Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 914/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2,  art.  19,  art. 20,  art. 23,  art. 25,  art. 29
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta J. na podstawie art. 2 pkt 7 lit. "a", art. 19 ust. 1, art. 20 ust. 2, art. 23 ust. 1, 5, i 6, art. 25, art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 1228 z późn. zm.) dokonano ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez A. M. świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2012r. do 31 października 2013r. w wysokości 1800 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na decyzję własną z dnia [...]r. nr [...], mocą której przyznano stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 450 zł miesięcznie przez okres od 1 października 2012r. do 31 sierpnia 2013r.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylono stronie prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ze skutkiem od dnia 1 lutego 2013r. Nastąpiło to w związku z uzyskaniem dochodu, a wskutek tego przekroczeniem kryterium dochodowego.

W dniu 21 maja 2014r. do MOPS w J. wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w J. sygn. akt [...] z dnia [...]r. uchylający z dniem [...]r. obowiązek alimentacyjny ustalony na rzecz A. M., a ciążący na dłużniku alimentacyjnym, E. M.

Organ przywołał treść art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej –"ustawa"), zgodnie z którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia względnie, w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo.

Organ odwołał się także do definicji legalnej osoby uprawnionej zamieszczonej w art. 2 pkt 11 ustawy. Zgodnie z tą definicją osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.

Wyjaśniono, że warunkiem nabycia uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest istnienie obowiązku alimentacyjnego, z którego dłużnik alimentacyjny nie wywiązuje się.

Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy zwrócono uwagę, że w chwili obecnej obowiązek alimentacyjny ciążący na E. M. względem A. M. nie istnieje, gdyż wyrokiem Sądu Rejonowego w J. został uchylony z dniem [...]r. Zatem nie jest już ona osobą uprawnioną i nie ma prawa pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Powracając do brzmienia przepisów ustawy organ wskazał na jej art. 29 ust. 2, po myśli którego, w przypadku gdy osoba uprawniona otrzymała w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty za ten okres, jest zobowiązana do ich zwrotu bez odsetek ustawowych, a w przypadku gdy sąd zwolnił dłużnika alimentacyjnego z obowiązku alimentacyjnego, a osoba uprawniona pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego od dnia uchylenia obowiązku do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego, jest zobowiązana do ich zwrotu bez odsetek ustawowych (art. 29 ust. 3 ustawy).

Zauważono, że w okresie od dnia 1 października 2012r. do dnia 31 stycznia 2013r. zostało stronie wypłacone świadczenie alimentacyjne w łącznej wysokości 1 800 zł, a z powodu uchylenia obowiązku alimentacyjnego ustało prawo do świadczeń alimentacyjnych wypłacone za w/w miesiące. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia jest zobowiązana do ich zwrotu. Nienależnym świadczeniem jest natomiast, według art. 2 pkt 7 lit."a" ustawy, świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części.

Odwołując się od opisanej decyzji strona zakwestionowała potraktowanie pobranego przez nią świadczenia alimentacyjnego jako nienależnie pobranego.

Podniosła, że pobierając w okresie 30 kwietnia 2012r. do dnia 31 stycznia 2013r. przyznane jej świadczenia nie miała świadomości, co do braku tytułu do nich. Spełniała bowiem wszystkie przesłanki konieczne do tego, by być uznaną za osobę uprawnioną. Nie ukończyła 25 roku życia i pobierała naukę w szkole wyższej, a alimenty były na jej rzecz zasądzone na podstawie tytułu wykonawczego zatwierdzonego przez sąd. Egzekucja alimentów bieżących i zaległych była bezskuteczna, a dochód w jej rodzinie był niewiele wyższy niż 200 zł.

Wskutek wniesionego odwołania sprawa rozpatrzona została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Organ ten decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Po przedstawieniu treści uzasadnienia decyzji organu I instancji oraz treści odwołania Kolegium przywołało brzmienie art. 29 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 23 ustawy i stwierdziło, że w stanie faktycznym sprawy decyzja organu I instancji jest poprawna merytorycznie, a okoliczności podniesione w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy jej uchylenia lub zmiany.

