Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1103/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie : Sędzia Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2006r. sprawy ze skargi Spółdzielni "[...]" zakład Pracy Chronionej w Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] w przedmiocie uznania za wygasłe prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 roku nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej po rozpoznaniu wniosku Spółdzielni "[...]" Zakładu Pracy Chronionej, Z. przeciwko firmie A. D., Niemcy o uznanie za wygasłe prawa ochronnego na znak towarowy HELIOS nr [...], na podstawie art. 30 ust. 1 i art. 28 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych (Dz. U. nr 5, poz. 17 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., nr 119, poz. 1117 ze zm.) oraz art. 100 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 Prawo własności przemysłowej orzekł:

1. uznać za wygasłe prawo ochronne na słowny znak towarowy HELIOS Nr [...] dla środków dezynfekujących w klasie 5 z dniem [...] czerwca 1998 roku,

2. znieść wzajemnie koszty postępowania w sprawie.

Rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniu [...] czerwca 1998 roku Spółdzielnia "[...]" Zakład Pracy Chronionej, Z. wystąpiła do Urzędu Patentowego RP o uznanie za wygasłe prawa ochronnego na słowny znak towarowy HELIOS nr [...] zarejestrowany w dniu [...] kwietnia 1994 roku na rzecz firmy A. D., Niemcy dla towarów w klasach 3 i 5 (środki do czyszczenia, polerowania i szorowania oraz środki do mycia naczyń; środki dezynfekcyjne).

Za podstawę swojego żądania wnioskodawca wskazał na przepis art. 25 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 ustawy o znakach towarowych. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, iż uprawniony z rejestracji znaku towarowego HELIOS nr [...] nie używał tego znaku na terytorium Polski, co najmniej od trzech lat. Wnioskodawca swój interes prawny w żądaniu uznania przedmiotowego prawa za wygasłe upatruje w tym, że sporny znak stanowi przeszkodę do oznaczania produkowanych przez siebie wyrobów oznaczeniem HELIOS w klasach 3 i 5, przy czym wnioskodawca posiada rejestrację znaku towarowego HELIOS nr [...] dla towarów w klasach 1, 2, 4, 17 i oznacza nim swoje wyroby objęte tymi klasami.

W odpowiedzi na wniosek Spółka B. Sp. z o.o. z K. podała w imieniu uprawnionego z rejestracji, że B. Sp. z o.o. z K. sprzedaje produkt HELIOS od sierpnia 1993 roku, załączając przykładowe faktury z lat 1993-1998.

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] stycznia 2000 roku oddalił wniosek uznając, że uprawniony z rejestracji używał spornego znaku towarowego poprzez swoją filię B. Sp. z o.o. z K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2004 roku uchylił zaskarżoną decyzję. W jego uzasadnieniu wskazał, iż Urząd Patentowy RP nie wyjaśnił podstawowych wątpliwości dotyczących realizacji przez uprawnionego obowiązku używania zarejestrowanego znaku towarowego dla towarów objętych rejestracją. Z pisma B. Sp. z o.o. z K., jak również z załączonych do niego kopii faktur, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie wynika wyraźnie, jaki produkt sprzedawany jest pod nazwą HELIOS gdyż oferowany towar określony jest w nich jedynie jako "[...]". Sąd zgodził się także z zarzutem skargi, że organ nie ustalił, na jakiej podstawie amerykańska firma C., będąca jedynym udziałowcem ww. spółki handlowej z K., oznacza swoje produkty zarejestrowanym znakiem firmy niemieckiej A. W przypadku tego zarzutu Sąd uznał, iż zgodnie z art. 75 k.p.a. można przyjąć tezę, że Urząd Patentowy RP miał prawo – opierając się na wyraźnym oświadczeniu pełnomocnika uprawnionego z rejestracji – przyjąć domniemanie, że zarejestrowane oznaczenie HELIOS jest używane zgodnie z prawem, za wyraźną zgodą wyrażoną przez uprawnionego.

Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego RP, po wysłuchaniu pełnomocników stron i rozpatrzeniu przez strony materiałów, zważyło, co następuje:

Stosownie do przepisów art. 30 ust. 1 ustawy o znakach towarowych – obecnie art. 169 ust. 2 Prawo własności przemysłowej – prawo z rejestracji znaku towarowego może być uznane za wygasłe na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Zgodnie z art. 255 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo własności przemysłowej sprawy o wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku towarowego Urząd Patentowy rozpatruje w trybie postępowania spornego, przy czym według art. 319 ustawy dotyczy to także spraw o wygaśnięcie prawa z rejestracji na znak towarowy, w którym postępowanie przed Urzędem Patentowym było wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o czym stanowi art. 315 ust. 2 ustawy, co oznacza, że okres nieużywania znaku przy rozstrzygnięciu o wygaśnięciu prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu złożenia wniosku w tej sprawie. W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony dnia [...] czerwca 1998 roku, a więc w okresie obowiązywania ustawy o znakach towarowych.

