Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 596/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 122 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 108 par. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Protokolant Sekretarz sądowy Marta Sankiewcz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi S. M. i A. M. na decyzję Wojewody z dnia 20 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości 1. oddala skargę, 2. oddala wniosek Skarbu Państwa – A w W. o zwrot kosztów postępowania .


UZASADNIENIE

Starosta, po rozpatrzeniu wniosku B w sprawie niezwłocznego zajęcia nieruchomości, udzielił B zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] o powierzchni 2,40 ha położonej w obrębie K. gmina K. k.m. 2, dla której Sąd Rejonowy Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...] stanowiącej własność na prawach wspólności ustawowej A. i S. M., dla której Starosta decyzją nr [...] z dnia 17 maja 2007 r. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości rurociągu paliwowego [...] oraz innych podziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tego rurociągu. Wydanej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 122 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 261 poz. 2603 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 15 września 2005 r. dla nieruchomości nr [...] o powierzchni 2,40 ha położonej w obrębie K. gmina K. k.m. [...], dla której Sąd Rejonowy Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...] Wojewoda wydał decyzję nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającego na rozbudowie paliwowego systemu zaopatrzenia w zakresie objętym pakietem inwestycyjnym [...] - zadanie nr [...] [...] - rurociąg paliwowy [...], na terenie gminy K. i gminy G. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzją z dnia 17 maja 2007 r.nr [...] Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z w/w nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości rurociągu paliwowego [...] oraz innych podziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tego rurociągu. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. i S. M, Wojewoda decyzją z dnia 10 lipca 2007 r. nr [...], orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty z dnia 17 maja 2007 r.nr [...]. A. i S. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na tą decyzję. W związku z powyższym, Wojewoda postanowieniem z dnia 12 września 2007 r. nr [...] wstrzymał z urzędu na podstawie art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami wykonanie wydanej decyzji. Wnioskiem z dnia 17 września 2007 r. B wystąpił do Starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 122 ust. 1 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, iż starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej może (w przypadkach gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony - art. 108 k.p.a.) udzielić podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, dla którego ograniczono sposób korzystania z nieruchomości. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2003 r. sygn. akt IV SA 3302/2001 (Lex Polonica nr 365624), organ I instancji wskazał, iż z zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, wydanego w oparciu o art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.). Organ stwierdził, iż zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wydaje się po wydaniu decyzji pierwszej instancji o wywłaszczeniu nieruchomości, aby umożliwić realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona, a jej skutek jest podobny, jak w przypadku nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 k.p.a. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nie rodzi takich praw jak wywłaszczenie z art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, daje jednak prawną możliwość niezwłocznego zajęcia nieruchomości, a więc i dysponowania nią na ten sam cel publiczny, na który dokonano wywłaszczenia. Organ stwierdził, iż ustawodawca w przepisie art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami chciał zapobiec sytuacjom określonym wart. 108 § 1 k.p.a., w których nie będzie możliwe natychmiastowe wykonanie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, na skutek składanych przez stronę środków zaskarżenia, a wniesienie do Sądu Administracyjnego skargi na decyzję o wywłaszczeniu nieruchomości, zgodnie z art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, obliguje organ do wstrzymania z urzędu wykonania takiej decyzji. Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie budowa rurociągu paliwowego wraz z obiektami i urządzeniami niezbędnymi do korzystania z tego rurociągu, który docelowo zasilać ma p. w. w G., stanowiący morską bazę [...] w rejonie M. B., ujęta została w Programie Inwestycji [...] w [...] [...] jako zadanie nr [...] [...] Modernizacja systemu zaopatrzenia w paliwo. Jej realizacja wynika z zobowiązań jakie Państwo Polskie zaciągnęło z chwilą przystąpienia do organizacji T. P., niewykonanie powyższego zadania spowodowałoby narażenie gospodarstwa narodowego na ciężkie straty a zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego.

