Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 800/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi S. W. i M. W. na decyzję Wojewody z dnia 11 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

S. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 11 września 2013 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 20 czerwca 2012 r. dotyczącą odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. E., oznaczonej jako działka [[...]].

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 27 czerwca 1974 r., Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego na podstawie art. 3 ust. 1, art. 12 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 1 i art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz art. 97 k.p.a. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości należącej do A. W., położonej w G. przy ul. E., zapisanej w księdze wieczystej kw [[...]], oznaczonej jako działki nr [[...]] i nr [[...]] o powierzchni 44300 m2. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że nieruchomość zgodnie z decyzją lokalizacyjną inwestycji wchodzi w skład terenu przeznaczonego pod budowę bazy A. oraz że cały teren nieruchomości jest niezbędny pod budowę bazy A. Na podstawie tej decyzji w księdze wieczystej kw nr [[...]] w miejsce A. W. wpisano jako właściciela Skarb Państwa.

W 1987 r. działka nr [[...]] uległa podziałowi na działki nr [[...]] i nr [[...]], a następnie działka nr [[...]] dalszemu podziałowi na działki nr [[...]], nr [[...]] i nr [[...]]. Z kolei działki nr [[...]]-[[...]] uległy podziałowi na działki nr [[...]]-[[...]]. Natomiast działka nr [[...]] uległa podziałowi na działki nr [[...]]-[..], a następnie w 1997 r. działka nr [[...]] została podzielona na działki nr [[...]]-[[...]].

Ostateczną decyzją z dnia 5 lutego 1986 r. wydaną w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 74 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego uwzględnił wniosek A. W. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości w postaci działki nr [[...]] o powierzchni 1000 m2 wydzielonej z działki nr [[...]] i zabudowanej domem jednorodzinnym.

S. W., M. W., Z. K., T. K. i M. C. są następcami prawnymi zmarłego w dniu 3 sierpnia 1986 r. A. W. Na ich żądanie decyzją Geodety Miejskiego z dnia 4 października 1988 r. orzeczono na podstawie art. 74 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości o zwrocie działki nr [[...]] o powierzchni 6236 m2 (powstałej z wydzielenia z działki nr [[...]]). Decyzja ta na skutek uwzględnienia odwołania B. została uchylona decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego z dnia 3 stycznia 1989 r. W toku prowadzonego ponownie postępowania wnioskodawcy zmienili swój pierwotny wniosek i domagali się zwrotu całości wywłaszczonej nieruchomości. Prezydent Miasta po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 2 kwietnia 1991 r. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a organ odwoławczy (Wojewoda) decyzją z dnia 20 czerwca 1991 r. utrzymał ją w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcia organów zostały następnie poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 6 lutego 1992 r. w sprawie SA/Gd 793/91 oddalił skargę wnioskodawców. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, w toku prowadzonego wówczas postępowania administracyjnego organy ustaliły, że zgodnie z obowiązującym wówczas planem szczegółowym zagospodarowania, sporny teren przeznaczony był na cele przemysłowo – składowe i cele te wyczerpywała baza dla zaplecza pomocniczego B. Żądanie zwrotu wszystkich niezwróconych gruntów, jakie uległy wywłaszczeniu obejmowało m. in. działkę o oznaczeniu nr [[...]], która użytkowana była wówczas przez C. na podstawie umowy dzierżawy zawartej z B. Ustalono wówczas, że na działce nr [[...]] zbudowane zostały hale warsztatowe, wiaty magazynowe, studnie przepompowe ścieków, a także budynek hotelowy wynajęty D. Z kolei na części działki nr [[...]] noszącej w dniu rozstrzygania oznaczenie nr [[...]] znajdowały się czynne rurociągi podziemne. Ustalono również wówczas, że pozostała część wywłaszczonej nieruchomości nie była wykorzystywana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu tj. pod budowę bazy konserwacyjno – remontowej B. W świetle tych ustaleń, odwołując się do treści art. 74 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości uznano, że brak podstaw do uwzględnienia wniosku jest skutkiem dwu zasadniczych przesłanek. Jednej, że w części wywłaszczona nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, a zatem nie można przyjąć aby stała się zbędna na ten cel w całości, oraz drugiej, że organ administracyjny wobec ostatecznej treści żądania nie mógł orzekać o zwrocie tej części nieruchomości jaka stała się zbędna, związany był bowiem treścią wniosku. NSA podzielił te ustalenia i rozważania organów administracji stwierdzając, że ze względu na zakres żądania skarżących, to znaczy zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości, organy administracji nie mogły orzec zwrotu części nieruchomości, tym bardziej, że wnioskodawcy w wyraźny sposób wskazali, iż nie są zainteresowani częściowym uwzględnieniem ich żądania. Nie można było natomiast dokonać zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości, gdyż nie spełniona została przesłanka niewykorzystania całej nieruchomości na cele wywłaszczenia.

