Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1100/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 3, art. 11 ust. 4, art. 11 ust. 5, art. 64 ust. 1 i 3, art. 2
journal: Dz.U. 2011 nr 231 poz 1376
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jednolity
article: art. 62, art. 6, art. 7, art. 80, art. 8, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: W świetle wymagań określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie można mówić o przesłance decydującej o wyborze na stanowisko komornika; w istocie decyduje o tym całokształt okoliczności, których spełnienie podlega ocenie organu orzekającego, podlegającego w tym zakresie kontroli sądu administracyjnego. Wybór na to stanowisko jest zatem zgodny z powołanym wyżej przepisem ustawy, jeśli spełnia co najmniej większość przesłanek ustawowych, których waga (znaczenie) nie jest w świetle ustawy zróżnicowana.

Pełnienie funkcji zastępcy komornika choć jest niewątpliwie przydatne przy ubieganiu się o stanowisko komornika sądowego, to nie może być samoistną przesłanką – podobnie zresztą jak inne przesłanki - decydującą o wyborze Ministra Sprawiedliwości.

TEZY

W świetle wymagań określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie można mówić o przesłance decydującej o wyborze na stanowisko komornika; w istocie decyduje o tym całokształt okoliczności, których spełnienie podlega ocenie organu orzekającego, podlegającego w tym zakresie kontroli sądu administracyjnego. Wybór na to stanowisko jest zatem zgodny z powołanym wyżej przepisem ustawy, jeśli spełnia co najmniej większość przesłanek ustawowych, których waga (znaczenie) nie jest w świetle ustawy zróżnicowana.

Pełnienie funkcji zastępcy komornika choć jest niewątpliwie przydatne przy ubieganiu się o stanowisko komornika sądowego, to nie może być samoistną przesłanką – podobnie zresztą jak inne przesłanki - decydującą o wyborze Ministra Sprawiedliwości.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2013 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r., Nr 231, poz. 1376, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku A. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2012 r. - utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] października 2012 r., którą powołano M. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...], odmawiając jednocześnie powołania na ww. wymienione stanowisko P. F., T. K., A. W., D. Z.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2012 r. rozstrzygnął o obsadzie stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...].

W dniu [...] listopada 2012 r. do Ministra Sprawiedliwości wpłynął wniosek A. W. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności wzięcie pod uwagę wszystkich przedstawionych dowodów. Do wniosku dołączył trzy zarządzenia Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. ustanawiające A. W. zastępcą komornika sądowego w następujących terminach [...].08.2012 r., [...].09.2012 r., [...].10.2012 r. i [...].11.2012 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. Minister Sprawiedliwości zawiadomił strony postępowania o wniesionym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, prosząc o ewentualne zajęcie stanowiska w terminie 7 dni od otrzymania pisma.

W dniu [...] grudnia 2012 r. do Ministra Sprawiedliwości wpłynęło pismo M. S., w którym wniosła o utrzymanie zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, iż skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności i dowodów, które nie byłyby rozważone przez Ministra Sprawiedliwości przed podjęciem decyzji. Stwierdziła, że sprawowanie zastępstw komorniczych nie może być czynnikiem decydującym przy powołaniu na stanowisko komornicze, gdyż jest okolicznością niezależną od kandydata, a zależy od zwyczajów panujących w danej kancelarii komorniczej i liczby pracujących w niej asesorów, czy wypadków losowych. Nadto ocena pracy w kancelarii komornika sądowego jest subiektywna. Obiektywnie sprawdzalne są jedynie wyniki ze studiów prawniczych i egzaminu komorniczego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ stwierdził, co następuje;

M. S. w 2006 r. ukończyła na Uniwersytecie W. wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra. Od lipca 2004 r. pracuje w kancelarii komorniczej, początkowo w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] – B. M., następnie przy Sądzie Rejonowym [...] – A. G. Od lipca 2009 r. kancelarię tę prowadzi I. G.. Po odbyciu aplikacji komorniczej zdała w dniach [...] października i [...] grudnia 2008 r. egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] lutego 2009 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego.

T. K. w 2004 r. ukończył na Uniwersytecie W., wyższe studia prawnicze z wynikiem dostatecznym, uzyskując tytuł magistra. Od marca 2006 r. zatrudniony jest w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] – A. K. Po odbyciu aplikacji komorniczej zdał w dniach [...] października i [...] grudnia 2008 r. egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] marca 2009 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

D. w 2004 r. ukończył w E. w W. wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra. Ukończył również studia podyplomowe w zakresie restrukturyzacji, sanacji, upadłości w europejskiej firmie. Od [...] lutego 2005 r. zatrudniony jest w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] – M. W. Po odbyciu aplikacji komorniczej zdał w dniach [...] marca i [...] kwietnia 2008 r. egzamin komorniczy na ocenę dostateczną. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

P. F. w 2006 r. ukończył w W. wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra. Od lipca 2007 r. pracuje w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] - początkowo u D. D., a obecnie u K. Ł. Po odbyciu aplikacji komorniczej zdał w dniach [...] października i [...] grudnia 2009 r. egzamin komorniczy z wynikiem dostatecznym. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

A. W. w 2006 r. ukończył w E. w W. wyższe studia prawnicze z wynikiem dostatecznym, uzyskując tytuł magistra. Od sierpnia 2003 r. do listopada 2004 r. prowadził własną działalność gospodarczą, od czerwca 2004 r. do grudnia 2005 r. był kierownikiem biura [...] Związku Strzelectwa Sportowego. Od [...] czerwca 2006 r. do [...] lipca 2007 r. pracował w kancelarii komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S. Od [...] września 2007 r. do [...] października 2009 r. pracował w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] – D. D.. W okresie od [...] października 2008 r. do [...] marca 2011 r. zatrudniony był w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł. – G. B. Od [...] czerwca 2011 r. ponownie zatrudniony w kancelarii komornika D. D. Po odbyciu aplikacji komorniczej zdał w dniach [...] października i [...] grudnia 2008 r. egzamin komorniczy na ocenę dostateczną. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z dnia [...] lutego 2009 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

Wnioskodawcy, jak wynika z analizy materiału dowodowego, w tym m.in. poświadczonych kopii dyplomów, decyzji, opinii i oświadczeń, spełniają wszystkie wymogi przewidziane w art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego, tj. posiadają obywatelstwo polskie, mają pełną zdolność do czynności prawnych, posiadają nieposzlakowaną opinię, ukończyli 26 lat, nie byli karani za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, nie są podejrzani o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe, są zdolni ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków komornika, ukończyli wymagane studia, odbyli aplikację komorniczą, złożyli egzamin komorniczy i co najmniej 2 lata pracowali w charakterze asesora komorniczego. Spełnienie przez kandydatów powyższych przesłanek dowodzi posiadania przez nich kwalifikacji odpowiednich do powołania na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...].

