Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 190/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 107 par. 3, art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 129[1] ust. 1 pkt 12
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Protokolant Referent Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

T. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej też jako "skarżąca" lub "spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej też jako "organ", "Urząd" lub "UPRP") z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...].

Zaskarżoną decyzją organ, działając na podstawie art. 1291 ust. 1 pkt 12 oraz art. 145 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2017 roku, poz. 776, dalej też jako "p.w.p."), po rozpoznaniu podania skarżącej z dnia 2 czerwca 2017 roku, o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "[...]" na następujące towary z klasy 3: "Kosmetyki, preparaty kosmetyczne, środki do pielęgnacji twarzy, ciała, włosów i zębów", odmówił udzielenia wnioskowanego prawa ochronnego, co do następujących towarów: środki do pielęgnacji twarzy, ciała, włosów.

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie, organ wskazał, że zgodnie z art. 1291 ust, 1 pkt 12 ustawy - Prawo własności przemysłowej, nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które ze swojej istoty może wprowadzać odbiorców w błąd, w szczególności co do charakteru, jakości lub pochodzenia geograficznego towaru. Zasadniczym celem tego przepisu jest ochrona nabywców towarów i usług przed wprowadzeniem w błąd ze względu na nieodłączne cechy i właściwości tych towarów lub odpowiednio usług. Zdaniem organu, konieczne jest zatem zbadanie relacji pomiędzy warstwą znaczeniową oznaczenia a cechami wynikającymi z natury towaru bądź usługi, na których oznaczenie to ma być umieszczone, jeżeli zachodzi jakiekolwiek prawdopodobieństwo wystąpienia sytuacji, że odbiorca w oparciu o treść znaku zostanie wprowadzony w błąd co do jakichkolwiek cech bądź właściwości sygnowanych nim towarów i/lub usług, wówczas można mówić o znaku mylącym.

Organ podkreślił, że artykuł 1291 ust. 1 pkt 12 p.w.p. nie zawiera zamkniętego katalogu przypadków wprowadzenia w błąd, zwracając w sposób szczególny uwagę na możliwość wystąpienia mylącego charakteru znaku w odniesieniu do charakteru, jakości i pochodzenia geograficznego towaru, przy czym błąd co do właściwości towaru należy rozumieć jako błąd co do jego właściwości fizycznych. Szczególnie ważną rolę przy ocenie znaków mylących mają znaki towarowe mające formę etykiety, nakładanej na towary do oznaczania, którego zostały przeznaczone. Organ zwrócił uwagę, że w orzecznictwie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2010 r. sygn akt VI SA/Wa 711/10), podkreśla się, iż ta grupa oznaczeń powinna zawierać treści zgodne z zawartością opakowania, a więc towarem wymienionym w wykazie. Ocena mylącego charakteru oznaczenia dokonywana jest z punktu widzenia odbiorców, do których skierowane są towary lub usługi sygnowane określonym oznaczeniem. Konieczne jest zatem ustalenie, czy w odczuciu kupującego oznaczenie nałożone na towar lub usługę może samo w sobie być mylące w odniesieniu do jakichkolwiek cech lub właściwości towarów lub usług dla których oznaczenia te zostały zgłoszone. Mając powyższe na uwadze Urząd nie miał wątpliwości, że w niniejszej sprawie odbiorcy mogą zostać wprowadzeni w błąd co do właściwości towarów sygnowanych przedmiotowym znakiem w przypadku: środków do pielęgnacji twarzy, ciała, włosów.

