Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 2609/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 5a, art. 182 § 1 i 3, art. 183 § 1 i 2, art. 184, art. 189
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 sierpnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 578/21 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na uchwałę Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 22 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie przyznania "Nagrody Wrocławia" postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na uchwałę Rady Miejskiej Wrocławia z 22 kwietnia 2021 r. nr XXXVI/958/21 przyznającą Fundacji [...] "Nagrodę Wrocławia". Skarżące Stowarzyszenie zarzuciło, że wyróżniony nagrodą Ruch, przez swoją działalność "szerzy nienawiść oraz chrystianofobię wobec katolików" wyczerpując tym samym znamiona art. 18 § 2 i 3 kodeksu karnego. Podniesiono, że Fundacja narusza podstawowe prawa i wolności zawarte w Konstytucji m.in. ochronę praw dziecka, ochronę małżeństwa rodziny, macierzyństwa oraz wolność sumienia i wyznania.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie z uwagi na brak po stronie skarżącego Stowarzyszenia naruszonego interesu prawnego uprawniającego do wniesienia skargi. W przypadku nieuwzględnienia argumentów przedstawionych za odrzuceniem organ wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano na treść art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej "u.s.g."), zgodnie z którą skargę na uchwały organu gminy może wnieść jedynie podmiot, który wykaże naruszony przez rozstrzygnięcie organu gminy interes prawny, zatem nie ma możliwości zaskarżenia uchwały gminy przez każdy podmiot, który daną uchwałę uznaje za wydaną z naruszeniem prawa. Skarżący zobowiązany jest wykazać naruszony interes prawny poprzez odwołanie do konkretnego przepisu (podstawy prawnej), z którego wynika, że dany podmiot może uzyskać jakąś korzyść lub może zostać obarczony powinnością określonego zachowania. Organ gminy zauważył, że co prawda Stowarzyszenie w skardze podaje szereg przepisów Konstytucji, które rzekomo organ naruszył, natomiast niemożliwe jest powiązanie ich z osobistą sytuacją skarżącego.

Organ gminy opisał również procedurę i wymienił akty prawne, na podstawie których przyznawana jest "Nagroda Wrocławia", w tym uchwałę nr LVIII/375/93 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 16 stycznia 1993 r. w sprawie tytułów i nagród przyznawanych przez władze Wrocławia, Regulamin przyznawania tytułów i nagród przez władze Wrocławia, który stanowi załącznik do uchwały nr XXXIII/861/21 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 14 stycznia 2021 r., oraz zapewnił, że przy procedurze przyznawania Fundacji nagrody zachowane zostały wszelkie warunki formalno-prawne określone w w/w aktach.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skarżącego, organ podkreślił, że przyznając "Nagrodę Wrocławia" nie dopuścił się naruszenia bezstronności w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, ani swobody wyrażania w/w wartości w życiu publicznym. Skutkiem zaskarżonej uchwały nie jest bowiem ograniczenie skarżącemu możliwości korzystania z wolności i praw wynikających z Konstytucji. Podkreślono również, że skarżący nie uzasadnił zarzutu szerzenia przez Fundację nienawiści i chrystianofobii wobec katolików, więc zarzut ten należy uznać za subiektywny i bezpodstawny.

Pismem z 26 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zwrócił się do skarżącego, wzywając go do usunięcia braków formalnych poprzez wskazanie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej zaskarżoną uchwałą Rady Miejskiej. W odpowiedzi skarżący pismem z 8 lutego 2022 r. wskazał, iż naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę wynika z § 8 i § 9 lit. a i b Statutu Stowarzyszenia, zgodnie z którym Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez działania mające na celu ochronę i upowszechnianie dziedzictwa narodowego oraz tradycji i wartości religijnych oraz ochronę kultury i jego dóbr, natomiast działania nagrodzonej Fundacji są skierowane przeciwko tym wartościom. Co więcej skarżący podkreślił, że jego legitymacja nie była kwestionowana w postępowaniu przed organami administracyjnymi zatem powinna się również rozciągać na postępowanie sądowoadministracyjne.

Postanowieniem z 5 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę Stowarzyszenia oraz zwrócił mu kwotę 300 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż na podstawie art. 3 § 2 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "P.p.s.a.") kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również akty prawa miejscowego.

