Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1460/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2, art. 2, 6 ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 7, 77, 80, 75 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Tadeusz Nowak Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej M.P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], dotyczącą odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wnioskiem z dnia 12 listopada 1990 r. M. P. wystąpiła o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez A.M. poza obecnymi granicami RP.

Wnioskodawczyni ponowiła swoje wystąpienie w dniu 18 grudnia 2008 r., dołączając do niego kopie dowodów osobistych pozostałych spadkobierców, tj. M. P., Z. S., D. P., D. M., N. A. oraz M. A. Następnie wszystkie uprzednio wskazane strony złożyły wnioski o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]lipca 2011 r., nr [...], odmówił M. P., M. P., Z. S., d. P., D. M., N. A. i M. A. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. M. nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...]w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wskazał na konieczność przesłuchania świadków J. D. i C. P., ewentualnie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, celem wyjaśnienia wątpliwości dotyczących identycznej treści ich oświadczeń oraz pouczenia wnioskodawców o możliwości przedstawienia innych świadków mogących potwierdzić prawo własności nieruchomości pozostawionych przez A. M.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego

2013 r., nr [...] , odmówił potwierdzenia M. P., M. P., Z. S., D. P., D. M., N. A. oraz M. A. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wymienił dowody stanowiące podstawę zapadłego orzeczenia oraz opisał działania podjęte w celu wykonania zaleceń organu II instancji - wskazanych w decyzji z dnia [...] listopada 2011 r.

Następnie ustalił - na podstawie protokołu przesłuchania strony w dniu [...]lipca 2010 r. - że A. M. opuścił nieruchomość położoną w [...] , gmina W., pow. [...], woj. [...]w sierpniu 1943 r. z powodu napaści band UPA na [...] i w 1944 r. dotarł do H.. Opuścił zatem swoje miejsce zamieszkania na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Dodał, że mimo prowadzonych poszukiwań nie zostały odnalezione dokumenty dotyczące mienia pozostawionego przez poprzednika wnioskodawców na byłych terenach RP w K.

Organ przeprowadził zatem analizę oświadczeń świadków K. L. i J. S. z dnia [...] kwietnia 1945 r. uznając, że dowody te nie odpowiadają warunkom określonym w art. 6 ust. 5 ustawy 8 lipca 2005 r. i dlatego też nie mogą być uznane za potwierdzające pozostawienie nieruchomości. Świadkowie ci nie zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Poza tym z ich oświadczeń nie wynika, czy byli oni osobami obcymi w stosunku do A. M. i czy zamieszkiwali w tej samej lub sąsiedniej miejscowości, co opisana nieruchomość. Następnie wnioskodawcy przedstawili protokoły przyjęcia oświadczeń dwóch innych świadków: J. D. i C. B., które zostały sporządzone przed notariuszem, z pouczeniem o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wynika z nich, że nieruchomość została pozostawiona we wskazanej uprzednio miejscowości, zaś świadkowie nie byli osobami bliskimi właściciela pozostawiającego mienie lub jego następców i mieszkali "prawie po sąsiedzku".

Organ stwierdził, że powyższe oświadczenia są niewiarygodne. Zawierają prawie identyczną treść, co sugeruje ich wcześniejsze przygotowanie oraz wskazuje, iż informacje tam zawarte nie pochodzą od osób, które je złożyły. Świadkowie mimo wezwania odmówili ponownego przeprowadzenia dowodu oraz nie stawili się na przesłuchanie. Przy czym organ ustalił, że J. D. nie mieszkał w tej samej gminie. Ponadto J. D. w piśmie z dnia 17 października 2012 r. oświadczył, iż nie może brać udziału w tej sprawie jako świadek, ponieważ w 1939 r. był 9-letnim dzieckiem i mieszkał z rodzicami w miejscowości T., nie wie, gdzie znajdowała się K. i nie pamięta jej mieszkańców.

W tym stanie rzeczy organ I instancji uznał, że podjął wszelkie możliwe czynności służące wyjaśnieniu stanu faktycznego, ale materiał dowodowy nie stanowi wystarczającego potwierdzenia pozostawienia nieruchomości na byłych terenach RP.

Od decyzji organu I instancji M. P. złożyła odwołanie, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...].

Minister Skarbu Państwa podzielił stanowisko i ustalenia dokonane przez organ wojewódzki, zgodnie z którymi stronom nie przysługuje prawo do rekompensaty w myśl ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Dodał, że uprzednio uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazał wówczas, iż organ wojewódzki w przypadku stwierdzenia, że oświadczenia świadków są niewiarygodne, powinien wezwać świadków na przesłuchanie w celu dokonania weryfikacji ich treści.

