Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 889/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 35, art. 36, art. 97 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Marta Kołtun- Kulik Sędziowie: WSA Tomasz Szmydt (spr.) WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. B., I. P. i A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

K. B., I. P. i A. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015r., nr [...].

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art.144 k.p.a. w zw. z art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 105, poz. 509) po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2014 r. nr [...], zawieszającym z urzędu postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1951 r., L.dz. [...], o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] róg ul. [...] ozn. nr hip. [...] - do czasu ustalenia następstwa prawnego po Z. S. i I. S. postanowiło na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesić postępowanie z urzędu do czasu ustalenia następców prawnych po Z. S. i I. S. i na podstawie 100 § 1 kpa wezwać wnioskodawców do podjęcia postępowania zmierzającego do ustalenia następstwa prawnego po Z. S. i I. S. w terminie 1 miesiąca.

Organ wskazał, że nieruchomość położona przy ul. [...] róg ul. [...] ozn.. nr hip. [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1946r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Nieruchomość ta stanowiła własność M. S.; okoliczność tą potwierdza załączone do akt sprawy zaświadczenie Sądu Grodzkiego w W. - Oddział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] stycznia 1950 r. oraz zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] marca 1992 r.

Dotychczasowa właścicielka w/w nieruchomości, działając w trybie art. 7 dekretu, złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lipca 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło przyznania byłej właścicielce M. z S. B. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] róg ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Po rozpoznaniu odwołania Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1951r., utrzymało w mocy w/w orzeczenie.

Wojewoda [...], decyzjami nr [...] z dnia [...] lipca 1991 r., nr [...] z dnia [...] lipca 1991r., nr [...] z dnia [...] marca 1992 r. i nr [...] z dnia kwietnia 1992 r., stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Dzielnicy W. [...].

Wnioskiem z dnia [...] listopada 1999 r. M. B. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...] lipca 1951 r., utrzymanego w mocy decyzją nr [...] wydaną przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej w dniu [...] listopada 1951 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2001 r., stwierdził nieważność decyzji nr [...] wydanej przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej w dniu [...] listopada 1951r. Rozstrzygnięcie to następnie zostało utrzymane w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] września 2001 r.

Wobec uchylenia decyzji organu II instancji do rozpoznania pozostało odwołanie od orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...] lipca 1951 r. Po jego rozpoznaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., sygn. [...], uchyliło orzeczenie administracyjne nr [...] z dnia [...] lipca 1951 r. wydane przez Prezydium Rady Narodowej w W. o odmowie przyznania byłej właścicielce M. z S. B. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] róg ul. [...] ozn. nr hip. [...] w części dotyczącej gruntu będącego własnością komunalną i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Prezydent W. odmówił M. B. zd. S. ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], [...] i [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...].

Wnioskiem z dnia [...] maja 2010 r. M. B. reprezentowana przez A. S. - radcę prawnego wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2002r., sygn. [...], orzekającej o uchyleniu orzeczenia administracyjnego L.dz. [...] z dnia [...] lipca 1951 r. wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w W. o odmowie przyznania byłej właścicielce M. z S. B. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] róg ul. [...] ozn. nr hip. [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji - jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu swojego wniosku wskazała, iż odwołanie wniosła osoba nie legitymowana do złożenia tego pisma, nadto w/w orzeczenie w dacie wniesienia odwołania było ostateczne i prawomocne.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., sygn. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2002r., sygn. [...].

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. M. B. reprezentowana przez A. S. - radcę prawnego wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1951r., L.dz. [...], o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] róg ul. [...], ozn. nr hip. [...].

Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] poinformowało strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1951r., L.dz. [...].

W dniu [...] października 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem nr [...] zawiesiło z urzędu postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1951 r., L.dz. [...], o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] róg ul. [...], ozn. nr hip. [...] - do czasu ustalenia następstwa prawnego po Z. S. i I. S..

W dniu [...] listopada 2014 r. radca prawny A. S. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. Orzeczeniu Kolegium zarzucił:

- naruszenie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a w z w. art. 28 k.p.a w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279) oraz art. 5 dekretu warszawskiego polegające na zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie należytego ustalenia stron postępowania poprzez niezasadne uznanie, że następcy prawni zmarłych właścicieli lokali wyodrębnionych budynków przy ul. [...] oraz [...] posadowionych po [...] listopada 1945 r. mają interes prawny do domagania się bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej podczas gdy osoby te bądź ich następcy prawni nie mają interesu prawnego do domagania się bycia stronom w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, zaś prowadzenie postępowania ze zbytecznym udziałem następców prawnych właścicieli lokali wyodrębnionych z budynku niespełniającego warunków art. 5 dekretu warszawskiego, które nie wyrażają woli do ochrony swoich praw poprzez prowadzenie stosownych postępowań spadkowych po swoich poprzednikach prawnych powoduje nieuzasadnione wielokrotne przekroczenie maksymalnych terminów naruszając tym samym zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. w zw. art. 7, art. 8 , art. 12 k.p.a oraz art. 6 Protokołu nr 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ( Dz.U. 1993 r. Nr 61 poz. 284), a zatem stanowi sytuację bezwładu władzy publicznej w sposób naruszający zasady rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki;

