Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 15/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-06-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 245 par.  i art. 246  par.   pkt 1 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. "S..N." S. z ograniczoną odpowiedzialnością S. komandytowa z siedzibą w S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 15/18 odmawiającego G. "S..N." S. z ograniczoną odpowiedzialnością S. komandytowa z siedzibą w S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2012 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego.


UZASADNIENIE

W związku z ww. skargą skarżąca Spółka komandytowa złożyła wniosek

o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis od skargi w sprawie ustalono na kwotę [...]zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 9 stycznia 2018r.).

Uzasadniając wniosek Spółka wyjaśniła, że nie ma majątku umożliwiającego zapłatę kosztów, jej aktywa są zajęte przez urząd skarbowy, który prowadzi egzekucję. Nie ma środków w kasie ani w banku; banki wypowiedziały kredytowanie spółki. W oświadczeniu o majątku i dochodach z dnia 5 lutego br. wskazała, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł, jej środki trwałe stanowią wartość [...] zł, za ostatni rok obrotowy odnotowała stratę w wysokości [...] zł, stan środków pieniężnych na wskazanych trzech rachunkach bankowych wynosił: [...] zł, (-)[...] zł. Środki w kasie wynoszą [...] zł, kredyty [...] zł, zobowiązania [...] zł.

Wraz z wnioskiem Spółka przedłożyła wydruk niepodpisanego bilansu

i rachunku wyników Spółki na dzień 30 listopada 2017 r.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza Spółka przedłożyła:

- bilans i rachunek zysków i strat Spółki według stanu na dzień 30 listopada 2017 r.,

- wyciągi z rachunków bankowych spółki z okresu listopad 2017 r. - luty 2018 r.

z saldem środków [...] zł, (-)[...], (-) [...] zł,

- wypowiedzenie umowy rachunku bankowego przez [...] z dnia 29.08.2017 r. saldo (–) [...] zł, odsetki (-) [...] zł,

- wezwanie "ostateczne" banku M. z dnia 28 grudnia 2017 r. do spłaty zadłużenia z tytułu umowy o kredyt w rachunku bieżącym w kwocie [...]zł (kapitał z odsetkami i prowizją),

- deklaracje VAT Spółki za listopad i grudzień 2017 r. oraz styczeń br.

z zadeklarowaną dostawą towarów oraz świadczeń w kwotach odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł oraz nabyciem towarów o wartościach odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł,

- kopię skierowanego do organu podatkowego wniosku Spółki z dnia 1 marca 2018 r. o wydanie zaświadczenia o nieskładaniu deklaracji w zakresie podatku akcyzowego,

- protokół inwentaryzacji kasy Spółki na dzień 28 lutego 2018 r. z saldem środków [...] zł oraz wskazującego, że ostatni dowód KP sporządzony został w dniu 18 lipca 2017r. , a dowód KW z 1 sierpnia 2017 r.,

- rachunek zysków i strat sporządzony za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. z przedstawiający dane Spółki za 2015 i 2016 rok.

- zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 15 września 2017 r. potwierdzające, że zaległości podatkowe skarżącej Spółki według stanu na dzień 13 września 2017 r. wynoszą ogółem [...] zł.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 marca 2018 r. sygn. akt

I SA/Sz 15/18 odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 §2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

W ocenie referendarza, analiza złożonych oświadczeń i dokumentów źródłowych doprowadziła do wniosku, że Skarżąca nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, ani też nie wykazała, iż nie jest w stanie ich zdobyć.

Na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy referendarz ustalił, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie produkcji wyrobów z drewna oraz korka, w zakresie produkcji wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych, a dane umieszczone na stronie internetowej spółki (granitex-stolarka.net) wskazywały, że jest ona bezpośrednim importerem bloków i płyt kamiennych z [...], [...], [...] oraz [...]. Z akt sprawy wynikało, że Spółka osiąga wielomilionowe przychody. Za 2015 r. wykazała przychody w wysokości [...] zł, za 2016 rok [...] zł, według stanu na dzień 30 listopada 2017 r. – w wysokości [...] zł.