Następnie w latach 1998 – 2000 organy administracji prowadziły kolejne postępowania w przedmiocie zwrotu następcom prawnym A. W. wywłaszczonej nieruchomości. Decyzją z dnia 2 lutego 2000 r. Prezydent Miasta orzekł o umorzeniu postępowania dotyczącego zwrotu nieruchomości stanowiącej dawniej wydzielone geodezyjnie działki nr [[...]] i nr [[...]] o łącznej powierzchni 44 300 m2, oznaczone w dacie orzekania numerami [[...]]-[[...]]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia 17 marca 2000 r. W uzasadnieniu tych rozstrzygnięć stwierdzono, że o kwestii zwrotu działek nr [[...]]-[[...]] o łącznej powierzchni 623 m2, dawniej oznaczone jako działki nr [[...]] i nr [[...]], dla których prowadzona jest księga wieczysta kw nr [[...]], orzekł już sąd administracyjny wyrokiem w sprawie SA/Gd 793/91 i skargę o zwrot nieruchomości oddalił. Jeśli chodzi o nieruchomość stanowiącą działki [[...]]-[[...]] o łącznej powierzchni 37704 m2, dawniej oznaczone jako działka nr [[...]], to jest ona własnością Skarbu Państwa i w księdze wieczystej kw [[...]] figuruje jako grunty w użytkowaniu wieczystym E. Ze względu zatem na ustanowienie na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego roszczenie o jej zwrot nie przysługuje.

S. W., M. W., Z. K., T. K. i M. C. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność organu w rozpoznaniu ich wniosku z 23 czerwca 2000 r. W uzasadnieniu wskazali, iż przedmiotem postępowania jest działka oznaczona dawniej nr [[...]], a obecnie nr [[...]], położona przy ulicy E. [..] i przeznaczona przed wywłaszczeniem na poszerzenie ulicy E. w G. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2002 r. w sprawie II SAB/Gd 99/01 Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał Prezydenta Miasta do wydania w terminie 30 dni od daty doręczenia wyroku orzeczenia rozstrzygającego wniosek skarżących o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości – działki nr [[...]]. W uzasadnieniu NSA wskazał, że skarga na bezczynność dotyczy zwrotu działki nr [[...]]. Z dostępnych w aktach sprawy dokumentów nie wynika, aby działka ta była w wieczystym użytkowaniu B. lub innego podmiotu. Gdyby tak było, to skarżącym przysługiwałoby roszczenie o jej zwrot, gdyż nie byłaby ona objęta przepisem art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przeszkodą do dochodzenia zwrotu działki nie mogłaby być ostateczna decyzja Wojewody z dnia 20 czerwca 1991 r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skontrolowana przez sąd administracyjny w sprawie SA/Gd 793/91. W tym zakresie sąd rozpoznający skargę na bezczynność podzielił pogląd Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 6 lipca 2001 r., sygn. akt III RN 116/00 (OSNAP 2001/22/656) zajął stanowisko, że "nie zachodzi stan rzeczy osądzonej, gdy właściciel wystąpił o zwrot wywłaszczonej nieruchomości opierając żądanie na podstawie art. 216 w związku z art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, jeśli wcześniej wystąpił z żądaniem zwrotu tej samej nieruchomości, ale na innej podstawie (art. 69 ust. 1 i 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości)". NSA wskazał dalej, że w niniejszej sprawie organ ma obowiązek wyjaśnić stan prawny działki nr [[...]], której zwrotu domagają się skarżący i w zależności od przyjętych ustaleń zakończyć sprawę w sposób określony w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.

W tych okolicznościach, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 23 czerwca 2000 r. Prezydent Miasta decyzją z dnia 17 maja 2002 r. podjętą na podstawie art. 142 w związku z art. 136 ust. 1-5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odmówił zwrotu działki nr [[...]], a Wojewoda decyzją z dnia 10 grudnia 2003 r. utrzymał w mocy wskazaną decyzję Prezydenta Miasta.

Wyjaśniając podstawę prawną uwzględnienia skargi S. W. na te decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 22 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 604/04 wskazał, że art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji) stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2/ utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Z powyższego przepisu wynika, że nieruchomość wywłaszczona może być zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sensie wyłącznie faktycznym, co ma miejsce wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (art. 137 ust. 1 pkt 1) albo także prawnym, to znaczy wówczas, gdy utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 pkt 2). W świetle tych przepisów WSA stwierdził, że odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości musi być poprzedzona ustaleniem, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wystąpienie jednej z nich nakazuje organowi administracji uznać nieruchomość za zbędną, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu. W związku z tym na organie administracji, rozpatrującym wniosek o zwrot nieruchomości ciąży obowiązek ustalenia, czy występują przesłanki określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 albo 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnośnie przesłanki zbędności określonej w punkcie 1 wskazanego przepisu rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu nieruchomości powinno być poprzedzone ustaleniem, że na wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia. Dopiero takie stwierdzenie uprawnia organ orzekający do podjęcia decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości.

Dalej WSA wskazał, że podstawą odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sprawie, którą rozpoznawał, było ustalenie, że: 1/ działka nr [[...]] (stanowiąca dawniej działkę nr [[...]]) została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie decyzji wywłaszczeniowej z 1974 r. pod budowę A., 2/ działka jest wykorzystywana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, albowiem jest wykorzystywana "na potrzeby A." (przebiega przez nią estakada rurociągów nadziemnych).

