Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 741/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 171
journal: Dz.U. 2011 nr 163 poz 981
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ruchu i likwidacji zakładu górniczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Ldz. [...]Prezes Wyższego Urzędu Górniczego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183) oraz art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 oraz z 2013 r. poz. 21 i 1238), po rozpatrzeniu odwołania R. S. , prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" , od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z dnia 22 listopada 2013 r., znak: 51a/MZ/WL/Rl/13, w sprawie wstrzymania ruchu zakładu górniczego ""B" ", położonego na działce nr 10 obręb ewidencyjny 4 w miejscowości S. , gminie S. , powiecie koszalińskim, województwie zachodniopomorskim, w części dotyczącej prowadzenia eksploatacji złoża w pasie ochronnym od działki [...] , i podjęcia niezbędnych środków profilaktycznych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy jest następujący:

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] , Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P. nakazał R. S. , wstrzymać ruch zakładu górniczego ""B" " w części dotyczącej prowadzenia eksploatacji złoża w pasie ochronnym od działki nr [...], na której przebiega droga gruntowa nie należąca do przedsiębiorcy i podjąć niezbędne środki profilaktyczne, tj. odbudować pas ochronny od granicy nieruchomości gruntowej nr [...] w terminie do dnia [...] r. oraz teren górnej i dolnej krawędzi skarpy zabezpieczyć przed dostępem osób postronnych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie kontrolnego pomiaru urządzeniem [...] stwierdzono, iż roboty górnicze były prowadzone do północnych granic obszaru górniczego "S. " z naruszeniem pasa ochronnego dla drogi położonej na działce [...] oraz z naruszeniem granic udokumentowanego złoża. Górna krawędź skarpy eksploatacyjnej znalazła się na odcinku około 20 metrów w granicy działki [...] , nienależącej do przedsiębiorcy. Drugie naruszenie tego pasa wystąpiło na odcinku około 50 metrów, w odległości około 30 metrów na wschód od pierwszego. W konsekwencji stwierdzonych naruszeń wskazano, iż wystąpiło bezpośrednie zagrożenie dla ludzi i pojazdów mogących się poruszać tą drogą.

Decyzję tę wydano po przeprowadzeniu przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w P. w dniach 21 i 22 listopada 2013 r. kontroli przedmiotowego zakładu górniczego. Kontrola została przeprowadzona w związku z wystąpieniem Burmistrza Gminy i Miasta S. , który, w piśmie do Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z dnia [...] r., opisał nieprawidłowości w działalności żwirowni znajdującej się na działce nr 10 obręb ewidencyjny 4 miasta S. i zwrócił się z wnioskiem o przeprowadzenie jej kontroli.

W trakcie kontroli pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w P. stwierdzili szereg nieprawidłowości w funkcjonowaniu zakładu górniczego ""B" ", szczegółowo opisanych w protokole kontroli nr [...] z dnia [...]r. Polegały one na: braku zaktualizowanej dokumentacji mierniczo-geologicznej, braku operatu ewidencyjnego złoża za 2012 r. oraz naruszeniach granic udokumentowanego złoża i zakresu planowanych robót wydobywczych w części południowej, południowo-wschodniej, północno-wschodniej i północnej. W odniesieniu do naruszeń w północnej części terenu górniczego stwierdzono, że: skarpa położona w tej części wyrobiska górniczego ma długość około 50 metrów i wysokość około 14 metrów, górna krawędź skarpy położona jest około od 0 do 6 metrów poza granicą udokumentowanego złoża, nachylenie skarpy wynosi około 45 stopni, przekroczenie w tym miejscu udokumentowanego złoża oraz zakresu planowanych robót wydobywczych spowodowało to, że skarpa na tym odcinku znalazła się w granicach 6-metrowego pasa ochronnego drogi gruntowej, położonej na działce [...] , w wyniku ww. naruszeń szerokość pasa ochronnego na odcinku około 50 metrów wynosi od 0 do 4 metrów. Do ww. protokołu kontroli został dołączony raport z pomiaru urządzeniem "[...]".

