Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 132/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 33 par. 1; art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 11 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 29 listopada 2016 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez S. W. (dalej wskazywany jako: strona, skarżący, zobowiązany) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 11 stycznia 2017 r., wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – dalej w skrócie : (K.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) – dalej w skrócie: (u.p.e.a.), utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 29 listopada 2016 r., w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku zobowiązanego S. W., na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, a obejmującego zaległości w opłacie abonamentowej RTV za okres od stycznia 2010 r. do kwietnia 2015 r. Tytuł wykonawczy doręczono zobowiązanemu w dniu 24 października 2015 r. wraz z zawiadomieniem z dnia 20 października 2015 r., Nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A.

W dniu 27 listopada 2015 r. zobowiązany złożył osobiście w organie egzekucyjnym, zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. S. W. wskazał, że jest obywatelem [...], gdzie zamieszkuje, natomiast w Polsce nie zgłaszał posiadania odbiornika radiowego czy telewizyjnego. W piśmie zgłaszającym zarzut podał w nagłówku adres [...], ul. [...], lecz w treści skargi zaznaczył, że jest obywatelem [...] od 1987 r., mieszka w [...] na stałe, ostatnio od 2007 r. w [...] i [...], co wykazał dokumentami meldunkowymi.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie, postanowieniem z dnia 12 listopada 2015r. (nr [...]) zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Działając na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, pismem z dnia 13 listopada 2015r. (nr [...]) wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie, gdyż zarzut nieistnienia obowiązku organ egzekucyjny rozpoznaje dopiero po zajęciu w tej sprawie stanowiska przez wierzyciela.

Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2016 r. Poczta Polska S.A. zajęła stanowisko w sprawie, uznając wniesiony przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie mają swoje źródło w przepisach ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r. (Dz.U. z 2014 r., poz. 1204) – dalej powołana jako: [ustawa o opłatach abonamentowych, u.o.a.]. Ustawa ta nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jednoznaczny obowiązek rejestrowania posiadaczy odbiorników oraz uiszczania opłaty abonamentowej począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do dnia poprzedzającego formalność wyrejestrowania, które może nastąpić w momencie zaprzestania użytkowania odbiorników RTV lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych, bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy abonamentowej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1324).

Wierzyciel wskazał, że S. W. dokonał rejestracji odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego na adres: [...][...], ul. [...]. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat RTV o numerze [...], stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników (aktualnie indywidualny numer identyfikacyjny [...]). Wierzyciel podkreślił, że zobowiązany nie dopełnił formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiornika. Natomiast na podstawie przepisu § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676) – dalej powołane jako: [Rozporządzenie w sprawie rejestracji odbiorników], użytkownik odbiorników niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, przez złożenie w placówce pocztowej zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Powyższych formalności użytkownik powinien dopełnić poprzez złożenie wypełnionego formularza "zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" w urzędzie pocztowym, bądź za pośrednictwem strony internetowej Poczty Polskiej S.A.: www.poczta-polska.pl.

Wierzyciel wskazał, że obowiązujące uprzednio przepisy również nakładały na abonenta obowiązek powiadamiania właściwej placówki Poczty Polskiej o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. Zaznaczono, że w czasie, gdy funkcjonowały książeczki radiofoniczne wyrejestrowania należało dokonać na odcinku "Z" lub "W". Z kolei w okresie obowiązywania indywidualnych numerów identyfikacyjnych - poprzez złożenie "formularza zgłoszenia zmiany danych".

Podkreślono, że wierzyciel nie dysponuje dokumentem potwierdzającym fakt wyrejestrowania przez zobowiązanego odbiorników RTV, a obowiązek podjęcia działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników i tym samym ustania obowiązku opłacania abonamentu RTV spoczywa wyłącznie na abonencie. Uznał, że powoływana przez zobowiązanego okoliczność, iż od 1987 r. jest obywatelem [...] nie powoduje ustania obowiązku regulowania opłat abonamentowych, którymi został objęty w momencie rejestracji odbiorników RTV.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie, postanowieniem z dnia 29 listopada 2016 r. (nr [...]) uznał zgłoszony zarzut za nieuzasadniony,

wskazując, że w zakresie zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela.

