Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 166/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę i rozbiórkę 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] znak: [...]; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J. S. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzja z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] Wojewoda (dalej: Wojewoda, organ II instancji) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm. dalej: k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji nr [...] Prezydenta Miasta P. (dalej: Prezydent, organ I instancji) z dnia [...] września 2019 r. znak: [...] [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r. znak: [...] Prezydent na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm., dalej: P.b.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla S. R., obejmującego budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego oraz rozbiórkę istniejącego budynku mieszkalnego oraz budynku garażu przy ul. [...] w P. (dz. nr [...], ark. [...], Obr. P. ). Z akt sprawy wynika, iż w ocenie organu I instancji złożony projekt budowlany jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...] Ponadto projekt budowlany został sporządzony przez osoby posiadające wymagane uprawienia budowlane i legitymujące się aktualnym na dzień opracowania zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego. Projekt budowlany jest kompletny, posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia oraz informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a zamierzenie inwestycyjne nie narusza występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożyła J. S. (dalej także: skarżąca), zarzucając przedmiotowej decyzji niezgodność z przepisami art. 33 ust. 4 p. 6, art. 5 ust. 1 p. 9 ustawy P.b. oraz przepisami określonymi w §§ 13, 57 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2001 r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W dniu [...] czerwca 2019 r. inwestor wystąpił z wnioskiem o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie wolnostojącej wraz z rozbiórką budynku mieszkalnego i istniejącego garażu przy ul. [...] w P. (dz. nr [...], ark. [...], obr. P. ), załączając cztery egzemplarze projektu budowlanego oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pełnomocnictwo udzielone przez inwestora do reprezentowania jego osoby.

Prezydent pismem z dnia [...] lipca 2019 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Postanowieniem na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy P.b. nałożono na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w zakresie wskazania w projekcie budowlanym zgodności z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...]

W dniu [...] lipca 2019 r. z materiałem zgromadzonym w sprawie zapoznała się J. S., której wydano kserokopie projektu tj. strony od 21 do 28. Następnie [...] lipca 2019 r., pełnomocnik inwestora wypożyczył trzy egzemplarze projektu budowlanego, które zwrócono w dniu [...] lipca 2019 r., wraz z pismem w którym wskazano uzupełnienie braków wskazanych w postanowieniu z dnia [...] lipca 2019 r.

W dniu [...] lipca 2019 r. J. S. złożyła pismo do akt sprawy w którym zawarła swoje uwagi, wyjaśniła, że zapoznała się z ekspertyzą techniczną dotyczącą rozbiórki parterowego budynku mieszkalnego na działce nr [...] i oświadczyła, że zawarte w niej informacje są w całości nieprawdziwe. Budynek mieszkalny położony na działce [...] (objęty planowaną rozbiórką) oraz budynek mieszkalny położony na działce [...] tworzą jeden budynek mieszkalny wolnostojący, posiadający dwóch współwłaścicieli. Z treści pisma J. S. wynika, że do roku 1990 istniała działka [...], na której funkcjonował jeden budynek. Działka nr [...] została podzielona na działki [...] i [...], natomiast istniejący budynek z uwagi na istniejący układ ścian został podzielony z lekkim przesunięciem (12 cm) w kierunku południowo-wschodnim, stąd działka [...] ma powierzchnię [...] m2, a działka [...] powierzchnię [...] m2. (...) Parterowy budynek mieszkalny na działce [...] nie stanowi samodzielnej konstrukcji budowlanej jak ujęto w ekspertyzie budowlanej. Jest on powiązany w sposób trwały z budynkiem na działce [...]. Ściana położona przy granicy działki stanowi przegrodę konstrukcyjną wspólną dla obu budynków. Ściana ta była od zawsze ścianą wewnętrzną budynku przed jego podziałem i nie posiada fundamentu wykonanego poniżej strefy przemarzania gruntów. Ewentualna rozbiórka części parterowej budynku na działce [...] wpłynie zasadniczo na stateczność części budynku położonego na działce [...]. W piśmie tym także wskazano, że budynek na działce [...] został rozbudowany i nadbudowany o dwie kondygnacje, w konsekwencji czego wysokość wspólnej ściany wynosi ponad 11 metrów, stąd aktualna rozbiórka budynku, części parterowej może doprowadzić do katastrofy budowlanej. Do przedmiotowego pisma pani J. S. załączyła mapę podziałową działki nr [...] z 1990 r.

