Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 306/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 9, art. 11, art. 134
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Z. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą G. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2013r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Z. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą G. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej jako: "k.p.a."), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Z. K. odwołania od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...].

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ pierwszej instancji ww. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nakazał stronie zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako: PFRON) przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za wymienione w tej decyzji okresy. Przedmiotowe rozstrzygnięcie pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 13 i 21 sierpnia 2013 r. nie zostało przez stronę odebrane.

Następnie pismem z dnia 21 października 2013 r. PFRON powiadomił stronę, iż w dniu 14 listopada 2013 r. upływa termin zwrotu należności wynikającej z decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r.

W odpowiedzi pismem z dnia 4 listopada 2013 r. Z. K. poinformował PFRON, iż nie otrzymał decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r., a o jej istnieniu dowiedział się dopiero z ww. pisma organu z dnia 21 października 2013 r. Wskazał ponadto, iż wnosi o przesłanie mu powołanej decyzji wraz z uzasadnieniem, gdyż jest to niezbędne do sporządzenia odwołania, które zamierza złożyć. Na koniec podkreślił, że niniejsze pismo należy traktować jako "bezwzględną zapowiedź odwołania".

Odnosząc się do powyższego pisma PFRON pismem z dnia 21 listopada 2013 r. poinformował stronę, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 2013 r. została wysłana na adres strony i – po dwukrotnym awizowaniu – uznana za dręczoną w dniu 28 sierpnia 2013 r. w trybie określonym w art. 44 k.p.a.

W dniu 28 listopada 2013 r. strona wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. Odwołujący się wskazał w szczególności, że od dnia 12 sierpnia do 30 sierpnia 2013 r. przebywał na urlopie, a po powrocie do domu nie zastał żadnych zawiadomień pocztowych o konieczności odbioru jakichkolwiek przesyłek poleconych. Wymienioną powyżej decyzję Prezesa Zarządu PFRON otrzymał dopiero na własną prośbę w dniu 25 listopada 2013 r. i tę datę należy traktować jako dzień jej doręczenia. W dalszej części uzasadnienia odwołania wyjaśnił przyczyny powstania nieterminowego opłacania składek ubezpieczeniowych co w efekcie doprowadziło do wydania decyzji zobowiązującej go do zwrotu refundacji tych składek.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając rozstrzygnięcie o takiej treści organ wskazał, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] sierpnia 2013 r. była dwukrotnie awizowana i wobec niepodjęcia przesyłki przez stronę, uznano ją za doręczoną w dniu 28 sierpnia 2013 r., zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem w dniu 11 września 2013 r. Strona natomiast wniosła odwołanie w dniu 28 listopada 2013 r., tj. po upływie zakreślonego terminu. Wobec braku wniosku o przywrócenie terminu należało więc stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W skardze na powyższe postanowienie Z. K. podtrzymał argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. Stwierdził zatem, że okres wakacyjny nie jest dobrym terminem na wysyłanie ważnych pism, podkreślając, iż od 12 sierpnia do 30 sierpnia 2013 r. – tj. wtedy gdy doręczano mu decyzję z [...] sierpnia 2013 r. – przebywał na urlopie.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności.

Dodać ponadto należy, że Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla to postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

W realiach niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż przedmiotem sadowej kontroli jest postanowienie stwierdzające wniesienie przez skarżącego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z uchybieniem terminu.

Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, a skarżący nie wnioskował o jego przywrócenie. W ocenie sądu trafny jest wniosek organu, iż odwołanie skarżącego złożone od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] sierpnia 2013 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa 129 § 2 k.p.a., bowiem termin do wniesienia odwołania ekspirował 11 września 2013 r., a odwołanie wniesiono 28 listopada 2013 r.

Co najmniej przedwczesny jest jednak pogląd organu, iż skarżący nie wnioskował o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dostrzec bowiem wypada, iż w treści pisma z dnia 4 listopada 2013 r. skarżący wskazał, że nie otrzymał decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r., a o jej istnieniu dowiedział się dopiero z ww. pisma organ z dnia 21 października 2013 r. Wskazał ponadto, iż wnosi o przesłanie mu powołanej decyzji wraz z uzasadnieniem, gdyż jest to niezbędne do sporządzenia odwołania, które zamierza złożyć. Na koniec dodał, że niniejsze pismo należy traktować jako "bezwzględną zapowiedź odwołania".

Tak sformułowana treść ww. pisma co najmniej nasuwa wątpliwości co do intencji jego autora, w szczególności czy miał on zamiar wnioskować także o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Powołanie się na fakt powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. dopiero z pisma PFRON z dnia 21 października 2013 r. może bowiem sugerować, iż skarżący podjął próbę usprawiedliwienia opóźnienia we wniesieniu odwołania. Zatem – ze względu na wskazane okoliczności – organ zobligowany był do wyjaśnienia kwestii intencji strony w tym zakresie. Tym samym powinien rozważyć kwestię skierowania do skarżącego wezwania, w trybie art. 64 § 2 k.p.a. celem wyjaśnienia czy jego intencją było złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.

W ocenie Sądu pismo skarżącego z dnia 4 listopada 2013 r. powinno wzbudzić wątpliwości organu co do treści żądania w nim zawartego. Wątpliwości te powinny zaś stanowić podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli strony. Działaniu organu w tym zakresie musiało natomiast towarzyszyć należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

W okolicznościach niniejszej sprawy procesowa rola organu nie mogła pozostać obojętna. Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika bowiem, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Poza tym na organie ciąży powinność należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). W końcu organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.

W rozpoznawanej sprawie wskazane wyżej obowiązki procesowe nie zostały dochowane. W odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 4 listopada 2013 r. PFRON pismem z dnia 21 listopada 2013 r. "poinformował" go na jakiej podstawie decyzja z dnia [...] sierpnia 2013 r. została uznana za doręczoną. Nie zastosowano zatem trybu wezwania określonego w art. 64 § 2 k.p.a., lecz skierowano do skarżącego pismo stanowiące de facto "informację o doręczeniu decyzji", tj. pismo w formie nieznanej przepisom k.p.a.

Powyższe uchybienie zostało następnie milcząco zaakceptowane przez organ odwoławczy, który w zaskarżonym postanowieniu bezrefleksyjnie stwierdził, iż strona nie wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Podsumowując wskazać należy, iż przy ustalaniu, jaki charakter ma pismo procesowe strony nieważna jest jego nazwa, ale treść. Ani tytuł pisma wniesionego przez stronę, ani nawet wskazana w nim podstawa prawna nie ma co do zasady charakteru determinującego dla organu, do którego pismo to jest skierowane. Organ ten wiążą jedynie granice danej sprawy, które wynikają z okoliczności faktycznych przedstawionych przez stronę. Jeżeli zaś organ ma wątpliwości, co do tego jaki jest faktycznie przedmiot żądania, winien zwrócić się do strony o należyte wyjaśnienie bądź sprecyzowanie. W razie wątpliwości co do zakresu żądania strony jego samodzielna kwalifikacja przez organ jest bowiem niedopuszczalna, gdyż może doprowadzić do ustalenia przedmiotu postępowania wbrew intencji strony.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy korzystając z trybu przewidzianego w art. 64 § 2 k.p.a., zwróci się zatem do skarżącego o jednoznaczne wyjaśnienie treści żądania zawartego w piśmie z dnia 4 listopada 2013 r., a po ustaleniu intencji skarżącego podejmie dalsze stosowne działania w sprawie.

W tej sytuacji wypadało uznać, że Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał zaskarżone postanowienie przedwcześnie naruszając przy tym art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a., a w konsekwencji również art. 134 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.