Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1573/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skarg A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. 1. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 2. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2007 r.; 2. uchyla zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2007 r.; 3. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem dwóch skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez spółkę A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. były postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.:

1) z dnia [...] lipca 2007r. Nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] – sprawa została zarejestrowana w Sądzie pod sygnaturą VI SA/Wa 1573/07; oraz

2) z dnia [...] września 2007r. Nr [...] odmawiające skarżącej spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] – sprawa została zarejestrowana w Sądzie pod sygnaturą VI SA/Wa 1788/07.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. wydał postanowienie zarządzające połączenie ww. spraw na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. w celu ich łącznego rozpoznania a także rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygnaturą VI SA/ Wa 1573/07.

U podstaw wydania zaskarżonych rozstrzygnięć legły następujące ustalenia:

Prezydent [...]. W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. Nr [...] nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 114 950,00 złotych za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej ul. R. rej. W. bez zezwolenia zarządcy drogi w dniach od 1 grudnia 2006 r. do 31 marca 2007 r. pod urządzenie auto-komis o powierzchni 475 m kw.

Spółka A. w toku postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ww. decyzji ustanowiła w dniu 21 lutego 2007 r. pełnomocnika w osobie adwokata D. P., który w dniu 22 lutego 2007 r. zapoznał się z aktami sprawy (v. adnotacja na piśmie organu z dnia 9 lutego 2007 r. ZDM/DZZP/0562/P/565/07 – k. 10 akt adm.)

Decyzja z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] została doręczona przez organ skarżącej spółce w dniu 7 maja 2007 r.

Natomiast pełnomocnikowi skarżącej doręczono przedmiotową decyzję "do wiadomości" w dniu 2 maja 2007 r. (k. 15 akt adm.)

Odwołanie od powyższej decyzji złożył w imieniu spółki, jej pełnomocnik.

Postanowieniem z [...] lipca 2007r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. W uzasadnieniu podniesiono, że wskazana decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 maja 2007 r., tym samym termin do wniesienia odwołania upływał 16 maja 2007 r. Tymczasem, jak wywodzi dalej organ, odwołanie opatrzone datą 15 maja 2007r. zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 18 maja 2007 r. o czym świadczy data widniejąca na stemplu poczty odciśniętym na kopercie w której przesłano odwołanie. Tym samym, zdaniem organu, uchybiono 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, co czyniło zasadnym wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a.

Powyższe postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 27 lipca 2007 r., który wniósł od tego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 27 sierpnia 2007 r. (sprawa sygn. akt VI SA/Wa 1573/07).

Przed wniesieniem powyższej skargi, pismem z dnia 2 sierpnia 2007 r. (nadanym listem poleconym 3 sierpnia 2007 r.) pełnomocnik skarżącej złożył w imieniu mandanta wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż do czasu otrzymania przedmiotowego postanowienia strona pozostawała w przekonaniu, że odwołanie zostało złożone w przepisanym terminie, gdyż zostało wniesione w terminie otwartym dla skarżącej, która otrzymała decyzję w dniu 7 maja 2007 r. (odwołanie złożono 18 maja 2007r.). Odnosząc się do argumentów SKO zawartych w uzasadnieniu postanowienia pełnomocnik zarzucił, że organ pierwszej instancji naruszył art. 40 § 2 k.p.a. gdyż z pogwałceniem tego przepisu doręczył decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. stronie a nie jej pełnomocnikowi. Według skarżącej, doręczenie decyzji ustanowionemu pełnomocnikowi strony jedynie "do wiadomości " jak to uczyniono w rozpatrywanej sprawie nie stanowi zadość obowiązkowi doręczenia z art. 40 § 2 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] SKO odmówiło skarżącej spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż strona zachowała siedmiodniowy termin o którym mowa w art. 58 k.p.a. Odnosząc się merytorycznie do wniosku organ stwierdził, że co prawda sporna decyzja została doręczona spółce a pełnomocnikowi jedynie "do wiadomości" jednakże nie mogło to mieć wpływu na uwzględnienie wniosku. Organ podkreślił, że pełnomocnik spółki jest profesjonalistą co zakłada większą niż przeciętna znajomość przepisów postępowania administracyjnego. Pełnomocnik nie może zatem twierdzić, że skoro w decyzji organu pierwszej instancji wskazano więcej niż jedną stronę, której doręczono decyzję, może wybrać termin do wniesienia odwołania. Zdaniem Kolegium, wnioskodawca nie uprawdopodobnił więc, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło bez jego winy.

Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 10 września 2007 r., który wniósł od tego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 10 października 2007 r. (sprawa sygn. akt VI SA/Wa 1788/07).

W skargach skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienia spółka A., reprezentowana przez adwokata D. P. wniosła o uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć. Postawiła również wniosek alternatywny w odniesieniu do postanowienia z dnia [...] lipca 2007 r. wnosząc o ewentualne stwierdzenie nieważności tego postanowienia z powodu rażącego naruszenia art. 40 § 2 k.p.a.

Postanowieniu SKO z dnia [...] września 2007 r. odmawiającemu skarżącej spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zarzuciła naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło z winy zainteresowanej spółki, podczas gdy błędne doręczenie decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] kwietnia 2007r. Nr [...] powodujące wniesienie odwołania w terminie przysługującym reprezentowanej stronie uzasadnia brak winy zarówno pełnomocnika jak i strony.

W odniesieniu do postanowienia z [...] lipca 2007 r. Nr [...], wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. zarzucono naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu powtórzono argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Strona zaakcentowała, że w niniejszej sprawie organ powinien rozpatrzyć odwołanie wniesione w terminie otwartym dla skarżącej spółki, której – zamiast jej pełnomocnikowi - doręczono sporną decyzję.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne – w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy lub procesowe – w stopniu mogącym mieć wpływ istotny.

Należy ponadto podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Podstawowym zagadnieniem jakie należało rozstrzygnąć w niniejszej sprawie było wskazanie, czy doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, które zostało dokonane bezpośrednio stronie natomiast jej pełnomocnikowi jedynie "do wiadomości" naruszało przepis art. 40 § 2 k.p.a. Powyższa kwestia ma zasadnicze znaczenie, ponieważ organ odwoławczy wydając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania stanął na stanowisku, że doręczenie przedmiotowej decyzji profesjonalnemu pełnomocnikowi w sposób wyżej określony było prawidłowe a zatem wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesienia gdyż musiało nastąpić najpóźniej w dniu 16 maja 2007 r. gdy tymczasem złożono je 18 maja 2007 r.

Powołując się na fakt doręczenia decyzji pełnomocnikowi, organ odwoławczy nie uwzględnił również wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia omawianego odwołania. SKO w W. uznało bowiem, iż wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy ponieważ profesjonalny pełnomocnik nie może pozostawać w przeświadczeniu, iż może wybierać termin do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy w decyzji organu pierwszej instancji wskazano więcej niż jedną stronę której doręczono decyzję.

Zdaniem Sądu, stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie skutków prawnych wzmiankowanego doręczenia jest nieprawidłowe.

Niewątpliwie sformalizowanie doręczenia oraz wyodrębnienie tego zagadnienia w odrębnym rozdziale k.p.a. jest uzasadnione rozległością skutków prawnych tej czynności. Doręczenie stronie decyzji powoduje zmianę jej sytuacji prawnej w związku z wydaną decyzją. Ma to szczególne znaczenie wówczas, gdy – tak jak w rozpatrywanej sprawie - organ nałożył na stronę administracyjną karę pieniężną. Ustawodawca przyjął w przepisach k.p.a. zasadę oficjalności doręczeń (art. 39 k.p.a. w myśl którego "organ administracji publicznej doręcza pisma"). Niezgodne z przepisami k.p.a. doręczenie decyzji należy uznać za naruszenie zasady oficjalności mogące spowodować pozbawienie strony możliwości obrony swych praw. Ma to istotne znaczenie, zwłaszcza w sytuacji, gdy na tej podstawie chodzi o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności z zakresu postępowania administracyjnego ze względu na nieprawidłowe doręczenie pisma. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, bowiem strona wnosi o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] argumentując, że organ dokonał wadliwego doręczenia tejże decyzji.

