Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 737/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Sz [...]

UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. S. od decyzji nr [...] z dnia [...] r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatu [...] (dalej zwanej "ARiMR") w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego i z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. do Biura Powiatu [...] ARiMR wpłynął wniosek A. S. (dalej: Strona / Skarżący) o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za [...] r., w którym do przyznania płatności za realizację pakietów: 2. Rolnictwo ekologiczne (w wariancie 2.1) i 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 (w wariancie 4.1) zadeklarowano działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha, z czego [...] ha w wariancie 2.1 i [...] ha w wariancie 4.1.

Z wnioskiem złożono Informację z wykazem działek ewidencyjnych, na których jest realizowane zobowiązanie.

W dniu [...] r. ww. organ I instancji ARiMR wydał decyzję w której odmówił przyznania Stronie płatności rolnośrodowiskowej za [...] r., stwierdzając, że brak jest podstawy prawnej dla przyznania kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej za [...] r. (poprzedzonej wnioskiem w sprawie płatności za lata [...]), przez niespełnienie przez pierwszego wnioskodawcę, wymogów wykraczających ponad podstawowe wymagania w ramach pakietów i ich wariantów, w postępowaniu o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej za rok [...].

Na skutek wniesionego przez Stronę odwołania od tej decyzji organ II instancji ARiMR, mając na uwadze pojawienie się w postępowaniu odwoławczym szeregu nowych dowodów o potencjalnie dużym znaczeniu dla rozstrzygnięcia oraz konieczność przestrzegania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, decyzją z [...] r. uchylił ww. decyzję organu I instancji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

We wskazanej na wstępie decyzji z [...] r. organ I instancji przyznał Stronie płatność rolnośrodowiskową (PRŚ) na rok [...]

- w wariancie 2.1 do powierzchni pomniejszonej o [...] ha z uwagi na stwierdzone w takim rozmiarze zawyżenie deklaracji w stosunku do areału kwalifikującego się do płatności na działce rolnej [...], zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...]_[...]

- w wariancie 4.1, do powierzchni deklarowanej.

W odwołaniu od tej decyzji Strona podniosła, że maksymalny kwalifikujący się obszar dla działki ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] ha, zaś on sam w roku [...] uprawiał całą zachodnią część tej działki. Widoczna na załączniku graficznym droga, wydeptana przez okoliczną ludność, oraz teren położony za nią znajduje się w posiadaniu Strony. Wobec tego Strona uznała, że powierzchnia położona za tą drogą [...] powinna zostać zaliczona do areału działki rolnej, co usunie rozbieżność wskazaną w decyzji organu I instancji.

Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie jest w oczywisty sposób niezasadne, gdyż Załącznik graficzny do wniosku nie jest dokumentem pozbawionym znaczenia, na który wnioskodawcy mogą nanosić linie o dowolnym przebiegu, bez obaw o konsekwencje. To ważny element składowy tego dokumentu, określający przebieg granic działek rolnych, obszary wyłączone oraz inne elementy przestrzenne, wpływające na ocenę wniosku, w tym ustalenie powierzchni deklarowanej.

