Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1148/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 169 ust. 6, art. 169 ust. 2, art. 153 ust. 1, art. 256 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy [...] o nr [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

B. sp. z o.o. z siedzibą w Z. wniosła skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...], który po rozpoznaniu wniosku T. z siedzibą w S., Rosja o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy GREEN VALLEY o numerze [...] udzielonego na rzecz B. sp. z o. o. z siedzibą w Z., na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. (poz. 1410) oraz art. 98 kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.

1) stwierdził z dniem [...] listopada 2010 roku wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy GREEN VALLEY o numerze [...];

2) przyznał T. z siedzibą w S., R. od B. sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę w wysokości 1900 zł (słownie: jeden tysiąc dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] sierpnia 2013 roku do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek T. z siedzibą w S., R. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy Green Valley o nr [...] udzielonego na rzecz B. Sp. z o.o. z siedzibą w Z..

Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo własności przemysłowej.

Interes prawny wnioskodawca wywiódł z faktu, iż Urząd Patentowy wydał decyzję wstępnej odmowy uznania skutków międzynarodowej rejestracji znaku towarowego Green Valley o nr [...] z pierwszeństwem od dnia [...] października 2011 r. dla towarów w klasie 3, a podstawą wydania odmowy wstępnej jest okoliczność istnienia spornego znaku towarowego.

Wnioskodawca wskazał także art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 i art. 17 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wnioskodawca podniósł, że sporny znak towarowy nie był używany w sposób rzeczywisty na polskim rynku dla towarów objętych ochroną przez okres co najmniej 5 lat. Wnioskodawca dodał także, że wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak towarowy w oparciu o art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy p.w.p. zapobiegnie pozornemu istnieniu ochrony oraz usunie wskazaną przez Urząd Patentowy przeszkodę uznania skutków międzynarodowej rejestracji znaku towarowego Green Valley o nr [...].

Uprawniony wniósł o oddalenie przedmiotowego wniosku. Dodatkowo w piśmie złożonym jako załącznik do protokołu z rozprawy z dnia 6 grudnia 2013 r. uprawniony wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, gdyż, jak podniósł, w dacie złożenia niniejszego wniosku prawo ochronne na sporny znak towarowy nie istniało - wygasło bowiem z powodu upływu okresu ochronnego.

Według uprawnionego wnioskodawca nie ma interesu prawnego w niniejszej sprawie, bowiem wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia jest konsekwencją niedbałości wnioskodawcy jako uprawnionego do międzynarodowego znaku towarowego o numerze [...]. Zdaniem strony, wnioskodawca może ograniczyć wykaz towarów tak, że nie będzie on kolidował ze znakiem spornym. Ponadto dodał, że wskazana przez wnioskodawcę data stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa ochronnego tj. [...] października 2011 r., jest o jeden dzień wcześniejsza niż data zgłoszenia przeciwstawionego międzynarodowego znaku towarowego o nr [...], a w tej dacie wnioskodawca nie posiadał interesu prawnego.

Kolegium Orzekające w uzasadnieniu ww. decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. wskazało, że wnioskodawca ma interes prawny w niniejszym postępowaniu, bowiem ubiega się o uznanie na terytorium Polski ochrony na znak towarowy GREEN VALLEY do oznaczenia towarów także w klasie 33 jakich jak "wina", co do którego Urząd Patentowy RP wydał wstępną odmowę uznania ochrony z uwagi na istnienie spornego znaku towarowego.

W ocenie Kolegium Orzekającego okoliczność ta uzasadnia wystąpienie przez wnioskodawcę z przedmiotowym wnioskiem, a jego interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy nie budzi wątpliwości. Bowiem fakt, iż wnioskodawca ubiega się o udzielenie prawa ochronnego na identyczny znak towarowy GREEN VALLEY o numerze [...] dla identycznych towarów w klasie 33 jak napoje alkoholowe, a sporny znak towarowy może stanowić przeszkodę w uzyskaniu prawa ochronnego za w/w zgłoszony znak towarowy na rzecz wnioskodawcy jest, w ocenie Kolegium Orzekającego, wystarczającą okolicznością faktyczną uzasadniającą istnienie realnego interesu prawnego po stronie wnioskodawcy domagającego się o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa ochronnego.

Kolegium nie podzieliło argumentacji uprawnionego, iż niniejsze postępowanie należy uznać za bezprzedmiotowe, gdyż prawo ochronne na sporny znak towarowy wygasło po upływie okresu, na który zostało udzielone, a uprawniony nie przedłużył tego okresu ochronnego.

