Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1949/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2006 r. sprawy ze skargi Zakładu Robót Drogowych Gospodarstwo Pomocnicze Zarządu Dróg Miejskich w P. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości z tytułu składek na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za listopad i grudzień 1999 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanowieniem z [...] listopada 2005r., na podstawie art. 49 ust. 1 i 2, i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., dalej ustawa o rehabilitacji) oraz art. 62 § 1 i § 4 i art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005r. Nr 143, poz. 1199, dalej O.p.) zaliczył 12 sierpnia 2004r. z urzędu wpłatę w wysokości 2.955,14 zł, przyjmując, iż została ona dokonana przez Zakład Robót Drogowych Gospodarstwo Pomocnicze Zarządu Dróg Miejskich w P. na poczet zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej PFRON) za listopad i grudzień 1999r. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż strona, ani równocześnie z wpłatą, ani wcześniej nie wskazała, na poczet którego z zobowiązań ją zaliczyć. W związku z tym na mocy art. 62 § 1 O.p. organ zaliczył ją na zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, proporcjonalnie na należność główną i odsetki.

W zażaleniu z 30 listopada 2005r. strona wyjaśniła, iż zgodnie z decyzją Prezesa Zarządu PFRON z [...] lipca 2004r., został wydany tytuł wykonawczy [...] lipca 2004r., na podstawie którego Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – N. dokonał zajęcia rachunku bankowego [...] sierpnia 2004r., egzekwując jedynie 3.132,14 zł ([...] sierpnia 2004r.). Strona nie wiedząc o dokonanym zajęciu, przekazała w dniu 16 sierpnia 2004r. na konto właściwego Urzędu Skarbowego 6.897,67 zł (należność główną – 2942,30 zł odsetki obliczone na dzień 16 sierpnia 2004r.- w wysokości 3.778,36 zł oraz koszty egzekucyjne w wysokości 177 zł). W dniu 20 sierpnia 2004r. Urząd Skarbowy dokonał zwrotu wpłaconej przez stronę dobrowolnie kwoty 6.897,67 zł. W związku z tym strona, kierując się zaufaniem do prawidłowego funkcjonowania organów administracji publicznej oraz właściwego obiegu informacji, uznała, iż dokonane przez organ egzekucyjne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości 3.132,14 zł oraz zwrot przez urząd skarbowy 6.897,67 zł świadczą, że należności względem PFRON zostały uregulowane w całości. Wyjaśniła ponadto, iż organ egzekucyjny w dniu [...] sierpnia 2004r. zajął jedynie należność główną, całkowicie pomijając naliczone odsetki. Tym samym doszło do naruszenia art. 8 k.p.a., a strona w wyniku błędnego działania organu egzekucyjnego posiada rzekomą zaległości wraz z powiększającymi się odsetkami. Oświadczyła ponadto, iż prawidłowe działanie organu egzekucyjnego i przyjęcie przez organ egzekucyjny właściwej kwoty, tj. 6.897,67 zł na rzecz PFRON zapobiegłoby istnieniu od ponad roku zaległości i narosłych odsetek za rzekomą zwłokę.

Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z [...] kwietnia 2006r., na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy o rehabilitacji i art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż strona była zobowiązana do dokonania wpłat na PFRON w terminie do 20 dnia następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, jak również do złożenia Zarządowi Funduszu deklaracji miesięcznych i rocznych. Organ pierwszej instancji, w wyniku dokonania analizy deklaracji i wpłat oraz wobec braku wskazania, na poczet którego zobowiązania dokonano wpłaty, prawidłowo zaliczył otrzymaną 12 sierpnia 2004r. kwotę na poczet zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności, proporcjonalnie na należność główną i odsetki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie obu wyżej wskazanych postanowień, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) jej interesu prawnego przez zaliczenie wpłaty dokonanej na rzecz PFRON na podstawie tytułu wykonawczego z 29 lipca 2004r. proporcjonalnie na poczet zaległości - należności głównej oraz odsetek za zwłokę, 2) art. 8 K.p.a., 3) art. 217 § 2 O.p. przez nie ustosunkowanie się do merytorycznych zarzutów zawartych w zażaleniu. W uzasadnieniu powtórzyła argumentację prezentowaną na wcześniejszych etapach postępowania administracyjnego oraz stwierdziła, że w przypadku właściwego działania organu egzekucyjnego oraz przyjęcia przelanej przez skarżącego należności od ponad pół roku zaległości wobec PFRON byłyby uregulowane i nie narastałyby odsetki.

