Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 757/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust.1, art. 7 ust.1, art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], którą nałożono na P. karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za niedokonanie zgłoszenia do rejestru zgłoszeń przewozu towaru, podlegającego systemowi monitorowania. Jako podstawę prawną decyzji wskazano: art. 2 pkt 8, 9 i 16, art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c) i f), art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 708 ze zm.), dalej: ustawa o SENT. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 1 lutego 2019 r. (w godz. od 8:10 do 12:15) inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w B. przeprowadzili kontrolę środka transportu o nr rej. [...], prowadzonego przez R., którym przewożone były oleje silnikowe o masie 15.861 kg. Przedmiotowy towar, jak ustalono, przewożony był z F. na L. przez firmę P.. Ze względu na ilość i rodzaj przewożonego towaru na podmiocie wykonującym przejazd ciążył obowiązek jego zgłoszenia w rejestrze zgłoszeń. W trakcie kontroli, zatrzymany kierowca przedstawił m.in.: list przewozowy CMR (bez numeru), listę ładunkową nr[...] , listy przewozowe nr [...] i [...] , wypis z licencji nr[...] , list przewozowy CMR nr [...], packing list nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Kierujący pojazdem nie okazał natomiast numeru referencyjnego zgłoszenia ewentualnie dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenie przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie, ani też dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy o SENT. Ustalono również, iż przedsiębiorca nie wyposażył środka transportu w wymagany lokalizator, o którym mowa w art. 10 a ww. ustawy. W toku prowadzonej kontroli o godz. 11:58 właściciel firmy przewozowej P. dokonał rejestracji zgłoszenia w systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz wyposażył środek transportu w wymagany lokalizator. Powyższe ustalenia zawarto w protokole kontroli nr [...] z dnia 1 lutego 2019r., który został podpisany przez kierującego R.

Postanowieniem z 15 listopada 2019 r. Naczelnik PUCS wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzonego i opisanego w protokole kontroli z 1 lutego 2019 r. naruszenia obowiązku zgłoszenia do rejestru[...]przewozu towaru (zgłoszenia SENT) oraz dopuścił dowód ze sporządzonego - protokołu.

W tak wszczętym postępowaniu w korespondencji prowadzonej z organem Przewoźnik w ramach złożonych wyjaśnień argumentował, iż odkąd został wprowadzony do użytkowania system SENT jego firma przewoziła towar na zgłoszenie tylko raz, a kontrolowany przewóz był drugi, który wymagał zgłoszenia w systemie. Podkreślił, że wraz z przekroczeniem granicy chciał dokonać zgłoszenia SENT, ale niestety zgłaszając ten przewóz około godziny 21 okazało się, iż zgłoszenie SENT bez dodania numeru lokalizatora GPS nie było możliwe. Na stronie https://puesc.gov.pl/sent-formularze nie było natomiast napisane skąd można wziąć taki lokalizator, a próby połączenia się z HELP DESK okazały się bezskuteczne. Ponadto w tym samym dniu doszło też do pożaru centrali sieci T. w Polsce i przewoźnik jako użytkownik tego operatora został chwilowo odcięty od internetu oraz telefonów. W ocenie Przewoźnika cała sytuacja nie zaistniałaby, gdyby wysłano systemowego e-maila do każdego użytkownika systemu SENT o zmianach jakie zaszły: czyli wymogu posiadania lokalizatora GPS podpiętego pod system SENT i skąd można go pobrać/zakupić. Storna podkreśliła dodatkowo, iż opłaca podatki, składki ZUS i jest uczciwym człowiekiem, który jeżeli popełni błąd, taki jak zaistniał w dniu 30 stycznia 2019r., to zrobił to z niewiedzy oraz splotu niefortunnych zdarzeń, albowiem nie miał wpływu na to, iż operator/dostawca telefonu spali się, a telefony przestaną działać. Strona podkreśliła dodatkowo, że jako przewoźnik stara się sumiennie i rzetelnie wykonywać swoją pracę, a ponadto w kontrolowanym przejeździe Polska była tylko krajem tranzytowym zatem nie doszło do narażenia Skarbu Państwa na jakiekolwiek uszczuplenie należności podatkowych. Kwota karym zdaniem Strony, jest niemiarodajna do przewinienia na którego powstanie przedsiębiorca nie miał wpływu.