Organ wyjaśnił, że Wnioskodawca na załączniku graficznym wyraźnie zaznaczył, że nie wlicza do działki rolnej [...] gruntów położonych po drugiej stronie drogi wspomnianej w odwołaniu – bowiem przebieg południowej granicy działki rolnej ponad wszelką wątpliwość pokrywa się z północną krawędzią tej drogi. Niezasadne jest wobec tego wyrażone w odwołaniu oczekiwanie, że obszar ten będzie uwzględniony przy ustalaniu powierzchni kwalifikującej się do wsparcia. Przeciwnie - podlega on wyłączeniu, jako położony poza granicami zadeklarowanej działki rolnej. Oznacza to, że do rozważań odnośnie powierzchni kwalifikującej się do wsparcia można przyjąć jedynie pozostałą powierzchnię, stanowiącą maksymalny spójny obszar zlokalizowany na działce nr [...] tj. [...] ha, nie zaś maksymalny kwalifikowany obszar (MKO). MKO obejmuje bowiem także te części działki, które Wnioskodawca umieścił poza granicami działki rolnej [...] Z uwagi na niesporny fakt, iż obszar ten był w roku [...] deklarowany do wsparcia zarówno przez Stronę, jak i S. S. (odwołujący się jest jego pełnomocnikiem), powierzchnię kwalifikującą się do wsparcia w ramach działki [...] ustalić należy poprzez pomniejszenie wskazanego maksymalnego spójnego obszaru o powierzchnię stwierdzoną dla działki rolnej [...] we wniosku S.. S. o przyznanie płatności na rok [...] zlokalizowanej na działce nr [...]. Obszar ten - z uwzględnieniem faktu, iż również we wniosku S.. S. areał zlokalizowany na obszarze drogi i na południe od niej, do granicy działki ewidencyjnej, nie został zadeklarowany, jako element składowy działki rolnej - wynosi [...] ha (zadeklarowane zostało [...] ha, wyłączone [...] ha). Z powyższego wynika więc, że od maksymalnego spójnego obszaru użytkowanego rolniczo na działce ewidencyjnej nr [...] ([...] ha) należy odjąć powierzchnię zatwierdzoną dla wniosku S.. S. ([...] ha). Różnica między tymi wartościami wynosi [...] ha ([...] = [...]). Jest to areał określony dla działki [...] w treści decyzji organu I instancji.

Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że zastrzeżenia wyrażone w odwołaniu wynikają nie z uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości ustalenia powierzchni zatwierdzonej do płatności, ale z niezrozumienia przez Stronę znaczenia zapisów umieszczanych na załącznikach graficznych, składanych wraz z wnioskami. Zapisy te - obejmujące m.in. przebieg granic działek rolnych w odniesieniu do przebiegu granic działek ewidencyjnych, na których są deklarowane działki rolne - mają istotne znaczenie w procesie oceny materiału dowodowego i stanowią wiążące dla organów ARiMR oświadczenie wiedzy i woli ze strony wnioskodawców, którzy ponoszą odpowiedzialność za treść składanych przez siebie wniosków, obejmujących nie tylko sam druk oznaczony "Wniosek o przyznanie płatności na rok ...", ale również załączniki do niego.

Organ I instancji, uwzględniając naszkicowany przez Wnioskodawcę przebieg granicy działki rolnej [...] oraz fakt, iż na działce ewidencyjnej nr [...]_[...] równolegle uprawy objęte wnioskiem o przyznanie płatności prowadził również inny rolnik, prawidłowo zatem ustalił areał kwalifikujący się do płatności w ramach niniejszego postępowania.

Organ odwoławczy przedstawił też szczegółowo okoliczności dotyczące ustalenia kwot płatności, wskazując, że Wnioskodawca w wariancie 2.1. wskazał, że powierzchnia deklarowana wynosi: [...] ha; powierzchnia stwierdzona wynosi: [...] ha.

Stwierdzona różnica wynosi [...] ha, co stanowi [...] powierzchni stwierdzonej. Zgodnie z art. 18 ust. 6 w związku z art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. WE nr L 181 z 20 czerwca 2014 r. ze zm.), jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, ale różnica ta nie przekracza 3% lub 2 ha, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw, bez stosowania kar administracyjnych.

Wobec tego, że stawka płatności wynosi [...] PLN/ha, dlatego należna płatność wynosi: [...] PLN ([...] = [...]) i taką kwotę przyznano w decyzji organu I instancji.

W odniesieniu do płatności w wariancie 4.1 organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia deklarowana wynosi: [...] ha; powierzchnia stwierdzona: [...] ha. Wobec tego, ze stawka płatności wynosi [...] PLN/ha, dlatego należna płatność wyniosła [...] PLN ([...] x [...] = [...]). Taką też płatność przyznał organ I instancji.

