Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 221/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 104, art. 107
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędziowie: Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 22 maja 2019 r. D. M. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości.

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Wójt Gminy N. odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym – I.M. i K. M. w okresie od dnia 1 lutego 2015 r. do 6 czerwca 2018 r. w kwocie 19.264,14zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 3.726,66zł (pkt 1 decyzji) oraz umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej – A. M. w okresie od dnia 1 października 2008 r. do 31 września 2018 r. w kwocie 14.178,17zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 6.043,02zł oraz wypłaconych zaliczek alimentacyjnych przyznanych na A.M. w okresie od dnia 1 marca 2008 r. do 31 września 2008 r. w kwocie 1.102,50zł, na co składa się należność główna 1.050,00zł oraz 5% zaliczki alimentacyjnej, tj. 52,50zł (pkt 2 decyzji).

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł D. M..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozparzenia organowi I instancji. Kolegium wskazało, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ pierwszoinstancyjny obowiązany jest wziąć pod uwagę wyłącznie żądanie dłużnika alimentacyjnego, bądź zwrócić się do niego o modyfikację wniosku, oraz ustalić jego aktualną, bieżącą sytuację majątkową i rodzinną. Ponadto, organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w całości, biorąc pod uwagę wywiad środowiskowy przeprowadzony na potrzeby postępowania i zgromadzić bieżącą dokumentację egzekucyjną. Powinien także dokonać oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nie narażając się na zarzut dowolności rozstrzygnięcia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy N. decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym – Igorowi M. i K.M. w okresie od dnia 1 lutego 2015 r. do 5 czerwca 2018 r. w kwocie 19.264,14zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 4.014,83zł.