- art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a w z w. art. 100 k.p.a. poprzez brak wykazania, iż toczą się postępowania administracyjne od których zakończenia zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy jak również brak ustalenia jakie postępowania należy wszcząć bądź jakie czynności ma podjąć strona celem doprowadzenia do usunięcia braków skutkujących zawieszeniem postępowania administracyjnego, których organ administracyjny nie może samodzielnie wykonać.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę wskazało, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla rozpatrzenia sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a jest zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem.

Z przepisu art. 97 § 1 pkt 4 wynika, że zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne (ostateczne) rozstrzygnięcie w tej kwestii. Należy ponadto przyjąć, że istnieje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, co należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii - mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia tylko właściwego organu lub sądu.

Organ podkreślał, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie poglądem stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności (por. np. wyrok 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r., OSA 4/03-ONSA 2004/1/3). W tej sytuacji nie ma możliwości prowadzenia dalszych ustaleń w postępowaniu, kiedy nie zakończono czynności zmierzających do ustalenia kompletnego kręgu osób zainteresowanych rozstrzygnięciem.

Organ wskazał, iż w zakresie interesu prawnego właścicieli lokali w niniejszym postępowaniu wnioskodawca przytacza jedynie pewną grupę poglądów wyrażonych w niektórych sprawach przez sądy administracyjne, nie są to jednakże jedyne poglądy dotyczące tego zagadnienia. Część poglądów odmiennych cytuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w zakwestionowanym rozstrzygnięciu oraz odnaleźć je można także w innych orzeczeniach (min. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 I OSK 1100/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. I SA/Wa 121/10).

W niniejszej sprawie Kolegium stało na stanowisku wskazanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2008 r. sygn. I SA/Wa 851/08, z którego wynikało, że: "W przypadku decyzji dotyczącej oddania w trybie dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w użytkowanie wieczyste zabudowanej nieruchomości interes prawny w kwestionowaniu takiej decyzji, oprócz jej dawnych właścicieli i ich następców prawnych mogą mieć jedynie właściciele lokali mieszczących się w usytuowanym na tym gruncie budynku nabytych uprzednio od Skarbu Prawa bądź gminy. Nie mają natomiast interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w kwestionowaniu takich rozstrzygnięć najemcy lokali mieszczących się w takim budynku. Jako użytkownicy lokali nie dysponują oni tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości".

W ocenie Kolegium pominięcie użytkowników wieczystych w sytuacji uznawania ich za strony postępowania narażałoby wnioskodawcę na możliwość wznowienia postępowania przez mające interes prawny osoby. Ustalenie pełnego kręgu stron nie jest zatem działaniem zmierzającym do przedłużenia postępowania jak podnosi wnioskodawca lecz stanowi działanie zmierzające do zapewnienia wydanemu w przyszłości rozstrzygnięciu waloru trwałości.

Organ wskazał, że nie ma interesu prawnego w zakresie zainicjowania niezbędnych postępowań spadkowych po wskazanych osobach, bowiem legitymowane podmioty wymienia wprost art. 922 § 1 Kodeksu Cywilnego. Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz do sądów powszechnych (art. 28 k.p.a., w związku z art. 1025 § 2 k.c). [wyrok NSA w Warszawie z 16.01.2002 r. I SA 1421/00; ONS A 2003/2/64].

Jednocześnie organ II instancji w sprawie dostrzegł potrzebę zmodyfikowania sentencji zakwestionowanego postanowienia, które nie zawierało zobowiązania w trybie art. 100 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego zobowiązującego wnioskodawcę do podjęcia postępowania zmierzającego do ustalenia następstwa prawnego po Z. S. i I. M. w terminie 1 miesiąca.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 100 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.

Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015r. nr [...], wnieśli K. B., I. P. i A. B. zarzucając naruszenie:

- przepisu art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 97 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. poprzez brak należytego ustalenia stron postępowania przez niezasadne uznanie, iż następcy prawni Z. S. oraz I. S. mają interes prawny do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej odmowy przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] róg ul. [...], z uwagi iż są oni właścicielami lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] oraz lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w skład których obecnie wchodzi w/w nieruchomość, podczas, gdy spadkobiercy Z. S. oraz I. S. nie są stroną w toczącym się postępowaniu, gdyż jego wynik nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną spadkobierców Z. S. oraz I. S., właścicieli lokali nr [...] i [...] położonych przy dawnej nieruchomości [...] przy ul. [...] róg ul. [...], prowadzenie zaś postępowania ze zbytecznym udziałem następców prawnych właścicieli lokali którzy nie wyrażają woli do ochrony swoich praw poprzez przeprowadzenie stosownych postępowań spadkowych po swoich poprzednikach prawnych, powoduje nieuzasadnione wielokrotne przekroczenie maksymalnych terminów, naruszając tym samym zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 kpa w zw. z art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a. oraz art. 6 Protokołu nr 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61 poz. 284) a zatem stanowi sytuacje bezwładu władzy publicznej w sposób naruszający zasady rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki;

- przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 97 § 2 k.p.a. w zw. z art. 100 § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art.6 Protokołu nr 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61 poz. 284) poprzez brak ustalania we własnym zakresie następstwa prawnego po Z. S. oraz I. S. z uwagi na brak wystąpienia przez ich następców prawnych z wnioskiem o stwierdzenia nabycia spadku, jak również braku sporządzenia przez nich aktu poświadczenia dziedziczenia, a w konsekwencji zaniechanie rozpoznania zagadnienia wstępnego następstwa prawnego po Z. S. oraz I. S. we własnym zakresie na potrzeby postępowania nadzorczego oraz podjęcie z urzędu zawieszonego postępowania pomimo, iż trwanie zawieszenia postępowania stanowi poważną szkodę dla interesu społecznego, gdyż umożliwia sytuacje w której spadkobierca ustawowy celowo uniemożliwia działanie władzy publicznej oraz zrealizowania uprawnienia innych osób, a zatem umożliwia sytuacje bezwładu władzy publicznej w sposób naruszający podstawowe zasady rozpoznania sprawy administracyjnej;

- przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niedopuszczalne przerzucenie na wnioskodawców obowiązku ochrony praw spadkobierców po Z. S. oraz I. S. (osoby trzeciej), w sytuacji gdy spadkobiercy nie podejmują żadnych działań celem uzyskania postanowienia o nabyciu spadku, a w konsekwencji wadliwe ustalenie, że brak wydania postanowienia spadkowego po Z. S. oraz I. S. determinuje zawieszenie postępowania na podstawie art.97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Podnosząc wskazane zarzuty skarżący wnosili o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] października 2014 r. oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest zagadnienie interesu prawnego w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji w niniejszej sprawie i w konsekwencji powyższego, ustalenie kręgu podmiotów będących stroną tego postępowania. W dotychczasowym orzecznictwie na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat nie budziło żadnych wątpliwości sądów administracyjnych, jak w postępowaniach nadzorczych rozumiany winien być przepis art. 28 k.p.a. Przepis ten, jakkolwiek definiuje pojęcie strony to wprost nie wskazuje w sensie podmiotowym, kto jest stroną postępowania. Z tych też powodów, przy określaniu tej kategorii prawnej nie ma generalnych i jednolitych zasad, które mogłyby być stosowane zawsze i w każdej sprawie. Dopiero na gruncie konkretnej sprawy administracyjnej organy orzekające, a co za tym idzie sądy, określają komu przysługuje interes prawny (lub obowiązek) w danym postępowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 347/06 (lex nr 340207) wskazał, że nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na te art. 28 k.p.a., które można by zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Dodać należy, że legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym nie ma charakteru wyłącznie procesowego. Podmiot uzyskuje status strony w postępowaniu administracyjnym, gdy zespół norm prawnych odnoszących się do sytuacji prawnej jednostki w danym postępowaniu administracyjnym dotyczy bezpośrednio praw lub obowiązków podmiotu (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 349/07, lex nr 453447).

Należy przypomnieć, że w początkowym okresie, w sprawach dotyczących gruntów [...] wątpliwości budziła jedynie kwestia, czy najemca lokalu może być stroną postępowania nadzorczego w tych sprawach. Jednoznacznie przesądzono, że najemca lokalu nie jest stroną takiego postępowania. (por. np.: wyrok NSA z 8 lutego 2006 r., sygn. I OSK 427/05, lex nr 194358, wyrok NSA z 8 lutego 2006 r. sygn. I OSK 427/05 oraz wyrok WSA w Warszawie z 7 września 2011 r., sygn. I SA/Wa 630/11 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych, dostępne na stronie internetowej: https://cbois.nsa.gov.pl).