Organ odwoławczy uznał zatem, że rozstrzygnięcie zapadłe w I instancji jest zgodne z ustalonymi faktami. Nie ulega też wątpliwości, że zastrzeżenia Strony co do prawidłowości ustalenia powierzchni kwalifikującej się do wsparcia na działce ewidencyjnej nr [...] są niezasadne, gdyż opierają się o błędne przekonanie, że obszar umieszczony poza zakreślonymi na załączniku graficznym do wniosku granicami działki rolnej [...] powinien być uwzględniony w powierzchni zatwierdzonej. Mając na względzie fakt, iż niedopuszczalne jest przyznanie płatności do powierzchni, która została przez samego Wnioskodawcę określona, jako niewchodząca w skład powyższej działki rolnej, zasadnym było ograniczenie - w odniesieniu do tej działki ewidencyjnej - przysługującego Stronie uprawnienia do wsparcia do obszaru, jaki Wnioskodawca z własnej woli zaznaczył na załączniku graficznym, jako element składowy działki [...]

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w przypadku zaistnienia rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w części alfanumerycznej wniosku o płatność (formularzu) a danymi zawartymi w załącznikach do wniosku, tj. w materiałach graficznych (mapach), stanowiących integralną część wniosku, organy ARMIR obowiązane były do wnikliwego zbadania wszystkich wskazanych części wniosku i w przypadku wykrycia niezgodności pomiędzy danymi zamieszczonymi w poszczególnych częściach, winny wezwać Skarżącego do wyjaśnienia i uzupełnienia braków formalnych we wniosku w oparciu o art. 64 § 2 K.p.a.

Zagadnienie takie było już rozważane w wyroku NSA z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 245/17, w którym stwierdzono m.in., że szczegółowe warunki, jakie powinien spełniać wniosek o płatności wskazuje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 352 ze zm.). § 2 ust. 1 i § 3 ust. 2 pkt 1 lit. a-e oraz pkt 2 lit. a-g tego rozporządzenia wskazują, iż wniosek powinien zawierać elementy podania określone w przepisach art. 63 k.p.a. oraz winien zawierać oświadczenia o:

"1) powierzchni działek ewidencyjnych, z podaniem w szczególności:

- położenia działki ewidencyjnej, ze wskazaniem województwa, powiatu i gminy,

- danych z ewidencji gruntów i budynków: nazwy obrębu ewidencyjnego, numeru obrębu ewidencyjnego, numeru arkusza mapy i numeru działki ewidencyjnej,

- powierzchni, jaką na działce ewidencyjnej stanowią:

- kwalifikujący się hektar w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) im 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", ogółem, (...),

2) sposobie wykorzystania działek rolnych, z podaniem w szczególności:

- oznaczenia działki rolnej, (...),

- powierzchni: działki rolnej, (...),

- numeru działki ewidencyjnej, na której jest położona działka rolna,

- powierzchni działki rolnej położonej w granicach działki ewidencyjnej,

- informacji o wycofaniu działki rolnej lub jej części."

Nadto stosownie do treści § 4 ust. 1 tego rozporządzenia: "W przesłanym lub udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją", materiale graficznym, o którym mowa w art. 72 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 str. 549, z późn. zm.), rolnik:

- wskazuje granice działek rolnych wraz z ich oznaczeniem; (...),

- obowiązany do przestrzegania praktyki, o której mowa w art. 43 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, zaznacza obszary uznawane za proekologiczne, które zadeklarował we wniosku, o którym mowa w § 1 pkt 1 lit. a."