Od powyższej decyzji odwołał się D. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności alimentacyjnych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji ma obowiązek wyjaśnić w sposób bezsprzeczny sytuację majątkową i zdrowotną dłużnika, w szczególności w zakresie rokowań poprawy jego stanu zdrowia, wskazać podstawy naliczenia kwoty zadłużenia oraz okresu, w jakim wystąpił, a także zgromadzić potwierdzającą to dokumentację.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy N. decyzją z dnia [...] r. nr [...], odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych w okresie od dnia 1 lutego 2015 r. do 5 czerwca 2018 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym – I. M. i K.M. w kwocie 19.264,16zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 4.339,95zł. Organ stwierdził, że skarżący nie spełnił przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019 r. poz. 670 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "u.p.o.a.", wskazując harmonogram spłaty zadłużenia oraz wysokość długu w oparciu o dokumentację komorniczą oraz treść wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r., wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. oraz wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] r. Organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że komornik sądowy w okresie od dnia 17 grudnia 2014 r. do dnia 3 lipca 2018 r. wyegzekwował od skarżącego kwotę 719,35zł, z czego na rzecz zadłużenia wobec funduszu alimentacyjnego przekazano kwotę 422,26zł, w tym kwotę 103,64zł z tytułu należności głównej oraz kwotę 318,62zł z tytułu odsetek ustawowych. Dodatkowo, organ podniósł, że skarżący nie spełnił także przesłanki z art. 30 ust. 2 u.p.o.a. Powołując się na stan zdrowia skarżącego i jego orzeczenie o niepełnosprawności, organ stwierdził, że wnioskodawca jest zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest niezdolny do pracy, a przedmiotowe orzeczenia ma charakter terminowy – do dnia 30 czerwca 2023 r. Dodatkowo, z jego treści wynika, że schorzenia wnioskodawcy rokują poprawę. Rozpoznano u wnioskodawcy także niedowład czterokończynowy po przebytej operacji dyskopatii szyjnej. Organ wskazał także, że istnieje możliwość poprawy sytuacji zdrowotnej skarżącego. Następnie zauważono, że podstawą decyzji jest wywiad środowiskowy z dnia 4 września 2019 r., gdyż skarżący nie udzielił aktualnego wywiadu pracownikowi organu. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika m.in., że skarżący ma 48 lat, jest rozwiedziony, jest osobą niepełnosprawną, poruszającą się na wózku inwalidzkim, wymagającą ciągłego leczenia i rehabilitacji, mieszka z matką w jednym domu, będącym własnością jego siostry, nie nabył prawa do świadczeń emerytalno-rentowych, a łączne miesięczne dochody skarżącego wynoszą 763,84zł (z tytułu zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego) i nie podlegają egzekucji komorniczej. Skarżący korzystał też z jednorazowych zasiłków celowych, a w życiu codziennym pomaga mu matka. Skarżący nie utrzymuje kontaktów z ojcem, który mieszka w innej miejscowości, ale utrzymuje bliskie kontakty z córką A. Organ ocenił, że sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna, aczkolwiek zadłużenie powstawało już od 2008 r., kiedy to skarżący posiadał gospodarstwo rolne, którego się pozbył, nie zabezpieczając swoich interesów, np. poprzez ustanowienie służebności czy też umowę dożywocia. Skarżący nie posiada nieruchomości, ruchomości, środków pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Nadto wyrokiem Sądu Okręgowego w S. zniesiono obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec dzieci – K. M. i I.M.. W uzasadnieniu wskazano także, że organ nie kwestionuje trudnej sytuacji majątkowej skarżącego, nie mniej jednak w sprawie nie zachodzi wyjątkowy wypadek, dający prawo umorzenia należności alimentacyjnych. Rozstrzygnięcie w tym przypadku ma charakter uznaniowy, co oznacza, że umorzenie należności nie jest obligatoryjne nawet w sytuacji spełnienia przesłanek ustawowych. W ocenie organu I instancji umorzenie należności alimentacyjnych byłoby sprzeczne z interesem społecznym gdyż prowadziłoby do nieuzasadnionego obarczenia obowiązkiem spłaty przez wszystkich podatników. Dodatkowo organ podał, że skarżący złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o świadczenie uzupełniające, co może przyczynić się do poprawy jego sytuacji majątkowej, a negatywną przesłanką umorzenia należności alimentacyjnych było uzasadnienie orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności, z którego wynika, że schorzenia skarżącego rokują poprawę stanu jego zdrowia.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył D. M. Zaskarżonej decyzji zarzucił przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 w związku z art. 77 K.p.a.) polegające na wyprowadzeniu z materiału dowodowego wniosków z niego nie wypływających i nielogicznych; dokonanie wybiórczej i jednostronnej oceny zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do sprzeczności istotnych ustaleń z treścią materiału dowodowego zebranego w sprawie (niezgodność ze stanem faktycznym) i obrazy przepisów prawa materialnego w postaci art. 30 u.o.p.a.; nieuzasadnione przyjęcie, że egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego miała być skuteczna; wadliwe przyjęcie, że wyjątkowy i uznaniowy charakter normy prawnej, mimo uznania faktu istotnie trudnej sytuacji materialnej, nie uzasadnia żądania umorzenia należności alimentacyjnych; a także poczynienie ustaleń faktycznych w przeważającym zakresie na podstawie domniemań – zdarzeń przyszłych i niepewnych. Odwołujący się wskazał także na naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 8 i art. 11 K.p.a. przez ogólnikowe powołanie podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności alimentacyjnych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 30 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 i art. 30 ust. 2 u.o.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że z treści art. 30 ust. 1 u.o.p.a. wynika jednoznacznie, że konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej jest skutecznie przeprowadzona egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Kategoryczne sformułowanie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż prawo do ubiegania się o umorzenie należności nie jest uzależnione od sytuacji osobistej dłużnika alimentacyjnego i nawet jego bardzo trudna sytuacja materialna nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia. Z kolei umorzenie należności alimentacyjnych w oparciu o art. 30 ust. 2 u.o.p.a. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego nie pozwala na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Wskazana niemożność zadośćuczynienia obowiązkowi alimentacyjnemu musi być efektem czynników obiektywnych, niezależnych od działań osoby zobowiązanej. Charakter decyzji opartej na uznaniu administracyjnym wymaga od organu szczególnej precyzji w zakresie dokonanych ustaleń, mających mieć oparcie na całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zanalizowanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności. Kolegium stwierdziło, że zobowiązany do alimentacji dłużnik znajduje się aktualnie w położeniu uniemożliwiającym spłatę należności alimentacyjnych z uwagi na jego stan zdrowia (orzeczona do 2023 r. niepełnoprawność w postaci niedowładu czterokończynowego skutkująca brakiem zdolności do podjęcia pracy zarobkowej), brak nieruchomości czy ruchomości o znacznej wartości, a także konieczność sprawowania nad nim stałej, bieżącej opieki osób trzecich. W ocenie Kolegium z treści zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 17 października 2019 r. (OL – 9) wynika, że brak jest rokowań poprawy. Niemniej jednak, nie zmienia to sytuacji skarżącego, bowiem kluczowe okaże się badanie w 2023 r., przeprowadzone w celu kontynuowania albo zaprzestania kwalifikowania skarżącego jako osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Kolegium, organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, dokonał w sposób wyczerpujący istotnych ustaleń stanu faktycznego, w szczególności w zakresie sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego. Zgromadzona dokumentacja komornicza jest szczegółowa, wyczerpująca i w sposób niebudzący wątpliwości ustala wysokość zadłużenia oraz zakres spłaty, a także terminy jej dokonywania. Organ wyliczył dług strony i wskazał, kiedy i jakie kwoty zostały wyegzekwowane i przekazane na poczet funduszu alimentacyjnego z majątku D. M. Ponadto organ uzyskał informację, że skarżący ubiega się o dodatkowe świadczenia z ubezpieczeń społecznych, których uzyskanie z pewnością poprawi jego sytuację majątkową. Oczywiście, nie wpływa to na aktualny stan majątkowy strony, niemniej jednak, może mieć istotne znaczenie w przyszłości dla regulowania zobowiązań alimentacyjnych. Organ zauważył, iż nie można stwierdzić, że sytuacja finansowa dłużnika nigdy się nie zmieni i nie ulegnie poprawie. Kolegium stwierdziło nadto, że sytuacja zdrowotna i rodzinna skarżącego została ustalona w sposób wyczerpujący. Organ zwrócił się do strony o złożenie zaświadczenia o stanie zdrowia, a także usiłowano zaktualizować wywiad środowiskowy, co jednak uniemożliwił sam skarżący. Istotna okazała się w tym zakresie niezauważona wcześniej przez organ I instancji, okoliczność poprawy rokowań ustalona w orzeczeniu o niepełnosprawności.

