Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 296/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 7 , art 15 , art 77 , art 80 , art 105 , art 136 , art 138
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 129 ust 5 pkt 3 , art 132 ust 3
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z 26 lutego 2021 r. znak: [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie o odszkodowanie na rzecz K. S.:

1. za parcelę l. kat. [...], obj. Iwh [...], która weszła w skład działki nr [...] obr[...], jedn. ewid. K.-K.;

2. za parcele l. [...], objęte Lwh [...], które weszły w skład działek o numerach: [...], [...] i [...], obr. [...]. ewid. K.;

3. za parcele l. kat. [...] i [...], objęte Lwh [...], które weszły w skład działek o numerach: [...], [...], [...] i [...], obr[...]. ewid. K.;

4. za parcelę l. kat. [...], objętą Lwh [...], odpowiadającą obecnie działkom o numerach: [...] i [...], obr. [...] jedn. ewid. K. i za parcelę l. kat. [...], obj. Lwh [...], odpowiadającą obecnie działce nr [...], obr. [...] jedn. ewid. K..

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej "K.p.a." oraz art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.), dalej "u.g.n.".

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że pismem z 10 maja 2020 r. K. S. wniósł o wypłatę odszkodowania "z tytułu pozbawienia mojej rodziny własności" nieruchomości oznaczonych jako działki nr:

- [...], [...], [...] obj. wykazem hipotecznym nr [...]

- [...], [...] obj. wykazem hipotecznym nr [...] B.;

- [...] obj. wykazem hipotecznym nr [...] B.;

- [...],[...] położone przy ul. [...];

- [...] (położona przy ul. [...]), [...] (położona przy [...] (położona przy ul. [...]).

W ww. piśmie wnioskodawca wskazał, że przedmiotowe nieruchomości zostały wywłaszczone na rzecz Gminy Miejskiej K., a ich pierwotnym właścicielem była "moja matka E. S. z domu K. (córka S. i Z. K.)".

Pismem z 22 maja 2020 r. organ I instancji zwrócił się do wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku poprzez m.in. wskazanie daty i oznaczenia orzeczeń o wywłaszczeniu ww. nieruchomości i przedłożenie wszelkich posiadanych dokumentów dotyczących wywłaszczenia ww. nieruchomości oraz dokumentu potwierdzającego prawa do spadku po E. S..

Wnioskodawca przedłożył do akt sprawy kopie aktu poświadczenia dziedziczenia z 14 marca 2016 r. Rep. A [...] po zmarłej 18 maja 2008 r. E. S., z którego wynika, że spadek po ww. osobie nabyli syn K. S. i córka M. B..

Natomiast w piśmie z 12 października 2020 r. wnioskodawca (powołując się na informacje zawarte w pismach Referatu Zwrotu Wywłaszczonych Nieruchomości tut. Urzędu z 28 sierpnia 2020 r.) podał, że:

- działka nr [...] została wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z 25 maja 1964 r. ([...]),

- działki nr [...] i nr [...] otrzymały nowe oznaczenie jako działka nr [...], która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K.; część działki nr [...] została przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne os. [...] w 1979 r. na podstawie zarządzenia nr [...] Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 12 lutego 1979 r.,

- podobnie, tj. pod budownictwo jednorodzinne os. [...], została przeznaczona działka nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K. na podstawie ww. zarządzenia.

Pismem z 28 grudnia 2020 r. organ I instancji poinformował wnioskodawcę, że instytucja odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości uregulowana jest w dziale III rozdziale V u.g.n. i obecnie w ww. ustawie brak przepisu, który uprawniałby następców prawnych osób wywłaszczonych do ubiegania się o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

Pismem z 26 stycznia 2021 r. wnioskodawca wycofał wniosek w stosunku do nieruchomości oznaczonych jako działki nr: [...] i [...] (powstałe z parceli nr [...]) oraz działka nr [...] (powstałej z parceli nr [...]).

Rozpatrując wniosek organ I instancji wskazał, że stanowiąca własność S. K. parcela I. kat. [...] obj. wykazem hipotecznym nr [...] B. zmieniła oznaczenie na [...] i została podzielona na parcele I. kat: nr [...], [...], [...].

Parcelę I. kat. [...] obj. Lwh [...] wywłaszczono na rzecz Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z 25 maja 1964 r. nr [...] na cele budowy drogi do Obserwatorium Astronomicznego.

Powyższe orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1958 r., nr 18, poz. 94 z 1961 r.) i stało się ostateczne z dniem 30 czerwca 1964 r. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w myśl art. 8 ust. 7 ww. ustawy za wywłaszczone grunty nie przysługuje właścicielom odszkodowanie, ponieważ zostały one przeznaczone pod budowę drogi, a ich powierzchnia nie przekracza 25% obszaru działki, z wyjątkiem nieruchomości obj. Iwh [...]

Po wywłaszczeniu parcelę I. kat. [...] odłączono do księgi wieczystej nr [...] obejmującej nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa. Parcela I. kat. [...] została zniesiona do działki nr [...], która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K..

Obecnie na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalono, że ww. parcela weszła w skład działki nr [...] obr. [...], obj. księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność Gminy Miejskiej K..

S. K. zmarł [...] 1989 r.

Na podstawie umowy darowizny - aktu notarialnego z 17 grudnia 1969 r. Rep. A [...] parcele I. kat. [...] i I. kat. [...] stały się własnością E. S. i zostały odłączone z Lwh [...] do księgi wieczystej nr [...]

Powyższe parcele otrzymały nowe oznaczenie jako działka nr [...], która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K.. Na podstawie umowy darowizny - aktu notarialnego z [...] 1991 r. Rep. A l nr [...] ww. działka stała się własnością K. S., B. S., K. S. i A. S.. Działka nr [...] obr. [...] zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] i została podzielona na działki nr [...] i nr [...].

Decyzją z 14 maja 2014 r. nr [...], wydaną w trybie art 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.), sprostowaną postanowieniem z 3 czerwca 2014 r., Wojewoda:

- w punkcie 1 stwierdził, że Gmina K. nabyła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własność działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K.-K., stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własność K. S., B. S., K. S. i A. S., zajętej pod drogę gminną - ul. [...] w K.;

- w punkcie 2 odmówił stwierdzenia nabycia przez Gminę K. działki nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K..

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z 26 lutego 2019 r. nr [...]

Decyzją nr [...] z 14 października 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za działkę nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K. na rzecz K. S., B. S., K. S. i A. K. (poprzednio S.). Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z 28 lutego 2020 r. nr [...]

Decyzją nr [...] z 22 października 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K. na rzecz K. S., B. S., K. S. i A. K. (poprzednio S.). Powyższa decyzja nie była przedmiotem postępowania odwoławczego i stała się ostateczna.

Działka nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K., objęta księgą wieczystą nr [...], stanowi własność Gminy Miejskiej K..

Działka nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K., objęta księgą wieczystą nr [...], stanowi własność K. S., B. S., K. S. i A. S..

Parcele I. kat: [...] i [...] objęte wykazem hipotecznym nr [...] B. zostały przeniesione do księgi wieczystej nr [...], w której jako właściciela ujawniono E. z K. S..

Parcele l. kat. [...] i I. kat. [...] otrzymały nowe oznaczenie jako działka nr [...], która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K..

Parcela I. kat. [...] otrzymała nowe oznaczenie jako działka nr [...], która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] obr[...]. ewid. K.-K..

Działki nr [...] i nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K. obj. księgą wieczystą nr [...] i stanowiące własność E. z K. S. były objęte zarządzeniem nr [...] Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 12 lutego 1979 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego osiedla [...] i jego podziału na działki budowlane wydanego w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1972 r., nr 27, poz. 192), dalej "ustawa z dnia 6 lipca 1972 r.".

Część działki nr [...] oznaczona jako działka nr [...] odpowiadająca obecnie działkom o numerach: [...] obr. [...] jedn. ewid. K.-K. (położonym przy ul. [...]) oraz cała działka nr [...] odpowiadająca obecnie działkom o numerach: [...] i [...] obr[...] jedn. ewid. K.-K. (położonym przy ul. [...]) została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ww. przepisów.

