Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 831/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: § 4
journal: Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 10 ust. 2, art. 11 ust. 1, art. 16 ust. 5 akapit 3, art. 16 ust. 7, art. 22
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 22 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi A. H. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2013 r. Pani A. H. (określana dalej jako "skarżąca") złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pile wniosek o przyznanie płatności na rok 2013, w którym zadeklarowała do płatności na obszarze ONW strefa nizinna I działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha.

W związku z wytypowaniem wniosku do kontroli na miejscu (typowanie manualne), w dniu [...] lipca 2013 r. przeprowadzono czynności kontrolne. Wyniki kontroli działek rolnych zapisane zostały w Raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r.

Skarżąca zgłosiła do płatności na obszarze ONW strefa nizinna I m.in. działki rolne oznaczone literami A i B na których zadeklarowała sad jabłoniowy o łącznej powierzchni [...] ha. W trakcie czynności kontrolnych inspektorzy terenowi stwierdzili wieloletni brak użytkowania gruntów położonych na działkach rolnych A i B z uwagi na występowanie na kontrolowanych działkach wieloletnich samosiejek drzew (sosna i brzoza). Brak użytkowania zadeklarowanych do płatności gruntów został potwierdzony obszerną dokumentacją fotograficzną wykonaną w trakcie kontroli.

Ponadto inspektorzy przeprowadzający czynności kontrolne stwierdzili, że powierzchnia działki rolnej D ([...]ha) jest mniejsza niż zadeklarowana przez A. H. we wniosku i wynosi [...] ha. Z uwagi na stwierdzenie na całej działce rolnej A i B zaniechania prowadzenia działalności rolniczej (zastosowany kod pokontrolny DR 18 ) przedmiotowe działki zostały wykluczone z płatności.

W dniu [...] lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję nr [...] w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i odmówił przyznania Skarżącej płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW - nizinne strefa I na rok 2013 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, wskazując, że kwota ta będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa Nizinna I została określona w rozporządzeniu w sprawie pomocy finansowej ONW i wynosi 179,00 zł.

Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 w przypadku stosowania degresywnych kwot pomocy uwzględnia się średnią tych wartości w stosunku do odpowiednich obszarów zadeklarowanych. Wyliczona średnia stawka płatności do powierzchni deklarowanej kwalifikowanej wynosi 117,17858384 zł.

W przedmiotowej sprawie powierzchnia deklarowana na obszarze ONW strefa nizinna I wyniosła [...] ha. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności na obszarze ONW strefa nizinna I wyniosła również [...] ha.

Organ wskazał, że powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW strefa nizinna I wynosi [...] ha. Powierzchnia stwierdzona została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zamieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16, ze zm.).

Organ wskazał, że łączne przedeklarowanie powierzchni gruntów zadeklarowanych do płatności na obszarze ONW strefa nizinna 1 wynosi [...] ha.

Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek położonych na obszarze ONW strefa nizinna i zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wynosi 91,1665%.

Zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnik jest wykluczany z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Kwota ta zgodnie z art. 16 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, będzie odliczana od wszystkich płatności związanych z powierzchnią które są obsługiwane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Jeżeli odliczenie tej kwoty w ciągu trzech lat kalendarzowych nie będzie możliwe, wówczas pozostałe do spłaty saldo zostanie anulowane.

Pismem z dnia [...] marca 2014 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji nr [...] w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z dnia 5 marca 2014 r. odmawiającej przyznania płatności za rok 2013 i nakładającej sankcję.

W uzasadnieniu zaznaczyła, że w decyzji jako przyczynę odmowy przyznania płatności wskazano "stwierdzenie wieloletniego braku użytkowania gruntów na działkach rolnych A i B z uwagi na występowanie na kontrolowanych działkach wieloletnich samosiejek drzew (sosna i brzoza).

Skarżąca podniosła, że argument wieloletniego braku użytkowania działek rolnych A i B jest całkowicie nieuzasadniony.

