Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 256/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. L. z Kancelarii Adwokackiej ul. [...] lok. [...] w W. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych podwyższoną o 22 % VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2005r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § l pkt l k.p.a., art. 87 ust. 2, art. 92 ust. l ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm., dalej jako u.t.d.), lp. 1.1.4 oraz lp. 1.11.11 pkt1 lit b) załącznika do u.t.d., art. 15 ust.5 i 7 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985r., Nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, a także §4 ust.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz.U. Nr 150, poz.1684 ) art. 31 ust.1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 92, poz.879), po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego przez C. sp. z o.o. z siedzibą w L. utrzymał mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 1000 złotych.

Podstawę faktyczną nałożenia kary pieniężnej stanowiło: 1) okazanie podczas kontroli pojazdu marki [...] nr rej. [...] przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2004 r. nieprawidłowo wypełnionej siedmiodniowej karty opłaty drogowej (winieta nie zawierała wpisanego numeru rejestracyjnego pojazdu) kara 500 złotych. 2) nie okazanie przez kierowcę wykresówki z dnia 26 lipca 2004 r. oraz za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd oraz nie posiadanie dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w danym okresie – kara w wysokości 400 złotych (2x 200 złotych), 3) na wykresówce z dnia 28 lipca 2004 r. stwierdzono natomiast brak wymaganych wpisów miejsca i daty końcowej używania wykresówki oraz stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu (100 złotych)

W ocenie organu zgodnie z przepisem art. 87 ust. l ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Konsekwencją naruszenia przepisów jest sankcja przewidziana w art. 92 ust. l ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z przepisem art. 92 ust. l ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15000 zł.

GITD, odwołując się do przepisu art. 15 ust.7 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985r., Nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym wskazał, że na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych, kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni tydzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem. Powołując się na przepis art. 31 ust.1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców organ podniósł, że przepis ten zobowiązuje kierowcę, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu (...) do przedstawienia na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli zaświadczenia, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres którego dotyczy, wskazanie przyczyny nie posiadania wykresówek o których mowa w art. 15 ust.7 powołanego rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1985r., miejsce i datę wystawienia, podpis pracodawcy. Zaświadczenie, o którym mowa pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego – co wynika z art. 31 ust.2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. Ponieważ kierowca pojazdu Pan A. M. nie okazał zapisów tachografu z dnia 26 lipca 2004 r. oraz za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd oraz nie posiadanie dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w danym okresie zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 400 złotych (2x 200 złotych) na podstawie l.p.1.11.11. pkt lit b) załącznika do u.t.d. Za brak wymaganych wpisów miejsca i daty końcowej używania wykresówki oraz stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w łącznej kwocie 100 złotych na podstawie l.p.1.11.11.pkt 4 załącznika do u.t.d. Co do naruszenia przepisów ustawy w zakresie wypełnienia karty opłaty drogowej GITD stwierdził, że nie wpisanie w winiecie numeru rejestracyjnego pojazdu powinien skutkować nałożeniem kary w wysokości 3000 złotych. Jednakże z uwagi na niedopuszczalność – co do zasady - orzekania przez organ odwoławczy na niekorzyść odwołującego się, utrzymał w mocy decyzję nakładającą karę w wysokości 500 złotych.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jakoby skarżąca spółka była jedynie zleceniobiorcą usługi od firmy B. zaś adresatem decyzji powinien być kierujący pojazdem Pan A. M. który był właściwym wykonawcą przewozu w oparciu o umowę zlecenie GITD stwierdził, że argumenty strony nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. GITD wyjaśnił, że z dokumentów przedstawionych w toku postępowania administracyjnego wynika, że w/w osoba nie jest przedsiębiorcą i nie świadczy usług transportowych, lecz na podstawie umowy zlecenia, jako osoba fizyczna, zobowiązała się do świadczenia usług kierowania pojazdem znajdującym się w prawnej dyspozycji C. sp. z o.o. W ocenie organu usługę transportową wykonywała odwołująca się spółka, co wynika m.in. z faktury VAT nr [...] oraz oświadczenia Pana P. K. prowadzącego firmę B.. Organ zwrócił uwagę, że przedmiotem działalności gospodarczej spółki C. jest transport lądowy na który podmiot ten posiada wszystkie wymagane prawem dokumenty m.in. licencje nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję C. sp. z o.o. wniosła o jej uchylenie . W uzasadnieniu wskazała, że skarżąca nie miała wpływu na sposób wypełnienia przez kierowcę karty opłaty drogowej oraz nieprawidłowe wypełnienie przez kierowcę tarczki tachografu. Zdaniem strony, kierowca wykonywał usługę w sposób samodzielny i jako zleceniobiorca powinien ponosić odpowiedzialność przez organami administracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, organ stwierdził, że stosowanie do art. 92 ust.1 u.t.d. za stwierdzone naruszenia odpowiada podmiot wykonujący transport drogowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Z powyższego wynika, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, iż skarga wniesiona przez C. sp z o.o. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził bowiem, aby zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005r. Nr [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 1000 złotych zostały wydane z naruszeniem prawa.