W oparciu o powyższe ustalenia Naczelnik PUCS decyzją z [...] czerwca 2019r., wydaną na podstawie art. 21 pkt 1 i art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy o SENT, nałożył na P. karę pieniężną w kwocie 20.000 zł za niedokonanie zgłoszenia do rejestru zgłoszeń przewozu towaru, który podlegał systemowi monitorowania przewozu. Uzasadniając wydane rozstrzygniecie organ w pierwszej kolejności podkreślił bezwzględny charakter przepisów ustawy oraz brak możliwości uwzględnienia incydentalności naruszenia, czy też wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania przewozu towarów. Wyjaśnił, że ustawa zobowiązuje organ do analizy z urzędu przesłanek uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes przewoźnika oraz interes publiczny, przy czym Naczelnik PUCS nie stwierdził żadnej z tych przesłanek.

Wiążąc ważny interes przewoźnika z wystąpieniem zobiektywizowanych ale i wyjątkowych kryteriów dotyczących sytuacji ekonomicznej ukaranego wskazał, że z uzyskanych w toku postępowania dokumentów wynika, iż Przewoźnik nie posiada zaległości, nie występował o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych oraz nie jest wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, ani upadłościowe. Przewoźnik nie przedstawił też żadnych indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uzasadnione jest odstąpienie od ukarania ze względu na jego ważny interes ekonomiczny.

Naczelnik PUCS nie stwierdził również wystąpienia "interesu publicznego" uzasadniającego zastosowanie ulgi. Wyjaśnił jak rozumie pojęcie tego interesu (akcentując m.in. konieczność płacenia kar, ich prewencyjny charakter, ochronę legalnego obrotu towarami tzw. wrażliwymi, walkę z szarą strefą, skuteczne typowanie do kontroli drogowych, konieczności traktowania ulg jako przywileju). W tym kontekście wskazał, że nałożenie na Przewoźnika kary pieniężnej jest wynikiem jego własnych działań, których konsekwencje można było przewidzieć dochowując należytej staranności wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej związanej z transportem określonych grup towarów oraz dbając o przeszkolenie osób za pośrednictwem których prowadzi działalność. Zdaniem Naczelnika, obowiązkiem przewoźnika było zapoznanie się z obowiązującymi przepisami, tym bardziej, że wiedza związana z koniecznością dokonania zgłoszenia do rejestru monitorowania przewozu tzw. "towarów wrażliwych" była już wówczas powszechnie dostępna.

Z odwołaniem od powyższej decyzji wystąpił ukarany Przewoźnik wnosząc o jej unieważnienie. Podkreślił, że w dniu 18 maja zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GSK 220/20, w którym wyrażono pogląd, że "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika". Przy czym pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania, a więc całokształt okoliczności i faktów w konkretnym przypadku. Ponadto przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy według NSA uwzględnić również to, czy przewoźnik prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Nie jest bowiem w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych omyłek (z punktu widzenia również podatkowego) czy błędów w zgłoszeniu SENT. Powołując się na powyższe wywody Skarżący wyjaśnił, że w obecnej sytuacji związanej z COVID-19 jego przedsiębiorstwo odniosło bardzo duże spadki obrotów, zaś obecnym priorytetem jest utrzymanie 8 miejsc pracy, co dokumentuje dołączony bilans za rok 2019 i 2020 01-04.

Zaskarżoną decyzją DIAS utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego oceny prawnej identycznie jak organ pierwszej instancji. Wyjaśnił, powołując się na art. 3 ust. 2 pkt 1 lit b) ustawy o SENT w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli, tj. 01.02.2019r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 708 bez zmian), że systemowi monitorowania drogowego podlega przewóz towarów objętych pozycjami CN: 2710 oraz 3403 jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów w opakowaniach jednostkowych większych niż odpowiednio 11 lub 16 litrów. Dalej przytoczył zasady funkcjonowania systemu monitorowania drogowego przewozu towarów podkreślając, że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów, zgodnie z art. 4 ust. 1 powołanej ustawy, jest rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne, prowadzony w systemie teleinformatycznym. Organ powołał też na art. 7 ust. 1 ustawy SENT regulujący obowiązki rejestracyjne przewoźnika w przypadku przewozu towarów przez terytorium kraju (RP), jeżeli zaczyna się on i kończy w innym państwie -członkowskim lub trzecim (tzw. tranzyt), jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, wskazując że przewoźnik przed rozpoczęciem takiego uprzewozu towaru na terytorium kraju jest obowiązany przesłać do rejestru, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.

Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności sprawy uzasadniały ukaranie Przewoźnika zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o SENT. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem bezspornie, że skarżący Przewoźnik dokonał w 1 lutego 2019r. przewozu towaru podlegającego rygorom ustawy SENT, z terytorium jednego państwa członkowskiego (F.) na terytorium drugiego państwa członkowskiego (L.) bez dokonanego zgłoszenia do rejestru zgłoszeń. Odnosząc się zaś do zarzucanej organowi I instancji bezpodstawnej odmowy skorzystania z przewidzianego w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, prawa odstąpienia od nałożenia kary, DIAS doszedł do wniosku, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, kara nie dotyczy błędu o charakterze omyłki, a braku dokonania zgłoszenia w systemie SENT, czego nie można uznać za błąd techniczny. Tym samym nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Podkreślił uznaniowość i wyjątkowość instytucji odstąpienia. Zaprezentował identyczne jak organ pierwszej instancji rozumienie pojęć ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego. Odnosząc się zaś do wyjaśnień strony zauważył, iż zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o SENT numer referencyjny nadany zgłoszeniu jest ważny przez 10 dni od dnia jego nadania, co oznacza, że podmiot dokonujący zgłoszeń ma możliwość dokonywania ich przed planowanym transportem, aby nie dochodziło jak to strona określiła do "splotu niefortunnych zdarzeń". Ponadto w przypadku problemów z prawidłowym wypełnieniem zgłoszenia istniała możliwość przetestowania wysyłania zgłoszenia. W tym celu, jak podkreślił DIAS, zostało udostępnione środowisko testowe, dostępne pod adresem https://test.puesc.gov.pl/, gdzie można testowo założyć konto na Platformie PUESC, a następnie wypełnić i wysłać formularz zgłoszenia jako podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik. Organ II instancji wyjaśnił też, że nowe przepisy polegające na obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych środków transportu przewożących te towary weszły w życie od 1 października 2018 r. to ustawa wprowadziła brak kar wobec przewoźników i kierujących za niedopełnienie obowiązków związanych z przesyłaniem danych geolokalizacyjnych w okresie przejściowym do 31 grudnia 2018 r. Tym samym, wbrew przekonaniu Skarżącego, ustawodawca odpowiednio wcześnie poinformował wszystkich przewoźników o konieczności przekazywania danych geolokalizacyjnych podczas przewozu towarów wrażliwych i dał czas na zaznajomienie się z przepisami prawa w tym zakresie jak i samych funkcjonowaniem aplikacji niezbędnej do przekazywania danych geolkalizacyjnych.

Powołując się na okoliczności przedstawione przez Skarżącego, DIAS doszedł do wniosku, że w kontrolowanej sprawie nie było podstaw do stwierdzenia wystąpienia ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. W ocenie tego organu naruszenie polegające na niedokonaniu zgłoszenia do rejestru zgłoszeń przewozu towaru podlegającego systemowi monitorowania przewozu nie powstało w związku ze szczególnymi zdarzeniami, niezależnymi od sposobu postępowania Strony (np. zdarzenie losowe, wypadek, sytuacja nadzwyczajna), a wręcz przeciwnie było bezpośrednią konsekwencją działania przewoźnika. Argumentem do odstąpienia od nałożenia kary nie mogła być też okoliczność, iż Strona nie została powiadomiona przez organ o zmianie przepisów (wskutek czego miała problem z dokonaniem zgłoszenia z uwagi na brak nr lokalizatora GPS) ponieważ obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa i powinien być przez przewoźnika bezwzględnie respektowany. Za bezpośrednią przyczynę braku dokonania zgłoszenia organ nie uznał też pożaru centrali sieci T. wskazując, że wydarzenie to mogło wprawdzie spowodować problemy z dostępem do niektórych usług, tym niemniej Skarżący jeszcze w trakcie kontroli dokonał stosownego zgłoszenia, pomimo, że dostęp do sieci był nadal utrudniony.