Organ odwoławczy wskazał, że co do zasady ustawodawca wykluczył możliwość uznania za świadczenia podlegające zwrotowi świadczenia alimentacyjne wypłacone w kwocie odpowiadającej wysokości zasądzonych na dany okres alimentów. Wyjątek dotyczy osób, które otrzymały świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego, jak również osób, co do których prawomocnym wyrokiem sąd uchylił obowiązek alimentacyjny. Sytuacja taka miała miejsce w stanie faktycznym sprawy, gdyż Sąd Rejonowy w J. wyrokiem z dnia [...]r. uchylił z dniem 30 kwietnia 2012r. obowiązek alimentacyjny wobec odwołującej. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 4 marca 2014r., a strona przedłożyła go komornikowi w dniu 13 maja 2014r. Komornik postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt [...] umorzył postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej egzekucji alimentów bieżących na rzecz A.M., przekazując organowi I instancji wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...]r.

Biorąc pod uwagę treść art. 29 ust. 3 ustawy, w ustalonym przez siebie stanie faktycznym organ uznał się za zobowiązany do orzeczenia o świadczeniach nienależnie pobranych za okres od 1 października 2012r do dnia 31 stycznia 2014r.

Kolegium podkreśliło, że okolicznością powodującą ustanie wypłaty świadczeń w całości było zwolnienie dłużnika z obowiązku alimentacyjnego z mocą od dnia 30 kwietnia 2012r. Pobieranie świadczenia alimentacyjnego przez odwołującą od dnia uchylenia tego obowiązku do dnia 31 stycznia 2013r. stanowi o nienależnie pobranym świadczeniu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń za okres od dnia 30 kwietnia 2012r. do dnia 30 września 2012r. nastąpiło odrębną decyzją.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.M., kwestionując stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. uznała zaskarżoną decyzję za krzywdzącą.

Tak, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji akcentowała brak swojej świadomości, co do braku tytułu do przyznanego jej na mocy decyzji administracyjnej świadczenia. Z chwilą uzyskania wiedzy o treści wyroku uchylającego zasądzone na jej rzecz alimenty "zawiesiła" postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego i dopełniła obowiązku informacyjnego.

Podniosła, ze celem ustawy jest wsparcie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej w związku z niemożnością wyegzekwowania środków na bieżące utrzymanie od osób zobowiązanych. Alimenty wypłacane jej z funduszu alimentacyjnego przeznaczyła właśnie na pokrycie bieżących swoich potrzeb, gdyż dłużnik alimentacyjny nigdy nie wywiązywał się z obowiązku.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ powtórzył argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniesiono, że skarżąca wiedziała o toczącym się postępowaniu sądowym z powództwa dłużnika alimentacyjnego, zatem już wcześniej mogła wystąpić o wstrzymanie wypłaty świadczenia do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wskazano nadto, że kwestia uprawnienia do alimentów przesądzona została wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z dnia [...]r., a skarżąca nie odwołała się od tego wyroku mimo, że był on dla niej niekorzystny,

W dodatkowym piśmie z dnia 13 października 2014r. skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę wyjaśniając, że nie była świadoma toczącego się postępowania o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Wniosek o świadczenie z funduszu alimentacyjnego złożyła w styczniu 2012r. a do końca okresu świadczeniowego nie wiedziała, że toczy się sprawa w sądzie. Wezwanie na rozprawę otrzymała dopiero w październiku lub listopadzie 2012r. Nie występowała samodzielnie, gdyż przyznano jej adwokata z urzędu. Wskazała, że jej pełnomocnik, jak też sąd, wiedział o pobieraniu przez nią świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pełnomocnik zapewniał ją, że sprawa przed sądem powszechnym nie ma wpływu na pobieranie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dlatego nie odwołała się od wyroku. Wyrok uprawomocnił się 4 marca 2014r., a skarżąca od lutego 2014r. nie pobierała świadczeń z funduszu alimentacyjnego i do lutego 2014r. nie była świadoma, że jej się nie należą.

Opisała nadto swoją sytuację finansową wynikającą z faktu niewywiązywania się jej ojca z obowiązku alimentacyjnego. Jako krzywdzące uznała żądanie od niej zwrotu kwot, które przeznaczyła na utrzymanie, gdyż powoduje to na początku jej samodzielnego życia zadłużenie niezawinione przez nią, w dodatku w sytuacji, gdy rzeczywisty dłużnik czuje się bezkarny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem działania organów administracji, przy czym po myśli art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a , sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi może nastąpić jedynie w okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 tej ustawy. po myśli którego kontrolowany akt podlega uchyleniu między innymi wówczas, gdy narusza przepisy prawa materialnego w sposób, który ma wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego polega na błędnym zastosowaniu prawa albo jego błędnej interpretacji.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie z przedstawionymi wskazaniami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za skuteczną, gdyż interpretacja zastosowanego w zaskarżonej decyzji przepisu art. 29 ust. 3 w zw. z ust 2 ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów dalej zwanej "ustawą" jest błędna, a ma to istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.

