Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 62/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 718
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw
article: art. 103 ust. 2, art. 48 ust. 3 pkt 1, art. 49b
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Starszy Referent Alicja Landowska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 marca 2007 r., nr [...]; 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2008 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie z dnia 30 marca 2007 r. Nr [...], którą nakazano skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,15 m x 7,15 m + 3,15 m x 5,30 m plus taras, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] położonej w K. B. gmina K.. Zaskarżona decyzja jak i decyzja ja poprzedzająca podjęte zostały na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.).

Skarżący domaga się uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

Na podstawie przeprowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie dowodu z oględzin z dnia 17 maja 2005 r. ustalono, że na działce nr [...] w K. B. gmina K. został wybudowany obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,15 mx 7,15 m + 3,15 x 5,30 m plus taras. Inwestorem obiektu był właściciel działki - P. M.. Z uwagi na nieobecność prawidłowo zawiadomionego właściciela działki nieustalono daty budowy obiektu. Inwestor został poinformowany przez organ pierwszej instancji o prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie samowolnej zabudowy, możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz został wezwany do złożenia oświadczenia o terminie budowy obiektu i ustosunkowania się do załączonego protokołu oględzin z dnia 17 maja 2005 r. z zastrzeżeniem, że w przypadku braku odpowiedzi organ nadzoru budowlanego zastosuje przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Następnie postanowieniem z dnia 17 października 2006 r. nr [...] organ pierwszej instancji wstrzymał prowadzenie robót przy budowie przedmiotowych obiektów budowlanych, nakładając jednocześnie na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 15 grudnia 2006 r. określonych dokumentów. Wobec niewykonania nałożonych obowiązków w wyznaczonym terminie, organ pierwszej instancji na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. decyzją z dnia 18 grudnia 2006 r. Nr [...] nakazał rozbiórkę opisanego wyżej obiektu. Na skutek odwołania skarżącego, decyzją z dnia 8 marca 2007 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji ustalił datę budowy spornego obiektu na okres sierpień – październik 1994 r., w oparciu o dowody znajdujące się w aktach sprawy sygn. akt Ds. [...] prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w P., a następnie decyzją z dnia 30 marca 2007 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, nakazał rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego.

P. M. wniósł odwołanie od tej decyzji, zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszenie przepisów art. 6 – 10 kpa w związku z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 35 ustawy o planowaniu przestrzennym z 1985 r.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił w zaskarżonej decyzji, opierając się o dołączone postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w P. z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt Ds. [...] w przedmiocie umorzenia dochodzenia w sprawie dokonania samowoli budowlanej na działce nr [...] w K. B. gmina K., że przedmiotowy obiekt budowlany został wzniesiony w okresie sierpień - październik 1994 r. Datę budowy ustalono w oparciu o oświadczenie przesłuchanego w charakterze świadka w postępowaniu karnym P. M. Organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 kpa). Ustalenie, że przedmiotowy obiekt został wybudowany samowolnie na działce nr [...] w K. B. gmina K. w 1994 r., czyli przed dniem 1 stycznia 1995 r., nakłada na organy nadzoru budowlanego obowiązek zastosowania przepisów art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., zgodnie z którym przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne - do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe tzn., przepisy art. 37 bądź art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jak wskazuje organ odwoławczy, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, jeżeli stwierdzi się, iż obiekt budowlany lub jego część: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę; powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zgodnie z ust. 2 w/w przepisu, decyzja o przymusowej rozbiórce może zostać wydana także, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wskazanymi w ust. 1 art. 37 ustawy.