W odwołaniu od powyższej decyzji Radosław S. podniósł, iż ustalenia organu I instancji w zakresie stwierdzenia, że na północnym odcinku doszło do przekroczenia udokumentowanej granicy złoża (w szczególności, że na tym odcinku doszło do bezpośredniego zagrożenia dla ludzi i pojazdów mogących poruszać się drogą na działce [...] ), były niezgodne ze stanem faktycznym. Odwołujący się wskazał, że w północnej części terenu górniczego na odcinku 23 metrów były prowadzone roboty odkrywkowe polegające na zdjęciu wierzchniej warstwy humusu na głębokości około 0,3 metra. W ocenie odwołującego się, teren ten nie jest wyrobiskiem, a miejsce prowadzenia tych robót nie było górną krawędzią eksploatacyjną. W konsekwencji czego, nie doszło do przekroczenia pasa ochronnego drogi na działce [...] . Odwołujący się zakwestionował także dokładność odbiornika GPS, którym posługiwali się pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w P. (" margines błędu około 1 metra"), oraz zarzucił, że oparli oni swoje obliczenia o linię ogrodzenia zakładu górniczego, przyjmując, że jest to granica działki, zaś w rzeczywistości ogrodzenie usytuowane jest w głąb terenu działki w stosunku do jej granicy. Kolejnym zarzutem podniesionym przez odwołującego się było podważenie ustaleń organu I instancji w zakresie tego, że sytuacja faktyczna na północnej granicy złoża stwarzała bezpośrednie zagrożenie dla ludzi i pojazdów. W ocenie odwołującego się za tym, że ocena ta była chybiona, przemawiają trzy okoliczności: błędy w ustaleniu miejsca górnej granicy złoża na odcinku wzdłuż przedmiotowej drogi, brak jakichkolwiek ustaleń w zakresie struktury przedmiotowej skarpy i pominięcie okoliczności faktycznego stanu i przeznaczenia terenu zakreślonego na mapie jako droga na działce [...] . Uzasadniając powyższe, odwołujący powtórzył, że na ww. odcinku nie doszło do przekroczenia granicy złoża. Zarzucił, że skarpa nie została poddana ocenie przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w P. na okoliczność jej stabilności i możliwości powstania ewentualnych osuwisk oraz wyjaśnił, że widniejąca na mapie na działce [...] droga jest drogą, po której z uwagi na jej absolutnie zły stan nie jest w ogóle możliwe poruszanie się. Na drodze tej rosną nawet drzewa. Droga nie jest przez nikogo użytkowana, także dlatego, że jest to droga "ślepa" zakończona urwiskiem i należy ją uznać wyłącznie za teren nieużytku. Do odwołania zostały załączone: mapa zakładu górniczego sporządzona na zlecenie odwołującego się i przedstawiająca stan wyrobisk górniczych aktualny na dzień [...] r., zdjęcia działki [...] i fragmentu skarpy północnej oraz opinia geologa, dr. inż. K. G. . Opinia ta została sporządzona w dniu [...] r. na zlecenie odwołującego się i dotyczy stateczności ogólnej skarpy w północnej części obszaru górniczego "S. ". W konkluzji opinii stwierdzono, że zachowanie stateczności ogólnej (na poślizg) przedmiotowej skarpy nie jest zagrożone oraz przebiegająca wzdłuż górnej krawędzi skarpy droga gruntowa nie jest zagrożona przez ewentualne procesy osuwiskowe wynikające z obecnego ukształtowania skarpy.

Ponadto wraz z odwołaniem odwołujący się wniósł pismo z dnia [...] r. zatytułowane "Zastrzeżenia do protokołu nr [...] kontroli doraźnej z dnia [...] r. W piśmie tym odwołujący się podniósł, że podważa zawarte w protokole stwierdzenia w przedmiocie: wykonanych obmiarów przekroczeń, do których miało dojść ponad zakres planowanych robót wydobywczych, wykonanych obmiarów naruszenia pasa ochronnego dla drogi położonej na działce [...] , przyjęcia, że naruszenie pasa ochronnego drogi położonej na działce [...] stwarza bezpośrednie zagrożenie dla ludzi i pojazdów mogących się poruszać tą drogą, przez mogące pojawić się osuwiska.

Organ odwoławczy po analizie odwołania i szczegółowej analizie akt sprawy stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Wskazał przy tym, iż R. S. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża ""B" " metodą odkrywkową. Działalność prowadzona jest w oparciu o koncesję z dnia [...] r., znak: [...] , udzieloną przez Wojewodę Koszalińskiego "C" w K. , następnie przeniesioną na rzecz "A" na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r., znak: [...]. Koncesja została udzielona na okres od dnia 1 lipca 1996 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. R. S. posiada plan ruchu zakładu górniczego ""B" " sporządzony w formie uproszczonej i zatwierdzony decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., znak: [...] , na okres od dnia 24 lutego 2011 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.

Dalej wskazał, iż podstawą prawną wydanej decyzji był art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze, zwanej dalej "Pgg". Zgodnie z tym przepisem, "Przy wykonywaniu nadzoru i kontroli właściwy organ nadzoru górniczego w przypadku bezpośredniego zagrożenia dla zakładu górniczego, jego pracowników, bezpieczeństwa powszechnego lub środowiska, może w całości lub w części wstrzymać ruch tego zakładu łub jego urządzeń, określając warunki wznowienia ruchu tego zakładu lub urządzeń. Wymienione w zaskarżonej decyzji środki profilaktyczne są zatem warunkami wznowienia ruchu zakładu górniczego, o których mowa w art. 171 ust. 1 pkt 2 in fine Pgg. W konsekwencji nie było konieczne określanie terminu, w jakim ma nastąpić odbudowa pasa ochronnego, gdyż zgodnie z art. 171 ust. 3 Pgg decyzje wydane na podstawie art. 171 ust. 1 pkt 2 Pgg podlegają rygorowi natychmiastowej wykonalności.