Referendarz wyjaśnił, że zdolność finansową w przypadku przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą obrazują uzyskiwane przychody, nie zaś dochód podatkowy wyliczony na użytek podatku dochodowego i zwrócił uwagę, że strata podatkowa jest nadwyżką kosztów nad przychodami w danym roku podatkowym i nie skutkuje utratą płynności finansowej, ani też nie oznacza braku środków finansowych (por. np. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2014 r., II FZ 1741/14, postanowienie z dnia 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). Referendarz zwrócił uwagę, że w orzecznictwie wskazuje się, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2015 r. o sygn. akt II GZ 506/15).

Nadto wskazał, że Spółka wykazała na dzień 30 listopada 2017 r. znaczny majątek, tj. aktywa o wartości [...] zł, w tym urządzenia techniczne i maszyny [...] zł, "inne środki trwałe" [...] zł, aktywa obrotowe: [...] zł (w tym zapasy [...] zł, produkty gotowe [...] zł, zaliczki na dostawy [...] zł). Spółka wykazała należności krótkoterminowe w wysokości [...] zł (brak należności długoterminowych ani dochodzonych na drodze sądowej). Z kolei zobowiązania krótkoterminowe w kwocie [...]zł, w tym zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń [...] zł. Na spółce nie ciążą zobowiązania długoterminowe. Stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych wynosił [...] zł. Spółka na dzień 30 listopada 2017 r. odnotowała stratę (-)[...] zł, a miesięczne obroty kształtują się na poziomie średnio [...]. zł.

Referendarz zaakcentował, że przychód i posiadany majątek Spółki wielokrotnie przewyższają kwotę wpisu od skargi. Zwrócił uwagę na oświadczenie Skarżącej co do dokonanych przez urząd skarbowy zajęć na majątku, jednak uwzględniając wysokość zobowiązań Spółki z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń i wielkość posiadanych aktywów i należności krótkoterminowych od innych podmiotów, a także kontynuowanie działalności (spółka nadal deklaruje dostawy i nabycia towarów i usług), stwierdził, że okoliczność ta nie ma wpływu na dokonaną ocenę w sprawie.

Referendarz ocenił, że Spółka nie wykazała niemożności wygospodarowania środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego, wynoszącego [...] zł.

Na ocenę tę nie miał wpływu wykazany brak środków pieniężnych w kasie i na wykazanych w sprawie rachunkach bankowych.

Powołując się na art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr. 94, poz. 1037 ze zm.) referendarz wskazał nadto na możliwość pozyskania przez komplementariusza spółki, tj. sp. z o.o., środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat.

Od powyższego postanowienia Skarżąca w ustawowym terminie, wniosła sprzeciw. Zaskarżyła postanowienie referendarza sadowego zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca posiada dostateczne środki na poniesienie choćby częściowych kosztów postepowania, podczas gdy skarżąca wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania,

- art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie

i przeprowadzenie oceny dowodów z dokumentów w sposób całkowicie dowolny,

- naruszenie art. 176 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie

i pozbawienie strony prawa do rozpatrzenia sprawy przez organ wyższej instancji,

- naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie

i przypisanie referendarzowi sądowemu (sądowi) władztwa, możliwości niezastosowania przepisów ustawy i całkowicie dowolnej oceny dowodów,

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, polegający na przyjęciu, że skarżąca posiada dostateczne środki finansowe na dokonanie opłaty na wpis, podczas gdy z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca nie ma żadnych środków.

Złożyła wniosek o uchylenie postanowienie Referendarza Sądowego WSA w Szczecinie i ponowne rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.

W ocenie Skarżącej przedłożyła ona w sprawie wiarygodne i rzetelne dokumenty, w tym dokumenty finansowe, przedstawiające trudną sytuację materialną, tj. wykazała, że nie ma żadnych środków. Skarżąca zarzuciła rozszerzającą interpretację przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. odwołującą się do sytuacji przyszłych i niepewnych (zdobycia środków), czy hipotetycznych, a nie do aktualnej sytuacji, tj. z chwili składania wniosku. Wskazując dalej na prowadzenie wielu postępowań mających na celu wyegzekwowanie należności wobec dłużników i konieczność zaspokojenia w pierwszej kolejności aktualnego wierzyciela – Urząd Skarbowy, Skarżąca zwróciła uwagę, że przeznaczenie wyegzekwowanych środków na rzecz innego wierzyciela – np. Sądu, mogłoby zrodzić dla skarżącej odpowiedzialność karną – działanie na szkodę/ z pokrzywdzeniem wierzyciela.

