Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 124/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-02-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: odmówiono zmiany postanowienia sędziego dot. prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w zwiazku z art. 165
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 09 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 12 maja 2014r.


UZASADNIENIE

W dniu 27 lutego 2014 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Postanowieniem z dnia 12 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Bydgoszczy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w 90% oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Powyższe postanowienie zostało skontrolowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I GZ 158/14 oddalił zażalenie strony skarżącej.

Wyrokiem z dnia 10 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Bydgoszczy oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T.

w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego.

W dniu 30 października 2014 r. do Sądu wpłynął kolejny wniosek skarżącej na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia wskazanego doradcy podatkowego, K. J. M. (k. 181-230 t. I akt sądowych). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwójką dzieci, miesięczny dochód rodziny stanowi kwota 2.833 zł brutto. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu z uwzględnieniem okresu grzewczego strona określiła na kwotę ok. 1.200 zł. Ponadto skarżąca wskazała, że w miesiącach roku szkolnego ponosi koszty internatu starszej córki w kwocie 300 zł miesięcznie, koszty zakupu biletów komunikacji publicznej w kwocie 60 zł miesięcznie, koszty obiadów w przedszkolu młodszej córki w kwocie 80 zł miesięcznie, koszty zakupu podręczników w wysokości 27,99 zł miesięcznie oraz płatny raz na dwa miesiące koszt ubezpieczenia córek na wypadek śmierci rodziców w kwocie 473,05 zł. Podniosła, że wpływ na jej złą sytuację materialną ma okoliczność regularnych wydatków związanych z opłacaniem wpisów od skarg wnoszonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podkreśliła, że "ma znaczne zadłużenie w stosunku do wierzyciela podatkowego w kwocie 2.500 zł, co generuje ok. 20.000 zł odsetek od zaległości podatkowych miesięcznie".

Jako posiadany majątek nieruchomy strona wskazała nieruchomości rolne o pow. 7,9 ha oraz 1,34 ha obciążone hipoteką przymusową przez Dyrektora Izby Celnej w T. na poczet zaległości podatkowych. Wnioskodawczyni wskazała również na udziały w D. sp. z o.o., które obecnie są zajęte w całości przez Dyrektora Izby Celnej w T. Wyjaśniła, że spółka prowadzi działalność od 14 grudnia 2010 r. Rok 2010 zakończyła stratą. W roku 2011 uchwałą wspólników zysk został przeznaczony na kapitał zapasowy, natomiast 2012 r. i 2013 r. zakończył się stratą, w związku z czym nie dokonano podziału zysków.

Wraz z wnioskiem skarżąca przedłożyła m.in. zaświadczenia o zarobkach jej oraz małżonka, wyciąg z rachunku bankowego, wyciąg z rachunku bankowego C. D. sp. z o.o. sp. k., kopię przelewu opłaty za przedszkole, kopię dowodu wpłaty za bursę, pokwitowania dotyczące opłat za wywóz śmieci, kanalizację, wodę i prąd, fakturę dokumentującą zakup oleju opałowego, polisę ubezpieczenia domu, fakturę dokumentującą zakup książek, CIT-8 Spółki D., z którego wynika, że za 2013 r. Spółka wykazała stratę w kwocie 7.575,37 (przychód 346.165,34 zł), zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego oraz umowę przewłaszczenia pojazdów na zabezpieczenie pod warunkiem zawieszającym.

Ponadto do akt sprawy I SA/Bd 1184/13 przedłożono: zeznania podatkowe skarżącej oraz jej męża za lata 2011-2012, z których wynika, że za powyższe okresy osiągnęli odpowiednio dochód w kwotach 45.704,10 oraz 59.550 zł; wyciąg z rachunku bankowego; zaświadczenia o zarobkach, zeznania podatkowe spółki, w której jest udziałowcem (CIT-8) za lata 2011-2012; kartę informacyjną z leczenia szpitalnego; zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego udział w spółce; dokumenty potwierdzające okoliczność obciążenia nieruchomości hipoteką.

Postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła sprzeciw, w którym podkreśliła, że wskutek oddalenia przez Sąd skargi, zmianie uległo stadium postępowania sądowego. Zaznaczyła, że skarga kasacyjna, zgodnie z art. 175 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej zwana "p.p.s.a."), co do zasady powinna być sporządzona przez adwokata, radcę prawnego lub doradcę podatkowego. Skarżąca wskazała, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów udziału profesjonalnego pełnomocnika w sprawie, nawet najniższego wynagrodzenia, określonego przepisami dotyczącymi wynagradzania za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wskazała, że przed tut. Sądem toczy się 130 spraw z jej skarg, tym samym wydatki na profesjonalnego pełnomocnika przekraczają jej możliwości płatnicze. Podniosła, że odmowa przyznania profesjonalnego pełnomocnika zamknie jej drogę do kontroli wyroku przez NSA, co narusza art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 176 Konstytucji RP. W ocenie skarżącej, uznanie przez Referendarza, że jednostkowy nakład pracy pełnomocnika, z uwagi na jednorodzajowość spraw, nie będzie wysoki stoi w sprzeczności z zasadami ponoszenia kosztów pomocy prawnej przez Skarb Państwa, które nie pozwalają "miarkować" wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy.

Skarżąca zgodziła się z Referendarzem, że powinna w ramach prowadzonej działalności uwzględnić konieczność zabezpieczenia sobie odpowiednich środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Jednakże, jak podkreśliła, wszczęcie wobec niej 130 postępowań podatkowych, nie było – mając na uwadze zobiektyzowany miernik staranności – możliwe do przewidzenia. Wynikło bowiem z nagłej zmiany wykładni przepisów normujących obowiązki podatkowe w akcyzie dla przedsiębiorców dokonujących wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów. Skarżąca dodała, że nie przewidując wszczęcia 130 postępowań podatkowych, planując wydatki jako przedsiębiorca, uwzględniała w nich konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie sporów sądowych. Jednakże wszystkie oszczędności zostały w całości przeznaczone na obronę jej interesów w trakcie toczących się postępowań przed organem podatkowym, na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, na usługi którego już ją nie stać. Strona podniosła również, w kontekście uprzedniego zwolnienia jej w 90% z kosztów sądowych, że minimalne wynagrodzenie doradcy podatkowego ustanowionego w ramach prawa pomocy jest wyższe niż pełna wysokość wpisu sądowego od skargi. Zarzuciła, że referendarz podnosząc taki argument uznał, iż nie stać ją na ponoszenie kosztów w pełnym zakresie, a z drugiej strony stać na ponoszenie dużo wyższych kosztów tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie sposób się zgodzić zdaniem strony ze stanowiskiem, że z uwagi na jednorazowość wydatków na wyprawkę szkolną córki, koszty te można pominąć. Dodała, że wszelkie takie wydatki są planowane z wyprzedzeniem i stanowią jeden z miesięcznych wydatków jej rodziny. Końcowo strona wskazała, że od dwóch lat nie dzielono zysku spółki D. i nie wypłacono dywidendy. Podniosła, że wystąpienie przez wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z roszczeniem wypłaty dywidendy w sytuacji ciążących na tej spółce zobowiązań mogłoby prowadzić do postawienia jej zarzutu działania na niekorzyść Spółki w sytuacji ogłoszenia przez nią upadłości.

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że przedmiotowy wniosek jest już kolejnym złożonym przez stronę wnioskiem w sprawie. Pierwszy dotyczył przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, z kolei zakres żądania skarżącej obecnie rozpoznawanego wniosku dotyczy ustanowienia doradcy podatkowego. Pierwotny wniosek został rozpoznany i postanowieniem z dnia 12 maja 2014 r. stronę zwolniono od kosztów sądowych w 90%, zatem opłata od skargi kasacyjnej nie będzie dużym wydatkiem, a skarżąca dzięki znacznemu zwolnieniu od kosztów sądowych zyskała, w ocenie Sądu, kwotę niezbędną do opłacenia kosztów zawodowego pełnomocnika, co najmniej w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej. W związku z tym, na podstawie analizy akt sprawy, Sąd uznał, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 4 listopada 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Sąd drugiej instancji jako podstawę swojego rozstrzygnięcia przyjął, że Sąd pierwszej instancji, w sytuacji, gdy już wcześniej rozstrzygał o wniosku skarżącej w zakresie prawa pomocy, miał obowiązek porównać wniosek złożony pierwotnie z argumentacją przedstawioną w kolejnym wniosku, a nie ponownie analizować całość podniesionych okoliczności. Takiemu obowiązkowi Sąd uchybił.