Urząd Patentowy RP podkreślił także, iż jest związany ustaleniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w wyroku z dnia 19 lutego 2004 roku.

Kolegium Orzekające RP uznało, że wnioskodawca posiada interes prawny w domaganiu się uznania prawa ochronnego na słowny znak towarowy HELIOS nr [...] za wygasłe, z uwagi na to, że sporny znak towarowy stanowi przeszkodę do oznaczania przez wnioskodawcę oznaczeniem HELIOS produkowanych przez siebie wyrobów w klasach 3 i 5, przy czym wnioskodawca posiada rejestrację znaku towarowego HELIOS nr [...] dla towarów w klasach 1, 2, 4, 17 i oznacza nim swoje wyroby objęte tymi klasami. Interes tak rozumiany przez wnioskodawcę nie był nigdy kwestionowany przez uprawnionego.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o znakach towarowych prawo z rejestracji znaku towarowego wygasa, jeżeli uprawniony nie używa tego znaku w Polsce w okresie trzech kolejnych lat, nie precyzując od jakiej daty liczony jest ten okres. Zdaniem Urzędu Patentowego, jego praktyka i orzecznictwo przyjęło, że okres trzech lat należy liczyć wstecz od daty złożenia wniosku, w tym przypadku od daty [...] czerwca 1998 roku, a więc jest to okres od [...] czerwca 1995 roku do [...] czerwca 1998 roku.

Zgodnie z art.28 ust. 4 ustawy o znakach towarowych obowiązek wykazania używania znaku towarowego spoczywa na uprawnionym z tytułu rejestracji.

Kolegium Orzekające stwierdziło, iż oprócz określenia oferowanego towaru jako "[...]", obok tego zapisu w przedłożonych fakturach z lat 1993-1998 (ostatnia z lutego 1998 k-136-144 i 155-160) znajduje się symbol [...], który jednoznacznie identyfikuje ten towar jako środek czyszczący do stali szlachetnej opisany w załączonych kartach katalogowych i cennikach (k–128, 129, 130). Dokumenty te, zdaniem Urzędu, świadczą o używaniu znaku HELIOS [...] w okresie od [...] czerwca 1995 do [...] czerwca 1998 dla towarów w klasie 3 wymienionych jako środki do czyszczenia, polerowania i szorowania. Ze względu na skład tego środka podany w karcie katalogowej (k-129) jako obejmujący środki powierzchniowo czynne i jego przeznaczenie m. in. do garnków, Kolegium uznało, iż sprzedawany pod znakiem HELIOS środek mógł służyć także do mycia, a więc dokumenty te świadczą także o używaniu znaku HELIOS nr [...] w okresie od [...] czerwca 1995 do [...] czerwca 1998 dla towarów w klasie 3 wymienionych jako środki do mycia naczyń. Załączone dowody nie mogą natomiast świadczyć, zdaniem Kolegium, o używaniu znaku HELIOS nr [...] w powyższym okresie dla towarów w klasie 3 wymienionych jako środki dezynfekcyjne. Także pismo D. Sp. z o. o. z K. (k-135) informujące o wartości sprzedaży w latach 1996-1998 przez te spółkę, jako B. Sp. z o.o., wyrobu z oznaczeniem HELIOS może wskazywać na rzeczywiste używanie znaku, jakkolwiek przepis art. 28 ust. 1 powołanej ustawy o znakach towarowych mówi o używaniu znaku "w ogóle" niepoddającego używania żadnej definicji.

Kolegium uznało też, że przedłożone dowody obejmujące umowę licencyjną zawartą między E. KGaA, Niemcy, F. Inc., I., G. Gmbh & Co. ONG i B Sp. z o.o. z K., a także umowę podlicencyjną zawartą między G. GmbH Co. OHG I B. Sp. z o.o. z K., wraz z załącznikami w postaci list praw wyłącznych, gdzie na jednej liście znaków towarowych w Polsce figuruje znak Helios oraz pismo przewodnie uprawnionego (k-111), są wystarczające dla uznania uprawnienia firmy B. Sp. z o.o. z K. do używania w Polsce spornego znaku towarowego HELIOS, tj. przyjęcia domniemania, że zarejestrowane oznaczenie HELIOS jest używane zgodnie z prawem za wyraźną zgodą wyrażoną przez uprawnionego.