Zdaniem organu II instancji, według aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych warunkiem zastosowania instytucji rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek: rozpoczęcie budowy lub wybudowanie obiektu bez wymaganego zezwolenia, naruszenie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego w czasie budowy (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 522/05, Lex nr 194370, wyrok NSA z dnia 19 maja 1999r. sygn. akt IV SA 196/96, Lex 47287. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 278/06, niepubl). Zatem, skoro przedmiotowy obiekt powstał w 1994 r., jego budowa zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z ustaleniami obowiązującego w dacie budowy ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K., zatwierdzonego uchwałą nr 162/XXXVII/93 Rady Gminy w K. z dnia 30 lipca 1993 r. i ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Województwa Gdańskiego nr 16 poz. 90 z dnia 16 sierpnia 1993 r., dla obrębu geodezyjnego K. B. - działka nr [...] była przeznaczona pod tereny upraw rolnych i łąk (kolor żółty w planie). Szczegółowa analiza przekazanego przez Urząd Gminy w K. wypisu i wyrysu z powyższego planu w ocenie organu odwoławczego pozwala na stwierdzenie, że działka nr [...] po części znajduje się na terenie przeznaczonym pod uprawy rolne i łąki (kolor żółty) i po części na terenie leśnym (kolor zielony). Zatem budowa na przedmiotowej działce obiektu budowlanego, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej naruszała ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organu odwoławczego spełnione zostały przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. - niezgodność budowy obiektu z przepisami miejscowego planu przestrzennego i rozpoczęcie robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia, wobec czego decyzja organu pierwszej instancji z dnia 30 marca 2007 r. była prawnie uzasadniona.

P. M. we wniesionej skardze zarzucił Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 oraz art. 107 § 3 kpa wskazując, że organ odwoławczy wydał decyzję bez przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, nie przeprowadził dowodu z oględzin nieruchomości skarżącego, jak również nie ustosunkował się do podniesionych przez skarżącego w odwołaniu merytorycznych zarzutów. Skarżący zarzucił także naruszenie prawa materialnego: art. 3, art. 37 § 1 prawa budowlanego z 1974 r. oraz art. 1, art. 33, art. 35 ustawy o planowaniu przestrzennym z 1985 r.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczący nieuzupełnienia materiału dowodowego organ odwoławczy wskazał, iż pismem z dnia 18 czerwca 2008 r. przesłanym do wiadomości stronie postępowania zwrócił się do organu pierwszej instancji o przesłanie wypisu i wyrysu z ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K., zatwierdzonego uchwałą nr 162/XXXVII/93 Rady Gminy w K. z dnia 30 lipca 1993 r. i ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Województwa Gdańskiego nr 16 poz. 90 z dnia 16 sierpnia 1993 r. dla obrębu geodezyjnego K. B., a po ich otrzymaniu w dniu 20 sierpnia 2008 r. przeanalizował ustalenia ówczesnego planu obowiązujące dla działki nr [...]. Po otrzymaniu wypisu i wyrysu powyższego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego organ odwoławczy pismem z dnia 15 października 2008 r. zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Powyższe pismo zostało przez stronę odebrane w dniu 23 października 2008 r. Odnosząc się do zarzutu skargi w przedmiocie nieprzeprowadzenia dowodu z oględzin organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 136 kpa, organ może, a nie ma obowiązku, przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Skoro w odwołaniu z dnia 18 kwietnia 2007 r. strona nie zakwestionowała ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji w trakcie przeprowadzanego dowodu oględzin w dniu 17 maja 2005 r., brak było podstaw do przeprowadzenia przez organ odwoławczy ponownych oględzin na przedmiotowej działce. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ przepisu art. 107 § 3 kpa organ odwoławczy stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał zarówno na fakty, które uznał za udowodnione (w tym wymiary i funkcję przedmiotowego obiektu, datę jego powstania oraz osobę inwestora), jak również wyjaśnił podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa i obowiązującego orzecznictwa sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, bowiem decyzja jest niezgodna z prawem.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto w niniejszej sprawie należało uwzględnić przepis art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, gdyż zarzuty skargi w przeważającym zakresie są niezasadne.