Decyzją Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 29 września 1979 r. nr [...] z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa ww. nieruchomości zostało ustalone odszkodowanie na rzecz E. S. w kwocie [...]zł. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 19 listopada 1979 r.

Działki nr: [...], [...], [...] obr. [...]. ewid. K.-K. stanowią obecnie własność osób fizycznych.

Część działki nr [...] oznaczona jako działka nr [...] odpowiadająca obecnie działkom o numerach: [...], [...], [...] obr. [...]. ewid. K.-K. została wyłączona z terenu budowalnego osiedla [...]

Umową sprzedaży - aktem notarialnym z dnia [...].1998 r. Rep. A. I. Nr [...] E. S. sprzedała działki nr: [...], [...], [...] obr. [...]. ewid. K.-K. osobom fizycznym za łączną kwotę [...]zł.

Parcela I. kat. [...] otrzymała nowe oznaczenie jako działka nr [...] obr. [...]. Powyższa działka została sprzedana umową sprzedaży - aktem notarialnym z [...] 1994 r. Rep. A. N r [...] przez E. S. osobom fizycznym za łączną kwotę [...]zł. Następnie ww. działka zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] obr. [...] ewid. K.-K., po czym podzieliła się na działki nr [...] i nr [...] obr. [...] ewid. K.-K..

Parcela I. kat. [...] otrzymała nowe oznaczenie jako działka nr [...], która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K.. Po zmianie oznaczenia działka nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K. podzieliła się na działki o numerach: [...], [...] i [...].

Działka nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K. została sprzedana przez E. S. S. Państwa za kwotę [...]zł na podstawie umowy sprzedaży - aktu notarialnego z [...] 1992 r. Rep. A nr [...].

Powyższa działka zniosła się do działki nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K., która następnie podzieliła się na działki nr [...] i nr [...].

Obecnie zgromadzona w sprawie dokumentacji wskazuje, że działka nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K. weszła w skład działki nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K.. Działka nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K. jest objęta księgą wieczystą nr [...] i stanowi własność Województwa.

Działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K.-K. podzieliła się na działki nr [...] i nr [...].

E. S. zmarła [...] 2008 r. Na podstawie aktu poświadczenia z 14 marca 2016 r. Rep. A [...] spadek po ww. osobie nabyli syn K. S. i córka M. B..

Działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K.-K. jest objęta księgą wieczystą nr [...] i stanowi własność K. S. oraz M. B. na podstawie aktu poświadczenia z [...] 2016 r. Rep. A [...].

Działki nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K.-K. zostały przejęte na rzecz Województwa na podstawie decyzji nr [...] Wojewody z 28 grudnia 2015 r. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 25 kwietnia 2016 r. nr [...], NK: [...].

Ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 17 października 2016 r. nr [...] zostało ustalone odszkodowanie z tytułu przejęcia ww. działek na rzecz K. S. i M. B..

Parcela I. kat. [...] objęta wykazem hipotecznym nr [...] zostały przeniesiona do księgi wieczystej nr [...], w której jako właściciela ujawniono E. S.. Parcela I. kat. [...] otrzymała nowe oznaczenie jako działka nr [...], która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K.-K..

Działka nr [...] obj. Kw [...] została sprzedana umową sprzedaży - aktem notarialnym z [...] 1996 r. Rep. A. Nr [...] przez E. S. osobie fizycznej za kwotę [...]zł.

Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę organ I instancji stwierdził, że przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest sprawa z wniosku K. S. z 10 maja 2020 r. o odszkodowanie za nieruchomości wymienione w ww. wniosku stanowiące własność rodziny K. S., tj. własność S. K. i E. S..

Organ I instancji opisał instytucję odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości uregulowaną w dziale III rozdziale V u.g.n. Przywołał treść art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2019 r. sygn. l OSK 740/19 i inne wyroki NSA stwierdził, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest odszkodowaniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu, a prawo to nie przechodzi co do zasady na następców syngularnych ani uniwersalnych. W tej sytuacji uznał, że obecnie w u.g.n. brak przepisu, który uprawniałby następców prawnych osób wywłaszczonych do ubiegania się o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

Opisał warunki istnienia przedmiotu postępowania administracyjnego wynikające z K.p.a. Wskazał, że brak jednego z tych elementów skutkuje bezprzedmiotowością postępowania i uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Stwierdził, że w świetle obecnego brzmienia art. 128 ust. 1 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i wymienionych orzeczeń NSA wnioskodawca nie jest uprawniony (nie dysponuje legitymacją procesową) do ubiegania się o odszkodowanie za:

- stanowiącą własność S. K. parcelę I. kat. [...] obj. Lwh [...] wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z 25 maja 1964 r. nr [...] na cele budowy drogi do Obserwatorium Astronomicznego;

- stanowiącą własność E. z K. S. część działki nr [...] oznaczoną jako działka nr [...] odpowiadającą obecnie działkom o numerach: [...] obr. [...] jedn. ewid. K.-K. (położonym przy ul. [...]) oraz działkę nr [...] odpowiadającą obecnie działkom o numerach: [...] i [...] obr. [...] jedn. ewid. K.-K. (położonym przy ul. [...]) przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zarządzenia nr [...] Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 12 lutego 1979 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego osiedla [...] i jego podziału na działki budowlane wydanego w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r.

Ponadto sprawa odszkodowania za ww. nieruchomości została ostatecznie załatwiona orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z 25 maja 1964 r. nr [...] i decyzją Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 29 września 1979 r. nr [...] W związku z tym, dopóki ww. orzeczenia o odszkodowaniu funkcjonują w obrocie prawnym, to nie jest dopuszczalne ponowne orzekanie w sprawie o odszkodowanie za nieruchomości objęte tymi orzeczeniami (res iudicata).

Działki nr: [...], [...], [...] obr. 21 dn. ewid. K.-K. (powstałe z parcel I. kat[...] i I. kat. [...] obj. księgą wieczystą nr [...]) oraz działka nr [...] obr[...] jedn. ewid. K.-K. (powstała z parceli I. kat. [...] obj. księgą wieczystą nr [...], która weszła w skład działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K.-K.) nie były przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego i zostały sprzedane umowami cywilnoprawnymi zawartymi w formie aktu notarialnego przez ich właścicielkę, tj. E. S..

Sprawy wynikające z umów cywilnoprawnych nie należą do spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, ale pozostają w kognicji sądów powszechnych. W tej sytuacji brak podstaw do prowadzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego w stosunku do w/w nieruchomości.

Pismem z 26 stycznia 2021 r. wnioskodawca wycofał wniosek w stosunku do nieruchomości oznaczonych jako działki nr: [...] i [...] (powstałe z parceli nr [...]) oraz nr [...] (powstałej z parceli nr [...]). Wycofanie wniosku oznacza, że postępowanie w ww. zakresie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a.

