Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 730/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 201 §  1-2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenie postępowania podatkowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz O. [...] zł ([...]) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu zażalenia O. P. S.A. w W. (podatnik, skarżąca Spółka) uchyliło w całości postanowienie Burmistrza [...] (Burmistrz, organ I instancji) z dnia [...] zawiesiło z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia skarżącej Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010r. do czasu wydania merytorycznego prawomocnego orzeczenia w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w W. (sygn. akt: [...]), z powództwa wniesionego do Sądu Okręgowego w W. w dniu [...] przez Prezydenta W. (sygn. akt: [...]) i jednocześnie odstąpiło od zobowiązania podatnika od wystąpienia na drogę postępowania sądowego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego z umowy zawartej w dniu [...] stycznia 2009 r. pomiędzy T. S.A., a T. Sp. z o.o. w sprawie sprzedaży i leasingu zwrotnego części sieci telekomunikacyjnej, z uwagi na złożony w tej sprawie pozew przez Prezydenta W. w dniu [...] (sygn. akt: [...]).

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji, na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.), zawiesił prowadzone wobec skarżącej Spółki (poprzednia nazwa T. S.A. – dalej: T. S.A.) postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. z uzasadnieniem, że przed sądem powszechnym toczą się sprawy dotyczące podatnika w przedmiocie ustalenia nieistnienia umowy zawartej z T. sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2009 r.

W ocenie organu I instancji, wynik tego postępowania może mieć wpływ na ustalenie obowiązku podatkowego i określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. od linii kablowych położnych w kanalizacji kablowej, która to kanalizacja kablowa został zbyta właśnie na rzecz T. sp. z o.o. (podmiot zależny od T. S.A.).

W zażaleniu na postanowienie organu I instancji pełnomocnik podatnika zarzucił naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 i art. 217 § 2 oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej przez brak wyjaśnienia przesłanek przemawiających za zasadnością zawieszenia postępowania podatkowego. W jego ocenie złożenie przez inny organ pozwu o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej ma wpływ wyłącznie na postępowanie prowadzone przez ten organ. W ocenie pełnomocnika, regulacja art. 199a Ordynacji podatkowej i zawarte w niej sformułowanie "organ podatkowy" odnosi się tylko do organu podatkowego prowadzącego postępowanie podatkowe. Tym samym, inny organ podatkowy, który z takim powództwem nie wystąpił, chociażby miał interes prawny w tym jaki zapadnie wyrok, nie może być uważany za organ prowadzący postępowanie podatkowe, w którym zaistniała okoliczność określona w art. 70 § 6 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Ponadto, zgodnie z art. 366 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) – dalej: "K.p.c." wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów zażalenia, uzasadniając, że z urzędu powzięto wiadomość o toczących się przed Sądem Okręgowym w W. postępowaniach o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy z dnia [...] stycznia 2009 r., oraz, że sprawa z powództwa Prezydenta Miasta W. wytoczonego na podstawie art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej przeciwko podatnikowi zakończyła się wydaniem wyroku w I instancji w dniu [...] (sygn. akt [...]) oddalającym powództwo. Od wyroku tego złożono jednak apelację, sprawę zarejestrowano pod sygn. akt [...] i oczekuje ona na termin rozprawy.

W ocenie Kolegium, rozpoznanie wyżej wymienionej sprawy cywilnej stanowi zagadnienie prejudycjalne dla postępowania podatkowego prowadzonego przez Burmistrza w zakresie istnienia obowiązku podatkowego z tytułu obiektów linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej oraz w zakresie określenia podmiotu zobowiązanego do uiszczenia podatku od nieruchomości od tych obiektów.

W ocenie organu odwoławczego, istnienia zagadnienia wstępnego i obligatoryjnego zawieszenia postępowania nie można łączyć tylko i wyłącznie z przypadkiem, kiedy z powództwem o ustalenie występuje dany organ podatkowy prowadzący konkretną sprawę podatkową. Należy bowiem zauważyć, że jakkolwiek z powództwem do sądu powszechnego wystąpił inny organ podatkowy, dotyczy ono szczególnego stanu faktycznego i prawnego, jakim jest ten sam stosunek prawny wynikający z jednej umowy obejmującej swoim przedmiotem obiekty położone na terenie całego kraju. Na uzasadnienie tego zapatrywania Kolegium powołało wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 369/15, w którym wskazano, że wyrok wydany przez sąd powszechny w sprawie z powództwa wniesionego przez jeden organ podatkowy - może być podstawą orzekania również przez inne organy podatkowe.