Na powyższe postanowienie S. W. złożył zażalenie, wskazując, że tytuł wykonawczy został wystawiony z naruszeniem obowiązującego prawa. Zobowiązany wskazał, że nigdy nie składał jakiegokolwiek zgłoszenia posiadania odbiorników RTV. Zobowiązany wyjaśnił, że od 1987 r. zamieszkuje w [...], z kolei w Polsce posiada budynek mieszkalny w [...], przy ul. [...], w którym nie mieszka. Wyjaśniając kwestię dwukrotnego awizowania korespondencji tj. postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela i braku jej odbioru przez adresata, zobowiązany wyjaśnił, że informował Pocztę Polską S.A. o pobycie w [...] i adresie, pod którym tam zamieszkuje. Zdaniem strony skierowanie przez wierzyciela korespondencji pod adres w [...], stanowiło działanie celowe, uniemożliwiające złożenie stosownego środka zaskarżenia.

Zdaniem zobowiązanego, wierzyciel powinien dołączyć do materiału dowodowego dowód zgłoszenia odbiorników RTV, a nie przytaczać wszystkie dzienniki ustaw, z których wynikają obowiązki abonenta. Podniesiono też, że w tytule wykonawczym nie podano wszystkich danych personalnych, tj. nie wskazano imienia ojca, matki, daty urodzenia, miejsca urodzenia, numeru pesel oraz podpisu zobowiązanego celem identyfikacji.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 stycznia 2017 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 29 listopada 2016 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie w zakresie podnoszonego zarzutu, wymienionego w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a, tj. nieistnienia egzekwowanego obowiązku wskazał, że organ egzekucyjny był związany stanowiskiem wierzyciela, a jego rola sprowadzała się wyłącznie do zbadania formalnej prawidłowości zastosowania trybu rozpoznawania zarzutów, bez możliwości odniesienia się do ich merytorycznej zawartości. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie był władny do oceny, czy i w jakim zakresie podnoszone przez zobowiązanego kwestie związane z istnieniem obowiązku zapłaty abonamentu RTV zasługiwały na uwzględnienie. Organ egzekucyjny nie był uprawniony do podjęcia samodzielnego rozstrzygnięcia dotyczącego wniesionego zarzutu bez uzyskania stanowiska wierzyciela, jak również nie mógł pominąć takiego stanowiska rozstrzygając sprawę.

Organ odwoławczy, przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, również był związany stanowiskiem wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej, działając w ramach sprawowanego nadzoru nad egzekucją administracyjną nie miał uprawnienia do kontroli merytorycznej stanowiska wierzyciela. Dopuszczenie do merytorycznej kontroli zarzutów przez Dyrektora Izby Skarbowej, w których wymagane jest stanowisko wierzyciela, prowadziłoby do konkurencji środków zaskarżenia, trybów postępowania, niejednolitości orzecznictwa w związku z niemożliwością ich skontrolowania. Przewidziany przez ustawodawcę tryb rozpoznawania zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej został w sprawie zachowany i od strony formalnej nie stwierdzono istotnych naruszeń.

Podkreślono, że kwestia poprawnego doręczenia korespondencji przez Pocztę Polską S.A. powinna zostać wyjaśniona z wierzycielem. Natomiast w aktach sprawy znajduje się informacja od wierzyciela, w której podaje on, że korespondencja zawierająca jego stanowisko była dwukrotnie awizowana i nie podjęta w terminie.

W związku z tym, zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a. została uznana za doręczoną w trybie tzw. fikcji doręczenia. Ponadto na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Skoro zobowiązany z tego uprawnienia nie skorzystał, postanowienie to stało się ostatecznym w administracyjnym toku instancji. Jeśli natomiast zobowiązany utrzymuje, że nigdy nie dokonywał zgłoszenia odbiorników powinien zwrócić się do wierzyciela z prośbą o przesłanie kserokopii posiadanego przez ten podmiot zgłoszenia rejestracyjnego odbiorników RTV, dokonanego przez stronę.

Odnosząc się do zarzutu nie wskazania w tytule wykonawczym wszystkich danych personalnych Dyrektor Izby stwierdził, że kwestie te mogły być przedmiotem zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Okoliczności te nie zostały jednakże podniesione przez zobowiązanego w zarzutach z dnia 27 października 2015 r. Natomiast zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego możliwe jest tylko w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zobowiązany nie może zatem po upływie ww. terminu ani uzupełniać już zgłoszonych zarzutów, ani wnosić nowych zarzutów, przywołując nowe ich podstawy. Z kolei organ odwoławczy nie może ustosunkować się do zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy dopiero w postępowaniu zażaleniowym.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący powtórzył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne i treści zawarte w zażaleniu.

