Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 311/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 5 pkt 3, art. 20, art. 23, art. 24
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

II SA/Go 311/14

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Burmistrz Miasta, powołując się na przepisy art. 10 ust. 5 pkt 3, art. 20, art. 23, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456), odmówił M.B. przyznania świadczenia rodzinnego w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Organ wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. M.B. zwróciła się o przyznanie jej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wypoczynkowego na okres zasiłkowy 2013/2014.

W oparciu o przedłożone dokumenty organ ustalił, iż w okresie od dnia [...] maja 2010 r. do dnia [...] kwietnia 2012 r. wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą – Studio M, dnia [...] maja 2012 r. podjęła zatrudnienie na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w wymiarze czasu pracy ½ etatu, w tym samym zakładzie pracy, jako pracownik, po okresie 6 miesięcy zatrudnienia pracodawca udzielił stronie urlopu wychowawczego od dnia [...] listopada 2012 r. do dnia [...] marca 2014 r. na wychowywanie syna M.B. ur. [...] kwietnia 2011 r. W okresie korzystania z urlopu wychowawczego strona podjęła zatrudnienie u tego samego pracodawcy na ½ etatu – umowa zawarta od dnia [...] listopada 2012 r. do dnia [...] marca 2014 r. i nadal kontynuuje zatrudnienie.

W konsekwencji organ ustalając prawo do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2013/2014 przyznał wnioskodawczyni zasiłek rodzinny na okres od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia [...] października 2014 r. i jednocześnie stwierdził podstawy dla odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Podkreślił, iż w okresie zasiłkowym 2012/2013 strona miała przyznany zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W dniu 6 lutego 2013 r. poinformowała organ, iż z dniem [...] listopada 2012 r. podjęła zatrudnienie. Z zeznań strony i jej pracodawcy złożonych odpowiednio dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz dnia [...] sierpnia 2013 r. wynika, iż wnioskodawczyni przychodzi do pracy na 4 godziny, w zależności od umówionych klientek. Dziecko w tym czasie przebywa w żłobku, a czasem strona zabiera je ze sobą do pracy. Fakt przebywania dziecka w żłobku potwierdziła również właściwa placówka opiekuńczo – wychowawcza. Jednocześnie placówka wskazała, że średni czas przebywania dziecka w żłobku wynosi ok. 7,5 h.

Okoliczność podjęcia zatrudnienia w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - zdaniem organu - uniemożliwia w tym przypadku sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, co stanowi o spełnieniu przesłanki wskazanej w art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzasadniającej odmowę przyznania tego świadczenia.

Organ podkreślił, iż jest oczywistym, że wykonując stałą pracę, strona traci osobisty kontakt z dzieckiem i nie może w tym czasie sprawować osobistej opieki nad dzieckiem. Tymczasem z założenia urlop wychowawczy powinien być wykorzystywany do zajęcia się dzieckiem, sprawowania nad nim opieki i nie może być wzięty w celu wykonywania innej pracy zarobkowej.

Wnosząc odwołanie od wyżej wskazanej decyzji M.B. domagała się jej zmiany poprzez przyznanie jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu odwołania podkreśliła, że wykonywanie przez nią pracy w wymiarze ½ etatu nie wyklucza sprawowania opieki nad dzieckiem. Wykonywana przez nią praca, w ramach której nie ma ona sztywnych godzin pracy, a praca uzależniona jest od indywidualnych potrzeb klientek. Tym samym mimo wykonywania pracy zarobkowej, w dalszym ciągu może sprowować opiekę nad dzieckiem, zapewnić mu utrzymanie, warunki rozwoju i wychowania. Wskazała również, że w zakładzie fryzjerskim, w którym pracuje, zapewnione ma miejsce do zabawy dla synka, który niekiedy przebywa wraz z nią w zakładzie. Podkreśliła, iż także Kodeks pracy w art. 1862 § 1 dopuszcza możliwość podjęcia zatrudnienia w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta.