Następnie stwierdził, iż w toku ponownie prowadzonego postępowania Wojewoda pouczył strony o konieczności ponownego przesłuchania świadków C. P. i J. D. (lub innych świadków) oraz o treści art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto Wojewoda wezwał strony do przedłożenia dowodów z przesłuchania świadków spełniających wymogi ustawy - w terminie 6 miesięcy od daty otrzymania pisma.

Następnie organ I instancji wezwał ww. świadków celem przesłuchania. Ponadto chcąc zweryfikować informacje dotyczące miejsca zamieszkania świadków w dniu 1 września 1939 r. oraz w czasie okupacji uzyskał ankietę dowodową, złożoną w dniu [...] maja 1952 r. przez J. W. (obecne nazwisko D.), z której wynika, że ww. w dniu 1 września 1939 r. oraz w czasie okupacji mieszkał w miejscowości T., gm. [...] , pow. W. oraz ankietę dowodową złożoną przez C. P., z której wynika, iż ww. okresie mieszkał on w miejscowości [...], gmina W., pow. [...].

W związku z powyższym wezwaniem na przesłuchanie J. D. pismem z dnia 17 października 2012 r. oświadczył, że nie może brać udziału w tej sprawie jako świadek, ponieważ w 1939 r. był 9-letnim dzieckiem i mieszkał z rodzicami w miejscowości T. W trakcie II Wojny Światowej wraz z rodziną opuścił swoją posiadłość w T. i zamieszkał w okolicy H.. Dodał, iż wie, gdzie się znajdowała się W., ale nie pamięta mieszkańców tej miejscowości a tym bardziej nieruchomości pozostawionej przez rodzinę A. M.

Również C. P. pismem z dnia 23 października 2012 r. odmówił zeznań, ponieważ w tej miejscowości nie mieszkał i nie znał osób wymienionych do wiadomości w związku prowadzonym postępowaniem - wobec czego nie ma nic do powiedzenia w tej sprawie. Przy czym obie te osoby nie stawiły się na przesłuchanie.

W świetle tych okoliczności organ II instancji uznał złożone wcześniej oświadczenia za niewiarygodne i odmówił im mocy dowodowej.

Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w odwołaniu - dotyczących oświadczeń świadków K. L. I J. S. - Minister stwierdził, iż organ wojewódzki zasadnie nie wziął ich pod uwagę. Świadkowie ci nie zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, brak jest też informacji, czy byli osobami obcymi w stosunku do A. M. i czy zamieszkiwali w tej samej lub sąsiedniej miejscowości - zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Przy czym wskazani świadkowie już nie żyją i nie można dokonać konwalidacji ich oświadczeń. Prawidłowość stanowiska organu potwierdza orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym oświadczenia świadków powinny spełniać wymogi przewidziane w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1009/11 oraz z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1394/11).

Następnie organ odniósł się do zarzutów dotyczących kwestii przesłuchania świadka M. M. na okoliczność pozostawienia nieruchomości przez A. M. stwierdzając, iż osoba ta nie może być świadkiem w niniejszej sprawie. M. M. jest córką E. M., który był bratem A. M., właściciela mienia pozostawionego. Jest zatem osobą bliską w stosunku do A. M., w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się zaś do kwestii dotyczącej umowy kupna-sprzedaży zawartej przed notariuszem w dniu [...] października 1931 r. W W. organ II instancji uznał, że dotyczyła ona sprzedaży inwentarza żywego oraz zbiorów płodów rolnych i nie może stanowić dowodu na potwierdzenie prawa własności pozostawionych nieruchomości.

Dodał, że w toku prowadzonego postępowania wystąpiono do archiwów polskich jak i zagranicznych w celu uzyskania informacji o mieniu pozostawionym poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wystąpiono do Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Państwowego w L., Archiwum Państwowego w G., Konsulatu Generalnego RP w L., Archiwum Państwowego [...] - jednakże z otrzymanych odpowiedzi od ww. instytucji wynika, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących mienia pozostawionego na byłych terenach Rzeczypospolitej Polskiej w K.. przez A. M..

Podsumowując Minister Skarbu Państwa stwierdził, iż organ I instancji podjął wszelkie możliwe czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jednakże uzyskany w toku prowadzonego postępowania materiał dowodowy nie wykazał, że A. M. pozostawił poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku.