Organ wskazał, iż przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 171 ust. 1 pkt 2 Pgg jest wystąpienie "bezpośredniego zagrożenia dla zakładu górniczego, jego pracowników, bezpieczeństwa powszechnego lub środowiska". W ocenie organu II instancji przesłanka ta w przedmiotowym stanie faktycznym została spełniona. Zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 2 lit. b Pgg plan ruchu zakładu górniczego określa szczegółowe przedsięwzięcia niezbędne w celu zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 64 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późn. zm.), obowiązującej w czasie opracowywania i zatwierdzania przywołanego już planu ruchu zakładu górniczego ""B" ". Jednym z elementów tego planu, opracowanego na podstawie m.in. załącznika nr 2 do, obowiązującego w czasie opracowywania i zatwierdzania przywołanego już planu ruchu, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych (Dz. U. Nr 94, poz. 840, z późn. zm.), jest ustalenie zamieszczone w pkt 15, że "szerokość pasa ochronnego od granic terenu" wynosi 6 m. Dobrem chronionym przez to ustalenie są wszelkie tereny (bez względu na sposób ich wykorzystania) nie należące do użytkowników wyrobiska (należąca do odwołującego się działka nr [...] (na której znajduje się zakład górniczy) od północnej strony graniczy z nie należącą do niego działką [...] ). Szerokość tego pasa ochronnego nie powinna być mniejsza niż 6 metrów, a początek pomiaru szerokości pasa stanowi granica terenu.

Zgodnie z § 26 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego (Dz. U. poz. 1008), " Wykonywanie robót udostępniających, eksploatacyjnych oraz zwałowanie nadkładu dostosowuje się odpowiednio do warunków geologiczno-górniczych i wyposażenia technicznego zakładu górniczego. Z kolei zgodnie z § 26 ust. 2 tego rozporządzenia, ,,Roboty, o których mowa w ust. 1, wykonuje się z zachowaniem odpowiednich parametrów wyrobiska górniczego, w tym wymagań określonych w Polskiej Normie dotyczącej szerokości pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych, w celu zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego i geotechnicznego oraz bezpieczeństwa pracowników i ciągłości ruchu zakładu górniczego.

Celem ustanowienia pasów ochronnych są m.in. względy bezpieczeństwa, a ich szerokości (odmienne dla różnych rodzajów obiektów) wynikają z aktualnej wiedzy technicznej w tym zakresie (zawartej w Polskich Normach) i zostały ustalone w wyniku wieloletnich obserwacji wyrobisk górniczych. Na względy bezpieczeństwa wskazuje również przytoczony już § 26 ust. 2 ww. rozporządzenia, z którego wynika, że obowiązek zachowania pasów ochronnych ma na celu m.in. zapewnienie bezpieczeństwa powszechnego i geotechnicznego oraz bezpieczeństwa pracowników. Tym samym już samo naruszenie pasa ochronnego może stanowić bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa. Co istotne, w rozpatrywanej sprawie naruszenie miało charakter rażący, gdyż na niektórych odcinkach pas ochronny został naruszony na całej jego szerokości. Ponadto działka [...] oznaczona jest na mapach jako droga i była w taki sposób użytkowana. Odmiennym twierdzeniom odwołującego zdaniem organu przeczy materiał zgromadzony w toku postępowania, w tym zdjęcia załączone do odwołania, na których wyraźnie widoczne są na terenie działki [...] ślady pojazdów. Z punktu widzenia wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa nie jest przy tym istotne, czy są to ślady wyłącznie pojazdów związanych z zakładem górniczym, czy też innych, sprzętu rolniczego. W ocenie organu II instancji powstanie sytuacji bezpośrednio zagrażającej bezpieczeństwu dostatecznie wykazuje dokumentacja zdjęciowa wykonana przez kontrolujących w trakcie kontroli i nie zachodziła konieczność dokonywania specjalistycznych obliczeń, co do stateczności skarpy. Organ podkreślił, że zgodnie z § 49 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego, warunki stateczności oraz parametry skarp i zboczy określa kierownik ruchu zakładu górniczego na podstawie opinii służby geologicznej. Już samo tak znaczne naruszenie pasa ochronnego działki [...] wykorzystywanej jako droga przy braku odpowiednich zabezpieczeń przed dostępem osób postronnych dostatecznie uzasadnia ocenę, iż doszło do bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa osób i pojazdów użytkujących tę drogę, zaś zagrożenie osuwiskowe nie wyczerpuje wszystkich możliwych zagrożeń związanych z naruszeniem pasa ochronnego.

W ocenie organu II instancji nie jest zasadny zarzut odwołującego się, że fragment terenu, na którym zdjęto wierzchnią warstwę humusu, nie jest wyrobiskiem. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 17 Pgg, wyrobiskiem górniczym jest przestrzeń w nieruchomości gruntowej lub górotworze powstała w wyniku robót górniczych. Z kolei robotą górniczą jest wykonywanie, utrzymywanie, zabezpieczanie lub likwidowanie wyrobisk górniczych oraz zwałowanie nadkładu w odkrywkowych zakładach górniczych w związku z działalnością regulowaną ustawą (art. 6 ust. 1 pkt 12 Pgg). Zwałowanie nadkładu to natomiast zespół czynności prowadzonych w odkrywkowych zakładach górniczych, nierozerwalnie związanych technicznie i organizacyjnie z przemieszczeniem i składowaniem mas ziemnych i skalnych usuwanych znad złoża, w celu umożliwienia wydobycia kopaliny użytecznej (art. 6 ust. 1 pkt 20 Pgg). Wierzchnia warstwa humusu należy niewątpliwie do "mas ziemnych i skalnych usuwanych znad złoża", a zatem jej zdejmowanie jest robotą górniczą, w wyniku której powstaje wyrobisko górnicze.