Ustalony przez organy stan faktyczny należy uznać za niesporny. Strona skarżąca nie zakwestionowała w toku postępowania administracyjnego ani faktu samowoli budowlanej wybudowania spornego obiektu bez pozwolenia na budowę, ani daty budowy obiektu, jak również jego parametrów ustalonych na podstawie dowodu z oględzin oraz funkcji. Tym samym prawidłowość ustaleń dokonanych w tym zakresie przez organy nie może budzić wątpliwości, mimo gołosłownego, niepopartego żadnym przekonywającym dowodem, oświadczenia w odwołaniu, że przedmiotowy obiekt służy do "schronienia się", przechowywania narzędzi i środków pielęgnacyjnych.

Zatem w tak ustalonych okolicznościach sprawy prawidłowo organy administracji przyjęły, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 228, ze zm.), a to na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, ze zm.). Zgodnie z normą tego ostatniego przepisu, mającego charakter przejściowy, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229, ze zm.).

Ponieważ ustalona prawidłowo data zakończenia budowy obiektu przypada przed dniem 1 stycznia 1995 r., a sprawa samowoli nie została wszczęta i zakończona decyzją ostateczną przed tą datą, prawidłowo przyjętą przez organy podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, który stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, przesłanki nakazu rozbiórki to: naruszenie przepisów obowiązujących w okresie budowy i znajdowania się obiektu budowlanego na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Pierwsza przesłanka, którą stanowi wybudowanie obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, badana jest według stanu prawnego z daty budowy, natomiast drugą przesłankę, według Sądu, ustala się według stanu prawnego z daty rozstrzygnięcia.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 109/08 (nie publ.), a sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela, art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być wykładany z uwzględnieniem aktualnego stanu ustawodawstwa, regulującego ten sam przedmiot, czyli usuwanie samowoli budowlanych rozumianych jako budowa obiektów budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W szczególności nowelizacją Prawa budowlanego z 1994 r., dokonaną ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), wprowadzono możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej (obowiązującą także obecnie), która obejmuje zarówno obiekty budowlane będące w budowie, jak i takie, których budowę zakończono. Warunkami zaś legalizacji są zgodność budowy z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem oraz z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r.). Odwołując się przy tym do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2007 r. w sprawie P 37/06 (OTK-A nr 11 z 2007 r., poz. 160) wskazuje się, że chodzi o zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w chwili decydowania o legalizacji, a nie z chwili budowy.

Podzielając w pełni stanowisko wyrażone we wskazanym wyroku WSA (por. także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 417/08, nie publ.), trzeba przyjąć, że art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., który wraz z art. 40 tej ustawy dopuszczał legalizację samowolnie pobudowanego obiektu budowlanego lub jego części, wykłada się w ten sposób, że przy legalizacji (rozbiórce) ocenia się, czy taki obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, przy czym oceny tej dokonuje się według stanu prawnego aktualnego w chwili decyzji o rozbiórce, a nie w chwili wybudowania obiektu budowlanego. Ten pogląd prezentowany jest również w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym mówi się, iż zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy rozpoczęcia lub zakończenia budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania decyzji (por. wyroki NSA z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 205/06, z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1454/06, z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1318/06)). Podkreśla się przy tym, że art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. miał na celu z jednej strony uporządkowanie ładu przestrzenno-budowlanego, z drugiej zaś stwarzał możliwość pozostawienia tych obiektów, które podlegały legalizacji, ograniczając możliwość orzekania nakazu rozbiórki tylko do obiektów, które zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym znajdowały się na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę lub przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę. Celem wskazanego przepisu było zatem eliminowanie samowoli budowlanej pozostającej w kolizji z przepisami o planowaniu przestrzennym. Obiekty budowlane mogą być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Jeśli obowiązujące w dacie rozstrzygnięcia przepisy o planowaniu przestrzennym przewidują na danym terenie możliwość zabudowy takiego obiektu, jaki już się znajduje, to odwoływanie się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie zabudowy i orzekanie na tej podstawie o rozbiórce przeczy celowi instytucji usuwania skutków samowoli budowlanej. Również w orzecznictwie niektórych wojewódzkich sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 12 października 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 2858/02, z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 491/07, WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Sz 41/06) na tle art. 37 ust. 1 pkt 1 przyjęto, że "zgodność z przepisami budowlanymi" dotyczy rozpoczęcia budowy, natomiast "zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym" dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji.