Zaakcentowała dokonane przez urząd skarbowy zajęcie jej aktywów. Zarzuciła referendarzowi stawianie się ponad prawem i dowolną ocenę zgromadzonych dowodów w sprawie. Odnosząc się do kwestii wniesienia dopłat, Skarżąca wyjaśniła, że komplementariusz nie widzi potrzeby "dokapitalizowania", "poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych" dla samej siebie, choć podobnie jak spółka komandytowa boryka się z problemami finansowymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 259 § 1 p.p.s.a., m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, Sąd – jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie Referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 176 Konstytucji RP Sąd wyjaśnia na wstępie, że nowe brzmienie art. 260 p.p.s.a. wzorowane jest na rozwiązaniach zawartych w art. 39823 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm., dalej: K.p.c.), które dotyczą rozpoznawania w procedurze cywilnej skarg na postanowienia referendarza w przedmiocie kosztów sądowych lub kosztów procesu oraz postanowienia o odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Zasadne będzie zatem w takiej sytuacji odwołanie się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1 grudnia 2008 r., P 54/07 (OTK-A 2008, nr 10, poz. 171), w którym Trybunał uznał, że art. 39823 K.p.c. jest zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.), dalej: Konstytucja RP, oraz nie jest niezgodny z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wskazał, że na postanowienie sądu strona może wnieść zażalenie, zaś na postanowienie referendarza sądowego - skargę. W obu wypadkach jest zatem zrealizowane konstytucyjne prawo do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP). Prawo to nie gwarantuje możliwości zaskarżenia wszelkich orzeczeń, a jedynie tych, które zostały wydane w pierwszej instancji, i to niezależnie od tego, czy była to instancja sądowa, czy administracyjna.

Ponadto Trybunał podkreślił, że zwolnienie od kosztów sądowych nie jest sprawą z zakresu wymierzania sprawiedliwości, stąd też w pierwszej instancji dopuszczalne było jej rozpoznanie przez organ pozasądowy. Spoczywający na ustawodawcy obowiązek zagwarantowania stronie sądowej kontroli orzeczenia referendarza sądowego został zrealizowany poprzez instytucję skargi na postanowienie referendarza w przedmiocie kosztów. Nie sposób zatem uznać, że art. 39823 K.p.c. narusza zagwarantowane w art. 78 Konstytucji RP prawo do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Ten ostatni przepis nie gwarantuje natomiast prawa do zaskarżania kolejnych orzeczeń wydanych w sprawie, stąd też nie można uznać, że regulacja nieprzewidująca możliwości zaskarżenia orzeczenia sądu kontrolującego orzeczenie referendarza jest z nim sprzeczna.

Wskazano również, że art. 176 ust. 1 Konstytucji RP wyraża zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego, ale ponieważ przepis ten został umieszczony w rozdziale o sądach, dotyczy tylko spraw przekazanych ustawami do wyłącznej właściwości sądów. Natomiast art. 176 Konstytucji RP nie dotyczy spraw, które najpierw rozpatrywane były przez organy pozasądowe, a następnie zostały poddane końcowej kontroli ze strony sądu. Do takich spraw odnosi się wyłącznie art. 78 Konstytucji RP.

W odniesieniu do zarzutu Skarżącej, że odmowa przyznania jej prawa pomocy stanowi naruszenie prawa do sądu wskazać należy, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami Konstytucji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa, gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu.

