Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2618/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138b
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 2  ust. 1 pkt 1  i 2 ,  art. 6 ust. 1, 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1785
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
article: art. 6a  ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1892
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Honorata Łopianowska, Protokolant referent stażysta Anna Barska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi G.P. i B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Wójt Gminy R. ("Organ pierwszej instancji") wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia B. C. P. i G. P. (dalej łącznie "Skarżący" albo "Strona") wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2013-2016.

Decyzją z dnia [...] września 2016 r. Organ pierwszej instancji ustalił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. w kwocie 365 zł. Do opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjęto budynki mieszkalne o pow. 275 m2, za miesiące styczeń-wrzesień przyjęto grunty pozostałe o pow. 1.096 m2, za miesiące październik-grudzień grunty pozostałe o pow. 516,00 m2; do opodatkowania podatkiem rolnym za miesiące styczeń-wrzesień przyjęto użytki rolne o pow. 0,0154 ha, a za miesiące październik-grudzień przyjęto użytki rolne o pow. 0,0734 ha.

Od powyższej decyzji G. P., działając w imieniu własnym oraz żony B. C. P., złożył odwołanie, kwestionując ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.

Pismem z dnia 8 marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej też "SKO" albo "Organ odwoławczy") wezwało G. P. do nadesłania pełnomocnictwa udzielonego przez żonę. Odwołujący się w odpowiedzi powołał, że uprawnienie do reprezentowania małżonki wynika z art. 36 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm., dalej "k.r.o."). Wskazał, że skarżona decyzja dotyczy zarządu majątkiem należącym do małżeńskiej wspólności ustawowej, co - w jego ocenie - powoduje, że nie jest wymagany jakikolwiek dokument pełnomocnictwa.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. SKO utrzymało w mocy decyzję Organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że zgodnie z art. 138b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800, dalej "O.p.") pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. W kwestiach mniejszej wagi wynikających w toku postępowania, organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeżeli pełnomocnikiem jest małżonek strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu jego upoważnienia do występowania w imieniu strony (art. 138b § 3 O.p.). Niemniej jednak wniesienia odwołania nie sposób uznać za kwestię mniejszej wagi, wobec tego uprawnione jest żądanie organu przedłożenia pełnomocnictwa udzielonego przez małżonka. W braku wykonania tego obowiązku należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie odwołanie zostało wniesione tylko przez jednego małżonka, tj. G. P.

Dalej SKO wskazało, że w dniu 29 października 2015 r. G. P. złożył informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, wskazując do opodatkowania budynki mieszkalne o pow. użytkowej 275 m2, grunty pozostałe o pow. 516 m2 oraz użytki rolne o pow. 0,8 ha.

Przytoczono okoliczność, iż w dniu 5 września 2016 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości zabudowanej, położonej w miejscowości F. D., stanowiącej działkę nr [...], na której zgodnie z posiadanymi dokumentami znajduje się budynek mieszkalny dwukondygnacyjny o pow. zabudowy 221 m2 oraz działkę nr [...]. Z protokołu oględzin wynikało, że nie dokonano pomiaru powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego z powodu zakwestionowania braku uprawnień do dokonania takich czynności przez pracowników Urzędu Gminy. Ponadto, Skarżący oświadczyli, że nie mają obowiązku przedstawienia dowodu w postaci dziennika budowy i planów architektoniczno-budowlanych budynku mieszkalnego.