Wszyscy kandydaci ukończyli wyższe studia prawnicze, uzyskując tytuł magistra prawa, M. S., D. Z. oraz P. F. z wynikiem dobrym, natomiast A. W. oraz T. K. z oceną dostateczną.

Biorąc pod uwagę ocenę uzyskaną z egzaminu komorniczego, stwierdzić należy, że najlepsze oceny - dobre uzyskali M. S. oraz T. K., natomiast pozostali kandydaci otrzymali oceny dostateczne.

Na potwierdzenie zdobytych kwalifikacji kandydaci przedstawili wydane zgodnie z prawem dokumenty, które stanowiły zatem dla organu zarówno dowód ukończenia przez kandydatów wymaganych studiów oraz zdania egzaminu zawodowego, jak i dowód uzyskanych wyników, potwierdzających poziom zdobytej przez kandydatów wiedzy. Na tej podstawie należało uznać, że M. S. dysponuje wyższymi od pozostałych kandydatów kwalifikacjami teoretycznymi do objęcia stanowiska komornika.

Z porównania długości okresów pracy kandydatów w charakterze asesora komorniczego wynika, że najdłużej asesorem komorniczym jest D. Z. - od 4 lat i 7 miesięcy. M. S. jest asesorem komorniczym od 3 lat i 11 miesięcy, A. W. od 3 lat i 9 miesięcy, T. K. od 3 lat i 8 miesięcy. Najkrócej w charakterze asesora komorniczego pracuje P. F. -2 lata i 9 miesięcy.

Biorąc pod uwagę ogólny staż pracy w kancelarii komorniczej, to najdłużej zatrudniona w kancelarii pozostaje M. S. - osiem i pół roku, następnie kolejno: D. Z. - siedem lat i jedenaście miesięcy, T. K. -sześć lat i dziesięciu miesięcy, A. W. - sześć lat i cztery miesiące, a P. F. - pięć lat i sześć miesięcy.

Analiza akt postępowania wykazała również, że kandydaci pełnili obowiązki zastępcy komornika. Najdłużej zastępcą komornika był A. W., który udokumentował łącznie 206 dni zastępstw. Należy jednak zauważyć, że ustawa o komornikach sądowych i egzekucji wśród przesłanek, które musi spełniać osoba ubiegająca się o stanowisko komornika sądowego, nie zawiera wymogu pełnienia obowiązków zastępcy komornika, jak również nie daje takim kandydatom pierwszeństwa w wyborze. Pełnienie funkcji zastępcy komornika, choć niewątpliwie przydatne, nie może być samoistną przesłanką decydującą o wyborze Ministra Sprawiedliwości, choćby dlatego, że ilość i długość zastępstw zależy od patrona i jego potrzeb, bądź innych niezależnych okoliczności, takich jak choroba czy zawieszenie w pełnieniu obowiązków komornika, na które asesorzy nie mają wpływu. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy fakt pełnienia przez A. W. zastępstw komornika, nawet jak wynika z dokumentacji pozytywnie ocenionych przez komornika - wizytatora, nie może być przesłanką rozstrzygającą postępowanie, zwłaszcza w kontekście wyższych ocen uzyskanych przez M. S. z egzaminu zawodowego, ukończonych studiów, dłuższego stażu asesorskiego i dłuższego ogólnego stażu pracy w kancelarii komorniczej.

Przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu były również załączone do wniosków opinie o kandydatach wydane przez ich pracodawców, innych współpracujących komorników czy prezesów sądów rejonowych. Dokumenty te zostały poddane ocenie tak jak pozostałe dowody w sprawie, potwierdzają wysoki stopień przygotowania kandydatów do wykonywania zawodu komornika sądowego, zarówno od strony merytorycznej, jak i posiadanych cech charakteru.

Rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, należy również wskazać, że spośród kandydatów ubiegających się o stanowisko będące przedmiotem niniejszego postępowania, to M. S. uzyskała rekomendację Rady Izby Komorniczej w W. Rada doceniła jej doświadczenie zawodowe, wynikające z przebiegu przygotowania zawodowego oraz przygotowanie teoretyczne wynikające z ocen ze studiów i egzaminu komorniczego, uznając jej kandydaturę za dającą najlepszą rękojmię właściwego wykonywania zawodu komornika sądowego. Wprawdzie opinie samorządu komorniczego nie mają dla Ministra Sprawiedliwości charakteru wiążącego, niemniej podlegają ocenie tak jak pozostałe dowody w sprawie. W kontekście dotychczasowych osiągnięć tej kandydatki, uzyskane poparcie samorządu komorniczego, w sposób oczywisty musiało przemawiać na jej korzyść.

Ponowna analiza okoliczności sprawy potwierdza przydatność każdego z wnioskodawców do wykonywania zawodu komornika sądowego i jednocześnie dowodzi słuszności powołania na to stanowisko M. S. Z ponownej analizy materiału dowodowego nie wynika przede wszystkim, aby pozostali kandydaci posiadali lepsze od powołanej przygotowanie do objęcia stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...].