Przepis art. 6 ust. 1 u.s.g. stanowi, że do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym niezastrzeżone dla innych podmiotów, natomiast zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 14 u.s.g. wyłączną właściwością rady gminy jest nadawanie honorowego obywatelstwa gminy. Z powołanego przepisu wynika kompetencja rady gminy do ustanawiania wyróżnień tj. "Nagroda Wrocławia", bowiem uhonorowanie określonych osób fizycznych lub tworów organizacyjnych za ich zasługi dla gminy należy uznać za mieszczące się w zakresie spraw publicznych o znaczeniu lokalnym, a takie stanowisko potwierdza również orzecznictwo sądów administracyjnych.

Odnosząc się do możliwości zaskarżenia aktów prawa miejscowego Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. koniecznym elementem skargi jest wykazanie przez skarżącego interesu prawnego lub uprawnienia naruszonego uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w prawie z zakresu administracji publicznej. Jest to istotne zawężenie legitymacji skargowej względem zasady ogólnej z art. 50 § 1 P.p.s.a., z którego należy wywieść, że skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, ponieważ warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy. Podmiot skarżący musi wykazać konkretny akt z którego interes prawny wynika. Do wniesienia skargi nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Na skarżącym spoczywa ciężar udowodnienia, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (zniesienie, ograniczenie, uniemożliwienie realizacji uprawnienia, nałożenie obowiązków). Co więcej Sąd zaznaczył, że przedmiotowe naruszenie powinno mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach.

Dokonując analizy spełnienia przez Stowarzyszenie warunków formalnych wniesienia skargi z art. 101 ust. 1 u.s.g. Sąd stwierdził, że po stronie skarżącego brak jest naruszonego interesu prawnego. Stowarzyszenie wskazując interes prawny powołało się na postanowienia swojego statutu (§ 8, § 9 lit. a i b) twierdząc, że realizuje swoje cele poprzez działania mające na celu ochronę wskazanych wartości, przeciwko którym skierowane są działania nagrodzonej Fundacji. Jednakże zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. niewystarczające jest powiązanie przedmiotu zakwestionowanej uchwały lub zarządzenia z celami statutowymi i z zakresem działania organizacji, bez wykazania przez nią własnego interesu prawnego.

Sąd uznał też, że pomiędzy zaskarżoną uchwałą a powołanymi przepisami które zostały w opinii skarżącego naruszone przez organ gminy nie istnieje związek przyczynowy pozwalający na uznanie, że doszło do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia strony. Przy skardze z art. 101 ust. 1 u.s.g. konieczne jest zaistnienie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa. Zaskarżona uchwała natomiast stanowi jedynie wyraz wyróżnienia działających na rzecz W. i akt ten nie nakłada żadnych obowiązków, nie wkracza w uprawnienia podmiotów innych niż w niej wskazane. Tym samym nie wpływa na sferę prawną skarżącego Stowarzyszenia, nie ogranicza jego uprawnień i nie nakłada obowiązków.

Powołane przez skarżącego przepisy Konstytucji zawierają normy ogólne dotyczące małżeństwa, rodziny, macierzyństwa, rodzicielstwa, równouprawnienia kościołów i związków wyznaniowych, korzystania z wolności i praw konstytucyjnych, prawa do życia, wolności zrzeszania się i ochrony praw dziecka, jednakże nie określają żadnych praw i obowiązków, z których można by wywieść legitymację do zaskarżenia spornej uchwały o przyznaniu nagrody. Przepisy nie formułują dla Stowarzyszenia w sposób bezpośredni obowiązku lub uprawnienia podlegającego ochronie materialnoprawnej. Z tego samego powodu za niezasadne uznano również powołanie się skarżącego na art. 18 kodeksu karnego.

W skardze kasacyjnej wniesionej od ww. postanowienia skarżące Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie:

1) art. 101 ust. 1 u.s.g. wskutek jego błędnej wykładni w efekcie przyjęcia, że treść tego przepisu ogranicza istnienie interesu prawnego lub uprawnienia, jako wynikających tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego;

2) art. 101 ust. 1 u.s.g. przez jego niewłaściwe zastosowanie w efekcie błędnego uznania, że nie występuje interes prawny lub uprawnienie skarżącego Stowarzyszenia do wniesienia skargi na zaskarżoną uchwałę Rady Miejskiej Wrocławia i że nie nastąpiło naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia wskutek podjęcia tej chwały,