SKO podniosło, że na podstawie decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2015 r., która stała się ostateczna z dniem 8 października 2015 r., orzeczono:

• w pkt 1 o odmowie przywrócenie użytku gruntowego figurującego w ewidencji gruntów i budynków przed jej modernizacją w granicach działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie F. D., gmina R. - gruntów ornych klasy IVb oznaczonych symbolem RIVb o pow. 0,1096 ha, który figurował w ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2009 r., tj. do dnia ogłoszenia przez Starostę P. w Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego informacji o tym, że projekt operatu opisowo kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie założenia ewidencji gruntów i budynków m.in. dla obrębu F. D., gmina R., stał się operatem ewidencji gruntów i budynków;

• w pkt 2 o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie danych ewidencyjnych dotyczących budynku na podstawie opracowania geodezyjnego przyjętego do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 24 października 2014 r., dotyczącego geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej budynku mieszkalnego wzniesionego na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie F. D., gmina R., zawierającego wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących budynku, który jest integralną częścią niniejszej decyzji w następujący sposób:

stan dotychczasowy

- murowany budynek mieszkalny o 1,5 kondygnacji nadziemnej, oznaczony identyfikatorem nr 1, którego pole pow. zabudowy wynosi 219 m2,

stan nowy

- murowany budynek mieszkalny jednorodzinny o dwóch kondygnacjach naziemnych oznaczony identyfikatorem nr 1, wybudowany w 2014 r. (data szacowana), którego pole powierzchni zabudowy wynosi 221 m2, powierzchnia użytkowa budynku według projektu budowlanego wynosi 275 m2;

• w pkt 3 o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytków gruntowych na podstawie opracowania geodezyjnego przyjętego do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 sierpnia 2015 r., dotyczącego zmiany części użytku gruntowego położonego w granicach działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie F. D., gmina R., zawierającego wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących budynku, który jest integralną częścią niniejszej decyzji w następujący sposób:

stan dotychczasowy

- działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,1096 ha położona w obrębie F. D., gmina R., użytek gruntowy - grunty zabudowane i zurbanizowane, tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem B o pow. 0,1096 ha,

stan nowy

- działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,1096 ha położona w obrębie F. D., gmina R., użytki gruntowe grunty orne klasy IVb oznaczone symbolem RIVb o pow. 0,0580 ha i grunty zabudowane i zurbanizowane - tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem B o pow. 0,0516 ha.

Dalej Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 17 stycznia 2013 r. do Organu pierwszej instancji wpłynęła informacja w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego leśnego osób fizycznych, w której zgłoszono do opodatkowania budynki mieszkalne o pow. 275 m2, grunty pozostałe o pow. 275 m2 oraz użytki rolne o pow. 0,1000 ha. Jako okoliczność powodującą obowiązek złożenia informacji wskazano rozpoczęcie użytkowania nowopowstałego budynku w dniu 10 stycznia 2013 r.

Podniesiono, że z zaświadczenia nr 20.2017 z dnia 23 marca 2017 r., według stanu na dzień 1 stycznia 2015 r., wynikało, że działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie F. D., gmina R., o pow. 0,1096 ha użytek gruntowy: grunty zabudowane i zurbanizowane tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem B, na której znajduje się murowany budynek mieszkalny (nie oddany do użytkowania), oznaczony identyfikatorem nr 1, ilość kondygnacji nadziemnych: 1.5, którego pole powierzchni zabudowy wynosi 219 m2, działka ewidencyjne nr [...] położona w obrębie F. D., gmina R., o pow. 0,0154 ha, użytek gruntowy: grunty orne klasy IVb, oznaczone symbolami RlVb o pow. 0,0154 ha.

SKO oceniło, że Organ pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie podstawy opodatkowania dla nieruchomości objętych kwestionowaną decyzją z dnia [...] września 2016 r., ponieważ należało opodatkować podatkiem od nieruchomości za 2015 r. budynki mieszkalne o pow. 275 m2, za miesiące styczeń-wrzesień grunty pozostałe o pow. 1.096 m2, za miesiące październik-grudzień grunty pozostałe o pow. 516,00 m2; do opodatkowania podatkiem rolnym za miesiące styczeń-wrzesień przyjęto użytki rolne o pow. 0,0154 ha, a za miesiące październik-grudzień przyjęto użytki rolne o pow. 0,0734 ha.