S. M. oraz A. M. w odwołaniu od powyższej decyzji wnieśli o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie bądź przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia oraz wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji. W odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wniosków dowodowych złożonych przez stronę, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zarzut naruszenie art. 107 ust. 1 i ust. 3 k.p.a., albowiem uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich niezbędnych elementów, w tym w szczególności nie wskazuje faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz nie wyjaśnia podstawy prawnej i faktycznej skarżonej decyzji oraz zarzut naruszenie art. 122 ust. 1 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wydanie decyzji, pomimo że nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, w tym w szczególności nie zostało przez wnioskodawcę wykazane istnienie zwłoki uniemożliwiającej realizację celu publicznego. Nadto w odwołaniu zakwestionowano istnienie decyzji wywłaszczeniowej w związku z wstrzymaniem jej wykonania na podstawie art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda decyzją z dnia 20 maja 2008 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wydanie w trybie art. 122 ust. 1 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, było dopuszczalne mimo wstrzymania wykonania w trybie art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji Wojewody z dnia 10 lipca 2007 r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty z dnia 17 maja 2007 r. orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Organ stwierdził, iż unormowanie art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadzone zostało celowo z uwagi na możliwość składania przez stronę środków zaskarżania, oczywistą intencją ustawodawcy było doprowadzenie do szybkiego zajęcia nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który została wywłaszczona. Organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. starosta - wykonując zadanie z zakresu administracji rządowej, może w drodze decyzji udzielić osobie, która będzie realizowała cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o jej wywłaszczeniu, jeżeli zwłoka w zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego. Decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być nadany zgodnie z art. 122 ust. 1 zd. 2 rygor natychmiastowej wykonalności. Powyższy przepis ma zastosowanie w przypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 122 ust. 3).Organ odwoławczy stwierdził, że wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dopuszczalne jest wyłącznie wówczas, kiedy spełniona zostanie jedna z trzech przesłanek przewidzianych w art. 108 k.p.a. - a więc gdy zajęcie będzie niezbędne ze względu na ochronę życia lub zdrowia ludzkiego, dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami albo ze względu na inny ważny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Jednocześnie musi zostać spełniona przesłanka, wynikająca z art. 122 ust. 1, a zatem zwłoka musi uniemożliwiać realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie przyspieszenie zajęcia nieruchomości przyczyni się do zmniejszenia opóźnień w budowie rurociągu paliwowego wraz z obiektami i urządzeniami niezbędnymi do korzystania z tego rurociągu, ujętego w Programie Inwestycji [...] w D. B. jako zadanie nr [...] [...]. Ponadto modernizacja systemu zaopatrzenia w paliwo i jej realizacja wynika z zobowiązań jakie Państwo Polskie zaciągnęło z chwilą przystąpienia do organizacji T. P., a niewykonanie tego zadania spowodowałoby narażenie gospodarstwa narodowego na ciężkie straty. W sprawie będącej przedmiotem postępowania organu I instancji zaistniały więc przesłanki umożliwiające wydanie decyzji w trybie art. 122 ust. 1 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego przez pominięcie zgłaszanych przez stronę wniosków dowodowych, wskazując, iż zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu podlega uwzględnieniu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zgłoszone przez stronę wnioski dowodowe dotyczyły okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu prowadzonym przed organem I instancji, co pozwoliło Staroście na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia.