WSA uznał, że w rozpoznawanej przez niego sprawie organy administracji pojęcie zbędności odniosły do "osiągnięcia" celu, bez koniecznego w obowiązującym stanie prawnym wykazania, iż prace związane z realizacją celu rozpoczęto w ustawowym terminie. Przy czym za "osiągnięcie" celu wywłaszczenia nieruchomości organy przyjęły istnienie na terenie działki sześciu rurociągów nadziemnych. Ustalenie to zostało ocenione jako błędne, a okoliczność osiągnięcia celu wywłaszczenia nie znajduje potwierdzenia w materiale sprawy. Sąd uznał na podstawie ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji, że nie wynika z nich nawet, aby istniejące rurociągi są lub kiedykolwiek były wykorzystywane na potrzeby A. Ponadto, jak wskazał, ogólnikowe "potrzeby A." nie stanowiły celu wywłaszczenia. Jak wynika z treści decyzji wywłaszczeniowej celem tym była "budowa A.". W innym miejscu uzasadnienia tej decyzji jest mowa o "A.". Z akt sprawy, a zwłaszcza z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, że budowa rurociągów naziemnych związana była z budową lub tworzeniem wskazanej bazy. Organy obu instancji nie ustaliły sposobu zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, w tym terenu działki nr [[...]], w okresie po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej z 1974 r. Nie ustaliły również innych istotnych okoliczności dla oceny przesłanek zbędności nieruchomości. Nie ustaliły mianowicie czy i kiedy na wywłaszczonej nieruchomości zostały rozpoczęte prace związane z realizacją celu tj. budową A., na jakim obszarze wywłaszczonej nieruchomości była ta baza faktycznie realizowana, przez kogo i w jaki sposób, jakie wzniesiono budowle czy i jakie urządzono place w ramach tworzenia bazy. W konsekwencji, jak wskazał WSA, przy braku powyższych ustaleń nie można było również prawidłowo ustalić czy istniejące obecnie rurociągi nadziemne stanowią realizację celu wywłaszczenia lub jego dopuszczalną modyfikację, czy też nie. W niniejszej sprawie w uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie tego co miało wchodzić w skład A. i jakie były plany wykorzystania terenu stanowiącego obecnie działkę nr [[...]]. Stwierdzenie, że przez działkę nr [[...]] przebiegają nadziemne rurociągi A. nie jest równoznaczne z ustaleniem, że ich budowa dotyczyła budowy A., tj. celu wywłaszczenia. Sąd wskazał, że z akt sprawy nie wynika także kto był inwestorem budowy sześciu nadziemnych rurociągów, kiedy i w ramach jakich zadań i celów zostały one zbudowane. Brak tych ustaleń powoduje, że na tym etapie postępowania nie sposób przesądzić, czy budowa rurociągów nastąpiła w związku z realizacją celu wywłaszczenia czy też nie. W konsekwencji WSA uznał, że postępowanie administracyjne w sprawie, którą rozpoznawał, przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 i art. 77 kpa, które obligują organy do wszechstronnego i należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

Sąd też zauważył, że w toku poprzednio prowadzonej sprawy administracyjnej o zwrot nieruchomości zakończonej ostateczną decyzją z dnia 20 czerwca 1991 r organy ustaliły, że cel wywłaszczenia jest realizowany wyłącznie na części nieruchomości tj. na działce o oznaczeniu nr [[...]] (dawna działka nr [[...]]), będącej wówczas w użytkowaniu D. oraz na działce nr [[...]] (również dawna działka nr [[...]], a oznaczona w dacie orzekania jako nr [[...]]), na której znajdowały się czynne rurociągi podziemne. Odnośnie pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości, a więc również w odniesieniu do działki nr [[...]] bezspornie ustalono, że nie była wykorzystywana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu. Z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 6 lutego 1992 r. (sygn. akt SA/Gd 793/91), w którym przytoczono treść kontrolowanych rozstrzygnięć organów administracji, a także prezentowanego w owym czasie stanowiska stron wynika, że cel określony w decyzji wywłaszczeniowej realizowało wyłącznie przedsiębiorstwo F.", będące następcą prawnym podobnego przedsiębiorstwa z siedzibą w P. Powyższe wskazuje, że cel wywłaszczenia (budowa bazy) realizowany był na tej części nieruchomości, którą od A. dzierżawiło D. Sąd wskazał, że z akt sprawy oraz innych postępowań administracyjnych wynika, że przedsiębiorstwo D. w późniejszym okresie uzyskało decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego tej części wywłaszczonej nieruchomości, którą wcześniej dzierżawiło od A. W uzasadnieniu tej decyzji (z dnia 21 grudnia 1994 r.) podano, że po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej A. protokołem z dnia 10 sierpnia 1974 r. przekazała działki nr [[...]] i nr [[...]] o pow. 44300 m2 właśnie przedsiębiorstwu C. Powyższe wskazuje, że po pierwsze cel wywłaszczenia nieruchomości A. W. od początku wywłaszczenia realizowało przedsiębiorstwo C., a po drugie cel ten co najmniej do 1992 r. realizowany był jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości tj. na części w odniesieniu do której w późniejszym okresie ustanowiono prawo użytkowania wieczystego i której zwrotu odmówiono ostateczną decyzją Wojewody z dnia 17 marca 2000 r. Sąd stwierdził, że te okoliczności sprawy zdają się wskazywać, że teren na którym faktycznie realizowany był cel wywłaszczenia ograniczony był do części wywłaszczonej nieruchomości i co istotne teren ten nie obejmował działki nr [[...]], której dotyczy przedmiotowe postępowanie. Okoliczność ta może w dalszej kolejności świadczyć, że bazy konserwacyjno – remontowej nie usytuowano na terenie działki nr [[...]], a istniejące rurociągi nie powstały w wyniku realizacji celu wywłaszczenia. W związku z tym sąd doszedł do wniosku, że ustalenia organów co do istniejącego stanu zagospodarowania działki nr [[...]] jako świadczącego o realizacji celu wywłaszczenia zostały dokonane z naruszeniem art. 7 i art. 77, gdyż organy nie uwzględniły wskazanych okoliczności wynikających z wcześniejszych postępowań administracyjnych dotyczących wywłaszczonej nieruchomości i nie ustaliły prawidłowo przesłanki zbędności nieruchomości, co niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ustalenie bowiem, że budowa przedmiotowych rurociągów nie była związana z realizacją bazy konserwacyjno – remontowej A. mogłoby świadczyć o nierozpoczęciu prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia i w świetle art. 137 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy skutkować koniecznością zwrotu nieruchomości.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania WSA stwierdził, że organ pierwszej instancji stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu dokona pełnego zebrania i rzetelnego rozpatrzenia materiału dowodowego w celu ustalenia, czy spełnione zostały przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organ z uwagi na sprzeczne interesy stron postępowania rozważy możliwość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Ustalając cel wywłaszczenia organ uwzględni wykładnię tego celu zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 6 lutego 1992 r. W celu pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy organ przeprowadzi dowód z akt innych zakończonych postępowań administracyjnych związanych z wywłaszczoną nieruchomością. Przed wydaniem decyzji załatwiającej sprawę organ umożliwi stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów stosownie do przepisu art. 10 kpa.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta decyzją z dnia 21 grudnia 2007 r. odmówił zwrotu działki nr [[...]].