SKO podkreśliło, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm., dalej "u.p.g.k.") podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów, a organy muszą je respektować mimo ewentualnych różnic pomiędzy ewidencją, a stanem faktycznym. SKO stanęło na stanowisku, iż organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnej kwalifikacji przedmiotu opodatkowania, a wypis z ewidencji gruntów stanowi dokument urzędowy, o którym mowa w art. 194 O.p. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów.

Skarżący nie godząc się z powyższą decyzją złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Strona wskazała, że przyjęcie przez SKO, iż stroną postępowania jest tylko jeden małżonek, a nie oboje, skutkuje nieważnością postępowania w powodu błędnego oznaczenia stron. Dalej Skarżący stwierdzili, że od początku podnosili kwestię rozbieżności pomiędzy stanem ujawnionym w ewidencji a stanem faktycznym, a organ odpowiedzialny za ewidencję, po wielu latach, ostatecznie skorygował ewidencję gruntów. Strona zwróciła uwagę, iż SKO przedmiotową decyzję Starosty P. przytoczyło w uzasadnieniu swojej decyzji. Strona nie zgodziła się również z twierdzeniami, iż decyzja o skorygowaniu ewidencji gruntów wywołuje skutki dopiero od daty jej wydania.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.

Skarga jest nieuzasadniona, a w konsekwencji podlegać musi oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie jest dotknięta naruszeniami prawa mogącymi skutkować jej uchyleniem.

Odnosząc cię do najdalej idącego zarzutu, to jest nieważności postępowania z powodu błędnego oznaczenia stron, poprzez przyjęcie przez SKO, że stroną postępowania odwoławczego był tylko jeden małżonek, wskazać należy, że stanowisko SKO jest zasadne. G. P. złożył odwołanie wskazując, że czyni to w imieniu własnym oraz żony B. C. P., którą reprezentuje. Do odwołania nie zostało załączone pełnomocnictwo do reprezentowania małżonki. Pełnomocnictwo takie nie zostało złożone także później, mimo wezwania G. P. do nadesłania pełnomocnictwa udzielonego przez żonę.

Skarżący argumentują, że nieruchomość będąca przedmiotem opodatkowania jest ich własnością na zasadzie małżeńskiej współwłasności ustawowej i każdy z małżonków wykonujący czynności dotyczące zarządem takiej własności zawsze działa w imieniu obojga małżonków. W ich ocenie nie sposób zgodzić się z uzasadnieniem SKO, jakoby możliwe było podejmowanie czynności zarządu majątkiem wspólnym (w ramach małżeńskiej wspólności ustawowej) inaczej niż w imieniu obojga małżonków. Podkreślają, że stanowisko SKO było by uzasadnione gdyby to była współwłasność w częściach ułamkowych, jednakże jest całkowicie błędne w przypadku małżeńskiej współwłasności ustawowej.

Wskazać należy, że uczestnictwo w postępowaniu podatkowym jest kwestią odrębną od zarządu majątkiem wspólnym, uregulowanego w art. 36 k.r.o. Działanie przez pełnomocnika w postępowaniu przed organami podatkowymi reguluje art. 138b O.p. Zgodnie z tym przepisem pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych (§ 1). Jednocześnie w art. 138b § 3 wskazano, że w kwestiach mniejszej wagi wynikających w toku postępowania, organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeżeli pełnomocnikiem jest małżonek strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu jego upoważnienia do występowania w imieniu strony.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zastosowanie tego przepisu było wyłączone, gdyż przedmiotowa sprawa nie mieści się w zakresie pojęcia "sprawa mniejszej wagi". Co prawda jest to pojęcie nieostre, a ustawodawca pozostawił organowi pewną swobodę w zakresie kwalifikowania spraw należących do "spraw mniejszej wagi", lecz jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 858/10 oraz wyrok NAS z dnia 2 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2117/17; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) utrwalone jest, że wniesienie odwołania od decyzji nie jest sprawą "mniejszej wagi" w rozumieniu art. 33 § 4 K.p.a. (w sprawach podatkowych - art. 138b § 3 O.p.), dlatego nie można domniemywać istnienia pełnomocnictwa osoby bliskiej do wniesienia odwołania. W związku z powyższym wskazać należy, iż w niniejszej sprawie Organ odwoławczy nie miał żadnych podstaw do zastosowania art. 138b § 3 O.p. i instytucji tej nie zasadnie nie zastosował.

