Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 240/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 7 grudnia 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. Z. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 lutego 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 7 grudnia 2018 r. nr [...] ustalającą kwotę nienależnie pobranych przez M. Z. (dalej również jako "wnioskodawczyni", "strona" albo "skarżąca") świadczeń rodzinnych i nakazującą zwrot tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami.

Wskazane rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W dniu 2 sierpnia 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie jej prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na córki – K. i D.

Decyzją z dnia 6 listopada 2017 r. nr [...] Burmistrz przyznał skarżącej na okres zasiłkowy 2017/2018 następujące świadczenia:

- zasiłek rodzinny na córkę K. w wysokości 95 zł na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r.;

- zasiłek rodziny na córkę D. w kwocie 124 zł na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r.;

- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego przyznany na córkę K. w kwocie 90 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r.;

- jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznany na córkę D. w wysokości 100 zł na miesiąc wrzesień 2018 r.

W wydanej decyzji zawarto pouczenie o treści art. 25 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 cyt. ustawy jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu. W pouczeniu zawarto również treść art. 26 ust. 1 i art. 30 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy (regulacje odnoszące się do wypłaty świadczeń rodzinnych oraz określające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych).

Z dniem 8 stycznia 2018 r. mąż skarżącej R. Z. zmienił pracę, o czym skarżąca poinformowała organ pierwszej instancji przedkładając w Miejsko – Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej. następujące dokumenty:

- umowę o pracę na okres próbny od dnia 8 stycznia 2018 r. do dnia 7 kwietnia 2018 r. przez jej męża ze A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dokument wpłynął do organu 8 stycznia 2018 r.);

- świadectwo pracy wystawione w dniu 2 stycznia 2018 r. R. Z. przez poprzedniego pracodawcę K. R. dotyczące zatrudnienia męża skarżącej w okresie od sierpnia 2015 r. do grudnia 2017 r. na stanowisku operatora maszyn budowlanych (dokument wpłynął do organu w dniu 26 stycznia 2018 r.).

W dniu 22 lutego 2018 r. skarżąca złożyła ponadto oświadczenie o wysokości uzyskanego przez R. Z. za miesiąc luty 2018 r. dochodu.

W dniu 12 września 2018 r. do organu wpłynął anonimowy donos, w którego treści wskazano, że skarżąca wyłudza świadczenia od Skarbu Państwa.

W dniu 25 września 2018 r. skarżąca przedłożyła organowi pierwszej instancji umowę o pracę męża zawartą ze A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na czas nieokreślony obowiązującą od dnia 8 kwietnia 2018 r.

W dniu 8 października 2018 r. do organu wpłynęło zaświadczenie wystawione przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. obrazujące dochód męża skarżącej za miesiąc luty 2018 r.

Postanowieniem z dnia 10 października 2018 r. Burmistrz wszczął z urzędu postępowanie w sprawie "uchylenia, ustalenia i żądania zwrotu z decyzji: nr [...] z dnia 6 listopada 2017 r. w części dotyczącej przyznania świadczeń rodzinnych".

Decyzją z dnia 29 października 2018 r. nr [...] Burmistrz uchylił własną decyzję z dnia 6 listopada 2017 r. nr [...] wskazując w uzasadnieniu, że w związku ze zmianą pracy przez męża skarżącej i uzyskaniem dochodu, średni miesięczny dochód na osobę w rodzinie przekroczył kryterium dochodowe z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle art. 24 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżącej nie przysługują świadczenia rodzinne na dzieci począwszy od dnia 1 marca 2018 r. Decyzja z dnia 29 października 2018 r. nie została przez skarżącą zakwestionowana.

Następnie Burmistrz decyzją z dnia 7 grudnia 2018 r. nr [...] skierowaną do skarżącej ustalił kwotę nienależnie pobranych świadczeń (zasiłki wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego) w łącznej wysokości 1.633 zł (kwoty zasiłków rodzinnych na oboje dzieci za okres od dnia 1 marca 2018 r. do dnia 30 września 2018 r., dodatek do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego za wrzesień 2018 r.) oraz orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami.

W podstawie prawnej wydanej decyzji wskazano art. 20 ust. 1 i 2 i art. 30 ustawy o oświadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 2096; dalej powoływana w skrócie jako "k.p.a.).