W rozpatrywanej sprawie należy w pierwszej kolejności dokonać oceny, czy organ prawidłowo ustalił adresata zaskarżonej decyzji bowiem w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze do sądu spółka C. kwestionowała skierowanie do niej decyzji nakładającej karę pieniężną za stwierdzone w toku kontroli drogowej naruszenia. Odnosząc się do argumentacji skarżącej, że w czasie kontroli kierowca wykonywał na rzecz spółki usługę prowadzenia pojazdu jako samodzielny podmiot a więc kara powinna być wymierzona sprawcy naruszenia a nie spółce stwierdzić należy, że argumentacja strony nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym wynika, że sankcje zawarte w tym przepisie odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne. Osobami tymi nie są kierowcy przedsiębiorcy, lecz sam przedsiębiorca. Podobne uregulowanie zawarte jest w art. 93 ust.1 powołanej ustawy, który to przepis stanowi, że karę za m.in. nieprzestrzeganie przepisów o czasie pracy kierowców, jak również nie przestrzeganie przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych nakłada się na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy a więc nie na kierowcę, który w ramach tego transportu "tylko" kieruje pojazdem. W ocenie Sądu, prawidłowe są ustalenia organu, że skontrolowany w dniu 29 lipca 2004 r. pojazd służył skarżącej spółce C. do wykonywania transportu drogowego w rozumieniu art. 4 pkt l ustawy o transporcie drogowym. Jak wynika z akt sprawy, spółka legitymuje się licencją nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy a kierowany przez A. M. pojazd pozostawał w prawnej dyspozycji C. na co wskazuje m.in. treść umowy leasingowej nr [...] z dnia [...] października 2003 r. Należy zwrócić uwagę w szczególności na §14 tejże umowy z którego wynika, że przedmiot leasingu nie może być oddawany m.in. do używania osobie trzeciej. Nie może być też przedmiotem użyczenia, podnajmu czy bezpłatnego użytkowania na rzecz osób trzecich, bez zgody banku wyrażonej w formie pisemnej. Przy czym dokumentu potwierdzającego przedmiotową zgodę spółka nie przedstawiła. Pojazd ten został zgłoszony do w/w licencji, co potwierdził organ który jej udzielił. Należy zauważyć, że działalność gospodarcza polegająca na świadczeniu usług transportowych, jest działalnością znacznego ryzyka, stąd też podlega ustawowej limitacji i poddaniu jej surowym rygorom. Z przepisu art. 4 pkt 17 ustawy o transporcie drogowym wynika, że licencja jest decyzją administracyjną uprawniającą do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Zgodnie z przepisem art. 13 licencji nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią (z zastrzeżeniem ust. 2).

Przepisy ogólne zawarte w art. 4 pkt 1 - 3 i 4 ustawy o transporcie drogowym, jak i z art. 5 ust.1-3 ustawy stanowią o wymogach ustawowych, jakie muszą spełniać przedsiębiorcy ubiegający się o udzielenie licencji. Ustawodawca udzielając przedsiębiorcy uprawnienia administracyjnego do wykonywania tej szczególnej działalności gospodarczej nałożył na niego jednocześnie obowiązki, których naruszenie prowadzi nie tylko do sankcji zagrożonych karą pieniężną zawartych w art. 92 ustawy o transporcie drogowym, ale i do cofnięcia udzielonego mu uprawnienia, o czym stanowi art. 15 ustawy. Prowadzenie działalności gospodarczej w oparciu o przepisy ustawy transportowej, powoduje, że skarżący musiał (i nadal musi) spełniać wskazane w ustawie wymogi do uzyskania licencji. Udzielenie licencji przez uprawniony organ poprzedza procedura administracyjna mająca na celu wykazanie przez zainteresowanego przedsiębiorcę spełnianie szeregu kryteriów. Innymi słowy działalność gospodarcza polegająca na świadczeniu usług transportowych podlega ustawowej limitacji i poddana jest surowym rygorom.