Skarżący stwierdził, że z cytowanych regulacji wynika, iż materiał graficzny i oświadczenia stanowią integralną część wniosku o przyznanie płatności na dany rok. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż we wniosku z [...] r. Skarżący do płatności zgłosił działki rolne. Wszystkie działki zostały wskazane przez Stronę w załącznikach do formularza, tj. materiałach graficznych. Natomiast Strona niedokładnie zaznaczyła działkę rolną [...] w materiale graficznym. Wskazać należy, że art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349 ze zm.) stanowi, iż organ w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Skarżącego, w ramach takiego rozpatrzenia "całego materiału dowodowego" w sprawie organy winny wnikliwie porównać zarówno część alfanumeryczną wniosku, jak i stanowiące jego integralną część załączniki w postaci materiału graficznego. W sytuacji niespójności danych wskazanych w formularzu wniosku i w jego załącznikach organ administracji publicznej, w ocenie Skarżącego, podobnie jak w sytuacji, której dotyczył wskazany wyrok NSA z 11 kwietnia 2017 r., winien był w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a. wezwać Stronę do udzielenia wyjaśnień lub uzupełnienia braku formalnego wniosku w zakresie doprowadzenia do spójności pomiędzy formularzem, a załącznikami do wniosku, które stanowią jego integralną część. Podkreślić należy, iż art. 27 ust. 1 ustawy o płatnościach nie wyłącza stosowania art. 64 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, w analizowanych postępowaniach. W niniejszej sprawie organy obu instancji zaniechały czynności procesowej zmierzającej do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (wniosku wraz z załącznikami), a w konsekwencji naruszyły zasadę praworządności. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 lipca 2015 r., sygn. akt IIGSK 1632/14, iż: "Z treści formularza wniosku o przyznanie płatności (...) wynika, ze załączniki stanowią integralną część tego wniosku. Można więc rzec, że mamy do czynienia z tzw. dokumentem zintegrowanym, składającym się z kilku części i zawierającym oświadczenia pochodzące wyłącznie od określonego podmiotu", którym jest wnioskodawca.

Takie rozumienie formularza jako dokumentu potwierdza także treść art. 11 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) NR 640/2014 [...], który to przepis stanowi: "Pojedynczy wniosek obejmuje co najmniej wniosek o płatności bezpośrednie, o którym mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, w odniesieniu do systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej i innych systemów pomocy obszarowej." Z kolei art. 72 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stanowi, że: "1. Każdego roku beneficjent (...), składa wniosek o płatności bezpośrednie lub wniosek ó płatność w odniesieniu do stosownych środków obszarowych i działań związanych ze zwierzętami w ramach rozwoju obszarów wiejskich obejmujący odpowiednio:

- wszystkie działki rolne w gospodarstwie, jak również grunty nierolnicze, których dotyczy wniosek o wsparcie, w którym mowa w art. 67 ust. 2;

- uprawnienia do płatności deklarowane do aktywowania;

- wszelkie inne informacje przewidziane w niniejszym rozporządzeniu lub -wymagane w związku z wdrożeniem odpowiedniego sektorowego prawodawstwa rolnego lub wymagane przez dane państwo członkowskie. (...)".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do argumentacji skargi organ wskazał, że przywołany w skardze wyrok NSA z 11 kwietnia 2017 r. (II GSK 245/17) dotyczył odmiennego stanu faktycznego, tj. sytuacji, w której rolnik złożył wniosek, w którym w części tabelarycznej wskazana została mniejsza liczba działek, niż to wynikało ze złożonych wraz z wnioskiem załączników graficznych oraz stanowiących załącznik do wniosku oświadczeń o uprawie zbóż. Była to więc sytuacja, w której wniosek był w oczywisty sposób wewnętrznie niespójny, co nie zachodzi w niniejszej sprawie. Wniosek Strony - w zakresie zgodności liczby działek rolnych i ich lokalizacji na działkach ewidencyjnych - jest spójny. Brak jest jakichkolwiek rozbieżności tego rodzaju między jego częścią tabelaryczną a załącznikami graficznymi. Jego wadliwość polega na tym, że Wnioskodawca podał zawyżoną powierzchnię działki rolnej [...] w stosunku do wielkości obszaru zakreślonego na załączniku graficznym. Nieprawidłowość ta nie ma - wbrew twierdzeniu Strony -charakteru braku formalnego wniosku.

Niewiarygodnym jest przy tym twierdzenie, że "Strona niedokładnie zaznaczyła działkę rolną [...] na materiale graficznym", gdyż o "niedokładnym zaznaczeniu" można by mówić, gdyby Stronie omsknęła się ręka i część naszkicowanej granicy uległaby w ten sposób nieintencjonalnemu przesunięciu. W niniejszym przypadku oczywistym jest, że Wnioskodawca celowo poprowadził granicę działki rolnej wzdłuż północnej granicy drogi biegnącej przez działkę ewidencyjną nr [...] pozostawiając całość gruntów zlokalizowanych na południe od tej drogi poza granicami deklarowanej działki rolnej. Skarżący - wypełniając załącznik graficzny - był świadom tego, że przez powyższą działkę ewidencyjną przebiega droga śródpolna, po drugiej stronie której znajdują się należące do niego grunty. Pozostawienie tej części użytków rolnych poza granicami jakiejkolwiek działki rolnej było wobec tego bez wątpienia intencjonalną decyzją Strony.