K. S. wniósł odwołanie od ww. decyzji Prezydenta z 26 lutego 2021 r., zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w związku z art. 80 K.p.a. Odwołujący wniósł o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy lub o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Podniósł, że przywołane w decyzji I instancji wyroki NSA, na podstawie których organ I instancji uznał, że zgodnie z przepisem art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. odszkodowanie przysługuje jedynie poprzedniemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości, a nie jego spadkobiercom, dotyczyły ustalenia odszkodowania za ograniczenie prawa własności, a nie pozbawienia prawa własności do nieruchomości, w związku z budową sieci przesyłowych. Z kolei zgodnie z wyrokiem NSA sygn. I OSK 793/17 z 10 listopada 2017 r. odszkodowanie przysługuje spadkobiercom poprzedniego właściciela pod tytułem ogólnym (podobnie w wyroku NSA sygn. I OSK 2492/20 z 22 lutego 2021 r.). Podniósł, że organ administracji powinien prowadzić postępowanie zgodnie z wyrażoną w przepisie art. 8 K.p.a. zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej i nieodstępowania bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw oraz przepisem art. 7a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy przedmiotem sprawy jest nałożenie na stronę obowiązku, bądź ograniczenie lub odebranie mu praw, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, organ powinien rozstrzygnąć te wątpliwości na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Zauważył również, że organ I instancji pominął przeprowadzenie ustaleń w stosunku do parceli [...]. Organ ten w wydanej przez siebie decyzji ograniczył się do stwierdzenia, że parcela l. kat. [...] wraz z parcelą [...] otrzymały nowe oznaczenie jako działka nr [...], a następnie działka nr [...] obr. [...]. ewid. K., która to nieruchomość pozostała własnością matki skarżącego E. S.. Organ I instancji nie dokonał jednak żadnych ustaleń w przedmiocie pozbawienia rodziny skarżącego własności działki nr [...], odpowiadającej parceli l. kat. [...], która stanowiła własność jego rodziny. W świetle przepisów K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 K.p.a.). Co do zasady ciężar dowodu spoczywa w postępowaniu administracyjnym na organie (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.). Dlatego też to właśnie organ powinien przeprowadzić dowód z urzędu na okoliczność mającą znaczenie dla sprawy. Zwłaszcza w sytuacji, w której wynik dotychczasowego postępowania dowodowego nie był wystarczający do ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy, a strona nie wskazuje na konkretny środek dowodowy. Wówczas to organ administracji powinien we własnym zakresie dopuścić i przeprowadzić stosowne dowody. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 136 oraz art. 85 K.p.a., wniósł o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego lub zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję, dla uzupełnienia dowodów i materiałów w niniejszej sprawie (w tym o przeprowadzenie oględzin nieruchomości odpowiadającej parceli [...]), w celu ustalenia okoliczności pozbawienia rodziny skarżącego własności ww. nieruchomości przez Gminę K. - bez odszkodowania.

Odnosząc się do poruszonej przez organ I instancji kwestii załatwienia sprawy za nieruchomości przejęte pod budowę osiedla [...] - Naczelnika Dzielnicy K.-K. (tj. odszkodowania za część działki nr [...] odpowiadającej obecnie działkom nr[...] oraz za działkę nr [...] odpowiadająca obecnie działkom: nr [...] i [...]) zauważył, iż zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Skarżący powołał się na orzecznictwo NSA, w którym wielokrotnie wyrażono pogląd, że przepis art. 129 ust. 5 u.g.n. ma zastosowanie także dla stanów sprzed wejścia w życie u.g.n. oraz że przeciwne stanowisko byłoby sprzeczne z przepisami art. 64 i art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Zarzucił również, że organ I instancji nie ustalił, czy ustalone decyzją Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 29 września 1979 r. odszkodowanie w kwocie [...]zł zostało jego matce wypłacone. Na zakończenie zwrócił uwagę, iż rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 26 lutego 2021r. zostało sformułowane w sposób nieprecyzyjny. Wśród postępowań o odszkodowanie, które na podstawie ww. decyzji zostaną umorzone, nie wymieniono postępowań o odszkodowanie za parcele: [...] i [...], które były przedmiotem wniosku z 10 maja 2020 r. A zatem wydana w sprawie decyzja nie załatwia sprawy w całości. W piśmie z 2 kwietnia 2021 r. (data wpływu do urzędu) odwołujący podkreślił, że na stronie 4 odwołania został zawarty wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania na podstawie art. 136 K.p.a.

Wojewoda decyzją z 14 grudnia 2021 r. znak: [...], na podstawie art. 9a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na zagadnienie strony postępowania administracyjnego, a szczególnie postępowania o ustalenie i wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, prowadzonego w oparciu o przepisy u.g.n. Przywołał treść art. 28 K.p.a. i przedstawił wykładnię art. 128 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. z uwzględnieniem uchwały NSA z 22 lutego 2021 r., sygn. I OPS 1/20 (zmieniającej dominującą w ostatnim czasie linię orzeczniczą sądów administracyjnych odnośnie uznania za strony postępowania o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców).

Dalej organ II instancji stwierdził, że zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące nieuwzględnienia interesu prawnego strony są zasadne, z wyjątkiem parceli l. kat. [...], gm. kat. [...], gdyż przedmiotowa parcela w dacie wywłaszczenia stanowiła własność S. K., natomiast skarżący nie przedłożył postanowienia spadkowego po S. K. zmarłym [...] 1989 r.

Organ odwoławczy zauważył, że w księdze wieczystej nr [...], obejmującej parcele l. kat. [...] i l. kat. [...], gm. kat. B. wpisano, że E. S. nabyła przedmiotową nieruchomość na podstawie umowy darowizny Rep. A II Nr [...] z [...] grudnia 1969 r., a następnie umową darowizny z [...] 1991 r. Rep A I Nr [...] przekazała ww. nieruchomość K. S., B. S., K. S. i A. S.. W związku z powyższym ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że skarżący jest uprawniony do ustalenia na jego rzecz odszkodowania za parcelę l. kat. [...]. Umowa darowizny z 17 grudnia 1969 r. została zawarta bowiem po dacie wywłaszczenia parceli l. kat. [...] i dotyczyła parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...].

Niezależnie od kwestii legitymacji procesowej organ odwoławczy stwierdził, że pozostałe ustalenia organu I instancji są prawidłowe. W związku z powyższym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Jak wynika ze zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego, wnioskiem z 10 maja 2020 r. K. S. wniósł o zwrot niżej wymienionych nieruchomości, lub w przypadku braku możliwości zwrotu nieruchomości, o wypłatę odszkodowania "z tytułu pozbawienia mojej rodziny własności" tj.:

"1) działek nr [...], [...] i [...] (powstałych z podziału działki nr [...]), objętych wykazem hipotecznym nr [...] [...] - w części na której nie zrealizowano celu w postaci budowy drogi publicznej;

2) nieruchomości objętej wykazem hipotecznym nr [...] [...], składającej się z działek liczby katastru 15 obszaru 1a 71 m2, 16 obszaru 12a91m2, 516 obszaru 29a 20 m2, 528 obszaru 18a 9 m 2, [...] obszaru 9a 90 m2, na których nie zrealizowano celu w postaci budowy drogi publicznej, budowy osiedla mieszkaniowego, budowy przedszkola publicznego;

3) nieruchomości objętej wykazem hipotecznym nr [...], składającej się z działki nr [...] obszaru 650 m2, na której nie zrealizowano celu w postaci budowy drogi publicznej;

4) nieruchomości położonych przy ulicy [...], składającej się z działek nr [...] i nr [...], na której nie zrealizowano celu w postaci budowy osiedla mieszkaniowego;

5) nieruchomości położonej przy ul. [...], składającej się z działki nr [...], nieruchomości przy ul. [...], składającej się z działki nr [...], nieruchomości przy ul. [...], składającej się z działki nr [...], na których nie zrealizowano celu w postaci budowy przedszkola publicznego".

Jak ustalił organ I instancji spośród parcel l. kat. [...], [...] i [...], gm. kat. B. (powstałych z parceli l. kat. [...], o wcześniejszym oznaczeniu l. kat. [...] gm. kat. B.) wywłaszczona została decyzją Prezydium Rady Narodowej m. K. z 25 maja 1964 r. znak: [...] parcela l. kat. [...] gm. kat. B., na cele budowy drogi do Obserwatorium Astronomicznego.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy podkreślił ponownie, że wnioskodawca nie przedłożył postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po S. K., właścicielu parceli l. kat. [...] i nie dowiódł swej legitymacji procesowej w przedmiocie tej nieruchomości. Ww. parcela została zniesiona do działki nr [...], która zmieniła oznaczenie na działkę nr [...], obr. [...]. ewid. K., a obecnie weszła w działkę nr [...]. W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano, że z uwagi na treść przepisu art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którym za wywłaszczone części nieruchomości, przeznaczone pod budowę drogi, nie przysługuje odszkodowania, a ich powierzchnia nie przekracza 25% obszaru działki, nie przysługuje odszkodowanie, z wyjątkiem nieruchomości objętej Iwh [...].