S. M. i A. M. wnieśli w skardze o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji podnosząc zarzut naruszenia art. 122 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez utrzymanie w mocy skarżonej decyzji, pomimo braku spełnienia przesłanek od udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości stanowiącej własność skarżących i braku poczynienia ustaleń w tym zakresie. Nadto skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 75 § 1 w związku z art. 140 k.p.a. i art. 136 k.p.a. oraz błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, iż rozstrzygnięcie organu I instancji zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego, podczas gdy organ I instancji nie przeprowadził w sprawie jakiegokolwiek postępowania dowodnego, opierając się jedynie na twierdzeniach wnioskodawcy nie popartych jakimikolwiek dowodami oraz zaniechanie przeprowadzenia przez organ II instancji dodatkowego postępowania dowodowego, pomimo wątpliwości co do istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. W uzasadnieniu skarżący stwierdzili, iż art. 122 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter szczególny i jako wyjątek od zasady, winien być interpretowany ściśle. Zarzucili oni, iż argumentacja organu II instancji jest błędna, charakteryzuje się ona dowolną interpretacją przesłanek zawartych w art. 122 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wysokim poziomem uznaniowości. Skarżący wskazali, iż zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przesłanką wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wykazanie, że zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiać będzie realizację celu publicznego. Skarżący zarzucili, iż teza, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, miało przyczynić się do zmniejszenia opóźnień w budowie rurociągu paliwowego jest nieuzasadniona, organ nie ustalił bowiem przyczyn opóźnienia oraz tego, czy istnienie opóźnienia faktycznie uniemożliwia realizację przedmiotowego celu publicznego. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż termin do realizacji przedmiotowej inwestycji celu publicznego był zakreślony na koniec 2006 r. i upłynął na długo przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Obecnie zajęcie w trybie pilnym przedmiotowej nieruchomości nie ma już znaczenia dla jego realizacji, zwłaszcza, że realizacja przedmiotowej inwestycji celu publicznego nigdy nie została rozpoczęta i w chwili obecnej nie jest realizowana na żadnym jej odcinku. Skarżący podkreślili, nieruchomość stanowiąca własność skarżących nie jest i nigdy nie była niezbędna do rozpoczęcia realizacji inwestycji, a inwestor mógł bez przeszkód realizować inwestycję na działkach posiadających uregulowany status prawny. Zdaniem skarżących znaczące opóźnienie w realizacji przedmiotowej inwestycji celu publicznego spowodowały inne okoliczności, których ustalenia organy obu instancji bezpodstawnie zaniechały. Skarżący podnieśli, iż uzasadnieniem udzielenia pozwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nie może być również okoliczność, że modernizacja i realizacja systemu zaopatrzenia w paliwo, wynika ze zobowiązań jakie Państwo Polskie zaciągnęło z chwilą przystąpienie do organizacji T. P. Tak ogólnie określone zobowiązania, bez wykazania jakiegokolwiek bezpośredniego związku tych zobowiązań z przedmiotowym celem publicznym oraz koniecznością udzielenia pozwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, bez wyjaśnienia wpływu przedmiotowej inwestycji na owe zobowiązania i konsekwencji związanych z brakiem realizacji tych zobowiązań – nie mogą stanowić podstaw do udzielenia zezwolenia objętego skarżoną decyzją. Skarżący wskazali, iż brak uregulowania kwestii wywłaszczeniowych na przedmiotowej nieruchomości nie może być uznany za przyczynę opóźnienia w realizacji całej inwestycji celu publicznego. Skarżący zarzucili, iż w sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności niezbędne do jej prawidłowego rozstrzygnięcia, a organy obu instancji pominęły wszystkie zgłoszone przez skarżących w toku całego postępowania wnioski dowodowe o istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy znaczeniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 122 ust. 1 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Przepis ten w ust. 1 stanowi, iż w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może w drodze decyzji, udzielić podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Decyzji tej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z ust. 3 art. 122 ustawy, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadkach ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 124 i 124 a. W myśl art. 108 k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