Podzielając w pełni tę linię orzeczniczą sądów administracyjnych, w konsekwencji trzeba uznać, że błędnie organ odwoławczy wywodzi zakaz zabudowy na przedmiotowym terenie z nieobowiązującego w dacie skarżonej decyzji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W kontekście powyższych rozważań wskazać należy, że stosownie do przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.) podlegać powinna ocenie okoliczność, czy teren jest w ogóle przeznaczony pod zabudowę, co w rozumieniu tej ustawy oznacza zarówno objęcie takich terenów miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jak i określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego i decyzji o warunkach zabudowy). W okolicznościach niniejszej sprawy trzeba to rozumieć w ten sposób, że brak w dacie rozstrzygnięcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego nieruchomość skarżącego, gdyż poprzednio obowiązujący tam plan utracił moc na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie przesądza, iż działka nie jest przeznaczona pod zabudowę w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Podkreślić należy, że możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy dla terenu, na którym znajduje się samowolnie postawiony obiekt budowlany, dopuszcza art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2007 r. w sprawie P 37/06. Z kolei przepis art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym określa wymagania, jakie należy spełnić, aby możliwe było wydanie dla zamierzonej inwestycji decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Wymagania te zostały wymienione w pkt 1-5 z jednoznacznie sformułowanym zastrzeżeniem, że tylko łączne spełnienie tych wymagań stwarza możliwość wydania przedmiotowej decyzji. Nadto z art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę lub pod zabudowę określonego rodzaju przeznaczone są tylko te tereny, których taki sposób zagospodarowania został określony w decyzji o warunkach zabudowy. Oznacza to, że w przypadku braku w dacie rozstrzygnięcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak w okolicznościach niniejszej sprawy, decyzja o warunkach zabudowy jest jedynym sposobem wykazania, że określony sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami innych ustaw.

Pominięcie aktualnych przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności art. 61 tej ustawy, odnoszących się do możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, musiałoby prowadzić do nieuzasadnionej dyskryminacji skarżącego, w rozumieniu art. 32 Konstytucji RP, w stosunku do sprawcy samowoli budowlanej podlegającemu regulacji przepisu art. 48 i art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, wynikającej tylko z daty samowoli (popełnionej przed datą 1 stycznia 1995 r.). Tym samym trafnie skarżący zarzuca organom naruszenie przepisów art. 7 i art.107 § 3 kpa, aczkolwiek nie w taki sposób, jak to upatruje, bowiem zasadnicze uchybienia polegają na braku ustaleń odnoszących się do możliwości zgodności samowoli budowlanej z aktualnie obowiązującymi przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, a nie z przepisami uprzednio obowiązującymi. Skoro inwestor może wykazać w postępowaniu dotyczącym samowolnie postawionego obiektu budowlanego przy pomocy decyzji o warunkach zabudowy, że obiekt budowlany, którego dotyczy sprawa został postawiony na terenie, na którym dopuszczalna jest tego rodzaju zabudowa, na organie spoczywa obowiązek ustalenia, czy taką decyzją skarżący w niniejszej sprawie dysponuje, bądź umożliwić mu, udzielając odpowiedniego czasu, wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, potwierdzającej, że istniejący sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Naruszenie wymienionych przepisów postępowania w tym kontekście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie trzeba zauważyć, że zwłoka w uzyskaniu takiej decyzji może być również przedmiotem oceny organu przy zastosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

