systemowej wyraźnie wynika, że musi istnieć przepis nakładający na organ obowiązek uzyskania opinii innego organu. Odwoływanie się zaś przez SKO w tym zakresie do przepisów o uprawnieniach konserwatora zabytków (ustawa o ochronie zabytków), oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest nieuprawnione. Art. 83 ust. 2a ustawy o ochronie przyrody mówi jednoznacznie, że zezwolenie na usunięcie drzew w obrębie pasa drogowego drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków topoli, wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Jest to jedyny przypadek, kiedy wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów uzależnione jest od współdziałania z innym organem. Również w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie ma przepisów dotyczących wydawania opinii przez konserwatora zabytków w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Wojewódzki Konserwator Zabytków uzgadnia jedynie projekty i zmiany planów zagospodarowania przestrzennego w zakresie kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu.

Ponadto, skarżący wskazał na brzmienie Uchwał Rady Miejskiej I. wywodząc, jak w odwołaniu, że w Uchwałach tych nie określono gatunków, odmian i wielkości drzew jakie mają być użyte do nasadzeń w pasie drogowym ulicy S.

W ocenie strony skarżącej, utrzymanie przez SKO w mocy zaskarżonej części decyzji Prezydenta Miasta I. narusza prawo.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało stanowisko wyrażone w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu [...] marca 2013 r. pełnomocnik skarżącego wskazała, że w uzupełnieniu skargi oświadcza, że na rynku polskim na dzień dzisiejszy nie ma drzew wskazanych w decyzji, a najbliższym miejscem, z którego można je sprowadzić jest Holandia. Podniosła również, że dodatkowym kosztem, który obciąży stronę skarżącą będzie wykopanie dołu pod nasadzenia o kubaturze 1 m³, aby nie uszkodzić systemu korzeniowego. Ponadto, pełnomocnik podtrzymała argumentację zawartą w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Zgodnie z art. 127 § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. W sytuacji, gdy nie zostało skutecznie wniesione odwołanie, to decyzja staje się ostateczna co oznacza, że wchodzi do obiegu prawnego i wywołuje skutki prawne w niej określone. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta I. z dnia [...] sierpnia 2012 r. [...] wniosła o jej uchylenie w części pkt 9 i 10 rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy decyzja organu I instancji w tej części, od której strona skarżąca nie wniosła odwołania stała się ostateczna. Zgodnie z art. 16 § 1 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Przepisy te odnoszą się także do części decyzji. Tym samym decyzja organu odwoławczego rozstrzygnięciem opartym na podstawie art. 138 § 1 kpa utrzymała w mocy decyzję organu I instancji w części objętej odwołaniem.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy pkt 9 i 10 decyzji Prezydenta Miasta I. z dnia [...] sierpnia 2012 r. [...], narusza przepisy prawa materialnego i jako taka nie może pozostać w obrocie prawnym. Z tego samego powodu wadliwa jest decyzja organu I instancji w zakresie ww. punktów 9 i 10.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1, ust. 3 oraz art. 86 ust. 1 pkt 4 i pkt 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz.1220 ze zm.).

Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości niewpisanej do rejestru zabytków może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości, natomiast zgodnie z art. 83 ust. 3 wydanie przedmiotowego zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów.

Stosownie do treści art. 86 ust. 1 pkt 4 i 9 ww. ustawy nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych oraz, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Z powołanych przepisów wynika, iż zarówno wyrażenie zgody na wycięcie drzew, jak i warunki, na jakich usunięcie drzew jest możliwe, pozostawiono uznaniu administracyjnemu. Oznacza to, że organ działając w ramach uznania administracyjnego, może uwzględnić wniosek o usunięcie drzew lub odmówić wyrażenia zgody, jak również uzależnić wydanie zezwolenia od przesadzenia drzew w inne miejsce lub zastąpienia drzew wycinanych innymi drzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew.

W przedmiotowej sprawie organ orzekający w I instancji uwzględnił wniosek Zarządu Dróg Powiatowych w I., posiadającego zgodę Starosty I. znak: [...] z dnia [...] maja 2012 r. na usunięcie 72 sztuk drzew (w tym 6 sztuk usunięcie przez przesadzenia) rosnących w pasie drogi kategorii powiatowej nr [...] ul. S. w I.

Istota sporu sprowadza się jednak do tego, że strona skarżąca kwestionuje nałożenie obowiązków określonych w pkt 9 i 10 decyzji organu I instancji. Nie zgadza się z tym, że w zamian za usunięcie drzew wymienionych w pkt 6 i 8 decyzji organu I instancji należy dokonać nasadzeń następczych zgodnie z opinią Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Delegatura w B. z zastosowaniem sadzonek z wysokiej jakości materiału szkółkarskiego gat. głóg dwuszyjkowy odmiana Paul`s Scarlet` o obwodach pni 24 cm z wyraźnie wykształconymi koronami osadzonymi na wysokości nie mniejszej niż 180 cm od powierzchni gruntu.