Ponownie wskazał, że nigdy nie składał wierzycielowi - Poczcie Polskiej S.A. ani też innej instytucji zgłoszenia posiadania odbiorników RTV. Zobowiązany oświadczył, że nie posiada żadnych odbiorników RTV.

Skarżący podkreślił, że ponaglał wierzyciela do zajęcia stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów i w piśmie z dnia 25 lipca 2016 r. wskazał wierzycielowi adres do korespondencji, tj.: [...][...][...] Nr [...].

Wielokrotnie też próbował telefonicznie wyjaśnić swoją sprawę z wierzycielem.

Wiadomość, że na dane osobowe skarżącego została zgłoszona rejestracja odbiornika RTV, zobowiązany powziął z otrzymanego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 29 listopada 2016 r. Nie przedstawiono przy tym chociażby kopii "domniemanego" zgłoszenia, ani też bliższych danych charakteryzujących to zgłoszenie. Zobowiązany nigdy nie otrzymał korespondencji skierowanej przez Pocztę Polską S.A., a zawierającej stanowisko w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W opinii skarżącego, wierzyciel przekroczył wszelkie terminy udzielenia odpowiedzi na pisma kierowane zarówno przez niego jak i przez organ egzekucyjny. Zdaniem strony, wierzyciel celowo uniemożliwił rzetelne wyjaśnienie sprawy poprzez kierowanie pism na adres w Polsce, podczas gdy był w posiadaniu informacji o adresie zamieszkania i zameldowania w [...].

W ocenie skarżącego Poczta Polska S.A. dokumentu w postaci zgłoszenia odbiorników RTV nie posiada. Wierzyciel bezzasadnie wystawił tytuł wykonawczy i celowo uniemożliwił rzetelne wyjaśnienie sprawy, pozbawiając stronę konstytucyjnego prawa do obrony. Według strony to wierzyciel winien udowodnić, że zostało złożone zgłoszenie rejestracyjne odbiorników RTV i dopiero potem dochodzić zaległości objętych spornym tytułem wykonawczym. Zdaniem zobowiązanego zarówno organ egzekucyjny jak i organ odwoławczy winni zwrócić tytuł wykonawczy wierzycielowi celem właściwego udokumentowania istnienia obowiązku w związku z podniesionymi zarzutami.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej nie godząc się z zarzutem strony wskazał, że zarówno organ egzekucyjny jak i organ odwoławczy przy rozpoznawaniu sprawy nie miał umocowania prawnego ani faktycznego do zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi, celem właściwego udokumentowania dokonania przez skarżącego zgłoszenia rejestracji odbiorników RTV.

Odwołując się do treści art. 6 § 1 u.p.e.a. wskazano, że wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Decyduje on także, czy na zobowiązanym ciąży wykonanie obowiązku i kiedy się od niego uchyla. Natomiast w oparciu o art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, przy czym organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Uzupełniająco Sąd na etapie postępowania sądowego w ramach uzupełnienia akt sprawy, zwrócił się m. in. do uczestnika postępowania Poczty Polskiej S.A. o nadesłanie akt postępowania incydentalnego w sprawie stanowiska wierzyciela, co do zgłaszanych zarzutów, a także nadesłania kompletnych akt abonenta, w oparciu o które wierzyciel wykonując zadania z zakresu administracji publicznej wystawił tytuł wykonawczy, w tym nadesłania dowodu zarejestrowania odbiorników RTV oraz odpowiedzi udzielonej dłużnikowi na jego pismo z dnia 25 lipca 2016 r. z dowodem jego doręczenia.

W odpowiedzi na to wezwanie, pismem z dnia 11 maja 2017 r. przekazano sądowi m inn. kopię skierowanej do zobowiązanego przesyłki zwykłej zawierającej zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiowych/telewizyjnych , odpowiedź na pismo strony z dnia 25 lipca 2016 r., postanowienie z dnia 10 sierpnia 2016 r. w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne wraz z potwierdzeniem jego nadania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016 r., poz.1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016 r., poz.718 ze zm.) dalej powołana jako: [P.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Ponadto w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (niemającym zastosowania w niniejszej sprawie).