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przywołał treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujących sposób wyliczenia dochodu i konsekwencje przekroczenia kryterium dochodowego przez osoby starające się o przyznanie świadczeń rodzinnych, to jest art. 3 ust. 1, ust. 2, ust 2a, pkt 23 lit. b, pkt 24 lit. c, art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 2 i art. 5 ust. 3. Organ wskazał, że w związku z dostarczeniem do akt sprawy w dniu 8 stycznia 2018 r. umowy męża skarżącej z firmy A. i dnia 16 stycznia 2018 r. świadectwa pracy męża skarżącej z firmy R., gdzie pracował do 31 stycznia 2017 r., dokonano ponownego przeliczenia dochodu rodziny, uwzględniając dochód uzyskany przez męża skarżącej po roku bazowym. W ocenie organu, skoro dochód uzyskany przez męża skarżącej w lutym 2018 r. wyniósł zgodnie z zaświadczeniem pracodawcy 2.907,52 zł to dochód na członka rodziny wyniósł odpowiednio 726,88 zł przekraczając tym samym kryterium dochodowe. Organ podkreślił, że z tego też względu decyzja przyznająca świadczenia została uchylona. Stosownie do opisanego stanu faktycznego i zgodnie z art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia pobrane przez skarżącą za okres od dnia 1 marca 2018 r. do dnia 30 września 2018 r. były nienależne i podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

M. Z. wniosła odwołanie od powyższej decyzji ponosząc m.in., że wskazane w decyzji świadczenia nie miały charakteru świadczeń nienależnych, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca nie była bowiem pouczona o braku prawa do ich pobierania, a w sprawie nie zaistniała również przesłanka świadomego wprowadzenia organu w błąd co do prawa do pobierania świadczeń. Skarżąca wskazała, że w świetle informacji uzyskanej od pracownika Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. w trakcie rozmowy telefonicznej podała pierwotnie dochód męża za styczeń 2018 r. Ponadto wskazała pracownikowi, że w lutym 2018 r., dochód męża może ulec podwyższeniu.

W odwołaniu zawarty został nadto zarzut wydania decyzji przez organ niewłaściwy, wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków pracowników Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. na okoliczność braku pouczenia skarżącej o braku prawa do świadczeń i niewprowadzania celowo organu w błąd przez skarżącą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania, w dniu 12 lutego 2019 r. wydało decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Stosownie zaś do art. 30 ust. 1 cyt. ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest zobowiązana do ich zwrotu.

W ocenie Kolegium w sprawie zaistniała przesłanka z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Okolicznością powodującą ustanie prawa do świadczeń było uzyskanie dochodu, a o konieczności informowania organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do pobierania świadczeń wnioskodawczyni została w prawidłowy sposób pouczona. Już bowiem na etapie składania wniosku o przyznanie prawa do świadczeń złożyła własnoręczny podpis pod informacją o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenie rodzinne o każdej zmianie mającej wpływ na przyznane prawo. Ponadto w decyzji z dnia 6 listopada 2017 r. przyznającej wnioskowane świadczenie także zawarto stosowne pouczenie tej treści.

