Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 241/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna skargę oddala.


UZASADNIENIE

| Zaskarżoną decyzją nr [....] z dnia 15 stycznia 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 138 § 1 ustawy z|

|dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz |

|art. 2 ust. 1 i 2 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. poz. 567) w|

|związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992) |

|utrzymało w mocy decyzję Kierownika GOPS w K. działającego z upoważnienia Wójta Gminy K. z dnia [.....] 2014 r. znak [.....] w |

|przedmiocie odmowy przyznania B. F. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad ciotką S. W. |

|Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: |

|Decyzją z dnia [.....] 2013r. [.....], wydanej w wyniku wykonania wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 13 września 2013r. |

|sygn. akt III SA/Kr 1206/12 przyznane zostało B. F. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad|

|ciotką S. W., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1. 04.2012 r. do |

|30. 06. 2013r. Uprawnienie wygasło wraz upływem terminu na jaki zostało przyznane. |

|W dniu 23 maja 2014 r. B. F. (dalej: skarżąca) wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. i z wnioskiem o ustalenie prawa do |

|zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. oraz za okres od dnia 15 maja 2014 r. w związku z koniecznością |

|sprawowania opieki nad S. W. |

|Decyzją z dnia [.....] 2014 r. Wójt K. odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna. W podstawie|

|prawnej odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia powołano art. 17 ust. 1 i ust. 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o |

|świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2013r., poz. 1456 j.t., dalej u.o.ś.r), .ograniczający krąg osób uprawnionych do świadczenia |

|pielęgnacyjnego do tych osób sprawujących opiekę, na których zarazem ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów art. 128, |

|art. 129 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. Nr 9 poz. 59 z późn. zm. -dalej k.r.o.). |

|Ponadto organ podniósł, że uprawnienie B. F. do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasło z mocy prawa - na podstawie art. 11 ust. 3 |

|ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. poz.1548 ) z |

|dniem 1 lipca 2013 r., gdyż przyznane było na czas określony. |

|Od decyzji tej B. F. złożyła odwołanie domagając się przyznania jej wnioskowanego świadczenia w celu sprawowania opieki nad ciotką S. |

|W., gdyż uzyskała uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na czas określony tj. do 30 czerwca 2013 r. ( w wykonaniu wyroku |

|Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt. III SA/Kr 1206/12), a termin ten odpowiada dacie wygaszania |

|decyzji z mocy prawa. . |

|Zaskarżoną decyzją z dnia [.....] 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ |

|odwoławczy podzielił przy tym konkluzję zawartą w decyzji organu I instancji, w myśl której skarżącej nie przysługuje zasiłek dla |

|opiekuna. W ocenie Kolegium, jedną z przesłanek przyznania powyższego zasiłku jest spełnienie przez stronę warunków do otrzymania |

|świadczenia pielęgnacyjnego określonego w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w |

|dniu 31 grudnia 2012 r. Skarżąca B. F. niewątpliwie nie należy do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do |

|S. W., dlatego nie spełnia warunków przewidzianych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ,a w konsekwencji do zasiłku dla opiekuna.|

| |

|W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, B. F. domagała się zmiany decyzji i przyznania jej |

|zasiłku dla opiekuna, gdyż w jej ocenie posiada uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji do wnioskowanego zasiłku |

|dla opiekuna. Ponadto zdaniem skarżącej, skoro miała wcześniej przyznane świadczenie pielęgnacyjne, to treść wyroku Trybunału |

|Konstytucyjnego przesądza o tym, że zasiłek dla opiekuna , którego domaga się, winien być także przyznany . |

|W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. |

|Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |

|Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy |

|administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te |

|kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub |

|procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo |

|naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź |

|stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami |

|administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są |

|związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. |

|Kontrola sądowo administracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w |

|stopniu uzasadniającym jej uchylenie. |

|W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 |

|r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. poz. 567), regulujący zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów |

|osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji |

|przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1 powołanej ustawy). Uchwalenie powyższej ustawy było konsekwencją wyroku |

|Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt 27/13, publik. w Dz. U. z dnia 16 grudnia 2013 r., poz. 1557) uznającego |

|art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.|

|1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 |

|grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw stanowił, iż wydane na podstawie przepisów |

|dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w |

|ust. 1, to jest z dniem 1 lipca 2013 r. |

|W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawo do zasiłku dla opiekuna określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o|

|ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), a zgodnie z art. 1 tej ustawy określa ona "warunki nabywania |

|oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca |

|2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego". Przepis art. 2 ust. 1 |

|u.u.w.z. stanowi z kolei, że "zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia |

|pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach |

|rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r.". |

|Nie budzi wątpliwości, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wiąże się z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 |

|grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, który orzekł, że przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. |

|o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548), na podstawie których wygasły dotychczasowe|

|decyzje o świadczeniach pielęgnacyjnych – są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku |

|Trybunału przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, to jest przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które |

|świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymagało bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne |

|korekty w systemie prawnym. |

|W analizowanym postepowaniu odmówiono skarżącej zasiłku dla opiekunów , bowiem nie należy do kręgu osób na których spoczywa obowiązek |