W tym kontekście natomiast nietrafne są zarzuty skargi odwołujące się do naruszenia przepisów "ustawy o planowaniu przestrzennym z 1985 r." (prawdopodobnie skarżący ma na myśli ustawę z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym, Dz. U. z 1989 r., Nr 17, poz. 99, ze zm.). Przepis art. 35 tej ustawy, nieobowiązującej w dacie orzekania przez organy, nie mógłby stanowić podstawy rozstrzygnięcia, zgodnie z zasadą praworządności, którą kierować się muszą organy administracji. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy, w dacie samowoli dokonanej przez skarżącego obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Tym samym, gdyby Sąd orzekający w niniejszej sprawie zaaprobował stanowisko organu, poparte również orzecznictwem sądowoadministracyjnym, że przepisy o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oznaczają przepisy z daty budowy, to treść obowiązującego wówczas miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K. dotyczącego obrębu geodezyjnego K. B. (uchwała Rady Gminy K. Nr 162/XXXVII/93 z dnia 30 lipca 1993 r.) na terenie obejmującym działkę skarżącego niewątpliwie wykluczała zabudowę, jak prawidłowo ustalił organ odwoławczy.

Nietrafne są również zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 136 kpa. Z akt sprawy wynika, że organ II instancji w toku postępowania odwoławczego przeprowadził dowód z dokumentów dotyczących usytuowania działki skarżącego, dokonując oceny w świetle zapisów planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy, po czym strona pismem z dnia 15 października 2008 r., podjętym przez nią w dniu 23 października 2008 r., została zawiadomiona o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Z akt sprawy wynika, że z możliwości takiej skarżący nie skorzystał. Powtarzanie zaś czynności, które zostały już dokonane przed organem I instancji, w szczególności dowodu z oględzin nieruchomości, w sytuacji, gdy opisane wyżej dane dotyczące obiektu i jego opis nie były kwestionowane, nie było ani konieczne ani celowe w świetle treści odwołania.

Jak uważa Sąd orzekający w niniejszej sprawie, istota niniejszej sprawy sprowadza się do błędnego wyłożenia przez organ art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja narusza wymieniony przepis przez to, iż ocenia samowolę budowlaną według stanu prawnego odnoszącego się do przepisów o planowaniu z chwili budowy, a nie orzekania. Z tych samych przyczyn wadliwa była decyzja organu I instancji, który ustalił treść planu z daty budowy oraz stwierdził, na skutek wygaśnięcia planu z dnia 30 lipca 1993 r., że brak jest obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie wskazanego przepisu prawa materialnego jak i opisane naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy, gdyż art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. był jedyną podstawą nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego w zaskarżonej decyzji. Wprawdzie organ I instancji powołał się w uzasadnieniu swojej decyzji także na art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego, który mółby dodatkowo uzasadniać nakaz rozbiórki, jednakże przesłanki zastosowania tego przepisu nie zostały przez organ administracji należycie wykazane. PINB tę podstawę rozbiórki uzasadnił decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 18 czerwca 2006 r., Nr WKZ 5340/3/92/863, przewidującą ochronę "układu ruralistycznego wsi K. B. I i II w granicach historycznych wraz z otoczeniem", stanowiącą podstawę do wpisu terenu do rejestru zabytków. Należy jednak wskazać, że w aktach administracyjnych brak przedmiotowej decyzji jak również mapki wskazującej, że działka skarżącego objęta jest ewentualnymi ograniczeniami wynikającymi z treści tej decyzji. Tym samym nie można skontrolować, czy nakaz rozbiórki w niniejszej sprawie mógłby być uzasadniony treścią art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Ponadto, taka ocena nie została przeprowadzona przez organ II instancji, który swoje orzeczenie oparł wyłącznie na treści art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego uwzględnią przyjętą przez Sąd wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., obejmującą obowiązek organu nadzoru budowlanego umożliwienia samowolnemu inwestorowi złożenia decyzji o warunkach zabudowy w toku niniejszego postępowania administracyjnego, bądź wystąpienia do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, która wskazywałaby na to, że istniejący sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz uprawnienie tego organu do oceny na podstawie art. 80 kpa ewentualnej zwłoki w uzyskaniu takiej decyzji.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako zasadną uwzględnił.

Na mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji, ze skutkiem do chwili uprawomocnienia się wyroku.