Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 265/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 133 § 1 art. 134 § 1 art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: § 2 ust. 1 punkt 3
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. A. Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 214/16 w sprawie ze skargi P. A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. E. T. Sp. z o.o. w B. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 23 listopada 2016 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 214/16 oddalił skargę spółki P. A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białobrzegach na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 8 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych na 2010 rok.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

S. A. Sp. z o.o. złożyła w dniu 17 maja 2010 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w Białobrzegach wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2010 r., deklarując działki rolne o identyfikatorach: "A" o pow. 17,50 ha położona na działce ewidencyjnej nr: 683/1, "B" o pow. 4,50 ha położona na działce ewidencyjnej nr: 687/1, "C" o pow. 6,00 ha położoną na działce ewidencyjnej nr: 664/2, "D" o pow. 20,50 ha położona na działce ewidencyjnej nr: 740/1 oraz "E" o pow. 6,80 ha położona na działce ewidencyjnej nr: 720/ 1. Następnie 6 lipca 2010 r. S. A. Sp. o.o. złożyła zmianę do wniosku o przyznanie płatności poprzez zmniejszenie powierzchni użytków rolnych na działkach rolnych o identyfikatorach: "A", "B" i "C" oraz zwiększenia powierzchni na działkach ‘D" i "E".

W dniu 23 lutego 2011 r. do postępowania zgłosiła się B. J. Spółka sp.j. w Poznaniu, która wskazała, że jest właścicielem i posiadaczem przedmiotowych nieruchomości rolnych od listopada 2009 r., a także ich wyłącznym użytkownikiem. Kierownik BP ARiMR postanowieniem z 9 marca 2011 r. uznał B. J. Spółka sp.j. w Poznaniu jako stronę przedmiotowego postępowania.

Kierownik BP ARiMR decyzją Nr [...] z 25 sierpnia 2011 r. odmówił S. A. Sp. z o.o. przyznania płatności rolnośrodowiskowej ze względu na niespełnienie warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.; dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe).

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

Z kolei zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego, zmianę wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej, gdzie do zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 2 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Tym samym realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego opiera się na wykonaniu założeń dotyczących sposobu uprawy i korzystania z gruntów rolnych objętych zobowiązaniem w sposób określony w planie działalności rolnośrodowiskowej. Zatem plan działalności rolnośrodowiskowej jest zasadniczym dokumentem stanowiącym wytyczną do realizacji podjętego zobowiązania.

Dalej organ wyjaśnił, iż w toku prowadzonego postępowania strona przedstawiła plan działalności rolnośrodowiskowej prowadzonej dla wariantu 2.4 jak i 3.1 nie uwzględniający zmian w realizacji ww. wariantów dokonanych w 2010 r. We wniosku o przyznanie płatności z 18 maja 2010 r., wnioskodawca zadeklarował prowadzenie działalności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów 2.2 oraz 6.1 na powierzchni 55,30 ha. Zgodnie z dokumentem zmiany do wniosku złożonym 6 lipca 2010 r., uległ zmianie sposób realizacji zobowiązania w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 dla wszystkich zadeklarowanych działek rolnych. W planie działalności rolnośrodowiskowej złożonym 22 listopada 2010 r. wskazano realizację zaciągniętych zobowiązań rolnośrodowiskowych na powierzchni użytków rolnych na działce rolnej A, B, C, D, E oraz sumaryczną powierzchnię użytkowanej w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 wynoszącą 55,30 ha, a zatem nie uwzględniono zmniejszenia powierzchni użytków rolnych na działce rolnej A, B, C oraz zwiększenia powierzchni użytków rolnych na działce rolnej D, E, co dało w sumie powierzchnię ogólną, użytkowaną w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 wynoszącą 43,10 ha. Reasumując Kierownik BP ARiMR stwierdził, iż w 2010 r., strona wnioskująca o płatność, realizowała zobowiązanie rolnośrodowiskowe niezgodnie z planem i tym samym nie spełnia warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie decyzją z 5 grudnia 2011 r. – na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie V SA/Wa 651/12 w sprawie ze skargi B. J. Spółka sp. jawna w Poznaniu, oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B. J.Sp. j.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. A. Sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 lutego 2014 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1879/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie sprawę do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny za skuteczne uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie braku rozpoznania zarzutów skargi dotyczących istotnych kwestii, a mianowicie: własności przedmiotowych nieruchomości, stwierdzonego w aktach sprawy faktu powodzi i zalania przedmiotowych terenów, także faktów przyznanych przez Spółkę S. A., dotyczących zmian w zobowiązaniu rolnośrodowiskowym, nieuwzględnionych w planie działalności rolnośrodowiskowej.

