Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 495/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15 art. 127 par. 1 i 3 art. 7 art. 77 par. 1 art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 4 art. 19 art. 24 ust. 4 art. 24 ust. 5b
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 35 ust. 4
journal: Dz.U. 1989 nr 25 poz 137
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 kwietnia 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 października 2010 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. L.G. – zwany dalej skarżącym – zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, wskazując na trudną sytuację materialną oraz zły stan zdrowia.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na:

• ubezpieczenia osobiste - za okres od [...] r. do [...] r. i [...] r. w łącznej kwocie [...] zł w tym z tytułu:

-składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł;

-odsetki liczone na dzień [...] r. w kwocie [...] zł; --dodatkowej opłaty w kwocie [...] zł;

• ubezpieczenia społeczne - za okres od [...] r. do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł w tym z tytułu:

-składek w kwocie [...] zł;

-odsetek liczonych na dzień [...] r. w kwocie [...] zł;

-kosztów upomnienia w kwocie [...] zł;

• ubezpieczenie zdrowotne - za okres od [...]r. do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł w tym z tytułu:

-składek w kwocie [...] zł;

-odsetek liczonych na dzień [...]r. w kwocie [...] zł;

• Fundusz Pracy - za okres od [...] r. do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł w tym z tytułu:

-składek w kwocie [...] zł; - -odsetek w kwocie [...]zł.

Wnioskodawca, zgodnie z pouczeniem, złożył wniosek do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że za należności z tytułu składek uznaje się składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia oraz dodatkową opłatę. Mogą być umorzone one jedynie w sytuacji wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1989 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. 2009 nr 205, poz. 1585 ze zm.).W przedmiotowej sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w pakcie 1-6 art. 28 ust. 3 ustawy. Dalej w uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek określone zostały rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykażę, że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności.

Wskazano w uzasadnieniu, że w odniesieniu do skarżącego zachodzi przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 powyższego rozrządzenia. Niemniej, biorąc pod uwagę okoliczność, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może po zbadaniu i materialnej zobowiązanego, udzielić ulgi w postaci umorzenia, ale nie ma takiego obowiązku, a także sytuację, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wyczerpał w wszystkich środków zmierzających do wyegzekwowania należności, gdyż nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego, odmówiono umorzenia wskazanych wyżej należności.

Pismem z dnia [...] r. skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika - złożył skargę na powyższą decyzję wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji z dnia [...] r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. obrazę prawa materialnego, a to art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1989r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez jego nie zastosowanie, skutkujące wystawieniem tytułu wykonawczego przeciwko skarżącemu, a tym samym przystąpieniem do egzekucji przedawnionych należności pieniężnych z tytułu składek;

2. obrazę prawa materialnego, a to art. 28 ust.4 w zw. z art. 24 ust. 4 wyżej wskazanej ustawy, poprzez jego niezastosowanie, skutkujące nieuwzględnieniem przez organ administracji, że odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, koszty opłaty dodatkowej uległy z mocy prawa umorzeniu, oraz wystawieniem tytułu wykonawczego, a tym samym przystąpieniem do egzekucji przedawnionych należności.

W uzasadnieniu podniesiono także, że wobec zastanego stanu faktycznego, organ administracji naruszył przepisy procedury, a to art. 7 kpa. Biorąc pod uwagę fakt, że została spełniona przesłanka z $ 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r., organ nie uwzględnił ważnego interesu strony.

W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie. Podniesiono, że zarzut przedawnienia składek, co do których wnioskodawca składał wniosek o umorzenie, jest niezasadny. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Ponieważ wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] oraz egzekucja z wynagrodzenia prowadzona przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie można mówić o przedawnieniu składek oraz upływie 10-letniego terminu do ich dochodzenia. I tak:

Składki za okres od [...] r. do [...] r. nie uległy one przedawnieniu, gdyż:

od [...] r. do [...] r. prowadzono egzekucję z rachunku bankowego (egzekucja nieskuteczna - bank dokonał zwrotu z relacją o braku rachunku);

od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. prowadzono egzekucję z wynagrodzenia za pracę (egzekucja nieskuteczna - nastąpił zwrot i z relacją, iż dłużnik został zwolniony);

w dniu [...] r. skierowano tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego. W dniu [...] r. umorzono postępowanie z uwagi na całkowitą nieściągalność;

w dniu [...] r. skierowano tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego a w dniu [...] r. nastąpił ich zwrot;

od [...] r. do nadal prowadzona jest egzekucja przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...].