W przedmiotowej sprawie spór dotyczył tego, czy decyzja o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków wywołuje skutki dopiero od daty jej wydania, czy też - jak chcieliby Skarżący - już w latach poprzednich, poprzez to, że aktualizacja ewidencji gruntów i budynków oznacza, że Skarżący skutecznie udowodnili swoje zarzuty wobec tej ewidencji, przez co traci ona walor dokumentu urzędowego.

Rozstrzygając zaistniały spór na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm., dalej "u.p.o.l.") opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budynki lub ich części. Podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów - powierzchnia, a dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.).

Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.

Jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie (art. 6 ust. 3 u.p.o.l.).

Stosowanie do art. 6 ust. 4 u.p.o.l. obowiązek podatkowy wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek.

Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek (art. 6 ust. 5 u.p.o.l.).

Natomiast opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza (art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - Dz. U. z 2017 r., poz. 1892, dalej "u.p.r.").

Zgodnie z art. 6a ust. 1 u.p.r. obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.

Obowiązek podatkowy wygasa ostatniego dnia miesiąca, w którym przestały istnieć okoliczności uzasadniające ten obowiązek (art. 6a ust. 2 u.p.r.).

Stosowanie do art. 6a ust. 3 u.p.r., jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek rolny za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał ten obowiązek.

Jeżeli w ciągu roku podatkowego grunty gospodarstwa rolnego zostały zajęte na prowadzenie innej działalności gospodarczej niż działalność rolnicza lub po zaprzestaniu prowadzenia tej działalności przywrócono na tych gruntach działalność rolniczą albo z innych powodów ich powierzchnia uległa zmniejszeniu lub zwiększeniu, kwota należnego podatku rolnego ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła ta zmiana (art. 6a ust. 4 u.p.r.).

Zgodnie z art. 21 ust. 1 p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym dokumentem stanowiącym źródło informacji wykorzystywanych w postępowaniu podatkowym. Decydujące znaczenie dla obciążenia podatkiem ma więc klasyfikacja budynku uwidoczniona w prowadzonej przez starostę ewidencji. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, gdzie akcentuje się, iż przy wymiarze podatku od nieruchomości wiążące są dla organów podatkowych zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń. Od tej reguły, potwierdzonej treścią przywołanego zapisu ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów i budynków (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 836/08, z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FSK 372/07, z dnia 12 marca 2009 r. sygn. akt FSK 49/08, z dnia 2 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FSK 1949/07).

Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 O.p. i zgodnie z tym przepisem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte o treść tych dokumentów urzędowych stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Ich podważenie bądź też zmiana może nastąpić w postępowania prowadzonym przed właściwymi organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe, ponieważ organy podatkowe nie zostały wymienione jako uprawnione do takich działań w treści przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz wydanego na jego podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454 ze zm.) - dalej: "rozporządzenie" - (wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1243/08). Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych (wyroki WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 257/04, z dnia 5 października 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1718/05 i z dnia 7 lipca 2005 r. sygn. akt III Sa/Wa 1206/05) i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji. Zmian w ewidencji gruntów dokonuje się tylko na oznaczonej podstawie i w określonym trybie wynikającym z przepisów rozporządzenia. Zgodnie z § 44 rozporządzenia zmian dokonuje starosta na wniosek bądź z urzędu (§ 46). Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się tylko na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 301/07).