Pismem z dnia 24 listopada 2015 r. skarżąca poinformowała Sąd o dodatkowej okoliczności, która powinna zostać uwzględniona, zgodnie z art. 165 p.p.s.a., tj. że zmniejszył się jej dochód na członka rodziny wobec stanu przedstawionego w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podała, że dochód ten wynosił 538,25 zł netto na członka rodziny, a obecnie wynosi 265,97 zł netto, zatem dochód na jednego członka jej rodziny nie przekracza kwoty minimum egzystencji, co nie może zostać pomięte w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 r. o sygn. akt K 21/14. Podniosła ponadto, że z powodu narodzin trzeciego dziecka mąż został zmuszony do ograniczenia aktywności zawodowej i aktualnie jest zatrudniony na pół etatu z wynagrodzeniem 826,08 zł netto. Skarżąca dodała, że aktualnie nie otrzymuje wynagrodzenia ze stosunku pracy, lecz zasiłek z ZUS w kwocie 503,77 zł. Otrzymała również 1.000 zł tytułem "becikowego". Wskazała również, że nie jest w stanie poświęcić czasu na samodzielne prowadzenie ok. 130 postępowań, albowiem opieka nad dzieckiem angażuje znaczną ilość czasu, co dodatkowo uzasadnia przyznanie w ramach praw pomocy doradcy podatkowego. Końcowo skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem referendarza o jednorodzajowości spraw zainicjowanych przed tut. Sądem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań, Sąd podkreśla, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 190 p.p.s.a., przy sposobie rozstrzygnięcia o wniosku w tej sprawie, uwzględnił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w postanowieniu z dnia 4 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. I GZ 706/15. We wskazanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że Sąd pierwszej instancji, rozpoznając wniosek skarżącej o prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu niezasadnie potraktował taki wniosek jako nowy i tak go rozstrzygnął. Sąd drugiej instancji wskazał na prawidłowy sposób procedowania w sprawie, które powinno polegać na rozpoznaniu przedmiotowego wniosku (o prawo pomocy w zakresie przyznania doradcy podatkowego z urzędu), jako kolejnego wniosku w sprawie, przez odniesienie się do wydanego wcześniej prawomocnego postanowienia o przyznaniu prawa pomocy przez zwolnienie skarżącej w 90% od kosztów sądowych i odmowie przyznania pełnomocnika z urzędu.

Rozpoznając wniosek, zgodnie z powyższym rozstrzygnięciem, Sąd stwierdza, że na podstawie art. 260 ustawy p.p.s.a., wobec wniesionego w terminie sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2014 r., utraciło ono moc, stąd obowiązkiem Sądu pozostawało rozstrzygnięcie o żądaniu skarżącej zawartym we wniosku z 30 października 2014 r.

Na podkreślenie zasługuje okoliczność, że składając kolejny wniosek o prawo pomocy, ograniczony zakresowo wyłącznie do żądania przyznania pełnomocnika z urzędu, wobec udzielonego skarżącej wcześniej znaczącego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, skarżąca uzasadniała go w większości tymi samymi argumentami dla zobrazowania swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Wszystkie dokumenty, które zostały załączone do rozstrzyganego obecnie wniosku są tożsame z dokumentami załączonymi do wniosku z 27 lutego 2014 r., załatwionego prawomocnym postanowieniem z 12 maja 2014 r. W tym zakresie Sąd nie miał podstaw do dokonywania ponownej oceny możliwości udzielenia prawa pomocy w postaci przyznania pełnomocnika z urzędu w granicach tych okoliczności, gdyż takiej oceny dokonał już we wcześniejszym postanowieniu, uznając przedstawione argumenty za niewystarczające dla uzyskania prawa pomocy w tym zakresie.

Odnosząc się natomiast do okoliczności powołanych w kolejnym wniosku jako nowych, na które skarżąca składając poprzedni wniosek nie wskazywała, Sąd stwierdza, że zawierają się one w pierwszej części uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (pozostała część jest tożsama z treścią zawartą w poprzednim wniosku).