NSA za skuteczny uznał także zarzut dotyczący naruszenia art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 78 k.p.a., polegający na uznaniu za przedmiot dowodu okoliczności niemającej znaczenia dla sprawy, a mianowicie przesłuchania wskazywanych świadków, w kontekście zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, z których wynika, że przedmiotowe tereny były zalane na skutek powodzi i obfitych opadów, a w konsekwencji nie można było dokonać na tych działkach koszenia w 2010 r.

W aktach sprawy jak zaznaczył znajdują się dokumenty, z których wynika, że tereny te najpierw nie były koszone, bo były zalane, później nie było czego kosić. Świadczą o tym następujące dokumenty: kopia protokołu kontroli Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji SA wraz z pismem z 4 października 2010 r. i zdjęciami, protokół z lustracji gospodarstwa załączony do pisma skierowanego do ARMiR Biura Powiatowego w Poznaniu z 28 września 2010 r., w którym skarżąca kasacyjnie poinformowała, że działki A, B, C nie były w 2010 r. koszone, zaświadczenie Burmistrza Gminy Mieszkowice z 24 września 2010 r. stwierdzające fakt całkowitego zalania przedmiotowych łąk w okresie od maja do pierwszej połowy lipca 2010 r. spowodowane wylaniem Odry oraz obfitymi opadami deszczu. Fakt wysokiego nasączenia gleby wodą w okresie od połowy lipca do dnia wydania zaświadczenia, a tym samym niemożność skoszenia łąk, opinia przyrodnicza Kola Przyrodników w Świebodzinie z 28 września 2010 r. stwierdzająca niemożność skoszenia w sezonie wegetacyjnym przedmiotowych łąk oraz fakt, iż nie były one koszone w bieżącym roku. W ocenie NSA, uwzględniając wskazany w przedstawionych dokumentach stan faktyczny, brak było podstaw prawnych do uznania przez Sąd I instancji zasadności uchylenia decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, w celu przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków.

Rozpoznając sprawę po wyroku NSA (II GSK 1879/12), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt V SA/Wa 1011/14, ze skargi B. J. Spółka Sp. jawnej w Poznaniu przy udziale "S. A." Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 5 grudnia 2011 r. nr PRŚ/213/2011 w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010; - wyrokiem z 8 lipca 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję (kasatoryjną).

W uzasadnieniu wskazał, że skoro organ odwoławczy doszedł do przekonania, że wbrew ocenie organu I instancji, stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób dostateczny, to powinien przede wszystkim wskazać, dlaczego dotychczas zgromadzony materiał w sprawie (bardzo szeroko i skrupulatnie przedstawiony w uzasadnieniu decyzji I instancji) nie jest materiałem wystarczającym do merytorycznego rozpoznania odwołania. Samo zaś wskazanie, że powinien być przeprowadzony także dowód z przesłuchania zgłaszanych przez S. A. Sp. z o.o. świadków jest niewystarczający do uchylenia decyzji do ponownego rozpoznania.

Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie decyzją Nr [...], z 8 stycznia 2016 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie po rozpatrzeniu odwołania S. A. sp. z o.o. (następca prawny P. A. sp. z o.o. w B.) utrzymał w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Nr [...]).

Organ II instancji przypomniał, iż rozstrzygając sprawę związany jest nie tylko wykładnią prawa ale i wytycznymi zawartymi w wyrokach wydanych w następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej Spółki B. J. Spółka Sp. j.

Na wstępie podkreślił, iż tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności rolnośrodowiskowej reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009, nr 40, poz.329, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ARiRM".