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że wobec jednoznacznego brzmienia art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy w aktualnie obowiązującym systemie prawnym można wskazać przepis, który uprawniałby obecnie organy administracji do ustalenia odszkodowania za grunt przejęty przed laty bez odszkodowania z uwagi na obowiązujący wówczas art. 8 ust. 7 ww. ustawy.

Organ II instancji zauważył, że organy administracji publicznej wydając rozstrzygnięcia w sprawach administracyjnych, stosując przepisy prawa, winny również opierać się na ukształtowanym, ugruntowanym i aktualnym w danym zakresie orzecznictwie NSA. Wykładnia przepisów dokonywana bowiem przez ten sąd, pozwala niejednokrotnie na prawidłowe i zgodne z rzeczywistą wolą ustawodawcy zastosowanie danego przepisu prawa, zwłaszcza w sytuacji, gdy jego brzmienie jest niejednoznaczne i budzące wątpliwości, zarówno organu jak i stron postępowania. Podkreślił, że w orzecznictwie sądowym przeważa pogląd, że w sytuacji, gdy obowiązujące w dacie wywłaszczenia przepisy nie przewidywały prawa do odszkodowania z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie uprawnia organów administracji publicznej do ustalenia odszkodowania za przejętą uprzednio nieruchomość. Przepis art. 129 ust. 5 pkt. 3 u.g.n. nie stanowi bowiem samodzielnej materialnej normy kompetencyjnej, uprawniającej organ administracji publicznej do ustalenia odszkodowania z tytułu nieruchomości wywłaszczonych (tak np. wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., sygn. I OSK 1242/18).

W najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. uzależnia możliwość ustalenia odszkodowania od łącznego spełnienia dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze wymaga ustalenia, czy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania. Po drugie natomiast obowiązujące przepisy muszą przewidywać ustalenie odszkodowania za pozbawienie praw do nieruchomości bez odszkodowania. W tej części przepis ma charakter blankietowy, nakazując wskazanie normatywnej podstawy do ustalenia odszkodowania w obowiązującym stanie prawnym. Jeżeli bowiem art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. odnosi się do stanów sprzed wejścia w życie u.g.n., to konsekwentnie należy przyjąć, że ustawodawca zobowiązał się do regulowania roszczeń także w przypadkach, gdy przed 1998 r. nastąpiło wywłaszczenie, a oparty na ówcześnie obowiązujących normach prawa materialnego obowiązek ustalenia i wypłaty odszkodowana nie został zrealizowany. Przepis ten daje podstawę do wydania aktu stosowania prawa wyłącznie w zakresie przysługującego ówcześnie odszkodowania, o którym wcześniej nie orzeczono. Nie jest zatem jednocześnie normą upoważniającą bezpośrednio do wydania aktu o odszkodowaniu. Obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych podstaw prawnych, zatem ustalenie odszkodowania może nastąpić, jeżeli przepisy prawa przewidują lub przewidywały przyznanie odszkodowania za określony sposób lub formę pozbawienia praw do nieruchomości. W każdym przypadku należy zatem ocenić, czy pozbawienie praw przed wejściem w życie u.g.n. nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości pod cel publiczny (wyrok NSA z 19 lipca 2019 r., sygn. I OSK 2472/17).

Powyższe oznacza, że warunkiem zastosowania instytucji, o której mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., jest uprzednie stwierdzenie, że doszło do pozbawienia prawa własności, za które należało się odszkodowanie. Jeżeli natomiast do wywłaszczenia doszło w oparciu o przepis, który przewidywał przejęcie na własność Skarbu Państwa określonego mienia bez odszkodowania, to nie można do skutków takiego przejęcia stosować art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. (wyrok NSA z 19 lipca 2019 r., sygn. I OSK 2472/17).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy organ II instancji stwierdził, że skoro parcela l. kat. [...] została przejęta w trybie, który nie przewidywał ówcześnie możliwości przyznania odszkodowania, to również obecnie nie ma takiej możliwości, na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących niewydania rozstrzygnięcia w przedmiocie parcel: l. kat. [...] i [...], organ II instancji stwierdził, że organ odwoławczy jest związany zakresem wyrzeczenia zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta K. z 26 lutego 2021 r., a ponadto wniosek skarżącego dotyczył nieruchomości, których pozbawiona została rodzina wnioskodawcy, a nie on sam jako współwłaściciel nieruchomości.

Organ odwoławczy opisał ustalenia organu I instancji odnośnie parceli l. kat. [...] i [...] stwierdzając, że z treści wniosku wynika, iż dotyczy on nieruchomości, których własności została pozbawiona rodzina wnioskodawcy, a nie on sam, dlatego organ I instancji orzekł w zakresie parceli l. kat. [...].

Niemniej zauważył, że roszczenie odszkodowawcze jest roszczeniem podzielnym i jeżeli wniosek skarżącego dotyczy również nieruchomości stanowiących uprzednio współwłasność wnioskodawcy, organ I instancji winien na żądanie wnioskodawcy wydać odrębną decyzję dotyczącą kwestii ustalenia odszkodowania za ww. parcele.

Następnie organ odwoławczy opisał ustalenia organu I instancji odnośnie parcel l. kat. [...].

Odnosząc się do zarzutu K. S., że organ I instancji nie ustalił, czy przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone na rzecz E. S., wyjaśnił, że organ odwoławczy związany jest zakresem wyrzeczenia zaskarżonej decyzji oraz że w celu sprawdzenia powyższej kwestii i ewentualnie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania, strona winna złożyć wniosek w trybie art. 132 ust. 3 u.g.n. Organ odwoławczy nie może natomiast zastosować art. 136 K.p.a. i orzec w zakresie szerszym, niż przedmiot wyrzeczenia zaskarżonej decyzji Prezydenta z 26 lutego 2021 r.

Kolejno organ odwoławczy opisał ustalenia organu I instancji odnośnie działek nr [...] i parceli l. kat. [...]. Wyjaśnił, że wszelkie kwestie dotyczące cywilnej umowy sprzedaży i związanej z nią zapłaty należności, nie mogą być przedmiotem postępowania administracyjnego.

Przytoczył ustalenia dotyczące działki nr [...].

Opisawszy ustalenia odnoszące się do parceli l. kat[...] oraz [...] stwierdził, że wnioskodawca wycofał żądanie pismem z 26 stycznia 2021 r., w związku z powyższym z tej przyczyny umorzono w pkt. 4 decyzji I instancji przedmiotowe postępowanie na podstawie.

Dalej wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzić należy, że prawidłowo organ I instancji orzekł również w pkt. 1, 2 i 3 decyzji z 26 lutego 2021 r.

Z uwagi na treść wyrzeczenia zaskarżonej decyzji (którą organ odwoławczy jest związany), w kwestii ustalenia, czy za parcele l. kat. [...] i [...] przysługuje odszkodowanie, organ I instancji winien wydać odrębne rozstrzygnięcie, w sytuacji, gdy wnioskodawca doprecyzuje wniosek i wskaże, że wnosi nie tylko o nieruchomości stanowiące uprzednio przed przejęciem własność jego rodziny, lecz także nieruchomości w dacie przejęcia stanowiące jego współwłasność lub których jest współwłaścicielem.

Podobnie podniesiony przez odwołującego zarzut, że organ nie ustalił, czy odszkodowania orzeczone w ww. decyzjach zostały wypłacone uprawnionym osobom, nie może zostać uznany za zasadny przez organ odwoławczy, gdyż organ I instancji prowadził postępowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., a ustalenie, czy odszkodowania zostały wypłacone, wymagać będzie złożenia odrębnego wniosku w trybie art. 132 ust. 3 u.g.n i wydania w tym zakresie odrębnego rozstrzygnięcia przez organ I instancji.

