Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 772/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 8 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1431
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A" S.A. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 106/20 w sprawie ze skargi "A." S.A. w G. na rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "A" S.A. w G. na rzecz Banku Gospodarstwa Krajowego 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. V SA/Wa 106/20 oddalił skargę "A" S.A. w G. na rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie negatywnej oceny projektu.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskodawca złożył w Banku Gospodarstwa Krajowego wniosek o dofinansowanie projektu pt. " Wdrożenie innowacyjnych rozwiązań technologicznych w procesie wytwarzania obwodów drukowanych", który został złożony w ramach poddziałania 3.2.2: Kredyt na innowacje technologiczne, Konkurs 5 wraz z załącznikami w dniu [...] kwietnia 2019 r. Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. BGK zawiadomił wnioskodawcę, że w związku z pozytywną oceną wniosku o dofinansowanie została podjęta decyzja o przyznaniu promesy premii technologicznej. Jednocześnie wnioskodawca został zobowiązany do złożenia szeregu dokumentów potwierdzających jego status MŚP.

Po analizie dokumentów i wyjaśnieniach przedstawionych przez Wnioskodawcę (w tym także zawartych w odpowiedzi na wezwanie nr 1 i 2 do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do podpisania umowy o dofinansowanie, BGK pismem z dnia [...] listopada 2019 r. zawiadomił Wnioskodawcę, że na podstawie oceny przedłożonej dokumentacji do wniosku o dofinansowanie odstępuje od zawarcia umowy o dofinansowanie.

Zgodnie z §12 ust. 10 i 11 Regulaminu Konkursu, IOK zweryfikowała prawidłowość sporządzenia Oświadczenia o spełnianiu kryteriów MŚP i stwierdziła powiązania z poniższymi podmiotami gospodarczymi:

a) N sp. z o. o.

b) T sp. z o.o.

c) TS sp. z o. o.

d) S sp. z o. o.

e) SS sp. z o. o.

f) B S.A.

g) L sp. z o. o.

h) T sp. z o.o.

i) M sp. z o.o.

oraz wezwała do przekazania dokumentacji źródłowej dotyczącej zatrudnienia dla spółki Wnioskodawcy oraz spółek powiązanych wraz z metodologią wyliczenia poziomu zatrudnienia. Poproszono także o przekazanie umowy spółki oraz listy akcjonariuszy.

W odpowiedzi na Wezwanie nr 1 Wnioskodawca oświadczył, że jest przedsiębiorstwem samodzielnym i nie posiada żadnych powiązań, posiada jednak udziały/akcje w spółkach:

a) N sp. z o. o.

b) T sp. z o.o.

C) TS sp. z o. o.

W każdej z wyżej wymienionych spółek Wnioskodawca posiada po 24% udziałów. W opinii organu uznać należy iż:

1. N sp. z o. o. jest podmiotem partnerskim dla Wnioskodawcy:

•"A" S.A. posiada 24% udziałów w N sp. z o.o.,

•Działalność na tym samym rynku - PKD 82.99, 62.

2. " T" sp. z o.o. - jest podmiotem partnerskim dla Wnioskodawcy:

•"A" S.A. posiada 24% udziałów w "T" sp. z o.o.

•Działalność na tym samym rynku - PKD 82.99, 62, 68.2, 69, 70.

3. TS sp. z o.o. jest podmiotem partnerskim dla

Wnioskodawcy, w latach 2012-2019 byt podmiotem powiązanym w 100% i w pełni zależnym od Wnioskodawcy:

•W dniu [...].08.2019r. "A" S.A. jako właściciel sprzedał 76 udziałów T sp. z o.o. M. B.-Z.

•"A" S A. po zmianach w KRS z dnia [...].09.2019r. posiada 24% udziałów w TS Sp. z o.o.,

•J. M. w dniu [...].07.2019r. zrezygnował z funkcji Prezesa Zarządu TS sp. z o.o.

