Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1611/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 2 pkt 1-4, art. 3 ust. 3, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 1 ust. 1, par. 2 pkt 2, par. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 124 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 11/15 w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 31 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 11/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę I. S. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

I. S. [...] maja 2012 r. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 r., w którym zadeklarował do przyznania jednolitej płatności obszarowej 13 działek rolnych o łącznej powierzchni 7,65 ha, położonych w obrębach 1, 4 i 5, N. i D., w gminie K. (powiat k., województwo ś.). Wraz z wnioskiem złożył dwadzieścia pięć załączników graficznych, na których wyrysował położenie działek rolnych oraz kartę informacyjną.

W dniach [...] i [...] października 2012 r. w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności w 2012 r., która wykazała nieprawidłowości (szczegółowo wymienione przez organ) polegające w głównej mierze na stwierdzeniu nieużytków – chwastów wieloletnich, samosiewek drzew i krzewów. Przeprowadzono też kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności, która wykazała uchybienia w przestrzeganiu normy N.04.1 dla działek rolnych od A do M oraz normy N.11.2 (stwierdzono, że wieloletnie plantacje trwałe są zachwaszczone) dla działki rolnej L. Na dowód dokonanych ustaleń został sporządzony raport z czynności kontrolnych, szkice kontrolowanych działek oraz zdjęcia obrazujące stan zagospodarowania kontrolowanych działek.

W dniu [...] listopada 2012 r. I. S. wniósł uwagi i zastrzeżenia do ww. wyników z kontroli, podnosząc, że pierwsze koszenia na działkach rolnych przeprowadził w obowiązującym terminie, a drugie koszenie w październiku 2012 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Końskich decyzją z [...] maja 2014 r., wydaną na skutek uchylenia przez organ II instancji decyzji z [...] maja 2013 r. o odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożeniu sankcji, odmówił wnioskodawcy przyznania jednolitej płatności obszarowej na 2012 r. i nałożył na producenta sankcję w wysokości 5.600,26 zł.

Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Organ, na podstawie przeprowadzonych kontroli, uznał, że zadeklarowana powierzchnia 7,65 ha nie kwalifikuje się do przyznania jednolitej płatności obszarowej, ponieważ wnioskodawca zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni działek zgłoszonych do płatności. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosiła 100%. W takiej sytuacji na podstawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2009 r., Nr L 316, s. 65, ze zm.; dalej rozporządzenie 1122/2009) organ odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2012 oraz nałożył sankcje z tytułu przedeklarowania powierzchni uprawnionej do płatności.

Organ wyjaśnił, że kontrole wykazały w przypadku wszystkich działek, że rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej. Także wykonane w dniu kontroli zdjęcia wskazują, że znajdująca się na nich okrywa roślinna nie była wykoszona w terminach wymienionych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010 r., Nr 39, poz. 211, ze zm.; dalej rozporządzenie w sprawie norm). Ponadto ze sporządzonej [...] marca 2014 r. notatki wynika, że na działkach rolnych stwierdzono wieloletnie chwasty, z pełni wykształconymi koszyczkami nasiennymi, uschnięte chwasty z poprzedniego okresu wegetacyjnego, samosiejki drzew i krzewów. Ponadto stwierdzono pnie po drzewach oraz ścięte i nieusunięte odrosty z korzeni drzew (dotyczy działki rolnej B i L). Zdaniem organu oznacza to, że I. S. zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej obszary, które nie spełniają norm i wymogów do zakwalifikowania do płatności. Skarżący na poparcie swoich twierdzeń zawartych w odwołaniu, jak również w składanych wyjaśnieniach w toku prowadzonego postępowania nie wykazał żadnych dowodów, które obaliłyby wnioski wynikające z kontroli przeprowadzonej na miejscu w dniach [...] października 2012 r.

WSA w Kielcach oddalił skargę na powyższą decyzję.

Sąd stwierdził, że grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli prowadzona jest na nich uprawa roślin lub są ugorowane oraz nie są porośnięte drzewami i krzakami.