Natomiast Kolegium orzekające uznało, iż gdyby nawet z przedłożonego cennika B. Sp. z o.o. z K. z 1996 roku (k-134) wynikało, iż towar oznaczony znakiem HELIOS (obecnie HELIOS BRILLANT) jest profesjonalnym środkiem specjalistycznym, to używanie znaku towarowego dla tego środka jako "specjalistycznego, luksusowego" nie powinno skutkować utrzymaniem w całości prawa z rejestracji tego znaku, w myśl przyjętej wykładni art. 5 lit. c ust. 1-2 Konwencji Paryskiej. Z artykułu M. Trzebiatowski "Obowiązek używania..." na str. 135, 136 wynika bowiem, iż "Według doktryny państw członkowskich związku używanie znaku towarowego wyłącznie dla produktów specjalistycznych, luksusowych skutkuje również utrzymaniem prawa z rejestracji znaku, zarejestrowanego dla grupy towarów obejmujący ten specjalny produkt i jest uważane za używanie także dla innych towarów z tej grupy..". Tymczasem, o ile można uznać za towary z tej samej grupy środki do czyszczenia, polerowania i szorowania oraz środki do mycia naczyń w klasie 3, to na pewno nie należą do tej grupy towarów środki dezynfekujące w klasie 5.

Wobec tego, że w przedmiotowej sprawie żądania każdej ze stron zostały uwzględnione częściowo, a mianowicie przyjęte zostało żądanie wnioskodawcy uznania za wygasłe prawa ochronnego na słowny znak towarowy HELIOS nr [...] jedynie w odniesieniu do środków dezynfekujących w klasie 5, uprawniony z rejestracji wnosił o oddalenie wniosku w całości, stosownie do art. 100 k.p.c., koszty postępowania należało wzajemnie między stronami znieść.

Skargę na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2006 roku złożyła Spółdzielnia "[...]" Zakład Pracy Chronionej Z. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, w dalszym ciągu, wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych dla oceny wniosku skarżącej, jak również nierozpatrzenie, w sposób wnikliwy, materiału dowodowego. W szczególności, zdaniem skarżącej, sporny znak nie był w Polsce używany przez podmiot uprawniony z rejestracji. Uwzględnienie tej istotnej okoliczności pozwoliłoby na uznanie wygaśnięcia prawa ochronnego ze znaku towarowego HELIOS [...] w pełnym zakresie. Skarżący podniósł nadto, że prawo ochronne do tego znaku wygasło z mocy prawa w trakcie postępowania z dniem [...] września 2002 roku.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosił o oddalenie skargi, podnosząc, iż skarżący nie wskazał na żadne nowe okoliczności, które mogłyby wskazywać na nieprawidłowość decyzji i skutkować zmianę wcześniej zajętego stanowiska.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Z petitum skargi wynika, iż Spółdzielnia "[...]" Zakład Pracy Chronionej, Z. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo poprzez niewyczerpanie dyspozycji określonych przepisami art. 7 i 77 k.p.a. bądź stwierdzenie jej bezskuteczności. Analiza uzasadnienia skargi dowodzi, iż skarżący zarzuca Urzędowi Patentowemu, iż ten nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych, niezbędnych do oceny jej wniosku, iż prawa ochronne ze znaku towarowego HELIOS [...] wygasły w pełnym zakresie. Oznacza to, iż przedmiotem zaskarżenia jest w istocie nieuwzględnienie żądania wnioskodawcy uznania za wygasłe prawa ochronnego na słowny znak towarowy HELIOS nr [...] w odniesieniu także do towarów w klasie 3 wymienionych jako środki do czyszczenia, polerowania i szorowania oraz mycia naczyń, aczkolwiek na rozprawie w dniu [...] stycznia 2006 roku wnioskodawca złożył alternatywny wniosek sprowadzający się do ewentualnego stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego dla wszystkich towarów poza właśnie środkami do czyszczenia, polerowania i szorowania w klasie 3.

Z decyzji Urzędu Patentowego wynika, że przedmiotem badania i oceny był wniosek Spółdzielni "[...]" Zakładu Pracy Chronionej, Z. w pełnym jego zakresie.