•TS sp. z o.o. zgodnie z przekazanymi sprawozdaniami finansowymi podlegała konsolidacji z "A" S.A. (do 2018r.),

•J. I. M. był Prezesem, a M. B.-Z. była Wice Prezesem Zarządu spółki, jednak po sprzedaży udziałów przez "A" S.A. została Prezesem Zarządu, J. I. M. został wykreślony z KRS,

•Działalność na tym samym rynku - PKD 62, 64.2, 68.2.

4. SSP Sp. z o.o. jest podmiotem partnerskim dla

Wnioskodawcy:

•J. I. M. posiadający ponad 35% akcji "A" S.A. posiada 24% udziałów w SSP "A" Sp. z o.o.,

•Działalność na tym samym rynku - PKD 27, 62, 68.2, 72.19, 78.

W opinii IP Wnioskodawca jest podmiotem powiązanym ze spółką:

5. S Sp. z o.o.

•Prezesem zarządu oraz jedynym właścicielem jest syn J. I. M. - R. B. M.

•S sp. z o.o. powstał z przekształcenia "T' sp. z o.o., której całościowym właścicielem był "A" S.A. (od 2004 do 2010 roku), od 2010 roku miał 24 udziały, a po otrzymaniu promesy premii technologicznej tak przez S sp. z o.o. jak i "A" S.A. 100% udziałów stanowi własność R. B. M. syna J. I. M.

•Działalność na tym samym rynku - PKD 2 7, 62,

•S sp. z o.o. oraz "A" S.A. należą do Grupy "A".

•Nieruchomość na której będzie realizowany projekt, została nabyta przez S sp. z o.o. od "A" S.A., zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...].07.2019, numer księgi wieczystej: [...].

BGK w trakcie weryfikacji statusu MŚP i kompletowania dokumentacji do podpisania umowy o dofinansowanie stwierdził, iż Wnioskodawca dokonywał zmian właścicielskich po dacie złożenia wniosku o dofinansowanie do BGK.

Dodatkowo, po analizie działalności wyżej wymienionych spółek oraz spółki Wnioskodawcy, IOK uznaje, że działają one na tych samych rynkach, o czym świadczą zbieżne kody PKD. Zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014, przedsiębiorstwo pozostające w związku za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych.

Powiązania rodzinne są identyfikowane w sytuacji, gdy bezpośredni lub pośredni udział w kontroli lub zarządzaniu dwoma różnymi podmiotami krajowymi mają osoby, między którymi istnieje pokrewieństwo lub powinowactwo. Powiązania rodzinne obejmują: małżeństwo, pokrewieństwo lub powinowactwo do drugiego stopnia. Z powiązaniem rodzinnym mamy do czynienia w przypadku J. I. M. (ojciec) oraz R. B. M. (syn).

W Oświadczeniu MŚP Wnioskodawca wykazał jednak, że w roku 2016 posiadał status dużego przedsiębiorstwa (przedsiębiorca inny niż MŚP), zatrudniał 425,73 RJP przy obrotach ze sprzedaży netto na poziomie 27 093,93 (w tys. EUR) oraz sumie aktywów bilansu na poziomie 13 183,42 (w tys. EUR). W roku 2017 obroty ze sprzedaży netto wzrosły do kwoty 31 149,09 (w tys. EUR), a aktywa pozostały no podobnym poziomie jak w roku 2016, jednak wielkość zatrudnienia zmalała o ponad 55%. Rok 2018 to teoretycznie kolejny rok ze spadkiem zatrudnienia do poziomu 156,76 RJP oraz obrotami netto na poziomie 27 939,04 (w tys. EUR), czyli analogicznymi, które zostały wypracowane przy udziale 425,73 RJP w roku 2016.

W ocenie BGK, na podstawie złożonych dokumentów można przypuszczać, iż złożenie wniosku o dofinansowanie przez Wnioskodawcę, mogło stanowić próbę ominięcia przepisów związanych z udzielaniem pomocy publicznej celem przyznania dofinansowania nieuprawnionemu podmiotowi jakim jest spółka "A" S.A. Tym samym organ uznał, że Wnioskodawca nie boryka się z problemami typowymi dla przedsiębiorstw MŚP, gdyż posiada ułatwiony dostęp do kapitału i infrastruktury poprzez powiązane podmioty oraz własne zasoby.

