Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1219/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 58
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2021r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lipca 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenia postępowania -uchyla zaskarżoną decyzję-


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 28 lipca 2021r. nr [...] na podstawie art. 138§1 pkt 3 oraz art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 735 dalej- K.p.a.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 423, dalej-u.s.u.s.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r. poz. 1842) - R. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz umorzył postępowanie o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020r.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Organ wskazał, że na mocy z art. 31zq ust. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 129§2 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Decyzja ZUS z dnia 14 lipca 2020r., nr [...] została uznana za doręczoną w dniu 30 lipca 2020r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020r. upłynął w dniu 13 sierpnia 2020r. a strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek w dniu 18 czerwca 2021r.

We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołano się na brak możliwości odebrania decyzji ZUS nr [...] z dnia 14 lipca 2020r. ze względu na panującą epidemię i związane z nią ograniczenia w funkcjonowaniu firmy, które uniemożliwiły pracownikom Poczty Polskiej przekazywanie przesyłek.

Organ ustalił, że decyzja została przesłana do strony w dniu 15 lipca 2020r. za pomocą portalu internetowego PUE i strona miała 14 dni na odebranie jej w sposób elektroniczny.

Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Decyzja ZUS została prawidłowo uznana za doręczoną w dniu 30 lipca 2020r. Należy stwierdzić, że uchybienie terminu nastąpiło z winy strony.

Strona nie wskazała żadnych innych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu. W tej sytuacji organ odwoławczy wobec braku przesłanek z art. 58 k.p.a. był uprawniony do odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 105§1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję skarżący podniósł, że wszystkie deklaracje do ZUS są składane za pośrednictwem biura rachunkowego I. P. [...], ul. [...]. Deklaracja DRA za [...] nie została przesłana w terminie, gdyż wystąpiła awaria techniczna w programie lub nastąpiło rozłączenie z Internetem w czasie przesyłania deklaracji. Od roku 1999, czyli od reformy ZUS deklaracje ( ponad 240 szt.) i składki ZUS były przesyłane terminowo.

Po wykryciu usterki i braku potwierdzenia z ZUS, że deklaracja została wysłana biuro rachunkowe sporządziło ją jeszcze raz i wysłało 21 sierpnia 2020r. Niestety po upływie terminu jaki nam ZUS udzielił w piśmie z dnia 14 lipca 2020r.

Powyższe pismo nie dotarło jednak do skarżącego w terminie lipcowym, ani sierpniowym w 2020r. Ze względu na panującą epidemię Covid-19 firma była zamknięta od 1 sierpnia do 10 sierpnia 2020r. a kilka tygodni przed i po dacie nie byli wpuszczani z obawy przed zarażeniem kontrahenci tak samo jak i pracownicy poczty, którzy sami nie chcieli wchodzić na teren firmy.

W tym okresie z uwagi na kwarantannę listonosza roznosił przesyłki listonosz zastępczy. Niedostarczone przesyłki zostawiano w bliżej nieokreślonym miejscu przez co kilka listów z fakturami zaginęło. Niestety taki był czas, że rok temu, jedni byli na kwarantannach, a inni pracowali zdalnie. Po zauważeniu informacji na mailu (ZUS nie przesłał informacji na maiła głównego tylko na skrzynkę powiadomienia, którą sporadycznie otwieram) skarżący udał się do oddziału ZUS, lecz nie został wpuszczony. Wysyłając deklarację w dniu 21 sierpnia 2020r. był przekonany, że sprawa jest załatwiona pomyślnie, gdyż nie było sygnału z ZUS, że jest inaczej, nie było żadnego wezwania o zapłatę zaległości, aż do momentu wystąpienia o zaświadczenie w niezaleganiu w składkach ZUS w maju 2021r.

W piśmie z dnia 14 lipca 2020r. z ZUS-u, które teoretycznie mogło dotrzeć około 20 lipca 2020r. był termin na odwołanie 14 dni lub 30 dni do sądu. Gdyby skarżący otrzymał pismo to na pewno odwołanie zostałoby napisane, gdyż to było w Jego interesie. Zaskakujące jest, że do tej pory, jeżeli były jakieś niezgodności to ZUS potrafił zadzwonić na telefon, abym wyjaśnił nieścisłości. Natomiast ZUS po odmowie zwolnienia z opłacenia należności, w ogóle nie zwraca się, że jest jakakolwiek zaległość i dopiero, gdy wystąpiono o zaświadczenie w maju 2021r. skarżący dowiedział się, że istnieje zaległość.

Skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu złożenia odwołania i zwolnienie w opłaceniu składki za maj 2020r. z uwagi na Covid-19. Prowadzę firmę od ponad 30 lat, nigdy nie był dłużnikiem do ZUS, a ulga za III, IV, V 2020 była pierwsza z jakiej chciał skorzystać, gdyż pozwalała Mu na przetrwanie firmy czasach pandemii.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uwzględnił przepisy art. 1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021r. poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei w myśl art. 3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z art. 134§1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Wyjaśnić również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 2 p.p.s.a. bowiem złożono wniosek o rozpoznanie sprawy w tym trybie.

Aktem poddanym sądowej kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lipca 2021r. w której odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz umorzenia postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020r.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie ulega zatem wątpliwości, że aby w ogóle można było mówić o instytucji przywrócenia terminu, konieczne jest stwierdzenie że terminowi temu uchybiono.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że z art. 58 § 2 K.p.a., w myśl którego prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, wynika że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, może być również dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminowi. Dotyczy to sytuacji, w których strona nie miała świadomości przekroczenia terminu i dokonując czynności działała w subiektywnym przeświadczeniu, że robi to w ustawowym terminie. Jeśli zatem strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2000r., sygn. akt: I SA/Lu 1524/98, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zaś, że datą tą, w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jest data doręczenia postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do dokonania tej czynności (por. wyroki NSA z 24 marca 1999r., sygn. akt: I SA/Gd 1664/98, z 10 marca 2000r., sygn. akt: I SA/Lu 1524/98, z 16 czerwca 2009r., sygn. akt: I FSK 373/08, wyrok WSA w Gdańsku z 2 kwietnia 2020r., sygn. akt: II SA/Gd 82/20-CBOSA).

Gdy organ przyjmuje, że wnoszący o przywrócenie terminu, dokonał tego z uchybieniem siedmiodniowego terminu od dowiedzenia się o decyzji, musi ustalić w sposób nie budzący wątpliwości datę, w jakiej strona dowiedziała się o danej decyzji.

Powyższa konstatacja jest o tyle istotna, że z nadesłanych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, kiedy decyzja ZUS z dnia 14 lipca 2020r. została doręczona R. M.. W aktach administracyjnych znajduje się wprawdzie wydruk komputerowy wskazujący, że w dniu 15 lipca 2020r. wyekspediowano do R. M. dokument ale nie wiadomo czy była to właśnie decyzja z dnia 14 lipca 2020r. czy też inny dokument skierowany do strony. Nie sposób tego ustalić po lekturze tego wydruku.

W tym miejscu godzi się przypomnieć, że Sąd zgodnie art. 133§1 p.p.s.a., wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez Sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy podatkowe w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy okoliczności przedstawione w takiej decyzji znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy. To na organie ciąży obowiązek przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu i które pozwolą sądowi dokonującemu kontroli na pełną ocenę jego zgodności z prawem rozumianym zarówno jako prawo procesowe jak i materialne. Orzekanie przez sąd administracyjny jest możliwe tylko na podstawie całości akt sprawy, co związane jest z tym, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń faktycznych we własnym zakresie, a tylko bada, czy dokonane przez organy administracji ustalenia odpowiadają prawu.

Obowiązek ten został wyartykułowany w art. 54§2 p.p.s.a., zgodnie z którym organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

Co istotne w niniejszej sprawie, wskazane przepisy p.p.s.a. nie nakładają na sąd obowiązku zgromadzenia kompletnych akt postępowania w sprawie, a tylko dokonanie oceny na podstawie akt przesłanych przez organ.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien, ponad wszelką wątpliwość wskazać konkretną datę, kiedy strona otrzymała decyzję względnie powzięła informację o uchybieniu terminowi.

W tej sytuacji Sąd stwierdzając, że organ odwoławczy wadliwie uznał, że skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem terminu, na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono w trybie art. 200 p.p.s.a., gdyż zgodnie z art. 239§1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., skarżący nie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych.