Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1049/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12
journal: Dz.U. 2009 nr 3 poz 11
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
article: art. 3 pkt 8
journal: Dz.U. 2006 nr 89 poz 625
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 19
journal: Dz.U. 2006 nr 89 poz 625
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2013 roku sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za styczeń 2012 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. nr [...] działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 47 § 3 art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 3, art. 55 § 1, art. 207 § 1 i 2, art. 210, art. 13 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 6, art. 11 ust. 1 pkt 3 art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 88 ust. 2, art. 89 ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 3, poz. 11 z późn. zm.), Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. i określił J. F. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń 2012 r. w kwocie 120 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 9 stycznia 2012 r. pracownicy PGE Dystrybucja Odział Ł. Miasto przeprowadzili kontrolę poboru energii elektrycznej w Ł. przy ul. A 10 D, gdzie mieszka J. F. W protokole kontroli nr [...] wskazano, że J. F. nielegalnie pobrał energię elektryczną w ilości 6000 kWh (według noty obciążeniowej nr [...] z dnia 31 stycznia 2012 r.)

Organ powołał brzmienie art. 11 ust. 1 pkt 3, art. 12, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 88 ust. 2, art. 89 ust. 3, art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym. Powołując się na wystawioną przez PGE notę obciążeniową z dnia 31 stycznia 2012 r. wskazał, iż podatnik zużył 6000 kWh energii elektrycznej, zatem zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń 2012 r., zgodnie z powołanymi przepisami wynosi 120,00 zł. Organ powołał ponadto art. 24 ust. 1 pkt 3 ustawy. Wskazał, iż postanowieniem z dnia 28 marca 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. wezwał podatnika do zapoznania się z całością materiału sprawy i wypowiedzenia się w sprawie, jednak J. F. nie skorzystał z tego prawa.

J. F. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Stwierdził, że jest ona bezzasadna, nieprecyzyjna i nie dotyczy jego osoby. Nie zamierza regulować jakichkolwiek należności do czasu rozpoznania sprawy przez sąd. Ponadto uważa, że w protokole kontroli nic nie wykazano, zaś nota obciążeniowa nie jest żadnym dowodem ani dokumentem.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Podniósł, że organy podatkowe nie prowadzą postępowania dowodowego w sprawie stwierdzenia nielegalnego poboru energii elektrycznej. W myśl art. 88 ust. 2b ustawy o podatku akcyzowym ustaleń odnośnie osoby dokonującej nielegalnego poboru energii elektrycznej dokonuje podmiot, który określa szacunkową ilość nielegalnie pobranej energii. W niniejszej sprawie jest to PGE Dystrybucja SA Oddział Ł. - Miasto, który dostarczył organowi I instancji materiał dowodowy w postaci protokołu kontroli z dnia 9 stycznia 2012 r. oraz noty obciążeniowej z dnia 31 stycznia 2012 r. Podkreślił, że podatnik był obecny podczas kontroli i osobiście podpisał sporządzony w jej trakcie protokół. Nie wniósł żadnych uwag do protokołu. Nie złożył również do PGE zastrzeżeń na piśmie ani nie wniósł przeciwko wierzycielowi pozwu do sądu, mimo iż o możliwości takiej został poinformowany w treści noty obciążeniowej. Dyrektor Izby Celnej powołał przepisy ustawy o podatku akcyzowym, ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r., nr 89, poz. 625 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz. U. nr 189, poz. 1126 ze zm.), mające zastosowane w przypadku stwierdzenia nielegalnego poboru energii elektrycznej. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wskazał, że w sytuacji ujawnienia nielegalnego poboru energii jej dystrybutor nie musi automatycznie odcinać dopływu prądu do posesji, bowiem obowiązek taki nie wynika z ustawy Prawo energetyczne. Fakt, iż nie odcięto skarżącemu prądu nie przesądza, że nie miał miejsca nielegalny pobór energii. Podatkiem akcyzowym objęta jest konsumpcja energii elektrycznej, zarówno jej pobór legalny, jak i nielegalny. Powołując art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nabywcą końcowym energii elektrycznej a więc jednocześnie jej konsumentem jest J. F. Z treści protokołu kontroli z dnia 9 stycznia 2012 r. wynika, że w czasie oględzin licznika stwierdzono ingerencję w plomby legalizacyjne a konkretnie ponowne ich zaciskanie. Stwierdzono także zadrapania na bębenkach liczydła. Licznik wymieniono i skierowano do badania laboratoryjnego. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że organy podatkowe nie prowadzą postępowania dowodowego w sprawie nielegalnego poboru energii elektrycznej. Ustaleń dotyczących podmiotu dokonującego nielegalnego poboru energii elektrycznej dokonuje podmiot określający szacunkową ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej. W niniejszej sprawie jest to PGE Dystrybucja SA Oddział Ł. – Miasto. Ewentualne wątpliwości co do ustalenia stanu faktycznego sprawy należało wyjaśnić z przedsiębiorstwem energetycznym, które przeprowadzało kontrolę i wystawiło notę obciążającą. Protokół i nota zawierały stosowne pouczenia dla skarżącego. Bez zastrzeżeń podpisał on protokół kontroli, nie zgłosił zastrzeżeń na piśmie, zaś po otrzymaniu noty nie złożył do sądu pozwu przeciwko wierzycielowi. Bezspornie podatnik nie złożył deklaracji dla podatku akcyzowego AKC-4 wraz z załącznikiem AKC-4/H i nie zapłacił akcyzy za nielegalnie pobraną energię elektryczną.

Po wydaniu przez organ odwoławczy powyższej decyzji, skarżący złożył pismo oznaczone data 22 września 2012 r., stanowiące uzupełnienie odwołania od decyzji organu I instancji. Wyjaśnił, że nie otrzymał odpowiedzi na odwołanie po 30 dniach. Ponadto w jego ocenie PGE nie przekazała Izbie Celnej wszystkich dokumentów dotyczących jego sprawy. Kwestionował ustalenia organu, dotyczące stwierdzonych śladów ingerencji w mechanizm licznika. Załączył protokół z dnia 19 stycznia 2012 r., nr [...] badania laboratoryjnego licznika energii elektrycznej nr 0793191.

J. F. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu. Wskazał, iż z protokołu kontroli wcale nie wynika, że nielegalnie pobrał energię elektryczną i nie ma na to żadnych dowodów. W jego ocenie żadne gospodarstwo domowe nie zużyje w ciągu 8 dni tyle energii elektrycznej, ile wyliczyła PGE za styczeń 2012 r. – 6000 kWh. Ponadto nie wie dlaczego przyjęto, że pobór energii nastąpił w styczniu, a nie w innych miesiącach. Nie wniósł uwag do protokołu kontroli, gdyż uznał, że nic mu nie zarzucono. Nie wniósł również pozwu do sądu gdyż uznał, że sprawa go personalnie nie dotyczy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie, przedstawiając ponownie argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto opisał działanie magnesu neodymowego na mechanizm magnesu hamującego, służącego do kalibracji wskazań licznika energii elektrycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu między stronami jest ustalenie, czy skarżący jest osobą zobowiązaną do zapłaty zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej będącego konsekwencją ingerencji w układ pomiarowy.

Zgodnie z treścią przepisu art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626), dalej "u.p.a." podatnikiem akcyzy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec której zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą, w tym podmiot będący nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu.

Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 6 u.p.a. w przypadku energii elektrycznej przedmiotem opodatkowania akcyzą jest zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Na podstawie art. 9 ust. 2 u.p.a., za zużycie energii elektrycznej uznaje się energię zużytą w związku z jej przesyłaniem lub dystrybucją oraz energię elektryczną pobraną nielegalnie.

Moment powstania obowiązku podatkowego w akcyzie ustawodawca określił w art. 11 u.p.a. Równocześnie w art. 12 u.p.a. określił datę powstania obowiązku podatkowego w sytuacji, gdy nie można określić dnia, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu czynności lub stanu faktycznego podlegających opodatkowaniu akcyzą. Za datę powstania obowiązku podatkowego we wskazanym przypadku uznaje się dzień, w którym uprawniony organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej stwierdził dokonanie danej czynności lub istnienie danego stanu faktycznego.

W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy wszczął postępowanie podatkowe w celu określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym J. F., w związku ze stwierdzeniem nielegalnego poboru energii. Powyższe było skutkiem uszkodzenia licznika pomiaru energii, który znajdował się u skarżącego, poprzez naruszenie oplombowania legalizacyjnego oraz zarysowanie bębenków liczydła.

Skarżący zakwestionował zarówno fakt uszkodzenia licznika, jak i nałożenie na niego obowiązku uiszczenia opłaty z tytułu nielegalnego poboru energii oraz uznanie, że jest on podatnikiem podatku akcyzowego w związku z faktem nielegalnego poboru energii.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że obowiązujące przepisy ustawy o podatku akcyzowym przewidują opodatkowanie podatkiem akcyzowym nielegalnego poboru energii nakładając obowiązek jego uiszczenia na podmiot będący nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu.

Nabywcą końcowym w rozumieniu art. 2 pkt 19 u.p.a. jest co do zasady podmiot nabywający energię elektryczną, nieposiadający koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe, zostały powiadomione przez PGE Dystrybucja S.A. Oddział Ł. - Miasto o fakcie nielegalnego poboru energii elektrycznej przez J. F. w związku z działającym wadliwie w jego mieszkaniu liczniku pomiaru energii elektrycznej.

W związku z uzyskanymi informacjami wszczęły postępowanie podatkowe w celu określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. W ramach tego postępowania pismem z dnia 6 lutego 2012 r. organ podatkowy I instancji zwrócił się do PGE Dystrybucja S.A. Oddział Ł. o dostarczenie kopii potwierdzonego za zgodność z oryginałem protokołu naliczenia opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej oraz kopii noty obciążeniowej dotyczącej jej zużycia.