Organ ocenił też sytuację ekonomiczną Skarżącego nie stwierdzając podstaw do udzielenia ulgi, tj. groźby utraty płynności finansowej czy braku możliwości regulowania zobowiązań. Podkreślił, że firma skarżącego dynamicznie się rozwija o czym świadczy wzrost przychodów w latach 2016-2019, a na aktualną sytuację duży wpływ mają poczynione przez stronę inwestycje. W ocenie DIAS strona dokonując zakupów poprzez zaciąganie zobowiązań ma jednak świadomość skutków tego faktu tj. konieczności ich spłaty. Tym niemniej strona nie posiada zaległości podatkowych, niepodatkowych, ani jakichkolwiek innych wobec Skarbu Państwa, nie jest prowadzone w stosunku do niej postępowanie egzekucyjne, nie występowała z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Posiada nieruchomości i majątek ruchomy szczegółowo opisany w decyzji organu I instancji.

Podsumowując DIAS doszedł do wniosku, że wskazane przez Skarżącego argumenty takie jak: prowadzenie legalnej działalności gospodarczej, zaciągnięty kredyt, opłaty za najem naczep, wykazanie, iż przedmiotowe uchybienie było skutkiem niewiedzy oraz splotu niefortunnych zdarzeń, obecny znaczny spadek obrotów z uwagi na COVID-19 nie są sytuacjami nadzwyczajnymi, które wskazywałyby na istnienie ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Skargę do sądu administracyjnego złożył ukarany Przewoźnik, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tj. Dz. U z 2020 r. poz. 859) - w brzmieniu obowiązującym na dzień lj lutego 2019 r. (dalej ustawa SENT) - przez bezpodstawne zastosowanie powołanej regulacji i w konsekwencji bezpodstawne nałożenie kary pieniężnej w wysokości 20.000,00 zł za niedokonanie zgłoszenia do rejestru zgłoszeń przewozu towaru, podlegającego systemowi monitorowania przewozu,

2) art. 22 ust. 3 ustawy SENT - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na apriorycznym wykluczeniu (z zasady) możliwości stwierdzenia interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej,

3) art. 24 ust. 3 ustawy SENT - przez jego niezastosowanie,

4) art. 2 pkt 8) i 16), art. 3 ust. 2 pkt 1 lit c) i f)j art. 22 ust. 1 pkt. 1), art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 5 ustawy SENT - przez ich bezpodstawne zastosowanie, co skutkowało bezpodstawnym nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej,

5) art. 122, art. 187, art. 191. w zw. z art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) - dalej również jako "o.p." - przez zaniechanie podjęcia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. wszelkich możliwych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz jej załatwienia pomimo istnienia takiego prawnego obowiązku po jego stronie;

6) art. 191 o.p. w zw. z art. 235 o.p. - przez bezpodstawne przyjęcie przez DIAS w B. (w ślad za Organem I Instancji) w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, który, co należy podkreślić, ma charakter niepełny, gdyż:

a) organy obu instancji pominęły fakt braku działania w dniach 30 i 31 stycznia 2019 r. oraz 1 lutego 2019 r. infolinii HELPDESK systemu SENT o nr[...];

b) organy bezpodstawnie twierdzą, że nr [...] nie istnieje i nie jest oraz nigdy nie był numerem interwencyjnym KAS;

c) organy pomijają fakt spalenia się w dniu 31 stycznia 2020 r. infrastruktury operatora T.;

d) organy nie próbowały ustalać, czy w niniejszej sprawie zachodzi interes publiczny w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej na skarżącego,

7) art. 187, art. 191, art. 120, art 121 art. 122 o.p. - poprzez prowadzenie postępowania podatkowego przez organy podatkowe w sposób budzący poważne wątpliwości i zaufanie do organów władzy publicznej,

8) art. 124 o.p. - poprzez brak jednolitego stanowiska i wyjaśnienia czynności podejmowanych przez organy prowadzące postępowanie podatkowe w zakresie wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej,