Uzasadniając swoją decyzję organ wskazał, że prace związane z realizacją celu wywłaszczenia rozpoczęto 21 października 1974 r., co wynika, jak wskazano, z bliżej nieokreślonego protokołu z dnia 31 maja 1975 r. Wyjaśniono też, że znajdujące się na działce nr [[...]] rurociągi "były, są i będą" wykorzystywane na potrzeby A., obecnie G.

Bliżej to wyjaśniając stwierdzono, że przechodzące przez działkę nr [[...]] naziemne rurociągi zostały wybudowane przez A. i były nierozłącznie związane z budową bazy konserwacyjno-remontowej. Wskazano, że A. otrzymała 7 listopada 1973 r. decyzję o wyrażeniu zgody na budowę bazy przedsiębiorstwa robót konserwacyjno-remontowych oraz 10 kwietnia 1975 r. decyzję odnośnie do realizacji bazy przy ul. E. W skład bazy wchodziły warsztat ślusarski, magazyny, szatnia z sanitariatami, hotel dla pracowników, portiernia, drogi i place składowe. Była ona budowana na terenie o powierzchni 37.704 m2.

W uzasadnieniu decyzji wskazano również, że rozważano możliwość zwrotu części nieruchomości, gdyż ustalono, że ciepłociąg przechodzący przez działkę nr [[...]] i należący do F., utrzymywany w stanie sprawności przez tą Spółkę, od punktu z licznikiem zużycia zasila jedynie nieruchomość stanowiącą współwłasność wnoszących o zwrot. Z uwagi jednak na to, że wniosek dotyczy zwrotu całej nieruchomości organ uznał, że nie może zwrócić jej części.

Rozpoznając odwołanie wnioskodawców Wojewoda decyzją z 14 marca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze do sądu administracyjnego S. W. twierdził, że fakt znajdowania się na działce nr [[...]] rurociągów nie przesądza o tym, że zrealizowano na niej cel wywłaszczenia. Podał, że ten fakt był znany sądowi i nie był kwestionowany przez strony. Jednakże, jak wywodził, działka nie została wywłaszczona pod budowę rurociągów tylko pod budowę bazy konserwacyjno-remontowej, zaś organy administracji nie wykazały, aby którykolwiek z tych rurociągów miał jakikolwiek związek z bazą konserwacyjno-remontową.

Wskazał też, że przepisy, na podstawie których wydano zaskarżone decyzje, zostały przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 3 kwietnia 2008 r. w sprawie K 6/05 uznane za niezgodne z Konstytucją oraz że ujawniły się nowe okoliczności, mianowicie G. oraz F. powiadomiły w lutym 2008 r. pisemnie skarżącego oraz M. C. o zaprzestaniu dostaw ciepłej wody. Wyjaśniając bliżej tą ostatnią kwestię wskazał, że ciepła woda dostarczana była właśnie rurociągami przebiegającymi przez działkę nr [[...]] i wskazane pisma świadczą o ich likwidacji. W oparciu o to twierdzenie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania będących podstawą wznowienia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 października 2008 r. uchylił decyzję Wojewody z dnia 14 marca 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 21 grudnia 2007 r.

Sąd wskazał, że w sprawie decyzji administracyjnych dotyczących zwrotu działki nr [[...]] zapadł już wyrok sądu administracyjnego (wyrok z 22 listopada 2006 r. w sprawie II SA/Gd 604/04, wobec czego istotna jest ocena, czy organy administracji zastosowały się do wiążącej je oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w tym orzeczeniu. Analizując sprawę WSA uznał, że bez naruszenia przepisów postępowania ustalono, że prace związane z realizacją celu wywłaszczenia rozpoczęto przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Jeżeli zaś chodzi o ustalenie związku rurociągów, które przebiegają przez działkę nr [[...]], z celem wywłaszczenia, to nie zostało ono dokonane prawidłowo. Organy obu instancji przyjęły bowiem, że rurociągi te były związane z budową bazy konserwacyjno-remontowej. Jednakże organ pierwszej instancji takiego ustalenia nie oparł na żadnych dowodach, natomiast organ drugiej instancji ustalenie to poczynił z naruszeniem art. 7 i art. 80 k.p.a. Organ drugiej instancji wskazane ustalenie poczynił, jak wyjaśnił to w uzasadnieniu swojej decyzji, na podstawie pisma G. z dnia 19 czerwca 2007 r. i dołączonych do niego załączników. Nie uwzględnił jednak, że wśród tych załączników był plan sytuacyjny położenia rurociągów c.o., pary i kanalizacji przemysłowej z 20 listopada 1974 r., z którego wynika, że rurociągi zaplanowano dla zakładowej stacji kolejowej i oczyszczalni cystern. Tak też ten plan określa się w piśmie z 19 czerwca 2007 r. Również w uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda stwierdził, że estakada rurociągów miała zasilać zakładową stację kolejową. Te okoliczności mogłyby wskazywać na to, że rurociągi na działce nr [[...]] nie zostały zbudowane w celu obsługi bazy konserwacyjno-remontowej, lecz w celu obsługi zakładowej stacji kolejowej. To zaś wskazywałoby, że ich budowa nie ma bezpośredniego związku z realizacją celu wywłaszczenia.