W ocenie Sądu strona skarżąca słusznie kwestionuje obowiązek nałożony w decyzji organu I instancji w pkt 9 i 10. Organ nakładając na stronę skarżącą obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych drzew o określonym gatunku wskazując odmianę, szerokości pnia, wysokości usytuowania korony naruszył przepisy prawa materialnego.

Podstawę materialnoprawną wydania decyzji organu I instancji z zastosowaniem warunku dokonania nasadzeń następczych w zamian za usunięte drzewa stanowił przepis art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Interpretacji tego przepisu na potrzeby niniejszej sprawy organ odwoławczy dokonał z uwzględnieniem stanowiska autora komentarza do tego przepisu - Krzysztofa Gruszeckiego (K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Zakamycze, 2005), które to stanowisko w całości podzielił. W tym miejscu Sąd zauważa, iż zdaniem wskazanego komentatora "(...) nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ administracji wydający zezwolenie określił gatunki drzew lub krzewów, które mają być posadzone." Na tej też podstawie Kolegium za zasadne przyjęło określenie - w decyzji organu I instancji - nie tylko ilości drzew, które winny być zastępczo nasadzone, ale także gatunku tych drzew i parametrów determinujących stopień ich rozwoju.

Z tak określonym obowiązkiem nie zgadza się strona skarżąca wywodząc w skardze, że uzależnienie wydania zgody na usunięcie drzew od zastąpienia ich drzewami określonego gatunku i o precyzyjnie określonych cechach ich rozwoju nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Sąd w składzie orzekającym, dostrzegając powyższe i mając na względzie zasadniczy spór istniejący w niniejszej sprawie związany z nałożeniem na skarżącego obowiązku określonego w art. 83 ust. 3 ww. ustawy (a w istocie z określeniem treści tego obowiązku) stwierdza, iż interpretacja powołanego przepisu przedstawiona w skarżonej decyzji jest błędna. Skutkiem tego było niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu w rozpoznawanej sprawie i, w konsekwencji, nie dostrzeżenie błędów popełnionych przy stosowaniu art. 83 ust. 3 ustawy przez organ I instancji. To zaś musiało skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia.

Z art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody wynika, że organ administracji może uzależnić wydanie zezwolenia na usunięcie drzew od zastąpienia ich innymi drzewami. Jednocześnie podkreślić należy, iż przepis ten nie daje organowi umocowania do określenia gatunku, wieku oraz parametrów drzew (obwodu pnia, wysokości, czy też innych cech), jakie mają być nasadzone. W ocenie Sądu, art. 83 ust. 3 upoważnia organ - w sytuacji zastosowania tego przepisu i nałożenia na stronę określonego w nim obowiązku - jedynie do określenia ilości drzew, które winny być nasadzone w miejsce usuwanych. Wskazuje bowiem wyraźnie, iż winna być to liczba nie mniejsza niż liczba drzew usuwanych. Żadnych innych postanowień odnośnie nowych nasadzeń przepis ten nie zawiera. Innymi słowy jedynym warunkiem określonym przez ustawodawcę jest ilość drzew lub krzewów posadzonych w miejsce usuwanych, która nie może być mniejsza od usuwanych. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu" (...) przepis art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody stanowi wyłącznie o liczbie drzew, które mają zastąpić drzewa podlegające wycince, nie stanowi natomiast o gatunku drzew" (por. uzasadnienie wyroku z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 823/08). Dostrzega to również autor powołanego wyżej komentarza do art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody wskazując, że w powołanym przepisie "ustawodawca nie określił, że organ administracji może określić w zezwoleniu gatunki drzew lub krzewów sadzonych w miejsce usuwanych (...)". (K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Zakamycze, 2005).

Tym samym, w oparciu o ten przepis, orzeczenie organu o nałożeniu obowiązku dokonania nasadzenia zastępczego może sprowadzać się jedynie do wyszczególnionego w tym przepisie elementu - tj. związanego z określeniem ilości drzew (lub krzewów), które mają być nasadzone. Jednocześnie oznacza to, że przywołanie art. 83 ust. 3 ww. ustawy jako podstawy prawnej decyzji jest niewystarczające dla uznania, iż przepis ten daje organowi kompetencję do określania rodzaju (gatunku) i cech (parametrów) drzew nasadzanych.

Kierując się przedstawioną powyżej interpretacją art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody wskazać w tym miejscu należy, iż w niniejszej sprawie w pkt 9 i 10 sentencji decyzji organu I instancji określono nie tylko ilość drzew podlegających nasadzeniu, ale także ich gatunek i stopień rozwoju. Wskazano wyraźnie, że strona winna zasadzić sadzonki z wysokiej jakości materiału szkółkarskiego gat. głóg dwuszyjkowy odmiana Paul`s Scarlet` o obwodach pni 24 cm z wyraźnie wykształconymi koronami osadzonymi na wysokości nie mniejszej niż 180 cm od powierzchni gruntu Orzeczenie w tym zakresie oparto właśnie na omówionym powyżej art. 83 ust. 3, błędnie z niego wywodząc kompetencję organu do wydania rozstrzygnięcia obejmującego warunek nasadzenia zastępczego z uwzględnieniem konkretnego gatunku, wieku i innych cech nasadzanych drzew.