9) art. 2a o.p. w zw. art. 235 o.p. - przez tłumaczenie na niekorzyść strony skarżącej wątpliwości wynikających z faktu, że:

a) w dniu 30 stycznia 2019 r. infolinia HELPDESK systemu SENT o nr [...] nie działała;

b) w dniu 31 stycznia 2019 r. infolinia HELPDESK systemu SENT o nr [...] nie działała z uwagi na pożar infrastruktury operatora T.;

c) w dniu 1 lutego 2019 r. infolinia HELPDESK systemu SENT o nr [...] nie działała;

d) w dniach od 30 stycznia 2019 r. do 1 lutego 2019 r. Skarżący nie miał szans po przekroczeniu granicy przez pojazd w dniu 30 stycznia 2019 r. (wieczorem) zgłosić przewozu w systemie SENT, gdyż nie było takich technicznych możliwości z przyczyn niezależnych od Skarżącego, a obciążających operatora sytemu,

10) art. 2 Konstytucji RP przez wydanie decyzji naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej.

W oparciu o powyższe zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za niedokonanie zgłoszenia do rejestru zgłoszeń przewozu towaru, podlegającego systemowi monitorowania przewozu ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I Instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2020 r. wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.

Podstawę materialnoprawną decyzji nakładającej na Skarżącego sporną karę pieniężną stanowiły prawidłowo powołane przez organ przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 708 ze zm., dalej: ustawa o SENT), w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli. W sprawie nie ulega wątpliwości i nie było również kwestionowane, że kontrolowany przewóz podlega przepisom ustawy SENT, dotyczył bowiem przewozu towaru wymienionego w art 3 ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy SENT, zgodnie z którym: systemowi monitorowania drogowego podlega przewóz towarów objętych pozycjami CN: 2710 oraz 3403, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów.

Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. W sprawie niniejszej organy bezsprzecznie wykazały również, że Skarżący był przewoźnikiem zobowiązanym do dokonania zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego dla wykonywanego przewozu. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o SENT, przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów. Bezspornie Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozu towarów.

W ocenie sądu w kontrolowanej sprawie nie ma zatem w zasadzie sporu co do tego, że ziściły się przesłanki merytoryczne uzasadniające ukaranie Skarżącego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza jednoznacznie, że pomimo, iż, kontrolowany przewóz wykonywany był z terytorium L. na terytorium F., a więc podlegał obowiązkowi zgłoszenia o jakim mowa w zacytowanym wyżej przepisie art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, to przewoźnik takiego zgłoszenia nie dokonał przed rozpoczęciem przewozu. Przedstawione zaś przez Skarżącego okoliczności niedokonania zgłoszenia (związane z brakiem powiadomienia przez organ o zmianie przepisów, wskutek czego miał on problem z dokonaniem zgłoszenia z uwagi na brak numeru lokalizatora GPS, problem z uzyskaniem połączenia z infolinią HELPDESK, gdyż nikt nie odbierał telefonu, pożar centrali sieci T. w Polsce), pomimo, że poparte przedłożonymi w toku postępowania dowodami, nie mogły mieć rzeczywiście wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia o nałożeniu kary pieniężnej.

Przede wszystkim podkreślić należy, że treść analizowanego wyżej przepisu art. 7 ustawy o SENT nie pozostawia swobody decydowania o terminie dokonania zgłoszenia w rejestrze zgłoszeń. Przewoźnik ma obowiązek przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju - dokonać zgłoszenia i uzyskać numer referencyjny dla takiego zgłoszenia. Stąd też jako bezzasadny należy ocenić zarzut Skarżącego dotyczący bezpodstawnego zastosowania w przedmiotowej sprawie powołanej regulacji.

W ocenie sądu, nieuzasadniony pozostaje również zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy o SENT poprzez błędną wykładnię i wykluczenia możliwości stwierdzenie interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej. Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Stosownie do treści art. 26 ust. 3 ustawy o SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Na wstępie rozważań w zakresie rozumienia przesłanek z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze, iż nie jest w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT, należy podkreślić, iż przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a więc są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Jak wskazano zaś w uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów (druk 1244), sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Istotnie, przyznać trzeba, że kara za nieprzedstawienie środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem jest wysoka, ale ma ona spowodować, by naruszenia przepisów były nieopłacalne. Sankcja ma odstraszać i działać prewencyjnie. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza, jak trafnie przyjął DIAS, możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania.

