Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 225/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i art 2 pkt 2 lit a
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
article: art. 151, 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus NSA Paweł Miładowski Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska sprawy ze skargi E.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń pieniężnych z tytułu pracy przymusowej 1. oddala skargę 2. przyznać od Skarbu Państwa ( Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) na rzecz adw. R K. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści)zł podwyższoną o kwotę 52,80 ( pięćdziesiąt dwa 80/100 ) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianą do tego rodzaju czynności - łącznie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł. /-/P. Miładowski /-/E. Kręcichwost - Durchowska /-/E. Makosz - Frymus


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. E.M. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z póżn. zm. - dalej "ustawa o świadczeniu pieniężnym") za okres [...] r. do [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał E.M. uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej do III Rzeszy w wymiarze 8 miesięcy za okres od września 1944 r. do kwietnia 1945 r.

Pismem z dnia [...] r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż w decyzji nie uwzględniono okresu pierwszego wysiedlenia do [...]. Skarżący podniósł również, iż w tym samym czasie jego ojca wywieziono do [...] do budowy Zakładów Chemicznych oraz że jego rodzeństwo nie otrzymało świadczenie pieniężnego za okres pobytu z [...], ponieważ o nie się nie ubiegało.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż skarżącemu świadczenie przyznano za okres od września 1944 r. do kwietnia 1945 r., ponieważ miesiące wrzesień 1944 r. i maj 1945 r. uznano za niepełne z uwagi na treść art. 3 ust. 1 ustawa o świadczeniu pieniężnym. Ustosunkowując się do wniosku skarżącego o przyznanie dodatkowo świadczenia z tytułu wysiedlenia do majątku [...], pow. [...] w okresie od 15 września 1941 r. do 5 czerwca 1942 r. organ wskazał, iż świadczenie za ten okres nie przysługuje, ponieważ represją w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r.. Natomiast zgodnie z orzecznictwem praca przymusowa na terytorium Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1 września 1939 r., nawet poza miejscem zamieszkania, nie stanowi represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym. Organ wskazał, iż z powyższych względów wobec stwierdzenia, że skarżący w okresie od 15 września 1941 r. do 5 czerwca 1942 r. przebywał na terytorium Polski w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. świadczenie za ten okres mu nie przysługuje.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł E.M. wyrażając swoje niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia i podnosząc, iż jego ojciec był deportowany do [...], który przed 1 września 1939 r. nie należał do Polski.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd na podstawie art. 134 § 1 ppsa stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania administracyjnego.

Przesłanki materialnoprawne przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej, określa art. 1 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wyżej wskazany przepis art. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym przewiduje prawo do świadczenia pieniężnego jedynie dla osób, które podlegały represjom w niej określonym, z tym, że nie wszystkich osób, które doznały represji oraz nie wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie poddani byli obywatele polscy. Rodzaje represji, których doznanie uprawnia do ubiegania się o przyznanie świadczenia, zostały wymienione enumeratywnie w art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym i obejmują m.in. deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945. (art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym).

Z powyższego wynika, że prawem do świadczenia przewidzianego w ustawie o świadczeniu pieniężnym objęto przypadki represji zaostrzonej w stosunku do obowiązku pracy na terenach okupowanych, bądź samej deportacji. Jest to uzasadnione, jeśli zważyć, że sytuacja przymusowo zatrudnionych izolowanych całkowicie od dotychczasowego środowiska była z reguły zdecydowanie gorsza od sytuacji innych przymusowo zatrudnionych osób, i to nawet wówczas, gdy warunki pracy były porównywalne.

Treść przepisu art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym, w powiązaniu z art. 3 ustawy o świadczeniu pieniężnym, określającym podstawę wymiaru świadczenia za każdy pełny miesiąc trwania pracy, wskazuje, że sam fakt wykonywania pracy w warunkach przymusowych, bez faktu deportacji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania tego świadczenia. W konsekwencji, osoba ubiegająca się o świadczenie pieniężne na podstawie przepisów cytowanej ustawy o świadczeniu pieniężnym powinna wykazać istnienie po swej stronie przesłanek uzasadniających zaliczenie jej do jednej z dwóch wymienionych w art. 2 tej ustawy kategorii osób represjonowanych.

W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest, że skarżący jest obywatelem polskim i został poddany represjom w okresie od września 19944 r. do maja 1945 r. Kwestie ta nie jest kwestionowana zarówno przez skarżącego jak i przez organ. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest okres od 15 września 1941 r. do 5 czerwca 1942 r., kiedy to rodzina skarżącego została wysiedlona do majątku [...], pow. [...].

Zdaniem Sądu w spornym okresie skarżący nie został poddany represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym, bowiem nie został deportowany do robót przymusowych na terytorium III Rzeszy bądź terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Potwierdza to okoliczność przebywania przez skarżącego wraz z rodziną na terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., w okolicach miejscowości [...], wówczas powiecie [...]. Ten fakt przesądził o niemożności uzyskania przez skarżącego świadczenia pieniężnego za okres od 15 września 1941 r. do 5 czerwca 1942 r., gdyż ustawodawca jasno określił, że represją jest deportacja do pracy przymusowej i wskazał dokąd, a w przypadku skarżącego przesłanka ta w tym okresie nie występowała.

Zarzut skarżącego, iż organ nie wziął pod uwagę okoliczności, iż jego ojciec został deportowany do obozu pracy do [...], który przed 1 września 1939 r. nie należał do Polski nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący okoliczność, iż jego ojciec w okresie od 15 września 1941 r. do 5 czerwca 1942 r. został deportowany do [...] do budowy Zakładów Chemicznych podnosił dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże skarżący w sposób wyraźny nie określił żądania z tym związanego wnosząc jedynie o przyznanie świadczenie pieniężnego za wysiedlenie do miejscowości [...], do czego organ w zaskarżonej decyzji się ustosunkował. Nawet uznając, iż organ rozstrzygając sprawę ponownie nie ustosunkował się do tej kwestii to należy przyjąć, iż powyższe nie stanowi istotnego naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazać trzeba, iż okoliczności odnoszące się do ojca skarżącego powodują jedynie, iż to ojcu skarżącego mogłyby przysługiwać uprawnienie do świadczenia pieniężnego za sporny okres. Ustawa o świadczeniu pieniężnym wyraźnie wskazuje, iż świadczenie przysługuje osobie deportowanej (wywiezionej) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r.. Przesłanką przyznania świadczenia jest więc deportowanie, wywiezienie do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. samego wnioskodawcy a nie członków jego rodziny. Ustawa o świadczeniu pieniężnym nie zakreśliła żadnych dalszych przesłanek pozwalających na poszerzenie podmiotów uprawnionych do świadczenia, w tym w szczególności objęcie nią dzieci pozostawionych na terenie Polski, pozbawionych bezpośredniej pieczy jednego z rodziców przebywających na deportacji.

Z powyższych względów zaskarżoną decyzję należało uznać za odpowiadającą prawu, a subiektywne odczucie skarżącego, iż został on pokrzywdzony, nie mogło zostać wzięte pod uwagę. Oceniając działanie organu administracji w zakresie obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego należy zauważyć, iż rozstrzygnął on sprawę dysponując pełnym materiałem dowodowym zebranym w toku postępowania, w tym również dokumentami dotyczącymi ojca skarżącego. Zebrane dowody zostały poprawnie ocenione i przyjęte za podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Te zaś organ administracji zasadnie rozważył, w konsekwencji czego wydał słuszną i prawidłowo umotywowaną decyzję, nieuchybiającą procedurze.

W tym stanie rzeczy, biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.

/-/ E. Makosz-Frymus /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski

MZ