Zdaniem Kolegium, prawomocny wyrok w sprawie rozpoczętej powództwem wniesionym w dniu 16 października 2014 r. odniesie materialny skutek dla postępowania podatkowego prowadzonego przez organ I instancji w zakresie istnienia lub nie stosunku prawnego z umowy z dnia [...] stycznia 2009 r.

Skoro zatem zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej to słuszne jest, co do zasady, zawieszenie z urzędu postępowania podatkowego w tej sprawie. Jednak z uwagi na okoliczność, że zawieszenie postępowania nastąpiło z dniem wniesienia pierwszego powództwa przez Prezydenta W., to jest 16 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt: [...], to zasadnym jest uchylenie zaskarżonego postanowienia organu I instancji w całości i orzeczenie o zawieszeniu postępowania do czasu wydania merytorycznego prawomocnego orzeczenia w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w W. (sygn. akt: [...]) rozpoczętej powództwem wniesionym do Sądu Okręgowego w W. w dniu 16 października 2014 r. przez Prezydenta W. (sygn. akt: [...]).

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w okolicznościach niniejszej sprawy powodem odstąpienia od zobowiązania podatnika od wystąpienia na drogę postępowania sądowego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa z umowy z dnia [...] stycznia 2009 r. była okoliczność, że w dniu 16 października 2014 r. Prezydent W., a następnie w dniu 24 listopada 2014 r. Prezydent W. (sygn. akt: [...]) złożyli pozwy przeciwko podatnikowi w tej sprawie.

W skardze na powyższe postanowienie skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji, wnosząc jednocześnie o zwrot kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1. art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne;

2. art. 187 § 1 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej przez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca Spółka zasadniczo podtrzymała argumentację zawartą w zażaleniu. Uzupełniająco wskazała, że w toku postępowania organ podatkowy I instancji nie poddał w wątpliwość istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. W szczególności nie przeprowadził przesłuchania, które w takim przypadku jest obligatoryjne. Zaznaczyła przy tym, że art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej zobowiązuje organ podatkowy do wystąpienia z pozwem, jeśli pojawiają się wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. W ocenie podatnika, organ I instancji nie podjął żadnych kroków, które wskazywałyby na występujące na tym tle wątpliwości. Spółka, powołując się na przepisy art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, zaznaczyła że do zadań Kolegium należy między innymi ocena, czy organ I instancji dochował wymogów ustanowionych wskazanymi przepisami, czego w sprawie niniejszej zabrakło.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i przedstawioną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż, w ocenie Sądu, brak było podstaw do traktowania rozstrzygnięcia sprawy na skutek wystąpienia z pozwem do sądu powszechnego przez inny organ podatkowy, jako zagadnienia wstępnego w badanej sprawie.

W tej kwestii wypowiadały się już np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, czy też Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (zob. wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1268/15 oraz wyrok z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 1260/15 dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: "CBOIS"), których stanowisko w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie przyjmując je za własne.

Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zagadnienie wstępne wiąże się zatem z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, stanowiąc przesłankę negatywną jurysdykcyjnego postępowania podatkowego. Na zagadnienie wstępne składają się następujące elementy konstrukcyjne: 1) wyłania się ono w toku postępowania podatkowego, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

Konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, jest rozumiana w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa nakazują ustalenia stanu prawnego w kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu (por. C. Kosikowski, E. Etel, J. Brolik, R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz. LEX, 2013).

Zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie wyrażono pogląd, że zagadnienie wstępne to takie zagadnienie, które ma charakter otwarty i nie zostało wcześniej prawomocnie przesądzone. Jego treścią może być wypowiedź odnośnie uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych jeszcze okoliczności mających znaczenie prawne. Wielokrotnie podkreślano, że przez pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, jest zależne od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, przy czym ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (por. wyrok NSA w Warszawie z 18 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2315/13 - CBOIS). Jeżeli jednak powstałe w toku postępowania zagadnienie wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrywaną sprawą, wówczas nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego i jego powstanie nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z 25 listopada 2003 r. I SA/Łd 970/03, niepubl.).

