Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 2019/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono wstrzymania wykonania decyzji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku B.O. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej B.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 544/21 w sprawie ze skargi B.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 16 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 544/21 oddalił skargę B.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła B.O. (dalej "skarżąca").

Wnioskiem z [...] października 2021 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2021 r., nr [...], którą:

1. ustalono, że do kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt P.M. w Domu Pomocy Społecznej im. [...] w pierwszej kolejności należy jej córka B.O.;

2. ustalono odpłatność skarżącej za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej od miesiąca czerwca 2019 r. do maja 2020 r., za miesiąc lipiec 2020 r. za miesiąc październik 2020 r., za miesiąc listopad 2020 r. oraz od 1 - 8 stycznia 2021 r. w wysokościach tam podanych;

3. umorzono postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za miesiąc czerwiec 2020 r., sierpień 2020 r., wrzesień 2020 r., grudzień 2020 r. i od 9 stycznia 2021 r.

W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie skarżąca wskazała, że została wezwana przez organ do "zapłaty całości (w zał.) a toczy się obecnie postępowanie o zwolnienie mnie z tej opłaty. Wydano decyzję (w zał.) od której właśnie wniosłam odwołanie do SKO". Skarżąca podniosła, że nie stać jej na ponoszenie w chwili obecnej opłat, a ewentualna egzekucja może spowodować trudne do przewidzenia konsekwencje dla jej sytuacji finansowej. Ponadto w związku z nadchodzącą zimą będzie miała wydatki związane z ogrzaniem domu.

Do wniosku załączono również decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy [...] z [...] października 2021 r., nr [...] orzekającej o odmowie całkowitego zwolnienia z opłaty za pobyt matki P.M. w Domu Pomocy Społecznej im. [...]. W uzasadnieniu organ przedstawiając stan sprawy wskazał, że [...] sierpnia 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2021 r., nr [...], na mocy której została uchylona decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z [...] lipca 2021 r., nr [...] odmawiająca całkowitego zwolnienia skarżącej z opłaty za pobyt matki w DPS. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy celem ustalenia aktualnej sytuacji skarżącej organ wskazał, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] sierpnia 2021 r. wynika, iż skarżąca jest nadal osobą samotnie gospodarującą. Zamieszkuje w domu jednorodzinnym o powierzchni [...] m2 będącym jej własnością, w którym zajmuje piętro. Z wywiadu wynika, iż służebność w domu posiadaj jej matka, przebywająca aktualnie w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, co uniemożliwia sprzedaż domu. Do [...] maja 2021 r. skarżąca była zatrudniona w [...] Sp. z o.o. jako [...]. Jednocześnie podjęła pracę w Przedsiębiorstwie Usługowym "[...]", gdzie od [...] maja 2020 r. do [...] czerwca 2020 r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia, zaś od [...] lipca 2020 r. do [...] listopada 2020 r. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę. W okresie od [...] grudnia 2020 r. do [...] lutego 2021 r. skarżąca widniała w PUP jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku, zaś od 26 marca 2021 r. do 5 kwietnia 2021 r. widniała jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z dniem [...] kwietnia 2021 r. ponownie podjęła pracę na umowę zlecenie zawartą do [...] grudnia 2021 r. w Przedsiębiorstwie Usługowym "[...]" na stanowisku pracownik ochrony fizycznej i tym samym utraciła status osoby bezrobotnej. Wskazano również, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony do [...] kwietnia 2024 r. Jej stan zdrowia jest ustabilizowany i pozwala na aktywność zawodową. Z tytułu niepełnosprawności skarżąca nie ponosi wydatków, które obciążałyby jej budżet. W miesiącu lipcu 2021 r. jej wydatki wyniosły łącznie [...] zł, tj. woda [...] zł, telefon [...] zł, Internet [...] zł, lekarstwa [...] zł, paliwo [...] zł, rata pożyczki [...] zł. W sierpniu wydatki wyniosły łącznie [...] zł, na które składały się: woda [...] zł, energia elektryczna [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł, rata pożyczki [...] zł. Ustalono, że skarżąca nie ponosi opłat za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce. Organ wskazał, że sytuacja skarżącej kształtowała się następująco w: marcu 2021 r. – zasiłek dla bezrobotnych [...] zł, kwietniu 2021 r. – wynagrodzenie [...] zł, maju 2021 r. – wynagrodzenie [...] zł, czerwcu 2021 r. – wynagrodzenie [...] zł, lipcu 2021 r. – wynagrodzenie [...] zł, sierpniu 2021 r. – wynagrodzenie [...] zł, wrześniu 2021 r. – wynagrodzenie [...] zł. W decyzji wskazano również, że za pobyt rodziców skarżącej w Domu Pomocy Społecznej w [...], Gmina poniosła łączny koszt w wysokości 2[...] zł z tego [...] zł za ojca i [...] zł za matkę. Odpłatność skarżącej za pobyt matki w DPS wynosi [...] zł i stanowi zaledwie 5% kosztu gminy poniesionego za pobyt matki w DPS.