Składki za okres od [...] r. do [...] r. również nie uległy przedawnieniu, gdyż organ rentowy dokonał następujących czynności egzekucyjnych:

od [...] r. - egzekucja z rachunku bankowego, która okazała się nieskuteczna, gdyż bank poinformował o braku środków na rachunku bankowym. W związku z powyższym w dniu [...] r. tytuły wykonawcze przekazano do Urzędu Skarbowego;

od [...] r. do [...] r. nastąpiło zajęcie wynagrodzenia za pracę -z relacją-pracownik zwolniony z pracy;

od [...] r. do [...] r. egzekucja prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] Egzekucja okazała się nieskuteczna - nastąpił zwrot z uwagi na ustalenie innego adresu dłużnika.

W odniesieniu do składek za okres od stycznia 2000 r. do czerwca 2000 r. podjęto następujące czynności egzekucyjne:

• od 14-06-2000 r. do 18-12-2000 r. egzekucja prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...], jednak z uwagi na całkowitą nieściągalność nastąpiło umorzenie postępowania.

Jeżeli chodzi o składki za okres od [...] r. do [...] r. dokonano następujących czynności egzekucyjnych:

od [...] r. do [...] r. - zajęcie wynagrodzenia za pracę — zwrot z adnotacją pracownik zwolniony;

w dniu [...] r. nastąpiło kolejne zajęcie wynagrodzenia za pracę, jednak nie odnotowano żadnych wpłat, a w dniu [...] r. nastąpił zwrot z adnotacją pracownik zwolniony.

Jak dalej wskazano w uzasadnieniu, w odniesieniu do składek za okres od [...] r. do [...] r. przerwanie biegu terminu przedawnienia składek nastąpiło w okresie od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., natomiast zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w okresie od [...] r. do [...]r., od [...] r. do [...] r., od [...] r. Co do składek za okres od [...] r . do [...] r. nastąpił zawieszenie biegu terminu w okresach od [...] r. do [...] r., od [...] r. i do [...] r. W stosunku do składek za okres od [...] r. do [...] r. nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia w okresie od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., natomiast zawieszenie biegu termin przedawnienia nastąpiło w okresie od [...] r. do [...] r., od [...] r. i do [...] r.

Dalej w uzasadnieniu odpowiedzi wskazano, że biorąc pod uwagę treść przepisu art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie można mówić w przypadku skarżącego całkowitej nieściągalności zaległości składkowych. W analizowanej sprawie zachodzi jedynie przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, gdyż wydatki skarżącego kształtują się w podobnej wysokości co dochody. Niemniej przepisy stanowiące podstawę do umorzenia należności wyposażyły Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uznanie administracyjne co ma swoje uzasadnienie w użytym sformułowaniu "mogą być umorzone". Biorąc pod uwagę powyższe a także okoliczność, iż Zakład nie wyczerpał w analizowanym przypadku wszystkich środków zmierzających do wyegzekwowania należności, gdyż nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, ich umorzenie nie leży w interesie społecznym.

W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżący podniósł, że organ nie przedłożył jakichkolwiek dowodów świadczących o wcześniejszym wszczęciu egzekucji wobec Skarżącego. Doręczone skarżącemu tytuły wykonawcze nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] mogą co najwyżej świadczyć o bezskutecznej próbie wszczęcia egzekucji, o tym, że świadczenia te już w dacie podjęcia przez skarżącego pisma o wszczęciu egzekucji były przedawnione. Podniósł, że organ ubezpieczeń społecznych w żaden sposób nie wykazał w odpowiedzi na skargę, że w okresie biegu terminu przedawnienia poinformował skarżącego (ewentualnie dłużnika zajętej wierzytelności) o wskazanych czynnościach egzekucyjnych, oraz że takie czynności w ogóle były przeprowadzone.