Ponadto skoro zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, to zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy nie można utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji administracyjnej.

Mając powyższe rozważania na uwadze, w ocenie Sądu, kwestia ważności (nieistnienia) umowy sprzedaży i leasingu z dnia [...] stycznia 2009 r. ustalana w procesie między innym organem podatkowym i skarżącą Spółką nie ma charakteru zagadnienia wstępnego dla niniejszej sprawy. Nie ulega wątpliwości, że kwestia istnienia tej umowy może mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia organu podatkowego w sprawie dotyczącej określenia podatku od nieruchomości, ponieważ dotyczy ustalenia przedmiotu opodatkowania. Jednakże kwestia powyższa nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Pomiędzy prowadzonym postępowaniem podatkowym w sprawie opodatkowania skarżącej Spółki podatkiem od nieruchomości, a prawomocnym wyrokiem, jaki zapadnie przed sądem powszechnym we wskazanej wyżej sprawie z powództwa innego organu podatkowego nie występuje zależność uniemożliwiająca rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji przez organ I instancji.

W tym miejscu należy wskazać, że dla wyniku kontroli legalności zaskarżonego postanowienia istotne jest, na co zasadnie zwraca uwagę podatnik, że wyroki jakie zapadną w postępowaniach przed sądem powszechnym z powództw innych organów, wytoczone na podstawie art. 189ą K.p.c., nie będą korzystały z rozszerzonej prawomocności (erga omnes) i nie będą wiążące dla organu podatkowego rozstrzygającego w niniejszej sprawie.

Rozpatrując zakres związania organu podatkowego prawomocnym wyrokiem, jaki zapadnie przed sądem powszechnym, należy odwołać się, jak słusznie zauważa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (w wyroku sygn. akt I SA/Łd 1268/15) do przepisów art. 365 § 1 i art. 366 K.p.c. Zgodnie z treścią art. 365 § 1 K.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z uwagi jednak na treść art. 366 K.p.c. należy wskazać, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Prawomocność materialna wyroku wydanego przez sąd w innej sprawie odnosi się do faktu jego istnienia i przejawia się w mocy wiążącej, ocenianej od strony podmiotowej oraz przedmiotowej. Granice podmiotowe wyznaczone są gronem uczestników postępowania prawomocnie zakończonego, chyba że ustawa wyraźnie wskazuje na związanie także innych osób (art. 365 § 1 in fine K.p.c.). Jeżeli jednak nie zachodzi tożsamość podmiotowa, to rozstrzygnięcie określonego zagadnienia prawnego w jednej sprawie, nie wyłącza dopuszczalności jego badania i oceny w innej sprawie. Oznacza to, że osoby niebędące stronami, których nie obejmuje rozszerzona prawomocność materialna wcześniejszego wyroku, nie są pozbawione możliwości realizowania przysługującego im prawa we własnej sprawie, również wtedy, gdy łączy się to z kwestionowaniem oceny wyrażonej w innej sprawie, w zakresie przesłanek orzekania. Wiąże się to z koniecznością zapewnienia stronie prawa do sądu umożliwiającego właściwą ochronę jej praw (por. wyrok Sądu Najwyższego z 19 września 2013 r., sygn. akt I CSK 727/12, SIP LEX nr 1523363).

Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 stycznia 2011 r. sygn. akt I UK 191/10, (SIP LEX nr 896481) Sąd Najwyższy wskazał, że powszechnie przyjmuje się, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu charakteryzuje się dwoma aspektami. Pierwszy aspekt (prawomocność w sensie pozytywnym) oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to przyjęto we wcześniejszym prawomocnym wyroku, co gwarantuje poszanowanie dla orzeczenia sądu ustalającego lub regulującego stosunek prawny stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia. Określone w art. 365 § 1 K.p.c. związanie stron, sądów oraz innych organów i osób treścią prawomocnego orzeczenia wyraża nakaz przyjmowania przez nie, że w objętej nim sytuacji stan prawny przedstawiał się tak, jak to wynika z sentencji wyroku. Natomiast negatywna strona prawomocności materialnej polega na wykluczeniu możliwości ponownego rozpoznania sprawy między tymi samymi stronami co do tego samego przedmiotu. Jest to negatywna przesłanka procesowa, określana jako powaga rzeczy osądzonej, czyli res iudicata, która została uregulowana w art. 366 K.p.c. (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 15 listopada 2007 r., II CSK 347/07, SIP LEX nr 345525 oraz z 23 czerwca 2009 r., II PK 302/08, SIP LEX nr 513001). Określone w art. 365 § 1 K.p.c. związanie stron, sądów oraz innych organów i osób treścią prawomocnego orzeczenia wyraża nakaz przyjmowania przez nie, że w objętej nim sytuacji stan prawny przedstawiał się tak, jak to wynika z sentencji wyroku (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I UK 191/10 LEX nr 896481; z 23 czerwca 2009 r., sygn. akt II PK 302/08, LEX nr 513001 oraz z 15 listopada 2007 r., sygn. akt II CSK 347/07, LEX nr 345525).

Z art. 365 § 1 K.p.c. przypisującemu prawomocnemu orzeczeniu sądu moc wiążącą nie tylko wobec stron i sądu, który je wydał, lecz również innych sądów, organów państwowych oraz organów administracji publicznej, a w wypadkach prawem przewidzianych także innych osób, wynika, że żaden z wymienionych podmiotów nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego treści, niezależnie od tego, czy był stroną tego postępowania. Jednakże mocy wiążącej prawomocnego wyroku, w rozumieniu art. 365 § 1 K.p.c., nie można rozpatrywać w oderwaniu od art. 366 K.p.c., który przymiot powagi rzeczy osądzonej odnosi tylko "do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami". Granice przedmiotowe powagi rzeczy osądzonej wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia i jego podstawa faktyczna, natomiast jej granice podmiotowe obejmują tożsamość obydwu stron procesu, a więc powoda i pozwanego, a także ich następców prawnych. Wobec tego, związanie sądu prawomocnym orzeczeniem, zapadłym w innej sprawie, na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. występuje w zasadzie przy tożsamości nie tylko przedmiotowej, ale i podmiotowej obu tych spraw (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt III AUa 1935/12, SIP LEX nr 13626930).

W świetle powyższych rozważań, organ podatkowy w niniejszej sprawie nie miał podstaw do przyjęcia, że wyrok, który zapadnie z powództwa innego podmiotu (innego organu podatkowego) stanowi zagadnienie wstępne w toczącym się postępowaniu podatkowym i bez tego wyroku organ ten nie może prowadzić samodzielnie postępowania, w tym w zakresie oceny skutków zawartej umowy cywilnoprawnej, dla określenia podatku od nieruchomości za analizowany okres. Bez wątpienia stanowisko zawarte w wyroku może być przydatne organowi podatkowemu w prowadzonym postępowaniu, jednak wynik tamtego postępowania nie warunkuje prowadzenia przez organ postępowania podatkowego w niniejszej sprawie.

W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 187 § 1 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej oraz uwag stron dotyczących stosowania art. 199a § 3 tej ustawy, to wskazać należy, że Sąd w ramach kontroli legalności postanowienia o zawieszeniu postępowania nie powinien w zasadzie oceniać prawidłowości prowadzenia postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego, poza rozpatrywaną kwestią zawieszenia postępowania. Niemniej jednak, w kontekście poczynionych powyżej uwag i na zasadzie uzupełnienia podnieść należy, że z treści regulacji art. 199a § 1 do § 3 Ordynacji podatkowej wynika, że organ podatkowy może co do zasady samodzielnie ustalać istnienie lub nieistnienie stosunku prawnego lub prawa (por. uzasadnienie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2006 r. K 53/05 OTK-A 2006/6/66, SIP LEX 197893), albo wystąpić z pozwem do sądu powszechnego. Tymczasem w okolicznościach analizowanej sprawy, jak wnika z argumentacji organu, organ I instancji nie ustalił samodzielnie istnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego i ewentualnych skutków dla określenia przedmiotu opodatkowania, ani nie wystąpił z pozwem o ustalenie nieistnienia wskazanej umowy na podstawie art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej. Organ z góry założył, że w sprawie wystąpiła przesłanka do zawieszenia postępowania wskazana w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Akceptacja zaś takiego poglądu, w ocenie Sądu, prowadziłaby do wniosku, że w sytuacji gdy jeden organ podatkowy wystąpi do sądu powszechnego z powództwem na podstawie art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej, we wszystkich innych tożsamych sprawach podatkowych wszystkie organy podatkowe obowiązane byłyby do zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem powszechnym, niezależnie od tego czy powzięły wątpliwości, o których mowa w art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej. Takie działanie zaś (a w istocie wstrzymanie się z rozstrzyganiem sprawy podatkowej) byłoby niezgodne z celem tego przepisu i w praktyce oznaczałoby swoiste ubezwłasnowolnienie wszystkich organów podatkowych, spowodowane działaniem (wątpliwościami) jednego organu.