W odpowiedzi PGE Dystrybucja S.A. Oddział Ł. przesłała organowi protokół kontroli Nr [...] oraz notę obciążeniową nr [...]. Z dokumentów tych wynikało, iż J. F. nielegalnie pobierał energię elektryczną w miesiącu styczniu 2012 r. Poddany kontroli licznik energii elektrycznej, został następnie przekazany do badania laboratoryjnego. Po przeprowadzeniu badania stwierdzono, że ustalony w liczniku " uchyb" pomiaru powstaje tylko po przyłożeniu magnesu neodymowego do jego mechanizmu.

W ocenie Sądu postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego zostało przeprowadzone w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia. Organ zgromadził i rozpatrzył możliwie pełny materiał dowodowy, który poddał rzetelnej analizie i ocenie wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Zasadnie przy tym organ wskazał, iż ustaleń dotyczących podmiotu nielegalnie pobierającego energię elektryczną dokonuje podmiot, który określa szacunkową ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej. W niniejszej sprawie była to PGE Dystrybucja S.A. Oddział Ł. – Miasto.

Ponadto Sąd podzielił ocenę organu, co do wiarygodności dokumentów sporządzonych przez pracowników PGE Dystrybucja S.A. Oddział Ł. – Miasto oraz pogląd zaprezentowany w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2003r., I CKN 252/01 i z dnia 27 marca 2008r. II CSK 489/07. W orzeczeniach tych Sąd wskazał, że ustalenie nielegalnego poboru energii elektrycznej nie wymaga badania winy sprawcy w znaczeniu podmiotowym, a obowiązkiem odbiorcy energii elektrycznej jest zabezpieczenie przed uszkodzeniem lub zniszczeniem układu pomiarowo - rozliczeniowego oraz plomb.

Jak wynika z przywołanego wcześniej art. 13 ust. 1 pkt 2 u.pa., podatnikiem akcyzy jest m.in. podmiot będący nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. W rozpatrywanej sprawie odbiorcą końcowym energii elektrycznej był J. F.. Tym samym za chybiony uznać należy zarzut skarżącego, iż zapłaty podatku akcyzowego należy żądać nie od niego, ale od PGE Dystrybucja S.A. Oddział Ł. – Miasto.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż w niniejszej sprawie doszło do zawyżenia wskazań licznika na korzyść PGE wskazać należy, że zgodnie z art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r., poz. 1059), nielegalne pobieranie paliw lub energii, to ich pobieranie bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem układu pomiarowo – rozliczeniowego lub przez ingerencję w ten układ, mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo – rozliczeniowy. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma wynik badania laboratoryjnego licznika, które wykazało wpływ oddziaływania na mechanizm licznika zewnętrznym polem magnetycznym. Fakt ów nie pozostawia wątpliwości wobec stwierdzenia, że ustalony w liczniku " uchyb" pomiaru powstaje tylko po przyłożeniu do niego magnesu neodymowego. Ponadto w ocenie Sądu a wbrew twierdzeniom skarżącego, ślady powtórnego zaciskania plomb oraz zadrapania w wewnętrznej części licznika, pod jego pokrywą, świadczą o ingerencji w jego konstrukcję i trudno uznać je za wynik zużycia powstały po 14 latach normalnej eksploatacji.

Za moment powstania obowiązku podatkowego zasadnie przyjęto miesiąc styczeń 2012 r., zgodnie z powołanym już wyżej art. 12 ustawy o podatku akcyzowym.

Stosownie do art. 88 ust. 2a u.p.a. w przypadku nielegalnego poboru energii elektrycznej podstawą opodatkowania energii elektrycznej jest jej szacunkowa ilość, wyrażona w megawatogodzinach (MWh). W rozpoznawanej sprawie szacunkową ilość energii elektrycznej określił zakład energetyczny na podstawie obowiązującej Taryfy. Oszacowana ilość pobranej energii elektrycznej stanowiła podstawę do określenia zobowiązania podatkowego.

Należy ponadto podkreślić, iż jak słusznie wskazały organy obu instancji, podatnik był obecny podczas przeprowadzania kontroli. Osobiście podpisał sporządzony w jej trakcie protokół. Mimo przysługującego mu prawa nie wniósł żadnych uwag do protokołu. Nie złożył również do PGE zastrzeżeń dotyczących wyliczenia kwoty określonej w nocie obciążającej. O możliwości zakwestionowania prawidłowości wyliczenia dokonanego przez sprzedawcę energii oraz wniesienia pozwu do sądu powszechnego został poinformowany w treści noty obciążeniowej.

W kontekście powyższych uwag uznać należy, że przeprowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też ustalony w sprawie stan faktyczny, w ocenie Sądu, uznać należy za prawidłowy. Dyrektor Izby Celnej w sposób prawidłowy dokonał także subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod właściwe normy prawa materialnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę J. F.

d.r.