Organ odwoławczy uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja organu pierwszej instancji nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Wskazał mianowicie , iż strona w dniu 27 września 2013 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko – M.B.. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] organ przyznał stronie tylko zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat M.B. w wysokości 77,00 zł miesięcznie od dnia [...] listopada 2013r. do dnia [...] października 2014 r.

W dalszej kolejności organ wskazał, iż zgodnie z art. 8 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu: opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Natomiast na podstawie art. 10 ust. 1 - 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1) 24 miesięcy kalendarzowych; 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatek przysługuje w wysokości 400 zł ( ust. 2). Jednakże (ust. 5 cyt. artykułu) stanowi, iż dodatek nie przysługuje osobie, o której mowa w ust. 1, jeżeli: 2) bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy; 3) podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, która uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; 4) dziecko zostało umieszczone w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, oraz w innych przypadkach zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem; 5) w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego.

Organ podkreślił, iż istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy na gruncie obowiązujących przepisów prawa stronie przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, w bezspornie ustalonym stanie faktycznym, w związku z treścią wskazanego wyżej art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy, a dokładnie interpretacji użytego w tym przepisie sformułowania "uniemożliwia sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem".

Kolegium powołało się na wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny pogląd, iż podjęcie zatrudnienia w okresie korzystania przez pracownika z urlopu wychowawczego jest dopuszczalne wyjątkowo wtedy, gdy nie doprowadzi do wyłączenia możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Ocena co do możliwości sprawowania przez pracownika osobistej opieki nad dzieckiem musi odnosić się do czasu podjętej pracy, a nie do całego okresu urlopu wychowawczego ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 25 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2066/10). Organ II instancji wskazał na przeprowadzoną w tym orzeczeniu wykładnię przepisów ustawy wyjaśniając, iż przepis art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych , konkretyzując materialne ( pozytywne ) warunki nabycia prawa do przedmiotowego dodatku stanowi, że przysługuje on w okresie korzystania z urlopu wychowawczego matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego. Natomiast powołany wyżej art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy formułuje przesłankę negatywną, której zaistnienie pozbawia wyżej wymienione osoby uprawnienia do nabycia, czy dalszego pobierania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Relacja pomiędzy tymi przepisami, jako przepisem podstawowym (centralnym), a przepisem ustanawiającym wyjątek, czy modyfikującym normę ogólną - implikuje sposób ich interpretacji. Podkreślono, iż art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych został zmieniony i do 1 stycznia 2009 r. okoliczność podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia (pracy zarobkowej) przez osobę pozostającą na urlopie wychowawczym w ogóle wyłączała możliwość otrzymywania dodatku do zasiłku rodzinnego. Dokonana zatem zmiana przepisu spowodowała zawężenie przesłanki negatywnej poprzez wprowadzenie ograniczenia polegającego na tym, że podjęta praca "uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem". Ten zabieg ustawodawczy wymaga, aby każdorazowo poddawać ocenie konkretny przypadek podjęcia zatrudnienia przez osobę korzystającą z urlopu wychowawczego. Tym samym zamiarem ustawodawcy przy nowelizacji omawianego przepisu była ochrona osób podejmujących zatrudnienie w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, pod warunkiem, że wykonywana praca nie zniweczy celu urlopu, jakim jest sprawowanie bezpośredniej, osobistej opieki nad dzieckiem. Dokonując właściwej wykładni przepisu art. 10 ust. 1 i 5 pkt 3 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych NSA wskazał również na art. 1862 § 2 k.p., zgodnie z którym w sytuacji trwałego zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem pracodawca ma uprawnienie do odwołania pracownika z urlopu wychowawczego oraz art. 1862 § 1 k.p., stanowiącego, iż w czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Z kolei dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje uprawnionemu, jeżeli podjęcie pracy zarobkowej czy zatrudnienia nie uniemożliwi sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Z obu unormowań wynika, że nadrzędnym celem urlopu wychowawczego jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem przez pracownika. W konsekwencji należy przyjąć, że podjęcie zatrudnienia w okresie korzystania przez pracownika z urlopu wychowawczego jest dopuszczalne wyjątkowo wtedy, gdy nie doprowadzi do wyłączenia możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Przenosząc wskazane rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, Kolegium wskazało, iż w jego ocenie podjęcie przez stronę zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w wymiarze ½ etatu oraz fakt przebywania dziecka strony w żłobku średnio powyżej 7 godzin (pismo dyrektora Żłobka Miejskiego z dnia [...].12.2013r. nr [...] - w aktach sprawy) przesądzają o tym, iż spełniona jest przesłanka wskazana w art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych - praca wykonywana przez stronę uniemożliwiająca sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Organ wskazał, że powyższe stanowi przyczynę dla której nie dał wiary oświadczeniu strony i pracodawcy strony, że dziecko przebywa również, w zakładzie fryzjerskim podczas wykonywania pracy przez stronę.

Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. M.B. zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 136 k.p.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego i dokonanie oceny sprawy w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, a także nieuzupełnienie postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie. Ponadto zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 1862 § 1 k.p., poprzez błędną wykładnię i odmowę zastosowania.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasadzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Podkreśliła, iż nie zgadza się z oceną organu wyrażoną w zaskarżonej decyzji, a ponadto jej zdaniem narusza ona przepisy prawa. Organ uwzględnił zaświadczenie wydane przez dyrektora Żłobka Miejskiego, nie dając wiary jej oświadczeniu oraz oświadczeniu jej pracodawcy, że dziecko niekiedy przebywa w salonie fryzjerskim wraz z matką. Ponadto wskazała, że przepisy prawa nie zabraniają korzystania z żłobka w okresie urlopu wychowawczego. Podniosła również, że organ nie wyjaśnił okoliczności w jaki sposób liczony jest średni czas pobytu dziecka w żłobku.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2012 r., Nr 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji uchybień, które obligują Sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji dotyczącą odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem – synem M.B. – w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, z uwagi na podjęcie przez M.B. w czasie przebywania na urlopie wychowawczym pracy na podstawie umowy o pracę, w wymiarze ½ etatu, jako fryzjerka w Studio M. Powyższy fakt, charakter pracy oraz wykonywanie jej poza domem w ocenie organów uniemożliwia skarżącej sprawowanie w tym czasie osobistej opieki nad dzieckiem.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji (jak i decyzji ją poprzedzającej ) stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm.), określające warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania.

Urlop wychowawczy jest instytucją prawa pracy. Zgodnie z art. 186 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( Dz. U z 1998 nr 21 poz. 94 ze zm . określanego dalej jako k.p.) pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Celem urlopu wychowawczego jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji trudności z połączeniem obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi ( por. E. Maniewska, Komentarz do art. 186 , art. 186 (1), art. 186 (2), art. 186 (3), art. 186 (4), art. 186 (5), art. 186 (6), art. 186 (7), art. 186 (8) Kodeksu pracy (w:) Kodeks pracy. Tom I. Komentarz. Ustawy towarzyszące z orzecznictwem. Europejskie prawo pracy z orzecznictwem, Lex 2014, tez. 2.1 ).

Na podstawie ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2003 r. nr 213 poz. 2081 ze zm.) wprowadzono art. 1862 § 1 k.p., zgodnie z którym w czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

W okresie korzystania z urlopu wychowawczego, pracownik może, przy spełnieniu określonych ustawą warunków, korzystać ze świadczenia rodzinnego w postaci "dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego". Świadczenia te stanowią formę wsparcia jakiego państwo udziela rodzinom, aby umożliwić realizację podstawowych ich funkcji: opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, w okresach wymienionych w tym przepisie. Dodatek nie przysługuje osobie o której mowa w ust. 1, jeżeli podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, która uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego ( art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych ).