Jak podkreślił organ, przedmiotem zgłoszenia w niniejszej sprawie jest znak towarowy słowno - graficzny "[...]", gdzie warstwa słowna w tłumaczeniu na język polski odnosi się do "przyszłości wybielania zębów". Określenie to wskazuje, że towarem opatrzonym zgłoszonym oznaczeniem jest produkt przeznaczony do pielęgnacji zębów i jamy ustnej. Tymczasem skarżąca wystąpiła o udzielenie prawa ochronnego również na "środki do pielęgnacji twarzy, ciała, włosów", które w sposób wyraźny wskazują na inne przeznaczenie tych towarów niż pielęgnacja zębów czy jamy ustnej. Przedmiotowe oznaczenie stanowi więc znak zawierający dane niezgodne z prawdą, mogące wywołać fałszywe wyobrażenie przeciętnego odbiorcy, co do rodzaju opisanych towarów.

Mając powyższe na uwadze Urząd Patentowy uznał, że przedmiotowy znak towarowy, w przypadku "środków do pielęgnacji twarzy, ciała, włosów", zawiera dane niezgodne z prawdą, mogące wywołać fałszywe wyobrażenie odbiorcy, co do rodzaju i właściwości opisanych towarów. Powyższe zaś może powodować, że konsument dokonując wyboru w oparciu o elementy informacyjne zawarte w warstwie słownej przedmiotowego znaku, będzie wprowadzony w błąd, co do charakteru oferowanych przez zgłaszającego towarów.

Urząd podkreślił, że głównymi odbiorcami towarów oferowanych przez zgłaszającego są w przeważającej mierze tzw. przeciętni konsumenci, tj. modelowi, przeciętni nabywcy w miarę dobrze poinformowani oraz w miarę uważni i rozważni, którzy przy korzystaniu z towarów oferowanych przez zgłaszającego nie będą wykazywali podwyższonego stopnia uwagi. Wydatkom związanym z kupnem artykułów kosmetycznych i pielęgnacyjnych nie poświęca się tyle skrupulatności, co nabywaniu towarów/usług wysokowartościowych, np. samochodów czy drogiego sprzętu elektronicznego.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się spółka, w skardze do Sądu, zarzucając wspomnianej decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2018 roku:

1. brak wyjaśnienia meritum sprawy, pominięcie praktyki rejestrowana znaków towarowych w ramach tej klasy 3: środki pielęgnacji twarzy, ciała, włosów;

2. nieuzasadnione okolicznościami sprawy, bezpodstawne zastosowanie normy art. 1291ust. 1 pkt. 12 p.w.p., skoro znak ten ze swej istoty nie może i nie wprowadza w błąd odbiorcy w wyniku zarejestrowania go w ramach klasy, w której też znajdują się środki do pielęgnacji zębów, gdyż podstawą analiz jest przede wszystkim sfera zewnętrzna znaku, szata graficzna itp.;

3. naruszenie zasad wynikających z art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej "k.p.a."), poprzez pominięcie dotychczasowej praktyki zasad działania samego organu, gdyż "strona następowania ma prawo oczekiwać, że pogląd prawny wyrażony w prawomocnych orzeczeniach sądu administracyjnego, przesadzający sprawowanie przez niego opieki naprzemiennej, będzie respektowany w kolejnych postępowaniach, rozstrzyganych na podstawie tych samych unormowań, tego wymaga też norma art. 8 § 2 k.p.a., mocą której organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżąca zwróciła także uwagę na zarejestrowanie przez UP RP bardzo zbliżonego znaku "[...]" zgłoszonego pod numerem [...], w innej kolorystyce (kolory biały, szary) również przez skarżącą w ramach kwestionowanej w przedmiotowym postępowaniu klasyfikacji, czyli w klasie 3.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o zmianę wydanego orzeczenia poprzez udzielenie prawa ochronnego orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych. W przypadku prowadzenia dalszego postępowania dowodowego w tej sprawie wniosła o zakreślenie jej terminu dla złożenia dalszych wniosków dowodowych.

Skarżąca stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie zasadnym było i nadal pozostaje rozpatrzenie dwóch istotnych kwestii, dokonanie jednoznacznego, ostatecznego ustalenia:

- możliwości, dopuszczalności dokonywania zgłaszania znaków w ramach klasy 3: środki pielęgnacji twarzy, ciała, włosów;

- wydawanych już w takich sytuacjach rozstrzygnięć przez Urząd Patentowy, stosowanej od lat praktyki.