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. W., reprezentowany przez pełnomocnika, który zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu:

- naruszenie przepisów prawa proceduralnego- a konsekwencji także prawa materialnego - w postaci art. 7 k.p.a. w zw. z art. 6 i 8 K.p.a. poprzez:

- wydanie decyzji po ponownym rozpoznaniu sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wobec zaniechania przez Ministra Sprawiedliwości należytego zbadania i dokonania oceny faktycznych gwarancji prawidłowego wykonywania funkcji komornika sądowego, w zgodzie z interesem społecznym, przy jednoczesnym oparciu decyzji jedynie na wybiórczo przedstawionych okolicznościach dotyczących teoretycznego (ocena ze studiów, ocena z egzaminu komorniczego) przygotowania do wykonywania w/w zawodu,

- nie wzięcie pod uwagę przez Ministra Sprawiedliwości całokształtu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji dokonania oceny dowolnej, a nie swobodnej w zakresie roztrząsania materiału dowodowego w sprawie,

- naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wystarczającego wyjaśnienia przyczyn, dla których organ administracji uznał, iż ocena z egzaminu komorniczego oraz ocena ze studiów są kryterium o wyższym stopniu istotności niż uzyskiwane w toku prowadzonej działalności wyniki, doświadczenie zawodowe, referencje czy rekomendacje, które to kryteria stanowią w istocie kryterium wiodące w zakresie decyzji wierzyciela o wyborze komornika oraz które w sposób zdecydowanie bardziej prawidłowy pozwalają ocenić, czy kandydat na komornika posiada wszystkie potrzebne cechy, uzdolnienia i zalety do samodzielnego prowadzenia kancelarii komorniczej, na własny koszt i na własne ryzyko,

- naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 11 ust. 5 u.k.s.e. w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 u.k.s.e. poprzez nie przyjęcie treści i wniosków opinii pokontrolnej komornika wizytatora dotyczącej skarżącego za istotne kryterium porównania predyspozycji i cech kandydatów na opisywane stanowisko.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2012 r., którą powołano M. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...], odmawiając jednocześnie powołania na w/w stanowisko skarżącemu A. W., P. F., T. K. oraz D. Z., stwierdzenie, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, a także zasądzenie od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżący podniósł, że decyzje w sprawie powołania komornika mają charakter uznaniowy (uznanie administracyjne), o oznacza przyznanie organowi w określonym stanie faktycznym pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór jednego z prawnie dopuszczanych wariantów rozstrzygnięcia - takiego, który organ uważa za najwłaściwszy. Jednak wybór ten musi być realizowany zgodnie z zasadami państwa prawa wyrażonymi w Konstytucji oraz w ogólnych zasadach Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie pełnomocnika skarżącego takie uchybienia w przedmiotowej sprawie wystąpiły. Przede wszystkim nie wydaje się, żeby w okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy można było poprzestać - jak uczynił to organ - na kryterium ocen uzyskanych przez skarżącego i uczestniczkę z ukończenia studiów prawniczych i egzaminu komorniczego, z pominięciem pozostałych elementów tego stanu, które przy decydowaniu o wyborze winny być uwzględnione, gdyż mogły na ten wybór wpłynąć. Chodzi mianowicie w pierwszej kolejności o ocenę (i wyciągnięcie stosownych wniosków) dotychczasowej pracy stron na zajmowanych stanowiskach asesorskich oraz pełnienia funkcji zastępcy komornika przez czas poprzedzający wybór, skoro praca ta i te funkcje wiążą się bezpośrednio z czynnościami, które wykonuje komornik i pozwala w dużym stopniu zweryfikować w praktyce predyspozycje i umiejętności merytoryczne kandydata na komornika.

Przy ocenie tego kryterium, szalenie istotnego z punktu oceny kandydatów na stanowisko komornika, zupełnie z niezrozumiałych przyczyn Minister Sprawiedliwości, dezawuuje staż skarżącego - bądź co bądź niebagatelny- w zakresie pełnienia przez A. W. funkcji zastępcy komornika, w łącznym wymiarze 206 dni. W świetle przepisów art. 27 i nast. u.k.s.e. zastępca komornika, wyznaczony w przypadku odwołania komornika, prowadzi postępowanie w sprawach dotychczas niezakończonych przez odwołanego do czasu powołania komornika w tym rewirze i czyni to na własny rachunek. Stażu pracy, w tym doświadczenia zawodowego, w szczególności na w istocie samodzielnym stanowisku zastępcy komornika, organ nie może pominąć przy ocenie kwalifikacji kandydatów.

Okoliczność, że skarżący legitymuje się znacznym doświadczeniem w pracy zastępcy komornika, pozytywnie zweryfikowanym (potwierdzonym m.in. kontrolą Komornika Wizytatora i Prezesa Sądu Rejonowego w Ł.), a co jak wynika z materiałów sprawy nie było nigdy udziałem uczestniczki, organ winien zbadać w kontekście lepszych ocen, jakie z kolei osiągnęła ona ze studiów prawniczych i egzaminu komorniczego (przy uwzględnieniu wskazanych tym względzie zastrzeżeń) oraz właściwie te elementy wyważyć pod kątem kwalifikacji stwarzających prognozę najlepszego wykonywania funkcji komornika przez jednego z tych kandydatów.

W interesie społecznym leży bowiem, by stanowisko to objęła osoba z doświadczeniem popartym wiedzą teoretyczną i praktyczną.

Bazując na materiale zgromadzonym w sprawie Minister Sprawiedliwości, lapidarnie stwierdza, iż to ocena z egzaminu winna stanowić główny argument uzasadniający powołanie na komornika M. S. W rozważaniach dezawuowany jest fakt pełnienia przez skarżącego funkcji zastępcy komornika sądowego przez okres 206 dni.

Odwołując się do treści art. 26 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z którego wynika, iż zastępcą komornika może zostać wyznaczony dowolny komornik lub dowolny asesor komorniczy, niezależnie od rewiru, w którym wykonuje on swe czynności i niezależnie od siedziby kancelarii komorniczej, skarżący uważa, że dowolność wyboru przez zawieszonego komornika osoby zastępcy pozwala na wyciągnięcie wniosku, iż sam fakt powołania skarżącego na stanowisko stanowi argument za potwierdzeniem przydatności do wykonywania zawodu.

Zakres uprawnień i obowiązków zastępcy komornika wyznacza przede wszystkim cel tej instytucji. Jak to zostało wyżej powiedziane, zgodnie z art. 26 ust. 1 i 4 zastępcę komornika wyznacza się w razie śmierci albo odwołania komornika oraz w przypadku niemożności pełnienia przez niego obowiązków z powodu przeszkód prawnych lub faktycznych. Zastępca komornika zastępuje zatem komornika, pełniąc właściwe komornikowi funkcje, do których - w świetle postanowień art. 2 ust. 1 - należą: a) wykonywanie czynności egzekucyjnych w sprawach cywilnych; b) wykonywanie innych czynności przewidzianych ustawą.