W nawiązaniu do złożonego pisma strony, organ I instancji pismem z [...] lipca 2019 r., wezwał inwestora do ustosunkowania się i wyjaśnienia kwestii podniesionych w tym piśmie. W korespondencji przesłanej do organu I instancji drogą mailową, inwestor przesłał zdjęcia budynku objętego niniejszym postępowaniem oraz poinformował, że wystąpił z wnioskiem w sprawie odpisu podziału nieruchomości. Następnie w dniu [...] sierpnia 2019 r., inwestor złożył wniosek o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie, a także wypożyczył trzy egzemplarze projektu budowlanego.

W dniu [...] sierpnia 2019 r., złożono do akt sprawy kopię pisma Spółki A z [...] sierpnia 2019 r., znak: [...] w którym poinformowano, że na podstawie wykazu zmian gruntowych (nr zmiany [...]) z grudnia 1990 r., został wprowadzony podział działki nr [...], arkusz mapy [...], obręb P. na działki [...] i [...]. Natomiast na podstawie zmiany nr [...] przeniesiono działkę [...] do arkusza mapy nr [...] (wykaz zm. Gr. Ep [...]). W załączeniu pisma przesłano kopię wykazów zmian gruntowych oraz kopię mapy uzupełniającej z podziału. W dniu [...] sierpnia 2019 r., inwestor zwrócił uzupełnione trzy egzemplarze projektu budowlanego, ponadto uzupełnił czwarty egzemplarz dokumentacji projektowej znajdujący się w aktach sprawy oraz wycofał wniosek w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego. Ponadto w piśmie złożonym do akt sprawy [...] sierpnia 2019 r. wskazano, w nawiązaniu do pisma strony postępowania, iż uzupełniono dokumentację dotyczącą rozbiórki i pozostawiono część ściany na granicy w celu zabezpieczenia stateczności budynku na działce nr [...] będącej na granicy.

W dniu [...] sierpnia 2019 r. J. S. złożyła do akt sprawy opinię dotyczącą rozbiórki budynku mieszkalnego na działce [...] z dnia [...].08.2019 r., opracowaną przez inż. M. W., uwagi do projektu architektoniczno - budowlanego [...] z dnia [...].08.2019 r., ponadto kopię decyzji [...] oraz kopię notatki sporządzonej do projektu nadbudowy i rozbudowy budynku znajdującego się na działce nr [...]. Z treści pisma strony złożonego w dniu [...] sierpnia 2019 r., wynika zarzut pod kątem projektowanej rozbiórki budynku znajdującego się na działce nr [...], która wpłynie negatywnie na stateczność trzykondygnacyjnego budynku na działce [...]. Ponadto dokumentacji projektowej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, zarzucono wykonanie w sposób błędny analizy nasłonecznienia, zacienienia i przesłaniania w dniach równonocy, jak wyjaśniono analiza jest zbyt uproszczona i ze względu na niewielkie rozmiary rysunków mało czytelna. Ponadto projektowanemu budynkowi, zlokalizowanemu 1,5 m do granicy z działką nr [...] i odsuniętemu od tarasu budynku znajdującego się na działce nr [...] o 3 m, zarzucono naruszenie i ograniczenie dotychczasowych warunków zamieszkiwania i wypoczynku.

W dniu [...] września 2019 r., decyzją nr [...], znak: [...] Prezydent zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla S. R..

Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożyła J. S., powołując się na argumenty podniesione już na etapie prowadzonego postępowania przez organ I instancji.