Odnosząc się do treści wniesionego odwołania Kolegium wskazało, że na tym etapie postępowania zarzuty skarżącej nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Decyzja pierwszoinstancyjna została wydana przez właściwy organ a wniosek co do konieczności przeprowadzenia rozprawy administracyjnej – wobec ustalonych okoliczności sprawy – nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze na wyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. M. Z. wniosła o jej uchylenie kwestionując zasadność obciążenia jej obowiązkiem zwrotu świadczeń, które pobierała nie mając świadomości, że się jej nie należą, szczególnie że w trakcie okresu zasiłkowego zgodnie z udzielonymi jej wcześniej pouczeniami informowała organ o zmianach swojej sytuacji dochodowej i współpracowała z organem, niezwłocznie dostarczając wszystkie żądane dokumenty oraz informacje. W ocenie skarżącej organy naruszyły zarówno przepisy prawa materialnego (art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz przepisy postępowania (w skardze podniesiono zarzuty naruszenia art. 6 – 9, 11, 107 § 3, 136 w zw. z art. 89 i 82 k.p.a.) poprzez nieuprawnione i bezpodstawne w okolicznościach sprawy przyjęcie, że wypłacone jej świadczenia - począwszy od świadczeń dotyczących miesiąca marca 2018 r. - to świadczenia nienależne w rozumieniu regulacji zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W skardze zawarto również zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 – 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej poprzez wydanie decyzji przez Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N., podpisanej przez jego dyrektora z upoważnienia Burmistrza N., w sytuacji, gdy powyższe ustawy nie wskazują jako organu właściwego Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i nie przewidują cesji kompetencji w zakresie prawa do wydawania decyzji administracyjnych na rzecz podmiotu nieznanego ustawie, to jest dyrektora ośrodka.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 19 czerwca 2019 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi i zasądzenie kosztów postępowania. Pełnomocnik podkreślił, że nie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe wyjaśniające, czy skarżąca była informowana przez pracowników organu o tym, czy wszelka niezbędna dokumentacja w sprawie była przez nią składana we właściwych terminach. Skarżąca oświadczyła zaś, że jej zdaniem powinna zostać powiadomiona o obowiązku zwrotu świadczeń szybciej, a tak się nie stało. Okoliczność ta spowodowała, że w decyzji orzeczono o obowiązku zwrotu większej kwoty za miesiące od marca 2018 r. Skarżąca podkreśliła, że to ona złożyła z początkiem roku 2018 dokumenty w postaci świadectwa zatrudnienia męża i umowy o pracę w nowej firmie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej powoływana w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są zasadne. Sąd nie podzielił zarzutu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej z naruszeniem art. 20 ust. 1 - 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. W sprawie nie ma bowiem wątpliwości co do tego, że decyzja z dnia 7 grudnia 2018 r. jest decyzją wydaną przez organ administracji publicznej - Burmistrza N., z upoważnienia którego działał zwierzchnik jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania w zakresie świadczeń rodzinnych.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z dnia 7 grudnia 2018 r. nr [...] orzekającą, że świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej za okres od marca 2018 r. do września 2018 r. w łącznej kwocie 1.633 zł to świadczenia nienależne oraz nakładającą na skarżącą obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami.

W sprawie poza sporem pozostaje, że na skutek zmiany pracy przez męża skarżącej z początkiem roku 2018, to jest w trakcie trwania okresu zasiłkowego, na który przyznano zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na dwoje wspólnych dzieci małżonków, sytuacja dochodowa tej rodziny niewątpliwie uległa zmianie. Fakt ten - zgłoszony przez skarżącą organowi zgodnie z udzielonym jej uprzednio pouczeniem - niewątpliwie dawał zatem organom realizującym zadania z zakresu świadczeń rodzinnych prawo do ponownego przeliczenia dochodu na osobę w rodzinie.

Mając na uwadze treść zaskarżonej i poprzedzającej ja decyzji dotyczącej nienależnie pobranych świadczeń - tak w zakresie powołanych w tych decyzjach podstaw prawnych jak i sformułowanych przez orzekające w przedmiotowej sprawie organy uzasadnień - szczególnego podkreślania wymaga, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej skarżącej świadczenia rodzinne (dokonane wydaną w trakcie okresu świadczeniowego decyzją z dnia 29 października 2018 r.) nie oznacza automatycznie, że świadczenia, które na podstawie uchylonej decyzji już wypłacono można w każdym przypadku uznać za świadczenia nienależnie pobrane. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcie świadczeń nienależnie pobranych posiada bowiem swoją legalną definicję. W związku z tym podjęcie przez organ decyzji uznającej świadczenia za nienależnie pobrane i nakazującej ich zwrot w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, każdorazowo musi być więc poprzedzone przeprowadzeniem odrębnego postepowania, w którym organ nie bada już kwestii dotyczących dochodów rodziny. W tym postępowaniu organ ma bowiem za zadanie rozważyć, czy w danym przypadku świadczenia wypłacone konkretnemu podmiotowi można kwalifikować jako nienależnie pobrane w świetle regulacji zawartych w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

1a) świadczenia rodzinne wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 4c;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;