Minister Pracy Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, zarzuty skarżącej uznał za nieuzasadnione i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z uwzględnieniem całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a postępowanie prowadzono prawidłowo, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy uwzględnieniu kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, których nie powoływała strona.

Kontrola sądowa zaskarżonych postanowień, decyzji bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest bowiem na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego (uchylić) akt wydany przez organ administracyjny wystarczające jest stwierdzenie przez Sąd, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należało zauważyć, że organ odwoławczy, stosownie do art. 233 O.p. ma obowiązek ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę, co oznacza, iż powinien wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia, ustalić jaka norma stanowi podstawę prawną mającego zapaść orzeczenia, dokonać subsumpcji udowodnionego stanu faktycznego pod normę, ustalić konsekwencje prawne, jakie dana norma prawna wiąże z udowodnionym stanem faktycznym oraz porównać rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z tym, które sam by wydał i następnie wydać jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w wyżej wymienionym przepisie.

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę organ odwoławczy w sposób błędny zastosował przepisy prawa procesowego, a w szczególności art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 122 O.p., gdyż nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy, nie wyjaśniał przede wszystkim okoliczności skąd wzięła się wpłata w wysokości 2.955,14 zł, którą z urzędu zaliczył proporcjonalnie na poczet należności głównej za listopada 1999r. i grudzień 1999r. oraz odsetki za zwłokę. Organ odwoławczy, identycznie jak organ pierwszej instancji, przyjął bez głębszej analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i bez przedstawienia okoliczności, w jakich miało to miejsce, iż wpłaty tej dokonała spółka.

Zdaniem Sądu istotne było jednak zwrócenie przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej uwagi, że należność powyższa została wyegzekwowana w drodze przymusu (egzekucja z rachunku bankowego spółki na podstawie tytułu wykonawczego z 29 lipca 2004r.), o czym wspomina skarżąca spółka już w zażaleniu. Strona powołuje się też na okoliczność, iż organ egzekucyjny dokonał zajęcia 3.132,14 zł. Tym samym zasadnym było wyjaśnienie przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej, przy uwzględnieniu uregulowań dotyczących kosztów egzekucyjnych, skąd wzięła się różnica między kwotą zajętą przez organ egzekucyjny a kwotą, którą z urzędu zaliczono w trybie art. 62 § 1 i 4 w związku z art. 55 § 2 O.p. na poczet należności głównej i odsetek.

O nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy przez organ drugiej instancji świadczy również brak odniesienia się przez ten organ do znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wyciągu z rachunku bankowego spółki, z którego wynika, iż w dniu [...] sierpnia 2004r. dokonano całkowitej spłaty zajęcia z [...] sierpnia 2004r., wraz z odsetkami na rzecz Urzędu Skarbowego P. w wysokości 3.132, 14 zł, przede wszystkim w kontekście zarzutu strony skarżącej podnoszonego w zażaleniu o naruszeniu art. 8 K.p.a. (analogiczną zasadę przewiduje art. 121 § 1 O.p., który miał zastosowanie w postępowaniu przed Ministrem Pracy i Polityki Społecznej w zakresie określania wysokości wpłat na PFRON).

W tym miejscu warto też zauważyć, iż skarżąca spółka już na etapie postępowania zażaleniowego podnosiła, że wyegzekwowanie tak małej kwoty, tj. 2.955,14 zł, przez organ egzekucyjny, było niewystarczające z punktu realizacji roszczeń PFRON wskazanych w tytule wykonawczym. Organ egzekucyjny pominął bowiem należne odsetki, dokonując jedynie zajęcia należności głównej.