WSA stwierdził również, że organy administracji nie wzięły też pod uwagę przy dokonywaniu wskazanego ustalenia wykładni celu wywłaszczenia dokonanej w wyroku NSA z 6 lutego 1992 r. w sprawie SA/Gd 793/91. Na obowiązek uwzględnienia tej okoliczności wskazał sąd w wyroku z 22 listopada 2006 r. i z tego powodu to uchybienie stanowi istotne dla wyniku sprawy naruszenie nie tylko art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a., ale także art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd zauważył ponadto, że organy wbrew treści wyroku z 22 listopada 2006 r. nie przeprowadziły dowodów z akt innych postępowań związanych z wywłaszczoną nieruchomością. Chodziło tu o postępowania dotyczące zwrotu innych części wywłaszczonej A. W. nieruchomości oraz o postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tych gruntach w oparciu o przepisy ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464 ze zm.). Okoliczności wynikające z tych postępowań mogły świadczyć, że bazy konserwacyjno remontowej nie usytuowano na działce nr [[...]]. Pominięcie tego fragmentu wskazań co do dalszego postępowania sąd ocenił jako istotne dla wyniku sprawy naruszenie art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Powodem uchylenia decyzji było też naruszenie przez organy obu instancji w sposób istotny dla wyniku sprawy art. 107 § 3 k.p.a. w tej części, w której określa wymogi uzasadnienia faktycznego decyzji administracyjnej, w szczególności obowiązku wskazania dowodów, na których oparto dokonane ustalenia faktyczne. Organ pierwszej instancji w ogóle nie wskazał na czym oparł ustalenie, iż rurociągi na działce nr [[...]] były "nierozłącznie", jak napisano, związane z budową bazy konserwacyjno-remontowej, mimo że opisując tą bazę wskazał, że w jej skład wchodziły warsztat ślusarski, magazyny, szatnia z sanitariatami, hotel dla pracowników, portiernia, drogi i place składowe, a więc nie także rurociągi. Natomiast organ drugiej instancji nie wskazał, co konkretnie w poszczególnych załącznikach dołączonych do pisma z 19 czerwca 2007 r. przemawia za ustaleniem, że rurociągi na działce nr [[...]] są częścią bazy konserwacyjno-remontowej.

Uwzględniając skargę ze wskazanych przyczyn WSA podzielił zasadniczy zarzut skargi, który sprowadzał się do kwestionowania ustalenia, że rurociągi na działce nr [[...]] są częścią bazy konserwacyjno-remontowej. Natomiast nie podzielił pozostałych zarzutów skargi. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 r. w sprawie K 6/05 nie dotyczył przepisów, które były podstawą wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zaś powołane przez skarżącego pisma nie przesądzały o tym w jakim celu zostały zbudowane rurociągi.

Podczas ponownego rozpatrywania WSA polecił organom uwzględnić wskazane w uzasadnieniu do wyroku z dnia 15 października 2008 r. okoliczności, których do tej pory nie rozważyły oraz przeprowadzą dowody z dokumentów (akt administracyjnych wskazanych postępowań).

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta wydał decyzję z dnia 20 czerwca 2012 r., działając na podstawie art. 142, w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102 poz. 651 ze zm.), którą odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka [[...]], położonej w G., przy ul. E.

Odnosząc się do kwestii wyjaśnienia związku rurociągów z bazą konserwacyjno-remontową organ pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 19 czerwca 2007 roku, Szef Biura Infrastruktury oraz Dyrektor ds. Techniki G., będącej następcą prawnym A., poinformowali że naziemne rurociągi posadowione na aktualnej działce nr [[...]], były ściśle związane z budową bazy konserwacyjno-remontowej, gdyż to one zasilały tę bazę w niezbędne media. Powyższe potwierdziła pismem z dnia 2 stycznia 2012 roku J. S., radca prawny i pełnomocnik G. informując, że baza konserwacyjno-remontowa stanowiła zespół środków umożliwiających realizację określonych zadań, zaś rurociągi - jako jeden z jej elementów, umożliwiały jej funkcjonowanie na tym terenie. W piśmie podano również, że przedmiotowe rurociągi zasilały bazę konserwacyjno-remontową w wodę i media energetyczne, a także odprowadzały ścieki.

Organ wskazał ponadto, że z decyzji Urzędu Wojewódzkiego Wydziału Gospodarki Przestrzennej, Komunalnej, Geologii i Ochrony Środowiska, znak [[...]] z dnia 10 kwietnia 1975 r. w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego Zaplecza Technicznego E., wynika że pas rurociągów o szerokości min. 10 m winien przebiegać przez A. na estakadzie przez zachodnią część terenów bazy C. równolegle do ulicy E. w poziomie terenu na estakadzie.