Zgodnie z § 2 rozporządzenia MRiRW płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego obowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolno środowiskowych,,spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16, z późn. zm.), według którego "gospodarstwo oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego". Jak zaznaczył organ należy również pamiętać, że uzyskanie wpisu do ewidencji producentów nie jest równoznaczne z uzyskaniem jakichkolwiek uprawnień do płatności, gdyż to czy podmiot jest uprawniony do uzyskania płatności rozstrzygane jest na gruncie danych przepisów dotyczących przyznania poszczególnych płatności. Rolnik nie dlatego jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru lecz dlatego, że spełnia warunki określone w szczegółowych przepisach prawa materialnego. Celem płatności wspólnotowych jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Termin "posiadanie" należy odczytywać przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących systemów wsparcia. Istotą płatności jest zatem to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 3 tej ww. ustawy Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Wobec powyższego podniósł iż najważniejszą kwestią sporną w tym przypadku było zgłoszenie do płatności w ramach pakietów tych samych działek ewidencyjnych o numerze 683/1, 687/1 oraz 664/2 przez dwóch różnych producentów rolnych Spółkę S. A. Sp. z o.o. oraz Spółkę B. J. Spółka Sp. J. Organ podkreślił, że następną ważną kwestią według organu odwołanego jest realizacja 5-leniego zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego na podstawie przyznanej płatności za rok 2009 w przypadku Spółki S. A. Sp. z o.o. w związku ze zmianą powierzchni w ramach realizowanych pakietów 2.4 trwałe użytki zielone oraz 3.1 ekstensywne trwałe użytki zielone oraz brak zgodności pomiędzy "planem działalności rolnośrodowiskowej", a zmianą do wniosku złożoną do wniosku rolnośrodowiskowego na rok 2010. Ponadto w związku z rozwiązaniem Spółki S. A. i wstąpieniem do postępowania jej następcy prawnego Spółki P. A. Sp. z o.o. tej sprawy należy zwrócił uwagę na brak skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego przez następcę prawnego Spółki.

Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR podobnie jak Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił kwestie własności przedmiotowych nieruchomości oraz stwierdzonego w aktach sprawy faktu powodzi i zalania przedmiotowych terenów. Uznał, ze zgromadzonych dokumentów w sprawie jasno wynika, iż w wyniku zalania i obfitych opadów sporne tereny były niedostępne, a zatem nie można było na tych terenach przeprowadzić koszenia w roku 2010.

Odnosząc się do argumentów odwołania stwierdził, iż według informacji zawartych w piśmie z dnia 1 stycznia 2011 roku Spółka S. A. Sp. z o.o. użytkowała sporne działki rolne bezumownie. Potwierdzeniem posiadania miało być zlecenie prac agrotechnicznych na powyższych działkach firmie N. na podstawie umowy z dnia 8 maja 2009 roku. Z treści powyższej umowy wynika iż dotyczy ona usług agrotechnicznych wykonanych do końca 2009 roku, a nie roku 2010. Dowód w postaci rejestru działań rolnośrodowiskowych również potwierdza wykonanie działań agrotechnicznych z uwzględnieniem tylko roku 2009. Natomiast kserokopie delegacji wystawionych na pracowników N. datowane na 2010 roku nie potwierdzają wykonania zabiegów agrotechnicznych, a jedynie dokumentują wyjazdy powyższych pracowników.