Sąd zwraca również uwagę, iż rację ma strona skarżąca twierdząc, iż organ odwoławczy ma obowiązek, wydając zaskarżone postanowienie w ramach prawidłowego stosowania art. 217 § 2 O.p., ustosunkować się do zarzutów podniesionych przez stronę w zażaleniu. Skład orzekający podnosi ponadto, że uprawnienia i zarazem obowiązku organu w tym zakresie należy również poszukiwać w dyspozycji art. 210 § 4 O.p., który ma zastosowanie w sprawie na mocy art. 219 O.p. oraz w treści art. 124 O.p. i art. 191 O.p. Tym samym Minister Pracy i Polityki Społecznej powinien wypowiedzieć się (ocenić) zarzut strony odnośnie naruszenia zasady pozyskiwania zaufania do organów administracyjnych, wyrażonej w art. 8 K.p.a. (jego odpowiednik stanowi, co podnoszono wyżej, art. 121 § 1 O.p.) przez dokonanie zwrotu wpłaconej przez stronę dobrowolnie należności głównej, odsetek oraz kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości 6.897,67 zł, przez organ egzekucyjny, cztery dni po dokonaniu zajęcia rachunku bankowego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 lipca 2004r., w kontekście wpływu tejże okoliczności na zaliczenie dokonanej wpłaty, w trybie art. 62 § 1 i 4 O.p., na poczet należności o najwcześniejszym terminie płatności. Dopiero zajęcie przez organ odwoławczy stanowiska w tej sprawie dałoby podstawę do stwierdzenia, że podjęto wszelkie działania w celu załatwienia sprawy i w sposób wyczerpujący rozpatrzono cały materiał dowodowy.

Sąd stwierdza ponadto, iż w treści tej części uzasadnienia postanowienia o zaliczeniu wpłaty na poczet odsetek, należało również, tak aby w sposób pełny zrealizować dyspozycję art. 124 O.p. w związku z art. 210 § 4 O.p. i art. 219 O.p. oraz art. 217 § 2 O.p., odnieść się, wyjaśnić stronie, czy przy zarachowaniu należności wyegzekwowanej przez organ egzekucyjny od strony w drodze przymusu, na podstawie tytułu wykonawczego, wzięto pod uwagę odsetki narosłe przed dokonaniem, czy po dokonaniu wpłaty z 12 sierpnia 2004r. Tyko na marginesie Sąd zauważa, że sama strona przez fakt dokonania przelewu z 16 sierpnia 2004r. na rzecz urzędu skarbowego w wysokości 6.897,67 zł, w której to kwocie zawarte zostały zarówno zaległość wobec PFRON, odsetki od zaległości oraz koszty egzekucyjne, potwierdza bowiem, że do momentu, kiedy istniało niezapłacone zobowiązanie odsetki powinny być naliczane.

W decyzji organu drugiej instancji zabrakło też wyjaśnienia, jaka była wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON w poszczególnych miesiącach – listopadzie i grudniu 1999r. W aktach sprawy znajduje się bowiem decyzja Ministra Polityki Społecznej z [...] września 2005r., z której wynika jedynie, że uchylono decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] lipca 2004r. określającą wysokość zobowiązania zaległości i odsetek za listopada i grudzień 1999r., w związku z nie wyjaśnieniem przedawnienia zobowiązania za listopad 1999r. W aktach tych nie ma natomiast decyzji Prezesa Zarządu PFRON, z której wynikałoby prawidłowe zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON. Tym samym brak wyjaśnienia przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia kwestii prawidłowej wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON uniemożliwia stwierdzenie, czy dokonano prawidłowego zaliczenia należności wyegzekwowanej od strony skarżącej na poczet zaległości. Nie pozwala również na pełne stwierdzenie czy doszło do naruszenia interesu prawnego strony przez proporcjonalne zaliczenie wpłaty dokonanej na rzecz PFRON, a tym samym ustosunkowanie się przez Sąd do jednego z zarzutów skargi.

Wyżej wymienione okoliczności doprowadziły Sąd do przekonania, iż zasadne było wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., z uwagi na naruszenie przepisów procedury mające istotny wpływ na wynik sprawy (punkt pierwszy sentencji).

Orzeczenie z punktu drugiego sentencji ma swoje odzwierciedlenie w treści art. 152 P.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200 P.p.s.a. i art. 209 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), strona skarżąca była bowiem reprezentowana przez radcę prawnego.