Odnosząc się do zarzutu którym zakwestionowano dokładność pomiarów stosowanego przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w P. odbiornika GPS, w szczególności stwierdzenia, że margines błędu tych pomiarów wynosił około 1 metra, organ stwierdzić, że z raportu pomiarowego załączonego do ww. protokołu kontroli wynika, że powyższy zarzut nie jest zasadny. Punkty pomiarowe górnej krawędzi wyrobiska o numerach od 130 do 139 zostały pomierzone z maksymalnym błędem współrzędnej poziomej rzędu 0,25 metra i wysokościowej rzędu 0,23 metra. Pomiary były prowadzone z wykorzystaniem poprawek sieciowych systemu stacji referencyjnych ASG-EUPOS oraz zgodnie z opracowaniem Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii z 2011 r. pt. "Zalecenia techniczne. Pomiary satelitarne GNSS oparto na systemie stacji referencyjnych ASG-EUPOS. Ww. dokładność pomiarów jest wystarczająca dla pomiarów wyrobisk przeprowadzanych przez pracowników urzędów obsługujących organy nadzoru górniczego. Nadto organ zauważył, że powyższy margines błędu pomiarów został odzwierciedlony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez poprzedzenie konkretnych wyrażonych w metrach wartości określeniem "około".

Odnosząc się do załączonej do odwołania mapy zakładu górniczego sporządzonej na zlecenie odwołującego się i przedstawiającej stan wyrobisk górniczych aktualny na dzień 23 listopada 2013 r. organ wskazał, że potwierdza ona naruszenie (chociaż na mniejszym odcinku) pasa ochronnego działki [...] . Porównanie tej mapy z "Mapą wyrobisk górniczych" stanowiącą załącznik nr 6 do planu ruchu zakładu górniczego ""B" " wskazuje, że w rejonie działki [...] brak jest znacznego odcinka skarp pierwotnego ukształtowania terenu (oznaczonego kolorem zielonym), co może świadczyć o prowadzeniu robót górniczych na całej długości pasa ochronnego, a następnie jego odtworzeniu. Różnice w pomiarach dokonanych przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w P. oraz geodetów dokonujących pomiarów na zlecenie odwołującego się mogą wynikać z rozbieżnego rozumienia pojęcia wyrobiska górniczego i jego krawędzi oraz tego, że pomiary były wykonywane w różnych dniach odpowiednio 21 listopada 2013 r. i 23 listopada 2013 r. Organ zauważył przy tym, że kształt i układ skarp wyrobiska był dynamiczny. Zdjęcia załączone do pisma Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...] r. w sposób jednoznaczny wskazują, że już w tym dniu były prowadzone prace mające na celu odtworzenie skarp. Na zdjęciach tych widoczne są maszyny do robót ziemnych (koparki) oraz pojazdy transportowe przemieszczające nadkład (o kolorze ciemniejszym w stosunku do jasnego koloru kopaliny) na odcinki, na których doszło do przekroczenia dozwolonej linii eksploatacji.