Zgodnie z art. 4 P.b. każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału ustalono, że inwestor wywiązał się z obowiązku wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, natomiast w oparciu o art. 35 ust. 1 P.b. przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza między innymi zgodność projektu budowlanego z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7.

Z analizy projektu budowlanego wynika, że poddano analizie kwestię nasłoneczniania, zacieniania i przesłaniania w dniach równonocy. W projekcie budowlanym projektant zawarł zapis, każdy obiekt sąsiedni, jak również projektowany budynek, mają zachowane minimum 3 godziny nasłonecznienia w dniach równonocy w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi i w pokojach mieszkalnych a więc nasłonecznienie pomieszczeń jest zapewnione, przesłanianie nie występuje. Strona odwołująca podważa przywołaną analizę wskazując, że projektant nie wskazał w dokumentacji projektowej z jakich narzędzi korzystał opracowując przedmiotową analizę, a także nie wyjaśnił jakie dane zostały wykorzystane przy weryfikowaniu przedmiotowego zagadnienia. Obowiązujące w tym zakresie przepisy wskazują konieczność przeprowadzenia analizy nasłonecznienia, zacienienia i przesłaniania w dniach równonocy i w wyniku tej weryfikacji ma być sprawdzone spełnienie odpowiednich wymagań wynikających z przepisów, jednak przepisy w tym zakresie nie wymuszają konieczności wskazania programów jakimi posługuje się osoba weryfikująca spełnienie przepisów. Dla oceny organu istotne jest, aby taka analiza była przeprowadzona, przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia i aby wymagania wynikające z przepisu były zapewnione. A mowa o § 60 ust. 1, 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z [...] kwietnia 2002 r. (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065. dalej: Rozporządzenie) 1. Pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 8.00-16.00, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 7.00-17.00. 2. W mieszkaniach wielopokojowych wymagania ust. 1 powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju. W projekcie budowlanym opracowanym przez projektanta architekta posiadającego stosowne uprawnienia, przeprowadzono analizę w godzinach od 7.00 do 17.00 w wyniku czego stwierdzono, że powyższy przepis został spełniony.

Odnosząc się do pozostałych kwestii podniesionych w odwołaniu, że w projekcie budowlanym nie ma części odnoszącej się do rozbiórki budynku parterowego mieszkalnego i garażu, Wojewoda zauważył, że w dokumentacji projektowej od strony nr [...] rozpoczyna się dział opisany Opis techniczny do rozbiórki budynku parterowego mieszkalnego i garażu w P. przy ul. [...], działka [...], ark. [...], obręb P.. W części tej znajduje się także ekspertyza techniczna dotycząca rozbiórki parterowego budynku mieszkalnego na działce [...], gdzie zawarto opis parterowy budynek mieszkalny stanowi samodzielną konstrukcję budowlaną o niezależnej ścianie konstrukcyjnej, podobnie budynek mieszkalny na działce nr [...] posiada niezależną ścianę konstrukcyjną. Między ścianami budynku na dz. [...] i budynku na dz. [...] występuje kilkucentymetrowa dylatacja. Powyższe oznacza całkowitą niezależność przegród konstrukcyjnych wymienionych budynków. Dostarczona do akt organu I instancji opinia na temat rozbiórki, która ma podważać ekspertyzę znajdującą się w dokumentacji projektowej, w przeważającej części treści przywołuje sytuację podziału działki, związane z tym dalsze kwestie cywilne własności działek. Opinia ta opiera się na notatkach i rysunkach sporządzonych przez osobę opracowującą dokumentację projektową na potrzeby rozbudowy i nadbudowy budynku zlokalizowanego na działce nr [...]. Niewątpliwie analiza pism J. S. i dostarczona przez nią opinia potwierdza, że na działce nr [...] znacznie rozbudowano i nadbudowano budynek, także w granicy z nieruchomością sąsiednią - jak podano w piśmie, ściana w granicy ma 11 metrów wysokości. Organ II instancji zwracił uwagę, że nadbudowanie istniejącego budynku do tak znacznej wysokości musiało uwzględniać stan istniejącej ściany w granicy i fundamentów i skoro do takiej nadbudowy doszło pod okiem osób posiadających stosowne uprawnienia budowlane, to działania te musiały uwzględnić stateczność i samodzielność konstrukcyjną budynku o ścianie o wysokości 11 metrów w granicy z budynkiem parterowym, który planuje aktualny inwestor rozebrać.