Ze skargą na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wystąpiła M. P., zarzucając jej naruszenie:

- art. 7, art. 77 ust. 1, art. 80 i art. 83 ust. 1 kpa, poprzez niepodjęcie w należyty sposób działań mających na celu zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w szczególności zezwolenie świadkom J. D. i C. P, pomimo ich wezwania w charakterze świadków, na bezpodstawne uchylenie się przez nich od złożenia zeznań, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 7, art. 77 ust. 1 i art. 80 kpa, w zw. z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez dokonanie wadliwej oceny zebranych materiałów dowodowych, w szczególności zaś poprzez bezzasadne pozbawienie mocy dowodowej oświadczeń dwóch świadków – J. D. i C. P. - złożonych, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, przy jednoczesnym oparciu się o oświadczenia złożone przez świadków bez ich uprzedniego uprzedzenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i oświadczeń oraz nieuwzględnieniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 6 ust. 4 pkt 3 i ust. 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, poprzez nieprzyznanie mocy dowodowej dokumentowi urzędowemu w postaci oświadczenia świadków J. S. oraz K. L., złożonego przed notariuszem w dniu [...] kwietnia 1945 r. i stawianie temu dokumentowi wymogów, co do oświadczenia świadków wprowadzonych przez ustawodawcę w 2005 r., z naruszeniem zakazu działania prawa wstecz, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r.

W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że strona nie może odpowiadać za sposób, w jaki treść oświadczenia sformułowana została przez notariusza je spisującego. Jeśli organ powziął wątpliwości, co do wiarygodności przedstawionych oświadczeń, to dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a jednocześnie do wykonania wcześniejszych wskazań organu II instancji - w zakresie postępowania dowodowego - powinien przesłuchać świadków. Przy czym ograniczył się tylko do jednej próby wezwania świadków.

Wskazała także, iż mając na względzie upływ czasu i średni wiek zgonu, a także szczególne okoliczności towarzyszące wojnie i okresowi wczesno-powojennemu, okazać mogłoby się, że nie ma żadnej osoby, która po wejściu w życie ustawy z 2005 r. o rekompensacie byłaby w stanie złożyć oświadczenie, o którym mowa jest w art. 6 ust. 5 ustawy. Okoliczność ta, wraz ze stosowaniem przez organ domniemania działania przez uczestników postępowania w złej wierze (wbrew regule praesumptio boni viri) nie może powodować pozbawienia ich ustawowego prawa do rekompensaty.

Dodała, że organ zdaje się tracić z pola widzenia okoliczność, iż A. M. uciekając wraz z rodziną w 1943 r. przed bandami UPA i ratując tym samym życie zostawił wszystko, łącznie z wszelkimi dokumentami.

Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie w całości. Stwierdził, że z zebranego i ocenionego materiału dowodowego wynika, iż decyzja jest w pełni uzasadniona i została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji i materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) w art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" z 1944 r. i umów enumeratywnie w nim wymienionych. Poza tym - co wynika z treści art. 1 ust. 2 - przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone po 1 września 1939 r. opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 2 tej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1;

2) posiada obywatelstwo polskie.

Zgodnie z wyrokami sądów administracyjnych w porównywalnych sprawach (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: I SA/Wa 2020/05, I SA/Wa 715/08, I SA/Wa 299/10 i I SA/Wa 1512/08) konieczne i decydujące w kwestii potwierdzenia lub niepotwierdzenia prawa do rekompensaty jest łączne spełnienie wszystkich wymienionych powyżej wymogów.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest fakt, czy organ prawidłowo uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia, iż A. M. pozostawił poza obecnymi granicami RP nieruchomość.

W prowadzonym postępowaniu organ próbował zgromadzić dokumentację odnoszącą się do nieruchomości wskazanej przez osoby występujące o prawo do rekompensaty. W tym celu zwrócono się do archiwów polskich i zagranicznych - wystąpiono do Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Państwowego w L., Archiwum Państwowego w G., Konsulatu Generalnego RP w L. i Archiwum Państwowego [...]. Jednakże prowadzone poszukiwania nie przyniosły rezultatu - z otrzymanych odpowiedzi wynika, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących mienia pozostawionego na byłych terenach Rzeczypospolitej Polskiej w K. przez A. M.

W ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), która reguluje materię przyznania prawa do rekompensaty, ustawodawca przewidział w art. 6 ust. 5 sytuację braku dokumentacji dotyczącej pozostawionych nieruchomości. Powołany uprzednio przepis stanowi, że w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 (tj. świadczących o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości), mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka.