5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Mając na uwadze wyżej wskazany katalog przesłanek uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane za wadliwe i naruszające w istotny sposób art. 138 1 pkt 1 k.p.a. uznać należy utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy rozstrzygnięcia, w którym organ pierwszej instancji w ogóle nie rozważył wystąpienia w sprawie przesłanek, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W decyzji Burmistrza N. z dnia 7 grudnia 2018 r. nr [...] jedynie zdawkowo wskazano, że zgodnie z art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych stosownie do opisanego stanu faktycznego świadczenia pobrane przez skarżącą za okres od dnia 1 marca 2018 r. do dnia 30 września 2018 r. były nienależne i podlegają zwrotowi wraz z odsetkami. Opisując stan faktyczny sprawy organ pierwszej instancji skupił się wyłącznie na kwestiach dotyczących dochodu rodziny. Jak już wskazano wyżej zmiana sytuacji dochodowej strony, nawet jeśli powoduje utratę prawa do świadczeń, sama w sobie nie jest przesłanką wystarczającą do uznania, że świadczenie wypłacone było nienależnie pobrane. Podkreślenia wymaga, że organ pierwszej instancji w decyzji z dnia 7 grudnia 2018 r. nie wskazał i nie poddał analizie w świetle stanu faktycznego sprawy żadnej z wymienionych w art. 30 ust. 2 w pkt od 1 do 5 ustawy o świadczeniach sytuacji, z których każda stanowi odrębną podstawę do uznania świadczenia za nienależnie pobrane.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał co prawda, że podstawę jej wydania stanowi art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dokonana przez organ odwoławczy wykładnia powołanego przepisu jest jednak w obecnie Sądu nieprawidłowa.

Przytaczając treść omawianego przepisu organ w nieuprawniony sposób utożsamił ze sobą sytuację pouczenia osoby pobierającej świadczenia o braku prawa do ich pobierania z sytuacją pouczenia osoby starającej się o przyznanie świadczenia o konieczności zawiadomienia organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do pobierania świadczeń. Z faktu, że skarżąca w 2017 r. została dwukrotnie pouczona przez organ pierwszej instancji (na etapie składania wniosku o świadczenia oraz w treści decyzji z dnia 6 listopada 2017 r. uwzgledniającej w całości wniosek o przyznanie świadczeń) organ nieprawidłowo i sprzecznie z zasadami wykładni gramatycznej oraz zasadami logiki, wywiódł tym samym, że skarżąca począwszy od miesiąca marca 2018 r. pobierała świadczenie chociaż została pouczona o braku prawa do jego pobierania. Z akt sprawy nie wynika, aby strona przed wydaniem decyzji o uchyleniu rozstrzygnięcia o przyznaniu jej świadczenia, co nastąpiło w październiku 2018 r. była poinformowana przez organ, że utraciła prawo do pobierania świadczenia. Termin wydania decyzji w tym przedmiocie nie był w przedmiotowej sprawie w żaden sposób zależny od skarżącej, która co należy podkreślić zgodnie z udzielonymi jej w 2017 r. pouczeniami w związku ze zmianą sytuacji dochodowej swojej rodziny z początkiem roku 2018 niezwłocznie poinformowała o tym organ.

Reasumując, w ramach ocenianego przez Sąd postępowania wszczętego i prowadzonego w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń i orzeczenia obowiązku ich zwrotu organy obu instancji dopuściły się zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego jak i mających istotny wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa procesowego. Organy nie wywiązały się bowiem z ciążącego na nich w związku z wszczętym z urzędu postępowaniem obowiązku przeanalizowania stanu faktycznego sprawy pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W swoich decyzjach organy skoncentrowały się na wykazaniu, że w trakcie okresu zasiłkowego doszło do istotnej zmiany sytuacji dochodowej rodziny (tak w uzasadnieniu decyzji z dnia 7 grudnia 2018 r. organ pierwszej instancji) lub też że strona była pouczona o obowiązku zawiadomienia organu o tego typu zmianie (tak w uzasadnieniu decyzji wydanej w dniu12 lutego 2019 r. przez organ odwoławczy). W ocenie Sądu, co wynika z niebudzącej wątpliwości treści art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, żadna z tych dwóch okoliczności nie może stanowić przesłanki pozwalającej uznać wypłacone skarżącej świadczenia za pobrane nienależnie.

Braki postępowania wyjaśniającego oraz błędna wykładnia wskazanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych powodują, że wydane w przedmiotowej sprawie decyzje nie mogły pozostać w obrocie prawnym.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (punkt pierwszy wyroku).

O zwrocie kosztów postępowania (punkt drugi wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącej 480 zł. Zasądzona kwota stanowi wynagrodzenie reprezentującego skarżącą radcy prawnego ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawie stanu faktycznego ustalonego adekwatnie do treści wynikających z art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rzeczą organu pierwszej instancji będzie ponowne, rzetelne ustalenie, czy w sprawie wystąpiła jakakolwiek przesłanka pozwalająca uznać wypłacone skarżącej świadczenia za nienależnie pobrane czy też nie.