Wskazała, że określenie "wieloletnie" wskazuje na okres kilku lub nawet kilkunastu lat. Drzewka sosny lub brzozy mają roczne przyrosty w granicach 30-60 cm/rok, w związku z czym kilkuletnie miałyby wysokość metra i więcej.

Podkreśliła, że powierzchnia działek rolnych A i B to odpowiednio [...] ha i [...] ha. Na takiej powierzchni możliwe jest przeoczenie pojedynczych siewek tym bardziej, że działki te leżą w bezpośrednim sąsiedztwie lasu sosnowego.

Według skarżącej nie można z faktu występowania pojedynczych siewek wywodzić stwierdzenia, że grunt jest nieużytkowany od wielu lat.

Skarżąca wskazała, że na działkach rolnych A i B od roku 2011 była prowadzona uprawa jabłoni domowej z ugorem zielonym w międzyrzędziach. Specyfika koszenia międzyrzędzi mogła spowodować, że w rzędach nasadzeń pojedyncze siewki pomimo koszenia odbijają od korzenia lub też, że nie zostały całkowicie zniszczone.

Skarżąca stwierdziła, że sposób wykonania zdjęć nie pozwalał na ustalenie wysokości sfotografowanych siewek (duże zbliżenie, brak jakiegokolwiek odniesienia) oraz skali ich występowania. Na większości zdjęć widoczne są pojedyncze, niewielkie siewki sosny.

Skarżąca podniosła, że ze zdjęć nie wynika, że inspektorzy skontrolowali cale działki (brak zdjęć wykonanych z dużej perspektywy zawierających elementy odniesienia), co ma istotne znaczenie ze względu na fakt wykluczenia całej powierzchni działek.

W ocenie skarżącej fakt zakwalifikowania przez inspektorów terenowych kontrolowanych działek A i B do nieużytków dyskwalifikuje wiarygodność całości dokumentacji przez nich sporządzonej, ponieważ na zdjęciach widoczna jest wyłącznie roślinność zielna, co do której nie można zarzucić braku dobrej kultury rolnej. Według skarżącej zastosowanie kodu DR18 było całkowicie nieuzasadnione, a inspektorzy powinni zastosować kod DR6 o stwierdzeniu uprawy należącej do tej samej grupy płatności, który nie jest kodem sankcjonującym.

Skarżąca zaznaczyła, że gdyby działki nie były w latach poprzednich użytkowane to na ich powierzchni występowałyby krzewy i drzewa na całej powierzchni działek.

Skarżąca wskazała, że działki rolne A i B są corocznie kontrolowane przez inspektorów jednostki certyfikującej - Polskie Centrum Badań i Certyfikacji w Pile, a podczas tych kontroli inspektorzy sporządzają dokumentację zdjęciową.

Skarżąca podniosła, że z analizy zdjęć wykonanych w latach 2011, 2012 i 2013 wynika, że działki te były użytkowane i pozostawały w dobrej kulturze rolnej. Numer w systemie rolnictwa ekologicznego nadany w Polskim Centrum Badań i Certyfikacji S.A. Oddział Badań i Certyfikacji w Pile to [...]. Skarżąca nadmieniła, że numer ten widnieje na załączonych do odwołania zdjęciach i umożliwia ich identyfikację.

Skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w oparciu o cały materiał dowodowy w tym także o dokumentację jednostki certyfikującej.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pile z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2013.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego wskazał, iż decyzja Nr [...] z dnia [...] marca 2014r. została wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pile zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Materiał dowodowy w sprawie wbrew twierdzeniom odwołującej jest w ocenie organu II instancji bezsporny, zaś ustalenia stanu faktycznego i w konsekwencji rozstrzygnięcie prawidłowe.

Organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie zasadniczą kwestią było ustalenie stanu użytkowania działek rolnych zgłoszonych przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013, wobec których inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdzili nieprawidłowość deklaracji.