Wydanie decyzji przewidzianej w art. 112 ust. 1 i 3 ustawy może nastąpić w przypadku wydania na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Unormowanie przewidziane w art. 124 ust. 1 ustawy jest szczególnym rodzajem wywłaszczenia polegającym na ograniczeniu prawa własności (art. 112 ust. 2 ustawy). W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, iż ograniczenia właściciela nieruchomości odpowiadają w taki przypadku w istocie służebności gruntowej. W sytuacji realizacji obiektu budowlanego wymagającego pozwolenia na budowę wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, nie daje podstaw do rozpoczęcia robót inwestycyjnych, umożliwia natomiast wykazanie się przez inwestora tytułem prawnym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 118 ze zm.). (vide: wyroki NSA z dnia 27 czerwca 2003 r. w sprawie sygn. akt IV SA 4183/2001 Lex Polonica Nr 365625 i sprawie z dnia 27 czerwca 2003 r. IV SA 3302/2001 Lex Polonica Nr 365624). Udzielenie zezwolenia na zajęcie nieruchomości przed dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, jest odstępstwem od zasady, iż prawo dysponowania nieruchomością może powstać dopiero po przejściu prawa własności nieruchomości na rzecz S. P. lub uzyskania tytułu do dysponowania nieruchomością w granicach ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Celem takiego uregulowania jest umożliwienie szybkiej realizacji celu publicznego na jaki dokonano wywłaszczenia w przypadku zaskarżenia decyzji wywłaszczeniowej – wniesienia odwołania wstrzymującego wykonanie decyzji lub wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 9 ustawy, w przypadku zaskarżenia decyzji organu II instancji do sądu administracyjnego.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż wstrzymanie wykonania decyzji wywłaszczeniowej na podstawie art. 9 ustawy nie eliminuje jej z obrotu i nie uzasadnia odmowy wydania decyzji na podstawie art. 122 § 1 ustawy z uwagi na brak decyzji wywłaszczeniowej. Celem unormowania przewidzianego w art. 122 § 1 ustawy jest zapewnienie możliwości dysponowania nieruchomością przez podmiot, na rzecz którego dokonano wywłaszczenia bądź ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości właśnie w takich przypadkach, w których decyzja wywłaszczeniowa nie podlega wykonaniu. Odmienna interpretacja podważałaby zatem celowość unormowania art. 122 § 1 ustawy.

Z art. 122 ust. 1 i 3 ustawy w związku z art. 108 § 1 k.p.a. wynika, iż wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może nastąpić, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, a zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego.

W ocenie Sądu, okoliczności niniejszej sprawy wskazują, iż wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości było uzasadnione.

W niniejszej sprawie wydanie przewidzianej w art. 124 ustawy decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło w związku z realizacją inwestycji celu publicznego polegającej na rozbudowie paliwowego systemu zaopatrzenia w zakresie objętym pakietem inwestycyjnym [...] - zadanie nr [...] [...] - rurociąg paliwowy [...], na terenie gminy K. i gminy G., ujętego w Programie Inwestycji [...] w D. B. jako zadanie nr [...] [...]. Pakiet [...] zatwierdzony w 1999 r. realizowany jest w ramach [...], którego celem jest stworzenie w państwach członkowskich infrastruktury wojskowej o parametrach zgodnych ze standardami [...]. Pakiet [...], zapewniający infrastrukturę dla sił reagowania [...], zawiera 99 projektów dla Polski i dotyczy on m.in. modernizacji 2 portów morskich w G. i Ś. (koszt realizacji tych inwestycji wynosi 113 mln. euro). Realizacja inwestycji odbywa się ze środków [...] oraz środków narodowych, przy czym większa cześć kosztów wydatkowana jest ze środków S. Zgodnie z Harmonogramem realizacji zadań pakietu [...] [...] [...], rurociąg paliwowy B. M.w G. miał być zrealizowany w okresie od stycznia do września 2006 r. Ze złożonego przez wnioskodawcę w toku postępowania administracyjnego dowodu - pisma A i Unii Europejskiej z dnia 20 września 2007 r. wynika, iż Komitet do Spraw Infrastruktury uznał za niedopuszczalne opóźnienia w realizacji projektu [...] [...] [...] dotyczącego inwestycji w P. W. w zakresie budowy rurociągu paliwowego, i wskazał, iż dalsze opóźnienia mogą wpłynąć na wstrzymanie inwestycji i skierowanie środków finansowych na realizację innych pakietów inwestycyjnych (dowód: pismo z dnia 20 września 2007 r. akta administracyjne organu I instancji)

W ocenie Sądu, charakter przedmiotowej inwestycji celu publicznego wskazuje, iż wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest uzasadnione, bowiem zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a. jest to niezbędne ze względu na interes społeczny.