W ramach tej argumentacji skarżąca wskazała na kolejny etap postępowania sądowoadministracyjnego, w którym występuje z przedmiotowym wnioskiem, tj. konieczność wniesienia skargi kasacyjnej, która zgodnie z art. 175 ustawy p.p.s.a. musi być sporządzona przez profesjonalistę z kręgu podmiotów w tym przepisie wskazanych. Skarżąca podniosła, że zakres kosztów, które zobowiązana będzie ponieść wyznacza perspektywa złożenia skarg kasacyjnych w 130 sprawach. Podkreśliła, że wartość wynagrodzenia została ustalona w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 31, poz. 153 ze zm.). Skarżąca akcentowała, że poniesienie wydatku w takim zakresie jest nadmierne wobec jej możliwości finansowych i, z uwagi na skalę oraz nagłą zmianę stanowiska organów w ocenie charakteru samochodów, nie mogła uwzględnić tych kosztów w wydatkach prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca wskazała, że posiadane środki zostały przez nią wykorzystane już w dotychczas prowadzonym postępowaniu dla obrony jej interesów przez profesjonalnego pełnomocnika. Podkreśliła, że skoro w sprawie uznano, że skarżącej nie stać na ponoszenie kosztów sądowych w kwocie niższej, to nie ma podstaw do twierdzenia, że może ona ponieść kwotę wyższą z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika.

Odnosząc się do przedstawionej argumentacji skarżącej, Sąd uznał, że nie może ona wpłynąć na zmianę stanowiska w zakresie przyznania prawa pomocy. Należy podkreślić, że wpływ wydatków poniesionych przez skarżącą na udział profesjonalnego pełnomocnika we wcześniejszym postępowaniu dotyczącym 130 spraw, został już oceniony w postanowieniu z dnia 12 maja 2014 r., którym Sąd odmówił mimo to przejęcia obowiązku finansowania tych wydatków na etapie postępowania sądowego przez Skarb Państwa.

W zakresie oceny konieczności przyznania skarżącej prawa pomocy przez ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu w sprawie w kontekście tzw. przymusu adwokackiego, stwierdzić należy, że Sąd – wzorem skarżącej – prawo takie postrzegać musi przez pryzmat ilości spraw, w których skarżąca zainicjowała postępowanie. Skarżąca bowiem traktuje sprawy indywidualnie, podkreślając bezwarunkową konieczność poddania wszystkich rozstrzygnięć kontroli sądowej w dwóch instancjach sądowych. W toku postępowania skarżąca nie podważała charakteru spraw, jako podobnych przedmiotowo o stosunkowo jednorodzajowym charakterze. Dopiero w piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2015 r. wskazała, że nie podziela takiej oceny Sądu. Tymczasem stanowisku takiemu przeczy chociażby treść skarg wniesionych przez skarżącą. Analiza ich treści prowadzi do wniosku, że są to pisma procesowe o praktycznie tożsamej treści, tak samo zostały sformułowane zarzuty oraz popierająca je argumentacja. Nie sposób zatem uznać, że zawisłe przed tut. Sądem sprawy są różne, gdyż ich jednorodzajowy charakter uwypukla sama skarżąca. Jednorodność skarg podkreśla składana do każdej sprawy ekspertyza prawna sporządzona na zlecenie S. N. D.S. z siedzibą w K.K. z dnia [..]. Ekspertyza, jak i argumentacja samego sprzeciwu (pkt 6 i 7) uprawnia do wniosku, że skarżącej znany jest powszechny problem klasyfikacji samochodów do kodu [...] i sposób jego oceny w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W tym kontekście eksponuje ona konieczność zagwarantowania jej prawa do przyznania pomocy państwa w zakresie pełnomocnika z urzędu w każdej sprawie, co wywodzi z norm konstytucyjnych wyrażonych w art. 77 ust. 2, art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, gdy nie budzi wątpliwości jednorodny charakter wszystkich spraw.

Pierwszy z powołanych wyżej przepisów stanowi, że ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw, a drugi statuuje zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego. Zdaniem Sądu, przyjęte regulacje ustawowe w zakresie udzielania prawa pomocy w ustawie p.p.s.a. nie naruszają wskazanych przepisów. Istniejące bowiem regulacje dają stronie realne prawo uzyskania rozstrzygnięcia sprawy przez sądy dwóch instancji. Stosowanie tego prawa w praktyce nie może jednak być nieograniczone w każdym stanie faktycznym. Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z art. 1 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli. Realizacja tej normy w praktyce oznacza, że szeroki katalog praw i wolności poszczególnego obywatela w konfrontacji z dobrem wspólnoty obywateli, może doznać ograniczeń. W tym miejscu wskazać należy, że wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie I GSK 1215/13 oddalono skargę kasacyjną skarżącej i zgodnie z regułą wynikającą z art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. obciążono ją obowiązkiem zapłaty kosztów na rzecz organu w kwocie 450 zł.