Dokument urzędowy spełniający wymogi art. 194 O.p. ma zwiększoną (szczególną) moc dowodową. Zwiększona moc dowodowa dokumentu urzędowego sprowadza się do przyjęcia dwóch domniemań, a mianowicie prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). W konsekwencji organ podatkowy nie może odrzucić - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Pominięcie faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym bez przeprowadzenia przeciwdowodu stanowiłoby naruszenie Ordynacji podatkowej. Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Z kolei domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2014 r. sygn. akt II FSK 3099/12 trafnie podkreślono, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy. Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane. Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 O.p.).

Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 p.g.k.).

W drugiej grupie znajdą się z kolei dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt II FPS 2/13), czy też np. dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1647/12).

Jak zostało wyżej wskazane, dane ewidencyjne wskazujące położenie, przeznaczenie, funkcje użytkowe i powierzchnię użytkową budynków bezwzględnie wiążą organ podatkowy. Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane.

W rozpoznawanej sprawie opisana w stanie faktycznym decyzja Starosty P. (dalej "Starosta") o odmowie przywrócenia użytku gruntowego figurującego w ewidencji gruntów i budynków przed jej modernizacją, o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie danych ewidencyjnych dotyczących budynku i o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytków gruntowych została wydana dnia [...] września 2015 r., zaś stała się ostateczna z dniem 8 października 2015 r.

W ocenie Sądu dopiero z tym dniem zmiany w ewidencji gruntów i budynków mają wpływ na sposób opodatkowania budynku i gruntu, co do których dokonano aktualizacji.

W uzasadnieniu powołanej decyzji Starosty wskazano, że w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków i założenia kartotek budynków wzniesionych na terenie gminy R. na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie F. D., gmina R. w 2009 r. w ewidencji gruntów i budynków został ujawniony budynek mieszkalny, a także został zmieniony użytek gruntowy ww. działki ewidencyjnej z dotychczasowego, tj. gruntów ornych klasy IVb oznaczonych symbolami R IVb o powierzchni 0,1096 ha na grunty zabudowane i zurbanizowane - tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem B o powierzchni 0,1096 ha.

Podstawą prawną wykonania powyższej modernizacji oraz założenia kartotek budynków i lokali były przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z art. 24a ust. 8 u.p.k. w dniu 7 grudnia 2009 r. Starosta ogłosił w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego, że projekt operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie założenia ewidencji budynków m.in. dla obrębu F. D., gmina R. stał się operatem ewidencji gruntów i budynków.

Stosownie do art. 24a ust. 9 u.p.k. każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych.

O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (art. 24a ust. 10 u.p.k.).

Zgodnie z art. 24a ust. 11 u.p.k. do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 24a ust. 10 tej ustawy, w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie są wiążące.

Natomiast zarzuty zgłoszone po terminie określonym w art. 24a ust. 9 u.p.k. traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (art. 24a ust. 12 u.p.k.).

Wnioskiem z dnia 31 października 2011 r. (a więc złożonym już po terminie określonym w art. 24a ust. 9 u.p.k.) Skarżący wystąpili do Starosty o skorygowanie ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie wykazanego w ewidencji budynku (a co najmniej informacji o zakończeniu jego budowy) wzniesionego na działce ewidencyjnej nr [...]. Wobec upływu terminu, który umożliwiłby potraktowanie go jako zarzutu do przeprowadzonej modernizacji, Starosta potraktował złożone przez Skarżących pismo jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.

Jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków potraktowano również pismo G. P. z dnia 15 listopada 2011 r. wzywające Starostę do skorygowania zapisów ewidencji gruntów i budynków poprzez przywrócenie w granicach ww. działki ewidencyjnej użytku gruntowego oznaczonego jako grunty orne klasy IVb oznaczone symbolami R IVb i wykreślenie użytku gruntowego oznaczonego jako grunty zabudowane i zurbanizowane - tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem B.