Nie ulega wątpliwości, że obecne brzmienie przepisu, wprowadzone art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy i innych ustaw (Dz. U. Nr 237, poz. 1654) miało na celu aktywizację zawodową osób korzystających z urlopu wychowawczego i sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem. Do dnia wejścia w życie przytoczonej zmiany podjęcie każdego zatrudnienia przez osobę korzystającą z urlopu wychowawczego skutkowało bowiem utratą uprawnienia do przedmiotowego dodatku niezależnie od tego, czy uniemożliwiało sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Oznacza to, iż obecnie obowiązujące przepisy prawa stanowią, iż korzystanie z urlopu wychowawczego nie pozbawia pracownika możliwości podjęcia pracy albo rozpoczęcia innej działalności zarobkowej, jednakże bezwzględnym warunkiem zachowania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego jest, aby podjęty przez osobę rodzaj aktywności zawodowej w dalszym ciągu umożliwiał sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.

W uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. wskazywano, iż Polacy jako główne przyczyny odraczania bądź rezygnacji z rodzicielstwa wskazują:

– obawę kobiet przed utratą pracy, (...),

– obawy przed obniżeniem się materialnego poziomu życia,

– chęć robienia kariery zawodowej przez kobiety,

– trudności z pogodzeniem obowiązków zawodowych i rodzinnych.

Celem ustawy jest złagodzenie niektórych z wymienionych powyżej przyczyn. Dalej w uzasadnieniach projektów rządowego i poselskiego wskazano także, iż kobiety wycofują się z rynku pracy na czas wychowania dzieci. Wśród kobiet, które decydują się na dzieci, szczególnie w wieku 25–29 lat, wyraźnie obserwuje się tendencje do wycofania się z rynku pracy w pierwszych latach życia dziecka i powrót do aktywności zawodowej po wejściu dziecka w wiek przedszkolny. Powrót nie jest łatwy z wielu powodów: dezaktualizacji kwalifikacji zawodowych, utraty kontaktu z rynkiem pracy, obawy pracodawców przed zatrudnianiem kobiet z dziećmi, postrzeganych jako mniej dyspozycyjne. Dlatego też ustawa zawiera rozwiązania zachęcające rodziców, a także ich pracodawców, do powrotu na rynek pracy. Odnosząc się konkretnie do znowelizowanego przepisu art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w uzasadnieniach projektów rządowego i poselskiego wprost wskazywno, iż przepis ten znosi ograniczenie możliwości zarobkowania dla rodzica lub opiekuna faktycznego albo prawnego dziecka otrzymujących dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urlopu wychowawczego. Zapis ten jest jednoznaczny i precyzyjnie obrazuje motywy dokonanych zmian w prawie. Przy czym warto tutaj dodać, iż uchwalona ostatecznie zmiana brzmienia omawianego przepisu została zaproponowana w projekcie rządowym. Projekt poselski szedł jeszcze dalej i w ogóle uchylał art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym samym nawet niesprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego – według postulujących posłów – nie pozbawiałoby uprawnień do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Analiza powyższych zapisów nie pozostawia wątpliwości co do tego jakie były rzeczywiste motywy zarówno postulatorów procesu legislacyjnego, jak i samego ustawodawcy uchwalającego znowelizowaną treść omawianego przepisu. Mówiąc najbardziej lapidarnie motywem tym było stworzenie na tyle korzystnych mechanizmów prawnych i ekonomicznych, które zachęcałyby możliwie najszerszą grupę osób wymienionych w treści analizowanego przepisu do jak najszybszego powrotu na rynek pracy po urodzeniu dziecka, jeszcze w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego.