Konstrukcja przepisu art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o SENT wskazuje zatem jednoznacznie na odpowiedzialność obiektywną, niedopuszczającą różnicowania odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy. Odstąpienie zaś od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest jedynie w przypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które przewoźnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Przypadki takie muszą być nadzwyczajne, gdyż z instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od tej zapłaty. W związku z tym, iż pojęcia "interesu publicznego" i "ważnego interesu przewoźnika są pojęciami nieokreślonymi to muszą być oceniane na podstawie wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całego materiału dowodowego przy uwzględnieniu okoliczności, że zadaniem organów podatkowych jest również dbanie o wpływy do budżetu państwa. Ponadto, na co zwrócił uwagę organ, odstąpienie od ukarania nie jest zasadą, nie jest prawem strony, ale przywilejem, bowiem zasadą jest odpowiedzialność pieniężna oparta o obiektywne przesłanki.

W powyższym kontekście uznać należy, że orzekające w sprawie organy prawidłowo zinterpretowały przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego". Ważny interes przewoźnika to nie subiektywne przekonanie strony o istnieniu takiego interesu, ale sytuacja nadzwyczajna, na którą przewoźnik nie ma wpływu. Użycie słowa "ważny", podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Ważny interes przewoźnika może wystąpić wtedy, kiedy obniżą się znacznie jego zdolności płatnicze, spowodowane zdarzeniami losowymi, przy czym wymaga to wykazania konkretnych okoliczności, w tym również ekonomicznej sytuacji firmy, które są wyjątkowe niezależne od strony i uniemożliwiające wywiązanie się z ciążących na nim względem Państwa obowiązków.

Podsumowując, organy decyzyjne nie mogą zatem uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki czy działania przyczyn zewnętrznych. Wymierzona w przedmiotowej sprawie – kara, co wyraźnie należy podkreślić, nie dotyczy jednak błędu o charakterze omyłki, ale braku dokonania samego zgłoszenia w systemie SENT.

Naruszenie zaś polegające na niedokonaniu zgłoszenia do rejestru zgłoszeń przewozu towaru podlegającego systemowi monitorowania przewozu nie powstało w związku ze szczególnymi, nadzwyczajnymi zdarzeniami, niezależnymi od sposobu postępowania strony, a wręcz przeciwnie było konsekwencją działania przewoźnika. Podstawą do odstąpienia od nałożenia kary nie może być argument, iż Strona nie została powiadomiona przez organ o zmianie przepisów (wskutek czego miała problem z dokonaniem zgłoszenia z uwagi na brak numeru lokalizatora GPS) ponieważ obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa i powinien być przez przewoźnika bezwzględnie respektowany. Nie można również uznać za bezpośrednią przyczynę braku dokonania zgłoszenia opisanego pożaru centrali sieci T.. Jak trafnie wskazał bowiem DIAS, pożar miał miejsce w dniu 31 stycznia 2020r., natomiast obowiązek zgłoszenia ciążył na przewoźniku przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju tj. już w dniu 30 stycznia 2020r. Oczywiście nie można wykluczyć, że w związku z pożarem mogły wystąpić problemy z dostępem do niektórych usług, tym niemniej jak wynika akt sprawy, Skarżący po uzyskaniu informacji od kontrolujących funkcjonariuszy o sposobie zainstalowania aplikacji dokonał bez problemu stosownego zgłoszenia, mimo iż dostęp do sieci nadal był utrudniony.