W dopowiedzi na powyższe pismo, Zakład (pismo z dnia [...] r.), wskazał na następujące okoliczności potwierdzają fakt podejmowania czynności mających na celu wyegzekwowanie należności składkowych:

- Z uwagi na figurujące na koncie płatnika zaległości z tytułu nie opłaconych składek, w dniu [...] r. został płatnikowi udzielony układ ratalny, który został w dniu [...]r. zerwany w związku z niedotrzymaniem warunków jego udzielenia.

- W [...] r. wdrożona została egzekucja na podstawie tytułów wykonawczych skierowanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...], która nie doprowadziła do wyegzekwowania kwoty zadłużenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne w skutek nieściągalności w oparciu o spisany protokół o stanie majątkowym z dnia [...] r. oraz wydane postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia [...]r.

- Dokonane w dniu [...]r. zajęcie wierzytelności pieniężnej w "A" zostało zwrócone do Oddziału z adnotacją że "zobowiązany został zwolniony".

- Bezskuteczne okazało się postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie skierowanych w dniu [...] r. zajęć wynagrodzenia za pracę w firmie "B". Zakład pracy nie przekazał żadnej wpłaty z tytułu realizacji zajęć, ponieważ wysokość wynagrodzenia pobranego przez płatnika nie podlegała egzekucji. Rozwiązanie umowy nastąpiło w dniu [...] r.

- Przeprowadzona w [...] r. kontrola nie doprowadziła do wyjawienia składników majątku natomiast próba przeprowadzenia ponownej kontroli w [...]r. nie powiodła się z uwagi na brak możliwości nawiązania z dłużnikiem kontaktu.

- Wysłane w dniu [...] r. na adres W. [...] upomnienie zostało zwrócone z adnotacją, że adresat wyprowadził się.

- W dniu [...] r. wydana została decyzja określająca wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na własne ubezpieczenie społeczne.

- W dniu [...] r. został dokonany wpis do zastawu skarbowego do rejestru zastawów skarbowych na [...] samochody należące do skrzącego.

- W dniu [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych skierował ponownie

do dłużnika upomnienia.

- W dniu [...] r. ponownie skierowano kwotę powstałego zadłużenia na drogę postępowania egzekucyjnego, tj. do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – [...].

Ponadto wskazano, iż tytuły wykonawcze załączone przez pełnomocnika skarżącego nie były jedynymi tytułami wystawionymi na skarżącego, gdyż w dniu [...] r. wystawiono tytuły wykonawcze znak: [...],[...].[...]. Na okoliczność, że prowadzone było postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] przekazano w załączeniu kserokopię postanowienia z dnia [...] r. znak: [...] oraz zawiadomienie z dnia [...]r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz fakt, że organ wystawił skarżącemu w dniu [...] r. upomnienia wskazując, iż istnieje zaległość za miesiące od [...] r. do [...] r.

W piśmie procesowym przedłożonym na rozprawie skarżący podniósł, że powołanie się na układ ratalny jest bezprzedmiotowe, gdyż zobowiązania dotyczą składek, które nie istniały w dacie zawarcia układu. Ponadto, ze postępowanie egzekucyjne wszczęte w [...] r. i umorzone postanowieniem z dnia [...] r. nie dotyczy późniejszych zobowiązań. Podtrzymał stanowisko odnośnie zarzut o nieudokumentowaniu poinformowania skarżącego o podjętych czynnościach egzekucyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej "p.p.s.a".), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), a także przy którego wydaniu nastąpiło naruszenie innych przepisy postępowania, o ile mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c).

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz obowiązany jest z urzędu badać, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu (art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Podkreślić nadto należy, że ustanowiona w art. 15 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie "k.p.a.")., zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza, że każda sprawa administracyjna na skutek wniesionego odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest dwukrotnie rozpatrywana i rozstrzygana: po raz pierwszy przez organ administracji publicznej pierwszej instancji i po raz drugi - na skutek wniesionego odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - przez organ odwoławczy (art. 127 § 1 i § 3 K.p.a.).