Skarżąca wyjaśniła, że odnosiła się w toku postępowania do wskazywanej kwestii, że w ramach tej samej klasy także znajdują się środki do pielęgnacji twarzy, ciała i włosów, co faktycznie stanowi okoliczność istotną z punktu widzenia określania przeznaczenia tego konkretnego produktu. Dokonane w tym wypadku przez skarżącą wnikliwe analizy co do sposobu zgłaszania jak i rejestrowania, przede wszystkim jednak już zarejestrowania takich samych produktów, takiego samego przeznaczenia jak produkt wnioskodawcy przez inne podmioty, potwierdza, że dokonywano takich samych działań w ramach tej samej klasy 3: środki pielęgnacji twarzy, ciała, włosów. Przykładowo skarżąca wskazywała, że w taki sam sposób zgłoszono i zarejestrowano w ramach klasy 3 produkty: Colgate Total DAILY, blend-a-med. COMPLETE, Galadent, Elmex czy Dentica MILD MINT.

W tej sytuacji, wobec zarejestrowania przez organ już produktów przez inne firmy w taki właśnie sposób, jako producent, którego produkty z racji jego przeznaczenia konkurują z takimi samymi produktami wnioskodawcy, co do składu lub zbliżonymi co do składu innych firm, wnioskodawca był zmuszonym do dokonania zgłoszenia w sposób, w jaki tego dokonał.

Zdaniem skarżącej, wymaga przy tym zwrócenia uwagi na dwie dość istotne okoliczności, a mianowicie: że ani na jej wystąpienie w toku postęowania nie udzielono jej dalszych wyjaśnień, mimo iż w ramach tego postępowania administracyjnego wyraźnie zwrócono się do organu z wnioskiem : "O ile w ocenie Urzędu Patentowego zasadnym byłoby przyjęcie jednak innej klasyfikacji niż klasyfikacja tego zgłoszenia - 03, to oczywiście jesteśmy otwarci na takie wskazanie"

ani też "z urzędu" organ nie przesłał dalszych wyjaśnień, które uzasadniałyby dokonanie zmiany w sposobie dokonywana rejestracji, to jest konieczności, zasadności, czy też potrzeby dokonywania od jakiegoś konkretnego terminu zmiany klasy 3 w takich wypadkach na inną (art. 7 i art.8 kpa).

Skarżąca dalej podkreśliła, że Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej dokonał weryfikacji w zakresie kwestii natury ściśle formalnej sposobu zgłoszenia ochrony rejestrowanego znaku. Znamienne, że w treści uzasadniania decyzji podważono zgłoszenie w ramach klasy 3 tj. kosmetyki, preparaty kosmetyczne, środki do pielęgnacji twarzy, ciała, włosów, zębów, kiedy towary są także podobne do innych klas, Jednak ani tych klas, ani też stanowiska organu, co do poprawności w jego ocenie takiego zgłoszenia w ramach innej, nie wskazanej wnioskodawcy klasy, nie wskazano. Przedmiotem analizy organ uczynił sam sposób formalnego zgłoszenie - wybór rodzaju klasy, mimo że nie odbiegający sposób zgłaszania, jak do tej pory – zarówno ze strony wnioskodawcy czy też innych podmiotów dokonywany w ramach tego samego rodzaju produktów. Organ nie odniósł się natomiast do kwestii natury podstawowej - wizualizacji, odrębności samego znaku. Pominięto przy tym fakt, obowiązującą linię wykładni, że zgodnie z orzecznictwem europejskim, odbiorca towarów jest konsument dobrze poinformowany i rozważny, dla którego odbiór samego znaku, wyrób do którego się odnosi, mają kluczowe znaczenie, a nie rodzaj klasy, w ramach której następuje rejestracja. Co więcej, w ramach tej kwestionowanej klasy 3, co nie wymaga dodatkowego dowodzenia, przecież mieści się także kategoria wyrobów: "do zębów". Skarżąca podkreśliła, że organ zamiast wskazania konkretnej argumentacji uzasadniającej możliwość wprowadzania w błąd przez ten znak, stwierdził, iż nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie odbiorcy mogą zostać wprowadzeni w błąd co do właściwości towarów sygnowanych przedmiotowym znakiem w przypadku: środków do pielęgnacji twarzy, ciała, włosów".