Organ zaznaczył, że powyższa okoliczność wywarła skutek wydania decyzji o przyznaniu płatności, na obszarze stwierdzonym po kontroli na miejscu, który właściwie odzwierciedla tzw. obszar zatwierdzony będący podstawą do redukcji płatności w ramach płatności JPO/UPO, wynikający z wykonanej kontroli na miejscu (zgodnie z przepisami zawartymi w art. 16 ust. 5 akapit 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. W art. 2 pkt 10 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 zdefiniowano obszar zatwierdzony jako obszar spełniający wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy.

Organ podniósł, że z wykonanej w gospodarstwie rolnym skarżącej kontroli na miejscu wynika, że skarżąca zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności obszarowych działki rolne niezgodnie ze stanem faktycznym, co uznane zostało w decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2014r. za nieprawidłowość zgodnie z art. 2 pkt 10 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który stanowi, że nieprawidłowości oznaczają każdy przypadek nieprzestrzegania stosownych zasad przydzielania rozpatrywanej pomocy. Nawiązując zatem do art. 16 ust. 5 akapit 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 w decyzji Nr [...]z dnia [...] marca 2014r. odmówiono przyznania płatności i nałożono sankcję.

Organ wskazał, że w raporcie z kontroli, jak i graficznych załącznikach działki rolne zostały opisane wraz z wykrytymi w trakcie kontroli nieprawidłowościami. Organ stwierdził, że płatności są przyznawane do gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnościami, utrzymanych w dobrej kulturze rolnej, a nie do gruntów objętych określonymi zabiegami bez względu na efektywność tych zabiegów.

Stwierdzony stan faktyczny został określony w protokole i dokumentacji fotograficznej i pomimo, iż mogły być na kontrolowanym terenie wykonywane zabiegi agrotechniczne, to według organu II instancji należy stwierdzić, że były one niewystarczające, biorąc pod uwagę zastany przez kontrolę stan gruntu.

Organ II instancji odnosząc się do kwalifikowalnoścj gruntów rolnych porośniętych drzewami oraz samosiejkami, zgodnie z art. 34 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wskazał, że działka rolna, na której znajdują się drzewa, uważana jest za obszar kwalifikowany do celów systemów pomocy obszarowej, pod warunkiem, że działalność rolnicza lub planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na podobnej powierzchni. Ponadto zgodnie z art. 34 ust. 2 powyższego rozporządzenia całkowitą powierzchnię działki rolnej uwzględnia się pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa członkowskiego lub regionu.

Organ wskazał, że zgodnie z przepisami zawartymi w art. 16 ust. 5 akapit trzeci Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. jeżeli powierzchnia deklarowana we wniosku o płatność a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%, płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną. W przedmiotowej sprawie wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wynosi 91,1665% zatem płatność ONW została odmówiona i nałożono sankcję zgodnie z treścią art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie ma przesłanek uzasadniających uwzględnienie odwołania. Organ wskazał, że zarówno organ I, jak i II instancji, obowiązane są działać w zgodzie z wyrażoną w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadą praworządności, rozpoznając wnioski o przyznanie płatności na podstawie i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na Decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie odmowy płatności ONW.

Skarżąca - działając przez pełnomocnika - zarzuciła decyzji naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie właściwego stanu faktycznego, a także art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji sposobu obliczenia nałożonej sankcji i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podważyła wiarygodność materiału dowodowego załączonego do raportu. Podniosła, że już w odwołaniu wskazywała, że zdjęcia były wykonywane przy dużym zbliżeniu i braku jakiegokolwiek odniesienia do otoczenia. Według skarżącej, twierdzenia organu zawarte w skarżonej decyzji, że "dokumentację rozszerzono przez wykonanie szkiców pomiarowych kontrolowanych działek rolnych z naniesionymi oznaczeniami miejsc i kierunków wykonanych w terenie fotografii" nie znajdują odzwierciedlenia w raporcie z czynności kontrolnych. Zaznaczyła, że w sekcji "załączniki" wymieniono wyłącznie dokumentację fotograficzną oraz oświadczenie (chodzi o oświadczenie o uzyskiwanych plonach). Szkice są wspomniane w ustaleniach końcowych, ale wyłącznie w kontekście oznaczenia zastosowania kodu DR37. Brak jakiejkolwiek wzmianki w raporcie o miejscach i kierunkach wykonanych fotografii, co według skarżącej pozwala przypuszczać, że szkic powstał później, co przy długotrwałości postępowania kontrolnego (od [...] lipca 2013r. do [...] października 2013 r.) pozwala wątpić w jego wiarygodność.