Należy zauważyć, że w dacie, z jaką wnioskodawca wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa ochronnego tj. w dniu [...] listopada 2010 roku, przedmiotowe sporne prawo było w mocy, i zostało wskazane jako przeszkoda w uznaniu ochrony na znak towarowy o numerze Green Valley o nr [...] na terytorium Polski, o co ubiega się wnioskodawca. Zatem nie budzi wątpliwości, iż decyzja Kolegium Orzekającego będzie miała wpływ na sytuację prawną wnioskodawcy, co wobec powyższego w ocenie Kolegium Orzekającego uzasadnia interes prawny wnioskodawcy w ubieganiu się o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa ochronnego, które stanowi dla niego przeszkodę w uznaniu ochrony na terytorium Polski na identyczny znak towarowy przeznaczony do oznaczenia towarów także w klasie 33.

Organ przytoczył następnie przepis art. 169 ust. 6 p.w.p. zgodnie z którym w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego. W świetle wyżej powołanego przepisu ciężar przeprowadzenia dowodu w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego spoczywa na uprawnionym z rejestracji znaku, który powinien wykazać, że znaku używał lub jeśli go nie używał miał ku temu ważne powody.

Kolegium miało na uwadze, że używanie znaku musi mieć miejsce na obszarze Polski, powinno mieć jednoznaczny charakter, konieczne jest również by było rzeczywiste i poważne oraz dotyczyło towarów objętych ochroną. Przy czym przez rzeczywiste używanie należy w tym kontekście rozumieć nakładanie oznaczenia na towar i wprowadzanie tak oznaczonych towarów do obrotu. Niespełnienie jednego z tych warunków w określonym przedziale czasowym może prowadzić do utraty prawa ochronnego poprzez stwierdzenie jego wygaśnięcia.

W ocenie Kolegium Orzekającego w niniejszej sprawie uprawniony nie wykazał używania spornego znaku towarowego w sposób rzeczywisty i poważny na obszarze Polski w okresie kolejnych pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na ten znak, jak również nie wykazał, że istniały ważne powody usprawiedliwiające nieużywanie spornego znaku.

Uprawniony nie przedstawił żadnych dowodów na używanie spornego znaku towarowego w wymaganym ustawowo okresie i jak stwierdził w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. "nie dysponuje obecnie żadnymi dowodami używania zarejestrowanego uprzednio na jego rzecz znaku towarowego Green Valley, objętego prawem ochronnym nr [...] w sposób rzeczywisty dla towarów podobnych rejestracją (wino - klasa 33) w okresie ostatnich 5 lat".

W tym świetle Urząd Patentowy uznał żądanie wnioskodawcy za uzasadnione.

Wskazał, że przepis art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. wiąże skutek wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z nieużywaniem znaku towarowego przez okres pięciu lat. Bieg pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., będzie rozpoczynał się po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego przy niepodjęciu w ogóle używania znaku lub od dnia zaprzestania jego używania. Zatem w przypadku braku dowodów na używanie znaku towarowego, stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy powinno nastąpić w dacie, w której upłynęło pięć lat liczonych od dnia następującego po dniu wydania decyzji. Decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy "Green Valley" o numerze [...] wydana została dnia [...] listopada 2005 r. Wobec powyższego zasadne jest zatem stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na przedmiotowy znak z datą wskazaną przez wnioskodawcę tj. z dniem [...] listopada 2005 r.

Kolegium Orzekające nie podzieliło interpretacji uprawnionego w odniesieniu do przepisu art. 133 p.w.p. W tym zakresie wskazało, że przepis ten stanowi:

"Przepisu art. 132 ust. 1 pkt 3 nie stosuje się, jeżeli ochrona wygasła na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 lub uprawniony z wcześniejszego praw wyrazi zgodę na udzielenie prawa ochronnego na późniejszy znak towarowy".

Zatem powyższy przepis odnosi się do art. 132 ust. 1 pkt 3 p.w.p., który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż prawo ochronne na sporny znak towarowy w momencie wyznaczenia rejestracji międzynarodowej, na którą powołał się wnioskodawca jeszcze istniało. Przepis art. 132 ust. 1 pkt 3 p.w.p., wskazuje zaś, że nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli znak ten jest identyczny lub podobny do wcześniej zarejestrowanego w Rzeczypospolitej Polskiej znaku towarowego, którego ochrona wygasła, jeżeli od daty wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy do dnia zgłoszenia podobnego znaku przez inną osobę nie upłynął, z zastrzeżeniem art. 133 p.w.p., okres 2 lat.

Zatem jak wynika z powyższego dyspozycja art. 133 p.w.p. będzie miało zastosowanie do innych stanów prawnych i faktycznych niż te zaistniałe w przedmiotowej sprawie.