Zgodnie natomiast z art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd, mając na uwadze wskazane wyżej regulacje art. 134 § 1 i 135 P.p.s.a., stwierdził naruszenie prawa skutkującego koniecznością wyeliminowania z porządku prawnego zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu I instancji.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie, którym uznano za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez Pocztę Polską S.A. w dniu 17 sierpnia 2015 r.

Rozstrzygając powyższe, w pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie będąc wierzycielem stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszony przez skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny. Dokonana przez wierzyciela ocena, jako wiążąca, stała się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o niezasadności zarzutów, a następnie postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji.

W miejscu tym należy wskazać, że o ile stanowisko wierzyciela determinowało treść rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego oraz organu II instancji, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienie tego organu stwierdza, że pomimo tego, iż aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu odwoławczego nad organem egzekucyjnym. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 3/07 opubl. CBOSA www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w sprawie administracyjnej w przedmiocie wniesionych zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej postanowienie wydane na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., zawierające stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów jest orzeczeniem wpadkowym, podlegającym kontroli sądowej w granicach sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 P.p.s.a. Stanowi ono jedynie element materiału dowodowego. Postanowienie to nie rozstrzyga o istocie sprawy, ale jest postanowieniem dotyczącym istoty sprawy. Dlatego też badanie legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 11 stycznia 2017 r. i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji z dnia 29 listopada 2016 r., mimo formalnego związania organów stanowiskiem wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, obejmuje także okoliczności objęte postanowieniem Poczty Polskiej S.A. z dnia 10 sierpnia 2016 r.

Zarysowany tu zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowień wierzyciela (w tej sprawie Poczty Polskiej S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej) daje się wyprowadzić z art. 135 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Ponieważ zaskarżone postanowienie dotyczy stanowiska wierzyciela wyrażanego w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., zasadność zgłoszonych zarzutów winna – na podstawie odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. – czynić zadość zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w przepisach K.p.a. O ile bowiem organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to wierzyciel ma nie tylko takie prawo, ale i wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. obowiązek, bez wypełnienia którego, organ egzekucyjny nie może kontynuować postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela.

Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek, czy wręcz zależność polegająca na tym, że wypowiedź wierzyciela stanowi nie tylko podstawę rozstrzygnięć organu egzekucyjnego i organu nadzoru, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w postanowieniu wierzyciela jest wiążąca dla tych organów.

Organ egzekucyjny i organ odwoławczy w wydanych postanowieniach ograniczyły się do stwierdzenia, że były związane stanowiskiem wierzyciela i nie mają uprawnienia do kontroli merytorycznej stanowiska wierzyciela Poczty Polskiej S.A. – Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej.

Zdaniem Sądu wierzyciel w wydanym postanowieniu, w ramach postępowania wpadkowego w sprawie wydania stanowiska, co do zgłoszonych zarzutów naruszył zasady procedury administracyjnej w zakresie postępowania dowodowego, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. oraz art. 44 § 4 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że zobowiązany S. W. wnosząc zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne wskazał, iż od 1987 r. jest obywatelem [...]. Oświadczył jednocześnie, że pod adresem w Polsce, tj. [...][...], ul. [...], nikt nie zamieszkuje oraz, że nie ma w tym miejscu jakiegokolwiek odbiornika RTV, oraz, że nie dokonywał nigdy ich rejestracji. Skarżący przedłożył w załączeniu dokumenty wskazujące adres jego zamieszkiwania na terytorium [...] (zaświadczenie meldunkowe k.10 i następne akt administracyjnych). W aktach sprawy znajdują się wprawdzie dowody, tj. odpisy pism, postanowień kierowanych do zobowiązanego, do których zostały dołączone potwierdzenia nadania (dowody mające świadczyć o ich doręczeniu stronie), niemniej jednak Sąd zwraca uwagę na następujące okoliczności.

Zdaniem Dyrektora Izby skarżący miał możliwość odniesienia się do stanowiska wierzyciela, w odrębnym toku instancji.