Jednocześnie, odnosząc się do złożonego wniosku o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy na podstawie art. 136 K.p.a., organ II instancji wyjaśnił, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za parcele l. kat. [...] i [...], jak również ustalenia, czy ustalone w decyzjach odszkodowania zostało wypłacone uprawnionym osobom, prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności, określonej w art. 16 oraz art. 136 K.p.a. W takim bowiem przypadku, część rozstrzygnięcia organu odwoławczego dotyczyłaby sprawy, w której przedmiocie, nie wydano rozstrzygnięcia w pierwszej instancji. Wydanie części decyzji przez organ odwoławczy w jednej instancji, bez możliwości odwołania się narusza natomiast zasadę dwuinstancyjności.

K. S. wniósł na ww. decyzję Wojewody z 14 grudnia 2021 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając ją w całości. Wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z 26 lutego 2021 r. i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania;

2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji, a przez to akceptację przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stanowiska organu I instancji, polegającego na bezprawny uznaniu, że postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości wymienione we wniosku skarżącego z 10 maja 2020 r. jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu z uwagi na brak legitymacji procesowej skarżącego, w sytuacji, gdy organ odwoławczy jednocześnie uznał za zasadny zarzut skarżącego w zakresie nieuwzględnienia przez organ I instancji interesu prawnego strony, a więc tym samym organ odwoławczy przyznał, iż organ I instancji naruszył przepisy definiujące stronę postępowania;

- art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez brak w zaskarżonej decyzji wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego przemawiającego za słusznością wydanych w sprawie rozstrzygnięć w zakresie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego oraz nawiązującego do zarzutów i wniosków podniesionych przez skarżącego, w sytuacji, gdy art. 105 § 1 K.p.a. przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, jako wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, nie może być interpretowany rozszerzająco;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 2 i § 2a w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy organ odwoławczy, dokonując odmiennej wykładni przepisu art. 28 K.p.a. niż organ I instancji, przyznał, iż wykładnia przedstawiona w tym zakresie przez organ I instancji jest błędna. W takim przypadku organ odwoławczy winien był decyzję organu I instancji uchylić w całości i przekazać temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania, określając jednocześnie wytyczne w zakresie wykładni ww. przepisu;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 2 w zw. z art. 28 w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez niewłaściwe utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu I instancji, a przez to zaakceptowanie przez organ odwoławczy uchylenia się organu I instancji od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy organ odwoławczy przyjął, iż istnieje strona postępowania mająca interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia, a zatem istnieją przesłanki do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a przez to naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez uniemożliwienie stronie dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji;

- art. 138 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez nieuprawnione - wbrew zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – rozstrzygnięcie przez organ odwoławczy sprawy w oparciu o ww. art. 138 § 1 K.p.a., w sytuacji, gdy niedopuszczalne jest wydanie przez organ odwoławczy decyzji merytorycznej, w przypadku, gdy organ I instancji wydał decyzję o umorzeniu postępowania, a więc nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie. W takim przypadku organ odwoławczy winien był wydać decyzją kasatoryjną, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez sporządzenie przez organ odwoławczy uzasadnienia nieprzystającego do wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż pomimo umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., organ odwoławczy odniósł się do praw i obowiązków strony poddając je analizie i ocenie, a zatem uzasadnienie organu odwoławczego wskazuje na wydanie decyzji o charakterze merytorycznym, do której podjęcia organ odwoławczy nie był uprawniony, w sytuacji, gdy organ I instancji nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ odwoławczy niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zaniechanie zebrania oraz rozważenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy w toku postępowania organ powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powyższe doprowadziło do przyjęcia przez organ odwoławczy w sposób bezkrytyczny ustaleń organu I instancji (m.in. w zakresie działek powstałych z parceli [...] czy ustalenia i wypłaty odszkodowania za działki nr [...] i nr [...]) bez dokonania samodzielnej oceny;

- art. 138 § 2 w zw. z art. 136 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieuzupełnienie dostrzeżonych przez organ odwoławczy braków w postępowaniu dowodowym organu I instancji (m.in. w kwestii wypłaty odszkodowania za działki nr [...] i nr [...] oraz ustalenia odszkodowania za parcele [...] i [...]) w trybie art. 138 § 2 K.p.a., w sytuacji, gdy organ odwoławczy uznał, iż nie ma możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego na podstawie art. 136 K.p.a., a zastosowanie rozstrzygnięcia z art. 138 § 2 K.p.a. dawało szansę na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ I instancji, bazującego na prawidłowo zebranym i wszechstronnie (a nie pobieżnie) rozważonym materiale dowodowym;

- art. 75 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i § 2 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuzasadnione nieuwzględnienie żądania skarżącego w zakresie dowodu z oględzin nieruchomości odpowiadającej parceli [...], pomimo niewydania przez organ odwoławczy stosownego postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu w ww. zakresie;

- art. 80 K.p.a. poprzez nieobiektywną, jednostronną ocenę przez organ odwoławczy zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, dokonanie oceny dowodów zgromadzonych w sprawie w sposób wybiórczy i uznanie wyłącznie stanowiska organu I instancji oraz pominięcie okoliczności podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania;

- art. 7, art. 8, art. 9 w zw. z art. 104 K.p.a. poprzez niewłaściwe rozpoznanie istoty wniosku skarżącego i pominięcie przeprowadzenia postępowania w zakresie odszkodowania za parcele [...] i [...], w sytuacji braku wyjaśnienia zaobserwowanych przez organ odwoławczy wątpliwości i braku zapewnienia skarżącemu możliwości odniesienia się do nich;

- art. 104 w zw. z art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji administracyjnej, która nie załatwia sprawy w całości, bowiem pomija żądanie skarżącego w zakresie odszkodowania za parcele [...] i [...] wymienione we wniosku z 10 maja 2020 r. i nie zawiera uzasadnienia takiego działania, a treść decyzji organu I instancji nie wskazuje, aby była to decyzja częściowa;

- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez nieumożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem przez organ odwoławczy decyzji administracyjnej;

- art. 35 § 3 w zw. z art. 36 K.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącego o niezałatwieniu sprawy w wyznaczonym przez organ odwoławczy terminie i niewyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy, a więc niedopełnienie ciążących na organie odwoławczym obowiązków wynikających z tych przepisów;

- art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuprawnionym przyjęciu, iż stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie nie uprawniał organów do rozpoznania sprawy o odszkodowanie na podstawie ww. przepisu, w sytuacji, gdy organ odwoławczy przyjął, iż istnieje strona postępowania mająca interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia, a zatem istnieją przesłanki do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy;

- art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 21 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez niewłaściwe uznanie, iż przepis ten nie uprawnia organów administracji do ustalenia odszkodowania, w przypadku, gdy nie było ono przewidziane przez akt normatywny stanowiący podstawę wywłaszczenia, w sytuacji, gdy norma wynikająca z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stwarza możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, gdy akt normatywny będący podstawą wywłaszczenia nie przewidywał odszkodowania, które w związku z tym nie zostało ustalone, a mamy do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu obecnej Konstytucji RP oraz obecnie obowiązujących przepisów o wywłaszczaniu;

- art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez nieuprawnione pominięcie przez organ odwoławczy przeanalizowania kwestii wypłaty odszkodowania w sytuacji, gdy jedną z przesłanek odmowy zastosowania ww. przepisu, jest między innymi ustalenie, że odszkodowanie z tytułu pozbawienia praw do nieruchomości zostało faktycznie wypłacone;

- art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez nieuprawnione przyjęcie przez organ odwoławczy, iż w przypadku stwierdzenia, iż doszło do ustalenia odszkodowania, zbadanie kwestii jego wypłacenia wymaga złożenia przez skarżącego nowego wniosku w trybie art. 132 ust. 3 u.g.n., podczas gdy wniosek skarżącego z 10 maja 2020 r. zawiera żądanie wypłaty odszkodowania, a zatem kwestia wypłaty odszkodowania i ewentualnej waloryzacji winna zostać przez organy przeanalizowana w postępowaniu wszczętym na ww. wniosek skarżącego;

- art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a w szczególności poprzez uznanie, iż doszło do ustalenia odszkodowania za działki nr [...] i nr [...] w sytuacji, gdy odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. były ustalane w formie "wykazów odszkodowań za grunty przejęte", którą to okoliczność organy obu instancji w swych rozważaniach pominęły i takiego dokumentu nie przedstawiły w niniejszej sprawie.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął ww. zarzuty, przywołując na ich poparcie tezy z orzecznictwa. Podkreślił m.in., że stwierdzając bezzasadność żądania strony organ nie może umorzyć postępowania i uchylić się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, bowiem brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a.