Za niezasadny uznano także zarzut, że pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w P. oparli swoje obliczenia o linię ogrodzenia zakładu górniczego jako granicy działki. Z raportu pomiarowego załączonego do ww. protokołu kontroli (w zestawieniu z mapami sytuacyjno-wysokościowymi) jednoznacznie wynika, że w punktach pomiarowych [...]wyrobisko sięgało granicy między działkami [...] i 10. Organ II instancji wskazał także iż zajęte w sprawie stanowisko stanowi również odniesienie do pisma odwołującego z dnia [...] r. zawierającego zastrzeżenia do protokołu kontroli.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej w całości decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów. Zarzucił organowi naruszenie prawa mające wpływ na treść orzeczenia, a to naruszenie przepisów art. 6, 7, 77 § 1 i 80 Kpa ,, poprzez błędne i nie wyczerpujące rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkujące przyjęciem, że w wyniku prac prowadzonych w zakładzie górniczym ""B" " doszło do naruszeń pasa ochronnego dla drogi położonej na działce gruntu [...] wraz z naruszeniem granic udokumentowanego obszaru złoża w zakresie wskazanym w Protokole Nr [...]kontroli doraźnej z dnia [...]r. oraz, że naruszenia te stwarzają niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzkiego." W uzasadnieniu skargi wskazał, iż organ pominął przy wydaniu decyzji dowód z opinii geotechnicznej nie biorąc pod uwagę tego że jej treść jest rozbieżna z ustaleniami z protokołu z kontroli doraźnej. Skarżący nie zakwestionował przekroczeń przy wydobyciu kruszywa jednak nie zgodził się z ustaleniami co do rozmiarów tego przekroczenia, zwłaszcza w części północnej złoża skutkującym orzeczeniem, iż stworzona została sytuacja zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa pojazdów mogących się poruszać na działce [...] . Jego zdaniem koniecznym było przeprowadzenie dowodu z opinii geotechnicznej i szersze odniesienie się do ustaleń z mapy geodezyjnej zwłaszcza, iż dokumenty te były sporządzone 23 listopada 2013r., czyli jeden dzień po kontroli. W ocenie strony organy winny były zlecić wykonanie opinii eksperckiej na okoliczność ustalenia czy tego typu prace i w jakim zakresie przy uwzględnieniu sprzętu strony były w ogóle możliwe do wykonania w czasie jednego dnia , przeprowadzenie dowodu ze świadków na okoliczność ustalenia czy były wykonywane prace odtworzeniowe. Podkreślił rażące różnice pomiędzy analizą danych dokonaną przez organy, a dokumentacją geodezyjną strony, co także winno skutkować przeprowadzeniem dodatkowych badań geodezyjnych by ustalić, które pomiary są właściwe. Strona skarżąca powieliła także zarzuty z odwołania pobierania pomiarów z miejsca które nie było górną krawędzią eksploatacyjną co skutkowało błędną oceną iż doszło do przekroczenia pasa ochronnego na działce [...] . Zdaniem strony zaistniała konieczność dokonywania specjalistycznych obliczeń co do stateczności skarpy, a materiał dowodowy przeczy tezie, iż w punktach pomiarowych nr [...]wyrobisko sięgało granicy pomiędzy działkami [...] i [...]. Podkreślił, iż chociaż na działce [...] wydzielona jest droga gruntowa to nie jest ona użytkowana gdyż uniemożliwia to jej zły stan techniczny – jest to droga nieutwardzona polna na której rosną drzewa i krzewy i jest ona zakończona urwiskiem. Postawił też zarzut błędnej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 20 Pgg gdyż zdjęcie warstwy humusu o grubości 30 cm nie może być uznane za zwałowanie nakładu, a wierzchnia warstwa humusu to jest masa ziemna i skalna usuwana znad złoża. Humus to bowiem komponent gleby powstały z rozkładu obumarłych szczątków roślin i zwierząt. Zaakcentował wnioski wynikające z opinii geologicznej, iż zachowanie stateczności ogólnej skarpy wyrobiska kopalni kruszywa nie jest zagrożone, a nadto droga gruntowa biegnąca wzdłuż skarpy nie jest zagrożona przez procesy osuwiskowe wynikające z obecnego ukształtowania skarpy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie . Wskazał przy tym, iż bezpodstawne są zarzuty skarżącego co do naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji rozważył wszystkie uzyskane dowody, w tym powołaną prywatną opinię geotechniczną, wziął pod uwagę różnice dokonanych pomiarów i biorąc pod uwagę posiadane informacje o metodologii pomiaru, parametry urządzeń, kalibrację oraz opracowanie Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii z 2011 r. pt. "Zalecenia techniczne. Pomiary satelitarne GNSS oparte na systemie stacji referencyjnych ASG-EUPOS", za wiarygodne uznał pomiary dokonane w czasie kontroli przez uprawnionego mierniczego górniczego. W oparciu o dokumentację zdjęciową z dnia 15 listopada 2013 r. ustalił, że na wyrobisku także przed kontrolą były prowadzone prace mające na celu odtworzenie skarp. Oznacza to, że pomiary dokonywane przez osoby zatrudnione przez skarżącego były wykonywane w innych warunkach. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie było konieczne przeprowadzenie dodatkowych ekspertyz. Fakt przekroczenia granicy pasa ochronnego, a tym samym powstanie zagrożenia dla zakładu górniczego, jego pracowników i bezpieczeństwa osób trzecich, został potwierdzony przez samego skarżącego. Zagrożenie nie musi wyłącznie wynikać z przyczyny tkwiącej w naruszonym gruncie. Stąd nie można przy pomocy dowodu z opinii geologa wyłączyć istnienia zagrożenia dla zakładu górniczego. Organ podkreślił, iż powołanie biegłych w celu przeprowadzenia skomplikowanych badań naukowych może faktycznie nastąpić przed organem odwoławczym i jest celowe, gdyby kwestionowane były zalecone warunki wznowienia ruchu zakładu górniczego. W spornym przypadku zalecenia te nie były kwestionowane. Ponadto przeprowadzono dowody ze wszystkich dostępnych materiałów kartograficznych, w szczególności map sytuacyjno - wysokościowych w skali 1:1000 ( zał. nr 5 i 6 do planu ruchu zakładu górniczego) oraz mapy sytuacyjno – wysokościowej stanu wyrobisk na dzień 23 listopada 2013 r.