Według skarżącej materiał zdjęciowy sporządzony podczas kontroli powinien być jednoznaczny. Działka powinna być ujęta w całości, tak aby można było zidentyfikować skalę nieprawidłowości. Z kolei udokumentowanie samych nieprawidłowości powinno również pozwalać np. na ustalenie wysokości samosiejek. Zdjęcia powinny być wykonane w dobrej rozdzielczości. W ocenie skarżącej materiał zdjęciowy załączony do raportu z kontroli nie spełnia tych warunków.

Skarżąca podniosła, że pojedynczo występujące samosiejki były na tyle niewielkie, że nie ulega żadnych wątpliwości, że nie mogą to być rośliny "wieloletnie". Potwierdza to zresztą uzasadnienie skarżonej decyzji, w którym organ stwierdził, że "w ocenie organu odwoławczego, analiza fotografii i wysokości stwierdzonych samosiejek drzew i trawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zaniedbania w należytym utrzymaniu działek musiały trwać co najmniej od roku 2012". Skarżąca wskazała, że wynika z tego, że samosiejki mogły być roślinami co najwyżej rocznymi, a nie wieloletnimi.

Skarżąca podniosła również, że organ w skarżonej decyzji powołał się m.in. na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm. Przywołując §4 rozporządzenia, organ pominął jednak jego istotną część. Zgodnie z tym przepisem grunty orne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem drzew i krzewów niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną (§4 pkt 1 lit. c). Skarżąca zaznaczyła, że takie unormowanie jest również kompatybilne z art. 34 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym działka rolna, na której znajdują się drzewa, uważana jest za obszar kwalifikowalny do celów systemów pomocy obszarowej, pod warunkiem że działalność rolnicza lub planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze.

W ocenie skarżącej nie ulega wątpliwości, że pojedyncze samosiejki, usuwane zresztą przy okazji dorocznego koszenia nie mają wpływu na prowadzoną działalność sadowniczą.

Ponadto skarżąca zarzuciła organowi brak merytorycznego odniesienia do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz ustalenie przez organ II instancji stanu faktycznego wyłącznie na podstawie fotografii, w czym dopatruje się naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

Skarżąca zarzuciła organowi również brak wskazania w jaki sposób została obliczona nałożona sankcja, podnosząc że organ odwoławczy ograniczył się do cytowania przepisów, bez czytelnego przedstawienia w jaki sposób ustalono wartość sankcji.

Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu złożył odpowiedź na skargę.

Organ II instancji wskazał, że argumentacja wniesiona przez skarżącą nie wnosi niczego nowego do przedmiotowej sprawy i nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej P.p.s.a., natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 - P.p.s.a).

Przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom administracji publicznej skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja nr [...] Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pile z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" na rok 2013.

Jak zasadnie wskazał organ I instancji, podstawą materialnoprawną dla wydania rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" na rok 2013 był art. 16 ust. 5 akapit trzeci oraz ust. 7, art. 22 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011 r., str. 8), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (UE) nr 65/2011.

Zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym, a zatwierdzonym. Kwota ta, zgodnie z art. 16 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, będzie odliczana od wszystkich płatności związanych z powierzchnią, które są obsługiwane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Jeżeli odliczenie tej kwoty w ciągu trzech lat kalendarzowych nie będzie możliwe, wówczas pozostałe do spłaty saldo zostanie anulowane.