Podniósł, że skoro organ II instancji przyznał, iż decyzja organu I instancji nie jest prawidłowa w całości, to zupełnie niezrozumiałe jest, dlaczego organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję I instancji, aprobując w ten sposób nieprawidłowe ustalenia tego organu, z którymi przecież sam się nie zgodził.

Wskazał, że organ odwoławczy odmawiając przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w oparciu o art. 136 K.p.a. i uzupełnienia postępowania dowodowego w celu ustalenia odszkodowania za parcele [...] i [...], gdyż w jego ocenie naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, wskazał jednocześnie, iż organ I instancji winien jest wydać rozstrzygnięcie w tym zakresie, a zatem przyznał, że sprawa nie została w pełni wyjaśniona i załatwiona.

Zarzucił, że ani organ I instancji, ani organ II instancji nie przeprowadziły żadnego postępowania w zakresie wywłaszczenia parceli [...], w tym zwłaszcza nie ustaliły, kiedy do takiego wywłaszczenia doszło. Zastanawiające jest więc na jakiej podstawie (mimo braku przeprowadzenia przez organy postępowania dowodowego w tym zakresie) organ odwoławczy stwierdził, iż to skarżący, a nie jego przodkowie, został pozbawiony własności tej parceli. Zwłaszcza, że wniosek skarżącego dotyczył pozbawienia własności m.in. ww. parceli [...], której właścicielką była matka skarżącego, a nie on sam. Gdyby organy dokonały stosowanych analiz w niniejszej sprawie, na podstawie których okazałoby się, iż to skarżący, a nie jego rodzina, został pozbawiony własności nieruchomości w postaci parceli [...], to winny umożliwić skarżącemu odniesienie się do poczynionych ustaleń (w tym ewentualnie wezwać skarżącego do sprecyzowania jego wniosku), co jednak nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.

Niezrozumiała jest więc dla skarżącego interpretacja jego wniosku przez organ odwoławczy w taki sposób, aby wzbudzić wątpliwości w zakresie przedmiotu wniosku, zwłaszcza w sytuacji, gdy tego rodzaju zastrzeżeń nie zgłaszał organ I instancji, który zgodnie z art. 7 K.p.a. jest obowiązany podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W ocenie skarżącego interpretacja jego wniosku w taki sposób, iż wniosek miałby dotyczyć tylko nieruchomości, których została pozbawiona jego rodzina a nie on sam jest zbyt daleko idąca i zmierza do usprawiedliwienia przez organ odwoławczy pominięcia przez organ I instancji przeprowadzenia postępowania w stosunku do parcel: [...] i [...]. Oczywistym jest bowiem dla skarżącego, że domagałby się on odszkodowania również w sytuacji, gdyby okazało się, że wywłaszczone nieruchomości, stanowiły własność skarżącego a nie jego rodziny.

Skarżący podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym nie znajduje zastosowania zasada wyrażona w art. 6 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.), iż ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie bowiem z art. 77 § 1 K.p.a. to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem skarżącego, nie wydaje się słuszne stanowisko organów I i II instancji w zakresie załatwienia kwestii odszkodowania za część działki nr [...], odpowiadającej obecnie działkom nr: [...] obr. [...] oraz za działkę nr [...], odpowiadającą obecnie działkom nr: [...] i [...] obr. [...] decyzją Naczelnika Dzielnicy K.-K., skoro nie doszło do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego dotyczącego przedmiotowej sprawy, w tym do ustalenia czy odszkodowanie to w rzeczywistości zostało wypłacone.

Administracyjna droga dochodzenia roszczeń z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego jest dopuszczalna, o ile nie ustalono wysokości odszkodowania w formie "wykazów odszkodowań za grunty przejęte". Innymi słowy, ustalenie, że nie sporządzono "wykazu odszkodowań za przejęte grunty" umożliwia dochodzenie odszkodowania w oparciu o przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Organy tak I, jak i II instancji nie dokonały jednak w niniejszej sprawie żadnych ustaleń w ww. zakresie, w tym nie przeprowadziły rzetelnego postępowania dowodowego w celu ustalenia czy np. doszło do sporządzenia wykazu, o którym wyżej mowa. Co więcej organy obu instancji nie powołały jakichkolwiek dokumentów, z których mogłoby wynikać, że odszkodowanie zostało istotnie wypłacone. Nie podejmując we własnym zakresie wszechstronnych czynności wyjaśniających, organy naruszyły więc art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

Skarżący podniósł, że gdy organy doszły do wniosku, iż w niniejszej sprawie zostało ustalone odszkodowanie, winny były przeanalizować, czy doszło do jego wypłaty, a jeśli odszkodowanie nie zostało wypłacone (na co wskazuje wniosek skarżącego z 10 maja 2020 r.), organy winny były zbadać czy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 132 ust. 3 u.g.n., skoro w ww. wniosku skarżący domagał się wypłaty odszkodowania.

Ponadto o tym, iż ani organ I instancji, ani organ II instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wszechstronny i wyczerpujący całego materiału dowodowego istotnego dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, ale dokonały tego w sposób pobieżny, świadczą ustalenia organów w zakresie działek powstałych z parceli l. kat. [...] b. gm. kat. B..

Organy w sposób nieuzasadniony pominęły w swych analizach fakt, iż obecnie w granicach parceli l. kat. [...] znajduje się również część działki nr [...] (na marginesie należy również wspomnieć, iż działka nr [...] nie odpowiada całej działce nr [...], a jedynie wchodzi w skład tej działki). Do ww. ustaleń w zakresie działki nr [...] doszedł Prezydent Miasta K. w decyzji z 2 grudnia 2021 r. znak: [...], wydanej w sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości objętych wnioskiem skarżącego z 10 maja 2020 r. Na str. 2 uzasadnienia tej decyzji organ wskazał, iż na podstawie porównania mapy uzupełniającej podziału działek (przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 kwietnia 1991 r. pod numerem [...]) z aktualną mapą ewidencyjną, organ ustalił, iż przedmiotem prowadzonego przez niego postępowania są aktualnie działki: nr [...] i nr [...] oraz części działek: nr [...] i nr [...], położone w obr. [...] jedn. ewid. K.-K. w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. B..

W związku z powyższym w ocenie skarżącego organ II instancji nie zgromadził wyczerpującego i kompletnego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, jak również nie dokonał jego rozpatrzenia w sposób wnikliwy.

Skarżący zakwestionował również ocenę dokonaną przez organy kwestii wywłaszczenia parceli [...] bez ustalenia i wypłaty odszkodowania. Podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że norma art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. została wprowadzona przede wszystkim po to, aby stworzyć możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania także w takich przypadkach, kiedy obowiązujący akt prawny przewidywał wywłaszczenie bez odszkodowania (wyroki NSA z 13 maja 2016 r., sygn. I OSK 91/14, z 9 stycznia 2015 r., sygn. I OSK 2754/13, z 22 sierpnia 2017 r., sygn. I OSK 3048/15).