Skarżąca zwróciła uwagę na okoliczność, że skierowała w tym samym czasie do organu dwa wnioski o dokonanie rejestracji znaków, które były podobne, z wyjątkiem użycia w ramach kolorystyki raz folii holograficznej, raz barw biało - szarych, zakładając tym samym dwie sprawy: przedmiotową Z[...]- folia holograficzna, oraz sprawę [...] - kolorystyka biały, szary. Uwzględniając obowiązek wszystkich organów administracji państwowej działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa, skarżąca podniosła, że w tamtym postępowaniu przyznano jej ochronę prawną.

Stąd też, skoro ocena materiału dowodowego z tamtej sprawy, dokonana przez dwie różne osoby działające w imieniu organu była taka sama - zgodna z przyjętą do tej pory praktyką, obecnie wydana i zaskarżana decyzja Urzędu Patentowego RP nie może być zachowana w obrocie prawnym w tym kształcie. Skarżąca stwierdziła, że kwestią o podstawowym znaczeniu jest to, że treść rozstrzygnięć w sprawie porównywalnej, w ramach zbliżonego stanu faktycznego, nie mogła być pominięta przy wydaniu zaskarżonej obecnie decyzji, a w rzeczywistości wydano zaskarżaną decyzję wbrew dotychczasowej praktyce organu, przyjętym rozwiązaniom.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie a skarżąca swą argumentację podtrzymała w kolejnych pismach procesowych składanych do Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1392, dalej zwana: "p.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie a zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2018 roku nie narusza przepisów prawa. Należy zgodzić się bowiem z oceną organu dokonaną w zakresie zaistnienia w sprawie podstawy do odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "[...]" w zakresie następujących towarów z klasy 3: środki do pielęgnacji twarzy, ciała, włosów, w oparciu o przepis art. 1291 ust. 1 pkt 12 p.w.p.

Zgodnie z powyższym przepisem nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które ze swojej istoty może wprowadzać odbiorców w błąd, w szczególności co do charakteru, jakości lub pochodzenia geograficznego towaru.

W świetle tego przepisu znak jest mylący, jeżeli przeciętny odbiorca na podstawie treści znaku może być wprowadzony w błąd w odniesieniu do jakichkolwiek właściwości towaru (p. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 października 2017 roku, sygn. akt VI SA/Wa 228/17). Oceniając, czy znak towarowy jest mylący, należy badać jego treść w odniesieniu do towarów (usług), dla jakich jest zgłaszany do ochrony (zob. R. Skubisz, Prawo znaków..., s. 78; U. Promińska, Ustawa o znakach..., s. 35; K. Szczepanowska-Kozłowska (w:) System Prawa Prywatnego, t. 14B, s. 610).

Ocena zgodności znaku z prawdą, o której mowa w ww. przepisie, powinna być dokonywana z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy, którym jest, zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie, osoba "właściwie poinformowana, dostatecznie uważna i rozsądna". Znak można zatem określić mianem mylącego, jeśli istnieje ryzyko, że na podstawie jego treści przeciętny odbiorca zostanie wprowadzony w błąd co do jakiejkolwiek właściwości towaru sygnowanego znakiem (zob. R. Skubisz, Oznaczenia geograficzne jako indywidualny znak towarowy (w:) E. Wikło (red.), Księga pamiątkowa z okazji 85-lecia ochrony własności przemysłowej w Polsce, Warszawa 2003, s. 104-105). Ten sam znak dla jednych towarów (usług) może być zatem mylący, podczas gdy dla innych będzie realizował warunek braku ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do wskazanych cech towaru (usługi) (tak Demendecki Tomasz i in., Prawo własności przemysłowej. Komentarz, LEX).