W ocenie Sądu przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe uzasadnia tezę, że w przypadku zadeklarowanych do płatności działek normy nie zostały spełnione, co oznacza, że dla tej powierzchni nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 2 i 2a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012, poz. 1164 ze zm.; dalej: ustawa), warunkujące przyznanie jednolitej płatności obszarowej. W czasie kontroli na miejscu stwierdzono bowiem chwasty wieloletnie oraz wieloletnie samosiejki drzew i krzewów, które mają charakter wieloletni i świadczą o tym, że działki wnioskowane do płatności nie były wykaszane w ustawowym terminie w 2012 r.

Zdaniem WSA zarzuty skargi, (w której skarżący odwołuje się do wyjaśnień złożonych w toku postępowania administracyjnego) nie mogą podważyć prawidłowych ustaleń organu. Skarżący, poza oświadczeniami, że - z zachowaniem terminu – dokonał koszenia traw i usunięcia biomasy nie zgłaszał konkretnych zastrzeżeń do wyników kontroli oraz sporządzonej dokumentacji fotograficznej, nie wskazał dowodów podważających zebrany materiał dowodowy.

Sąd stwierdził, że skarżący zgłaszał zastrzeżenia do protokołu kontroli, lecz ograniczały się one wyłącznie do twierdzenia, że w terminie pokos został wykonany, nie odnosiły się zaś do sposobu przeprowadzenia kontroli, jak też do jej wyników. Zgłoszenie zastrzeżeń, bez sprecyzowania, w czym rolnik upatruje wadliwości czynności oraz sporządzonego raportu, niewskazanie dowodów na poparcie zasadności zastrzeżeń nie może odnieść zamierzonego skutku. Wobec bierności dowodowej strony skarżącej słusznie organ administracji przyjął dowód z przeprowadzonej kontroli na miejscu za wystarczającą podstawę rozstrzygnięcia.

W ocenie WSA uzasadnienia dla przyznania płatności nie może stanowić powoływanie się przez skarżącego na położenie zadeklarowanych działek w pobliżu gruntów nieużytkowanych, sprzyjające roznoszeniu nasion (pismo z [...] czerwca 2013 r.). Skoro skarżący znał usytuowanie zgłoszonych działek, a warunkiem płatności było utrzymanie ich zgodnie z normami winien dostosować zabiegi do istniejących warunków.

W konsekwencji WSA wskazał, że postępowanie przed organami przeprowadzone zostało w myśl reguł zawartych w rozdziale 2 Działu I oraz w rozdziale 4 Działu II Kodeksu, z uwzględnieniem odstępstw wynikających z art. 3 ust. 3 ustawy. Ustalenia poczynione przez organ dawały podstawę do odmowy przyznania płatności na rok 2012 oraz nałożenia sankcji na podstawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Zarzucił naruszenie:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. oraz w związku z art.6, art. 8, art. 9 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej k.p.a.) polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i utrzymaniu decyzji organów administracyjnych obu instancji, pomimo iż w sprawie nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego;

2. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8, 9 k.p.a. w zw. z art. 3 ust 1 oraz art. 3 ust 2 pkt 1, 2 , 3 i 4 ustawy wobec nie dostrzeżenia przez Sąd, że organy nie udzieliły stronie niezbędnych pouczeń w zakresie obowiązków dowodowych, a nadto postępowanie organów administracji publicznej naruszyło podstawowe zasady procedury administracyjnej, tj. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem pomimo podnoszonych przez skarżącego zarzutów co do wykonywania wykaszania nieruchomości organy nie dopuściły dowodu z opinii biegłego, który uwzględniając podmokły charakter nieruchomości byłby władny do wydania opinii w przedmiotowym zakresie. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. naruszenie art. 7 ust 1 ustawy o płatnościach oraz § 1 ust 1, § 2 pkt 2 i § 5 pkt 2 rozporządzenia w sprawie norm poprzez bezzasadne przyjęcie zaniechania przez skarżącego prowadzenia działalności rolniczej na przedmiotowych działkach, w sytuacji gdy uwzględniając podnoszone przez skarżącego argumenty oraz podmokły charakter nieruchomości zasadne było ustalenie, iż skarżący dokonywał wykorzeń wymaganych dla otrzymania płatności;