Niezależnie jednak od powyższego skarżący zauważył, że ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wskazana przez organ odwoławczy jako podstawa wywłaszczenia parceli [...], w art. 7 przewidywała, iż wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wskazał, że zarzuty skargi nie wpływają na prawidłowość zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia orzekania przez Sąd stan epidemii nie został odwołany (od 16 maja 2022 r. obowiązujący dotąd stan epidemii został zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego).

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2).

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie zarządzeniem z 20 kwietnia 2022 r. wyznaczył na 6 maja 2022 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, poprzedzone było próbą uzyskania od stron postępowania potwierdzenia istnienia technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 23 marca 2022 r.). Jednak nie uzyskano od wszystkich stron postępowania potwierdzenia posiadania ww. technicznych możliwości.

Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Przy tym rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżących, uczestników i skarżonego organu, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga nie jest zasadna.

Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. W tym stanie rzeczy Sąd zasadniczo podzielił argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, jako zgodną z obowiązującym prawem i dominującym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. umarzającą na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.

Podstawę prawną kontrolowanych decyzji stanowi art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazały organy obu instancji. Kontrolowany akt został wydany przez organ właściwy do rozpatrzenia sprawy, w postępowaniu przeprowadzonym bez wad procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Z kolei wykładnię stosowanych przepisów prawa zaprezentowaną przez organ odwoławczy, w przeciwieństwie do częściowo nietrafnego stanowiska organu I instancji, należy uznać za co do zasady prawidłową.

Przedmiotowe postępowanie o zwrot toczyło się na wniosek skarżącego z 10 maja 2020 r., który był w toku postępowania modyfikowany i uzupełniany.

Skarżący wniósł o zwrot wymienionych nieruchomości lub, w przypadku braku możliwości zwrotu nieruchomości, o wypłatę odszkodowania cyt. "z tytułu pozbawienia mojej rodziny własności". Wymienił szereg działek i parceli posługując się oznaczeniami i adresami aktualnymi i z przeszłości. Oznaczenia geodezyjne przedmiotowych nieruchomości były bowiem wielokrotnie zmieniane, a działki zmieniały swoje oznaczenie i powierzchnię, również poprzez dzielenie, łączenie i zmiany własnościowe. Organ I instancji zgromadził obszerny materiał dowodowy dokumentujący ww. zmiany, w tym dokumenty przedkładane przez skarżącego.

Dla klarowności wywodu Sąd odrębnie opisze kwestie dotyczące poszczególnych grup nieruchomości (działek).

Po pierwsze w sprawie bezsporne było, że w zakresie parceli l. kat. [...], gm. kat. B., odpowiadającej działkom nr [...] i nr [...], obr. [...]. ewid. K. oraz parceli [...], gm. kat. B., odpowiadającej działce nr [...], obr. [...]. ewid. K.-K., wnioskodawca wycofał żądanie pismem z 26 stycznia 2021 r., w związku z powyższym z tej przyczyny zasadnie organ I instancji umorzył postępowanie w pkt. 4 decyzji I instancji (odpowiednio pkt 3 i częściowo pkt 2 wniosku z 10 maja 2020 r.).

Po drugie nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący nie wykazał swojej legitymacji procesowej odnośnie parceli l. kat. [...], zniesionej do działki nr [...], która zmieniła oznaczenie na działkę nr [...], obr. [...]. ewid. K., a obecnie weszła w skład działki nr [...], jako że nie udokumentował następstwa prawnego po zmarłym [...] 1989 r. poprzednim właścicielu tej nieruchomości - S. K.. Dlatego też rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 decyzji I instancji słusznie uznał organ odwoławczy za prawidłowe (część pkt 1 wniosku z 10 maja 2020 r.).

Z uwagi na powyższe nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty związane zarówno z błędnym zakwestionowaniem przez organ I instancji legitymacji procesowej skarżącego, jak i z dodatkową argumentacją organów, że jeżeli do wywłaszczenia doszło w oparciu o przepis, który przewidywał przejęcie na własność Skarbu Państwa określonego mienia bez odszkodowania, to nie można do skutków takiego przejęcia stosować art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Choć, jak słusznie podniósł skarżący, wykładnia w tym zakresie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest przedmiotem rozbieżnego orzecznictwa sądów administracyjnych, to wobec braku wykazania następstwa prawnego po wywłaszczonym właścicielu kwestia ta nie ma decydującego znaczenia w niniejszej sprawie.

Odnośnie zaś objętych wnioskiem parceli I. kat. [...] i I. kat. [...], organ I instancji prawidłowo ustalił, że na podstawie umowy darowizny stały się one własnością E. S. i zostały odłączone z Lwh [...] do księgi wieczystej nr [...] Następnie powyższe parcele otrzymały nowe oznaczenie jako działka nr [...], która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K.. Na podstawie umowy darowizny - aktu notarialnego z 18 marca 1991 r. Rep. A l nr [...] ww. działka stała się własnością K. S., B. S., K. S. i A. S..

Kolejno działka nr [...] zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] i została podzielona na działki nr [...] i nr [...].

Odnośnie działki nr [...] stwierdzono nabycie jej przez Gminę K. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. jako zajętej pod drogę gminną - ul. [...] w K.. Następnie Wojewoda decyzją z 28 lutego 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 14 października 2019 r. o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za działkę nr [...] na rzecz K. S., B. S., K. S. i A. K. (poprzednio S.). Skarga K. S. na ww. decyzję Wojewody z 28 lutego 2020 r. została oddalona przez WSA w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 25 września 2020 r., sygn. II SA/Kr 497/20.

Podsumowując, obecnie działka nr [...] objęta księgą wieczystą nr [...], stanowi własność Gminy Miejskiej K., a kwestia odszkodowania została ostatecznie rozstrzygnięta.

Natomiast odnośnie działki nr [...] odmówiono stwierdzenia nabycia jej przez Gminę K. z mocy prawa i odmówiono ustalenia i wypłaty odszkodowania. Obecnie działka nr [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...] i stanowi własność K. S., B. S., K. S. i A. S.. Z całą pewnością nie ma zatem podstaw do ustalania i wypłaty za tę nieruchomość odszkodowania.

Dlatego też wnioski skarżącego o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego dla uzupełnienia dowodów i materiałów w niniejszej sprawie (w tym o przeprowadzenie oględzin nieruchomości odpowiadającej parceli [...]) zasadnie nie zostały uwzględnione przez organ II instancji.

Przechodząc do działek opisanych w pkt 2 i 3 decyzji I instancji (parcele l. kat. [...], objęte Lwh [...], które weszły w skład działek o numerach: [...], obr. [...]. ewid. K. oraz parcele l. kat[...], objęte Lwh [...], które weszły w skład działek o numerach: [...], [...], [...] i [...], obr. [...], jedn. ewid. K. (odpowiednio częściowo pkt 2, a także pkt 4 i 5 wniosku z 10 maja 2020 r.), należy wskazać co następuje.

Jak prawidłowo ustalił organ I instancji, parcele l. [...] otrzymały nowe oznaczenie jako działka nr [...], która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr [...].

Parcela I. kat. [...] otrzymała nowe oznaczenie jako działka nr [...], która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr [...].

Działki nr [...] i nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K. objęte księgą wieczystą nr [...] i stanowiące własność E. z K. S. były objęte powoływanym wyżej zarządzeniem nr [...] Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 12 lutego 1979 r.

Część działki nr [...] oznaczona jako działka nr [...] odpowiadająca obecnie działkom o numerach: [...] obr. [...]. ewid. K.-K. (położonym przy ul. [...]) oraz cała działka nr [...] odpowiadająca obecnie działkom o numerach: [...] i [...] obr. [...]. ewid. K.-K. (położonym przy ul. [...]) została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ww. przepisów.

Decyzją Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 29 września 1979 r. nr [...] z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa ww. nieruchomości zostało ustalone odszkodowanie na rzecz E. S. w kwocie [...]zł. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 19 listopada 1979 r. Działki nr: [...], [...] i [...] obr. [...]. ewid. K.-K. stanowią obecnie własność osób fizycznych.