Organ odwoławczy mając na uwadze przepisy prawa budowlanego uznał, iż zatwierdzony zaskarżoną decyzją projekt budowlany jest kompletny, posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia, posiada informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt lb, oraz zaświadczenia, o których mowa w art. 12 ust. 7 (odpowiednie uprawnienia osób opracowujących projekt oraz zaświadczenie o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego). Stąd należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2019 r. znak: [...]

Decyzja organu II instancji zaskarżona została przez J. S. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu

Skarżąca zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji bez podania przyczyn z powodu których kilku dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz decyzji ją poprzedzającej a nadto o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W skardze wniesiono także o wstrzymanie wykopania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten Sąd uwzględnił postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ przyjął bezkrytycznie, iż ekspertyza techniczna dot. rozbiórki parterowego budynku mieszkalnego na działce [...] zamieszczona w projekcie architektoniczno-budowlanym punkt 40 jest prawidłowa i przedstawia stan faktyczny. Tymczasem skarżąca zwracała organowi I instancji uwagę, że zawarte w niej informacje są w całości nieprawdziwe. Potwierdził to później w swojej opinii z dnia [...].08.2019 r. inż. M. W., do której dołączył kopię uprawnień budowlanych i kopię zaświadczenia z WIIB. W swojej opinii podał, że z zachowanych rysunków projektu, w szczególności rzutu przyziemia wynika niezbicie, że powstałe po podziale nieruchomości budynki na działkach [...] i [...] posiadają wspólną ścianę konstrukcyjną o grubości 25 cm posadowioną na jednym fundamencie, który nie został wykonany poniżej strefy przemarzania gruntu (ściana ta była od początku ścianą wewnętrzną budynku i tak głęboki fundament był niepotrzebny ). Rozbiórka parterowego budynku mieszkalnego na działce [...], który nie stanowi samodzielnej konstrukcji budowlanej, posiada bowiem wspólną ścianę konstrukcyjną z budynkiem na działce [...] posadowioną na fundamencie, który nie został wykonany poniżej strefy przemarzania gruntu, wpłynie zasadniczo na stateczność trzykondygnacyjnego budynku na działce [...] i zagrozi jego bezpieczeństwu.

Pismem z dnia [...].08.2019 r. skarżąca zgłosiła zarzut odnośnie zawartej w projekcie analizy nasłoneczniania, zacieniania i przesłaniania w dniach równonocy, jako zbyt uproszczonej i ze względu na niewielkie rozmiary rysunków mało czytelnej. Organ wydający decyzję nie ustosunkował się w ogóle do jej uwag i żądań i wydał pozytywną decyzję, pozbawiając ją tym samym możliwości zlecenia i przedstawienia własnych analiz. W tym samym piśmie skarżąca zarzuciła projektowanemu budynkowi naruszenie i ograniczenie dotychczasowych warunków zamieszkiwania i wypoczynku (min. pogorszenie warunków zdrowotnych osób zamieszkujących). Wniosła jednocześnie o przeprowadzenie oględzin w terenie celem szczegółowego zapoznania się z istniejącym i projektowanym stanem rzeczy i dokonania własnej oceny, czy wybrany przez inwestorów projekt nie wpłynie niekorzystnie na jej nieruchomość. Organ nie podjął jednak żadnych czynności w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie odpowiadają prawu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Badając pod tym kątem zaskarżone decyzje, Sąd stwierdził, że przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.).

Zasadny okazał się zarzut skarżącej pod adresem zawartej w projekcie budowlanym analizy nasłonecznienia, zacienienia i przesłaniania.