W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i dowolności w orzekaniu referendarza Sąd stwierdził, że jest on nieuzasadniony. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji jaką jest prawo pomocy w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd/referendarz sądowy nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. W postanowieniu z 24 października 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1186/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że przesłanki ustawowe przyznania prawa pomocy osobie prawnej są bardziej rygorystyczne, aniżeli przesłanki oceniane wobec osób fizycznych. Osoby prawne są bowiem jednostkami organizacyjnymi, które są wyposażone w określony majątek, prowadzą zazwyczaj działalność gospodarczą i osiągają zyski. Dlatego poza wykazaniem przesłanki materialnej (braku środków) muszą zaistnieć dodatkowe jeszcze warunki przemawiające za zasadnością uwzględnienia wniosku. Osoba prawna nie może po prostu powoływać się na to, że w danym momencie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego, lecz powinna także wykazać, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, aby je zdobyć na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w całości te poglądy podziela.

Odnosząc się do argumentacji sprzeciwu należy jeszcze zwrócić uwagę, że zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia referendarza sądowego o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, referendarz sadowy/Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącą oświadczeń oraz treść sprzeciwu, Sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia.

Skarżąca nie wykazała bowiem w sposób dostateczny aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Na obecnym etapie postępowania, na koszty sądowe składa się wpis od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi [...] zł, zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).

W uzasadnieniu zarzutów sprzeciwu Strona podniosła, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Referendarz sądowy powinien przyznać prawo pomocy w żądanym zakresie.

W sprzeciwie strona podniosła, że nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł. Odnosząc się do tego, Sąd zwraca uwagę, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą wymaga się co do zasady podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności, aniżeli ma to miejsce w przypadku osób fizycznych, nie będących profesjonalnymi przedsiębiorcami. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji prowadzonej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich mimo podjęcia wszelkich niezbędnych środków celem zdobycia funduszy na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137).

W ocenie Sądu, spółka bez wątpienia takich działań nie podjęła.

Referendarz sądowy zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że Spółka wykazała wielomilionowe przychody. Z przedłożonych dokumentów finansowych wynikało, że Spółka wykazała za 2015 r. przychody w wysokości [...] zł (zysk [...] zł), za 2016 rok: [...] zł (strata -[...] zł), a według stanu na dzień 30 listopada 2017 r. – w wysokości [...] zł (strata -[...] zł).

Sąd w pełni aprobuje stanowisko referendarza sądowego, iż nie do przyjęcia jest argumentacja, że spółka prawa handlowego, pozostająca w obrocie gospodarczym nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości [...] zł, zwłaszcza, gdy w ww. okresie uzyskiwała wielomilionowe przychody. Zdaniem Sądu chybiony jest argument skarżącej, że nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Zasadnie referendarz sadowy zaakcentował wartość przychodów. Wskazać należy, że w obrocie gospodarczym strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Powyższe nie stanowi więc wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (por. m.in. postanowienia NSA z: 1 sierpnia 2013r. sygn. akt I FZ 327/13; 22 marca 2011r. sygn. akt II GZ 112/11; 19 listopada 2004r. sygn. akt I FZ 436/04).

Wskazane wyżej wartości przychodów wskazują, że Spółka dysponuje w ciągu roku znacznymi środkami, znacznie przekraczającymi wysokość wpisu.

Odnosząc się do argumentacji sprzeciwu związanej z zajęciem aktywów, wskazać trzeba, że dostrzeżona przez referendarza sądowego, wynikająca z oświadczenia Spółki okoliczność dokonania przez urząd skarbowy zajęć na aktywach spółki, nie uzasadnia zmiany wydanego w sprawie postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, skoro, co dostrzegł trafnie referendarz sądowy, Spółka wykazała m.in. aktywa o wielomilionowej wartości w postaci m.in.: zapasów [...] zł, towarów: [...] zł, należności krótkoterminowych przekraczających [...] zł, a zobowiązania krótkoterminowe Spółki z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń (brak zobowiązań długoterminowych z tego tytułu) – podlegających zajęciu przez naczelnika urzędu skarbowego stanowiły według zaświadczenia organu podatkowego – stan na dzień 13 września 2017 r. - kwotę znacznie mniejszą – wynoszącą [...] zł, z kolei według bilansu na dzień 30 listopada 2017 r. kwota ta uległa zmniejszeniu do kwoty [...]zł.

W ocenie Sądu za nieuzasadniony należało uznać zarzut rozszerzonej wykładni przepisu art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a. skutkującej odwołaniem się referendarza do sytuacji przyszłych i niepewnych (zdobycia środków) przy ocenie wniosku.