W doktrynie przyjmuje się, iż zawarte w art. 108 § 1 k.p.a. pojęcie interesu społecznego, które to pojęcie w okresie powojennym zastępowało w szeregu aktów prawnych pojęcie interesu publicznego, obejmuje m. in. przypadki naruszenia interesu państwa. Niewątpliwie konieczność realizacji inwestycji niezbędnych z punktu widzenia zabezpieczenia obronności państwa, czy też służących zapewnieniu lepszego potencjału obronnego państwa, stanowi interes społeczny w rozumieniu art. 108 k.p.a., a charakter tego interesu świadczy o jego znacznej wadze. Nadto o istnieniu interesu państwowego w niniejszej sprawie, świadczy konieczność wywiązania się przez państwo Polskie z przyjętych, związku z przystąpieniem do O. T. P., zobowiązań międzynarodowych o znacznej wadze, dotyczących sprawności systemu obronnego państw członkowskich. Zaznaczyć przy tym należy, iż w istocie art. 108 § 1 k.p.a., w przeciwieństwie do interesu strony, nie wprowadza wymogu istnienia interesu społecznego o wyjątkowej wadze, ograniczając się do wystąpienia i konieczności zabezpieczenia tego interesu, bez oceny jego istotności. W niniejszej sprawie, wydanie decyzji jest niezbędne ze względu na interes społeczny – publiczny, a interes ten, ocenić należy dodatkowo jako istotny. Przykładowo - istnienie interesu społecznego w rozumieniu art. 108 § 1 k.p.a. przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w przypadku realizacji budowy ulicy (w wyroku z dnia 21 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 1425/97 Lex 47860) oraz w przypadku usunięcia z terytorium Polski odpadów azbestowych (w wyroku z dnia 9 marca 2007 r. sygn. akt IV SA /Wa 1872/06 Lex Polonica 1240460).

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż przedłożone przez wnioskodawcę pismo A i Unii Europejskiej z dnia 20 września 2007 r. potwierdza, iż opóźnienia w zakresie budowy rurociągu paliwowego w P. W., mogą wpłynąć na wstrzymanie inwestycji i wycofanie środków S. Brak zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, koniecznego do realizacji inwestycji, może zatem narazić gospodarstwo narodowe na znaczne straty, co stanowi jedną z przesłanek wymienionych w art. 108 § 1 k.p.a.

Podkreślić należy, iż decyzja z art. 122 ust. 1 ustawy wydawana jest odnośnie konkretnej nieruchomości i organ ma obowiązek zbadać istnienie przesłanek tego przepisu odnośnie tej nieruchomości. W niniejszej sprawie zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwia realizację na nieruchomości celu publicznego, jakim jest budowa rurociągu paliwowego. Inwestor, nie dysponując tytułem prawnym do nieruchomości nie może bowiem wystąpić o wydanie pozwolenia na budowę ani rozpocząć realizacji inwestycji. Wskazać należy, iż inwestycja ta winna być zrealizowana w określonym terminie. Argumentacja skarżących, iż wobec upływu tego terminu brak jest podstaw do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nie zasługuje na uwzględnienie. Jeżeli z istoty celu wynika, że określona inwestycja wymaga niezwłoczności i określony jest konkretny termin jej wykonania, to w przypadku jego niezachowania, winna być ona zrealizowana w najszybszym możliwym terminie.

