Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2160/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 209 § 2 i art. 265 (2) pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
Teza: Upływ trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego, skutkujący obowiązkiem zastosowania przez organ celny art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego oznacza, że bez znaczenia dla wyniku sprawy wpierw administracyjnej a następnie sądowoadministracyjnej pozostają zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją, której stwierdzenia nieważności domaga się strona.

TEZY

Upływ trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego, skutkujący obowiązkiem zastosowania przez organ celny art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego oznacza, że bez znaczenia dla wyniku sprawy wpierw administracyjnej a następnie sądowoadministracyjnej pozostają zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją, której stwierdzenia nieważności domaga się strona.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński Joanna Kabat -Rembelska Protokolant Ewa Babik po rozpoznaniu w dniu 27 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 57/06 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 26 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

I

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 26 października 2005 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej uznania zgłoszeń celnych za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że decyzja ta utrzymała w mocy decyzję tego organu z dnia 30 września 2004 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Warszawie z dnia 24 grudnia 2002 r., uznającej dokonane przez Spółkę zgłoszenia celne według dokumentów SAD z dnia 6, 11, 13, 17, 19, 24, 27 i 28 stycznia 2000 r. za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej i wymiaru cła. Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ wskazał na treść przepisu art. 2652 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802), zwanej dalej Kodeksem celnym i stwierdził, że w niniejszej sprawie wniosek strony został wniesiony po upływie określonego w tym przepisie trzyletniego terminu.

W skardze strona zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, w tym, art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową, polegające na niedoręczeniu decyzji z dnia 24 grudnia 2002 r. agencji celnej oraz art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie znajdującego się w aktach upoważnienia do reprezentacji skarżącej, udzielonego tej agencji. Zarzucono także naruszenie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak jego zastosowania i błędne zastosowanie art. 2652 Kodeksu celnego polegające na przyjęciu, że upłynął trzyletni termin wynikający z tego przepisu, mimo że wyżej wymieniona decyzja nie została doręczona pełnomocnikowi strony.

Oddalając skargę Sąd I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, iż na organie celnym ciążył obowiązek doręczania pism ustanowionemu przez skarżącą, w trybie art. 254 Kodeksu celnego, przedstawicielowi bezpośredniemu. Analizując treść pełnomocnictwa Sąd doszedł do wniosku, że upoważnienie agencji celnej do składania odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne nie obligowało tych organów do doręczania agencji pism kierowanych do strony. Sąd podzielił w tym zakresie ustalenia organów celnych i uznał, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Warszawie została prawidłowo doręczona stronie w dniu 30 grudnia 2002 r. i od tego dnia rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, a wobec nie wniesienia odwołania stała się ona ostateczna w dniu 14 stycznia 2003 r., co czyni nieuzasadnionym zarzut naruszenia przepisu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Za chybione Sąd I instancji uznał także zarzut skargi dotyczący zastosowanie w miejsce art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej - przepisu art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego wskazując, że przepisy działu IV Ordynacji podatkowej stosuje się w sprawach celnych, stosownie do art. 262 Kodeksu celnego, z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego. Sąd powołał w tym zakresie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące art. 2652 Kodeksu celnego. W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że skoro zgłoszenia celne zostały przyjęte i objęte wnioskowaną procedurą celną w okresie od 6 do 28 stycznia 2000 r., czyli w tych dniach wobec towaru będącego przedmiotem zgłoszeń celnych powstał dług celny, to wniosek z dnia 11 września 2003 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Warszawie został złożony po upływie 3 lat od powstania długu celnego. Oddalając skargę Sąd I instancji powołał przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

II

W skardze kasacyjnej [...] domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzuciła:

I. Powołując się na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię:

1. art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że nie znajduje on zastosowania do instytucji pełnomocnictwa w postępowaniu w sprawach celnych.

2. art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego przez uznanie, że nie znajduje on zastosowania w zakresie doręczeń pism pełnomocnikowi strony w postępowaniu w sprawach celnych;

3. art. 253 oraz art. 256 Kodeksu celnego poprzez uznanie, że instytucje przedstawicielstwa w sprawach celnych należy odróżnić od instytucji pełnomocnictwa w sprawach celnych i nie znajdują do niej zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej;

4. art. 254 Kodeksu celnego, z którego treści wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w żaden sposób nie wynika, aby zawarta w nim została norma wykluczała obowiązek doręczania pism przedstawicielowi;

II. Powołując się na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez nie uchylenie decyzji organów celnych i nie uznanie, że zgodnie z art. 137 i art. 142 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 i 253 do 256 Kodeksu celnego agencja celna Promexim została w sposób właściwy umocowana w tej sprawie i organ celny powinien jej doręczyć wydaną decyzję;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez powołanie w uzasadnieniu wyroku art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczącego doręczania pism ustanowionemu przedstawicielowi, jak również art. 138 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej regulującego ustanowienie przedstawiciela dla strony niezdolnej do czynności prawnych lub osoby nieobecnej w sytuacji, gdy przepisy te nie miały zastosowania w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z chwilą ustanowienia pełnomocnika, organ prowadzący postępowanie zobligowany jest do prowadzenia postępowania przede wszystkim z udziałem tego pełnomocnika, a konieczność kierowania pism do przedstawiciela lub pełnomocnika wynika z treści przepisów art. 145 § 1 lub 2 Ordynacji podatkowej. Reprezentująca skarżącą agencja celna była w rozumieniu art. 253