Dyspozycji art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można odczytywać w oderwaniu od pozostałych zapisów tego artykułu, w szczególności w okolicznościach niniejszej sprawy, podkreślić należy, iż również wprowadzona w pkt 4 tego artykułu zmiana, otworzyła rodzicom sprawującym osobistą opiekę nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, możliwość korzystanie z placówek takich jak żłobek czy przedszkole. Zgodnie ze wskazanym przepisem art. 10 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przedmiotowy dodatek do zasiłku rodzinnego nie przysługuje osobie, o której mowa w ust. 1, jeżeli dziecko zostało umieszczone w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno – wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, oraz w innych przypadkach zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Jedynie zatem umieszczenie dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę nad dzieckiem w okresie dłuższym niż 5 dni w tygodniu uzasadnia odmowę przyznania świadczenia. Natomiast fakt korzystania przez dziecko z opieki dziennej w placówce szkolno – wychowawczej, takiej jak żłobek czy też przedszkole nie mogą stanowić bezpośredniej podstawy do odmowy przyznania tego świadczenia. W takiej sytuacji niezbędnym jest wykazanie, iż uniemożliwia to sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Przy czym podkreślenia wymaga, iż sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem nie oznacza, że kontakt z dzieckiem musi być ciągły, nieprzerwany, że sprawująca taką opiekę osoba nie może zostać zastąpiona w wykonywaniu czynności opiekuńczych przez domowników czy inne osoby przez krótsze okresy. Sprawowania opieki osobiście nie można utożsamiać z dwudziestoczterogodzinnym i nieprzerwanym przebywaniem z dzieckiem, bowiem w przepisie art. 10 ust. 5 pkt 3 czy pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca ewidentnie przewiduje możliwość przerwy w sprawowaniu bezpośredniej i osobistej opieki, nie pozbawiając sprawowanej przez takiego opiekuna opieki szczególnego charakteru wynikającego z przeznaczenia urlopu wychowawczego. W każdym konkretnym przypadku należy dokonać indywidualnej oceny podjęcia zatrudnienia przez osobę korzystającą z urlopu wychowawczego biorąc pod uwagę wszelkie okoliczności związane z pracą, tj. jej charakter, wymiar oraz podstawowy warunek, że praca ta nie zniweczy celu urlopu, jakim jest sprawowanie bezpośredniej, osobistej opieki nad dzieckiem.

Tym samym każdorazowo prowadząc postępowanie w sprawie przyznania dodatku z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w odniesieniu do osoby, która – jak w niniejszej sprawie – w tym czasie podjęła zatrudnienie, organ musi ustalić, czy stosownie do treści art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy, nie zachodzi tu negatywna przesłanka przyznania świadczenia w postaci uniemożliwienia pracownikowi sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, co niweczyłoby cel tego urlopu i stanowiłoby przeszkodę przyznania stronie wskazanego świadczenia.

Jednocześnie organ – stosownie do treści art. 7 k.p.a. – stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony zobowiązany jest podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Ustalenia w tym przedmiocie, w sposób zwięzły i odpowiadający zasadom logiki, organ zobowiązany jest zawrzeć w uzasadnieniu wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, czyniąc w ten sposób zadość nie tylko dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., ale także zasadzie przekonywania stron ( art. 11 k.p.a.) oraz budowania zaufania obywatela do organów państwa ( art. 8 k.p.a. ).

W ocenie tutejszego sądu postępowanie przeprowadzone przez organy orzekające w niniejszej sprawie, nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie, iż podjęcie przez skarżącą zatrudnienia uniemożliwia jej sprawowanie osobistej opieki nad synem – M.B..

Organy ustaliły, iż dnia [...] maja 2012 r. M.B. podjęła zatrudnienie w wymiarze 1/2 etatu ( umowa do dnia [...] listopada 2012 r.). Od dnia [...] listopada 2012 r. strona korzystała z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad synem – M.B.. Jednocześnie z dniem [...] listopada 2012 r. podjęła zatrudnienie na podstawie umowy z tego samego dnia, w wymiarze ½ etatu. Zaś w oparciu o zeznania strony i jej pracodawcy ustalono, iż wnioskodawczyni pracuje w wymiarze 4 godzin dziennie, w zależności od woli klientek, korzystając z usług żłobka miejskiego, w średnim wymiarze ponad 7 godzin dziennie.