Za niezasadny uznano zarzut błędnej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 20 P.g.g. definiujące pojęcie "zwałowania nakładu. W rozumieniu ustawy: (...) zwałowaniem nadkładu - jest zespół czynności prowadzonych w odkrywkowych zakładach górniczych, nierozerwalnie związanych technicznie i organizacyjnie z przemieszczeniem i składowaniem mas ziemnych i skalnych usuwanych znad złoża, w celu umożliwienia wydobycia kopaliny użytecznej". Słownikowa definicja pojęcia "humus" i jego skład biologiczno-chemiczny nie ma tu znaczenia. Natomiast znaczenie ma masa i objętość tej substancji. Zgodnie z § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego wykonywanie robót górniczych w złożu lub jego części koordynuje się ze zwałowaniem nadkładu, uwzględniając w szczególności możliwość wzajemnego oddziaływania złoża lub jego części oraz zwałowiska nadkładu. Jest to niewątpliwie substancja znajdująca się nad złożem i usuwana w celu umożliwienia wydobycia kopaliny użytecznej, dlatego należy ją zaliczyć do mas ziemnych, a tym samym jej zwałowanie do robót górniczych. Zatem teren, z którego zdjęto wierzchnią warstwę humusu w związku z ruchem zakładu górniczego jest wyrobiskiem górniczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżone orzeczenie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając skargę w powyżej określonym zakresie Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji wydanej przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach, wobec R. Saka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" , którą to organ ten wstrzymał ruch zakładu górniczego ""B" " w części dotyczącej prowadzenia eksploatacji złoża w pasie ochronnym od działki nr [...] , na której przebiega droga gruntowa nie należąca do przedsiębiorcy i nakazał podjąć niezbędne środki profilaktyczne, poprzez odbudowę pasa ochronnego od granicy nieruchomości gruntowej [...] w terminie do dnia 30 czerwca 2014 r. oraz zabezpieczenie przed dostępem osób postronnych teren górnej i dolnej krawędzi skarpy. Podstawą prawną działania organu był art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 oraz z 2013 r. poz. 21 i 1238),

Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym.

R. S. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża ""B" " metodą odkrywkową. Działalność prowadzona jest w oparciu o koncesję z dnia [...] r., znak: [...], udzieloną przez Wojewodę K. "C" w K. , następnie przeniesioną na rzecz "A" na podstawie decyzji Wojewody [... ] z dnia 12 grudnia 2005 r., znak: [... ]. Koncesja została udzielona na okres od dnia 1 lipca 1996 r. do dnia 31 grudnia 2016 r.

Decyzją z dnia [...] r. L.dz. [...] Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P. zatwierdził plan ruchu zakładu górniczego ""B" " sporządzony w formie uproszczonej na okres od dnia 24 lutego 2011 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. W decyzji tej dla zakładu górniczego "B" ustalono m.in. pasy bezpieczeństwa w tym szerokość pasa ochronnego od granic terenu w wielkości 6,0 m.

W wyniku kontroli dokonanej w dniach 21-22 listopada 2013 r. stwierdzono nieprawidłowości w funkcjonowaniu zakładu górniczego ""B" " albowiem stwierdzono, iż roboty górnicze były prowadzone do północnych granic obszaru górniczego "S. " z naruszeniem pasa ochronnego dla drogi położonej na działce [...] oraz z naruszeniem granic udokumentowanego złoża. W szczególności w odniesieniu do naruszeń w północnej części terenu górniczego stwierdzono, że skarpa położona w tej części wyrobiska górniczego ma długość około 50 metrów i wysokość około 14 metrów, górna krawędź skarpy położona jest około od 0 do 6 metrów poza granicą udokumentowanego złoża, nachylenie skarpy wynosi około 45 stopni, przekroczenie w tym miejscu udokumentowanego złoża oraz zakresu planowanych robót wydobywczych spowodowało to, że skarpa na tym odcinku znalazła się w granicach 6-metrowego pasa ochronnego drogi gruntowej, położonej na działce [...] , a w wyniku ww. naruszeń szerokość pasa ochronnego na odcinku około 50 metrów wynosi od 0 do 4 metrów.

W konsekwencji dokonanych ustaleń organ stanął na stanowisku, iż stwierdzone nieprawidłowości stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zakładu górniczego, jego pracowników, bezpieczeństwa powszechnego lub środowiska, co po myśli art. 171 ust. 1 pkt 2 Pgg uzasadnia wstrzymanie ruchu tego zakładu i określenie warunków wznowienia ruchu tego zakładu.

Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 108 ust. 1 Pgg plan ruchu zakładu górniczego sporządza przedsiębiorca, odrębnie dla każdego zakładu górniczego. Plan ruchu zakładu górniczego określa szczegółowe przedsięwzięcia niezbędne w celu zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego (art. 108 ust. 2 pkt 2 lit. b Pgg.).

W myśl natomiast § 26 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego (Dz. U. poz. 1008) wykonywanie robót udostępniających, eksploatacyjnych oraz zwałowanie nadkładu dostosowuje się odpowiednio do warunków geologiczno-górniczych i wyposażenia technicznego zakładu górniczego. Roboty, o których mowa w ust. 1, wykonuje się z zachowaniem odpowiednich parametrów wyrobiska górniczego, w tym wymagań określonych w Polskiej Normie dotyczącej szerokości pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych, w celu zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego i geotechnicznego oraz bezpieczeństwa pracowników i ciągłości ruchu zakładu górniczego ( § 26 ust. 2) .