W związku z powyższym nadal aktualna pozostaje argumentacja Sądu, że sprawy skarżącej w istocie nie różnią się stanem prawnym oraz faktycznym, mimo ich wielości nakład pracy pełnomocnika przy sporządzeniu skarg kasacyjnych nie będzie wymagał szczególnego wysiłku w skali jednostkowej. Zauważyć należy, że przepis art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a. nie wymaga profesjonalnego zastępstwa procesowego przez sądem kasacyjnym, a jedynie sporządzenia przez profesjonalistę skargi do tego sądu. Od sporządzenia skargi kasacyjnej należy odróżnić jej wniesienie. Skoro przymus adwokacki dotyczy tylko sporządzenia skargi kasacyjnej, to taka skarga - sporządzona przez jedną z osób wymienionych w art. 175 p.p.s.a. - może być wniesiona przez samą stronę na podstawie art. 173 § 2 (B. Gruszczyński, Skarga kasacyjna w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ZNSA 2005/1/17). Zatem skarżąca może zlecić pełnomocnikowi tylko sporządzenie skargi kasacyjnej, co zresztą nastąpiło w kilku sprawach.

Powyższa okoliczność uzasadnia pogląd Sądu, że skarżąca posiada środki i ma możliwość zaangażowania profesjonalnego pełnomocnika do sporządzenia skarg kasacyjnych. Podkreślić przy tym należy, że przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, w sytuacji uwzględnienia skargi kasacyjnej podatnika. W myśl art. 203 p.p.s.a. stronie, która wniosła skargę kasacyjną należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, jeżeli skarga kasacyjna zostanie uwzględniona. W zakresie tych kosztów znajduje się wynagrodzenie pełnomocnika, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zatem, nawet jeżeli strona posiada ograniczone środki na zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika, to na jej wniosek sąd w rozstrzygnięciu zasądzi zwrot poniesionych kosztów postępowania. W efekcie w takim przypadku dojdzie jedynie do czasowego uszczuplenia majątku strony, co nie stanowi zagrożenia dla egzystencji zarówno skarżącej jak i jej rodziny.

Wskazać również należy, że rynek usług prawniczych opiera się na umowach zawieranych z klientami, które charakteryzuje pewna swoboda. W tym kontekście na uwagę zasługuje fakt, że w ustawie z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (t.j. Dz.U. z 2011r. Nr 41, poz. 213 ze zm.), w art. 41a ust. 1 ustanowiono, że wynagrodzenie za czynności doradcy podatkowego ustala umowa z klientem. Przyjmuje się, że taki zapis stwarza doradcom podatkowym niezależność w zakresie określenia wysokości wynagrodzenia za świadczone usługi doradztwa podatkowego (por. Anna Michalak "Komentarz do art. 41(a) ustawy o doradztwie podatkowym" wydawnictwo LexisNexis 2012).

Z kolei w rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości dotyczących opłat za czynności adwokackie czy radców prawnych (§ 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Dz.U. z 2013 r. poz. 490 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz.U. z 2013r. poz. 461) wskazano, że w zakresie umów z klientami prawnicy obu korporacji są uprawnieni do obniżenia wynagrodzenia poniżej stawek minimalnych, a w szczególnych sytuacjach – nawet do rezygnacji z wynagrodzenia. W tym duchu należy także interpretować systemowo regulacje dotyczące doradców podatkowych. Mając na uwadze powszechnie znaną okoliczność dużej podaży na rynku usług prawniczych, nie sposób dać wiarę, że skarżąca nie ma możliwości pozyskania prawnika do sporządzenia jednorodzajowych skarg kasacyjnych w swoich sprawach za wynagrodzeniem, które pozostaje w granicach jej możliwości finansowych. Sąd oceniając sytuację materialną skarżącej uznał za możliwą jej partycypację w wąskim zakresie w kosztach sądowych po to, by "zaoszczędzoną" większość środków mogła przeznaczyć na usługi pełnomocnika z urzędu. Nie jest prawdziwe twierdzenie skarżącej, że skoro Sąd uznał, że ma ona wyłącznie możliwość pokrycia kosztów sądowych w niewielkiej kwocie, to niekonsekwencją jest uznanie przez Sąd, że może ponieść większe koszty za udział pełnomocnika w sprawie. Należy podkreślić, że Sąd właśnie dlatego nie nakładał na skarżącą obowiązku zapłaty kosztów sądowych w większym zakresie, by umożliwić jej ewentualne sfinansowanie udziału pełnomocnika.