Na podstawie powyższych argumentów, IOK stwierdziła, że Wnioskodawca nie posiada statusu mikro, małego lub średniego przedsiębiorstwa w związku z czym nie spełnia podstawowego kryterium pozwalającego uzyskać dofinansowanie w ramach poddziałania 3.2.2 Kredyt na innowacje technologiczne PO IR 2014-2020. Na moment złożenia wniosku o dofinansowanie (10.04.2019) podmiot określił swój status nieprawidłowo i nie uwzględniając w statusie MŚP wyżej wymienionych podmiotów. Ponadto przebieg czynności Wnioskodawcy dokonywanych po otrzymaniu promesy premii technologicznej wskazuje na to, że działania Wnioskodawcy były dokonywane w celu dostosowania statusu MŚP podmiotu, niezbędnego do zwarcia umowy o dofinansowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę "A" S.A. w Gdańsku wskazał, że w sprawie nie ulega też wątpliwości, że zgodnie z ustawą o wspieraniu kredyt technologiczny i premia technologiczna udzielane są zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 651/2014, a umowa ma charakter umowy o dofinansowanie projektu wg ustawy wdrożeniowej. Wynika to wprost z treści art. 3 ust. 2 i art. 8 ust.3 ustawy o wspieraniu.

Zgodnie zaś z treścią art. 3 ust.1 i ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o wspieraniu kredyt technologiczny oraz premia technologiczna udzielane są mikroprzedsiębiorcy, małemu lub średniemu przedsiębiorcy w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014. Zgodnie z art. 1 ww. Załącznika (Przedsiębiorstwo) "za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Zalicza się tu w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub stowarzyszenia prowadzące regularną działalność gospodarczą". Artykuł 2 (Pułapy zatrudnienia oraz pułapy finansowe określające kategorię przedsiębiorstwa) stanowi natomiast, że: "Do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR, lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów EUR (ust. 1). W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 10 milionów EUR (ust. 2). W kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 2 milionów EUR (ust.3).

Najistotniejszym, z punktu widzenia niniejszej sprawy, jest art. 3 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 opatrzony tytułem "Rodzaje przedsiębiorstw brane pod uwagę przy obliczaniu liczby personelu i kwot finansowych".

Sąd I instancji wyjaśnił, że definicja MŚP zawarta w Załączniku I do rozporządzenia nr 651/2014 jest tożsama z definicją używaną w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych – Dz. U. UE. L. nr. 214 str. 3). Tożsama definicja MŚP znajduje się również w art. 3 załącznika do zaleceń Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczących definicji przedsiębiorstw mikro, małych i średnich (Dz. U. UE. L 124 str. 36, dalej jako "załącznik do Zaleceń 2003/361/WE"). Na wskazane zalecenia powołuje się również motyw 30 preambuły rozporządzenia nr 651/2014.

Z literalnej wykładni cytowanego wyżej akapitu 1 i 4 art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 wynika, że przepisy te co do zasady dotyczą wyłącznie wypadku, w którym przedsiębiorstwa pozostają w jednej z relacji wymienionych w art. 3 ust. 3 akapit 1 lit. a)-d) tego załącznika. Tym samym, aby przedsiębiorstwo uznać za "powiązane" należałoby wykazać istnieje któregoś ze związków wskazanych w lit. a)-d) akapitu 1 ust. 3 art. 3 ww. załącznika.