Ponadto, jak wynika z art. 11 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, numer referencyjny nadany zgłoszeniu jest ważny przez 10 dni od dnia jego nadania. Ustawodawca dał zatem podmiotom dokonującym zgłoszeń możliwość dokonywania ich przed planowanym transportem, aby nie dochodziło jak to określił Skarżący do "splotu niefortunnych zdarzeń". Ponadto, co też trafnie zaakcentował DIAS, w przypadku problemów z prawidłowym wypełnieniem zgłoszenia istniała możliwość przetestowania wysyłania zgłoszenia oraz wcześniejszego zainstalowania i "wypróbowania" aplikacji niezbędnej do przekazywania danych geolkalizacyjnych. Na stronie internetowej P. zamieszczona była instrukcja użytkownika mobilnej aplikacji kierowcy SENT GEO z dnia 1 października 2018r., w której szczegółowo opisano jakie czynności należy zrobić aby prawidłowo funkcjonował system SENT GEO, jak również e-mail i numer telefonu do helpdesk w razie problemów. Nie sposób też zgodzić się z twierdzeniami strony skarżącej, jakoby organy pominęły fakt braku działania w dniach 30 i 31 stycznia 2019 r. oraz 1 lutego 2019 r. infolinii HELPDESK systemu SENT o nr[...]. W ocenie sądu działanie lub też brak działania rzeczonej infolinii HELPDESK nie było przedmiotem skarżonej decyzji. Ponadto strona skarżąca na etapie postępowania administracyjnego podnosiła jedynie problem z uzyskaniem połączenia z infolinią HELPDESK i dopiero na etapie skargi wyprowadziła zarzut, iż organy obu instancji pominęły fakt braku działania infolinii HELPDESK o nr[...].

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także przedstawione przez stronę skarżącą argumenty nie wskazywały, aby istniały uzasadnione ważnym interesem przewoźnika okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej. Decyzja w przedmiocie odstąpienia od nałożenia kary ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet spełnienie przesłanki w postaci zaistnienia ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego nie oznacza - po stronie organów - obowiązku udzielenia ulgi, a jedynie stwarza taką możliwość.

W skarżonej decyzji, jak trafnie wywiodły orzekające organy nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej było wynikiem jego własnych działań, których konsekwencje, dochowując staranności wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej związanej z transportem określonych grup towarów, mógł przewidzieć.

W niniejszej sprawie Skarżący nie przedstawił też jakichkolwiek przesłanek oraz jakiejkolwiek dokumentacji czy okoliczności wskazujących na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej uniemożliwiającej mu uiszczenie wymierzonej - kary. Przeprowadzona przez organy analiza dokumentów zebranych w toku postępowania wykazała, że firma Skarżącego dynamicznie się rozwija o czym świadczy wzrost przychodów w latach 2016-2019. Skarżący nie posiada zaległości podatkowych, niepodatkowych, ani jakichkolwiek innych wobec Skarbu Państwa, nie jest prowadzone w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne, nie występowała z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Posiada nieruchomości i majątek ruchomy szczegółowo opisany w decyzji organu I instancji. Ponadto w skierowanym do organu I instancji wniosku z [...] stycznia 2020r. o pomoc de minimis strona skarżąca sama stwierdziła m.in., iż nie spełnia kryteriów do objęcia jej postępowaniem upadłościowym, co prawda odnotowuje straty, jednakże nie mają one tendencji rosnącej, nie maleją jej obroty, nie zmniejsza się przepływ środków pieniężnych, nie zwiększa się suma zadłużenia podmiotu, nie rosną kwoty odsetek od zobowiązań, nie zmniejsza się też wartość aktywów netto podmiotu.

W tych okolicznościach organy, przy prawidłowo zaprezentowanym w uzasadnieniu decyzji rozumieniu pojęcia "ważny interes przewoźnika", nie miały możliwości sformułowania oceny o wystąpieniu tej przesłanki odstąpienia od ukarania, w tym nie miały możliwości dokonania innej niż wyżej przedstawiona, analiza ekonomiczna sytuacji przewoźnika. Natomiast sam fakt surowości kary nie świadczy jeszcze o pogorszeniu kondycji finansowej firmy skarżącego i w konsekwencji doprowadzeniu do zagrożenia egzystencji firmy. Z kolei odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony zmniejszając obciążenia finansowe, ale nie jest wystarczające do przyjęcia wystąpienia "ważnego interesu przewoźnika".