Kwestię zwrotu kosztów rozstrzygnięto w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i obrony. Na podstawie § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych stawka minimalna w sprawach o stwierdzenie wygaśnięcia patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji wynosi 900 złotych. Uwzględniając powyższą stawkę, a także zwrot opłaty za wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego w wysokości 1000 złotych Urząd Patentowy ustalił łączne koszty postępowania w przedmiotowej sprawie w wysokości 1900 złotych.

W skardze do tutejszego Sądu na powyższą decyzję spółka B. reprezentowana przez rzecznika patentowego zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., art. 169 ust. 2 p.w.p., art. 255 ust. 4 p.w.p. oraz art. 6-8 kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14.06.1960 r. (dalej: kpa) w związku z art. 252 ustawy p.w.p., wniosła alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub uchylenie decyzji w części dotyczącej obarczenia skarżącej kosztami postępowania spornego przed Urzędem Patentowym.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że ponad rok po wygaśnięciu ochrony prawem ochronnym nr [...] w trybie art. 168 ust. 1 pkt 1 p.w.p., firma T. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego nr [...] na skutek nieużywania na postawie art. 169 p.w.p. Uzasadniając swój interes prawny Wnioskodawca wskazał, że ubiega się o ochronę identycznego znaku GREEN VALLEY dla szerokiej gamy napojów alkoholowych, w tym wina z klasy 33, w oparciu o rejestrację międzynarodową nr [...] z dnia [...] października 2011 r.

Uprawniony z prawa ochronnego nr [...] kwestionował istnienie interesu prawnego po stronie Wnioskodawcy wskazując, iż występując o ochronę swego znaku GREEN VALLEY Wnioskodawca nie wykazał się niezbędną starannością i konsekwencjami swoich zaniedbań stara się obarczyć Skarżącą, która nie przedłużyła w roku 2012 prawa ochronnego nr [...] na znak GREEN VALLEY na kolejny 10-letni okres ochrony.

Oznacza to, że wyznaczając Polskę jako kraj ochrony w rejestracji międzynarodowej nr [...] bezpośrednio po upływie - z dniem [...] lipca 2012 r., ochrony potwierdzonej prawem ochronnym nr [...] Wnioskodawca mógł uzyskać od Skarżącej zgodę na uzyskanie potwierdzenia skutków rejestracji międzynarodowej nr [...] w trybie przewidzianym w art. 133 p.w.p., a od dnia [...] lipca 2014 r. mógł wystąpić bez jakichkolwiek przeszkód wynikających z wcześniejszego prawa ochronnego nr [...] o wyznaczenie Polski w rejestracji międzynarodowej nr [...].

Skarżąca podkreśla, że późniejsze wyznaczenie kraju członkowskiego Porozumienia Madryckiego nie jest w najmniejszym stopniu uciążliwe (wypełnienie formularza MM4 i złożenie w Urzędzie kraju pochodzenia), a także nieobarczone nadmiernym kosztem łącznie 400 CHF (300 CHF od wniosku i 100 CHF za wyznaczenie Polski). Według aktualnego kursu 3,48 PLN za 1 CHF koszty te wynoszą 1392 PLN, to jest znacznie mniej niż zwrot kosztów postępowania przyznany Wnioskodawcy decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. od Skarżącej.

Już tylko ten wzgląd powinien zdecydować o oddaleniu wniosku firmy T. z dnia [...] sierpnia 2013 r., a z pewnością powinien być uwzględniony przy orzekaniu o kosztach postępowania.

Uprawniony z prawa ochronnego nr [...] kwestionował istnienie interesu prawnego po stronie Wnioskodawcy wskazując na powyższe okoliczności podkreślając, że trudno jest wywodzić z własnych zaniedbań istnienie interesu prawnego w stwierdzaniu wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, który w momencie składania stosownego wniosku wygasł już w innym trybie (art. 168 ust. 1 pkt 1 pwp).

Skarżąca podkreśla, że jako Uprawniona z prawa ochronnego nr [...], podejmowała decyzję o zaniechaniu ochrony znaku towarowego GREEN VALLEY w oparciu o prawo ochronne nr [...] przed rokiem 2012 i nie miała żadnego powodu, aby przechowywać nadal dokumenty świadczące o używaniu tego znaku w latach poprzednich, zaś ogólne normy archiwizowania dokumentów księgowych - z których mogłaby ewentualnie skorzystać w celu udokumentowania sprzedaży produktów oznaczanych tym znakiem, wyznaczają okres pięciu lat na przechowywanie dokumentów finansowych innych niż związane z aktami personalnymi pracowników. Skarżąca wskazywała na fizyczną niemożność udokumentowania używania znaku GREEN VALLEY przed rokiem 2008 i brak finansowych dowodów stosowania w posiadanej dokumentacji finansowej spółki.