Skala, w jakiej wykonane zostały rysunki i brak jakiegokolwiek ich opisu de facto uniemożliwiają weryfikację wniosków o zapewnionym odpowiednim nasłonecznieniu pomieszczeń oraz o niewystępowaniu przesłaniania.

Zgodnie z § 60 ust. 1 Rozporządzenia pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 800-1600, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 700-1700.

W wyroku z dnia 7 lutego 2018 r. w sprawie II OSK 942/16 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA)

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "obowiązkiem właściwego organu jest nie tylko zbadanie, czy osoby uprawnione uczestniczyły w przygotowaniu projektu, lecz także, czy rzeczywiście załączone rysunki mogą posłużyć dla oceny nasłonecznienia sąsiednich, istniejących budynków, a nadto dokonać stosownych obliczeń, które ewentualne twierdzenia inwestora pozwalają aprobować, bądź merytorycznie zakwestionować (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. II OSK 191/15; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. II OSK 1138/10). Z treści § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych wynika niewątpliwe wymaganie, by odpowiedni dla danego typu zabudowy czas nasłonecznienia był zapewniony »w dniach równonocy (21 marca i 21 września)«, co należy – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - rozumieć jako konieczność ustalenia, że w obu tych dniach tenże warunek podlega spełnieniu. (...) weryfikacja faktycznego nasłonecznienia pomieszczenia, czego wymaga § 60 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie może, jak trafnie przyjął Sąd I instancji, opierać się na zaprezentowaniu czasu nasłonecznienia dla dowolnego dnia równonocy i nałożeniu na organ prowadzący postępowanie obowiązku dokonania jego uzupełniającej analizy poprzez albo dodanie albo odjęcie jednej godziny (do) od obliczonych godzin nasłonecznienia w zależności, czy konkretna ocena była sporządzana dla 21 marca, czy też 21 września."

Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądy te w pełni podziela.

Oprócz niemożności zweryfikowania, zawartych w projekcie budowlanym, wniosków co do odpowiedniego nasłonecznienia, analiza nie wskazuje też, by przeprowadzona była odrębnie dla dwóch dni równonocy: wiosennej i jesiennej. Zauważyć należy w tym miejscu, że cytowany wyrok NSA zapadł na kanwie brzmienia § 60 ust. 1 Rozporządzenia, jakie obowiązywało przed dniem 1 stycznia 2018 r. W przepisie wskazane były wówczas daty dzienne równonocy: 21 marca i 21 września. Począwszy od dnia 1 stycznia 2018 r. § 60 ust. 1 Rozporządzenia nie zawiera już dat dziennych. Nie ulega jednak wątpliwości, że nadal wymagane jest przeprowadzenie analizy w dwóch dniach: równonocy wiosennej oraz jesiennej. Przepis nadal zawiera liczbę mnogą: "w dniach równonocy", nie zaś: "w dniu równonocy". Znajduje to swe uzasadnienie w tym (na co zwrócił uwagę NSA w cytowanym wyżej wyroku), że pozycja słońca na niebie o określonych godzinach w dniu równonocy wiosennej jest odmienna niż w dniu równonocy jesiennej (analemma). Usunięcie dat dziennych równonocy z § 60 ust. 1 Rozporządzenia powodowane zaś było ich niezgodnością z faktycznymi datami przesileń – np. w 2020 r. są to dni 20 marca i 22 września (w XXI wieku tylko trzykrotnie dzień równonocy przypadł na 21 dzień miesiąca: w marcu 2003 r., w marcu 2007 r. i w marcu 2011 r.).

Uzasadnione są także zarzuty skarżącej co do braku wnikliwości organów przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (w szczególności dokumentów składanych przez skarżącą) oraz braku wyczerpującego odniesienia się do jej zarzutów. Odnośnie kwestii technicznych dotyczących ściany (ścian) na granicy działek [...] i [...] organ I instancji nie wypowiedział się w ogóle, zaś organ II instancji ograniczył się do daleko niewystarczającej uwagi, że skoro w przeszłości doszło do nadbudowy budynku na działce [...], to musiało to uwzględniać stan istniejących w granicy między działkami ściany i fundamentów.

