Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 545/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. M. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia ...

Wskazaną decyzją organ I instancji odmówił rozłożenia M. M. na raty należności z tytułu wypłaconych w okresie od 1 października 2008r. do 30 września 2009r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz S. M., A. M. i K. M. w wysokości 11.699, 90 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Organ wskazał, że świadczenia były wypłacane na podstawie decyzji z dnia 12 listopada 2008r. (S. po 300 zł miesięcznie, A. po 500 zł miesięcznie i K. po 250 zł miesięcznie), a następnie decyzją z dnia 6 kwietnia 2010r. organ orzekł o obowiązku zwrotu wypłaconych należności w wysokości 12.600 zł. Z uwagi na to, że w toku egzekucji ściągnięto od dłużnika kwotę 1.236,38 zł (900 zł należności i 336, 28 zł odsetek), pozostała do zwrotu kwota należności wynosi 11. 699 zł.

Organ wskazał również, że w dniu 8 lutego 2012r. M. M. wniósł o rozłożenie powyższych zaległości alimentacyjnych na raty po 100 zł miesięcznie, uzasadniając to trudną sytuacją materialną i załączając szereg dokumentów: "kserokopię zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną wydaną przez Wydział Egzekucji Urzędu Miasta, kserokopię pisma o zajęciu wierzytelności wydaną przez Komornika W. R., kserokopię zaświadczenia potwierdzającego współpracę na podstawie umowy cywilno – prawnej z O.T.K. Sp. z o.o. wraz z zaświadczeniem o comiesięcznych dochodach z tego tytułu, kserokopię przekazu pocztowego na rzecz PGE SA za miesiąc listopad 2011r., kserokopię odcinka dla wpłacającego na rzecz Zakładu Energetycznego z dnia 13 września 2011r., kserokopię odcinków wpłat na konto Komornika Sądowego W. R. w miesiącach: wrzesień 2011r., październik 2011r. i styczeń 2012r. oraz kserokopię dokumentu o naliczeniu opłat czynszowych ze Spółdzielni Mieszkaniowej "S."."

Odmawiając uwzględnienia wniosku organ I instancji stwierdził, że rozłożenie należności na raty w istocie spowoduje jeszcze większe obciążenie dla dłużnika ze względu na naliczane ustawowe odsetki – zdaniem organu, dłużnikowi powinno w tej sytuacji zależeć na jak najszybszej spłacie należności, tym bardziej, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego dzieci nadal są wypłacane, a więc jego zadłużenie rośnie.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia i stanowisko organu I instancji, utrzymując w mocy jego decyzję.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. M. wnosił o jej uchylenie, wskazując na swoją trudną sytuację materialną. Wyjaśnił, że pracuje "na tzw. umowie śmieciowej" i w związku z tym jego sytuacja finansowa nie jest stabilna, a niskie zarobki nie są wystarczające na pokrycie niezbędnych wydatków (w tym związanych z utrzymaniem samochodu, który jest mu niezbędny w pracy) i zmuszony jest pożyczać pieniądze. Podniósł, że nie ma możliwości niezwłocznego zwrotu całej należności alimentacyjnej, dlatego odmowa rozłożenia jej na raty jest dla niego nieuzasadniona.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270), zwanej dalej ppsa.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ – wbrew art. 7, 77 § 1, 80 i art. 136 kpa - nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego i nie dokonał wystarczających ustaleń, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie uzasadnił należycie rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 kpa).

Zaskarżona decyzja została wydana na skutek wniosku skarżącego o rozłożenie na raty podlegającej zwrotowi kwoty świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.

Podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 30 ust. 2. ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2009, Nr 1, poz. 7 ze zm.), zwanej dalej ustawą, który stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Powołany przepis oparty jest na tzw. uznaniu administracyjnym, które polega przede wszystkim na tym, że organ pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających wniosek nie ma obowiązku go uwzględnić, a uwzględniając go nie jest nim związany i może samodzielnie zdecydować czy i w jakim zakresie świadczenie umorzyć, rozłożyć na raty czy jedynie odroczyć.

Uznanie administracyjne, pomimo iż pozostawia organowi administracji swobodę w podejmowaniu decyzji, nie oznacza jednak dowolności, a każde rozstrzygnięcie oparte na uznaniu powinno być wyjątkowo wnikliwie i szczegółowo uargumentowane (art. 107 § 3 kpa) i poparte wyczerpującym zbadaniem okoliczności sprawy zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, 77 § 1, 80 kpa – dotyczy to również organu odwoławczego, który samodzielnie rozpoznaje i rozstrzyga sprawę i na którym spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 136 kpa.

Przed podjęciem decyzji na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy organ powinien więc wyczerpująco ustalić sytuację życiową (majątkową, rodzinną) wnioskodawcy i ocenić, w jaki sposób zwrot wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń wpłynie na jego sytuację życiową, w szczególności czy pozbawienie go tej kwoty (jednorazowo, o ile to możliwe, bądź w drodze egzekucji) nie spowoduje takiego pogorszenia się jego sytuacji materialnej, że będzie on zmuszony ubiegać się o dodatkowe świadczenia z pomocy społecznej na podstawie odrębnych przepisów. Organ musi ustalić czy inne okoliczności dotyczące wnioskodawcy, takie jak: wiek, stan zdrowia, stan rodzinny, przygotowanie zawodowe - wskazują na to, że pomimo dokonania zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń (jednorazowo, w ratach lub w trybie potrąceń komorniczych) wnioskodawca będzie w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby i bez uszczerbku dla rodziny.

W niniejszej sprawie organ nie dokonał żadnych ustaleń w powyższym zakresie, ograniczając się do wymienienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeregu dokumentów złożonych przez skarżącego M. M. i dotyczących jego sytuacji życiowej. Organ nie odniósł się natomiast do tych dokumentów, a w uzasadnieniu w ogóle nie ustalił sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego i jej związku ze złożonym wnioskiem o rozłożenie świadczenia na raty. Organ uzasadnił odmowę rozłożenia na raty przedmiotowej należności wyłącznie tym, że spowodowałoby to pogorszenie się sytuacji skarżącego ze względu na ustawowe odsetki, które powiększają kwotę spłaty. Argumentacja taka jest lakoniczna i niewystarczająca do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. W stosunku do skarżącego prowadzona jest bowiem egzekucja komornicza, z którą związane są również dodatkowe koszty (skarżący dokonuje samodzielnie miesięcznych spłat jedynie sporadycznie). Faktycznie spłata należności dokonywana jest więc w ratach, od których nie tylko naliczane są ustawowe odsetki, ale i koszty egzekucji.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z przekroczeniem granic przysługującego organowi uznania administracyjnego, bowiem organ miał prawo odmówić uwzględnienia wniosku tylko wówczas, gdyby swoje stanowisko wyczerpująco uzasadnił. Dopiero po dokonaniu szczegółowych ustaleń przez organ sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego możliwe będzie prawidłowe rozstrzygnięcie i ewentualnie kontrola jego legalności.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ppsa uchylił zaskarżoną decyzję.