W niniejszej sprawie istniały uzasadnione powody odejścia od literalnej wykładni art. 3 ust. 3 akapit 4 załącznika I rozporządzenia nr 651/2014 i posłużenia się jego wykładnią funkcjonalną. Pomoc udzielana przedsiębiorcom zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o wpieraniu, która to ustawa w zakresie definicji MŚP odsyła wprost do załącznika I rozporządzenia nr 651/2014 winna być udzielana jedynie podmiotom, które faktycznie tego wsparcia potrzebują. Jak słusznie zauważył TSUE korzyści przyznane MŚP najczęściej stanowią wyjątki od ogólnych zasad, jak na przykład w dziedzinie pomocy państwa, zatem definicję MŚP należy interpretować ściśle (wyrok C-110/13).

O słuszności zastosowania w niniejszej sprawie wykładni funkcjonalnej świadczy m.in. konieczność zachowania zasady równości wyrażonej zarówno w prawie Unii Europejskiej (art. 8 i 10 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej - Dz. Urz. UE C 326, s. 47 i nast., dalej jako: "TfUE", art. 9 Traktatu o Unii Europejskiej – Dz. Urz. UE C 326 s. 13 i nast., dalej jako: "TUE") jak i Konstytucji RP (art. 32 ust. 1 i 2). Załącznik I do rozporządzenia nr 651/2014 zawiera katalog sytuacji, których zaistnienie świadczy o niespełnieniu się przesłanki uznania danego podmiotu za MŚP.

W ocenie Sądu I instancji organ w przedmiotowej sprawie w sposób w pełni trafny wyeksponował te okoliczności, które jego zdaniem wskazują na powiązania skarżącej ze spółką z o.o. S, a także z innymi podmiotami wymienionymi w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił jednocześnie, iż nie kwestionuje argumentacji skarżącej co do tego, iż nie pozostaje ona w żadnym z bezpośrednich formalnych związków z którymkolwiek z tychże podmiotów. Takie formalne powiązania nie mogą być tu jednak decydujące. Istotne znaczenie muszą tu mieć inne okoliczności takie jak relacje rodzinne, działania podjęte przez skarżącą w okresie przed złożeniem wniosku o dofinansowanie, jak i przed podpisaniem umowy, a także analiza rodzaju i zakresu prowadzonej działalności.

W zakresie powiązań pomiędzy skarżącą a innymi podmiotami organ niespornie wykazał, powiązana szczegółowo wymienione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

WSA przypomniał, że w ramach naboru nr 3 S sp. z o.o. złożyła wniosek o dofinansowanie projektu (....) i otrzymała promesę premii technologicznej. Jednakże w ramach weryfikacji statusu MŚP tego podmiotu BGK odstąpił od podpisania z nim umowy o dofinansowanie z uwagi na fakt istnienia powiązań m.in. ze skarżącą w sprawie niniejszej. Kontrola prawidłowości odstąpienia od podpisania tejże umowy miała miejsce także przez sądy obu instancji. Ostatecznie stanowisko organu zostało uznane za trafne (zob. wyrok NSA sygn. akt I GSK 427/19).

Sąd wskazał, że podmiot, który osobno spełnia formalne przesłanki uznania go za MŚP, jeżeli działa w ramach grupy przedsiębiorstw, zasadniczo ma zapewnione warunki działalności podobne jak w przypadku dużych przedsiębiorstw. Przynależność do grupy oceniana jest z funkcjonalnego i gospodarczego punktu widzenia oraz analizowana pod kątem faktycznego potencjału wnioskodawcy. Tym samym wykazane przez BGK okoliczności wskazują, że potencjał skarżącej spółki dzięki powiązaniom z innymi podmiotami przewyższa potencjał przedsiębiorstwa uprawnionego do pomocy.