W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że okoliczność przesłuchania świadków w kontekście zgromadzonych dokumentów zawartych w aktach sprawy nie miała znaczenia dla niniejszej sprawy, ponadto organ I instancji wyznaczał terminy do przesłuchania świadków wnioskowanych przez Spółkę S., którzy usprawiedliwiali swoją nieobecność, a strona każdorazowo wnosiła w ostatniej chwili o przesunięcie terminu przesłuchania. Jak wywiódł organ odwoławczy, iż na podstawie wypisu z księgi wieczystej, oraz wypisu rejestru gruntów dnia 20 kwietnia 2010 roku właścicielem spornych działek ewidencyjnych : 664/2, 683/1, 687/1 jest Spółka B. J. Spółka Sp. j., która rzeczone działki odkupiła w listopadzie 2009 roku od Agencji Nieruchomości Rolnych OT w Szczecinie. Z dołączonych dokumentów wynika również, iż ani właściciel, ani osoby trzecie nie mogły wykonać zabiegów agrotechnicznych na tych terenach ze względu na podtopienia. Niemniej jednak dokumenty zgromadzone przez właściciela gruntów w postaci protokołu z kontroli gospodarstwa rolnego z dnia 06.07.2010 roku wraz ze zdjęciami zrobionymi podczas kontroli, opinia przyrodnicza wystawiona przez Klub przyrodników ze Świebodzina, zaświadczenie Burmistrza Gminy Mieszkowice z 24 września 2010 r, opinia nr 208/2010 Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Szczecinie w sprawie kwalifikacji siedlisk lęgowych ptaków położonych na działkach ewidencyjnych nr 664/2, 683/, 687/1, położonych w obrębie: Kłosów, kopie umów oraz faktury wystawiane za poszczególne usługi wykazały, że to on był zarówno właścicielem, jak i posiadaczem przedmiotowych działek. Organ wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że Spółka S. dokonała skoszenia trawy i zbioru siana pod koniec lipca 2010 roku wskazać należy, że w świetle jednolitego orzecznictwa sadów administracyjnych działania ograniczające się do jednorazowego czy sporadycznego zawładnięcia cudzą nieruchomością, w tym wykonanie na niej zabiegów agrotechnicznego, nawet jeśli zostaną udowodnione, nie mogą być traktowane jako przejaw posiadania działki rolnej (p. wyrok NSA z 29 listopada 2007 r. II GSK 228/07 WSA we Wrocławiu z 9 grudnia 2010r. III SA/Wr 576/10).

Organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z § 5 ust. 2 w nawiązaniu do § 2 ust. 2 i 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego, zmianę wprowadza się również w planie działalności rolnośrodowiskowej przy zachowaniu terminów i zasad sporządzania takiego planu. W przypadku Spółki zgodnie z dokumentem zmiany do wniosku złożonym w dniu 6 lipca 2010 r program był realizowany na zmniejszonej powierzchni 43,10 ha dla zadeklarowanych działek rolnych w ramach wariantu 2.4 i 3.1. Natomiast w planie działalności rolnośrodowiskowej przedstawionym 22 listopada 2010 roku wskazano realizację na działkach rolnych A, B, C, D, E zgodnie z wnioskiem złożonym 17 maja 2010 roku czyli na powierzchni 55,30 ha, a zatem nie uwzględniał on zmiany do wniosku w związku z powyższym Organ I instancji zasadnie stwierdził, iż w 2010 r. Spółka wnioskowała o płatność niezgodnie z planem i tym samym nie spełnia warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego na co ewidentnie wskazują dokumenty złożone przez w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę spółki wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. Z kolei zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego, zmianę wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej, gdzie do zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 2 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Tym samym realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego opiera się na wykonaniu założeń dotyczących sposobu uprawy i korzystania z gruntów rolnych objętych zobowiązaniem w sposób określony w planie działalności rolnośrodowiskowej. Zatem plan działalności rolnośrodowiskowej jest zasadniczym dokumentem stanowiącym wytyczną do realizacji podjętego zobowiązania. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi wyłącznie do powierzchni działek rolnych będących w jego posiadaniu. Sąd zaznacza, że ustalenie okoliczności posiadania tych jest obowiązkiem organu. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się

z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty.

Sąd I instancji stwierdził, że Spółka S. nie wykazała faktu posiadania wnioskowanych do przyznania płatności nieruchomości. Powoływane okoliczności jednorazowego wykoszenia, a następnie zalania terenów nie ma znaczenia dla ustalenia stanu posiadania w 2010 r. Natomiast B. przedstawiając wiarygodne i nie kwestionowane w zaskarżonej decyzji dowody (m.in. pismo z 13 września 2010 r. wystosowane przez spółkę K. sp. z o.o., której B. zleciła koszenie trawy i zbiór biomasy, protokół z lustracji z 24 września 2010 r., podpisany przez doradcę rolnośrodowiskowego, opinia przyrodnicza Koła Przyrodników w Świebodzinie z 28 września 2010 r. oraz zaświadczenie Burmistrza Gminy Mieszkowice z 24 września 2010 r.) wykazała, że to ona była zarówno właścicielem, jak i posiadaczem przedmiotowych działek. Podkreślił, że nawet gdyby przyjąć, że S. A. dokonała skoszenie trawy i zbioru siana pod koniec lipca 2010 r. wskazać należy, że świetle jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych działania ograniczające się do jednorazowego czy sporadycznego zawładnięcia cudzą nieruchomością, w tym wykonanie na niej zabiegu agrotechnicznego, nawet jeśli zostaną udowodnione, nie mogą być traktowane jako przejaw posiadania działki rolnej (p. wyrok NSA z 29 listopada 2007 r. II GSK 228/07; WSA we Wrocławiu z 9 grudnia 2010 r. III SA/Wr 576/10).