Badając związek rurociągów z bazą konserwacyjno-remontową organ przeprowadził oględziny działki nr [[...]], z których wynika, że wzdłuż niej przebiega 6 rurociągów, które biegną dalej wzdłuż działki nr [[...]]. Ponadto, w dalszej części działki nr [[...]] aż do działki nr [[...]] przebiega jeden rurociąg, który w chwili obecnej jest częściowo zdemontowany, a kiedyś zasilał w ciepło dom mieszkalny położony na działce nr [[...]]. Organ przesłuchał również w charakterze świadka A. Z., kierownika Biura Organizacji Projektów G., który podał, że baza nie mogłaby funkcjonować bez ciepła pochodzącego z przedmiotowych rurociągów (przynajmniej budynek socjalny bazy). Świadek nie wiedział, czy rurociągi zasilały bazę w media inne, niż ciepło.

Prezydent Miasta stwierdził ponadto, że na pozyskanym z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej zdjęciu lotniczym działki nr [[...]] z roku 1982, można dostrzec odgałęzienie rurociągu, które skierowane jest do jednego z budynków bazy konserwacyjno-remontowej. Stan taki potwierdza także "Schemat ideowy zasilania obiektów w co. i parę – [[...]]", z którego wynika, że trzy budynki bazy konserwacyjno-remontowej, tj. hala warsztatowa, hala magazynowa oraz budynek socjalny (hotel pracowniczy) miały być zasilane bezpośrednio z rurociągu usytuowanego m.in. na działkach nr [[...]] oraz nr [[...]].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli S. W. i M. W. stwierdzając, że wbrew ustaleniom organu rurociągi nie są częścią bazy konserwacyjno-remontowej. Rurociągi te łączyły A. ze stacją kolejową, a do bazy konserwacyjno - remontowej doprowadzone było jedynie ich odgałęzienie. Tym samym budowa rurociągów nie była związana z celem wywłaszczenia nieruchomości. Skarżący stwierdził również, że organ bezpodstawnie przyjął, jakoby istnienie na nieruchomości rurociągów wykluczało zwrot całej nieruchomości.

Wojewoda w decyzji z 11 września 2013 r., utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji i odnosząc się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku: z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 604/04 oraz z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 388/08 - wskazał, że do rozważenia pozostaje, czy prace związane z budową bazy konserwacyjno – remontowej zakończyły się przed upływem 10 lat od wywłaszczenia oraz, czy rurociągi, przebiegające przez działkę nr [[...]] są faktycznie związane z celem wywłaszczenia.

Porównując zdjęcia lotnicze z wyrysem mapy ewidencyjnej sporządzonej dla działki nr [[...]] oraz z protokołem z oględzin przedmiotowej nieruchomości z dnia 19 stycznia 2012 r. organ odwoławczy doszedł do wniosku, że w roku 1975 na obszarze w/w nieruchomości, jak również na nieruchomościach sąsiednich, trwały prace budowlane. Z kolei na zdjęciu z 1982 r. widać posadowiony rurociąg, którego jedno z odgałęzień biegnie do budynku bazy konserwacyjno-remontowej. Porównując przedmiotowe zdjęcie ze "schematem ideowym zasilania obiektów w c.o. i parę – [[...]], ul. E.", stanowiącym część protokołu w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku odwodnienia terenu zaplecza technicznego z dnia 31 maja 1975 r. organ zauważył, że rurociąg, który przebiegał przez działkę nr [[...]] został poprowadzony do budynku, określonego na schemacie jako hala warsztatowa. Ustalania w kwestii związku między rurociągami a bazą konserwacyjno – remontową potwierdziły zeznania świadka.

W rezultacie Wojewoda stwierdził, że Prezydent Miasta zrealizował wytyczne sądu. Udowodnione zostało, że posadowienie rurociągu na działce nr [[...]] miało miejsce przed upływem 10 lat od wywłaszczenia oraz wykazał jego związek funkcjonalny z powstałą w tym samym okresie bazą konserwacyjno-remontową A. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda zaznaczył, że oceny, czy istnieje podstawa do zwrotu nieruchomości, dokonuje się poprzez badanie przesłanek, wynikających wprost z art. 137 ust. 1 ustaw o gospodarce nieruchomościami. Znaczenie ma zatem okres 7 i 10 lat od wywłaszczenia, a nie to, co dzieje się na nieruchomości w chwili rozpatrywania sprawy o zwrot.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. W. i M. W., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika domagają się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zarzucają wojewodzie naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegające na odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, mimo że cel wywłaszczenia nie został nigdy zrealizowany.

Ponadto w ocenie skarżących decyzję wydano z naruszeniem prawa procesowego - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieudowodnienie, czy baza konserwacyjno - remontowa, która miała być rzekomo zasilana w ciepło przez rurociągi, kiedykolwiek powstała, a także naruszenie art. 80 k.p.a. polegające na przyjęciu, że rurociągi służyły zasilaniu bazy konserwacyjno – remontowej, gdy w świetle zgromadzonego materiału oczywistą kwestią jest ich związek z zasilaniem stacji kolejowej.