Zdaniem Sądu obowiązek wierzyciela alimentacyjnego w przypadku pobrania nienależnego świadczenia i obowiązek tego podmiotu w przypadku wystąpienia zmian w zakresie tytułu wykonawczego stanowiącego dotychczasową podstawę jego uprawnień do alimentów, uregulowane zostały przez ustawodawcę odrębnie, co świadczy o braku tożsamości tych zdarzeń. Potwierdza to również zamieszczenie w treści art. 29 ust. 2 i 3 ustawy regulacji nakazującej stosowanie jej art. 23 "odpowiednio" a nie "wprost".

Zagadnienie "odpowiedniego" stosowania przepisów było wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych obu instancji, a także piśmiennictwa prawniczego. Przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1076/10 wyjaśnił że "odpowiednie stosowanie" może mieć różną postać. "Ze względu na rezultat tego zabiegu można wyróżnić trzy grupy przypadków. Pierwszą grupę stanowią przypadki, w których wskazane przepisy prawa bez żadnych zmian w ich dyspozycji znajdują zastosowanie do drugiego zakresu odniesienia (są stosowane wprost). Grupa druga obejmuje przypadki, w których przepisy odniesienia wymagają przy ich stosowaniu w nowym zakresie odpowiednich zmian, tak aby były adekwatne do charakteru i rodzaju sprawy. Trzecia grupa to przypadki, gdy określony zakres normy stosowanej odpowiednio nie znajduje zastosowania w ogóle do drugiego zakresu odniesienia. Zgodnie ze stanowiskiem literatury przedmiotu stosowanie odpowiednie oznacza niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane (vide G. Łaszczyca, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2010, wyd. III, komentarz do art. 30 teza 2).

Stosowanie "odpowiednio" a nie "wprost" art. 23 ustawy do regulacji zawartej w art. 29 ust. 3 w zw. z ust. 2 wynika z faktu, że obowiązek wierzyciela alimentacyjnego, o którym mowa w tym przepisie powstaje nie dlatego, że pobrał on nienależne świadczenie w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy lecz z powodu zmiany w jego sytuacji prawnej ukształtowanej dotychczas mocą wyroku sądu powszechnego (względnie zatwierdzonej przez ten sąd ugody).

Zgodnie z brzmienie art. 29 ust. 2 ustawy momentem powstania obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wierzyciela jest zmiana wysokości zasądzonych alimentów, gdyż od miesiąca, w którym zdarzenie to nastąpiło, organ uprawniony jest do żądania od wierzyciela alimentacyjnego zwrotu wypłaconych mu świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Właściwe odkodowanie treści " dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów" musi poprzedzać przedstawienie kilku istotnych wskazań.

Nie budzi żadnej wątpliwości, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem zastępczym w miejsce niewypełnianego przez dłużnika alimentacyjnego obowiązku.

Również jako bezsporne przyjąć trzeba, że to ustawa jest źródłem uprawnienia alimentacyjnego, jednak wyrok sądu, względnie ugoda sądowa, nadaje mu kształt wymagany do egzekwowania obowiązku dłużnika. Brak tytułu, jakim jest prawomocny (ewentualnie zaopatrzony w rygor natychmiastowej wykonalności) wyrok sądu (ugoda), uniemożliwia przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Istnienie w obrocie prawnym wykonalnego wyroku (ugody) sądowej, na mocy którego przyznano uprawnionemu alimenty w określonej tam wysokości przesądza natomiast o możliwości przyznania świadczenia alimentacyjnego, oczywiście przy spełnieniu się innych, wymaganych w ustawie warunków.