Co więcej, droga ta, oddzielająca obszar zaznaczony na załączniku graficznym, jako działka [...] od pozostałej części działki ewidencyjnej, na której była ona zlokalizowana, stanowi w istocie szeroką na ponad [...] metry (vide: wklejony zrzut ekranu z internetowej aplikacji [...] z wymierzoną szerokością drogi wynoszącą od [...] m w jednym z najwęższych do przeszło [...] m w jednym z najszerszych miejsc; jest ona drogą gruntową, co wskazuje na jej trwały charakter, utrzymujący się przez wiele lat), trwałą drogę dojazdową. Kwestia szerokości tej drogi ma tu istotne znaczenie, gdyż - zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. WE nr L 181 z 20 czerwca 2014 r. ze zm.) oraz uszczegółowiającego je rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie elementów krajobrazu uznawanych za część kwalifikującego się obszaru działki rolnej oraz ich szerokości (Dz.U z 2015 r., poz. 336) - za kwalifikujący się do płatności obszar w ramach danej działki rolnej można uznać elementy krajobrazu, w tym nieutwardzone drogi dojazdowe, o szerokości nie większej, niż 2 m, co oznacza, że w żadnym miejscu nie może przekraczać tej wielkości. Rzeczona droga, o szerokości sięgającej przeszło [...] m, trwale wyłączona z użytku rolniczego, oddziela obszar oznaczony na załączniku graficznym do wniosku, jako działka rolna [...] od pozostałej części działki ewidencyjnej nr [...]

Skarżący w żadnych okolicznościach nie mógłby więc zadeklarować tej drogi i obszaru położonego na południe od niej, jako części działki rolnej [...] Gdyby faktycznie intencją Strony było zadeklarowanie do płatności całości użytków rolnych, zlokalizowanych na tej działce ewidencyjnej, musiałby on na tej pozostałej części (z wyłączeniem opisanej drogi na całej jej długości) wykreślić - i wprowadzić do wniosku w części tabelarycznej - odrębną działkę rolną, co jednakże nie miało miejsca.

Zatem wyrys przebiegu działki rolnej [...] na odnośnym załączniku graficznym nie mógł być w żadnej mierze "skorygowany" w wyniku ewentualnego wezwania ze strony organu I instancji, czy to do uzupełnienia braków formalnych, czy to do złożenia wyjaśnień. Jedynym sposobem umożliwiającym objęcie płatnościami obszaru położonego w granicach działki ewidencyjnej nr [...] na południe od tej drogi, było zdefiniowanie jej we wniosku - i zaznaczenie na załączniku graficznym - jako odrębnej działki rolnej.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na specyficzny charakter poszczególnych elementów krajobrazu (upraw i dróg) mieszczących się na wskazanej działce ewidencyjnej, granica działki rolnej [...] zakreślona na załączniku graficznym do wniosku w istocie obejmowała wszystkie użytki rolne, jakie mogły - z uwzględnieniem położonej we wschodniej jej części odrębnej działki rolnej S.. S. - wejść w jej obręb. Użytki rolne, które zlokalizowane są na działce ewidencyjnej nr [...]_[...] po drugiej stronie ww. drogi gruntowej, w żadnych okolicznościach nie mogły zostać zgłoszone, jako element składowy działki rolnej [...], a co najwyżej jako odrębna działka rolna. Skarżący działki takiej jednakże nie zadeklarował, brak więc było podstaw do przyjęcia w toku obsługi tego wniosku, że zawiera on jakieś niezawinione przez Stronę nieprawidłowości. Jedyną wadą tego wniosku jest to, że Skarżący zadeklarował w odniesieniu do działki [...] do wsparcia zbyt duży obszar w stosunku do faktycznie użytkowanego rolniczo. Jest to jednak nieprawidłowość występująca dość powszechnie i w żadnym ze znanych organowi II instancji przypadków, także tych weryfikowanych później na drodze sądowej, nie była uznawana za wadę formalną wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, bowiem decyzja ta nie narusza prawa.