Istota sporu zatem w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do oceny czy w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wstrzymanie ruchu tego zakładu i określenie warunków wznowienia ruchu tego zakładu, a zatem czy zebrany w sprawie materiał dowodowy i jego ocena uzasadniały wydanie spornej decyzji.

Dokonując z tego punktu widzenia oceny zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że organy prowadząc postępowanie zmierzające do ustalenia stanu faktycznego w zakresie istnienia materialnoprawnych przesłanek rozstrzygnięcia wynikających ze wskazanego wyżej przepisu nie naruszyły art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa bowiem podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, w tym także dowody przedstawione przez stronę których dokonanie strona zleciła w postaci opinii geotechnicznej dotyczącej stateczności ogólnej skarpy na obszarze wydobycia kruszywa przez firmę ""A" " w S. , mapy zakładu górniczego S. ze stanem wyrobisk górniczych na dzień 23 listopada 2013r. jak i na dzień 23 lutego 2011r. kiedy to wydano decyzję o zatwierdzeniu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego "B" w formie uproszczonej. Organ nie pominął przy tym przy wydaniu decyzji dowodu z opinii geotechnicznej dokonując jej oceny a podjęta decyzja koresponduje z ustaleniami z protokołu z kontroli doraźnej w części w której omówiono m.in. kontrolowane zagadnienia w zakresie dotyczącym kwestii geologiczno górniczych.

W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 80 Kpa gdyż organ ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy sporna okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu z zachowaniem reguł ogólnych wynikających z powołanych regulacji Kpa. Organ II instancji przeanalizował wszystkie dowody zebrane w toku postępowania administracyjnego w tym w szczególności: protokół kontroli doraźnej nr [...] przeprowadzonej w dniach od 21 do 22 listopada 2013r. wraz z raportem z pomiaru urządzeniem [...], szkicem przeglądowym rozmieszczenia punktów kontrolnych i lokalizacji, dokumentacją fotograficzną z daty kontroli doraźnej oraz dowody w/w przedłożone przez stronę. Organ II instancji w uzasadnieniu rozważył wszystkie uzyskane dowody, w tym powołaną prywatną opinię geotechniczną wziął pod uwagę różnice dokonanych pomiarów i biorąc pod uwagę posiadane informacje o metodologii pomiaru, parametry urządzeń, kalibrację oraz opracowanie Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii z 2011 r. pt. "Zalecenia techniczne. Pomiary satelitarne GNSS oparte na systemie stacji referencyjnych ASG-EUPOS", uznał za wiarygodne pomiary dokonane w czasie kontroli przez uprawnionego mierniczego górniczego. W sprawie nie doszło także do błędnego poboru pomiarów z miejsca które zdaniem strony nie było górną krawędzią eksploatacyjną. Jak wynika z raportu pomiarowego załączonego do protokołu kontroli w zestawieniu z mapami sytuacyjno-wysokościowymi w punktach pomiarowych [...] wyrobisko sięgało granicy między działkami [...] i 10.

Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji także fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Sąd w całości podziela ocenę organu, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia zastosowanie w sprawie normy art. 171 ust. 1 pkt 2 Pgg.

Organy zasadnie uznały, iż w sprawie były prowadzone przez przedsiębiorcę roboty górnicze – eksploatacja złoża w pasie ochronnym określonym na 6 metrów, od działki [...] na której przebiega droga gruntowa nie należąca do strony. Jak ustalono w trakcie kontroli w wyniku przekroczenia w części północnej terenu górniczego skarpa wyrobiska górniczego znalazła się w pasie ochronnym wspomnianej drogi gruntowej [...] . Ustalono także, iż w wyniku przekroczenia w tym miejscu granicy złoża i zakresu planowanych robót wydobywczych szerokość pasa ochronnego wynosi od 0,00 metra do 4,0 metra. Skoro zatem przekroczenie granicy pasa ochronnego od działki [...] w miejscu na którym przebiega droga gruntowa wynika bezspornie z dowodów w aktach zebranych prawidłowo organy uznały, iż w sprawie zachodzą podstawy ku temu by po myśli art. 171 Pgg wstrzymać ruch zakładu górniczego "B" w części dotyczącej eksploatacji złoża w pasie ochronnym od działki [...] . Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, iż naruszenie pasa ochronnego może stanowić bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i pojazdów mogących się poruszać na drodze ewidencyjnej [...] zwłaszcza przy braku odpowiednich zabezpieczeń przed dostępem osób postronnych. Skoro zatem prace wydobywcze były prowadzone z naruszeniem pasów ochronnych a zatem niezgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów prawa, wymogami wynikającymi z zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego sporna decyzja jest prawidłowa.