Zasada ta znajduje swój normatywny wyraz przede wszystkim w art. 26 ust. 1, zgodnie z którym zastępcy komornika zleca się pełnienie obowiązków komornika, a także w:

1) art. 9 ust. 4, według którego przepisy o wyłączeniu komornika stosuje się odpowiednio do zastępcy komornika;

2) art. 23 ust. 2, według którego zastępca komornika ponosi odpowiedzialność jak komornik w zakresie czynności, które wykonywał;

3) w art. 26 ust. 3, według którego w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 2, asesorowi komorniczemu pełniącemu funkcję zastępcy komornika przysługują prawa i obowiązki komornika.

W świetle regulacji zawartej w art. 26 ust. 3 należy przyjmować, że do asesora komorniczego pełniącego funkcję komornika nie będą mieć zastosowania ograniczenia uprawnień do wykonywania czynności przewidziane w art. 33. A tym samym może on samodzielnie przeprowadzać wszystkie czynności egzekucyjne nie wyłączając: 1) sprzedaży oraz wydania wierzycielowi ruchomości o wartości przekraczającej kwotę, o której mowa w ust. 1; 2) wykonania opróżnienia lokalu, pomieszczenia, gruntu lub przedsiębiorstwa; 3) wykonania orzeczenia o zastosowaniu środków przymusu; 4) ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych w sprawach o roszczenia niepieniężne oraz o roszczenia pieniężne przekraczające kwotę, o której mowa w ust. 1; 5) sporządzenia planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji, o ile suma ta przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1; 6) wydawania decyzji i podpisywania dokumentów dotyczących depozytu. Tym samym należy stwierdzić, iż skarżący miał prawną możliwość dokonywania wszystkich czynności egzekucyjnych określonych w przepisach, co nie było możliwe w przypadku M. S. z powodu ograniczeń normatywnych, o których mowa powyżej.

Analizując dalsze przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oczywistym jest, że zakres czynności powierzonych do wykonania asesorowi komorniczemu, ale również jego odpowiedzialność za uchybienie powierzonym mu obowiązkom, należy rozpatrywać w powiązaniu z treścią art. 36 u.k.s.e.. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu za działania asesora komorniczego związane z postępowaniem egzekucyjnym komornik odpowiada jak za własne działania. Natomiast asesor komorniczy, pełniący funkcję zastępcy ponosi odpowiedzialność jak komornik w zakresie czynności, które wykonywał (art. 23 u.k.s.e.).

Niezależnie od odpowiedzialności należy zwrócić uwagę na dwa pozostałe aspekty wiążące się z pełnieniem funkcji zastępcy komornika - zakres odpowiedzialności karnej oraz w zakresie stosunków prawa pracy.

Konkludując rozważania w tym zakresie skarżący stwierdza, że zakres odpowiedzialności we wszystkich aspektach wykonywania czynności egzekucyjnych jest, w przypadku zastępcy komornika, nieporównywalnie szerszy od odpowiedzialności asesora. Ten fakt winien być, przez Ministra Sprawiedliwości uwzględniony, bowiem jednoznacznie wskazuje, iż skarżący de facto przez okres 7 miesięcy prowadził kancelarię komorniczą z tysiącami czynnych spraw egzekucyjnych, ponosząc za to pełną odpowiedzialność karną, odszkodowawczą oraz dyscyplinarną, co w przypadku M. S. nigdy nie miało miejsca.

Wszystkie podejmowane przez skarżącego czynności w czasie kiedy pełnił funkcję zastępcy były przedmiotem nadzoru ze strony właściwych organów - w trzech płaszczyznach: nadzoru judykacyjnego sprawowanego przez sąd, przy którym działa komornik, nadzoru administracyjnego sprawowanego przez prezesa sądu, przy którym działa komornik oraz nadzoru korporacyjnego sprawowanego przez organ samorządu komorniczego.

Skarżący podkreślił, że jego działalność egzekucyjna była przedmiotem oceny w każdej płaszczyźnie (judykacyjnej, administracyjnej, sądowej) będącej przedmiotem działalności komornika, co potwierdza kwalifikacje skarżącego do pełnienia funkcji komornika sądowego, zaś proste ich zestawienie z oceną z egzaminu, będącego jedynie sprawdzianem wiedzy teoretycznej, doprowadziło do wydania krzywdzącej w ocenie pełnomocnika skarżącego decyzji.

Dodatkowo skarżący wskazał, że jak podnosi się w orzecznictwie, również cechy osobowościowo-charakterologiczne /sfera emocjonalna/ kandydata mają znaczenie - i to istotne - przy ocenie jego przydatności na stanowisko komornika. Komornik jest funkcjonariuszem państwowym i jako osoba zaufania publicznego musi spełniać określone kryteria, dotyczące zarówno należytego przygotowania merytorycznego, jak i cech charakteru oraz pewnej odporności psychicznej na sytuacje, również stresowe zdarzające się często w tej pracy. Wydaje się, że w tej sprawie taka analiza jest pożądana.

Podsumowując przedmiotowe skarżący wskazał, że skoro postępowanie administracyjne mające na celu wyłonienie kandydata spełniającego ustawowe wymogi oraz legitymującego się odpowiednimi kwalifikacjami stwarzającymi prognozy najlepszego wykonywania tej funkcji, to w sprawie gdzie konkuruje ze sobą kilku kandydatów Minister Sprawiedliwości powinien poczynić ustalenia ze szczególną starannością, a nie wydawać decyzji ze "sztampowym" uzasadnieniem. Jednocześnie oceniając poszczególnych kandydatów, winien ocenę dowodów poczynić w sposób swobodny, zgodnie z regułami wyrażonymi w kodeksie postępowania administracyjnego, a nie dowolnie, gdyż taka ocena jest zaprzeczeniem fundamentalnych, podstawowych zasad wyrażonych w postępowaniu administracyjnym. Jeśli organ administracji dokonuje kontroli winien także ocenić cechy poszczególnych kandydatów oraz posiadane przez nich kwalifikacje (istotne) przydatne do pełnienia funkcji komornika. Sprowadzenie wykonywania przez skarżącego prawie przez 7 miesięcy funkcji zastępcy komornika do roli nic nie znaczącego epizodu, przypadku, jawi się jako ocena sprzeczna z przepisami k.p.a. Skarżący A. W., przez praktyczne powierzenie mu funkcji zastępcy komornika, posiadającego uprawnienia do wykonywania wszystkich czynności zastrzeżonych dla komornika (m.in. egzekucja z nieruchomości, egzekucja świadczeń niepieniężnych), już w podejmowanych działaniach wykazał, że daje należytą gwarancję pełnienia obowiązkom komorniczych. Udowodnił także to, że od strony emocjonalnej, mentalnej poradził sobie z presją i odpowiedzialnością (także majątkową) związaną z "byciem komornikiem".