W rezultacie przeprowadzonego postępowania administracyjnego w dniu 5 sierpnia 2015 r. do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przyjęte zostało opracowanie geodezyjne zawierające wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących działki nr [...], zgodnie z którym grunty położone w granicach tej działki stanową użytki gruntowe:

1) grunty orne klasy IVb oznaczone symbolami R IVb o pow. 0,0580 ha,

2) grunty zabudowane i zurbanizowane - tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem B o pow. 0,0516 ha.

Została także wydana ostateczna decyzja Starosty P. z dnia [...] września 2015 r., którą orzeczono:

1) o odmowie przywrócenie użytku gruntowego figurującego w ewidencji gruntów i budynków przed jej modernizacją w granicach działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie F. D., gmina R. - gruntów ornych klasy IVb oznaczonych symbolem RIVb o pow. 0,1096 ha, który figurował w ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2009 r., tj. do dnia ogłoszenia przez Starostę P. w Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego informacji o tym, że projekt operatu opisowo kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie założenia ewidencji gruntów i budynków m.in. dla obrębu F. D., gmina R., stał się operatem ewidencji gruntów i budynków;

2) o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie danych ewidencyjnych dotyczących budynku na podstawie opracowania geodezyjnego przyjętego do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 24 października 2014 r., dotyczącego geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej budynku mieszkalnego wzniesionego na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie F. D., gmina R., zawierającego wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących budynku, który jest integralną częścią niniejszej decyzji w następujący sposób:

stan dotychczasowy

- murowany budynek mieszkalny o 1,5 kondygnacji nadziemnej, oznaczony identyfikatorem nr 1, którego pole pow. zabudowy wynosi 219 m2,

stan nowy

- murowany budynek mieszkalny jednorodzinny o dwóch kondygnacjach naziemnych oznaczony identyfikatorem nr 1, wybudowany w 2014 r. (data szacowana), którego pole powierzchni zabudowy wynosi 221 m2, powierzchnia użytkowa budynku według projektu budowlanego wynosi 275 m2;

3) o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytków gruntowych na podstawie opracowania geodezyjnego przyjętego do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 sierpnia 2015 r., dotyczącego zmiany części użytku gruntowego położonego w granicach działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie F. D., gmina R., zawierającego wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących budynku, który jest integralną częścią niniejszej decyzji w następujący sposób:

stan dotychczasowy

- działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,1096 ha położona w obrębie F. D., gmina R., użytek gruntowy - grunty zabudowane i zurbanizowane, tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem B o pow. 0,1096 ha,

stan nowy

- działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,1096 ha położona w obrębie F. D., gmina R., użytki gruntowe grunty orne klasy IVb oznaczone symbolem RIVb o pow. 0,0580 ha i grunty zabudowane i zurbanizowane - tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem B o pow. 0,0516 ha.

Nadmienić też należy, że G. P. wnosił także o wznowienie postępowania modernizacyjnego, lecz ponieważ przepisy prawa regulujące sposób i tryb przeprowadzenia modernizacji nie przewidują zakończenia działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych wydaniem decyzji administracyjnej lub postanowienia i nie dają możliwości wznowienia postępowania, Starosta wydał postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie modernizacji ewidencji gruntów i budynków, które zostało utrzymane w mocy.

Reasumując, zmiany dokonane modernizacją w zakresie oznaczenia gruntów działki ewidencyjnej nr [...] były zasadne, choć nie w zakresie całej działki. W 2015 r. zostało przyjęte opracowanie geodezyjne, z którego wynikało, że grunty położone w granicach tej działki stanowią:

1) grunty orne klasy IVb oznaczone symbolami R IVb o pow. 0,0580 ha,

2) grunty zabudowane i zurbanizowane - tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem B o pow. 0,0516 ha.