Tymczasem w aktach sprawy znajduje się koperta, w której nadano pismo Poczty Polskiej S.A. z której wynika, że przesyłka zawierająca postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela z dnia 10 sierpnia 2016 r. została skierowana na adres: S. W., [...][...], ul. [...], mimo, że w ponagleniu z 25 lipca 2016 r. doręczonym Poczcie Polskiej 2 sierpnia 2016 r. (por. prezentatę na kopercie) skarżący już jednoznacznie podał adres w [...]. Dlatego pomimo dwukrotnego awizowania tę przesyłkę wierzyciel nie mógł uznać za skutecznie doręczoną. Przyjęcie fikcji doręczenia określonej w art. 44 § 4 K.p.a. jest możliwe tylko przy wysyłce na właściwy adres strony. Zauważyć należy, że w tej sprawie skarżący zupełnie zbędnie tak w postępowaniu egzekucyjnym jak i w skardze wpisał w nagłówkach pism adres w [...] zamiast ten pod którym aktualnie zamieszkuje w [...]. Adres w [...] ujawniony jest w treści wszystkich pism i jest adresem strony w rozumieniu art. 40 § 1 K.p.a. (nie zachodzi przy tym wyjątek z art. 40 § 4 K.p.a.).

Tym samym organ, a wcześniej wierzyciel nie wykazał, że przedłożona do akt przesyłka zawierająca stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów została skutecznie doręczona z uwzględnieniem adresu strony w [...].

Kwestia nieprawidłowego doręczenia skarżącemu postanowienia obejmującego stanowisko wierzyciela z dnia 10 sierpnia 2016 r. została pominięta przez organ odwoławczy.

Sąd stwierdza, że wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu nie uwzględnił danych związanych z meldunkiem skarżącego. Z druku zameldowania S. W. wynika, że pod adresem: [...][...] ([...]),[...] zamieszkiwał co najmniej od 1 kwietnia 2007 r., a pod adresem [...][...],[...], od 1 października 2013 r. Organ nie wyjaśniając i nie weryfikując kwestii doręczenia stronie stanowiska wierzyciela, tj. kluczowego problemu sygnalizowanego przez stronę wraz z wniesionymi zarzutami uchybił przepisom art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 44 § 4 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.. Naruszenie powyższe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ nie wykazał jednoznacznie, że skarżącemu skutecznie doręczono sporne postanowienie. W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że skarżący miał możliwość odniesienia się do stanowiska wierzyciela. Powyższe nie miało jednakże odzwierciedlenia w materiale dowodowym, w związku z faktem doręczania korespondencji zobowiązanemu na adres w Polsce. Zgodnie bowiem z treścią art. 40 § 4 K.p.a. strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W niniejszej sprawie żadna w ww. sytuacji nie wystąpiła. Z kolei w myśl art. 42 § 1 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3).

Zauważyć również należy, że w przypadku doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ powinien mieć na uwadze także fakt, że z przepisu tego wynika, że skuteczność doręczania pism w powyższy sposób uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Dlatego też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na fikcję doręczenia. Aby zatem organ mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego, potwierdzenie jego nadania i odbioru nie może budzić wątpliwości. Powtórzyć więc należy, że przepis art. 44 § 4 K.p.a. może być stosowany tylko w przypadku skierowania korespondencji na prawidłowy adres strony.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nieprawidłowa ocena faktu doręczenia zobowiązanemu postanowienia wierzyciela z dnia 10 sierpnia 2016 r., w konsekwencji oznacza, że art. 44 § 4 K.p.a., zgodnie z którym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy, nie mógł odnieść zamierzonego skutku prawnego. W rozpoznawanej sprawie wadliwe przyjęto, że doszło do skutecznego doręczenia postanowienia wierzyciela, które wobec braku jego zaskarżenia stało się ostateczne w toku instancji. Tymczasem przy prawidłowym doręczeniu zobowiązanemu służyło zażalenie na stanowisko wierzyciela z art. 34 § 2 u.p.e.a., którego został pozbawiony.

Sąd nie akceptuje sytuacji, w której organy skarbowe opierają rozstrzygnięcia na stanowisku wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, które nie spełnia wymogów prawidłowej procedury administracyjnej.

Odnośnie natomiast zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskazać należy, odwołując się do przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, które mają znaczenie dla oceny merytorycznej podniesionego w skardze zarzutu nieistnienia zobowiązania, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.)– dalej powołana jako:[ u.o.a.], za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe.

Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08.