Wbrew twierdzeniom organu administracyjnego, kwestia powołania zastępcy nie wynika z żadnego zwyczaju, ale wprost z przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, a fakt, iż komornik wykonuje powierzone mu obowiązki na własny rachunek i ryzyko, pozwala wysnuć domniemanie, iż wskazuje zastępcę dającego gwarancję należytego wykonywania obowiązków.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

W ocenie organu odwoławczego, zarzuty podniesione w skardze nie są zasadne.

Zaskarżona decyzja - wbrew wywodom A. W. - została wydana zgodnie z prawem, a w toku postępowania administracyjnego Minister Sprawiedliwości dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych i rozstrzygnął sprawę mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa.

Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że organ zdezawuował i pominął przy ocenie kandydatów, fakt pełnienia przez skarżącego obowiązków zastępcy komornika, w tym komornika odwołanego, w łącznym wymiarze 206 dni. Powyższe świadczy bowiem o zdecydowanie bogatszym doświadczeniu zawodowym skarżącego, a przesłanka ta winna być elementem rozstrzygającym o wyborze kandydata na stanowisko komornika sądowego.

Wbrew twierdzeniu skarżącego, na stronie czwartej decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. organ wyliczył, na podstawie złożonych dokumentów, sumę dni pełnionych przez skarżącego zastępstw komornika, a następnie rozważył tę kwestię zarówno w kontekście przesłanek wynikających z art. 10 u.k.s.e., jak i w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Całkowicie bezzasadny jest zarzut A. W. dotyczący obrazy przepisu art. 107 § 3 K.p.a. Decyzja z dnia [...] stycznia 2013 r. zawiera obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne, w którym organ szczegółowo ponownie przeanalizował dokumentację zgromadzoną w sprawie, zgodnie z wnioskiem skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W konsekwencji jeszcze raz porównano kandydatów na podstawie ustawowych kryteriów określonych w art. 10 u.k.s.e. oraz odniesiono się do kwestii pełnienia przez kandydatów obowiązków zastępcy komornika sądowego.

Wbrew twierdzeniu skarżącego, organ nie ocenił zebranego materiału w sposób dowolny, wskazał bowiem kryteria, na podstawie których dokonał wyboru powołanej kandydatki, a mianowicie kryteria odnoszące się do wiedzy teoretycznej kandydatów, tj. wynik z ukończonych studiów prawniczych (M. S. - ukończyła studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu W. z oceną dobrą, A. W. -ukończył studia na Wydziale Prawa w E. w W. z oceną dostateczną), wynik z egzaminu zawodowego, zdawanego przez kandydatów w tym samym terminie (M. S. - ocena dobra, A. W. - ocena dostateczna), jak również kryteria odnoszące się do doświadczenia zawodowego kandydatów w postaci stażu asesorskiego i ogólnego stażu pracy w kancelarii komorniczej, które to porównanie również wypada na korzyść powołanej kandydatki. Powyższe doceniła również Rada Izby Komorniczej w W., rekomendując spośród pięciu kandydatów właśnie M. S.

Jak wynika z powyższego, organ, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie poprzestał jedynie na porównaniu wyników otrzymanych przez kandydatów z przebiegu studiów i egzaminu zawodowego, dokonując wyboru na podstawie jasno określonych kryteriów.

Zupełnie niezrozumiały w ocenie organu jest również zarzut A. W. dotyczący naruszenia przez organ art. 11 ust. 5 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 u.k.s.e. odnośnie treści i wniosków opinii pokontrolnej komornika wizytatora, którą przedłożył skarżący. Należy wyjaśnić, że opinia powyższa została poddana analizie, czemu organ dał wyraz na stronie piątej decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2013 r., którą po rozpatrzeniu wniosku A. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2012 r. - utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] października 2012 r., którą powołano M. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...], odmawiając jednocześnie powołania na ww. wymienione stanowisko P. F., T. K., A. W., D. Z.

Jak już wskazano, skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości wniósł A. W., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 7 w zw. z art. 6 i 8 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., a także naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 11 ust. 5 u.k.s.e. w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 u.k.s.e.

Przede wszystkim, w ocenie Sądu, Minister trafnie wskazał, że wszyscy wnioskodawcy (ubiegający się o to samo stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...]) spełniali wszystkie wymogi przewidziane w art. 10 ust. 1ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego. Przypomnieć tu trzeba, że zgodnie z tym przepisem, otwierającym rozdział 2 u.k.s.e.: "Powoływanie i odwoływanie komorników", "Na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która:

1) posiada obywatelstwo polskie;

2) ma pełną zdolność do czynności prawnych;

3) posiada nieposzlakowaną opinię;

4) nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;

5) nie jest podejrzana o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe;

6) ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskała tytuł magistra prawa lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;

7) posiada zdolność psychiczną i fizyczną pozwalającą na pełnienie obowiązków komornika, którą ustala lekarz medycyny pracy;

8) odbyła aplikację komorniczą;

9) złożyła egzamin komorniczy;

10) pracowała w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata;

11) ukończyła 26 lat."

Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1895/12, LEX nr 1310450. " W przypadku istnienia jednego wolnego stanowiska komornika mamy do czynienia z jedną sprawą administracyjną w znaczeniu materialnym, której przedmiotem jest obsadzenie tego stanowiska. Uczestnikami postępowania w sprawie są wszystkie osoby, które złożyły stosowne wnioski, a ich procesowa pozycja jest równorzędna. W sprawie zapada jedno rozstrzygnięcie, które obejmuje wszystkich kandydatów - uczestników postępowania, przy czym dla jednego z nich jest pozytywne, zaś dla pozostałych negatywne."