Z tego względu, Skarżąca uważa zaskarżoną decyzję za niesprawiedliwą i burzącą jej zaufanie do organów Państwa (naruszenie art. 8 k.p.a.), gdyż decyzja ta - z jednej strony obarcza Skarżącą z naruszeniem jej interesów skutkami niefrasobliwości osoby trzeciej, z drugiej zaś - wikła Skarżącą w postępowanie dotyczące nieistniejącego od dawna prawa ochronnego, które wygasło przed rozpoczęciem postępowania w sprawie [...].

Według skarżącej z przepisów ustawy p.w.p. można wywieść zasadę, iż wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy można wnosić wyłącznie w odniesieniu do prawa ochronnego pozostającego w mocy. Ustawodawca przewidział dwuletni okres karencji dla znaków towarowych zgłaszanych po wygaśnięciu wcześniejszego prawa ochronnego, a dla znaków zgłoszonych szybciej niż dwa lata od wygaśnięcia prawa ochronnego na skutek upływu okresu ochrony - usankcjonował nieuznawaną w innych przypadkach instytucję listu zgody mając na uwadze niemożność wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia kolizyjnego prawa ochronnego z powodu braku używania zarejestrowanego znaku towarowego stosowania. Przepisy p.w.p. o obowiązku stosowania zarejestrowanego znaku towarowego (analogicznie do przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej i w krajach członkowskich konwencji paryskiej) rozumiane są tak, iż podjęcie stosowania znaku po okresie nawet dłuższym niż 5 lat, uniemożliwia stwierdzenie jego wygaśnięcia, jeśli używanie zostało podjęte w określonym okresie przed złożeniem wniosku opartego na art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Tymczasem, Skarżąca po wygaśnięciu ochrony znaku GREEN VALLEY z dniem [...] lipca 2012 r. swoimi działaniami nie mogła już uchylić skutków wcześniejszego nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego, bowiem prawo to nie istniało. Z tego samego powodu nie mogłaby również przeciwdziałać używaniu tego znaku w obrocie, bowiem prawo to już nie istniało. Okoliczności te potwierdzają, że logiczny i prawny sens mają wnioski o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znaki towarowe odnoszące się jedynie do istniejących praw ochronnych. Można zatem stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana wbrew obowiązującym przepisom ustawy p.w.p., a zatem bez właściwej podstawy prawnej, to jest z naruszeniem przepisu art. 6 k.p.a.

Zaskarżona decyzja jest w ocenie Skarżącej także sprzeczna z art. 7 k.p.a., gdyż nie tylko nie uwzględniła - co najmniej w części dotyczącej orzeczenia w sprawie kosztów postępowania, słusznego interesu Skarżącej, a jednocześnie w skutek zastosowania sankcji przewidzianej w art. 169 ust. 1 pkt 1 do prawa ochronnego, które wygasło w innym trybie przed wszczęciem postępowania w sprawie [...] o stwierdzenie jego oraz przyjmując istnienie interesu prawnego po stronie Wnioskodawcy w tym postępowaniu (naruszenie art. 169 ust. 2 p.w.p.), choć Wnioskodawca - jak wykazano wyżej, miał możliwości i środki, do uzyskania ochrony znaku GREEN VALLEY w Polsce, bez angażowania Skarżącej. Poza możliwościami wskazanymi wyżej, także po wystąpieniu o ochronę znaku GREEN VALLEY w Polsce w trybie międzynarodowym na podstawie rejestracji międzynarodowej z dnia [...] października 2011 r. możliwe było wystąpienie z wnioskiem analogicznym do złożonego w dniu [...] sierpnia 2013 r. - przed wygaśnięciem prawa ochronnego nr [...] w trybie art. 168 ust. 1 pkt 1 p.w.p. W świetle powyższego zaskarżona decyzja narusza poczucie praworządności wbrew obowiązkowi ciążącemu na organach administracji państwowej stania na straży praworządności, w myśl art. 7 k.p.a.

Poczucie to jest tym silniejsze, że Skarżąca była de facto pozbawiona środków dowodowych, by wykazać używanie znaku towarowego GREEN VALLEY w okresie od 2002 r. do 2008 r. Używanie znaku we wskazanym okresie przesunęłoby pięcioletni okres dopuszczalnego braku stosowania na datę po wygaśnięciu prawa ochronnego nr [...] z powodu upływu okresu ochrony (art. 168 ust. 1 pkt 1 p.w.p.). Jest to okoliczność istotna dla wadliwości decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r., w której orzeczone zostało wygaśnięcie prawa z dniem [...] listopada 2010 r.

Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego, rozpatrując wniosek firmy T. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego nr [...] na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., zgodnie z art. 255 ust. 4 p.w.p. orzekając w granicach wniosku i będąc związanym podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę nie powinien uwzględnić w trakcie postępowania zmiany daty wygaśnięcia prawa ochronnego nr [...] i przychylając się do oceny Skarżącej, iż pierwotne żądanie orzeczenia daty wygaśnięcia tego prawa na dzień [...] października 2011 r. pozbawia Wnioskodawcę interesu prawnego, gdyż w dacie nie istniała jeszcze rejestracja międzynarodowa nr [...] - oddalić wniosek zgodnie z art. 169 ust. 2 p.w.p.

Skarżąca od początku stała na stanowisku, iż postępowanie w sprawie [...] powinno być uznane za bezprzedmiotowe wobec wygaśnięcia prawa ochronnego nr [...] oraz wskazywała, że nie może być stroną postępowania spornego o sygnaturze [...], z uwagi na fakt, iż nie istnieje już prawo wyłączne, które w przeszłości stanowiło składnik mienia Skarżącej - spółki B. Sp. z o.o.

Skarżąca z tego samego względu wskazywała, że nie może być obciążona kosztami postępowania, a wręcz przeciwnie może żądać - o co wnosiła, przyznania jej od Wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania łącznie z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga spółki B. nie jest uzasadniona.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w myśl, którego jedną z przesłanek wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy jest nieużywanie zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Przesłanka ta nie będzie miała zastosowania w każdej sytuacji, gdyż artykuł ten in fine wskazuje, że prawo ochronne na zarejestrowany znak nie wygasa, gdy istnieją ważne powody nieużywania zarejestrowanego znaku. Obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów, które usprawiedliwiają nieużywanie tego znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu tego prawa ochronnego (art. 169 ust. 6 p.w.p.).

Zgodnie zaś z art. 169 ust. 2 tej ustawy organ wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny.

Dla przejrzystości wywodu należy w pierwszej kolejności przedstawić chronologię wydarzeń zaistniałych na gruncie rozpatrywanej sprawy a także okoliczności niesporne między stronami:

1. prawo ochronne na sporny znak towarowy GREEN VALLEY nr [...], przeznaczony dla oznaczenia towarów w klasie 33: wino, zostało udzielone na rzecz skarżącej decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2005 r. z pierwszeństwem od [...] lipca 2002 r.,

2. powyższe prawo ochronne wygasło w trybie art. 168 ust. 1 pkt 1 p.w.p. z dniem [...] lipca 2012 r. - niesporne (Prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek upływu okresu, na który zostało udzielone),

3. T. ubiega się o uznanie na terytorium Polski ochrony na znak towarowy GREEN VALLEY o numerze [...], z pierwszeństwem od dnia [...] października 2011 r., dla identycznych towarów w klasie 33 - jak napoje alkoholowe, a Urząd Patentowy RP wydał wstępną odmowę uznania skutków międzynarodowej rejestracji tego znaku ze względu na kolizję ze znakiem GREEN VALLEY nr [...],

4. w dniu [...] sierpnia 2013 r. spółka "T." złożyła wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa na ww. znak towarowy na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. z dniem [...] listopada 2010 r. (v. k. 76 akt adm.),

5. zaskarżoną w niniejszym postępowaniu sądowym decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Urząd Patentowy stwierdził z dniem [...] listopada 2010 r. wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak towarowy oraz przyznał wnioskodawcy od uprawnionego zwrot kosztów postępowania w wysokości 1900 złotych,

6. uprawniony nie wykazał używania spornego znaku towarowego w sposób rzeczywisty i poważny na obszarze Polski w okresie kolejnych pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na ten znak, jak również nie wykazał, że istniały ważne powody usprawiedliwiające nieużywanie spornego znaku.