W ocenie Sądu, wobec charakteru unormowania art. 122 ust. 1 ustawy, organ administracji nie miał w niniejszej sprawie obowiązku badania przyczyn opóźnienia w budowie rurociągu. Obowiązkiem organu było jedynie ustalenie pozytywnej przesłanki tego przepisu, jaką jest fakt, iż zwłoka w zajęciu nieruchomości skarżących uniemożliwi realizację na niej celu publicznego. Okoliczności związane z innymi przyczynami braku realizacji celu publicznego nie mają znaczenia dla rozpatrzenia sprawy. Dla zaistnienia dyspozycji art. 122 § 1 ustawy wystarczającym jest, iż zwłoka w zajęciu nieruchomości stanowić będzie jedną z przyczyn uniemożliwiających realizację celu publicznego. Taka interpretacja jest zgodna z treścią tego przepisu i uzasadniona celowościowo. Realizacja celu publicznego może wiązać się z szeregiem przeszkód, kolejno usuwanych przez inwestora. Brak jest podstaw do stwierdzenia by organ administracji w toku postępowania z art. 122 § 1 ustawy był zobligowany do badania innych okoliczności mających wpływ na możliwość realizacji celu publicznego i od ich istnienia uzależniał wydanie decyzji.

Wskazać należy, iż inwestor nie posiada możliwości rozpoczęcia inwestycji przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, a w toku postępowania o jego wydanie, zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, musi wykazać się tytułem prawnym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak takiego tytułu odnośnie nieruchomości skarżących niewątpliwie uniemożliwia realizację inwestycji na tej nieruchomości.

Zarzuty skarżących dotyczące naruszenia art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie są zatem uzasadnione.

Za bezzasadne Sąd uznał także zarzuty naruszenia przepisów procesowych, dotyczących przeprowadzania postępowania dowodowego. Z art. 75 § 1 i 78 § 1 k.p.a. wynika, iż jako dowód należy dopuścić wszystko co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, a żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skarżący złożyli w toku postępowania wnioski o dopuszczenie dowodów z przesłuchania 19 świadków, na okoliczność, że na żadnej z nieruchomości nie zostały jeszcze podjęte czynności związane z realizacją inwestycji, a co do niektórych nieruchomości nie zostały wydane decyzje wywłaszczeniowe. Sąd dokonał oceny, iż okoliczności związane z innymi możliwymi przyczynami braku realizacji celu publicznego nie mają znaczenia dla rozpatrzenia niniejszej sprawy. Dodatkowo wskazać należy, iż co do zasady, zgodnie z art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego, pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego i aby je uzyskać, inwestor zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, musi przedstawić tytuł prawny do dysponowania szeregiem nieruchomości. Bez spełnienia tego warunku podjęcie realizacji inwestycji nie jest możliwe. Nadto, ewentualna cząstkowa realizacja takiej inwestycji, bez gwarancji zapewnienia ciągłości przebiegu rurociągu (w przypadku odmowy ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości, na których planowana jest realizacja inwestycji) byłaby nieuzasadniona również z punktu widzenia ekonomicznego. Mogłaby bowiem narazić inwestora na straty związane z brakiem możliwości dokończenia inwestycji i zapewnienia jej ciągłości. Podnoszony przez skarżących fakt braku realizacji inwestycji i uregulowania stanu prawnego odnośnie części nieruchomości nie był zatem okolicznością istotną dla rozpatrzenia sprawy. Wnioski dowodowe skarżących na poparcie tych okoliczności słusznie zatem nie zostały przez organ uwzględnione.

Na marginesie wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 30 stycznia 2008 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 635/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Wojewody z dnia 10 lipca 2007r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a od wyroku tego wniesiona została skarga kasacyjna. Okoliczność ta nie uzasadniała zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Wynik postępowania kasacyjnego nie ma znaczenia dla rozpatrzenia niniejszej sprawy, bowiem sąd dokonuje oceny prawidłowości wydanej decyzji na dzień orzekania przez organ administracji. Ewentualne uchylenie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w toku postępowania kasacyjnego stanowić natomiast może podstawę wznowieniową przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako bezzasadną.