Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 942/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 a kpa
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 30 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 2, art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako "kpa"), w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 – dalej jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia B. B. – dalej jako "Skarżąca" na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako "Naczelnik US") z dnia 3 lipca 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie złożonych zarzutów z uwagi na uchybienie terminowi do ich wniesienia, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej na podstawie własnych tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 26 maja 2017 r.

Przesyłkę zawierającą odpisy tytułów wykonawczych wraz z odpisem zawiadomienia z dnia 9 czerwca 2017 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej wysłano za pośrednictwem operatora pocztowego na widniejący w bazach urzędu adres zamieszkania Skarżącej, tj. [...].

Pomimo dwukrotnej awizacji przez operatora pocztowego Skarżąca nie odebrała przesyłki, wobec czego doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 kpa w dniu 4 lipca 2017 r.

Pismem z dnia 4 czerwca 2018 r. (złożonym w placówce operatora pocztowego w dniu 5 czerwca 2018 r.) Skarżąca wniosła zarzuty w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. w sprawie postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów.

Postanowieniem z dnia 3 lipca 2018 r. Naczelnik US odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych.

Postanowieniem z dnia 3 lipca 2018 r. Naczelnik US, działając na podstawie art. 61a kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonych zarzutów z uwagi na uchybienie terminowi do ich wniesienia.

Skarżąca złożyła zażalenie na wskazane postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów:

- art. 61a § 1 kpa w zw. z 18 i art. 33 § 1 punkty 1, 2, 6, 7, 8 i 10 u.p.e.a. poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych,

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 44 kpa w zw. z art. 18, art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 § 1 punkty 1, 2, 6, 7, 8 i 10 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu przez organ egzekucyjny, że w sprawie skutecznie doręczono stronie odpisy tytułów wykonawczych,

- art. 124 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 18 i art. 33 § 1 punkty 1, 2, 6, 7, 8 i 10 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że zarzuty powinny być rozpatrzone merytorycznie, a organ egzekucyjny błędnie uznał, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu.

Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ powołał treść art. 42, art. 44 § 2, § 3 i § 4 oraz art. 57 kpa, a także art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 § 1 u.p.e.a. i wyjaśnił, że przesyłka polecona nr R [...] zawierająca m.in. odpisy tytułów wykonawczych została nadana na wskazany adres rejestracyjny Skarżącej: [...], którym Skarżąca (jak wynika z systemu rejestracji centralnej Krajowej Ewidencji Podatników) posługiwała się do dnia 15 sierpnia 2017 r.

W ocenie organu przesyła polecona została awizowana po raz pierwszy w dniu 20 czerwca 2017 r. i uznana za doręczoną zastępczo w dniu 4 lipca 2017 r., a zatem termin do zgłoszenia zarzutów upływał w dniu 11 lipca 2017 r. Skoro Skarżąca wniosła zarzuty w dniu 5 czerwca 2018 r., to uczyniła to z uchybieniem zakreślonego terminu.

Zdaniem Dyrektora IAS, organ pierwszej instancji prawidłowo zatem na podstawie art. 61a § 1 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów

Organ wyjaśnił ponadto, że wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych został rozpatrzony negatywnie przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 3 lipca 2018 r., utrzymanym w mocy przez Dyrektora IAS postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 3 lipca 2018 r., gdyż w sprawie zasadne było wydanie przez organ odwoławczy postanowienia, które uchyla w całości zaskarżone postanowienia Naczelnika US i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji,

- art. 61 a § 1 kpa w zw. z art. 18 i art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7, 8 i 10 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wszczęcia postępowania dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych,

- art. 7, art. 77 § 1, art. 44 kpa w zw. z art. 18, art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 § 1 punkty 1, 2, 6, 7, 8 i 10 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu przez organy obydwu instancji, iż w przedmiotowej sprawie skutecznie doręczono Skarżącej odpisy tytułów wykonawczych,

- art. 124 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 18 i art. 33 § 1 punkty 1, 2, 6, 7, 8 i 10 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych decyzji.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

Istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy organ egzekucyjny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonych zarzutów z uwagi na uchybienie terminowi do ich wniesienia.

Zgodnie z art. 61a kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy czym na postanowienie to służy zażalenie (art. 61a § 2 kpa).

Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61 a § 1 kpa jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w ustawie, jednakże w ocenie Sądu należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przy czym przeszkoda przedmiotowa do wszczęcia postępowania musi istnieć już w chwili złożenia wniosku.

W ocenie Sądu taką przeszkodą jest bez wątpienia fakt, że Skarżąca zarzuty wniosła z uchybieniem terminu.