W kwestii "interesu publicznego" wskazać należy, że prawidłowo organy zinterpretowały ten interes jako uwzględniający wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak równość, sprawiedliwość, bezpieczeństwo, przestrzeganie prawa, czy zaufanie do organów państwa. Prawidłowo również wskazano, że zasadą jest płacenie należności publicznych, gdyż odstąpienie od tego obowiązku stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, a to nie może być uznane za działanie w interesie publicznym i z korzyścią dla ogółu. W interesie publicznym nie jest również rezygnowanie przez Skarb Państwa z przysługujących mu należności i przerzucanie ich ciężaru na społeczeństwo. Niewątpliwie brak środków finansowych i majątku powodujący konieczność sięgnięcia przez stronę po środki z budżetu państwa mógłby być rozważany jako wypełnienie przesłanki interesu publicznego, jednak takich okoliczności w sprawie nie dowiedziono.

O ile może podlegać w orzecznictwie dyskusji to, czy wystąpienie interesu publicznego powinno być łączone z ustalaniem sytuacji uszczuplenia należności budżetu państwa wskutek zachowania legalnie działającego podmiotu dopuszczającego się naruszenia przepisów ustawy o SENT, to jednak w sprawie niniejszej argument ten nie ma większego znaczenia. Istota odpowiedzialności za naruszenia przepisów ustawy o SENT polega na karaniu także za uchybienia formalne, natomiast dla odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny muszą wystąpić inne, poza formalnym charakterem naruszenia, okoliczności uzasadniające przyjęcie, że mimo naruszenia, w sytuacji tego konkretnego podmiotu, nie pozostawałoby w interesie publicznym jego ukaranie. Przykładowo w sprawach II GSK 220/20 czy II GSK 1696/18 NSA uwzględniał szczególne okoliczności stanu faktycznego, które w sprawie niniejszej nie wystąpiły (np. w sprawie II GSK 220/20 doszło do poczwórnego ukarania za to samo automatycznie powtórzone uchybienie polegające na błędnym wskazaniu miejsca załadunku towaru oraz w sytuacji tego samego przewoźnika, tego samego transportu, tej samej trasy i tego samego środka transportu, co sąd kasacyjny ocenił jako kilkukrotne ukaranie za to samo przewinienie, a co było niezgodne z zasadą proporcjonalności; z kolei w sprawie II GSK 1696/18 uchybienie polegało na zaniechaniu uzupełnienia pola dotyczącego numeru licencji a organom zarzucono nierozważenie przesłanki interesu publicznego w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy).

Z akt sprawy lub z okoliczności wskazanych przez stronę powinno wynikać, zdaniem sądu, że istnieją podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny. Zauważyć tymczasem należy, że strona żadnych takich okoliczności nie wskazała. Rację więc miały orzekające organy, że skoro Skarżący w sposób nie budzący wątpliwości zaniechał zgłoszenia w odpowiednim terminie przewozu towaru do rejestru systemu SENT, to zastosowanie przewidzianej przepisami ulgi byłoby nie tylko niezgodne z zasadą zaufania do organów podatkowych, ale nie uwzględniałoby wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak konstytucyjna zasada równego traktowania wszystkich podmiotów przez organy państwowe, sprawiedliwość i bezpieczeństwo. Nałożona kara jest adekwatna. Nałożenie kary powinno być bowiem w pierwszej kolejności zależne od stwierdzonego naruszenia, a nie od sytuacji finansowej przedsiębiorcy (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 987/19, CBOSA). Owszem przy ocenie zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary należałoby uwzględnić także akcentowany przez Skarżącego fakt prawidłowego dotychczasowego sposobu prowadzenia działalności gospodarczej, tym niemniej przekonywująca jest w tym względzie argumentacja organów, że prowadzenie działalności gospodarczej zgodnie z prawem nie jest przywilejem, lecz obowiązkiem przedsiębiorcy, zaś kara pieniężna jest właśnie sankcją za naruszenie tego obowiązku.

W świetle powyższego, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy organy obu instancji dokonały właściwej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w zakresie braku przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W konsekwencji bezpodstawne są zarzuty sformułowane w skardze. Przy wydawaniu kontrolowanych decyzji sąd nie dopatrzył się też naruszenia pozostałych wskazanych w skardze przepisów postepowania, tj. art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, ani też przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 3 ustawy o SENT – w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.