Skarżąca spółka wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Bank Gospodarstwa Krajowego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyrok w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2019 poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) wyrokowi Sądu I instancji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez:

a) brak wskazania przez WSA w Warszawie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, w zakresie uznania przedsiębiorstw N sp. z o.o., T sp. z o.o., TS sp. z o.o., SSP "A" sp. z o.o. za partnerskie w stosunku do Skarżącego, na skutek której to wady wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej;

b) brak wskazania przez WSA w Warszawie przyczyn uznania, że Skarżący wraz z N sp. z o.o., T-S sp. z o.o., TS sp. z o.o., SSP sp. z o.o., jako przedsiębiorstwami partnerskimi oraz S sp. z o.o., jako przedsiębiorstwem powiązanym, posiada potencjał skutkujący uznaniem Skarżącego za niebędącego podmiotem zaliczanym do mikro-, małego lub średniego przedsiębiorcy;

c) nie odniesienie się przez WSA w Warszawie do argumentów i okoliczności wskazywanych przez stronę skarżącą, w zakresie:

(I) braku możliwości bezpośredniego wpływu na działalność Skarżącego przez inny podmiot lub krąg osób w tym przez udziałowca i prezesa spółki S sp. z o.o., jak również brak wpływu Skarżącego na prowadzenie działalności przez S sp. o.o., co wynika z przepisów powszechnie obowiązujących, w tym Kodeksu spółek handlowych, statutu skarżącej spółki jak i wewnętrznego układu właścicielskiego,

(II) braku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia w pismach Organu, tj. Zawiadomieniu z dnia [...] listopada 2019 r. oraz Informacji o nieuwzględnieniu protestu z dnia [...] grudnia 2019 r.,

2. art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej oraz w zw. z § 4 ust. 3 i § 12 ust. 11-13 Regulaminu konkursu w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 (dalej: Regulamin konkursu), poprzez nieuwzględnienie skargi i wydanie wyroku w oparciu o błędne przyjęcie, że Skarżący nie ma statusu średniego przedsiębiorcy będąc przedsiębiorstwem partnerskim dla spółek N sp. z o.o., T sp. z o.o., TS sp. z o.o., SSP "A" sp. z o.o. oraz przedsiębiorstwem powiązanym ze spółką S sp. z o.o., gdy w rzeczywistości Skarżący jest przedsiębiorstwem samodzielnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 Załącznika 1 do Rozporządzenia Komisji (DE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu z dnia 17 czerwca 2014 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 187 z 26.6.2014, dalej: załącznik 1 rozporządzenia 651/2014), Skarżący posiada status średniego przedsiębiorcy i nie istnieją przesłanki do odstąpienia od zawarcia od umowy o dofinansowanie,

3. art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej w zw. z § 4 ust. 3 i § 12 ust. 11-13 Regulaminu konkursu, poprzez nieuwzględnienie skargi:

a) pomimo, że nie istnieją powody dające możliwość przyjęcia, że pokrewieństwo pomiędzy prezesem zarządu skarżącej spółki - J. M. - a jedynym udziałowcem i prezesem zarządu S sp. z o.o. - R. M. - prowadzi do możliwości wywieranie wpływu na decyzje handlowe skarżącej spółki i S sp. z o.o., co skutkowałoby niemożliwością uznania ich za samodzielne, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, że przepisy Kodeksu spółek handlowych regulujące funkcjonowanie skarżącej spółki, statut skarżącej spółki oraz układ właścicielski uniemożliwiają wywieranie wpływu na Skarżącego przez R. M. i spółkę S sp. z o.o.,

b) pomimo błędnego stwierdzenia, że Skarżący i inne przedsiębiorstwa działają częściowo na rynku wspólnym i na rynkach pokrewnych, pomimo braku wskazania na jakich rynkach działa Skarżący a na jakich rynkach działają S sp. z o.o., N sp. z o.o., T sp. z o.o., TS sp. z o.o., SSP "A" sp. z o.o., jak również nie odniesienia się do definicji rynku właściwego zawartej w Obwieszczeniu Komisji w sprawie definicji rynku właściwego do celów wspólnotowego prawa konkurencji (97/C 372/03) oraz do definicji rynków pokrewnych, znajdującej się m.in. w Wytycznych w sprawie oceny niehoryzontalnych połączeń przedsiębiorstw na mocy rozporządzenia Rady w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (2008/C 265/07) oraz braku rozważenia spełnienia przesłanek wymienionych w ww. przepisach, co również uniemożliwia weryfikację prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia,