W niniejszej sprawie skarżąca zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności ONW strefa nizinna I na rok 2013 działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Powierzchnia kwalifikowana do płatności wynosiła [...] ha. Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW strefa nizinna I wyniosła [...] ha. Została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zamieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16, ze zm.).

Zgodnie z art. 11 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. wszystkie wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i inne deklaracje, które beneficjent lub osoba trzecia muszą złożyć, poddaje się kontrolom administracyjnym, obejmującym wszystkie elementy, których kontrola za pomocą środków administracyjnych jest możliwa i stosowna. Procedury te zapewniają rejestrację podjętych działań kontrolnych, wyników weryfikacji i środków podjętych w odniesieniu do rozbieżności. Zgodnie z art. 10 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 sprawdzenie zgodności z kryteriami kwalifikowalności obejmuje kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności.

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku łąk i pastwisk innych niż wymienione w pkt 2 i 3, okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Zgodnie z § 4 ww. rozporządzenia grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli nie są - co do zasady - porośnięte drzewami i krzewami.

Podkreślić należy, że po wytypowaniu wniosku skarżącej do kontroli i po przeprowadzeniu w dniu [...] lipca 2013 r. czynności kontrolnych inspektorzy terenowi stwierdzili wieloletni brak użytkowania gruntów położonych na działkach rolnych A i B, na których skarżąca zadeklarowała sad jabłoniowy o łącznej powierzchni [...] ha. Stwierdzono na działkach oznaczonych literami A i B występowanie samosiejek drzew oraz silnie porastającą roślinność wskazującą na nieużytkowanie terenu przez okres kilkuletni, bez przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych, mających na celu utrzymanie gruntów zgodne z normami określonymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. nr 39, poz. 211).

Organ prawidłowo wskazał, że w zakresie płatności bezpośrednich i ONW, dopuszczalne jest występowanie do 50 sztuk drzew na hektar na gruncie rolnym. Zgodnie bowiem z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. nr 39, poz. 211) grunty rolne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem:

1. drzew i krzewów,

a) nie podlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,

b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb,

c) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną

2. gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 3 (łąki i pastwiska zadeklarowane do pomocy finansowej w ramach działania: płatności dla obszarów NATURA 2000 i do programu rolnośrodowiskowego oraz na gruntach ornych położonych na stokach o nachyleniu powyżej 20 stopni wykorzystywanych pod uprawę roślin wieloletnich), które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar [...].

Zdaniem Sądu organy prawidłowo przyjęły, że wskazane zaniechania prowadzenia działalności rolniczej zostały udokumentowane i znajdują potwierdzenie w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni o numerze nr [...] wraz z dokumentami pokontrolnymi (m.in. fotografie o nr: [...] dla działki rolnej A oraz fotografie o nr od [...]oraz od [...] do [...] obrazujące silnie porastającą roślinność wskazującą na nieużytkowanie terenu.

Ponowna weryfikacja raportu przez organ II instancji potwierdziła, iż przeprowadzona kontrola wszystkich zadeklarowanych działek wykonana została prawidłowo.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 2010 r., II GSK 1004/09, LEX nr 746020, wskazał że bez względu na rodzaj gruntu rolnego oraz zalecanych zabiegów agrotechnicznych grunty muszą być zadbane, a więc nie mogą na nich występować wieloletnie chwasty oraz samosiejki drzew. NSA podkreślił, że stawiany przez prawodawcę unijnego, a także krajowego wymóg utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej nie jest celem samym w sobie, ale ma zapewnić, aby grunty rolne, co do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności były faktycznie w dobrym stanie agrotechnicznym. Podkreślił też, że w ramach systemu wsparcia bezpośredniego udzielana jest pomoc do gruntów już pozostających w dobrej kulturze rolnej i pomoc ta nie służy do doprowadzenia gruntu zaniedbanego do dobrego stanu agrotechnicznego.