2. naruszenie § 5 pkt 2 rozporządzenia w sprawie norm poprzez zaniechanie rozważenia jego zastosowania, w sytuacji gdy na nieruchomości znajdowały się drzewa i krzewy, zaś w świetle treści w/w przepisu powierzchnie gruntów rolnych, na których znajdują się pasy zadrzewień, których szerokość w obrębie działki nie przekracza dwóch metrów i które nie stanowią odrębnej działki ewidencyjnej uznaje się za utrzymywaną zgodnie z normami.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach i w związku z tym podlega oddaleniu.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Należy zauważyć, że w sprawie, w której skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

Wyjaśnienia wymaga, że formułując zarzuty w zakresie uchybienia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie powinien wskazać te przepisy, które wojewódzki sąd administracyjny zobowiązany jest zastosować rozpoznając sprawę. Wynika to z faktu, że podstawą skutecznego zarzutu w tym zakresie mogą być jedynie takie naruszenia, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 2409/11, LEX nr 1110162). A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Dodatkowo zaś wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 513/11, LEX nr 1069664).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego tego wymogu nie spełniają.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut niewłaściwego zastosowania art. 134 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołany przepis zobowiązuje zatem sąd do zbadania z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Wobec tak wyrażonej na gruncie przywołanego przepisu zasady oficjalności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być uznany za usprawiedliwiony wówczas, gdy sąd wykracza poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona albo gdy – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wychodzi poza zarzuty i wnioski skargi, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienie na tyle istotne i oczywiste zarazem, że bez względu na treść zarzutów stawianych w skardze powinny być one dostrzeżone i uwzględnione przez sąd administracyjny z urzędu (por. wyroki NSA z 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2395/10, z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 528/14, z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II OSK 30/14 z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt: I OSK 528/14; z dnia 30 października 2015 r., sygn. akt II OSK 485/14; z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II OSK 301/14, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przedstawionych wyżej okolicznościach sprawy, dokonując oceny zasadności omawianego zarzutu skargi kasacyjnej, przy uwzględnieniu przedstawionych argumentów, NSA uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała którakolwiek z wymienionych powyżej sytuacji, która mogłaby zostać zakwalifikowana, jako naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając dotychczasowe uwagi, stwierdza, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż rozpoznał sprawę w jej granicach i zbadał legalność zaskarżonej decyzji w płaszczyźnie zgodności z prawem materialnym oraz dochowania wymaganej prawem procedury. Inną kwestią jest natomiast wynik tego badania i stanowisko przyjęte przez Sąd. Trafność tego stanowiska nie może być jednak podważana poprzez stawianie zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w sposób opisany na wstępie. Zauważyć też trzeba, że autor skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowym nie wykazał, aby na etapie postępowania przed organem popełniono istotne dla sprawy uchybienia bądź powołano w nim dowody, które zostały przez Sąd pominięte względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów Sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wbrew odmiennym wywodom strony skarżącej Sąd I instancji nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a.

Słusznie Sąd I instancji, w oparciu o przepisy art. 3 ust 2 i 3 ustawy uznał, że organ administracji, w zakresie odnoszącym się do ustaleń stanu faktycznego sprawy, proceduje na podstawie materiału dowodowego wskazanego we wniosku, a także na podstawie dowodów i innych dokumentów wskazanych i dołączonych przez wnioskodawcę. To na nim bowiem, spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi skutki prawne. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że organ administracji rozpoznający wniosek o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, zasadniczo, zwolniony jest z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy do płatności (por. wyroki NSA: z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 344/11, z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 810/11, dostępne na stronie: www.orzeczniczenia.nsa.gov.pl). Organy ARiMR obsługują, a w tym zakresie przygotowują, przyjmują, kontrolują, realizują, kontrolują znaczne ilości wniosków składanych o różnego typu płatności. Przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja procedowania w prawie przyznania płatności ma ułatwić, uprościć i przyspieszyć realizację obowiązków organów Agencji.

Stanowiąc w art. 3 ustawy, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. W postępowaniu w sprawie pomocy to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355, z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 680/11, LEX nr 1216694, z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10, LEX nr 1070205).

Skoro w postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, to tym samym organy orzekające w sprawie, jak i Sąd I instancji rozpoznając sprawę, nie mogły nie uwzględnić szczególnych regulacji wynikających z art. 3 omawianej ustawy. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Co też istotne, w art. 3 ust. 3 ustawy, nałożono na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązki przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążono obowiązkami udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne.