Tymczasem w spornym znaku towarowym jego słowna część ewidentnie odnosi się do sfery pielęgnacji zębów, czy też szerzej jamy ustnej. Określenie "[...]", odnosi się bowiem do "przyszłości wybielania zębów". W tej sytuacji przeciętny odbiorca, na podstawie spornego znaku towarowego otrzymuje informację, że towary nim oznaczone są związane właśnie z higieną jamy ustnej. Nie można natomiast za tego typu towary uznać środków do pielęgnacji twarzy, ciała, włosów, które również byłyby sygnowane ww. znakiem. W tym też zakresie sporny znak towarowy jest mylący i może wprowadzać w błąd odbiorców co do właściwości towarów nim oznaczonych.

Co prawda w art. 1291 ust. 1 pkt 12 p.w.p. wymienione zostały trzy kategorie informacji, w odniesieniu do których znak nie może wprowadzać w błąd, tj. charakter, jakość i pochodzenie geograficzne towaru. Jest to jednakże wyliczenie przykładowe, na co wskazuje użycie zwrotu "w szczególności". W związku z tym katalog wytycznych wymieniony w komentowanym przepisie, według których należy badać prawdziwość znaku, może być rozszerzony i, zdaniem Sądu, mieści się w jego zakresie także właściwość fizyczna towaru, tak, jak przyjął to organ. Znak będzie bowiem wprowadzał w błąd przede wszystkim wtedy, kiedy będzie sugerował charakterystykę towaru niezgodnie z rzeczywistością (tak trafnie Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyrokach z dnia 9 kwietnia 2003, sygn. T - 224/01, Durferrit, Rec. S. II- 1589; z dnia 30 czerwca 2004, sygn. T - 317/01, M+M, niepubl.; z dnia 11 stycznia 2005, sygn. T - 211/03, Faber Chamica Srl; z dnia 22 czerwca 1999, sygn. C - 342/97, Lloyd Schuhfabrik Meyer, Rec. S. I - 3819; oraz z dnia 22 czerwca 2004, sygn. T - 185/03, Enzo Cusco). Z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż odbiorca, widząc określenie "[...]", będzie spodziewał się, że towar służy do pielęgnacji jamy ustnej, a tymczasem towar sygnowany tym znakiem w rzeczywistości przeznaczony będzie do pielęgnacji twarzy, ciała lub włosów.

Sąd nie dopatrzył się także podnoszonego w skardze naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez pominięcie dotychczasowej praktyki rejestrowania znaków towarowych. Otóż zgodnie z art. 8 § 2 k.p.a., organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych (zob. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz,A. Wróbel, Komentarz do art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el., 2018). Zasada ta nie znajduje jednakże uzasadnienia na gruncie procedury udzielania prawa ochronnego na znak towarowy, gdyż każde zgłoszone oznaczenie rozpatrywane jest indywidualnie i w każdej sprawie organ udzielający prawa mógł kierować się dodatkowymi okolicznościami, które w jego mniemaniu o tym zadecydowały.

Reasumując, zdaniem Sądu, organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy zakresie, a dokonana ocena na podstawie materiału dowodowego nie miała charakteru dowolnego. Organ uwzględnił całokształt okoliczności, a następnie przekonująco uzasadnił, w stopniu spełniającym standardy art. 107 § 3 k.p.a., dlaczego, w przypadku znaku towarowego "[...]", mamy do czynienia ze znakiem mylącym.

W tym stanie rzeczy, uznając skargę za niezasadną, Sąd na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.