c) pomimo błędnego ustalenia, że N sp. z o.o., T sp. z o.o., TS sp. z o.o., SSP "A" sp. z o.o. są przedsiębiorstwami partnerskimi ze Skarżącym pomimo, że Skarżący nie posiada samodzielnie lub wspólnie z co najmniej jednym przedsiębiorstwem powiązanym, co najmniej 25% kapitału w tych przedsiębiorstwach,

d) pomimo nieustalenia w wyroku, jak również w Zawiadomieniu z dnia [...] listopada 2019 r. oraz Informacji o nieuwzględnieniu protestu z dnia [...] grudnia 2019 r. jaki potencjał posiada Skarżący w razie uznania go za przedsiębiorstwo partnerskie z przedsiębiorstwami spółek N sp. z o.o., T sp. z o.o., TS sp. z o.o., SSP "A" sp. z o.o. oraz powiązanym S sp. z.o.o., co skutkuje niemożliwością uznania Skarżącego za niebędącego podmiotem zaliczanym do mikro-, małego lub średniego przedsiębiorcy,

e) pomimo niewłaściwego określeniu wysokości udziałów posiadanych przez prezesa zarządu skarżącej spółki w spółce SSP "A" sp. z o.o. w sytuacji, gdy posiada ok. 15,35%, a nie wskazane przez sąd I instancji oraz organ 24%, - a tym samym, z powodów wskazanych w pkt 3 lit. a - e, błędnie została zweryfikowana sytuacja Skarżącego oraz przedstawione dokumenty dotyczące statusu MSP Skarżącego, istnienia przesłanek do zawarcia umowy o dofinansowanie i błędnego przyjęcia, że istnieją powody do odstąpienia od umowy o dofinansowanie.

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 3 ust. 3 akapit 4 załącznika 1 rozporządzenia 651/2014 poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu skutkującej uznaniem, że do przyjęcia przedsiębiorstwa jako powiązanego istotne znaczenie mają okoliczności takie jak relacje rodzinne i działania podejmowane przed złożeniem wniosku o dofinansowanie, w sytuacji gdy przepis należy interpretować w ten sposób, że przedsiębiorstwa można uważać za powiązane w rozumieniu tego przepisu, jeżeli z analizy nawiązanych między przedsiębiorstwami stosunków prawnych i gospodarczych wynika, iż za pośrednictwem jednej osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających łącznie stanowią one jeden podmiot gospodarczy, jak również osoby fizyczne porozumiewają się i mają możliwość wywierania wpływu na decyzje handlowe danych przedsiębiorstw, co zgodnie z nieprawidłowo ustalonym stanem faktycznym wymagałoby, aby wobec Skarżącego możliwe było wywieranie wpływu przez R. M. i spółkę S sp. z o.o.,

2. art. 3 ust. 3 akapit 4 załącznika 1 rozporządzenia 651/2014 poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu skutkujące uznaniem Skarżącego za przedsiębiorstwa powiązane z S sp. z o.o. ze względu na wystąpienie powiązań rodzinnych pomiędzy prezesem zarządu Skarżącego a jedynym udziałowcem i prezesem zarządu S sp. z o.o. pomimo, że przepis wymaga prowadzenia przez te podmioty działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub na rynkach sąsiednich.

3. art. 3 ust. 2 załącznika 1 rozporządzenia 651/2014 poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że Skarżącego należy uznać za przedsiębiorstwo partnerskie z N sp. z o.o., T-S sp. z o.o., TS "A" sp. z o.o., SSP "A" sp. z 0.0. pomimo, że Skarżący nie posiada, samodzielnie lub wspólnie z co najmniej jednym przedsiębiorstwem powiązanym, co najmniej 25% kapitału lub praw głosu ww. podmiotach.

W uzasadnieniu podano argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną, można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a.

W myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie zarzuca Sądowi I instancji skarga kasacyjna. Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych. W sprawie niniejszej zostały one oparte na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a.

Wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie spółki uzasadnienie wyroku zawiera elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. WSA przedstawił w nim bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, zaś uzasadnienie prawne zaskarżonego wyroku zawiera rozważania sądu, co do zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz postępowania, w ramach którego rozstrzygnięcie zostało wydane. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób prawidłowy przedstawił przesłanki oddalenia skargi. Tak sporządzone uzasadnienie pozwala poznać argumenty podjęcia rozstrzygnięcia oraz prześledzić tok rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, umożliwia zatem przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. To z kolei prowadzi do wniosku, że WSA uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający powyżej wskazane wymogi. Sąd I instancji odnosząc się do podstawy prawnej rozstrzygnięcia wyjaśnił wyczerpująco z jakich przyczyn uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Istotne jest podkreślić, że stan faktyczny dotyczący powiązań i stosunków partnerskich skarżącej kasacyjnie z podmiotami wskazanymi w zarzutach kasacyjnych w kontekście statusu MŚP przyjęty przez organ a następnie zaakceptowany przez Sąd I instancji była już rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt I GSK 427/19 ze skargi kasacyjnej S sp.z o.o. Wyrok ten wiąże również w sprawie niniejszej na mocy art. 170 p.p.s.a. W tej sytuacji argumenty przedstawione w omawianym zakresie w niniejszej skardze kasacyjnej zostały rozpatrzone w aspekcie ustaleń i rozważań poczynionych w przywołanym judykacie. Tym bardziej, że skarżąca kasacyjnie nie sformułowała obecnie zarzutów dotyczących wadliwego ustalenia stanu faktycznego, które mogłoby mieć wpływać na ocenę prawną powiązań i stosunków partnerskich. To, że skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z ustaleniami faktycznymi przedstawionymi przez Sąd I instancji nie świadczy o wadliwości samego uzasadnienia. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować zaaprobowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy zaś określony w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut i jego uzasadnienie wyłącznie do tego zmierza, co czyni niemożliwym uznanie go za usprawiedliwiony.