W niniejszej sprawie stwierdzona różnica pomiędzy obszarem działek zgłoszonych przez skarżącą we wniosku, a obszarem działek uprawnionych do otrzymania w/w płatności przekroczyła 50 % określone w art. 16 ust. 5 akapit trzeci Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. dlatego też organ prawidłowo zastosował przepisy prawa i odmówił przyznania płatności bezpośrednich oraz nałożył sankcję.

Sąd podziela także stanowisko organu II instancji wskazujące, że każdy wnioskodawca zobowiązany jest zapoznać się z zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem oraz powinien mieć świadomość, że zarówno wniosek, jak i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie spełnienia normatywnych zasad. Producent musi też posiadać wiedzę, że grunty, które nie spełniają wymogów określonych w prawie unijnym i krajowym podlegają wyłączeniu, a w sytuacji przekroczenia dopuszczalnej różnicy w stosunku do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli, iż grozi mu sankcja finansowa, chyba że wykaże, iż zachodzą nadzwyczajne okoliczności wyłączające możliwość zastosowania sankcji. Te informacje w zakresie powinności oraz obowiązków skarżąca posiada. Fakt ten wynika m.in. z oświadczenia oraz zobowiązania wskazanego we wniosku o przyznanie płatności za 2013. Element ten stanowi konieczny składnik formularza wniosku o przyznanie płatności.

Ponadto, organ słusznie stwierdził, że należy wskazać, że zarówno z przepisów wspólnotowych jak i krajowych wynika, że zasadniczo ustanowione przepisami warunki, stanowiące podstawę do uzyskania płatności, muszą być spełnione przez tego rolnika, który wnosi o ich przyznanie. Natomiast, naczelną zasadą procedury w przedmiocie przyznania płatności jest okoliczność, że przyznanie płatności nie następuje z urzędu, a wyłącznie na wniosek rolnika. W związku z tą zasadą rolnicy, którzy zamierzają skorzystać z prawa do płatności w pełnym zakresie (gdyż jest to ich uprawnienie), zobowiązani są postępować zgodnie w normatywnymi obowiązkami (por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 543/09).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie postępowanie organu zarówno I, jak i II instancji było zgodne z przepisami prawa, i to zarówno w aspekcie materialnoprawnym, jak i procesowym. Dokonane przez organy administracji publicznej czynności, związane z ustaleniem okoliczności faktycznych w zakresie ustalenia różnicy wielkości gruntów wskazanych we wniosku a gruntów uprawniających do otrzymania płatności oraz w zakresie braku utrzymywania przez skarżącą gruntów w dobrej kulturze rolnej znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym niniejszej sprawy m.in. w protokole kontroli, jak i w dołączonej do tego protokołu dokumentacji oraz w materiale w postaci zdjęć.

Sąd uznał, że w toku postępowania została zachowana zasada prawdy obiektywnej, która nakłada na organy obowiązek dążenia do prawdy. W myśl postanowień art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu organy administracji podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interesu skarżącego. Stosownie do dyspozycji art. 77 K.p.a., organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, nie przekraczając ram swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). i wskazując przekonywujące podstawy dokonanej oceny, czemu dano wyraz w obszernym uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutów wskazanych w skardze - w zakresie wadliwości decyzji - zdaniem Sądu decyzja zarówno organu I, jak i II instancji spełnia wymogi ustawowe indywidualnego aktu administracyjnego, nakazujące m.in., że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie decyzji zarówno organu I, jak i II instancji spełniają ww. wymogi normatywne dla tej formy działalności organów administracji publicznej, unormowane w 107 § 3 k.p.a..

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że podniesione w skardze zarzuty nie są uzasadnione. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała zarzuconego naruszenia prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, także w aspekcie elementów decyzji i jej uzasadnienia. Wobec nieuwzględnienia skargi Sąd skargę tę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.