Wyrazem tego jest w szczególności art. 5 ust 1 ustawy o transporcie drogowym, stanowiący, iż podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego i to przy spełnieniu określonych w pkt. 1 - 5 wymogów:

- dobrej reputacji;

- legitymowania się certyfikatem kompetencji zawodowych przez przynajmniej jedną z osób zarządzających przedsiębiorstwem;

- posiadania sytuacji finansowej zapewniającej podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego potwierdzonej dostępnymi środkami finansowymi, majątkiem lub ostatnim bilansem rocznym przedsiębiorstwa w określonej ustawą wysokości,

- przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy i zatrudnieni przez przedsiębiorcę kierowcy, a także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz muszą spełniać wymagania określone w przepisach ustawy, przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz w innych przepisach określających wymagania w stosunku do kierowców, a także nie być skazani prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, wiarygodności dokumentów lub środowisku;

- posiadać tytuł prawny do dysponowania pojazdem lub pojazdami samochodowymi spełniającymi wymagania techniczne określone przepisami prawa o ruchu drogowym, którymi transport drogowy ma być wykonywany.

Na mocy art. 5 ust.1-3 ustawy otrzymując uprawnienie administracyjne do wykonywania transportu drogowego skarżąca spółka poddała się wymogom i określonym w ustawie obowiązkom w zakresie przestrzegania zasad podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego rzeczy.

Unormowanie określone w art. 5 ust 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym jako jedno z kryteriów uzyskania licencji wprost zastrzega od ubiegającego się spełnienia wymagań określonych w przepisach ustawy o transporcie, ustawy o ruchu drogowym oraz w innych przepisach określających wymagania w stosunku do kierowców bez względu na to, czy przedsiębiorca będzie osobiście wykonywał przewozy, czy zatrudnieni przez niego kierowcy, czy także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz. Zasada wskazana w tym przepisie jednocześnie statuuje odpowiedzialność przewoźnika za osoby którymi posługuje się w wykonywaniu licencjonowanej działalności, bez względu na rozróżnienie ich sytuacji prawnej, czy jako zatrudnionych kierowców czy innych osób niezatrudnionych, ale wykonujących osobiście na jego rzecz przewozy. Tak na gruncie prawa administracyjnego – względem organu udzielającego licencji jak i na gruncie prawa cywilnego – względem strony umowy przewozu (art. 774 w zw. z art. 474 kc) obowiązują zasady, zobowiązujące przewoźnika w zakresie działalności jego przedsiębiorstwa do odpowiedzialności jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób, z których pomocą wykonuje zobowiązanie, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza.

W świetle powołanych wyżej przepisów na mocy uprawnienia administracyjnego za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy - z podmiotowego punktu widzenia - odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca i jego organy. Przedsiębiorca korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy: czy będą to kierowcy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, czy kierowcy świadczący osobiście usługi kierowania pojazdem, jak było w niniejszej sprawie. Sąd podzielił zatem pogląd wyrażony przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, że adresatem norm objętych ustawą o transporcie drogowym - w dacie kontroli pojazdu była skarżąca spółka, bowiem zgodnie z art. 92 ust. l pkt 2 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym karze pieniężnej podlegał podmiot, który wykonywał transport drogowy w dniu 29 lipca 2004 r. - naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy i prawidłowo powołanego przez organy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. W tym stanie rzeczy, argumenty strony dotyczące skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu należało uznać za nietrafne.

W rozpatrywanej sprawie naruszone zostało postanowienie przepisu art. 15 ust. 5 i 7 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985r., Nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, ponieważ kierowca nie okazał wykresówek za okres wskazany w decyzji. Za powyższe naruszenie przewidywana jest sankcja opisana w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił wysokość kary.

Stosownie do art. 42 ustawy t.d. przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, obowiązani są do uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu. Wobec jednoznacznego sformułowania zawartego w §5 ust.6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych na stronie (w niniejszej sprawie - skarżącej spółce) ciąży obowiązek weryfikacji prawidłowości wypełnienia winiety. Odnosząc się do argumentacji strony, wskazującej na odpowiedzialność kierowcy z uwagi na to, że ze swojej "winy" nie dopełnił ustawowych obowiązków należy podnieść, że kara pieniężna jest jednym z rodzajów sankcji administracyjnych i powinna być analizowana z punktu widzenia norm oraz konstrukcji prawa administracyjnego (a nie karnego). Kara administracyjna nie jest bowiem odpłatą za popełniony czyn, lecz stanowi środek przymusu służący zapewnieniu realizacji wykonawczo zarządzających zadań administracji.

Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako nie znajdującą usprawiedliwionych podstaw.