Odnosząc się natomiast do obecnej sytuacji finansowej skarżącej, to jakkolwiek nie jest ona łatwa, to jednak wraz z mężem pracują nieprzerwanie. Spółki, w których pracują i, w których mają udziały, kontynuują działalność gospodarczą, co można sprawdzić na ogólnie dostępnych stronach w internecie. Przedstawiona dokumentacja na okoliczność stanu finansowego spółek (D.sp. z o.o. i C. D.sp. z o.o. sp. k.), z którymi jest związana dowodzi, że posiadają one obciążenia, które jednak realizują, kontynuując działalność. Z dostępnych danych w internecie wynika, że oferują samochody na sprzedaż.

W piśmie z dnia 24 listopada 2015 r. skierowanym do tut. Sądu skarżąca wskazała na nową okoliczność w postaci narodzin trzeciego dziecka. Okoliczność tę niewątpliwie należy uznać za zmianę w sytuacji rodzinnej skarżącej, jednakże w kontekście przedstawionych wyżej argumentów nie ma ona wpływu na stanowisko o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. Biorąc pod uwagę fakt, że zarówno skarżąca jak i jej mąż posiadają stałe źródło dochodu, nie można uznać, iż zmiana w finansach rodziny jest tak znaczna, aby niemożliwe było zaspokojenie jej potrzeb bytowych. Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniach oddalających zażalenie strony w innych sprawach, niezrozumiała jest decyzja męża skarżącej o rezygnacji z zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin, szczególnie w kontekście stale podnoszonej okoliczności, że dochód rodziny stanowi kwotę niższą, niż pozwalająca na minimum egzystencji. Jako przyczynę rezygnacji z pełnej aktywności zawodowej męża strony wskazano konieczność uczestnictwa w opiece nad dzieckiem, jednakże NSA zwrócił uwagę, że jedna z córek skarżącej jest już pełnoletnia, natomiast druga jest w wieku przedszkolnym, zatem zaangażowanie w ich opiekę jest ograniczone, choćby ze względu na pobyt córek w szkole, czy też w przedszkolu. W konsekwencji, tut. Sąd podziela stanowisko NSA, że rezygnacja z pracy przez męża strony nie znajduje uzasadnienia i nie może stanowić okoliczności przemawiającej za przyznaniem jej wnioskowanego prawa pomocy. Doświadczenie życiowe wskazuje bowiem, że osoby znajdujące się w rzeczywiście ciężkiej sytuacji, zagrażającej egzystencji, podejmują raczej działania prowadzące do wzbogacenia.

Oceniając sytuację majątkową strony nie można także pominąć faktu, że skarżąca z mężem są właścicielami nieruchomości rolnych (działki o pow. 7,9 ha i 1,34 ha), które jakkolwiek obciążone przymusową hipoteką mogą generować przychód dla właścicieli - co najmniej w zakresie dopłat rolniczych, tudzież z tytułu dzierżawy. Jak podkreśla się w orzecznictwie niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji, gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 110 /10).

Reasumując Sąd stwierdził, że pomimo faktu narodzin kolejnego dziecka i konieczności ponoszenia związanych z tym wydatków oraz rezygnacji męża strony z zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu, nie ma podstaw do zmiany stanowiska Sądu w sprawie. Ustalone okoliczności nie wskazują bowiem, aby strona podejmowała działania na rzecz powiększenia swojego stanu majątkowego, ewentualnie by działania te były bezowocne, jak wymaga tego art. 246 § 1 p.p.s.a.

W świetle powyższego partycypacja publicznych środków na udział pełnomocnika z urzędu w tej sprawie dla sporządzenia skargi kasacyjnej, pozostaje nieuzasadniona. Reasumując Sąd stwierdził, że na mocy prawomocnego postanowienia z dnia 12 maja 2014r. skarżąca korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych w 90%, i nie ma przesłanek do zmiany postanowienia w zakresie udzielonego prawa pomocy.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.