W ocenie organu, w okresie za który została ustalona odpłatność skarżącej, posiadała ona dochody pozwalające na partycypację w kosztach utrzymania matki w dps, bowiem jej dochód przekraczał kwotę 100% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszące 701 zł oraz 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszące 2103 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") - sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z cytowanego przepisu wynika zatem, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że spełnione zostały zawarte w nim przesłanki. Sąd natomiast może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Podkreślić trzeba, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.

Nałożony przez ustawodawcę obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 61 § 3 P.p.s.a. nakłada na stronę zobowiązanie przedstawienia konkretnych zdarzeń, które uprawdopodobnią, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym należy podkreślić, że samo powołanie się strony na skutki wymienione w wskazanym przepisie nie jest wystarczającym uzasadnieniem. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.

Jednocześnie należy pamiętać, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i n.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że wniosek powinien być poparty faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Natomiast wniosek skarżącej zawiera jedynie ogólnikowe twierdzenia, które nie mogą stanowić skutecznej podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Skarżąca wskazała jedynie, że nadchodzi zima i będzie miała spore wydatki związane z ogrzaniem domu. Okoliczności tej jednak Sąd nie mógł wziąć pod uwagę, bowiem skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, czy chociażby nie wskazała kwot jakie poniesie (czy ponosiła w latach ubiegłych) na ogrzanie domu. Odnosząc się do wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji w sprawie wskazać trzeba, że chodzi tu nie tylko o jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę o znacznym rozmiarze. Do wykazania tego konieczne jest zatem wskazanie przez wnioskującego o wstrzymanie na wysokość jego dochodów, wydatków, możliwości finansowych oraz wszelkich okoliczności, które uprawdopodobnią, iż wykonanie decyzji może skutkować powstaniem w jego majątku szkody o znacznych rozmiarach. W tym kontekście należy wskazać, że z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie można wnioskować o trudnej sytuacji skarżącej, która w powiązaniu z egzekucją obowiązku uiszczenia kwoty w wysokości [...] zł za pobyt matki w DPS miałaby prowadzić do powstania w sytuacji skarżącej znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ze stwierdzenia, że skarżącej nie stać na ponoszenie w tej chwili opłat, a ewentualna egzekucja może spowodować trudne do przewidzenia konsekwencje dla jej szczupłego budżetu, nie wynika wprost zaistnienie którejkolwiek z przesłanek wynikającej z art. 61 § 3 P.p.s.a.

Na marginesie, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że stosownie do treści art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności ma bowiem charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie, zatem nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej (zob. postanowienie NSA z 23 marca 2021 r., sygn. akt III OZ 193/21, CBOIS). Skarżąca jest zatem uprawniona do złożenia ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, uzasadniając go w sposób właściwy i popierając stosownymi dokumentami.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 63 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.