§ 1 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim skarżącej. Przedstawicielstwo uregulowane w Kodeksie celnym jest szczególnego rodzaju pełnomocnictwem, ustanowionym na potrzeby postępowania celnego. W rozpoznawanej sprawie bezsporną okolicznością jest według skarżącej, że udzieliła ona agencji celnej upoważnienia, a stosowne pełnomocnictwo znajdowało się w aktach sprawy. W związku z powyższym organ celny I instancji był zobligowany do doręczenia decyzji przedstawicielowi skarżącej. Skarżąca podniosła ponadto, że skoro decyzja organu I instancji nie została doręczona pełnomocnikowi, to termin do wniesienia odwołania nie biegł oraz powołała się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące kwestii doręczeń pism w postępowaniu celnym.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że przywołane u podstaw skargi kasacyjnej zarzuty wskazują na kwalifikowaną wadę decyzji, której stwierdzenia nieważności domagała się Spółka.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl zasady wyrażonej w art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaję sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Wprowadzona tym przepisem reguła oznacza pełne związanie Sądu podstawami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Ustawowe podstawy tego środka odwoławczego zostały zawarte w art. 174 komentowanej ustawy, zgodnie z którym, skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1 art. 174), jak i na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2 tego art.). Przywołany pkt 1 art. 174 p.p.s.a. przewiduje zatem dwie formy naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię, przez którą należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, jak i niewłaściwe zastosowanie oznaczające dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa, na którą można się powołać w skardze kasacyjnej może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, należy nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjna, opartą na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem proceduralnym, a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej jej autor, kwestionując wyrok Sądu

I instancji, wskazał na obydwie ustawowe podstawy kasacyjne, o których mowa w omówionym przepisie art. 174 p.p.s.a.

Zachowując kolejność podstaw przedstawionych w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wszystkie przepisy powołane w ramach naruszenia prawa materialnego są przepisami postępowania. Zarzucając błędną wykładnię art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 145 § 2 tej ustawy, czy też art. 262 Kodeksu celnego jak i art. 253 oraz art. 256 Kodeksu celnego, kasator powołał przepisy postępowania, a zatem te potencjalne naruszenia, które mogą być przedmiotem podstawy kasacyjnej, o której stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a nie pkt 1 tego przepisu. Błędne zakwalifikowanie przepisów prawa do właściwej ustawowej podstawy kasacji, w sytuacji takiej jak zaistniała w tej sprawie, skutkowało tym, że nie naprowadzono jakichkolwiek okoliczności świadczących o związku wytkniętych uchybień z wynikiem sprawy sądowoadministracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa przy tym, że przedmiotem oceny legalności dokonanej przez Sąd I instancji była decyzja organu celnego odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie uznania zgłoszeń celnych za nieprawidłowe. Odmowa wszczęcia postępowania nadzwyczajnego oparta została o przepis art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Zgodnie

z tym przepisem, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstanie długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W świetle jasno zredagowanej treści przytoczonego przepisu istotna jest zatem data powstanie długu celnego, od której to zaczyna biec trzyletni termin określony w komentowanej normie prawnej. Stosownie do art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego długiem celnym jest powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych odnoszące się do towarów. Natomiast zgodnie z art. 209 § 2 Kodeksu celnego dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Z zacytowanych regulacji prawnych wynika więc, że dla określenia początku biegu terminu, o którym stanowi art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego prawnie obojętna jest data doręczenia decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Nieistotnym jest także to, czy decyzja organu celnego wydana na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego posiada kwalifikowane wady prawne. Upływ trzyletniego terminu liczonego od dnia powstania długu celnego (w tym wypadku przyjęcia zgłoszenia celnego) uniemożliwia, stosownie do art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W skardze kasacyjnej strona skarżąca nie kwestionuje tego, że od daty powstania długu celnego do dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji upłynął trzyletni okres. Z tej przyczyny zarzuty postawione w punkcie 1 skargi kasacyjnej, błędnie zakwalifikowane, nawet przy prawidłowo powołanej podstawie kasacyjnej, nie mogłyby zostać uznane za usprawiedliwione. Dla skuteczności zarzutu naruszenia przepisów postępowania koniecznym jest bowiem istnienie związku pomiędzy wytkniętym uchybieniem, a wynikiem sprawy sądowoadministracyjnej.

Skarga kasacyjna zawiera również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wyszczególnionych w jej punkcie 2. Jednakże i te zarzuty rozmijają się z prawną przyczyną, dla której organ celny zobligowany był wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uznającej zgłoszenia celne za nieprawidłowe. Dotyczą one, bowiem kwestii związanych z prawidłowością doręczenia decyzji wydanej w trybie zwykłym. Rację ma przy tym strona skarżąca podnosząc, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji bez powodu przeprowadził wywód prawny dotyczący art. 138 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, ale te zbędne rozważania Sądu dotyczące kwestii nieistotnych dla oceny legalności kontrolowanej decyzji organu celnego nie miały żadnego znaczenia dla wyniku sprawy sądowoadministracyjnej.

Konkludując, raz jeszcze podkreślić należy, że Sąd I instancji dokonał oceny legalności decyzji wydanej na podstawie art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. W niekwestionowanym przez stronę skarżącą stanie faktycznym, za bezsporne należy uznać to, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji uznającej zgłoszenia celne za nieprawidłowe zostało wniesione po upływie trzech lat od przyjęcia tych zgłoszeń celnych, czyli od daty powstania długu celnego (art. 209 § 2 Kodeksu celnego), a tym samym organ celny zobligowany był zastosować art. 2652 pkt 1Kodeksu celnego.

Upływ trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego, skutkujący obowiązkiem zastosowania przez organ celny art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego oznacza, że bez znaczenia dla wyniku sprawy wpierw administracyjnej a następnie sądowoadministracyjnej pozostają zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją, której stwierdzenia nieważności domaga się strona.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.