Powyższe oznacza, że jeśli zobowiązany kwestionuje tę okoliczność, to wierzyciel lub organ egzekucyjny powinny załączyć do akt sprawy dokument potwierdzający rejestrację (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lutego 2015 r., I SA/Gl 709/14). We wniesionym na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zarzucie zobowiązany wskazał na nieistnienie ujętego w tytule wykonawczym obowiązku. Zdaniem strony wierzyciel nie dysponuje dowodem zarejestrowania odbiornika ani dowodem doręczenia nadania numeru identyfikacyjnego.

Z akt sprawy nie wynika, kiedy doszło do zarejestrowania odbiornika RTV na nazwisko skarżącego. Sąd nie może zweryfikować tej okoliczności, co jest istotne wobec twierdzeń zobowiązanego, że nigdy w Polsce nie zgłaszał jakiegokolwiek odbiornika RTV oraz, że w domu pod adresem [...][...], ul. [...] nikt nie zamieszkuje i że nie ma tam żadnego odbiornika radiowego i telewizyjnego. Wierzyciel wskazał jedynie, że po zgłoszeniu rejestracji została stronie wydana książeczka opłat RTV o nr [...], stanowiąca dowód zarejestrowania odbiornika, ale i dowodu (pokwitowania) wydania książeczki opłat też nie przedłożono. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu na tę okoliczność.

Ponieważ tytuł wykonawczy wystawiono za okres od stycznia 2010 r. a zawiadomienie o nadaniu nr identyfikacyjnego nosi datę 10 września 2008 r., to w braku przedłożenia dowodu zarejestrowania odbiornika RTV można założyć, że w sprawie ma zastosowanie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (Dz. U. 2007, nr 187. poz. 1342) – dalej powołane jako "rozporządzenia rejestracyjne", zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej w terminie 14 dni od jego nabycia, tj. wejścia w posiadanie przez użytkownika. Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników.

Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia rejestracyjnego, jeżeli w chwili wejścia w życie powyższego rozporządzenia skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. operator publiczny musiał nadać mu indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie.

Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia rejestracyjnego).

Ponadto w § 3 rozporządzenia wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5) jest:

1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub

2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Te przepisy rozporządzenia z 25 września 2007 r. obowiązywały stronę i Pocztę Polską SA, chyba że z dokumentów operatora będzie wynikał inny termin rejestracji, zwłaszcza że skarżący wykazuje meldunek stały w [...] co najmniej od 1 kwietnia 2007 r., a zamieszkiwanie od 1987 r.

Z akt sprawy przedstawionych Sądowi wprost nie wynika, ani kiedy skarżący dokonał rejestracji urządzeń RTV ani że został zawiadomiony o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, choć wierzyciel wskazuje na taki fakt, przedkładając kopię wysłanego zawiadomienia bez dowodu doręczenia. Zdaniem Sądu, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to rolą wierzyciela jest rzetelne ustosunkowanie się do tego zarzutu i wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Dopiero w sytuacji, gdy Sąd będzie miał możliwość zweryfikowania, że wierzyciel dysponuje takimi dowodami, możliwe będzie wypowiedzenie się w kwestii prawidłowości jego stanowiska.

W szczególności wierzyciel miał obowiązek wyjaśnić w uzasadnieniu postanowienia kwestię kiedy nastąpiła rejestracja urządzeń RTV, jaki odbiornik został zarejestrowany, przez kogo, i dopiero w następstwie tych ustaleń wykazać kiedy nastąpiło nadanie numeru identyfikacyjnego oraz w jaki sposób i kiedy zawiadomiono o tym właściwego abonenta.

Okoliczności te winny zostać wyjaśnione w stanowisku wierzyciela w sprawie zarzutu, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze, przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel - Poczta Polska S.A. powinien w sposób nie budzący wątpliwości prawidłowo doręczyć stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów, z uwzględnieniem miejsca zamieszkania strony w [...], i dopiero wówczas, po wyczerpaniu pełnego postepowania w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, organ egzekujący może o nich rozstrzygać.

Z tych względów Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim postanowienie organu egzekucyjnego I instancji naruszają prawo i orzekł o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a.

Sąd nie znalazł podstaw do jednoczesnego uchylenia postanowienia wierzyciela z 10 sierpnia 2016 r., gdyż w braku prawidłowego doręczenia nie weszło ono do obrotu prawnego.