Sąd uwzględnił, że skarga na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 30 sierpnia 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego była przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który w sprawie sygn. akt I SA/Gd 941/18 wyrokiem z dnia 12 grudnia 2018 r. skargę oddalił.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo wyjaśnił, że przesyła polecona zawierająca m.in. odpisy tytułów wykonawczych została nadana na wskazany adres rejestracyjny Skarżącej: [...], którym Skarżąca (jak wynika z systemu rejestracji centralnej Krajowej Ewidencji Podatników) posługiwała się do dnia 15 sierpnia 2017 r. Przesyłka została awizowana w dniu 20 czerwca 2017 r.; powtórnie była awizowana w dniu 28 czerwca 2017 r. i uznana za doręczoną zastępczo w dniu 4 lipca 2017 r., a zatem termin do zgłoszenia zarzutów upływał w dniu 11 lipca 2017 r. Zatem skoro Skarżąca wniosła zarzuty w dniu 5 czerwca 2018 r., to uczyniła to z uchybieniem zakreślonego terminu.

Sąd wyjaśnia ponadto, że przeprowadził dowód z akt sprawy sygn. akt I SA/Gd 460/13, z których wynika, że w latach 2013 – 2014 Skarżąca jako adres właściwy do korespondencji wskazywała adres: [...].

W powołanym wyroku Sąd uznał, że z uwagi na brak możliwości doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 kpa, przesyłka zawierająca odpisy tytułów wykonawczych została pozostawiona do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym.

Dyspozycje przepisów art. 44 § 2 i § 3 kpa zostały zatem w niniejszej sprawie wypełnione. Tym samym, mając na uwadze brzmienie przepisu art. 44 § 4 kpa, uznać należy, że przesyłka zawierająca m.in. odpisy tytułów wykonawczych doręczona została - w trybie art. 44 kpa - w dniu 4 lipca 2017 r. Skoro bowiem przesyłkę awizowano w dniu 20 czerwca 2017 r., to termin do jej odebrania biegł przez kolejnych 14 dni - począwszy od dnia 21 czerwca 2017 r. - i upłynął w dniu 4 lipca 2017 r. – na co prawidłowo zwróciły organy orzekające w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zasadnie organ skonstatował, iż ustawowy termin do złożenia zarzutów określony w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. upłynął zatem z dniem 11 lipca 2017 r.

W ocenie Sądu, wniesienie przez Skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w dniu 5 czerwca 2018 r. nastąpiło z przekroczeniem terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych został rozpatrzony negatywnie przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 3 lipca 2018 r., utrzymanym w mocy przez Dyrektora IAS postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r., natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 grudnia 2018 r. oddalił skargę na wskazane powyżej postanowienie Dyrektora IAS z dnia 30 sierpnia 2018 r.

Podsumowując, skoro termin do wniesienia zarzutów nie został podatnikowi przywrócony należy uznać, że rozstrzygnięcie przez Dyrektora IAS w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania było prawidłowe.

Upływ wskazanego terminu powoduje wygaśnięcie uprawnienia do skutecznego dokonania czynności. W konsekwencji, w odniesieniu do wskazanych tytułów wykonawczych, Skarżąca utraciła prawo do skutecznego zgłoszenia zarzutów w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a.

W ocenie Sądu, w myśl art. 61a § 1 kpa., gdy żądanie, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Zdaniem Sądu, zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania sprzeciwia się przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć także braku w przepisach podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania administracyjnego. W przypadku zatem stwierdzenia braku możliwości realizacji żądania z tych przyczyn, zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania na podstawie powołanego art. 61a § 1 kpa. Stwierdzenie zaistnienia wskazanych przesłanek, obliguje organ do wydania tego rodzaju postanowienia.

Zdaniem Sądu, Skarżącej prawidłowo odmówiono wszczęcia postępowania wobec uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów i braku możliwości na tym etapie prowadzenia tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że stwierdzenie zaistnienia wskazanych okoliczności obligowało organ do zakończenia postępowania w sposób formalny na podstawie art. 61a § 2 kpa poprzez odmowę wszczęcia postępowania, a rozstrzygnięcie w tym zakresie było prawidłowe.

Sąd stanął na stanowisku, że przepisy art. 7, art. 44, art. 77, art. 124 § 1 i § 2, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kpa nie zostały naruszone. Organ prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i podejmował wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; uzasadnienie faktyczne i prawne jest prawidłowe i wyczerpujące, a także wyjaśnia stronie zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.