Na wstępie wskazać należy, że spór w sprawie – jak prawidłowo określił to Skarżący - sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w przypadku zaistnienia rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w części alfanumerycznej wniosku o płatność (formularzu) a danymi zawartymi w załącznikach do wniosku, tj. w materiałach graficznych (mapach), stanowiących integralną część wniosku, organy ARMIR obowiązane były do wnikliwego zbadania wszystkich wskazanych części wniosku i w przypadku wykrycia niezgodności pomiędzy danymi zamieszczonymi w poszczególnych częściach, winny wezwać Wnioskodawcę do wyjaśnienia i uzupełnienia braków formalnych we wniosku w oparciu o art. 64 § 2 K.p.a.

W tym zakresie Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 245/17, w którym zagadnienie takie było rozważane. Istotny dla rozpoznawanej sprawy fragment uzasadnienia tego wyroku przytoczono powyżej, przedstawiając argumentację prawną Skarżącego.

Powtórzyć zatem należy, że we skazanym w wyroku NSA rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 352 ze zm.) określono te warunki formalne wniosku o płatności.

Z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że wnioski takie, "poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu," zawierają inne istotne dla przyznania płatności dane. Oznacza to, że wniosek powinien zawierać "elementy podania" określone w art. 63 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23), w którym określono warunki formalne "podania". Przepis § 2 tego artykułu stanowi, że: "Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych." Niewątpliwie przez te "przepisy szczególne" w rozpoznawanej sprawie należy rozumieć przepisy ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zwłaszcza §§ 2 i 3 – co jest niesporne w sprawie.

Zgodnie natomiast z art. 64 K.p.a., regulującym skutki braków formalnych podania:

§ 1. Jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania.

§ 2. Jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.".

Sąd podziela więc pogląd wyrażony w ww. wyroku NSA z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 245/17, że wniosek powinien zawierać elementy podania określone w przepisach art. 63 K.p.a., a także powinien zawierać m.in. oświadczenia o:

"1) powierzchni działek ewidencyjnych, z podaniem w szczególności:

- położenia działki ewidencyjnej, ze wskazaniem województwa, powiatu i gminy,

- danych z ewidencji gruntów i budynków: nazwy obrębu ewidencyjnego, numeru obrębu ewidencyjnego, numeru arkusza mapy i numeru działki ewidencyjnej,

- powierzchni, jaką na działce ewidencyjnej stanowią:

- kwalifikujący się hektar w rozumieniu art. 32 ust. 2 ww. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r., ogółem, (...),

2) sposobie wykorzystania działek rolnych, z podaniem w szczególności:

- oznaczenia działki rolnej, (...),

- powierzchni: działki rolnej, (...),

- numeru działki ewidencyjnej, na której jest położona działka rolna,

- powierzchni działki rolnej położonej w granicach działki ewidencyjnej, (...)."

Ponadto we wniosku – stosownie do treści § 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 – w przesłanym lub udostępnionym przez ARiMR materiale graficznym, o którym mowa w art. 72 ust. 3 ww. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., rolnik wskazuje (m.in.) "granice działek rolnych wraz z ich oznaczeniem; (...)".

Zgodzić się więc należy ze Skarżącym, że z ww. unormowania wynika, iż materiał graficzny i oświadczenia stanowią integralną część wniosku o przyznanie płatności na dany rok. Niesporne jest przy tym, że we wniosku z [...] r. Skarżący do płatności zgłosił uprawiane działki rolne i wszystkie te działki zostały wskazane przez niego w załącznikach do formularza, tj. materiałach graficznych.

Skarżący stwierdził natomiast, że "niedokładnie zaznaczył działkę rolną [...] w materiale graficznym".