Zdaniem Sądu dopiero z dniem wydania decyzji o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków dokonane zmiany będą miały wpływ na sposób opodatkowania budynku i gruntu, co do których dokonano aktualizacji. Należy bowiem wyraźnie podkreślić, że w przypadku ewidencji gruntów i budynków nie ma zastosowania zasada wpisu danych z datą wsteczną (np. jak to ma miejsce w przypadku ksiąg wieczystych z datą złożenia wniosku), a zatem nie ma możliwości "historycznego" korygowania danych ujawnianych w tej ewidencji. Ewentualne zmiany uwidocznionych w ewidencji danych pozostaną bez wpływu na sposób opodatkowania gruntów i budynków, albowiem zmiany w ewidencji nie będą odnosiły się do stanów faktycznych już zaistniałych, lecz na przyszłość (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1621/10).

Wskazać jednocześnie trzeba, że w ocenie Sądu rozwiązanie takie nie jest krzywdzące dla Skarżących. Jak to zostało wskazane, po dokonaniu modernizacji ewidencji gruntów i budynków mieli oni możliwość złożenia zarzutów, o których mowa w art. 24a ust. 9 u.g.k. Gdyby tak postąpili, to zgodnie z art. 24a ust. 11 tej ustawy do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w przedmiocie uwzględnienia lub odrzucenia tych zarzutów w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie byłyby wiążące, a więc Skarżący płaciliby podatek na poprzednich zasadach, a więc przy założeniu, że działka nr [...] stanowi użytek rolny, a także że nie istnieje wpis budynku na tej działce.

Tym samym niekorzystana dla Skarżących sytuacja została spowodowana przez nich samych - ich zwłoką w zareagowaniu na dokonane modernizacją zmiany, z którymi się nie godzili. Zgodnie bowiem z art. 24a ust. 12 u.g.k. zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków, i tak też zostały potraktowane wnioski Skarżących z dnia 31 października 2011 r. i 15 listopada 2011 r. o skorygowanie zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Wskazać także trzeba, że zawarte w przedmiotowych wnioskach żądania Skarżących nie zostały uwzględnione w pełnym zakresie. Z działki nr [...] o pow. 0,1096 ha jedynie 0,0580 ha okazało się gruntami ornymi, pozostała część to grunty zabudowane i zurbanizowane - tereny mieszkaniowe. Warto dodać, że rozpoznając skargę Skarżących na decyzję w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1019/13 wskazał, że organ trafnie uznał, że nastąpiło wyłączenie gruntu z produkcji rolnej.

W ocenie Sądu zasadnie organy podatkowe przyjęły, że stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy p.g.k., za datę powstania okoliczności uzasadniającej powstanie obowiązku podatkowego należało uznać w niniejszej sprawie datę zmiany treści ewidencji. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie miały znaczenia inne okoliczności. Stąd też nie jest trafione twierdzenie Skarżących, że "Decyzja Starosty P. zmieniająca stan ewidencji gruntów jest dowodem na to, iż kwestionowanie przez skarżących stanu ewidencji gruntów było w pełni uzasadnione." Decyzja Starosty o przekwalifikowaniu tych gruntów wywoływała skutki ex nunc, tj. na przyszłość, a nie skutek ex tunc, tj. z mocą wsteczną.

Ponadto Sąd stwierdza, że w sprawie nie miały miejsca także inne naruszenia prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności przed organami obu instancji Skarżący mieli zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiono im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie Organ pierwszej instancji zawiadamiał Stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Natomiast w ocenie Sądu brak takiego działania (brak zawiadomienia Strony o niezałatwienia sprawy we właściwym terminie) przez Organ odwoławczy nie miał wpływu na wynik sprawy - Skarżący także nie wskazują takiego wpływu, ograniczając się do stwierdzenia, że zgodzenie się za stanowiskiem SKO sprowadza się do stwierdzenia, że ustawodawca nie wiedział co czyni wyznaczając w ustawach terminy załatwienia spraw.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku, w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a., oddalając skargę.