W dalszej kolejności wskazać należy, przypominając, że Sąd nie kontroluje w tej sprawie postępowania wymiarowego, a jedynie orzeczenie wpadkowe, a przedstawione uwagi mają charakter porządkujący, że przepis art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej odnosi się wyłącznie do kwestii ustaleń w zakresie istnienia prawa lub stosunku prawnego, nie dotyczy natomiast ustalenia przez sąd powszechny stanu faktycznego lub faktów. Poza zakresem tej normy pozostają zatem okoliczności faktyczne sprawy. Przesłanką wystąpienia do sądu powszechnego jest powzięcie przez organ podatkowy wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe. Z treści komentowanego przepisu można wyprowadzić wniosek, że kolejną przesłanką wystąpienia do sądu jest, oprócz wskazanych powyżej wątpliwości, na co zwraca uwagę podatnik, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, ewentualnie odmowa składania zeznań przez stronę. W ten sposób ustawodawca podkreślił znaczenie udziału strony w postępowaniu podatkowym, w którym pojawiają się wątpliwości, z wykładnią oświadczeń woli stron stosunków prawnych. Stwierdzenie powyższych przesłanek zobowiązuje organ podatkowy do wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. W procesie tym powód (organ podatkowy, organ kontroli skarbowej) nie dochodzi żadnych roszczeń, domaga się jedynie dokonania przez sąd określonych ustaleń. Z powództwem, o jakim mowa w art. 1891 K.p.c., organ podatkowy może wystąpić tylko w toku prowadzonego postępowania podatkowego powiązanego bezpośrednio z czynnością prawną będącą przedmiotem sporu sądowego, jeżeli jest to niezbędne dla oceny jej skutków podatkowych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 12 października 2006 r., sygn. akt I ACa 395/06, SIP LEX nr 208147). Wystąpienie zaś przez organ podatkowy do sądu z powództwem na podstawie art. 1891 K.p.c. skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z dniem wniesienia do sądu powszechnego żądania ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa zgodnie z art. 70 § 6 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Termin przedawnienia zaczyna biec dalej dopiero od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa stosownie do art. 70 § 7 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie, o czym już była mowa powyżej, organ I instancji nie wystąpił z powództwem na podstawie art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej do sądu powszechnego. Zatem pomiędzy prowadzonym postępowaniem podatkowym a wyrokiem, jaki zapadnie przed sądem powszechnym, nie występuje zależność, uniemożliwiająca prowadzenie postępowania przez organ podatkowy i jednocześnie warunkująca rozpatrzenie sprawy oraz wydanie decyzji w sprawie opodatkowania skarżącej Spółki podatkiem od nieruchomości przez organ podatkowy prowadzący niniejszą sprawę.

Przy czym, zwrócić również uwagę należy, że organ podatkowy rozważając zastosowanie regulacji art. 199a Ordynacji podatkowej, co skutkuje przecież zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 § 6 pkt 3 Ordynacji podatkowej) zawsze powinien mieć w polu widzenia celowość zastosowania tej instytucji. W sytuacji bowiem, gdy prowadzenie postępowanie wymiarowego stało się już bezprzedmiotowe właśnie w razie przedawnienia tego zobowiązania podatkowego, to pozbawione uzasadnienia prawnego jest zawieszanie postępowania, w oparciu o regulację art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej, bo po pierwsze i tak nie wydłuży to okresu przedawniania przedawnionego już zobowiązania, co oczywiste, a po drugie narazi tylko organ na zarzut niezasadnego przedłużania postępowania podatkowego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015, poz. 1800 ze zm.).