W toku postępowania przez Urzędem Patentowym oraz w skardze do Sądu spółka B. podnosi następujące zarzuty:

1. brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy,

2. według strony postępowanie powinno zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe gdyż w dacie złożenia niniejszego wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawo ochronne na sporny znak towarowy nie istniało - wygasło bowiem z powodu upływu okresu ochronnego. Zdaniem spółki, z przepisów ustawy p.w.p. można wywieść zasadę, iż wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy można wnosić wyłącznie w odniesieniu do prawa ochronnego pozostającego w mocy. Skarżąca podnosi, że ustawodawca przewidział dwuletni okres karencji dla znaków towarowych zgłaszanych po wygaśnięciu wcześniejszego prawa ochronnego, a dla znaków zgłoszonych szybciej niż dwa lata od wygaśnięcia prawa ochronnego na skutek upływu okresu ochrony - usankcjonował nieuznawaną w innych przypadkach instytucję listu zgody mając na uwadze niemożność wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia kolizyjnego prawa ochronnego z powodu braku używania zarejestrowanego znaku towarowego stosowania,

3. spółka B. nie powinna zostać obciążona kosztami postępowania.

Zdaniem Sądu, powyższe zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd podziela stanowisko organu, że spółka wnioskująca o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak wykazała po swej stronie interes prawny we wszczęciu niniejszego postępowania spornego. Nie jest kwestionowane, że "T." ubiega się o uznanie na terytorium Polski ochrony na znak towarowy GREEN VALLEY o numerze [...], z pierwszeństwem od dnia [...] października 2011 r., dla identycznych towarów w klasie 33 - jak napoje alkoholowe, co do którego Urząd Patentowy RP wydał wstępną odmowę uznania ochrony z uwagi na istnienie spornego znaku towarowego.

Zdaniem Sądu w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet ogólne normy prawne kreujące prawo do wykonywania działalności gospodarczej, a więc art. 20 i 22 Konstytucji RP i art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.).

W wyroku z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt II GSK 1646/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in. oceniając istnienie interesu prawnego wnioskodawcy w sprawach o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 20 i 22 Konstytucji społeczna gospodarka rynkowa oparta jest m.in. na wolności działalności gospodarczej, a ograniczenie tej wolności dopuszczalne jest tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Powyższą zasadę konkretyzuje art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowiąc, że podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Zatem, zasadą jest swoboda działalności gospodarczej, jednak z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Te przepisy prawa to m.in. przepisy ustawy p.w.p. ustanawiające wyłączność używania zarejestrowanego znaku towarowego przez uprawionego z rejestracji. Respektowanie cudzych praw wyłącznych stanowi określony ustawą warunek ograniczający swobodę działalności gospodarczej. Podmiot, który uprawdopodobni, że respektowanie cudzego prawa wyłącznego uniemożliwia wykonywanie działalności gospodarczej na równych prawach z podmiotem uprawnionym, przy jednoczesnym wskazaniu, że zarejestrowane oznaczenie nie funkcjonuje należycie, a w szczególności nie pełni funkcji znaku towarowego, ma interes prawny do wszczęcia postępowania o stwierdzenie jego wygaśnięcia (....) przy badaniu interesu prawnego Wnioskodawcy ocenie podlega, czy funkcjonowanie w obrocie znaku towarowego skarżącej przeszkadza bezpośrednio, konkretnie i realnie swobodnemu prowadzeniu przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, oraz czy sposób funkcjonowania znaku towarowego uzasadnia udzielenie ochrony prawnej Wnioskodawcy, którego swobodę znak ten ogranicza. Dopiero twierdząca odpowiedź na to pytanie pozwala na dalsze badanie, czy istniały przesłanki ustawowe do stwierdzenia wygaśnięcia znaku.