Powołana ustawa ta stawia także wymóg, aby świadkowie:

1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej;

2) nie byli osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782 oraz z 2005 r. Nr 130, poz. 1087) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Powyższe oznacza, że w przypadku trudności dowodowych w potwierdzeniu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami wystarczy złożenie oświadczeń przez dwóch świadków, którzy spełniają wymogi ustawowe (zamieszkiwania w tej samej lub sąsiedniej miejscowości, będących osobami obcymi w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami), w przewidzianych w ustawie formach, tj. notarialnej, przed organem oraz w polskiej placówce konsularnej, wraz z pouczeniem o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Określony w tej regulacji środek dowodowy pełni zatem funkcję subsydiarną w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty w tym sensie, że dopiero po stwierdzeniu braku dokumentów, które pozwoliłyby określić, czy nieruchomość została pozostawiona i jej cech, można na tę okoliczność przyjąć właśnie takie zeznania.

Prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, iż z uwagi na brak innych dokumentów, materiał dowodowy należy uzupełnić o dokumenty złożone w trybie powołanego art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej.

Wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się zeznanie K. L. i J. S. z dnia [...] kwietnia 1945 r. wskazujące, iż A. M. pozostawił nieruchomość rolną w K. Nie zostało ono jednak sporządzone w przewidzianej w ustawie z 2005 r. szczególnej formie - w związku z czym nie może być wystarczające do uznania pozostawienia nieruchomości przez ww. osobę poza granicami Polski. Przy czym nie może ono być konwalidowane z uwagi na śmierć osób je składających. Z pewnością jednak oceniając całokształt sprawy, organ nie możne pominąć tego zeznania.

Sąd stanął na stanowisku, że słusznie Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. uznał, iż znajdujące się w aktach sprawy akty notarialne - złożone w przewidzianej ustawą zabużańską formie - stanowiące protokół przyjęcia oświadczenia J. D. i C. P., budzą wątpliwości z uwagi na ich prawie identyczne brzmienie. Nasuwa się bowiem oczywiste pytanie, czy odzwierciedlają one faktyczną wiedzę świadków, czy też osób trzecich. W związku z tymi wątpliwościami wskazania, co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w uprzednio wskazanej decyzji, uznać należy za słuszne.

Sąd uznał także, że w związku z pismami ww. świadków dotyczącymi braku dalszej chęci zaangażowania się w sprawę, organy obu instancji przedwcześnie wydały swoje orzeczenia.

Rację ma bowiem strona skarżąca, iż organ nie wyjaśnił dostatecznie sprawy. Zdeprecjonował bowiem wartość oświadczeń złożonych w dniu 25 listopada 2010 r. i w 24 listopada 2010 r. przed notariuszem, w których strony były pouczone o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań – tylko w oparciu o oświadczenia niezawierające formy notarialnej i pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Skoro przedmiotowe dokumenty z 2010 r. budzą wątpliwości, to świadkowie powinni zostać wezwani na przesłuchanie celem ich wyjaśnienia przed organem (tj. w formie przewidzianej w art. 6 ust. 5 ustawy z 2005 r.). Mogli też zostać zobowiązani przez organ do złożenia odpowiednich oświadczeń, w trybie powołanego przepisu. Wyjaśnienie wątpliwości związanych ze złożonymi oświadczeniami musi bowiem nastąpić w formach wymaganych ustawą o realizacji prawa do rekompensaty zwłaszcza, że w materiale dowodowym znajduje się zeznanie z 1945 r. Potwierdza ono pozostawienie nieruchomości przez poprzednika skarżącej, ale nie było złożone w wymaganej ustawą formie.

Ponieważ brak wykazania przesłanki dotyczącej pozostawienia nieruchomości przez jej właściciela poza obecnymi granicami RP skutkować będzie odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty, dlatego też jej rzetelne zbadanie jest kluczowe w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy wydanie decyzji w sprawie uznać należy za przedwczesne i naruszające zasady określone w art. 7, art. 77 § 1 i 80 kpa w związku z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. zasady prawdy obiektywnej, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym zgodnie z treścią art. 75 § 1 kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem.

Poza tym Sąd pragnie zauważyć, że organ powinien zwrócić większą uwagę na rozbieżności w akcie zgonu A. M. oraz w jego akcie małżeństwa z [...]stycznia 1920 r. - których zbadanie i wyjaśnienie może ewentualnie okazać się niezbędne do wykazania przesłanki pozostawienia przez tę osobę mienia poza granicami RP.

Rozpoznając ponownie sprawę, organy rozważą wskazane wyżej okoliczności, przeprowadzą postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego oraz z uwzględnieniem przepisu art. 1, 2 i 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a wydane rozstrzygnięcie uzasadnią zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa.

§ 3 kpa oraz art. 2 pkt 1 ww. ustawy dnia 8 lipca 2005 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.