Zdaniem Sądu, a wbrew twierdzeniom skarżącego, Urząd wyjaśnił wszystkie okoliczności faktyczne niezbędne do oceny wniosku, uwzględnił przy tym ustalenia i zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2004 roku, którym to wyrokiem Sąd uchylił decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] marca 2000 roku oddalającą wniosek Spółdzielni "[...]" Zakładu Pracy Chronionej, Z. Także ocena materiału dowodowego dokonana przez Urząd nie budzi wątpliwość. Została dokonana wnikliwie, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd uznał, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Urząd prawidłowo ocenił uprawnienie firmy B. Sp. z o.o. z K. do używania w Polsce spornego znaku towarowego HELIOS. Dowodzi tego zebrany materiał dowodowy i jego ocena. Uprawniony jest więc wniosek Urzędu Patentowego, że Urząd opierając się na wyraźnym oświadczeniu pełnomocnika uprawnionego z rejestracji, władny był przyjąć domniemanie, że zarejestrowane oznaczenie HELIOS jest używane zgodnie z prawem, za wyraźną zgodą uprawnionego, zwłaszcza wobec braku dowodów przeciwnych.

Także i drugi z zarzutów nie jest trafny. Stał się on bezprzedmiotowy, albowiem na rozprawie sądowej pełnomocnik uprawnionego z rejestracji przedłożył pismo Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2006 roku o przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy zarejestrowany po numerem [...] na następny dziesięcioletni okres. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że okres nieużywania znaku przy rozstrzygnięciu o wygaśnięciu prawa z rejestracji ocenia się na dzień złożenia wniosku, a nie ten, który może upłynąć w toku postępowania. Postępowanie wykazało, że prawo ochronne do znaku towarowego HELIOS dla środków dezynfekujących w klasie 5 wygasło znacznie wcześniej tj. [...] czerwca 1998 roku. Ta okoliczność była przedmiotem rozważań Urzędu. Nie budzi ona wątpliwości Sądu, albowiem odpowiada prawu.

Powyższa analiza zaskarżonej decyzji dowodzi, że skarga nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Jednakże rozstrzygnięcie całościowe wniosku zawarte jest w uzasadnieniu decyzji, jej sentencja dotyczy tylko częściowego rozstrzygnięcia o roszczeniu wnioskodawcy, a mianowicie uwzględnienia żądania uznania za wygasłe prawa ochronnego na słowny znak towarowy HELIOS nr [...] dla środków dezynfekujących w klasie 5. Brak jest stwierdzenia w sentencji decyzji o oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie, mimo iż w uzasadnieniu Urząd odnosi się do wniosku w pozostałym zakresie, wyjaśniając motywy nieuwzględnienia wniosku w całości.

Taki sposób rozstrzygnięcia stanowi naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 104 k.p.a. Zgodnie z jego sensem organ obowiązany jest załatwić sprawę, co oznacza, iż winien rozstrzygnąć całą sprawę, co do jej istoty.

Rozstrzygnięcie konkretyzuje się w sentencji decyzji. Uzasadnienie zaś objaśnia jedynie tok myślenia. Tym zasadom Urząd uchybił, co oznacza, że naruszył przepisy postępowania. Jednakże to naruszenie przepisów postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, w szczególności na sytuację prawną wnioskodawcy. Brak oddalenia wniosku w pozostałym zakresie oznacza dla wnioskodawcy w tej sprawie, iż pozostaje on w identycznej sytuacji prawnej, jak gdyby takie rozstrzygnięcie decyzja zawierała. Uprawniony z rejestracji ma prawo, którego nie posiada wnioskodawca, używania zarejestrowanego znaku towarowego dla towarów objętych rejestracją w klasie 3 wymienionych jako środki do czyszczenia, polerowania i szorowania, a także mycia naczyń. Uprawniony z rejestracji wykazał bowiem, czego dowiódł Urząd Patentowy, że używa znaku towarowego HELIOS poza wygaszonym zakresem.

Nadto należy zauważyć, że skarżący uzyskał korzystne dla siebie rozstrzygnięcie w zakresie wygaszenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy HELIOS nr [...] dla środków dezynfekujących w klasie 5. Żądanie uchylenia decyzji w całości, a więc także w zakresie rozstrzygnięcia dla niego korzystnego, przy braku skargi uprawnionego z rejestracji, zmierzałoby do naruszenia art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc zakazu reformationis in peius. Jego sytuacja uległaby pogorszeniu na skutek uchylenia zaskarżonej decyzji. Brak decyzji o wygaszeniu prawa ochronnego na słowny znak towarowy HELIOS nr [...] dla środków dezynfekujących w klasie 5 oznaczałby przeszkodę do oznaczania znakiem Helios produkowanych przez siebie wyrobów w klasie 5. Po wygaszeniu w tej części prawa ochronnego powyższa przeszkoda przestaje istnieć.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.