Zauważyć też trzeba, że w przeciwieństwie do regulacji zawartej w art.15 ustawy o funduszu alimentacyjnym z dnia z 18 lipca 1974r. ( Dz. U. Nr 27, poz. 157 ), który stanowił, że osoba, przeciwko której prowadzona jest egzekucja alimentów na rzecz osoby pobierającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie może żądać uchylenia lub ograniczenia obowiązku alimentacyjnego za okres poprzedzający zgłoszenie żądania, ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawiera takiego lex specialis w stosunku do art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, na mocy którego wyłączone byłoby uprawnienie osoby zobowiązanej do wystąpienia o zmianę dotychczasowego obowiązku. Ustawodawca dopuszcza zatem możliwość zmiany lub uchylenia wyznaczonego dłużnikowi obowiązku alimentacyjnego mimo wypełniania tego obowiązku zastępczo w miejsce dłużnika przez fundusz alimentacyjny. Dla oceny wpływu takich zmian na sytuację prawną strony uprawnionej do świadczenia z funduszu alimentacyjnego użyteczne jest przedstawienie analizy charakteru wyroku przyznającego alimenty jak też wyroku, w którym orzeczono o uchyleniu alimentów lub zmianie ich wysokości.

Prawomocny wyrok zasądzający alimenty, a więc zasądzający powtarzające się świadczenia na przyszłość, ma ten skutek, że odnosi się również do zdarzeń, które dotyczą przyszłości. Sąd bowiem nakładając obowiązek alimentacyjny musi ustalić jego rozmiar i czas trwania również z uwzględnieniem faktów przyszłych, poddanych ocenie według zasad prawdopodobieństwa w chwili wydania wyroku. Ponieważ jednak przyszłości z pewnością przewidzieć się nie da i może ona okazać się częstokroć inna, niż przewidywał ją sąd, sprekludowanie materiału faktycznego odnoszącego się do przyszłości byłoby w takich przypadkach krzywdzące i dlatego ustawa zezwala na ponowne określenie roszczeń na podstawie okoliczności, które ujawniły się po uprawomocnieniu się wyroku, a które są już pewne. Toteż wyrok orzekający ponownie o tych roszczeniach, ustala materialne uprawnienia, które już istnieją. Okoliczność, że w sprawach o świadczenia alimentacyjne na przyszłość stan faktyczny obejmuje nie tylko fakty istniejące w chwili wydania wyroku, lecz także fakty przyszłe, ma doniosłe skutki co do zakresu mocy wiążącej takiego wyroku. Mianowicie zmiana okoliczności, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, nie może być traktowana jako zmiana stanu faktycznego, lecz tylko jako przesłanka wniosku, że w świetle rzeczywistości ocena tego stanu dokonana a priori okazała się niedoskonała i że aktualnie zachodzi możliwość przeprowadzenia jej korekty zgodnie z prawdą obiektywną. W konsekwencji, brak podstaw do uznania, że na skutek zmiany okoliczności moc prawna wyroku zasądzającego alimenty wygasła, jakby to miało miejsce w sytuacji, gdyby stan faktyczny, na którym oparte było prawomocne orzeczenie, uległ w następstwie zmianie. Przy nie zmienionym bowiem stanie faktycznym prawomocne orzeczenie, wydane formalnie prawidłowo, zachowuje moc wiążącą dopóki nie zostanie uchylone lub zmienione w drodze prawem przewidzianej. Sąd orzekając ponownie o uprawnieniu materialnym musi zatem uchylić poprzednie prawomocne orzeczenie, aby otworzyć drogę do urzeczywistnienia wyniku ponownego badania. W ten sposób sąd wywołuje pewien skutek konstytutywny. Pozbawienie wyroku prawomocnego jego skuteczności jest wywołaniem nowego skutku procesowego, czyli że wyrok zapadający na skutek powództwa o zmianę wyroku zasądzającego alimenty, oceniony w ten sposób, ma niewątpliwie charakter konstytutywny. Ograniczenie lub uchylenie obowiązku alimentacyjnego następuje wprawdzie już na skutek zmiany odnośnych przesłanek materialnych, jednak skuteczność prawną zyskuje dopiero przez uchylenie prawomocnego wyroku zasądzającego alimenty, który aż do tej chwili zachowuje moc obowiązującą i na skutek tego tamuje uznanie materialnych skutków zmiany. Toteż dopiero z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego powództwo o uchylenie lub ograniczenie obowiązku alimentacyjnego odpada podstawa prawna rat alimentacyjnych pobranych ponad miarę zakreśloną uchyleniem lub ograniczeniem (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1954r. sygn. akt I Co 41/54 publ. OSNCK 1956/1/3 wydana w nieaktualnym już stanie prawnym jednak zawierająca analizę prawną całkowicie adekwatną do rozważań niezbędnych dla kontrolowanej sprawy).