Zdaniem Sądu, zarzuty strony skarżącej dotyczące wadliwości doręczenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. należy podzielić, gdyż doręczenie decyzji organu pierwszej instancji ustanowionemu przez skarżącą spółkę pełnomocnikowi jedynie "do wiadomości" - jak uczyniono to w niniejszej sprawie - stanowi naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się bezpośrednio pełnomocnikowi. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. należy przy tym interpretować ścieśniająco ponieważ jest to wyjątek od zasady doręczania pism stronie osobiście lub osobie upoważnionej do odbioru w przypadku osób prawnych. Argumentacja SKO odwołująca się do profesjonalizmu pełnomocnika będącego adwokatem nie może odnieść pożądanego przez organ skutku ponieważ nie ma znaczenia na gruncie rozpatrywanej sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy posłużenie się przez stronę profesjonalnym pełnomocnikiem nie sanuje wadliwości dokonanego przez organ pierwszej instancji doręczenia. Zaakcentowania w tym miejscu wymaga, że organ nie może przerzucać na stronę negatywnych skutków swojego niezgodnego z procedurą administracyjną działania. Należy również podkreślić, że doręczenie pisma samej stronie, gdy ustanowiła ona pełnomocnika nie jest skuteczne i nie powoduje rozpoczęcia biegu terminów do wniesienia odwołania. W tym kontekście należy uznać, że termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [..] kwietnia 2007 r. nie rozpoczął biegu a zatem wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia było przedwczesne. Ponownie rozpoznając sprawę organ, w wykonaniu dyspozycji art. 40 § 2 k.p.a. winien doręczyć odpis przedmiotowej decyzji pełnomocnikowi skarżącej, dla którego z chwilą doręczenia otworzy się termin do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu stwierdzone uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało konieczność uchylenia przedmiotowego postanowienia (o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Na tej samej podstawie prawnej należało, zdaniem Sądu, uchylić również postanowienie SKO z dnia [...] września 2007 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] kwietnia 2007 r.

Wadliwość powyższego postanowienia wynika z faktu, iż byt prawny jednego z tych postanowień zależy od bytu drugiego. Nie można bowiem procedować w przedmiocie "przywrócenia terminu do wniesienia odwołania" skoro termin ten jeszcze nie rozpoczął biegu. W tym stanie rzeczy, uwzględniając okoliczności rozpatrywanego przypadku należy uznać, że omawiane postanowienie zostało wydane przedwcześnie. Zdaniem Sądu, stwierdzone uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy co czyni zasadnym uchylenie postanowienia SKO z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy, wobec motywów wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r. wydanego w sprawie II OSK 50/05, LEX nr 220815, konieczne jest także uwypuklenie, iż wniesione skargi połączone zostały do rozpoznania w jednym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie ma zatem podstaw do zawieszenia postępowania sądowego w sprawie skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a - do czasu zakończenia postępowania w sprawie skargi w przedmiocie postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z powyższego, w niniejszej sprawie mamy do czynienia z inną sytuacją niż w sprawie zakończonej ww. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r., w której Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że procesowo poprawne byłoby zawieszenie postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ze skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego (w którym zapadł już nieprawomocny wyrok) w przedmiocie skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

Mając na względzie powyższe, Sąd obydwie skargi uwzględnił i uchylił zaskarżone postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zastosować się do oceny prawnej i wskazań zawartych w niniejszym wyroku.