Nie można w tym zakresie pominąć jednak okoliczności, iż wystawione przez żłobek zaświadczenie nie zawiera żadnego wyjaśnienia, w jaki sposób określono średni czas pobytu dziecka w placówce, przede wszystkim , czy istotnie nastąpiło zaokrąglanie do pełnych godzin w górę w sytuacji przyprowadzenia dziecka przed pełną godziną i odebraniu po pełnej godzinie jak podnosiła skarżąca w odwołaniu . Nie może ono zatem stanowić podstawy do ustalenia, iż w istocie strona nie sprawuje osobistej opieki nad dzieckiem. Organ odwoławczy - pomimo podniesienia przez stronę uzasadnionych zarzutów niewyjaśnienia tej okoliczności - nie podjął żadnej czynności procesowej do czego uprawnia go przepis art. 136 k.p.a., aby wyjaśnić i rozstrzygnąć budzące się wątpliwości. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż organy administracji nie dostrzegły jeszcze jednej istotnej okoliczności, a mianowicie, iż z zaświadczenia tego jednoznacznie wynika, iż dziecko nie przebywa w żłobku przez wszystkie dni robocze w danym miesiącu.

Zresztą - zdaniem sądu - w kontekście art. 10 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczenia rodzinnych sam fakt korzystania z takiej placówki jak żłobek - jak już wskazano powyżej - nie pozbawia rodzica prawa do pobierania przedmiotowego dodatku. Również fakt świadczenia pracy w wymiarze 4 godzin dziennie, przy ruchomym czasie pracy i w zależności od ilości klientek nie daje jeszcze podstawy do uznania, iż praca ta pozbawia strony możliwości osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem. Charakter pracy skarżącej nie wyklucza bowiem możliwości jednoczesnego przebywania z nią dziecka i opiekowania się nim. Zbytnim uproszczeniem cechuje się ocena dowodów i przeprowadzone wnioskowanie dokonane przez organ odwoławczy , iż skoro dziecko uczęszcza do żłobka , to nie sposób dać wiary oświadczeniu strony oraz świadka, co do przebywania dziecka w zakładzie, w czasie świadczenia przez skarżącą pracy, zwłaszcza w kontekście powyższych wątpliwości co do czasu przebywania dziecka w żłobku oraz okoliczności , iż nie przebywało ono w tej placówce przez wszystkie dni robocze. Organ powołując się na okoliczność wyłączającą przyznanie świadczenia powinien je w sposób niebudzący wykazać , czego jednak nie uczynił, nie zweryfikowawszy, czy w zakładzie pracy istotnie jest kącik zabaw dla dziecka, nie przesłuchawszy również ewentualnych osób korzystających z usług zakładu , czy skarżąca jest widywana z dzieckiem w miejscu pracy. Ponadto należy zauważyć, iż przerwy w świadczeniu osobistej opieki przez M.B. mają charakter cykliczny, a w oparciu o ustalenia organu można przyjąć, iż jedynie krótkotrwale wyłączają matkę od sprawowania tej opieki. A w tym kontekście ustalenia organu w niniejszej sprawie uznać należy za niewystarczające i uchybiające przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Tym samym z tak ustalonego stanu faktycznego organy wyciągnęły zatem zbyt daleko idące wnioski, które nie znalazły oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, ani również w logicznie skonstruowanym wywodzie zawartym w zaskarżonej decyzji. Mając zaś na uwadze, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów, w konsekwencji dopuścił się również naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., czego nie dostrzegł i nie uzupełnił organ odwoławczy, czyniąc zadość dyspozycji art. 15 w zw. z art. 136 k.p.a., tym samym dopuszczając się ponadto naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Stąd sąd - na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a - uchylił zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione wyżej uwagi, co do oceny materiału dowodowego oraz przedstawione zapatrywania dotyczące wykładni art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Jednocześnie - na podstawie art. 152 p.p.s.a. - sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.