W opozycji do poglądu skarżącego, Sąd I instancji na str. 8 -13 uzasadnienia wskazał przepisy prawa stanowiące podstawę rozstrzygnięcia oraz szczegółowo wyjaśnił, z jakich przyczyn podzielił stanowisko organu, że poprzestanie na wykładni językowej definicji MŚP zawartej w Załączniku I do rozporządzenia nr 651/2014 nie jest wystarczające dla ustaleń istotnych w sprawie, tj. czy skarżąca kasacyjnie spełnia ustawowe wymogi dla przyznania jej pomocy finansowej. Sąd I instancji wyjaśnił jednoznacznie, przyjmując zasadność stanowiska organu, że dopiero sięgnięcie do funkcjonalnej wykładni ww. przepisu wykazuje, że w sprawie między skarżącą, a wymienionymi w zaskarżonej informacji spółkami wystąpiły powiązania tego rodzaju, które świadczą o tym, że potencjał skarżącej przerasta potencjał MŚP. WSA uzasadniając odejście od wykładni literalnej art. 3 ust. 3 akapit 4 załącznika I rozporządzenia nr 651/2014 podkreślił, z uwzględnieniem regulacji krajowej zawartej w ustawie z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej, odsyłającej wprost w zakresie definicji MŚP do wskazanego rozporządzenia, że pomoc winna być udzielana jedynie podmiotom, które wsparcia takiego potrzebują. Sąd wywiódł takie stanowisko z wyroku TSUE z dnia 27 lutego 2014 roku w sprawie C-110/13. Odniósł się do motywów zawartych w tym wyroku w kontekście istoty określenia przedsiębiorstw powiązanych, co z kolei prowadzi do lepszego zrozumienia rzeczywistej pozycji ekonomicznej MŚP i wyeliminowania z tej kategorii grup przedsiębiorstw, których siła ekonomiczna eliminuje konieczność pomocy. Zasadność stosowania wykładni funkcjonalnej przepisu określającego wymogi MŚP wyprowadził również z zagrożenia na które wskazuje orzecznictwo TSUE (C-91/01), aby definicja MŚP nie była obchodzona z przyczyn formalnych. Motywując zastosowanie w tej sprawie wykładni funkcjonalnej, Sąd I instancji wskazał na obowiązek zachowania zasady równości wyrażonej tak w prawie Unii Europejskiej jak i Konstytucji RP z podaniem konkretnych regulacji prawa wspólnotowego i ustawy zasadniczej. Podkreślił i wyjaśnił z jakich powodów katalog sytuacji zawartych w Załączniku I do rozporządzenia nr 651/2014, których występowanie świadczy o niespełnieniu przesłanki uznania danego podmiotu za MŚP nie można uznać za wyczerpujący. Wspierając wyrażone stanowisko judykatami TSUE, zaznaczył, że orzeczenia te wydane na skutek pytań prejudycjalnych, wiążą wyłącznie w konkretnych sprawach w których zapadły, jednak wyjaśnił, że w związku z wyrażoną w art. 267 TSUE kompetencją TSUE do dokonywania wykładni przepisów unijnych, jego orzeczenia w przedmiocie pytań prejudycjalnych sądów krajowych mają również znaczenie dla innych spraw, z uwagi na konieczność jednolitego rozumienia danych instytucji prawnych w całej Wspólnocie. WSA słusznie też podkreślił, że wykładnia funkcjonalna art. 3 ust. 3 akapit 4 dokonana przez TSUE w wyroku C-110/13 została uznana za właściwą w wyroku NSA w sprawie sygn. akt II GSK 344/15.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa materialnego sformułowane w pkt II ppkt 1-3 petitum skargi kasacyjnej. Zakres i sposób sformułowania zarzutów opartych na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wymaga przypomnienia podstawowych zasad dotyczących badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jeżeli skarżący kasacyjnie zamierza zakwestionować zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia obydwu postaci naruszenia prawa materialnego, to powinien wyraźnie każdą z tych postaci wskazać i przytoczyć zarzuty odnoszące się odpowiednio do każdej z nich. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oznacza nieprawidłowe w odniesieniu do przyjętych reguł wykładni rozumienie treści normy prawnej, a naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie to błąd subsumcji, polegający na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie określonej normy prawnej. Istotne jest, że w obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Niedopuszczalne jest postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego zamiast zarzutu naruszenia przepisów postępowania i podważanie za jego pomocą ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ewentualnie może być ona skuteczna tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jednocześnie należy zaznaczyć, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, iż podniesione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. Nie można podzielić stanowiska skarżącej kasacyjnie, że obowiązujące w sprawie przepisy w tym rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 powinny być stosowane literalnie i ściśle, podczas gdy interpretacja przepisów ww. rozporządzenia dotyczących powiązań mających wpływ na określenie statusu MŚP powinna uwzględniać wykładnię funkcjonalną, o czym była wyżej mowa. Pomija także, iż kwestia powiązań i stosunków partnerskich skarżącej spółki z wymienionymi w zaskarżonym wyroku była już przedmiotem rozważań w postępowaniu zakończonym przywołanym wyrokiem NSA z dnia 10 maja 2019 r., którym na gruncie obecnie rozpatrywanej sprawy Sąd jest związany w trybie art. 170 p.p.s.a. W konsekwencji, potwierdzenie istnienia grupy podmiotów powiązanych ze skarżącą należało wziąć pod uwagę przy ocenie statusu MŚP. Zarzuty skargi sformułowane w punkcie II 2 i 3, jako naruszające przepisy prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 3 ust.2 i 3 rozporządzenia 651/2014 również nawiązują do ustaleń stanu faktycznego sprawy, który nie został w niniejszej sprawie podważony. Błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości, czego w sprawie nie uczyniono. Wobec tego, że skarżący nie podważył skutecznie okoliczności faktycznych sprawy i ich oceny dokonanej przez Sąd I instancji zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie mogą zostać uwzględnione.

Z przedstawionych wyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a., 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika organu (360 zł.).