Sąd uznał także, że orzekające w sprawie organy prowadzące postępowanie w sprawie trafnie uznały, iż skarżąca nie wykazała koniecznej dla pozytywnego załatwienia wniosku przesłanki posiadania zgłoszonych do płatności gruntów. Jednocześnie w kontekście wskazanych wyżej wywodów (i dokumentów w aktach sprawy), w ocenie Sądu uznanie nie tylko istnienia przymiotu własności, ale także posiadania działek o nr 664/2, 683/1 i 687/1 w rozumieniu przytoczonym na wstępie niniejszych wywodów, z uwzględnieniem trwałości tego stanu, możliwości nieograniczonego korzystania z tych gruntów w każdym czasie, pełnej swobody decydowania o sposobie tego korzystania oraz wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez B. J.Spółka sp. j.w P. nie budzi wątpliwości. Argumenty skarżącej spółki, które sprowadzają się do wykazania że S. A. sp. z o. o. w dniu 8 maja 2009 r. zawarła z przedsiębiorstwem N.w B. umowę dotyczącą świadczenia usług związanych z produkcją rolną i transportem maszyn i urządzeń rolniczych nie pozwalają na przyjęcie, iż skarżąca wykazała fakt posiadania spornych działek w 2010 r. w sposób nieograniczony i umożliwiający pełną swobodę korzystania z nich w każdym czasie. Tym samym oświadczenia skarżącej o rolniczym wykorzystywaniu działek, o których mowa jest gołosłowne i nie zostało udokumentowane. Zgłaszane wnioski dowodowe zmierzające do wykazania wykonania zabiegu koszenia działek w lipcu 2010 r. w tych okolicznościach, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Podobnie dołączone delegacje dla pracowników.

Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania przed organem I instancji S. A. przedstawiła plan działalności rolnośrodowiskowej prowadzonej dla wariantu 2.4 jak i 3.1 nie uwzględniający zmian w realizacji ww. wariantów dokonanych w 2010 r. Jest poza sporem, że we wniosku o przyznanie płatności z 18 maja 2010 r., wnioskodawca zadeklarował prowadzenie działalności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów 2.2 oraz 6.1 na powierzchni 55,30 ha. Natomiast zgodnie z dokumentem zmiany do wniosku złożonym 6 lipca 2010 r., uległ zmianie sposób realizacji zobowiązania w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 dla wszystkich zadeklarowanych działek rolnych. Spółka S. w planie działalności rolnośrodowiskowej złożonym 22 listopada 2010 r. wskazała realizację zaciągniętych zobowiązań rolnośrodowiskowych na powierzchni użytków rolnych na działce rolnej A, B, C, D, E oraz sumaryczną powierzchnię użytkowanej w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 wynoszącą 55,30 ha, a zatem nie uwzględniono zmniejszenia powierzchni użytków rolnych na działce rolnej A, B, C oraz zwiększenia powierzchni użytków rolnych na działce rolnej D, E, co dało w sumie powierzchnię ogólną, użytkowaną w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 wynoszącą 43,10 ha. Zatem nie ulega wątpliwości, iż S. A. wnioskująca o płatność, realizowała zobowiązanie rolnośrodowiskowe niezgodnie z planem i tym samym nie spełniała warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Podkreślić należy, że okoliczność niedostosowania zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej jest o tyle bezsporna, że wynika bezpośrednio z dokumentów: wniosków i oświadczeń skarżącej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka domagając się jego uchylenia w całości , rozpoznania skargi w trybie art.188 p.p.s.a. i uchylenie skarżonych aktów obu instancji albo o przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Skargę opierając na podstawie kasacyjnej zawartej w art. 174 punkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciła mający istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania:

a.art 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd, iż stan faktyczny ustalony przez Sąd mieści się w związaniu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, które wiążą w sprawie ten sąd oraz organ.