Prawidłowo też Skarżący zauważył, że art. 27 ust. 1 ww. ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 stanowi, iż organ w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Mając zatem na względzie przytoczone przepisy prawa Sąd uznał, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy organ ARiMR nie był obowiązany do wzywania Strony o usunięcie braków formalnych wniosku (na podstawie art. 64 § 2 K.p.a.), ponieważ zaistniała w sprawie nieprawidłowość wniosku nie stanowiła jego braku formalnego.

Jak bowiem wskazał Skarżący, we wniosku zgłosił do płatności działki rolne i "wszystkie te działki zostały wskazane w załącznikach do formularza, tj. materiałach graficznych", stwierdzając równocześnie, że "niedokładnie zaznaczył działkę rolną [...] w materiale graficznym".

Skoro zatem Skarżący zgłosił do płatności wszystkie działki rolne i wskazał je w załącznikach graficznych wniosku, to nie wystąpił "brak formalny" tego wniosku – jak zasadnie uznał organ odwoławczy w decyzji i w odpowiedzi na skargę. Zgodzić się też należy z organem, że "niedokładne zaznaczenie działki rolnej [...] w materiale graficznym" – jak określił nieprawidłowość wniosku sam Skarżący - nie oznaczało braku formalnego wniosku lecz jego materialną (rzeczową) nieprawidłowość, skutkującą pomniejszeniem płatności z powodu zawyżenia powierzchni działki rolnej [...], określonym w zaskarżonej decyzji.

Skarżący prawidłowo bowiem zaznaczył na materiale graficznym granice działki rolnej [...] i w granicach tej działki – jak prawidłowo stwierdził organ – nie mogła się znaleźć przebiegająca przez działkę ewidencyjną droga o szerokości przekraczającej [...] a także znajdująca się poza tą drogą niewielka część działki ewidencyjnej. Wprawdzie – jak wyjaśnił organ – ta część działki ewidencyjnej mogłaby zostać zgłoszona we wniosku, jednak jako odrębna (inna niż [...]) działka rolna. Takiej innej działki Skarżący jednak nie zgłosił ani w części opisowej, ani w załącznikach graficznych wniosku. Nie wystąpił zatem brak formalny tego wniosku, w rozumieniu art. 64 § 2 K.p.a.

Nieprawidłowość polegająca na zawyżeniu powierzchni działki rolnej [...] zarówno o niepodlegającą zgłoszeniu drogę, jak i niezgłoszoną do płatności część działki ewidencyjnej (poza tą drogą), nie stanowi też braku formalnego wniosku.

Organ ARiMR nie był więc obowiązany do wzywania Skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku albo do złożenia dodatkowych wyjaśnień, tym bardziej, że wyjaśnienia takie przedstawione zarówno w odwołaniu jak i w skardze nie mogłyby wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie sprawy przez organy ARiMR.

Odnosząc się do przytoczonego przez Skarżącego wyroku NSA, w którym stwierdzono, że występująca w rozpoznawanej przez ten Sąd sprawie nieprawidłowość stanowiła brak formalny wniosku, wyjaśnić należy, że okoliczności faktyczne tamtej sprawy były inne niż w sprawie niniejszej. W rozpoznawanej przez NSA sprawie rolnik zgłosił bowiem (wpisał) we wniosku wszystkie działki rolne, natomiast nie załączył do wniosku załącznika graficznego dotyczącego jednej ze zgłoszonych działek rolnych. Zasadnie więc NSA uznał, że taką nieprawidłowość wniosku należało uznać za brak formalny wniosku, który mógł być uzupełniony przez rolnika po wezwaniu przez organ. Podobny pogląd wyraził też organ w odpowiedzi na skargę.

Sąd nie podzielił więc zarzutów skargi, że organy obu instancji zaniechały czynności procesowej zmierzającej do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (wniosku wraz z załącznikami), a w konsekwencji naruszyły zasadę praworządności, gdyż powinny wezwać Skarżącego do wyjaśnienia i uzupełnienia braków formalnych we wniosku w oparciu o art. 64 § 2 K.p.a.

Nie znajdując więc podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia skargi, Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 ze zm.) - skargę oddalił.