Słusznie Sąd I instancji zauważył, że skarżący kasacyjnie nie zgłaszał konkretnych zarzutów do wyników kontroli i nie wskazywał jakichkolwiek wniosków dowodowych na okoliczność, że z zachowaniem terminu dokonał koszenia traw i usunięcia biomasy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu autora skargi kasacyjnej, że obowiązkiem organów było – po zweryfikowaniu zarzutów skarżącego kasacyjnie – dopuszczenie z urzędu dowodu z opinii biegłego. Zaakceptowanie tego poglądu byłoby sprzeczne z ustalonym w art. 3 ust. 3 ustawy rozkładem ciężaru dowodowego. Obowiązkiem organów ARiMR było rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie ocena, czy z całokształtu tak zebranego materiału dowodowego wynika, że zgłoszone przez skarżącego kasacyjnie do jednolitej płatności obszarowej działki były utrzymane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił sposób przeprowadzenia przez organy orzekające w sprawie postępowania dowodowego, uwzględniając przy tym zmiany co do zakresu obowiązków organów w toku tego postępowania oraz co do rozkładu ciężaru dowodu, wynikające z art. 3 ustawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy ARiMR nie naruszyły prawa wykonując te obowiązki, zaś dokonana przez nie ocena dowodów nie nosi cech dowolności, przez co nie narusza zasady wynikającej z art. 80 k.p.a. Z zebranych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że w 2012 r. powierzchnia działek zgłoszonych przez skarżącego kasacyjnie do płatności była pokryta wieloletnimi chwastami, samosiejkami drzew i krzewów oraz pniami po usuniętych drzewach.

Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej organy nie naruszyły art. 3 ust. 2 pkt 1, 2, 3 i 4 tej ustawy. Organ ma obowiązek udzielenia stronom, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, ale dopiero wówczas, gdy strona zgłosi takie żądanie ( art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy ).

W odniesieniu do podstawy kasacyjnej opisanej w treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia i na czym polegał błąd sądu przy jego interpretacji, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący kasacyjnie uznaje za prawidłowy.

Ponieważ w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego podważenia oceny okoliczności faktycznych dokonanej przez Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do zbadania zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego na podstawie ustalonego stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonego wyroku.

Sformułowany w ramach wniesionej skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu art. 7 ust. 1 ustawy oraz § 1 ust. 1, § 2 pkt 2 i § 5 pkt 2 rozporządzenia wskazuje jedynie generalnie, że naruszenie to sprowadza się nie do błędnej wykładni, lecz do bezzasadnego – w ocenie jej autora – przyjęcia zaniechania przez skarżącego kasacyjnie prowadzenia działalności rolniczej na działkach zgłoszonych do jednolitej płatności obszarowej, w tym zaniechania rozważenia tego, że na działce znajdowały się pasy zadrzewień o szerokości nie przekraczającej 2 m.

Przyjąć zatem należy, że skarżący kasacyjnie kwestionuje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie ww. przepisów .

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafny jest pogląd Sądu I instancji, że płatności bezpośrednie udzielane mogą być jedynie osobom, które faktycznie, rzeczywiście użytkują dane grunty rolne. Uwzględniając przyjęte przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne dokonane w niniejszej sprawie przez organ, których skarżący kasacyjnie skutecznie nie zakwestionował skargą kasacyjną, uznać należy, że dokonana przez ten Sąd ocena dotycząca prawidłowości zastosowania przez organy art. 7 ust. 1 ustawy jest prawidłowa. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L z 2009 r., Nr 30, str. 16, z dnia 31 stycznia 2009 r.), jeżeli posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia 1121/2009. Zgodnie zaś z pkt 2 tego przepisu wszystkie grunty muszą być utrzymane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżący kasacyjnie nie wykonał obowiązków określonych w terminach wymienionych w rozporządzeniu, o czym świadczą zdjęcia fotograficzne wykonane podczas kontroli na miejscu, poza tym stwierdzono wieloletnie chwasty, samosiejki drzew i krzewów oraz pnie po ściętych drzewach.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.