W ocenie Kolegium analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala na jednoznaczną ocenę niespełnienia przez wnioskodawcę przesłanek umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie o ustalenia zawarte w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 4 września 2019 r. i oświadczeniu majątkowym dłużnika alimentacyjnego z dnia 4 września 2019 r. Uczyniono tak z uwagi na fakt, że skarżący odmówił zaktualizowania wywiadu środowiskowego. Z odwołania skarżącego nie wynika przy tym aby pojawiły się jakiekolwiek nowe okoliczności w zakresie jego sytuacji rodzinnej czy majątkowej. Dodatkowo ustalono, że są widoki na poprawę stanu zdrowia strony, co wynika z orzeczenia o niepełnosprawności, zbadano możliwości i zakres powrotu na rynek pracy skarżącego, a tym samym zdolności zarobkowania na przyszłość i zaspokajania należności alimentacyjnych. Po raz kolejny, organ administracji włączył do materiału dowodowego kserokopie aktów notarialnych sprzed kilku lat (2013 r., 2014 r.) i powołał się na nie, dowodząc świadomego pogorszenia swojej sytuacji majątkowej przez skarżącego. Do zbycia nieruchomości doszło przed rozpoczęciem okresu korzystania ze świadczeń funduszu alimentacyjnego przez uprawnione osoby, toteż argumentacja ta nie znajduje uzasadnienia w niniejszym stanie faktycznym. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób właściwy i brak jest podstaw do przyjęcia, iż obecna sytuacja skarżącego będzie mieć charakter stały i w przyszłości nie ulegnie ona zmianie. Skarżący ubiega się o dodatkowe świadczenia z ubezpieczeń społecznych, których uzyskanie z pewnością poprawi jego sytuację majątkową. Organ nie przekroczył zatem granic uznania administracyjnego odmawiając umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył D. M., powielając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W okolicznościach niniejszej sprawy należy potwierdzić wypełnienie się powyższych warunków, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta będącego siedzibą tutejszego Sądu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja, którą odmówiono D. M. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Oceniając legalność kwestionowanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 u.o.p.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Z kolei w myśl art. 30 ust. 1 u.o.p.a. organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 tejże ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący nie spełnia przesłanek do umorzenia należności przewidzianych w art. 30 ust. 1 u.o.p.a. Z ustaleń organów wynika, że skarżący nie dokonywał wpłat na poczet bieżących alimentów, a w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego brak było regularnych wpływów. Z tego powodu żądanie skarżącego umorzenia należności zostało odniesione do normy art. 30 ust. 2 u.o.p.a., który stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Wymaga również podkreślenia, że skarżący wniósł o umorzenie należności w całości powołując się na swoją trudną sytuację dochodową i zdrowotną. Powyższe okoliczności dowodzą prawidłowości zastosowanej przez organy podstawy prawnej.