W myśl art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009 r., Nr 205, poz. 1585.), od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje zainteresowanemu prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone ustawą Kodeks postępowania administracyjnego. Postępowanie to nie jest postępowaniem dwuinstancyjnym w tym znaczeniu, że sprawa ta zostaje rozpatrywana i rozstrzygana dwukrotnie przez dwa organy różnego stopnia, jak ma to miejsce w przypadku wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 127 § 1 k.p.a. Jednak nie oznacza to, że sprawa nie jest rozpatrywana i rozstrzygana dwukrotnie. Na skutek wniosku złożonego przez stronę, organ bada ją ponownie, a nie ogranicza się jedynie do kontroli kasacyjnej – tzn. badania czy organ pierwszej instancji nie naruszył prawa przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Dla uznania jednak, że zasada dwuinstancyjności postępowania w ramach powyższej procedury została zrealizowana, nie wystarczy samo stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia różnych stopni. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności w ramach tego postępowania – ponownego rozpoznania sprawy - wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyr. NSA z dnia 29 kwietnia 1999 r., I SA/Łd 112/98, niepubl.; wyr. NSA z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95). Chodzi zatem o to, by "przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony" (uzasadnienie uch. SN z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 82).

Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie w sprawie nie spełnia wymogu dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, w zakresie istotnego zagadnienia jakim jest przedawnienie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Ta podstawowa kwestia mającej zasadnicze znaczenie w sprawie, czy należności skarżącego z tytułu składek uległy przedawnieniu, czy też nie została jedynie rozpoznania przez organ w ramach ponownego rozpoznania sprawy.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygniecie w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na: ubezpieczenia osobiste - za okres od [...]r. do [...] r. i [...] r., w tym z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne, odsetek, dodatkowej opłaty; ubezpieczenia społeczne - za okres od [...] r. do [...] r., w tym z tytułu: składek, odsetek, kosztów upomnienia; ubezpieczenie zdrowotne - za okres od [...] r. do [...]. r., w tym z tytułu: składek, odsetek; Fundusz Pracy - za okres od [...] r. do [...] r., w tym z tytułu: składek, odsetek.

W ocenie Sądu, okolicznością wymagającą rozważoną przez organy była kwestia, czy powyższe należności nie wygasły na skutek przedawnienia. Przedmiotowe należności dotyczą okresu w przedziale od [...] r. do [...] r. Analizując przedstawioną kwestię, w pierwszej kolejności należy przedstawić zmianę stanu prawnego dotyczącego przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy.

Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1989 r. nr 25, poz. 137 ze zm.), bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat. Ustawa ta została zastąpiona przez ustawę z dnia 13 października 1989 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. 1998 r. nr 137 poz. 887), zgodnie z art. 109 tej ustawy, składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 4 tej ustawy, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Wskazać należy jednak, że ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonano w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, (...). Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Ustawa zmieniająca nie zawiera wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania. Natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej. Oznacza to, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega przedawnieniu 10-letniemu, a nie jak dotychczas - 5-letniemu. Dziesięcioletni okres przedawnienia może dotyczyć tylko tych należności, które nie uległy przedawnieniu przed 1 stycznia 2003 r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2005 r., sygn. akt I UK 232/04, OSNP 2006/1-2/26).

W rozpatrywanej sprawie niektóre z nieregulowane należności z tytułu składek ubezpieczeniowych wykraczają poza dziesięcioletni terminem przedawnienia. Dotyczą składek za okres od [...] r. do [...] r., za okres od [...] r. do [...] r. Zakład wskazał jednak, że przedmiotowe należności nie uległy dziesięcioletniemu terminowi przedawnienia, w związku podjęciem następujących określonych czynności egzekucyjnych, które spowodowały przerwanie biegu terminu przedawnienia lub jego zawieszenie.

Odnośnie składki za okres od [...] r. do [...] r. organ wskazał, że: od [...] r. do [...] r. prowadzono egzekucję z rachunku bankowego (egzekucja nieskuteczna - bank dokonał zwrotu z relacją o braku rachunku); od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. prowadzono egzekucję z wynagrodzenia za pracę (egzekucja nieskuteczna - nastąpił zwrot i z relacją, iż dłużnik został zwolniony); w dniu [...] r. skierowano tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego. W dniu [...] r. umorzono postępowanie z uwagi na całkowitą nieściągalność; w dniu [...] r. skierowano tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego a w dniu [...] r. nastąpił ich zwrot; od [...] r. do nadal prowadzona jest egzekucja przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...].