"Dzień zmiany wysokości zasądzonych alimentów" należy zatem utożsamiać z dniem uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego powództwo o uchylenie lub ograniczenie obowiązku alimentacyjnego i dopiero od tego momentu możliwe jest żądanie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na zasadzie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy.

Do tego dnia natomiast organ posiada pełny tytuł do wypłaty wierzycielowi alimentacyjnemu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tytułem tym jest dotychczasowy prawomocny wyrok zasądzający alimenty i nie można skutecznie twierdzić, że wyrok dokonujący zmian w zakresie obowiązku alimentacyjnego niweczy z mocą wsteczną moc obowiązującą wyroku pierwotnie kształtującego obowiązek alimentacyjny.

Nadanie sformułowaniu "od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów" innej treści niż przedstawiona powyżej, a w szczególności takiej treści jak uczynił to organ w zaskarżonej decyzji, prowadziłoby do naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez uchybienie jednej z przypisanych temu przepisowi zasad, jaką jest zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez to państwo prawa. Adresatami świadczenia z funduszu alimentacyjnego są bowiem podmioty w trudnej sytuacji materialnej, a przyznawane im świadczenie służy zapewnieniu bieżących środków utrzymania. Są to nadto osoby będące w posiadaniu nie tylko decyzji ostatecznej uprawniającej je do pobierania świadczenia ale także w posiadaniu wykonalnego wyroku czy ugody sądowej. Ich przekonanie o możliwości zużycia otrzymywanych świadczeń jest zatem całkowicie słuszne. Zaprzeczeniem zasadzie lojalności państwa względem obywateli wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP byłoby nakazywanie im, już z własnych środków często bardzo szczupłych, zwrot świadczenia, które zużyły w przekonaniu, że są to działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem. Tymczasem obowiązujące przepisy powinny gwarantować jednostce bezpieczeństwo prawne. Przypomnieć tu można, że takie właśnie gwarancje dają przepisy prawa cywilnego. Powództwo dłużnika alimentacyjnego skierowane przeciwko uprawnionemu może być bowiem uwzględnione tylko o tyle, o ile zobowiązanemu służyłoby prawo żądania zwrotu nadpłaconych kwot na podstawie przepisów o niesłusznym wzbogaceniu.

Konsekwencją przedstawionego stanowiska prezentującego, że dniem zmiany wysokości zasądzonych alimentów (dla kontrolowanej sprawy – dzień uchylenia zasądzonych alimentów) jest dzień, w którym wyrok dokonujący zmian w zakresie obowiązku alimentacyjnego staje się prawomocny (wykonalny) musi stać się stwierdzenie braku uprawnień organu do żądania zwrotu wypłaconego stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego za czas sprzed tego dnia.

Obowiązek zwrotu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jako wyjątek, ustawodawca nakłada wyłącznie na te osoby, które otrzymały świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty w okresie od dnia prawomocności wyroku zmieniającego dotychczasowy obowiązek alimentacyjny do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego.

Zastosowanie art. 29 ust. 2 w zw. z art. 3 ustawy w sposób inny niż wynikający z przedstawionej interpretacji naruszałby zasadę legalizmu ukształtowaną w art. 7 Konstytucji RP. Działanie organów na podstawie i w granicach prawa oznacza także działanie na podstawie i w granicach zasadnie interpretowanych przepisów prawa.

Sąd podziela w pełni stanowisko zaprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych co do tego, że redagując art. 29 ust. 2 ustawy intencją ustawodawcy było zabezpieczenie organu, który w związku z nadejściem terminu wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego zmuszony był wypłacić świadczenie w zbyt dużej kwocie, gdyż nie miał jeszcze wiedzy o zmodyfikowaniu tytułu wykonawczego (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych - w Poznaniu z dnia 11 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Po 899/10, w Gdańsku z dnia 7 listopada 2013r. sygn. akt III SA/Gd, w Bydgoszczy z dnia 29 marca 2011r. sygn. akt II SA/Bd czy w Krakowie z dnia 13 stycznia 2015r. sygn. akt III SA/Kr 1611/14 publ. CBOSA).

Stwierdzając, że obie wydane w sprawie decyzje naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, pozostawiając w gestii organu odwoławczego przywrócenie legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają dla organu wprost z naprowadzonych wniosków.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 p.p.s.a.