Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2382/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.89 par.1, art. 7 par.1. art. 54
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Sędzia WSA Jarosław Trelka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Pana J.M. – dalej "Skarżący" - na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 23 września 2013 r. o numerach od [...] do [...], wystawionych przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od [...].

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] oraz [...].

W dniu 17 czerwca 2014 r. organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 17 czerwca 2014 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank dokonał zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w Urzędzie Skarbowym w T. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu doręczono Skarżącemu w dniu 23 czerwca 2014 r.

Pismem z dnia 28 czerwca 2014 r. Skarżący zaskarżył powyższą czynność dokonaną zawiadomieniem z dnia 17 czerwca 2014 r. oraz wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego zawiadomienia organu I instancji o zajęciu prawa majątkowego i umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości.

Pismem z dnia 11 lipca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. wezwał Skarżącego do sprecyzowania żądania, czy przedmiotowe pismo stanowi skargę na czynności egzekucyjne składaną w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1015, z późn. zm.) – dalej "u.p.e.a", wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego rozpatrywany w trybie art. 59 u.p.e.a. czy też zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 8 sierpnia 2014 r. Skarżący poinformował, że podtrzymuje treść swojego pisma /skargi/ w tej sprawie z dnia 28 czerwca 2014 r. i wnosi o ostateczne rozstrzygnięcie sprawy przez Dyrektora Izby Skarbowej.

Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. oddalił skargę jako nieuzasadnioną wskazując, iż zaskarżona czynność egzekucyjna w postaci zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku, została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Pismem z dnia 8 września 2014 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie do Ministra Finansów, w którym wniósł o uchylenie postanowienia w całości oraz o uwzględnienie żądań o umorzenie długu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1) naruszenie prawa, a w szczególności art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) – dalej "k.p.a." - w ten sposób, że wszelkie wykorzystane przez zobowiązanego środki prawne służące wzruszeniu niekorzystnych decyzji organów administracyjnych, nie rozstrzygały podstawowej kwestii dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uzasadnionego wniosku o umorzenie zaległości z tytułu opłat abonamentowych oraz

2) niedopuszczalność - w świetle prawa - egzekwowania należności bez uprzedniego wydania decyzji merytorycznej przez właściwy podmiot - wierzyciela, tym bardziej w sytuacji, gdy istnieją przesłanki przemawiające za umorzeniem długu.

Minister Finansów postanowieniem z dnia 15 czerwca 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, która ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym. Zatem w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Minister Finansów nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia prawa przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. W ocenie Ministra Finansów organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, do której upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek egzekucyjny jest wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Środek ten został zastosowany w prawidłowy sposób, zgodnie z art. 89 u.p.e.a. Z przepisu tego wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

W ocenie Ministra Finansów z akt sprawy wynika, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 89 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 17 czerwca 2014 r. natomiast Skarżącemu w dniu 23 czerwca 2014 r. Zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika, a forma zawiadomienia odpowiadała formie przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.), a zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z dn. 20 maja 2014 r., poz. 655), wzory dokumentów stanowiących załączniki nr 12-24 do ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. mogły być stosowane przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ww. rozporządzenia z dnia 16 maja 2014 r. Zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tę kwestię.

W związku z powyższym, Minister Finansów uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż dokonując zajęcia prawa majątkowego stanowiącego nadpłatę w podatku od osób fizycznych za 2013 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. naruszył przepisy prawa regulujące kwestie zastosowania środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych.

Odnosząc się do żądania Skarżącego w kwestii umorzenia należności Minister Finansów wskazał, że zarówno Dyrektor Izby Skarbowej, jak i Minister Finansów nie ma umocowania do orzekania w tym zakresie. Fakt złożenia przez Stronę wniosku do Poczty Polskiej SA o umorzenie należności abonamentowych RTV nie ma wpływu na ocenę dokonanych czynności egzekucyjnych. Dopiero pozytywna decyzja wierzyciela w tym zakresie skutkuje obligatoryjnym umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a. Organem właściwym do orzekania w sprawie dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego jest organ egzekucyjny.

Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu rażące naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych w ten sposób, że mimo umorzenia przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji zaległości abonamentowych za okres od 1 lutego 2010 r. do 28 lutego 2010 r. oraz za okres od 1 marca 2010 r. do 31 sierpnia 2014 r. na podstawie decyzji z dnia 12 września 2014 r., znak [...], strona pozwana nadal podtrzymuje bezprawnie przedmiotowe żądania w zaskarżonym postanowieniu. Do skargi Skarżący załączył:

- wniosek o umorzenie należności z tytułu abonamentu radiowo-telewizyjnego z dnia 12 sierpnia 2013 r.,

- pismo Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] października 2014 r., znak: [...],

- pismo Poczty Polskiej - Centrum Obsługi Finansowej, Dział Abonamentu z dnia 18 grudnia 2014 r. znak: [...].

Wskazując na powyższe uzasadnienie Skarżący wniósł o "definitywne zakończenie przedmiotowej sprawy przez oddalenie bezzasadnych roszczeń strony pozwanej".

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Sąd wskazuje również, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a. Stosownie do powołanego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powołany przepis prawa stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Wskazać należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. wyrok NSA z 22 września 2010 r., sygn. II FSK 568/09 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, zob. też D. Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a. mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08, LEX nr 489600 oraz z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09, LEX nr 486252).

Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przysługuje zobowiązanemu (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Przy czym przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.).

Sąd badając przedmiotową sprawę nie dopatrzył się nieprawidłowości w dokonanej wobec Skarżącego czynności egzekucyjnej.

Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 23 września 2013 r., wystawionych przez Pocztę Polską S.A., zawiadomieniem z dnia 17 czerwca 2014 r. dokonał w tymże dniu zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w Urzędzie Skarbowym w T., to jest – wezwał ten organ, aby należnej od niego kwoty z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym nie uiszczał zobowiązanemu bez zgody organu egzekucyjnego, ale aby należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności. W zawiadomieniu o zajęciu wskazano tytuły wykonawcze stanowiące podstawę do prowadzenia egzekucji. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu doręczono Skarżącemu w dniu 23 czerwca 2014 r.

Sąd zauważa, że w dniu dokonania zaskarżonej czynności, to jest w dniu 17 czerwca 2014 r., dochodzone należności były wymagalne. Umorzenie przedmiotowych należności decyzją wierzyciela z dnia 12 września 2014 r. nie ma zatem wpływu na ocenę prawidłowości czynności egzekucyjnej.

Sąd wskazuje, że w myśl art. 7 § 2 u.p.e.a. egzekucyjnej organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Do środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) ustawy egzekucyjnej zaliczyć należy zajęcie wierzytelności pieniężnych.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował prawidłowo środek egzekucyjny przewidziany w u.p.e.a. – w art. 1 a pkt 12 lit. a) tiret piąty - tj. egzekucję z wierzytelności pieniężnych.

Zajęcie zostało dokonane zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a., który to przepis stanowi, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

Zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika. Forma zawiadomienia odpowiada wzorowi przewidzianemu w załączniku nr 16 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.), a zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014r. w sprawie dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 655), wzory dokumentów stanowiących załączniki nr 12-24 do ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. mogły być stosowane przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ww. rozporządzenia z dnia 16 maja 2014 r.

Sąd wskazuje, że przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85, poz. 728 z późn.zm.) przyznaje Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji kompetencję do umorzenia lub rozłożenia na raty w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu, opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetek za zwłokę w jej uiszczeniu. Przepis ten nie był stosowany przez organy orzekające w rozpatrywanej sprawie, zatem zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny.

W związku z powyższym, stwierdzić należy, iż w świetle powyższego trafnie Minister Finansów w niniejszej sprawie uznał, iż czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.