3) art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 9 ustawy Prawo o stowarzyszeniach w zw. z zapisami § 8 i § 9 lit. a, b Statutu skarżącego Stowarzyszenia przez ich niewłaściwe zastosowanie w efekcie błędnego uznania, że w świetle tych przepisów ustaw i zapisów Statutu nie występuje interes prawny lub uprawnienie skarżącego Stowarzyszenia do wniesienia skargi na zaskarżoną uchwałę Rady Miejskiej Wrocławia i że nie nastąpiło naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia wskutek podjęcia tej uchwały;

4) art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 18 k.k. przez niewłaściwe zastosowanie wskutek niezastosowania w sprawie wynikającej z tych przepisów normy prawnej dla stwierdzenia, że skarżące Stowarzyszenie zgodnie z celami, które leżą podstawy jego działania jest uprawnione do zaskarżania uchwał i zarządzeń, o których mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., jeżeli wskutek ich wydania zachodzą sytuacje objęte przez art. 18 k.k.;

5) art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z przepisami Konstytucji RP: art. 18, art. 25, art. 37, art. 38, art. 58 ust. 1 i 2, art. 72 ust. 1 przez niewłaściwe zastosowanie wskutek niezastosowania w sprawie wynikającej z tych przepisów norm prawnych dla stwierdzenia, że skarżące Stowarzyszenie zgodnie z celami, które leżą u podstawy jego działania jest uprawnione do zaskarżania uchwał i zarządzeń, o których mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., jeżeli wskutek ich wydania dochodzi do naruszania objętych tymi przepisami Konstytucji wartości i zasad patriotycznych, chrześcijańskich i moralnych, których promowanie i obrona leżą u podstaw działań Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W., co stanowi realizację jego celów statutowych;

6) art. 101 ust. 1 u.s.g. wskutek jego błędnej wykładni w efekcie nieuprawnionego przyjęcia, że przepis ten wyłącza możliwość zaskarżenia uchwał organu gminy wyłącznie z odwołaniem się na własny cel statutowy;

7) art. 101 a ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 101 ust 1 u.s.g. przez niewłaściwe zastosowanie w efekcie nieuzasadnionego niezastosowania tych przepisów w sprawie celem stwierdzenia, że skarżące Stowarzyszenie na podstawie tych przepisów jest uprawnione do zaskarżenia spornej uchwały Rady Miejskiej Wrocławia działając w ten sposób także w interesie osób trzecich, których prawa zostały przez tę uchwałę naruszone;

8) art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie w efekcie odrzucenia skargi w sytuacji, gdy interes prawny lub uprawnienie skarżącego Stowarzyszenia zostały naruszone w wyniku podjęcia zaskarżonej uchwały.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej zwanej "P.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Wbrew zarzutom kasacyjnym Sąd I instancji zasadnie orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. przyjmując, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było przesłanek do uznania, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny lub uprawnienia skarżącego.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2023.40 t.j. dalej "u.s.g."): "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego." Sąd I instancji właściwie zatem stwierdził, że przedmiotowa skarga nie ma charakteru actio popularis, bowiem nie każdy podmiot zainteresowany jest uprawniony do wystąpienia z nią, co potwierdza również orzecznictwo sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 24 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 1076/20; wyrok NSA z 19 listopada 2019 r., sygn. akt II 3339/17; wyrok z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 64/17, wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1665/18). Również w doktrynie prawa administracyjnego zwraca się uwagę, że skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru aktu nadzoru i może być wnoszona wyłącznie przez podmioty, których interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przez uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej (D. Chromicka, 4. Skarga do sądu administracyjnego wnoszona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. [w:] Legislacja administracyjna. Teoria, orzecznictwo, praktyka, red. Z. Duniewska, M. Stahl, Warszawa 2012).

Interes prawny wbrew twierdzeniom skarżącego nie może być wywodzony ze Statutu Stowarzyszenia, co zostało zauważone przez Sąd I instancji i także znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie NSA. Wynika to z faktu, iż stowarzyszenia, realizując swoje statutowe cele podejmują działania właśnie w interesie publicznym, a nie osobistym (dotyczącym samego stowarzyszenia). Za podstawę ustalenia istnienia legitymacji do wniesienia skargi w oparciu o naruszenie interesu prawnego uznaje się tylko taką sytuację, w której istnieje możliwość wykazania zindywidualizowanego i skonkretyzowanego interesu o charakterze osobistym, dotyczącego danej osoby w sposób bezpośredni, wynikającego ze ściśle określonej normy prawa materialnego, który został naruszony (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2400/12, LEX nr 1361627).