b. art 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi poprzez jego błędna wykładnię polegającą na przyjęciu sprzeczności , iż co do zasady norma ta nie wyłącza możliwości zgłaszania przez stronę wniosków dowodowych, jednak konieczności pominięcia tychże wniosków gdy zmierzają one do wykazania, okoliczności kwestionujących stan faktyczny przyjęty przez Sąd - tym samym uwzględnienie tych wniosków prowadziłoby do prowadzenia postępowania i dokonywania ustaleń sprzecznych ze wskazaniami sądów orzekających w sprawie,

c. art 145 punkt 1 litera "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 133 § 1 i 134 § 1 uppsa oraz w związku z art. 7, 75, 77,78 i 80 kpa, poprzez jego nieuprawnione nie zastosowanie i brak uchylenia skarżonych aktów administracyjnych w sytuacji zasadności podniesionych w' skardze zarzutów'

d. art 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 133 § li 134 § 1 uppsa oraz w związku z art. 7, 75, 77,78 § 1 i 2 i 80 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji zasadności podniesionych w skardze zarzutów'

e. art 151 uppsa związku z art. 133 § 1 uppsa oraz w związku z § 2 ust. 1 punkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW 2007-13 (Dz.U. Nr 33 poz. 262 z późn. zm., dalej rozporządzenie rolnośrodowiskowe) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji zasadności podniesionych w skardze zarzutów.

f. art 7, 75, 77,78 § 1 i 2 i 80 kpa, poprzez pominięcie katalogu dowodów i wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę , zaakceptowanie nie włączenie do akt sprawy dowodów posiadanych przez organ z urzędu, a objętych wyraźnym żądaniem dowodowym strony, błędu nie zgromadzenie przez organ dowodów, nieuprawnione zastosowanie przez organ administracji publicznej art. 78 § 2 kpa a także wadliwej oceny materiału dowodowego.

2. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego t.j. § 2 ust. 1 punkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie (uznanie braku podstaw do ich zastosowania).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie występuje, wobec czego kontrola ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym. Jej obligatoryjnym elementem, jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej) określonego aktu prawnego, który zdaniem strony został naruszony przez Sąd I instancji, wskazanie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na stronie ciąży więc obowiązek sprecyzowania, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem i na czym naruszenie to polega (błędna wykładnia, niewłaściwe zastosowanie).

Przy zarzucie naruszenia prawa procesowego winna natomiast wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia prawa procesowego wymaga nie tylko wskazania naruszonych przepisów procesowych i uzasadnienia tego naruszenia, a także wykazania jego istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, bo tylko w takim przypadku można przyjąć, że naruszenie przepisów postępowania powinno skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Przy zarzucie naruszenia prawa procesowego strona winna wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia prawa procesowego wymaga więc nie tylko wskazania naruszonych przepisów procesowych i uzasadnienia tego naruszenia, a także wykazania jego istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, bo tylko w takim przypadku można przyjąć, że naruszenie przepisów postępowania powinno skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Przez wpływ, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji. Przy czym ten związek przyczynowy, nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), ale musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną powinien więc uprawdopodobnić istnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Skarżąca powinna więc wykazać, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji lub innej formy działania organu administracji (zob. np. wyroki NSA z: 21.01.2015 r., II GSK 2162/13, LEX nr 1640513; 13.01.2015 r., II GSK 2084/13, LEX nr 1634783; 27.11.2014 r., I FSK 1752/13, LEX nr 1658418; 10.10.2014 r., II OSK 793/13, LEX nr 1588222; 20.08.2014 r., I OSK 2575/13, LEX nr 1583297).