Przepis art. 30 ust. 2 u.o.p.a. stanowi fundament do orzekania w ramach uznania administracyjnego, które oznacza rodzaj swobody decyzyjnej co do wyboru sposobu rozstrzygnięcia. Swoboda ta wyraża się w możliwości odmowy przyznania wnioskowanej ulgi nawet wówczas gdy istnieją okoliczności wskazujące na złą sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia jednak organu administracji od szczegółowego zbadania stanu faktycznego sprawy i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych prawnie (art. 7 K.p.a.). Rolą sądu administracyjnego kontrolującego legalność decyzji uznaniowych w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania ulgi jest sprawdzenie prawidłowości przeprowadzonego postępowania i prawidłowości rozstrzygnięcia wyprowadzonego z oceny materiału dowodowego odzwierciedlonego w uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie to powinno być spójne wewnętrznie, zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, zawierać ocenę materiału dowodowego oraz odnosić się do prawnych podstaw decyzji.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego dostarcza podstaw do stwierdzenia, że organy w pełni zachowały ww. wymogi dotyczące prawidłowości rozstrzygania w ramach uznania administracyjnego. W judykaturze przyjmuje się, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wszelkiego rodzaju zwolnienia z tego obowiązku mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka, przez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP). Fakt wypłaty przez państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej z tytułu zasądzonych alimentów nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 611/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Należy także zauważyć, że dłużnik alimentacyjny jest co do zasady osobą borykającą się z problemami finansowymi, a ta okoliczność jest najczęstszą przyczyną korzystania przez osoby uprawnione do alimentacji ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z tego też powodu sytuacja dochodowa, rodzinna i zdrowotna dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń powinna wyróżniać go spośród innych dłużników alimentacyjnych.