Opisane wyżej postępowanie o uznanie ochrony na znak towarowy GREEN VALLEY o numerze [...] niewątpliwie pozostaje w ścisłym związku z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą, a sporny znak może stanowić (i jak do tej pory stanowił) przeszkodę w uzyskaniu prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy o numerze [...]. W ocenie Sądu, okolicznością faktyczną, potwierdzającą istnienie prawnego interesu do wszczęcia postępowania o wygaszenie prawa do znaku jest zwłaszcza odmowa Urzędu Patentowego udzielenia takiemu podmiotowi rejestracji na znak identyczny lub podobny do znaku będącego przedmiotem wniosku o wygaszenie. Przesłankę interesu prawnego bada się na dzień złożenia wniosku o wygaszenie. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organ zasadnie przyjął istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, z uwagi na fakt, iż znak ten stanowi przeszkodę dla uznania ochrony międzynarodowego znaku towarowego na rzecz wnioskodawcy. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 309/07 (ONSA/WSA 2009/5/99; LEX nr 523253). NSA stwierdził nadto w tezie nr 2, iż "Zawarty w art. 169 ust. 2 p.w.p. wymóg wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego, nieużywania, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., nie może być rozumiany w sposób, który w istocie zamykałby drogę do stwierdzenia wygaśnięcia znaku towarowego rzeczywiście nieużywanego przez czas określony w ustawie oraz czyniłby iluzorycznym uprawnienie określone w art. 169 ust. 2 do żądania stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na taki znak towarowy." W uzasadnieniu powołanego wyroku NSA podnosił także, iż "W sprawach z zakresu prawa własności przemysłowej, dotyczących znaków towarowych normę prawną dla ustalenia istnienia interesu prawnego należy oczywiście wyprowadzać z prawnomaterialnej regulacji problematyki znaków towarowych, jednakże z uwzględnieniem roli, jaką prawa ochronne na znaki towarowe spełniają dla funkcjonowania rynku, tj. ich funkcji w obrocie, która polega w szczególności na odróżnieniu towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa - art. 120 ust. 1 p.w.p. oraz z uwzględnieniem celu ustanowienia ochrony, którym jest nabycie prawa wyłącznego używania znaku towarowego - art. 153 ust. 1 p.w.p.". W dalszej części uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny konkludował, że: "Na etapie wykazywania interesu prawnego wnioskodawcy w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy nie chodzi o przesłanki identyczności czy podobieństwa znaków w rozumieniu przepisów o unieważnienie prawa ochronnego, lecz o działanie w ochronie swojego prawa ochronnego, prawa do wyłączności, o której mowa w art. 153 ust. 1 p.w.p." podkreślając, że "Nie występuje tu obejście art. 165 p.w.p., ani też nie następuje (...) mylenie norm prawnych stanowiących materialnoprawną podstawę interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego z normami określającymi ustawowe przesłanki rejestracji znaku towarowego, których niespełnienie uzasadnia unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy".

W tym stanie rzeczy, zarzuty skargi spółki B. dotyczące braku interesu prawnego wnioskodawcy nie zasługują na uwzględnienie. Należy dodać, że spółka "T." wniosła o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa z dniem [...] listopada 2010 r. (a nie [...] listopada 2005 r. - jak oczywiście wadliwie wskazano na str. 6 decyzji). Sporne prawo było wówczas "w mocy" i przysługiwało uprawnionemu.

Odpierając zarzut opisany powyżej w pkt 2 tj. brak umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości Sąd wskazuje, że znane jest mu wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, iż zarzut nieużywania, jako podstawę wygaszenia można podnosić w czasie trwania ochrony znaku, bowiem przesłanką wniosku o wygaszenie jest nieużywanie znaku zarejestrowanego (v. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 791/07). Jak się wydaje, pogląd ten podziela również skarżący.

Jednakże Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że pogląd jakoby stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego mogło nastąpić wyłącznie w odniesieniu do oznaczenia aktualnie chronionego nie znajduje uzasadnienia w brzmieniu przepisów ustawy p.w.p., a decyzja o uznaniu prawa ochronnego za wygasłe w każdym przypadku jest podejmowana z uwzględnieniem wyłącznie zaszłości dotyczących znaku, jakie wystąpiły przed datą jego wygaśnięcia wskutek upływu okresu ochrony (wziąwszy pod uwagę, że wnioskodawca ma zamiar ustalenia daty wygaśnięcia wcześniejszej niż data upływu okresu ochrony) (tak też: M. Ożóg "Karencja znaku towarowego w orzecznictwie Urzędu Patentowego RP i sądów administracyjnych, opubl. Glosa 1/2014). Skutkiem stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego z określoną datą jest na przykład brak możliwości występowania o unieważnienie prawa ochronnego udzielonego osobie trzeciej na podobny znak późniejszy. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że brak było podstaw do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Zdaniem Sądu, w świetle ustalonego, niekwestionowanego przez skarżącego, stanu faktycznego odnośnie nieużywania spornego znaku towarowego organ prawidłowo ustalił okres pięcioletni, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie wykazał, że faktycznie, od daty wydania decyzji o zarejestrowaniu ([...] listopada 2005 r.) w okresie kolejnych pięciu lat podjął używanie spornego znaku GREEN VALLEY nr [...] w obrocie w sposób rzeczywisty i poważny na obszarze Polski. Nie wykazał również, że istniały ważne powody usprawiedliwiające nieużywanie tego znaku. Odnośnie terminu z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., ustawa wskazuje, iż jest to nieprzerwany okres pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Jak wynika z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GPS 1/08 bieg pięcioletniego okresu będzie rozpoczynał się po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego przy niepodjęciu w ogóle używania znaku lub od dnia zaprzestania jego używania. Z taką sytuacją (niepodjęcia w ogóle używania znaku) mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. Dlatego Urząd Patentowy RP prawidłowo uczynił stwierdzając wygaśnięcie spornego prawa ochronnego z dniem [...] listopada 2010 r. Zdaniem Sądu, w toku postępowania o wygaśnięcie prawa ochronnego możliwa jest modyfikacja daty z jaką żąda się stwierdzenia wygaśnięcia. Jest to uzasadnione istotą tego postępowania. W postępowaniu tym bowiem to na uprawnionym (a nie wnioskodawcy) spoczywa ciężar dowodu używania znaku w sposób, który zapobiegnie wygaszeniu prawa ochronnego. Z tej racji, sytuacja w toku sprawy przez Urzędem Patentowym może być nadzwyczaj dynamiczna a więc trudno wymagać od wnioskodawcy, aby już we wniosku "nieodwołalnie" określał datę, z jaką chce aby organ stwierdził wygaśnięcie spornego prawa ochronnego.