|alimentacyjny, w stosunku do S. W. |

|Zauważyć należy, że przesłanki ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne |

|z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zostały wymienione |

|w art. 17 u.ś.r. , a decyzja w tym przedmiocie jest decyzja związaną, co oznacza brak swobody po stronie organu przy podejmowaniu |

|decyzji w tym przedmiocie, nawet gdyby z indywidualnego punktu widzenia wnioski strony były uzasadnione np. jej sytuacja życiową. |

|Nie sposób też podzielić poglądu, ze ustawa o z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów ( op.cit. ) |

|przywraca uprawnienia wszystkim tym osobom , które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z mocy ustawy z dniem 1 lipca 2013r. |

|Podkreślić trzeba, że przyczyną stwierdzenia niekonstytucyjności art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o |

|świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, którym "wygaszono" dotychczasowe świadczenia pielęgnacyjne, było stwierdzenie, |

|iż ustawodawca dopuścił się do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie |

|prawa. |

|Z całokształtu rozważań Trybunału zawartych w wyroku sygn. akt K 27/13 wynika, że uznał on zastosowanie przyjętego w nowelizacji ustawy|

|o świadczeniach rodzinnych rozwiązania za nieadekwatne do celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń |

|pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nie świadczące opieki. Trybunał z jednej strony wskazał, że "w imię wartości doniosłych |

|konstytucyjnie ustawodawca może wyjątkowo odstąpić od zasady stabilności decyzji administracyjnych, modyfikując je na niekorzyść |

|jednostki, a nawet wygasić wynikające z nich prawa podmiotowe", jednakże zaraz dodał, że "warunkiem koniecznym takiego zabiegu jest |

|jednak działanie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, w sposób niearbitralny, oraz zagwarantowanie mechanizmów |

|ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie przekonuje teza, że |

|dopiero wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych i poddanie wymogom nowej regulacji podmiotów posiadających dotychczas |

|uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego pozwoliło na ograniczenie kręgu osób, które nie sprawują faktycznej opieki nad osobą |

|niepełnosprawną, a zarazem korzystają ze świadczeń, przez co nadużywają środków publicznych". |

|Mając na uwadze powyższe należy uznać, że ustawodawca wykonując wyrok Trybunału Konstytucyjnego miał prawo ograniczyć krąg osób, którym|

|restytuuje uprawnienia utracone w wyniku niekonstytucyjnego przepisu, udzielając ochrony tym, którzy spełniali warunki do uzyskania |

|świadczenia pielęgnacyjnego wg. stanu na dzień 31 grudnia 2012r. Oznacza to zarazem uprawnienie a nawet obowiązek organów do |

|przeprowadzenia weryfikacji tych uprawnień, skoro nie zostały one przywrócone z mocy samego prawa, jak to miało miejsce przy ich |

|wygaszaniu. |

|Należy uznać, że ustawodawca konsekwentnie wykluczył z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji do zasiłku |

|dla opiekuna osoby niespełniające warunków określonych art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. dzień 31 grudnia 2012 r., do |

|których należy wymóg , aby osoba sprawująca opiekę należała do kręgu osób objętych obowiązkiem alimentacyjnym. |

|Oceniając znaczenie wyroku zapadłego przed tut. Sądem w dniu 13 września 2013 r. III SA/Kr 1206/12, w uzasadnieniu którego Sąd zajął |

|stanowisko, iż wykładnia literalna przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest wystarczająca , gdy nie uwzględnia wyników |

|wykładni prokonstytucyjnej, celowościowej i systemowej, należy mieć na uwadze treść Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS |

|5/15, której teza przesądza ostatecznie o tym, że osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka |

|rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub |

|innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne |

|na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.o świadczeniach rodzinnych. Treść normatywna art. 269 p.p.s.a.|

|wskazuje jednoznacznie na związanie Sądu tym poglądem. |

|Nie można też nie podzielić poglądu organu o tym, że sytuacja prawna skarżącej B. F. nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 2 |

|ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. poz. 567), określającego zasady ustalania i |

|wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z |

|wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżącej świadczenie przyznane zostało do dnia 30|

|czerwca 2013 r., dlatego uprawnienie nie wygasło z mocy zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów t.j. z mocy prawa na |

|podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zmianie niektórych innych |

|ustaw ( Dz.U. poz.1548 ) z dniem 1 lipca 2013 r. lecz z upływem czasu określonego decyzją administracyjną przyznającą to świadczenie. |

|Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, a także dokonały właściwej wykładni przepisów |

|mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Okoliczność, iż skarżąca miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do 30 |

|czerwca 2013 r. oraz, że nie może zostać zaliczona do kręgu osób objętych obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do osoby, którą się |

|opiekuje oznacza, że nie spełnia warunków do przyznania świadczenia dla opiekunów określonych art. 2 w/w ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 |

|r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. |

|Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że decyzje organów pierwszej |

|i drugiej instancji odpowiadają prawu, wobec czego skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu |

|przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu. |

| |

| |

| |

| |