W konsekwencji Sąd podziela zarzuty skargi dotyczące naruszenia w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego.

Zdaniem Sądu za słuszne uznać należy twierdzenie skarżącej, iż powołany art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody nie daje kompetencji organowi do określania rodzaju (gatunku) i cech drzew nasadzanych, a wydanie orzeczenia w tym zakresie - wbrew przepisowi prawa - stanowi o nieuzasadnionym rozszerzeniu granic przyznanego uznania administracyjnego i nie znajduje żadnego umocowania w obowiązujących przepisach prawa.

Konkludując Sąd stwierdza, iż skarżona decyzja jest wadliwa, albowiem wydana została z naruszeniem art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Przyjmując błędną interpretację tego przepisu organ II instancji przeprowadził wadliwie postępowanie odwoławcze nie dostrzegając racji strony skarżącej i wadliwości decyzji Prezydenta Miasta I. z dnia [...] sierpnia 2012 r. w zakresie nałożenia obowiązku określonego w pkt 9 i 10 sentencji decyzji.

Ponownie orzekając w sprawie organ I instancji zobligowany jest rozważyć wszystkie argumenty przytoczone przez stronę skarżącą, uwzględniając przy tym wskazania Sądu, dotyczące wykładni art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.

Sąd podziela również stanowisko strony skarżącej, że przepis art. 83 nie uzależnia udzielenia zezwolenia na wycięcie drzew od opinii konserwatora zabytków. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W przepisie art. 83 ust. 2 ustawy wprowadzono wyjątek od powyższej reguły, przyznający uprawnienia do wydania zezwolenia na usuwanie drzew i krzewów wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków w przypadku, gdy przedmiotem postępowania są drzewa lub krzewy rosnące na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków.

Bezsporne w sprawie jest, że nieruchomość na której rosną przewidziane do wycięcia drzewa nie jest wpisana do rejestru zabytków, a objęty decyzją teren znajduje się w strefie "A" ścisłej ochrony konserwatorskiej wyznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

W art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody jest natomiast precyzyjnie mowa o tym, że do właściwości tego organu zostały przekazane jedynie sprawy zezwoleń na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków.

Kompetencja wojewódzkiego konserwatora zabytków do wydawania zezwolenia na wycinkę drzew lub krzewów w oparciu o art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody rosnących na obszarze układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków zachodziłaby wówczas, gdyby w decyzji o wpisie do rejestru danego układu urbanistycznego wymieniono zieleń jako przedmiot prawnej ochrony. Nadto organ ten byłby kompetentny do rozpatrzenia omawianej sprawy wówczas, gdyby drzewa objęte wnioskiem rosły na nieruchomości wpisanej indywidualnie do rejestru zabytków. W rozpatrywanej sprawie zaś wnioskowane do usunięcia drzewa rosną w strefie "A" ścisłej ochrony konserwatorskiej wyznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Teren, na którym usytuowane są drzewa nie daje na podstawie art. 83 ustawy żadnych uprawnień konserwatorowi zabytków. Nie jest natomiast uchybieniem zwrócenie się o stanowisko przez organ do konserwatora w celu zasięgnięcia opinii o terenie. Stanowisko konserwatora nie jest jednak uzgodnieniem (przepis ustawy nie przewiduje uzgodnień tego organu, a stanowisko konserwatora zbytków zawarte w piśmie skierowanym do organu I instancji nie jest również opinią, o której stanowi art. 106 kpa). Z powyższych względów opinia konserwatora zabytków nie jest w żaden sposób wiążąca dla organu I instancji.

Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Zgodnie z celami ochrony przyrody określonymi art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody ich realizacja następuje przez uwzględnianie wymagań ochrony przyrody w polityce ekologicznej państwa, programach ochrony środowiska przyjmowanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego, koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, strategiach rozwoju województw, planach zagospodarowania przestrzennego województw, strategiach rozwoju gmin, studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego i planach zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz w działalności gospodarczej i inwestycyjnej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu I instancji nie wynika, aby przedmiotem oceny był miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Z ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nie wynika, aby powyższe źródła prawa narzucały dokonanie na spornym terenie jakichś konkretnych nasadzeń roślin. Wobec powyższego stanowisko organu zaprezentowane w pkt 9 i 10 decyzji organu I instancji nie znajduje umocowania w żadnym obowiązującym źródle prawa, co czyni skargę uzasadnioną.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w zakresie pkt 9 i 10 jej rozstrzygnięcia. W oparciu o art. 152 tej ustawy Sąd orzekł o zakazie wykonania zaskarżonej decyzji, który to zakaz obowiązuje do dnia prawomocności niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.