Jak wynika z akt sprawy skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną. Obecnie zamieszkuje w domu swojej siostry, w którym także zamieszkuje jego matka. Skarżący utrzymuje się ze świadczeń socjalnych. Jest osobą w wieku aktywności zawodowej. Legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego nie wynika jednak aby skarżący był osobą trwale niezdolną do pracy. Z orzeczenia wynika natomiast, że schorzenia skarżącego rokują możliwość poprawy i orzeczenie zostaje wydaje na okres do dnia 30 czerwca 2023 r. Wobec treści powołanego orzeczenia można więc uznać, że niepełnosprawność skarżącego nie ma charakteru trwałego, a ujawnione schorzenia mają charakter czasowy i istnieje możliwość poprawy stanu zdrowia skarżącego. Odnosząc się do powyższych okoliczności stwierdzić należy, że organy prawidłowo przyjęły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżący nie wykazał istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku. Sytuacja skarżącego jest trudna, ale nie na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać zastosowanie instytucji umorzenia należności alimentacyjnych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że dokonując oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, o której mowa w art. 30 ust. 2 u.o.p.a. należy mieć na uwadze nie tylko aktualną sytuację dłużnika, lecz także należy ocenić, czy istnieją widoki na poprawę jego sytuacji w przyszłości (vide: wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 9/19; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2471/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywołane przez organy okoliczności wskazuję na podjęcie przez skarżącego kroków w celu uzyskania świadczeń z innych źródeł niż te, z których aktualnie uzyskuje dochody. Nadto w świetle uzasadnienia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego uznać należy, że istnieją także widoki na poprawę jego stanu zdrowia. Okoliczności te wskazują, że na chwilę obecną nie sposób wykluczyć, że skarżący będzie miał w przyszłości możliwość spłacenia długu alimentacyjnego.

Odnosząc się do uwag skargi tyczących stanu zdrowia należy zauważyć, iż Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. w dniu [...] czerwca 2018 r. wydał orzeczenie zaliczające skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 30 czerwca 2023 r., bowiem jak uznał – schorzenia skarżącego rokują poprawę jego stanu zdrowia. Organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie trafnie dostrzegły powyższą okoliczność, nie będąc przy tym uprawnionymi do dokonywania ustaleń w zakresie informacji zawartych w takim orzeczeniu. Ustalenie daty, okresu powstania niepełnosprawności oraz jej stopnia, następuje w sposób sformalizowany, na podstawie określonych prawem dokumentów medycznych. Ustalenia tego dokonują zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, wskazane w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 426 ze zm.). Członkami tych zespołów mogą być jedynie te osoby, które spełniają wymagania wynikające z § 18 ust. 1 i § 21 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2018 r. poz. 2027). Stwierdzenia zawarte przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności są wiążące dla organu administracyjnego w innej sprawie, w której dokument tego rodzaju jest wymagany. Orzeczenia stanowią wyłączny dowód istnienia niepełnosprawności oraz daty lub okresu powstania niepełnosprawności, a także daty lub okresu powstania stopnia tej niepełnosprawności. Jeżeli po wydaniu orzeczenia przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności wyszłyby na jaw nowe dowody lub dokumenty, to okoliczność ta miałaby jedynie znaczenie dla kształtu prawnego wydanego już orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności (vide: wyrok NSA z 26 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 2590/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując stwierdzić należy, że organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny sprawy, czemu w sposób wyczerpujący dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji, odmawiając skarżącemu umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Sąd nie stwierdził tym samym powoływanego w skardze naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 104 i art. 107 K.p.a.), czy też naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 u.o.p.a. Organy nie przekroczyły także granic uznania administracyjnego wszechstronnie rozważając okoliczności sprawy. Podkreślenia także wymaga, że odmowa umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego nie przekreśla prawa skarżącego do ubiegania się o umorzenie tych należności w przyszłości, a w szczególności w razie uznania, że pozytywne rokowania co do poprawy stanu zdrowia skarżącego i możliwości uzyskania dochodów z nowych źródeł nie spełniły się. Nadto, na wniosek skarżącego organ może odroczyć termin spłaty zobowiązania lub ustanowić spłatę zobowiązania w ratach uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy.

Z powyższych względów, Sąd orzekł o oddaleniu skargi w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

dc