Przedstawione stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w powołanym wyroku jest kontynuacją linii orzeczniczej tego Sądu w sprawach powoływania na stanowisko komornika – przy wielości kandydatów na to stanowisko. W wyroku tego Sądu z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 263/06, LEX nr 287951, stwierdzono już bowiem, że "Minister Sprawiedliwości zastosował art. 62 k.p.a., czyli połączył do wspólnego rozpoznania kilka wniosków osób zainteresowanych w powołaniu na jedno tylko wolne stanowisko komornika sądowego. Uwzględnienie jednego z wniosków, czyli powołanie na stanowisko komornika sądowego jednego z zainteresowanych, musi spowodować równoczesną odmowę powołania pozostałych zainteresowanych. Oznacza to w istocie, iż sądowa kontrola decyzji w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego wiąże się równocześnie z kontrolą decyzji w sprawie odmowy powołania na stanowisko komornika sądowego pozostałych zainteresowanych, co tym bardziej uzasadnia sądową kontrolę ww. decyzji z punktu widzenia przestrzegania konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji) oraz ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym m.in. wyrażonych w art. 6 i 7 k.p.a."

Podobną tezę zawiera wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II GSK 81/06, LEX nr 272189, zgodnie z którym "Sądowa kontrola decyzji w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego wiąże się równocześnie z kontrolą decyzji w sprawie odmowy powołania na stanowiska komornika sądowego pozostałych zainteresowanych, co tym bardziej uzasadnia sądową kontrolę ww. decyzji z punktu widzenia przestrzegania konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji) oraz ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym m.in. wyrażonych w art. 6 i 7 k.p.a."

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 313/06, LEX nr 342593, zwrócił uwagę, że "Pogląd prawny prowadzący do uznania, iż sąd administracyjny może kontrolować jedynie decyzje o odmowie powołania na stanowisko komornika, zaś rozstrzygnięcie o powołaniu stanowi odrębną sprawę, nie zasługuje na uwzględnienie. Jego przyjęcie mogłoby bowiem prowadzić do nadużycia prawa i naruszenia konstytucyjnej zasady równego traktowania. Nie trzeba dodawać, iż osoba wyłoniona w takich warunkach mogłaby w międzyczasie rozpocząć prowadzenie kancelarii komorniczej, wykonywać czynności zawodowe, etc. A zatem nie tylko aspekt procesowy, ale przede wszystkim bezpieczeństwo obrotu prawnego, przemawiają za traktowaniem kwestii powołania i odmowy powołania na stanowisko komornika (w przypadku gdy o jedno miejsce ubiega się więcej osób niż jest miejsc) jako jednej sprawy, podlegającej w całości ocenie sądu administracyjnego. W tym kontekście trudno też uznać, aby interes prawny wnioskodawców, którzy nie zostali powołani na stanowisko komornika, nie pozwalał im na skarżenie decyzji w części dotyczącej powołania innego kandydata. Pogląd przeciwny prowadziłby bowiem do tego, iż konstytucyjnie gwarantowane prawo do sądu, przysługujące tym osobom, byłoby de facto iluzoryczne."

Reasumując, w świetle orzecznictwa NSA nie ulega wątpliwości, że w sprawach powoływania na stanowisko komornika – przy wielości kandydatów na to stanowisko mamy w istocie do czynienia z jedną sprawą administracyjną w znaczeniu materialnym, która może być rozstrzygnięta jedną decyzją administracyjną. Uwzględnienie jednego z wniosków, czyli powołanie na stanowisko komornika sądowego jednego z zainteresowanych, musi spowodować równoczesną odmowę powołania pozostałych zainteresowanych, którym przysługuje skarga do sądu administracyjnego na to rozstrzygnięcie. Dlatego też sądowa kontrola decyzji w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego wiąże się równocześnie z kontrolą decyzji w sprawie odmowy powołania na stanowiska komornika sądowego pozostałych zainteresowanych. Kontrola ta powinna być dokonana przede wszystkim z punktu widzenia przestrzegania konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji) oraz ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym m.in. wyrażonych w art. 6 i 7 k.p.a. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Nadto trzeba zauważyć – co podniósł m.in. skarżący – że powołanie na stanowisko komornika sądowego należy do decyzji uznaniowych (tak np. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2153/05, LEX nr 222059, czy z dnia 18 listopada 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1317/05, LEX nr 213455). Taki charakter decyzji ma wpływ na zakres kontroli sądowo-administracyjnej. Jak stwierdzono w ostatnim z powołanych wyżej wyroków "2. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd administracyjny, w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a..). O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ nie uzasadnił swojego wyboru, pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe."

W rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości wydał zaskarżoną decyzję opierając się na analizie zgromadzonego (przedstawionego głównie przez wnioskodawców) materiału dowodowego, w tym m.in. poświadczonych kopii dyplomów, decyzji, opinii i oświadczeń, potwierdzających spełnianie przez kandydatów na stanowisko komornika wymogów przewidziane w art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji., potwierdzających że posiadają obywatelstwo polskie, mają pełną zdolność do czynności prawnych, posiadają nieposzlakowaną opinię, ukończyli 26 lat, nie byli karani za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, nie są podejrzani o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe, są zdolni ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków komornika, ukończyli wymagane studia, odbyli aplikację komorniczą, złożyli egzamin komorniczy i co najmniej 2 lata pracowali w charakterze asesora komorniczego.

Jednocześnie Minister poddał analizie opinie o kandydatach wydane przez ich pracodawców, innych współpracujących komorników czy prezesów sądów rejonowych.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, rozstrzygając przedmiotową sprawę powołania na stanowisko komornika sądowego Minister zebrał pełny materiał dowodowy wymagany przez art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, który rozpatrzył przy podejmowaniu decyzji.

Należy zwrócić uwagę, że Minister uznał za najbardziej ocenne – a tym samym wymagające przede wszystkim uwagi organu – kwestie związane z ocenami ukończenia wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej, odbyciem aplikacji komorniczej, stopniami uzyskanymi z egzaminu komorniczego oraz okresem pracy w charakterze asesora komorniczego (tzn. wymaganiami określonymi w art. 10 ust. 1 pkt 6, 8, 9, i 10 powołanej ustawy).

Podkreślić tu trzeba, że kryteria, które Minister Sprawiedliwości wziął pod uwagę przy powołaniu na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...], w przedmiotowym postępowaniu, były już przedmiotem orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

I tak, w wyroku tego Sądu z dnia 24 maja 2011 ., sygn. akt VI SA/Wa 2670/10, LEX nr 1094964, stwierdzono, że:

"1. W przypadku, gdy jest kilku kandydatów spełniających warunki formalne, za obsadą każdego wolnego stanowiska komornika sądowego mogą przemawiać różne okoliczności, przy czym zawsze należy rozważyć, te które pozwolą na podjęcie decyzji uwzględniającej optymalny interes społeczny i słuszny interes strony.