Referendarz sądowy ocenił bowiem wniosek Skarżącej na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i stosownie do przywołanego wyżej orzecznictwa sądów administracyjnych, odwołując się do możliwości płatniczych Spółki w okresie poprzedzającym złożenie wniosku (wielkość przychodów), dostrzegając zasadnie posiadane aktywa, w tym należne Spółce środki (należności krótkoterminowe) od innych podmiotów, aby w konsekwencji słusznie stwierdzić, że Spółka nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, ani też nie wykazała, iż nie jest w stanie ich zdobyć.

Odnosząc się do twierdzeń zawartych w sprzeciwie, Sąd zwraca jeszcze uwagę, że dane przedłożone w bilansie nie wykazały, iżby dochodziła ona swych należności na drodze sądowej, czy miała należności długoterminowe czy też dochodziła ich na drodze sądowej; zatem gołosłowne wyjaśnienia Skarżącej związane z uczestniczeniem spółki w wielu postępowaniach sądowych w celu egzekucji roszczeń wobec dłużników jako pozostające w sprzeczności z danymi wynikającymi ze znajdującego się w aktach sprawy bilansu Spółki według stanu na 30 listopada 2017 r. (k. 46 i n.), nie zasługują na uwzględnienie.

Odnosząc się w tym miejscu do argumentacji zawartej w sprzeciwie, podkreślić należy, że nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że inne wydatki Spółki - jej wierzytelności publicznoprawne oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym (kredyty) - korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym koszty związane z uczestnictwem Spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym są kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami przez nią ponoszonymi.

Skarżąca zdaje się uważać, że koszty sądowe powinny być poniesione dopiero w sytuacji, gdy po zaspokojeniu wszelkich potrzeb i zrealizowaniu planów związanych z prowadzoną działalnością pozostają jakieś wolne środki, tymczasem jest to błędny tok rozumowania, nieuwzględniający wyjątkowości instytucji prawa pomocy i tego, że – jak już podkreślono – zobowiązania prywatnoprawne nie mogą być priorytetem względem danin publicznoprawnych, do których należą koszty sądowe.

Skoro zatem z argumentacji strony i przedłożonych dokumentów nie wynika, by nie było możliwe wygospodarowanie środków koniecznych do poniesienia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., a w konsekwencji zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Nie bez znaczenia dla oceny wniosku skarżącej jest również okoliczność, iż jest ona spółką komandytową, a w sytuacji braku środków w majątku spółki komandytowej, jej wspólnicy winni ją wspierać finansowo w granicach wytyczonych przepisami Kodeksu spółek handlowych, zwłaszcza w sytuacji obowiązku ponoszenia niewysokich kosztów sądowych. Zasadnie zatem referendarz sądowy wskazał na możliwość pozyskania przez komplementariusza – będącego spółką z o.o. – środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat. Komplementariuszem skarżącej jest "S. z o.o. z siedzibą w S., która – jak wynika informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego na dzień 15 czerwca 2018 r. nie posiada zaległości, nie znajduje się w stanie likwidacji, nie wszczęto wobec niej postępowania upadłościowego i nadal prowadzi działalność gospodarczą, wobec braku wpisów o jej zawieszeniu.

W sprzeciwie Spółka wskazała jedynie ogólnikowo na problemy finansowe wspólników.

W tej sytuacji należało zgodzić się ze stanowiskiem, że Skarżąca nie wykazała zatem, że podjęła wszelkie działania, zmierzające do pozyskania niezbędnych środków na pokrycie jej własnej aktywności i zapewnienie środków na wniesienie wpisu sądowego w niniejszej sprawie, a więc, że ubiegała się o wsparcie od wspólnika w celu sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym albo że takiego wsparcia z jakiś przyczyn jej odmówiono.

W tej sytuacji Sąd nie podzielił poglądu Spółki, że ocena referendarza sądowego była dowolna, czy dokonana z naruszeniem art. 2 , art. 45 ust. 1 , art. 176 Konstytucji RP, art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a. i art. 106 §5 p.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c.

W konsekwencji należało podzielić stanowisko referendarza co do tego, że skarżąca Spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2

w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.