W uzasadnieniu skargi podano, że daty wybudowania rurociągów na nieruchomości objętej wnioskiem mają znaczenie drugorzędne. Zasadnicze znaczenie ma w ocenie skarżących wybudowanie rzekomej bazy konserwacyjno - remontowej A. Dopiero ustalenie, że taka baza powstała w terminach wskazanych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami daje podstawę do dalszych ustaleń faktycznych co do związku znajdujących się na nieruchomości rurociągów z taką bazą. Organ nie przeprowadził żadnego postępowania w sprawie wyjaśnienia kwestii budowy tej bazy. W szczególności nie ustalił kiedy i czy w ogóle wydano decyzję o pozwoleniu na budowę bazy konserwacyjno - remontowej A. oraz kiedy została ona oddana do użytkowania. Obiekty znajdujące się na sąsiedniej nieruchomości, które mają rzekomo być bazą konserwacyjno - remontową A. nie mają i nie mogły mieć takiego charakteru. Obiekty te nie powstały jako obiekty budowlane, lecz jako zaplecze placu budowy i po zakończeniu budowy winny zostać rozebrane. Żadna baza konserwacyjno - remontowa nie została na wywłaszczonej nieruchomości wybudowana. W takiej sytuacji wobec niezrealizowania zasadniczego celu wywłaszczenia nie można przyjmować, że znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości rurociągi powstały w związku z realizacją tego celu. Rurociągi te służyły obsłudze stacji kolejowej. Ocena organu sprowadzająca się do stwierdzenia, że rurociągi miały zasilać bazę konserwacyjno - remontową jest sprzeczna z materiałem dowodowym. Skarżący wskazali nadto, że wobec likwidacji tych urządzeń dalsze utrzymywanie wywłaszczenia nie prowadzi do realizacji jakiejkolwiek funkcji publicznej na wywłaszczonej nieruchomości. Wobec powyższego zaskarżona decyzja narusza art. 21 ust. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy tym w myśl art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję w świetle przedstawionych kryteriów sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, których skutkiem musiałoby być wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego.

Zaskarżona decyzja wydana została w przedmiocie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej jako zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Za zbędną w myśl art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651, ze zm.), zwanej dalej u.g.n., może być uznana wywłaszczona uprzednio nieruchomość, jeżeli: 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Ponadto, jeżeli w przypadku, o którym mowa w punkcie 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Obowiązkiem organów administracji orzekających w sprawie wszczętej wnioskiem o zwrot nieruchomości jako zbędnej na cel wywłaszczenia jest zatem przeprowadzenie postępowania na okoliczność wskazanych w tym przepisie przesłanek.

Podkreślenia w niniejszej sprawie wymaga, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W niniejszej sprawie zatem na uwagę zasługuje przed wszystkim zakres oceny prawnej postępowania dotyczącego zwrotu działki nr [[...]] oraz wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w prawomocnym wyroku z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 388/08.

W wyroku tym sąd uznał, że bez naruszenia przepisów postępowania organy ustaliły, że prace związane z realizacją celu wywłaszczenia rozpoczęto przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. W zakresie zatem pierwszej przesłanki uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia organy obu instancji, prowadząc ponowione postępowanie, prawidłowo przyjęły tę ocenę jako wiążącą.

Treść powoływanego wyroku była natomiast uwarunkowana istotnym naruszeniem przez organy obu instancji w weryfikowanym wówczas postępowaniu administracyjnym, przepisów postępowania (w tym nieodniesieniem się do wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia listopada 2006 r., a zatem z naruszeniem art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), wskutek czego organy te bez dostatecznego oparcia w zgromadzonych dowodach przyjęły, że cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany przed upływem 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, a budowa rurociągów na objętej wnioskiem o zwrot działce gruntu nr [[...]] miała związek z realizacją inwestycji będącej celem wywłaszczenia.

W realiach niniejszej sprawy organy winne były ustalić zatem związek przebiegających przez działkę nr [[...]] rurociągów z celem wywłaszczenia określonym w decyzji z dnia 27 czerwca 1974 r. jako budowa bazy A. (bazy techniczno – remontowej), na co wprost wskazywał również WSA odnosząc się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 1992 r. Istotne w świetle treści art. 137 u.g.n. było też ustalenie, czy cel ten został zrealizowany przed upływem 10 lat od dnia wywłaszczenia.

Wątpliwości orzekającego uprzednio Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku budziły wady postępowania dowodowego w kontekście twierdzeń skarżących, że rurociągi te zbudowane były dla potrzeb pobliskiej stacji kolejowej i nie były elementem budowy bazy techniczno - remontowej.

Według sądu orzekającego w niniejszym składzie, ustalenia dokonane przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji (powtarzające ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji) pozwalają stwierdzić, że brakujące istotne elementy stanu faktycznego sprawy zostały wyjaśnione. Materiał dowodowy sprawy uzupełniono poprzez przeprowadzenie oględzin działki nr [[...]], w tym przebiegu znajdujących się na niej rurociągów. Organ pierwszej instancji pozyskał z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej fotografie lotnicze, które prawidłowo oceniono jako dowodzące tego, że rurociągi powstały jako część inwestycji polegającej na budowie bazy techniczno – remontowej oraz mogły zasilać tę bazę w niezbędne media. Według ustaleń organów stan taki potwierdza również schemat ideowy zasilania obiektów bazy w c.o. i parę, a sąd nie ma podstaw do uznania takiej oceny za naruszającą przepis art. 80 k.p.a. W tym kontekście nie ma też podstaw do podważania wiarygodności oświadczeń zawartych w pismach G. z dnia 19 czerwca 2007 r. i z dnia 2 stycznia 2012 r. oraz zeznań przywołanego świadka, aczkolwiek strona skarżąca nie formułuje wprost zarzutów odnośnie prawidłowości ustaleń i oceny zabranego obecnie materiału dowodowego. Twierdzi natomiast polemicznie i bez głębszego uzasadnienia, że organ nie udowodnił tego, że baza konserwacyjno – remontowa kiedykolwiek powstała, a także tego, że rurociągi służyły zasilaniu bazy konserwacyjno – remontowej, według skarżących zaś w świetle zgromadzonego materiału oczywisty był ich związek z zasilaniem stacji kolejowej. Dowody, na które aktualnie powołały się organy obu instancji przemawiają natomiast za prawidłowością takiej oceny, że rurociągi położone na działce nr [[...]] nie tylko powstały w tym samym czasie co baza techniczno – remontowa, ale również były one niezbędne dla istnienia tej bazy, w tym jej zaplecza socjalnego. Na podstawie wskazanych dowodów za dowiedziony też należy uznać również fakt powstania bazy przed upływem 10 lat od dnia wydania ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu. Zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami obu organów administracji i nie zasługują w związku z tym na uwzględnienie.

Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego uprawniony jest wniosek, że rurociągi znajdujące się na działce nr [[...]] służyły celowi wywłaszczenia - funkcjonowaniu bazy techniczno – remontowej A. Tym samym nie było podstaw do uznania nieruchomości oznaczonej jako działka nr [[...]] za zbędną na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sąd nie znajduje podstaw do uwzględnienia stanowczych twierdzeń skarżących, jakoby rurociągi na działce nr [[...]] służyły zasilaniu stacji kolejowej i tym samym nie realizowały celu wywłaszczenia. Na poparcie swych twierdzeń strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, a opiera się jedynie na niesprecyzowanej interpretacji zebranego w sprawie materiału. Istotnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrażał wątpliwości w tym zakresie (zob. wyrok z dnia 22 listopada 2006 r.), jednakże stwierdzenia te formułowane były w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy nie był dostatecznie wyjaśniony. Uzupełniony materiał dowodowy wskazuje natomiast na związek rurociągów z bazą techniczno – remontową. Nawet wykazanie, że rurociągi biegły dalej w kierunku innych obiektów nie zmieni faktu, że były one zbudowane jako część inwestycji będącej celem wywłaszczenia.

Wobec zebranych dowodów fakt powstania bazy techniczno remontowej prawidłowo uznano za udowodniony, nie ma żadnych podstaw, aby w fakt ten poddawać w wątpliwość, a strona skarżąca nie wyjaśniła, na czym opiera przeciwne stanowisko. Dla sprawy nie ma znaczenia, czy baza ta była budowana z zamiarem jej czasowego użytkowania, ani powody, dla których baza przestała funkcjonować. Należy mieć bowiem na uwadze, że sprawa niniejsza dotyczy orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości jako zbędnej na cel wywłaszczenia. W kontekście zgromadzonego materiału dowodowego nie ma zaś uzasadnionych wątpliwości, że budowę bazy rozpoczęto przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, a cel wywłaszczenia w postaci ukończenia budowy bazy został zrealizowany w ciągu 10 lat. Tylko wnioski przeciwne do przedstawionych powyżej mogłyby skutkować zwrotem nieruchomości jej byłemu właścicielowi (jego spadkobiercom). Przepis art. 137 ust 1 u.g.n. powinien być bowiem interpretowany razem z art. 136 ust. 1 - 3 tej ustawy. Co za tym idzie, istotne w niniejszej sprawie są wskazane w tym przepisie ramy czasowe. Nie ma zatem znaczenia, że cel wywłaszczenia nie jest obecnie realizowany, skoro ustawodawca ograniczył obowiązek realizacji tego celu tylko do 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Zatem na ocenę zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie ma wpływu faktyczny stan jej zagospodarowania. To zaś akcentowane jest przez skarżących, przywołujących argumenty związane z obecnym stanem przedmiotowej działki w związku z usunięciem z niej nadziemnych rurociągów.

Nie sposób też przyznać racji argumentom skarżących przytoczonych jako uzasadnienie naruszenia art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Ustawodawca dopuścił bowiem zwrot nieruchomości uprzednio wywłaszczonych na cel publiczny, w tym wywłaszczonych przed 1989 rokiem, pod warunkami wskazanymi w art. 137 u.g.n. Nie można zatem twierdzić, że wskutek wydanej zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy odmowy zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cel publiczny zostanie naruszona konstytucyjna zasada ochrony prawa własności. Przedmiotem postępowania organów administracji i materią poddaną ocenie sądu w niniejszym postępowaniu nie jest bowiem weryfikacja decyzji o wywłaszczeniu, lecz możliwość zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, przewidziana na warunkach wskazanych w art. 137 u.g.n.

W związku z tak ustalonym stanem faktycznym uznać należy, że utraciły na aktualności te wskazania wyroku z dnia 15 października 2008 r., które odnoszą się do konieczności przeprowadzenia dowodów z akt innych postępowań związanych z wywłaszczoną nieruchomością. Chodziło o postępowania dotyczące zwrotu innych części wywłaszczonej nieruchomości oraz o postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tych gruntach w oparciu o przepisy ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464 ze zm.). Wskazania te związane były z istotnym naruszeniem przepisów postępowania w związku z niedostatecznym wyjaśnieniem sprawy, które uniemożliwiało odniesienie się do meritum sprawy. Celem wytycznych WSA we wskazanym zakresie było ustalenie, że na działce nr [[...]] realizowany był cel wywłaszczenia, czego nie wykazano wówczas na skutek uchybień w wyjaśnieniu sprawy, a co organy w niniejszej sprawie w ponowionym postępowaniu wykazały. Tym samym sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.

Stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłankami uchylenia decyzji administracyjnej jest stwierdzenie przez sąd: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Żadna z wyżej wymienionych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła. W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę jako niezasadną oddalił.