Natomiast część działki nr [...] oznaczona jako działka nr [...] odpowiadająca obecnie działkom o numerach: [...], [...], [...] obr. [...]. ewid. K.-K. została wyłączona z terenu budowalnego osiedla [...]y.

Umową sprzedaży - aktem notarialnym z [...] 1998 r. Rep. A. I. Nr [...] E. S. sprzedała ww. działki nr [...], [...], [...] osobom fizycznym.

Podsumowując, opisane wyżej działki stanowiące wcześniej parcele l. [...], zgodnie z opisanymi przekształceniami, w części zostały wywłaszczone za odszkodowaniem na rzecz E. S., a w części zostały przez nią sprzedane osobom fizycznym.

Zatem w tej części niewątpliwie postępowanie w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania słusznie uznał organ II instancji za bezprzedmiotowe, a zatem podlegające umorzeniu.

Z kolei parcela I. kat. [...] otrzymała nowe oznaczenie jako działka nr [...], która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K.. Po zmianie oznaczenia działka nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K. podzieliła się na działki o numerach: [...],[...] i [...].

Działka nr [...] została sprzedana przez E. S. Skarbowi Państwa na podstawie umowy sprzedaży - aktu notarialnego z [...] 1992 r. Rep. A nr [...]. Powyższa działka zniosła się do działki nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K., która następnie podzieliła się na działki nr [...] i nr [...]. Obecnie działka nr [...] weszła w skład działki nr [...] obr. [...]. ewid. K.-K.. Działka nr [...] jest objęta księgą wieczystą nr [...] i stanowi własność Województwa.

Zatem postępowanie w części dotyczącej działki nr [...] (części parceli I. kat. [...]) również okazało się bezprzedmiotowe, bowiem E. S. dokonała cywilnoprawnej sprzedaży tej nieruchomości Skarbowi Państwa.

Działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...].

Działka nr [...] jest objęta księgą wieczystą nr [...] i stanowi własność K. S. oraz M. B. na podstawie aktu poświadczenia z [...] 2016 r. Rep. A [...].

Dlatego też odnośnie działki nr [...] (części parceli I. kat. [...]) postępowanie było bezprzedmiotowe, z uwagi na fakt, że skarżący jest obecnie jej współwłaścicielem.

Z kolei działki nr [...] i nr [...] zostały przejęte na rzecz Województwa na podstawie decyzji nr [...] Wojewody z 28 grudnia 2015 r. utrzymanej w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 25 kwietnia 2016 r.

Ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 17 października 2016 r. zostało ustalone odszkodowanie z tytułu przejęcia ww. działek na rzecz K. S. i M. B..

Zatem postępowanie również w zakresie dotyczącym pozostałej części parceli I. kat. [...] (działki nr [...] i [...]) słusznie organy uznały za bezprzedmiotowe.

Odnosząc się do zarzutów i argumentacji skarżącego należy stwierdzić, że choć z różnych przyczyn co do poszczególnych nieruchomości (brak wykazania następstwa, brak wywłaszczenia, wywłaszczenie z orzeczonym ostatecznie odszkodowaniem, czy wreszcie wycofanie wniosku) w sprawie zaistniały przesłanki bezprzedmiotowości postępowania co do wszystkich orzeczonych w decyzji I instancji działek.

Tym samym organ I instancji zasadnie umorzył w całości jako bezprzedmiotowe prowadzone postępowanie wszczęte z wniosku skarżącego z 10 maja 2020 r., choć z częściowo błędnym uzasadnieniem.

W konsekwencji zarzuty skargi okazały się bezzasadne, bowiem organ II instancji dokonał niewadliwych ustaleń, sanując uchybienia decyzji I instancji. W szczególności utrzymania w mocy prawidłowego rozstrzygnięcia, mimo jego częściowo wadliwego uzasadnienia, przy prawidłowo dokonanych w I instancji ustaleniach faktycznych, nie sposób uznać za naruszające przepisy i interes prawny skarżącego.

Argumentacja odwołania i skargi, choć w części zasadna, nie mogła przynieść skutku uwzględnienia skargi i wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Zarzut przyjęcia przez organ odwoławczy w sposób bezkrytyczny ustaleń organu I instancji (m.in. w zakresie działek powstałych z parceli [...] czy ustalenia i wypłaty odszkodowania za działki nr [...] i nr [...]) bez dokonania samodzielnej oceny, nie został poparty przekonywującą argumentacją ani dowodami, dlatego też Sąd uznał go za bezzasadny.

W szczególności Sąd nie stwierdził naruszenia podnoszonych w skardze przepisów K.p.a. Brak było podstaw do zastosowania przez organ II instancji art. 136 K.p.a. Wbrew zarzutom skargi, rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie ma charakteru merytorycznego, a rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji służą jedynie wykazaniu rzeczywistych przeszkód do merytorycznego rozpoznania sprawy.

Odnośnie zarzutu braku wydania odrębnego postanowienia dowodowego oraz zawiadomienia umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem przez organ odwoławczy decyzji administracyjnej, Sąd stwierdził naruszenie przez organ II instancji art. 77 i art. 10 K.p.a. w sposób, który jednak nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy.

Z kolei okoliczności dotyczące przestrzegania bądź nie przez organ obowiązków i terminów wynikających z art. 35 § 3 w zw. z art. 36 K.p.a. nie mogą z natury rzeczy mieć wpływu na merytoryczną ocenę decyzji kończącej postępowanie.

Wyjaśniając sporną kwestię zastosowania w niniejszej sprawie art. 132 ust. 3 u.g.n., to jest analizując podważany przez skarżącego pogląd organu II instancji, że skarżący winien złożyć w takiej sprawie odrębny wniosek, Sąd wskazuje, że mimo pewnych różnic w orzecznictwie sądów administracyjnych na kanwie tego przepisu, zgodnie z przeważającą interpretacją, waloryzacja, jako uaktualnienie wysokości odszkodowania, wymaga wydania odrębnej decyzji administracyjnej (por. np. wyroki NSA z 20 stycznia 2009 r., sygn. I OSK 122/08, z 17 października 2008 r., sygn. I OSK 1050/07, LEX nr 1015949). Waloryzacja odszkodowania nie może więc być przedmiotem rozstrzygnięcia o ustaleniu wysokości odszkodowania (wyrok WSA w Gliwicach z 3 lipca 2019 r., sygn. II SA/Gl 175/19, LEX nr 2700684). Z akt administracyjnych zebranych przez organy, w tym dokumentów i wniosków przedłożonych przez skarżącego, nie wynikają też podstawy uzasadniające kwestionowanie rzeczywistej wypłaty odszkodowania orzeczonego na rzecz matki skarżącego decyzją Naczelnika Dzielnicy K.-K. z 29 września 1979 r. nr [...]

Końcowo, odnośnie zarzutów dotyczących parceli I. kat. [...] i I. kat. [...] Sąd wskazuje, że istotną w sprawie niniejszej okolicznością jest fakt, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania, taki jak sformułowany przez skarżącego, z natury rzeczy jeśli dotyczy wielu nieruchomości, stanowi właściwie szereg łącznie rozpoznawanych, podzielnych spraw, które mogłyby się toczyć odrębnie. Organ odwoławczy słusznie zatem uznał, że brak orzeczenia przez organ I instancji o ww. parcelach nie uniemożliwia utrzymania w mocy prawidłowego rozstrzygnięcia I instancji. Nota bene warto zauważyć, że jak już wyżej wskazano, ww. parcele przekształciły się w działki nr [...] i nr [...], przy czym co do jednej skarżący jest aktualnym współwłaścicielem, a co do drugiej zapadła ostateczna decyzja o ustaleniu i wypłacie m.in. skarżącemu odszkodowania poddana kontroli sądowej z wynikiem pozytywnym. Zatem słusznie organ odwoławczy uznał, że pominięcie w sentencji decyzji I instancji ww. działek nie powinno skutkować jej uchyleniem.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd uchyla zaskarżony akt na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.