Odnosząc się do przedłożonej przez stronę w trakcie postępowania opinii geotechnicznej, to jak zasadnie uznał organ odwoławczy dowód ten nie mógł uzasadniać innego sposobu załatwienia sprawy, niż przyjęty przez organ I instancji. Sam skarżący nie przeczy temu, iż doszło do naruszeń pasa ochronnego przy eksploatacji kruszywa, a jedynie kwestionuje wielkość stwierdzonych naruszeń i w konsekwencji możliwość zaistnienia bezpośredniego zagrożenia dla zakładu ruchu górniczego, pracowników , bezpieczeństwa powszechnego. W ocenie Sądu jednak już sam fakt stwierdzonych uchybień w istniejącym pasie ochronnym działki [...] oznaczonej na mapach jako droga oznacza istnienie zagrożenia dla zakładu górniczego, jego pracowników, bezpieczeństwa powszechnego, co z kolei potwierdza prawidłowość spornej decyzji. Natomiast odnosząc się do opinii geotechnicznej przedłożonej przez stronę to w ocenie Sądu nie może ona stanowić dowodu przesądzającego ewentualności braku istnienia zagrożeń przez procesy osuwiskowe wynikającego ze stanu obecnego na dzień 23 listopada 2013r. Jak z niej wynika opracowując tę opinie korzystano z informacji udzielonych przez stronę w tym i danych z dokumentacji geologicznej złoża. Jednak jak wynika protokołu z kontroli doraźnej dokumentacja mierniczo geologiczna zakładu górniczego S. obrazuje stan ten na 31 grudnia 2011r. podczas, gdy stosownie do art. 116 Pgg winna ona być uzupełniana w miarę robót górniczych, co najmniej raz w roku wg stanu wyrobisk na dzień 31 grudnia poprzedniego roku. Skoro opinia ta została sporządzona w oparciu o dane geologiczne niezaktualizowane zatem wnioski w niej zawarte nie mogą mieć decydującego znaczenia w sprawie zwłaszcza, iż pozostały materiał dowodowy potwierdza prawidłowość spornej decyzji.

Nieuzasadnionym jest zarzut błędnej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 20 P.g.g. definiującej pojęcie "zwałowania nakładu", albowiem wykładnia przyjęta przez organ jest prawidłowa. Jak to definiuje powołana regulacja zwałowaniem nadkładu jest zespół czynności prowadzonych w odkrywkowych zakładach górniczych, nierozerwalnie związanych technicznie i organizacyjnie z przemieszczeniem i składowaniem mas ziemnych i skalnych usuwanych znad złoża, w celu umożliwienia wydobycia kopaliny użytecznej". Zatem dla definicji zwałowania nadkładu nie ma znaczenia słownikowa definicja pojęcia "humus" i jego skład biologiczno-chemiczny zaś takie znaczenie ma masa ziemna i objętość substancji. Zgodnie z § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego wykonywanie robót górniczych w złożu lub jego części koordynuje się ze zwałowaniem nadkładu, uwzględniając w szczególności możliwość wzajemnego oddziaływania złoża lub jego części oraz zwałowiska nadkładu. Jest to zatem substancja znajdująca się nad złożem i usuwana w celu umożliwienia wydobycia kopaliny użytecznej, dlatego należy ją zaliczyć do mas ziemnych, a tym samym jej zwałowanie do robót górniczych. W konsekwencji teren, z którego zdjęto wierzchnią warstwę humusu w związku z ruchem zakładu górniczego jest wyrobiskiem górniczym.

Sąd także nie podziela zasadności zarzutów o błędnych pomiarach wykonanych przez organ I instancji z uwagi na fakt, iż obliczenia oparto o linie ogrodzenia zakładu przyjmując iż jest to granica działki, podczas gdy ogrodzenie było usytuowane w głąb terenu działki w stosunku do granicy. Z akt sprawy wynika iż pomiarów dokonał uprawniony mierniczy górniczy i korzystał przy tym z urządzenia GPS-GMS2 przy wykorzystaniu rozmieszczenia punktów pomiarowych górnej krawędzi wyrobiska o nr [...] do [...] przy użyciu odbiornika Topcon GMS2 nr 395-05887 i oprogramowaniu TopSurv 7,0.

Sąd nie podziela zasadności zarzutu strony, iż organy winny były zlecić wykonanie opinii eksperckiej na okoliczność ustalenia czy w ogóle były możliwe do wykonania w czasie jednego dnia prace mogące odtworzyć skarpę, w tym przy uwzględnieniu sprzętu posiadanego przez stronę, czy też zasadności zarzutu, iż organy winny były przeprowadzić dowód ze świadków na okoliczność ustalenia czy istotnie prace odtwarzające skarpę były wykonywane. W sprawie faktem jest naruszenie pasa ochronnego dla drogi położonej na działce nr [...] . Potwierdzają to chociażby dowody załączone do odwołania w postaci mapy zakładu górniczego sporządzone na zlecenie strony przedstawiające stan wyrobisk górniczych na dzień [...] r., których porównanie z "Mapą wyrobisk górniczych" stanowiącą załącznik nr 6 do planu ruchu zakładu górniczego ""B" " wskazuje, że w rejonie pasa ochronnego - działki nr [...] brak jest odcinka skarp pierwotnego ukształtowania terenu. To zaś świadczy wprost o tym, iż na spornym obszarze prowadzone były prace eksploatacyjne, a następnie prace, które miały na celu odtworzenie pierwotnego ukształtowania terenu. Zatem prowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie nie było konieczne by podjąć rozstrzygnięcie w sprawie .

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.