Sąd orzekający w sprawie niniejszej wskazuje, że co do zasady organy, w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, nie kontrolują merytorycznie rozwiązań projektowych zawartych w projekcie budowlanym, a jedynie kontrolują projekt zagospodarowania terenu i dołączenie wszelkich wymaganych opracowań. Organ nie bada zatem projektu budowlanego, ale wyłącznie jego kompletność i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Za projekt i jego zgodność z prawem odpowiada bowiem projektant, a organ administracji architektoniczno-budowlanej nie ma obowiązku szczegółowego badania projektu poza przypadkami opisanymi w art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b. To ograniczenie nie uchyla jednak obowiązku organów wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2019 r. w sprawie II OSK 3304/17 (CBOSA): "obowiązkiem organu administracji rozpatrującego wniosek o wydanie pozwolenia na budowę jest zbadanie zgodności projektu budowlanego tylko z tymi przepisami techniczno-budowlanymi, które regulują kwestie związane z zagospodarowaniem działki lub terenu. Odpowiedzialność za zapewnienie zgodności projektu budowlanego z pozostałymi przepisami techniczno-budowlanymi spoczywa na autorze tego projektu. Oczywiście, jeśli w toku postępowania pojawią się uzasadnione wątpliwości, co do zgodności projektu budowlanego z innymi przepisami techniczno-budowlanymi, to organ administracji wątpliwości te powinien przed udzieleniem pozwolenia na budowę wyjaśnić. Na istnienie takich wątpliwości może też wskazywać strona postępowania."

Podkreślić należy, że skarżąca na istnienie takich wątpliwości w niniejszej sprawie konsekwentnie wskazywała, co zaktualizowało obowiązek organów ich wnikliwego przeanalizowania i następnie przekonującego odniesienia się do nich w uzasadnieniach decyzji. Zauważyć też trzeba, że nie sposób tych wątpliwości traktować a limine jako nieuzasadnionych, skoro toku postępowania przed organem I instancji inwestor dokonał zmiany projektu (k. 31 akt adm.) i pozostawił część budynku na działce [...] nie podlegająca wyburzeniu (k. 90 i 90A projektu budowlanego). Nota bene zauważyć trzeba, że na rysunku na k. 90A umieszczono informację: "Pozostawione części budynku zapewnią stateczność konstrukcji na działce [...]...". Powoduje to dysonans z treścią – także zawartej w projekcie budowlanym – ekspertyzy technicznej dot. rozbiórki parterowego budynku mieszkalnego na działce [...] (k. 22 projektu budowlanego), gdzie expressis verbis stwierdzono: "...rozbiórka parterowego budynku mieszkalnego na dz. [...] nie wpłynie na stateczność budynku na dz. [...]. Ponadto – bez wpływu na sąsiadujący budynek rozebrane mogą być fundamenty budynku na dz. [...]..." Nasuwa się zatem wątpliwość dlaczego – skoro pierwotny projekt budowlany kategorycznie stwierdza możliwość rozbiórki budynku wraz z fundamentami na działce [...] bez wpływu na stateczność budynku na działce [...] – inwestor zgłasza zmianę tego projektu "zapewniającą stateczność konstrukcji na działce [...]". Żaden z organów orzekających w sprawie kwestii tej nie wyjaśnił.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyły się równowartość wpisu ([...] zł) oraz uiszczona opłata od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł., łącznie – [...] zł.

Rozpoznając sprawę ponownie organ obowiązany będzie poddać wnikliwej analizie i ocenie cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (uzupełniając go o w niezbędnym zakresie) w kontekście wszystkich podnoszonych przez skarżącą zarzutów i mając na uwadze wskazane wyżej uchybienia. Obowiązkiem organu będzie też wyczerpujące uzasadnienie orzeczenia wyjaśniające wątpliwości w sprawie z uwzględnieniem wymagań wynikających z art. 107 § 3 k.p.a.