Orzecznictwo sądowe w sprawach gruntów [...] wypracowało pogląd, że stronami postępowania nadzorczego są nie tylko przeddekretowi właściciele (i ich spadkobiercy) nieruchomości, ale także każdy, komu przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, a zatem obecni właściciele lokali (i to zarówno w budynkach dekretowych jak i podekretowych), jak i obecni użytkownicy wieczyści nieruchomości. (por. np.: wyrok NSA z 24 kwietnia 2008 r. sygn. I OSK 264/08, wyrok NSA z 8 lutego 2007 r. sygn. I OSK 1110/06, wyrok NSA z 31 marca 2011 r. sygn. I OSK 798/10, dostępne na stronie internetowej: https://cbois.nsa.gov.pl). Z orzeczeń tych wynika, że stroną postępowania dotyczącego nieruchomości jest każdy podmiot, któremu obecnie przysługują prawa rzeczowe do tej nieruchomości. Wynika to z faktu, że właściciele lokali są jednocześnie właścicielami części wspólnych budynku i urządzeń (w przypadku budynku dekretowego) i w każdym przypadku są współużytkownikami wieczystymi gruntu, co do którego zgłoszono roszczenia dekretowe i trwa postępowanie nadzorcze, a zarazem ich prawa mogą być przeszkodą do zaspokojenia roszczeń byłych właścicieli dekretowych.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. I OSK 264/08 wskazał, że "Obowiązujące prawo na podstawie art. 140 § 1 kc w równym stopniu chroni zarówno interesy dawnych właścicieli nieruchomości warszawskich, dochodzących w postępowaniu administracyjnym roszczeń dekretowych jak i osób, które w późniejszym czasie nabyły od Skarbu Państwa własność nieruchomości. Pozbawienie legitymacji prawnej właścicieli samodzielnych lokali, oprócz naruszenia norm prawa materialnego, godziłoby również w konstytucyjną zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasadę ochrony własności (art. 64 ust. 1)."

Wskazać przy tym należy, że obowiązujące prawo w ustawie z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) przewiduje, iż samodzielne lokale mieszkalne mogą stanowić odrębną własność. W razie wyodrębnienia własności lokali, właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali (art. 3 ust. 1). W myśl art. 3 ust. 2 tej ustawy, nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Właściciele lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku położonym na gruncie nieruchomości [...], której niniejsze postępowanie dotyczy, stali się współwłaścicielami części budynku i urządzeń oraz w określonej części ułamkowej użytkownikami wieczystymi gruntu nieruchomości [...], której niniejsze postępowanie dotyczy.

W świetle powyższego zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że dalsze prowadzenie postępowania bez wyjaśnienia spraw spadkowych, doprowadziłoby do błędnej wykładni art. 28 k.p.a., a ponadto, naruszenia art. 3 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali oraz niewłaściwego zastosowania art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.

Organ nie naruszył przy tym art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 97 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 100 § 1 k.p.a., art. 6 k.p.a. w zw. a art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a. oraz art. 6 Protokołu nr 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, nie można bowiem, wbrew stanowisku skarżącego, powiedzieć, że postępowanie toczy się ze zbytecznym udziałem następców prawnych.

Organ nie naruszył też art. 7 k.p.a. w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 97 § 2 k.p.a. w zw. z art. 100 § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art.6 Protokołu nr 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61 poz. 284) poprzez brak ustalania we własnym zakresie następstwa prawnego po Z. S. oraz I. S. z uwagi na brak wystąpienia przez ich następców prawnych z wnioskiem o stwierdzenia nabycia spadku.

Organ nie ma interesu prawnego w zakresie zainicjowania niezbędnych postępowań spadkowych, bowiem legitymowane podmioty wymienia wprost art. 922 § 1 Kodeksu Cywilnego. Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz do sądów powszechnych (art. 28 k.p.a, w związku z art. 1025 § 2 k.c). [wyrok NSA w Warszawie z 16.01.2002 r. I SA 1421/00; ONS A 2003/2/64].

Podobnie, nie doszło do naruszenia art. 77 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez przerzucenie na wnioskodawców obowiązku ochrony praw spadkobierców po Z. S. oraz I. S. (osoby trzeciej), w sytuacji gdy spadkobiercy nie podejmują żadnych działań celem uzyskania postanowienia o nabyciu spadku.

Organ nie ma bowiem możliwości prawnej ustalenia takiego następstwa prawnego, nie ma też możliwości zainicjowania postępowania w przedmiocie nabycia spadku.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.