2. Staż pracy, w tym na samodzielnym stanowisku zastępcy komornika sądowego, winien być uwzględniony przy analizie przesłanek gwarantujących prawidłowe wykonywanie w przyszłości obowiązków komorniczych, gdyż za wynikającym z niego doświadczeniem idą dodatkowe umiejętności, których nie posiada osoba bez tego doświadczenia."

Także w wyroku z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 54/10, LEX nr 675885 podkreślono znaczenie interesu społecznego, stwierdzając, że "2. W interesie społecznym jest, by najważniejszym kryterium gwarantującym - przy wyborze kandydata na stanowisko komornika sądowego - prawidłowe wykonywanie obowiązków było jego doświadczenie zawodowe poparte gruntowną wiedzą praktyczną i teoretyczną. Także, że celem wyboru kandydata na stanowisko komornika sądowego, spośród osób spełniających ustawowe wymogi, jest wyłonienie kandydata posiadającego kwalifikacje stwarzające prognozy najlepszego wykonywania tej funkcji."

Z kolei w wyroku z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 208/11, LEX nr 1128892, odnosząc się do znaczenia ocen z ukończenia studiów i egzaminu komorniczego stwierdzono, że: "Oceny z ukończenia studiów i egzaminu komorniczego są obiektywnie sprawdzalne (chociażby przez fakt wymienienia ich na odpowiednich dokumentach), jednak żeby mogły stanowić miarodajny/wystarczający element porównania kwalifikacji i przydatności stron na stanowisko, komornika sądowego musiałyby zostać wystawione w co najmniej zbliżonych co do czasu i miejsca okolicznościach faktycznych."

W ocenie Sądu, taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Praktycznie taką samą opinię co do znaczenia ocen z ukończenia studiów i egzaminu komorniczego zawiera wyrok z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt VI SA 1114/10, LEX nr 759490, w którym ponadto podkreślono, że: "2. Podejmując decyzję uznaniową organ obowiązany jest zbadać - w myśl zasad prowadzenia postępowania administracyjnego - wszystkie elementy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bez względu na to, który z tych elementów może to rozstrzygnięcie determinować i wyciągnąć z tego badania odpowiednie wnioski."

W wyroku z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 499/07, LEX nr 467381, Sąd wskazał również, że: "Przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie uzależniają możliwości powołania na stanowisko komornika od długości stażu na stanowisko asesora komorniczego. Doświadczenie zdobyte na stanowisku asesora komorniczego jest niewątpliwie przydatne w pracy na stanowisku komornika, ale nie może stanowić przesłanki decydującej o wyborze na to stanowisko."

Reasumując, z przywołanych tu wyroków WSA w Warszawie jednoznacznie wynika, w ocenie Sądu, że w świetle wymagań określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie można mówić o przesłance decydującej o wyborze na stanowisko komornika; w istocie decyduje o tym całokształt okoliczności, których spełnienie podlega ocenie organu orzekającego, podlegającego w tym zakresie kontroli sądu administracyjnego. Wybór na to stanowisko jest zatem zgodny z powołanym wyżej przepisem ustawy, jeśli spełnia co najmniej większość przesłanek ustawowych, których waga (znaczenie) nie jest w świetle ustawy zróżnicowana.

W ocenie Sądu, dokonany przez Ministra w rozpatrywanej sprawie wybór kandydata spełnia określone wyżej kryteria, tzn. jest oparty o ocenę całokształtu materiału dowodowego, mającą charakter wielostronny, której nie można zarzucić cechy dowolności.

Mianowicie, organ poddał ocenie kryteria odnoszące się do wiedzy teoretycznej kandydatów, tj. wynik z ukończonych studiów prawniczych (M. S. - ukończyła studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu W. z oceną dobrą, A. W. - ukończył studia na Wydziale Prawa w E. w W. z oceną dostateczną), wynik z egzaminu zawodowego, zdawanego przez kandydatów w tym samym terminie (M. S. - ocena dobra, A. W. - ocena dostateczna), jak również kryteria odnoszące się do doświadczenia zawodowego kandydatów w postaci stażu asesorskiego i ogólnego stażu pracy w kancelarii komorniczej, które to porównanie również wypada na korzyść powołanej kandydatki.

Nadto Minister Sprawiedliwości potwierdził, że zgodnie z art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o komornikach zasięgnął opinii o kandydatce rady właściwej miejscowo iżby komorniczej. Organ stwierdził, że zdaje sobie sprawę z niewiążącego charakteru tej opinii, lecz jednocześnie uznaje ją za istotny materiał dowodowy w sprawie. Jest to zgodne ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 495/10, LEX nr 1081547, stwierdzającym że: "Możliwość wyrażenia opinii przez radę izby komorniczej (art. 11 ust. 3 ustawy z 1997 r. o komornikach sądowych) lub Krajową Radę Komorniczą (art. 11 ust. 5 ustawy z 1997 r. o komornikach sądowych) oraz ich niewiążący charakter, nie oznacza zwolnienia Ministra Sprawiedliwości z obowiązku merytorycznej oceny przedstawionej opinii, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a." W konsekwencji należy podzielić ocenę Ministra, że udzielenie kandydatce przez Radę Izby Komorniczej w W. rekomendacji – spośród pięciu zgłoszonych kandydatur – stanowi jeden z istotnych argumentów przemawiających za jej wyborem; jest to również jeden z istotnych dowodów w sprawie.

Odnosząc się do jednego z zarzutów skarżącego, do którego przywiązuje on znaczną wagę, należy przypomnieć, że zarzut ten dotyczy niedocenienia przez Ministra Sprawiedliwości faktu, iż skarżący udokumentował łącznie 206 dni, tj. blisko 7 miesięcy, pełnienia obowiązków zastępcy komornika, a więc przez najdłuższy okres spośród wszystkich pozostałych kandydatów. W ocenie skarżącego, Minister Sprawiedliwości z zupełnie niezrozumiałych przyczyn dezawuuje znaczący staż skarżącego jako zastępcy komornika.