Odnośnie składki za okres od [...] r. do [...] r., organ podniósł, że również nie uległy przedawnieniu, gdyż organ rentowy dokonał następujących czynności egzekucyjnych: od [...] r. - egzekucja z rachunku bankowego, która okazała się nieskuteczna, gdyż bank poinformował o braku środków na rachunku bankowym. W związku z powyższym w dniu [...] r. tytuły wykonawcze przekazano do Urzędu Skarbowego; od [...] r. do [...] r. nastąpiło zajęcie wynagrodzenia za pracę - z relacją-pracownik zwolniony z pracy; od [...] r. do [...] r. egzekucja prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] Egzekucja okazała się nieskuteczna - z uwagi na konieczność ustalenia innego adresu dłużnika.

Wskazać należy w tym zakresie, że zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek zawiadomienia dłużnika o podjętej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych zawarty był także w tej ustawie w pierwotnym brzmieniu (art. 24 ust.5), jak i we wcześniejszej ustawie z 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (art. 35 ust. 4).

Z powyższego wynika więc, że o ile podjęciu określonej czynności zmierzającej do wyegzekwowania zaległej należności nie będzie towarzyszyło zawiadomienie dłużnika o jego zastosowaniu, to nie nastąpi skutek w postaci przerwy biegu przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia przerywa więc równoczesne zastosowanie określonego środka egzekucyjnego i zawiadomienie o nim zobowiązanego. Z akt sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny, aby o wskazanych przez Zakład czynnościach egzekucyjnych skarżący został każdorazowo w sposób skuteczny zawiadomiony.

I tak: Z akt sprawy wynika, że wystawiono 42 tytuły wykonawcze odnośnie zobowiązań składowych za okres od [...] r. do [...] r., brak jednak w aktach dowodu, iż zostały one skuteczne doręczone skrzącemu. Również, brak dowodu skutecznego doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego podjętego w oparciu o powyższe tytuły. Brak także dowodu skutecznego zawiadomienia o dokonaniu w dniu [...] r. zajęcia wierzytelności pieniężnej w ""A"", jak i zawiadomienia z [...] r. o zajęć wynagrodzenia za pracę w firmie ""B"". W aktach sprawy znajdują się upomnienia z dnia [...] r. wzywającego skarżącego do uregulowania należności za okres od [...] r. do [...]r. i za [...] r., brak w aktach dowodu skutecznego ich doręczenia. Odnośnie dokonanego w [...] r. wpis do rejestru zastawów skarbowych na [...] samochody należące do skarżącego, brak także dowodu doręczenia powyższego zawiadomienia. Z uzasadnienia stanowiska organu nie wynika także wyraźnie jaki okres zobowiązań składkowych obejmował układ ratalny z dnia [...] r.

W związku z powyższym nie sposób stwierdzić, ze wskazane należności z lat [...] w całości nie uległy przedawnieniu. Skoro wniosek skarżącego obejmował należności z powyższego okresu obowiązkiem organów było przede wszystkim ustalenie okoliczności istotnych dla stwierdzenia, czy nie doszło do ich przedawnienia. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek dotyczyć może tylko należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalnym jest natomiast objęcie tym postępowaniem należności, które wygasły wskutek przedawnienia.

Brak takich ustaleń, popartych właściwymi dokumentami (np. dotyczących postępowań egzekucyjnych) oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny. Stanowi to naruszenie wynikające z art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, której realizacji służy art. 77 § 1 k.p.a., nakładający na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bezspornym bowiem jest, iż kluczowe znaczenie dla przedmiotowego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego w tym także w zakresie przedawnienia wymaganych należności – zgodnie z przepisami proceduralnymi. W toku dalszego postępowania organ winni jednoznacznie ustalić czy należności z tytułu składek będące przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie uległy, czy te nie przedawnieniu, zgodnie z wskazanymi powyżej regułami i w zależności od wyniku podjąć stosowne rozstrzygniecie.

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym, gdyż została wydana bez należytego wyjaśnienia i oceny wszystkich, istotnych dla właściwego załatwienia sprawy administracyjnej, okoliczności oraz zebranych dowodów, co uchybia regułom proceduralnym wyrażonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I wyroku. Orzeczenie w punkcie II znajduje umocowanie w art. 200 p.p.s.a. Zgodnie z art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie III wyroku.