Wniesiona skarga kasacyjna w zasadzie zawiera wyłącznie sformułowanie powyżej przytoczonych zarzutów, bez ich należytego sprecyzowania i uzasadnienia. Co do zarzutów z pkt.1 c-e to skarżący kasacyjnie ogranicza się wyłącznie do wskazania, że uchybienie podnoszonym przepisom prowadzące do oddalenia skargi na podstawie art.151 p.p.s.a wynika z pominięcia zasadności podniesionych w skardze zarzutów. Już sam fakt takiego sformułowania zarzutów musi skutkować uznaniem ich za bezzasadne.

Za bezpodstawne należy uznać zarzuty z pkt. 1 a-b. Także i one nie zawierają należytego uzasadnienia. Zarzucając naruszenie art. 153 p.p.s.a. i twierdząc, że stan faktyczny ustalony przez Sąd nie mieści się w związaniu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, które wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, czy też, że pominięto dowody zmierzające do podważenia ustalonego stanu faktycznego skarżący kasacyjnie nie wskazał na czym miały polegać powyższe uchybienia. Nie określił ani jaka ocena prawna, ani też wskazania co do dalszego postępowania zostały pominięte czy wręcz nie wykonane. Natomiast w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego przypomnienia wymaga, na co trafnie wskazał Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lutego 2014 r. (II GSK 1879/12) uznał, że przesłuchania wskazywanych świadków, w kontekście zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, z których wynika, że przedmiotowe tereny były zalane na skutek powodzi i obfitych opadów, a w konsekwencji nie można było dokonać na tych działkach koszenia w roku 2010 – było w świetle art. 78 k.p.a. okolicznością niemającą znaczenia dla sprawy. Jednocześnie zasadnie stwierdził Sąd I instancji, że podobnie należy ocenić wniosek S. w zakresie dokonania przesłuchania świadków – sąsiadów nieruchomości, który miał na celu jedynie udowodnienie faktu rzekomego dokonania na działkach pod koniec lipca 2010 r. zabiegu agrotechnicznego polegającego na nielegalnym skoszeniu działek. Zgodnie bowiem z art. 78 § 1 k.p.a. przedmiotem dowodu może być jedynie okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a jak przyjmuje się w orzecznictwie, w razie niespełnienia przez wnioskodawcę warunku posiadania działki rolnej, badanie zrealizowania przez niego pozostałych przesłanek przyznania płatności, w tym również prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu weryfikację ich realizacji, jest bezprzedmiotowe.

Tym samym zarzuty naruszenia przepisów postępowania należy ocenić jako bezpodstawne. Taka ocena jest w pełni zasadna także z uwzględnieniem treści pisma spółki z 26 października 2020 r. zatytułowanego uzupełnienia podstaw skargi kasacyjnej, a de facto zawierającego nowe zarzuty kasacyjne.

Za bezzasadny należy ocenić także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Odchodząc od poprawności sformułowania i uzasadnienia tego zarzutu trzeba wskazać, że prawidłowo zaznaczył Sąd I instancji, że we wniosku o przyznanie płatności z 18 maja 2010 r., wnioskodawca zadeklarował prowadzenie działalności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów 2.2 oraz 6.1 na powierzchni 55,30 ha. Natomiast zgodnie z dokumentem zmiany do wniosku złożonym 6 lipca 2010 r., uległ zmianie sposób realizacji zobowiązania w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 dla wszystkich zadeklarowanych działek rolnych. Spółka S. w planie działalności rolnośrodowiskowej złożonym 22 listopada 2010 r. wskazała realizację zaciągniętych zobowiązań rolnośrodowiskowych na powierzchni użytków rolnych na działce rolnej A, B, C, D, E oraz sumaryczną powierzchnię użytkowanej w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 wynoszącą 55,30 ha, a zatem nie uwzględniono zmniejszenia powierzchni użytków rolnych na działce rolnej A, B, C oraz zwiększenia powierzchni użytków rolnych na działce rolnej D, E, co dało w sumie powierzchnię ogólną, użytkowaną w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 wynoszącą 43,10 ha. Zatem S. Agro wnioskująca o płatność, realizowała zobowiązanie rolnośrodowiskowe niezgodnie z planem i tym samym nie spełniała warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (jt. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842), orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.