Nie może być także podstawą do uwzględnienia skargi argumentacja skarżącego, że nie miał żadnego powodu, aby po podjęciu decyzji o zaniechaniu ochrony znaku, co miało miejsce w 2012 r., przechowywać nadal dokumenty świadczące o używaniu tego znaku w latach poprzednich. Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że oczywistym jest, iż skarżący podejmuje suwerenne decyzje, co do archiwizowania dokumentacji, zbierania dowodów etc. związanych z udzielonym prawem ochronnym. Jednakże podejmując określone decyzje w tym zakresie musi mieć na uwadze ewentualne konsekwencje, jakie mogą wyniknąć w razie wystąpienia sporu związanego z tym prawem. W tej sprawie organ udzielił skarżącemu miesięczny termin do przedstawienia materiałów dowodowych w zakresie używania spornego znaku na terenie RP (v. protokół rozprawy z dnia 6 grudnia 2013 r.). Tak więc należy uznać, że strona miała możliwość podjęcia obrony przed negatywnym dla niej rozstrzygnięciem organu w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnych argumentów ani dowodów, które pozwoliłyby na zanegowanie stanowiska organu, co do używania spornego oznaczenia. Nie wnosił także na przykład o udzielenie mu dodatkowego terminu na przedłożenie stosownych dowodów w sprawie. Należy przy tym zaakcentować, że właściciel znaku nie jest ograniczony do przedstawienia jedynie dokumentów urzędowych, ale może podnieść wszystkie rodzaje dowodów, z których będzie wynikać, że używał znak. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do zakwestionowania ustaleń poczynionych przez organ w omawianym zakresie szczególnie, jeżeli sam skarżący stwierdził, że nie jest w stanie zaoferować żadnych dowodów na wskazaną okoliczność (v. protokół rozprawy z dnia 22 stycznia 2014 r.).

Gdy chodzi z kolei o zarzut opisany powyżej w pkt 3 tj. naruszenie art. 256 ust. 2 p.w.p. wypada przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu spornym, W kwestii kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym.

W niniejszej sprawie orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie ww. art. 256 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 98 k.p.c.

W myśl art. 98 § 1 k.p.c. Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

§ 2. Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.

§ 3. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

§ 4. Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Omawiany art. 98 statuuje dwie podstawowe zasady rozstrzygania o kosztach procesu:

1) zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca (merytorycznie albo formalnie i niezależnie od tego, czy ponosi winę w prowadzeniu procesu) zobowiązana jest zwrócić swojemu przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu oraz

2) zasadę kosztów niezbędnych i celowych, zobowiązującą stronę przegrywającą do zwrotu przeciwnikowi procesowemu tylko tych poniesionych faktycznie kosztów procesu, jakie były niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (uznaniowa ocena w tym względzie uzależniona jest od okoliczności sprawy, a zarazem ograniczona dyspozycjami art. 98 § 2 i 3).

Skarżący uważa, że nie tylko nie powinien być obciążony kosztami postępowania, ale to na jego rzecz od Wnioskodawcy organ powinien zasądzić zwrot kosztów postępowania.

Stanowisko skarżącego nie jest uzasadnione.

W tej sprawie to skarżący był stroną, która przegrała. Organ stwierdził, bowiem wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy, do którego uprawniona była spółka B.. W tym stanie rzeczy w pełni znajduje zastosowanie cytowany wyżej przepis art. 98 k.p.c. Organ podał prawidłową podstawę prawną dla ustalonego na kwotę 900 złotych wynagrodzenia (minimalnego) rzecznika patentowego (§ 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych - Dz. U. 2003 r. Nr 212, poz. 2076) a także słusznie uwzględnił w zakres kosztów kwotę 1000 złotych stanowiącą opłatę za wniosek w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego (v. pkt 19 tabeli nr 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (Dz.U.2001.90.1000).

Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.