Zakwestionować należy również stanowisko, że interes osobisty Stowarzyszenia powinien być rozumiany dwojako - jako ten obejmujący interes osoby prawnej Stowarzyszenia uformowanej jej Statutem oraz drugi obejmujący interes własny poszczególnych członków Stowarzyszenia. Należy zauważyć, że podmiotem skarżącym w niniejszej sprawie jest Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W., co wynika z pisma z 28 czerwca 2021 r. inicjującego postępowanie sądowoadministracyjne. Stowarzyszenie to zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U.2020.2261) ma własną osobowość prawną po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego, zatem jest podmiotem praw i obowiązków i należy traktować je jako osobny byt prawny wobec samych członków. W związku z powyższym nie można zgodzić się z przedstawionym poglądem, iż interes prawny członków Stowarzyszenia może być rozumiany jako interes Stowarzyszenia. Na marginesie należy tylko zaznaczyć, że twierdzenia skarżącego kasacyjnie o naruszeniu interesu osobistego członków Stowarzyszenia nie zostały poparte żadnymi dowodami.

Niezasadne jest również stwierdzenie, że statut stowarzyszenia kreuje sferę jego interesów prawnych i uprawnień. Zgodnie z art. 10 ustawy Prawo o stowarzyszeniach statut stowarzyszenia jedynie określa kwestie takie jak: nazwę stowarzyszenia, teren działania, siedzibę, cele i sposoby ich realizacji, sposoby nabywania i utraty członkostwa itp. Są to zatem regulacje, które nie kreują uprawnień a jedynie doprecyzowują sferę organizacyjną stowarzyszeń.

Podobne stanowisko należy przyjąć, co do zarzutu skarżącego kasacyjnie naruszenia art. 101 a ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 101 ust 1 u.s.g. przez nieuzasadnione niezastosowanie tych przepisów w sprawie celem stwierdzenia, że skarżące Stowarzyszenie na podstawie tych przepisów jest uprawnione do zaskarżenia przedmiotowej uchwały Rady Miejskiej Wrocławia działając w ten sposób także w interesie osób trzecich, których prawa zostały przez tę uchwałę naruszone. Zastosowanie wymienionego przepisu może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Pierwszy przypadek nie dotyczy omawianego stanu faktycznego, natomiast co do drugiej przesłanki skarżący w żaden sposób nie opisał czyje prawa miałyby być naruszane oraz nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie takich twierdzeń. Zresztą z oczywistych względów przepis ten nie może być wykorzystywany jako podstawa prawna do wniesienia skargi przez organizację nieposiadającą naruszonego interesu prawnego w imieniu innych osób jako "osób trzecich" w rozumieniu tego przepisu (członków organizacji czy innych obywateli). Byłoby to bowiem właśnie wykorzystywanie skargi ze 101 ust. 1 u.s.g. jako actio popularis co nie jest dopuszczalne.

Ważną kwestią w niniejszej sprawie jest również rozróżnienie interesu prawnego, wymaganego do zaskarżenia uchwały gminy, od interesu faktycznego. Interes prawny to "istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością" (T. Woś, w: T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 403). Powołując się na orzecznictwo NSA można również stwierdzić, że "[z]naczenie interesu prawnego z art. 101 u.s.g. należy wiązać przede wszystkim z ustalonym rozumieniem tego pojęcia na gruncie art. 28 k.p.a. To zaś oznacza, że musi on być: normatywny, obiektywny, aktualny, niepochodny, osobisty, własny, indywidualny, realny i konkretny" (por. wyrok NSA z 7 marca.2013 r., II GSK 1183/11, LEX nr 1340094). Zgodnie z orzecznictwem "[t]ylko więc takie naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia kwestionowanym aktem może doprowadzić do uwzględnienia skargi, które ma charakter aktualny, a ponadto jest naruszeniem zindywidualizowanym, wymierzonym w realne i zdatne do wskazania dobra prawne, z których korzysta sam skarżący; powinno być tego rodzaju, aby można było stwierdzić, że bezpośrednio wyzuwa skarżącego z przysługujących mu praw albo ogranicza go w sposobach czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia" (por. wyrok NSA z 17 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 117/19, LEX nr 3352798). Interes faktyczny natomiast to sytuacja, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, które mogą stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. O tym, czy dany podmiot ma interes w zaskarżaniu określonego aktu, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199, z aprobującą glosą P. Kucharskiego, tamże). W świetle powyższego przywołane przez skarżącego postanowienia Statutu Stowarzyszenia, zgodnie z którymi "celem Stowarzyszenia jest wychowanie jego członków w duchu wartości narodowych i katolickich oraz wykształcenie w nich pełni poczucia obowiązków patriotycznych tak, by na każdym stanowisku starali się być pożyteczni Ojczyźnie", w opinii NSA odpowiadają interesowi faktycznemu w niniejszej sprawie, brak jest bowiem przepisu prawa, który kreowałby konkretne uprawnienie dla skarżącego lub nakładał na niego obowiązek.