Jak podniósł w związku z tym skarżący, należało przy wyborze kandydata na stanowisko komornika uwzględnić, że:

- skarżący podjął się pełnienia obowiązków zastępcy komornika w niekorzystnych okolicznościach, mianowicie w kancelarii po odwołanym komorniku i w zastępstwie komornika, który został zawieszony po kilkumiesięcznym okresie pełnienia obowiązków, w kancelarii ze znaczną zaległością w prowadzeniu postępowaniu egzekucyjnych;

- dowolność (swoboda) wyboru przez zawieszonego komornika osoby zastępcy pozwala na wyciągnięcie wniosku, iż sam fakt powołania skarżącego na to stanowisko potwierdza jego przydatność do wykonywania zawodu; fakt, iż komornik wykonuje powierzone mu obowiązki na własny rachunek i ryzyko, pozwala stwierdzić, że wskazuje zastępcę dającego gwarancję należytego wykonywania obowiązków;

- skarżący faktycznie przez okres 7 miesięcy prowadził kancelarię komorniczą z tysiącami czynnych spraw egzekucyjnych, ponosząc za to pełną odpowiedzialność karną, odszkodowawczą oraz dyscyplinarną,

- praca i doświadczenie skarżącego jako zastępcy komornika zostały pozytywnie zweryfikowanym przez kontrolę komornika wizytatora i Prezesa Sądu Rejonowego w Ł., co znalazło potwierdzenie w treści i wnioskach opinii pokontrolnej komornika wizytatora dotyczącej skarżącego, natomiast nie zostały uznane przez Ministra Sprawiedliwości za istotne potwierdzenie predyspozycji kandydata na opisywane stanowisko; stanowi to, w ocenie skarżącego, istotne naruszenie art. 11 ust. 5 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 stawy o komornikach;

- komornik jest specyficznym zawodem prawniczym, gdzie oprócz samej wiedzy z zakresu prawa kluczowe znaczenie ma odpowiednia praktyka; zakres i charakter czynności zastępcy komornika w znaczący sposób wykracza poza obowiązki asesora komorniczego; dotyczy to również zakresu odpowiedzialności tych podmiotów;

- analiza zatrudnienia kandydatów na stanowisku asesora, w tym charakteru wykonywanych czynności i ich wyników, to elementy, które organ winien mieć na uwadze, gdyż pozwalają one na obiektywizację oceny przydatności kandydatów w kontekście wymogów stanowiska, które chcą objąć ( w rozpatrywanym przypadku – komornika). Należy przy tym uwzględnić opinie zawodowe o kandydatach sporządzone przez właściwe organy;

- niewątpliwie skarżący posiada spośród wszystkich kandydatów najdłuższą praktykę na stanowisku zastępcy kierownika, pozytywnie zweryfikowaną, ma też pogłębione doświadczenie z pracy na tym stanowisku, co pozwala stwierdzić, że skarżący daje nie tyle prognozę należytego wykonywania obowiązków komornika, co gwarancję, potwierdzoną właśnie praktyką;

- w tym świetle organ powinien rozważyć, czy doświadczenie praktyczne skarżącego nie równoważyło lepszych ocen, jakie z kolei osiągnęła ona ze studiów prawniczych i egzaminu komorniczego kandydatka oraz właściwie te elementy wyważyć.

W ocenie Sądu, trudno traktować niektóre argumenty podniesione przez skarżącego jako całkowicie bezzasadne. Przypomnieć tu zresztą trzeba powołany wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2670/10, LEX nr 1094964, w którym jednoznacznie stwierdzono, że: "2. Staż pracy, w tym na samodzielnym stanowisku zastępcy komornika sądowego, winien być uwzględniony przy analizie przesłanek gwarantujących prawidłowe wykonywanie w przyszłości obowiązków komorniczych, gdyż za wynikającym z niego doświadczeniem idą dodatkowe umiejętności, których nie posiada osoba bez tego doświadczenia."

Trudno jednak – niejako drugostronnie - w tej sytuacji nie zgodzić się z oceną kandydatki, która podniosła, że sprawowanie zastępstw komorniczych nie może być czynnikiem decydującym przy powołaniu na stanowisko komornicze, gdyż jest okolicznością niezależną od kandydata, a zależy od zwyczajów panujących w danej kancelarii komorniczej i liczby pracujących w niej asesorów, czy wypadków losowych. Nadto ocena pracy w kancelarii komornika sądowego jest subiektywna.

Podobne stanowisko zajął też organ, który stwierdził, że pełnienie funkcji zastępcy komornika choć jest niewątpliwie przydatne przy ubieganiu się o stanowisko komornika sądowego, to nie może być samoistną przesłanką – podobnie zresztą jak inne przesłanki - decydującą o wyborze Ministra Sprawiedliwości, choćby dlatego, że ilość i długość zastępstw zależy od patrona i jego potrzeb, bądź innych niezależnych okoliczności, takich jak choroba czy zawieszenie w pełnieniu obowiązków komornika, na które asesorzy nie mają wpływu.

W konsekwencji, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy związanej z pełnienia przez A. W. funkcji zastępcy komornika, organ zasadnie – w ocenie Sądu – uznał, że ten fakt nie może być przesłanką rozstrzygającą postępowanie, zwłaszcza w kontekście wyższych ocen uzyskanych przez M. S. z egzaminu zawodowego, ukończonych studiów, dłuższego stażu asesorskiego i dłuższego ogólnego stażu pracy w kancelarii komorniczej.

Wbrew twierdzeniu skarżącego, organ nie ocenił zebranego materiału w sposób dowolny, wskazał bowiem kryteria, na podstawie których dokonał wyboru powołanej kandydatki. Organ, również wbrew twierdzeniom skarżącego, nie poprzestał jedynie na porównaniu wyników otrzymanych przez kandydatów z przebiegu studiów i egzaminu zawodowego, dokonując wyboru na podstawie jasno określonych, przedstawionych wyżej kryteriów.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zaskarżoną decyzją wskazanych przez skarżącego przepisów postępowania, tj. a w szczególności art. 7 w zw. z art. 6 i 8 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., a także naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 11 ust. 5 u.k.s.e. w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 u.k.s.e. W kontrolowanym postępowaniu ni naruszono również, w ocenie Sądu, konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji), oceniając zebrany materiał dowodowy wszechstronnie, nie różnicując w szczególności wagi przesłanek przemawiających za powołaniem na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...].

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.