Skarżący kasacyjnie zarzucił również wyrokowi Sądu I instancji naruszenie art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez przyjęcie, że treść przepisu ogranicza istnienie interesu prawnego lub uprawnienia, jako wynikających z przepisów prawa materialnego administracyjnego. W jego ocenie wystarczającym wymogiem uprawniającym dany podmiot do zaskarżenia uchwały lub zarządzenia podjętego przez organ gminy jest istnienie jakiegokolwiek interesu prawnego lub uprawnienia, niekoniecznie wynikającego wyłącznie z prawa administracyjnego materialnego. Powyższy zarzut należy uznać za niezasadny. Kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., musi być oceniane w płaszczyźnie materialnoprawnej i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków strony skarżącej, a zaskarżonym aktem. Zatem, interes prawny, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., wywodzić się musi z prawa materialnego, ale oczywiście prawa materialnego administracyjnego, bowiem skarga ma być wniesiona do sądu administracyjnego w sprawie z zakresu administracji publicznej (por. postanowienie NSA z 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2707/21, LEX nr 3290945, wyrok NSA z 23 września 2021 r., II OSK 1399/21, LEX nr 3248531). Przyjmując jednak nawet odmienne stanowisko, że źródłem interesu prawnego i legitymacji skargowej może być nie tylko prawo materialne administracyjne, to należy zauważyć, że musi być to akt prawa materialnego. Skarżące Stowarzyszenie próbowało natomiast wykazać swój interes prawny poprzez odwołanie do swojego Statutu, czyli aktu stricte wewnętrznego.

Skarżący zarzucił także rozstrzygnięciu Sądu I instancji, że naruszył art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 18 ustawy Kodeks karny (Dz.U.2022.1138 t.j. dalej "k.k.") przez niewłaściwe zastosowanie wskutek niezastosowania w sprawie wynikającej z tych przepisów normy prawnej dla stwierdzenia, że skarżące Stowarzyszenie zgodnie z celami, które leżą podstawy jego działania jest uprawnione do zaskarżania uchwał i zarządzeń, o których mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., jeżeli wskutek ich wydania zachodzą sytuacje objęte przez art. 18 k.k. Wyjaśnić należy, że art. 18 kodeksu karnego określający formy zjawiskowe czynu karalnego (sprawstwo indywidualne, współsprawstwo, sprawstwo kierownicze, sprawstwo poleceniowe, podżeganie, pomocnictwo) nie mógł być podstawą interesu prawnego skarżącego. Twierdzenie skarżącego o popełnieniu przez organ gminy czynu karalnego godzącego w wartości, jakie chroni i wyznaje skarżący nie legitymuje go do wniesienia skargi w oparciu o art. 101 ust. 1 u.s.g. Również i w tym przypadku, gdyby uznać te argumenty za zasadne, skarga, o której mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. miałaby charakter actio popularis. Wyjaśnić należy, że w polskim porządku prawnym funkcjonują organy uprawnione zarówno do zweryfikowania twierdzeń skarżącego co do zaistnienia czynu karalnego, jak i uprawnione do zaskarżenia uchwał i zarządzeń organów jednostek samorządu terytorialnego bez potrzeby wykazywania naruszonego interesu prawnego, działające w interesie publicznym. Skarżący jako organizacja społeczna takich uprawnień nie posiada. Podobnie też należało ocenić zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 101 ust. 1 u.s.g. w powiązaniu ze wskazanymi przepisami ustawy zasadniczej. Ocena Sądu pierwszej instancji w tym zakresie nie została skutecznie podważona w skardze kasacyjnej. W konsekwencji Sąd ten prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a.

Z powyższych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.