Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 924/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c art. 200 art. 205 par. 1  art. 225
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 72 ust. 1 pkt 3 art. 76 ust. 1 ust. 3 ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 283
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Regionalnego Dyrektora O. Ś. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Regionalnego Dyrektora O. Ś. w P. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. zwraca skarżącemu Regionalnemu Dyrektorowi O. Ś. w P. nadpłacony wpis w kwocie [...]zł (słownie: [...] złotych).


UZASADNIENIE

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P., pismem z dnia [...] maja 2020 roku, na podstawie art. 76 ust. 3 i ust. 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności, wydanej na wniosek K. P., decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia [...] listopada 2016 roku znak: [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie magazynu płodów rolnych z własnego gospodarstwa rolnego na terenie położonym w G. gm. Ż. działka nr [...] i nr [...], obręb G..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 roku stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia 30 listopada 2016 roku (znak: [...]).

K. P. (inwestor) złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2020 roku nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję.

K. P. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji SKO o sygn. [...] z dnia [...] sierpnia 2020 roku stwierdzającej nieważność decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia [...] listopada 2016 oraz umorzenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 maja 2021 roku o sygn. akt IV SA/Po 58/21 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2020 roku nr [...] wydaną na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] września 2021 roku nr [...], uchyliło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] sierpnia 2020 roku (nr [...]) oraz umorzyło postępowanie z wniosku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia [...] listopada 2016 roku znak: [...], jako wszczętego przez osobę nie będącą stroną postępowania.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że przepis art. 76 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, na mocy ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1712 ze zm.), uzyskał nowe brzmienie obowiązujące od dnia 24 września 2019 roku.

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w sprawach dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska kieruje wystąpienie, którego treścią może być wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. W tych sprawach właściwemu regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska przysługują prawa strony, gdy przejął kompetencję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

W sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy Ż. z dnia [...] listopada 2016 roku (znak: [...]), ani przed zmianą właściwości instancyjnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, ani po tej zmianie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego, żadnemu ze wskazanych organów nie przysługiwały w sprawie prawa strony. Poza tym przepis art. 76 ust. 1 ustawy środowiskowej wyraźnie stanowi o możliwości skierowania wystąpienia w sprawach decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie w postępowaniach w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Skarżący zażądał stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Na podstawie art. 119 pkt 1 i 2 P.p.s.a. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W ocenie skarżącego kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem:

1) art. 105 § 1 K.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie ma legitymacji do żądania wszczęcia postępowania, gdy w rzeczywistości zostało ono wszczęte z urzędu na podstawie art. 76 ust. 3 i 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko,

2) art. 157 § 2 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że datą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest data wszczęcia lub rozstrzygnięcia postępowania głównego,

3) art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1712 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że wskazane przepisy miały zastosowanie w kontrolowanej sprawie,

4) art. 76 ust. 3 i ust. 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez odmowę Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska praw strony w postępowaniu wszczętym na jego zawiadomienie,

5) art. 76 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez jego pominięcie przy rekonstruowaniu podstawy prawnej wystąpienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i błędne przyjęcie, że taką podstawą jest przepis art. 76 ust. 1 powołanej ustawy,

6) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, gdy decyzja Wójta Gminy Ż. z dnia [...] listopada 2016 roku znak: [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,

7) art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady budzenia zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej i uniknięcie merytorycznego rozpoznania sprawy poprzez jego umorzenie z przyczyn formalnych i pomimo braku przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenia skargi podnosząc, że sformułowane w niej zarzuty są nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Żadna ze stron postępowania nie sprzeciwiła się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym oraz żadna ze stron nie skorzystała z otwartej przez Sąd możliwości złożenia pisemnego stanowiska w sprawie. Sprawa z godnie z wnioskiem strony skarżącej została rozpoznana w trybie uproszonym (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga okazała się uzasadniona, chociaż nie wszystkie zarzuty mogły zostać objęte kontrolą sądowoadministracyjną.

Na mocy art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1712 z późn. zm.) przepis art. 76 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 oraz z 2019 r. poz. 630, 1501 i 1589 - dalej "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku") otrzymał następującą treść:

"Art. 76. 1. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w sprawach dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organy, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2-4, lub organy wyższego stopnia w stosunku do tych organów, właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska kieruje wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

2. Przepis ust. 1 stosuje się także do spraw dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.

3. W przypadku stwierdzenia, że decyzja, o której mowa w art. 72 ust. 1, została wydana bez uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli taka decyzja była wymagana, właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska kieruje wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

4. W przypadku stwierdzenia, że organ administracji architektoniczno-budowlanej, mimo braku wymaganej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie wniósł sprzeciwu do zgłoszenia, o którym mowa w:

1) art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska może skierować wniosek o podjęcie przez organ nadzoru budowlanego działań z urzędu, o których mowa w art. 50 ust. 1 tej ustawy;

2) art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska może skierować wniosek o podjęcie przez organ nadzoru budowlanego działań, o których mowa w art. 71a ust. 1 tej ustawy; w takim przypadku nie ustala się opłaty legalizacyjnej.

5. W przypadku zgłoszeń, o których mowa w art. 96 ust. 1, właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska może przedstawić stanowisko, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

6. Ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy, regionalny dyrektor ochrony środowiska może przekazać do rozpoznania Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska sprawę, w celu rozważenia skierowania wystąpienia, o którym mowa w ust. 1, albo wniosku, o którym mowa w ust. 3 albo 4. Przekazanie sprawy wymaga uzasadnienia.

7. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska może odmówić przyjęcia sprawy, o której mowa w ust. 1, 3 albo 4, do rozpoznania i zwrócić sprawę do regionalnego dyrektora ochrony środowiska, jeżeli uzna, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w ust. 6. W przypadku przyjęcia sprawy uprawnienie do skierowania wystąpienia, o którym mowa w ust. 1, albo wniosku, o którym mowa w ust. 3 albo 4, przysługuje Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska.

8. W sprawach, o których mowa w ust. 1, 3 albo 4, właściwemu regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska oraz Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym lub postępowaniu przed sądem administracyjnym."

Na dzień złożenia wniosku przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (15.06.2020 - wpływ do SKO) do kompetencji tego organu należało:

- w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w sprawach dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organy, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2-4, lub organy wyższego stopnia w stosunku do tych organów, właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska kieruje wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji (art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku),

- w przypadku stwierdzenia, że decyzja, o której mowa w art. 72 ust. 1, została wydana bez uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli taka decyzja była wymagana, właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska kieruje wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji (art. 76 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku).

Ponadto zgodnie z treścią art. 76 ust. 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w sprawach, o których mowa w art. 76 ust. 1, 3 albo 4, właściwemu regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska oraz Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym lub postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Sąd podziela stanowisko autora skargi, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy zastosowania nie znajdują przepisy art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw. Zakresy zastosowania norm zakodowanych we wskazanych przepisach nie przystają do okoliczności tej sprawy.

Przepis art. 4 ust. 1 powołanej powyżej ustawy zmieniającej dotyczy "spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy", czyli obejmuje toczące się na dzień 24 września 2019 roku postępowania administracyjne w sprawach wszczętych na podstawie:

- ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, z późn. zm.),

- ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 oraz z 2019 r. poz. 630, 1501 i 1589).

Przypomnieć zatem należy, że pismo inicjujące postępowanie w kontrolowanej sprawie, tj. postępowanie administracyjne w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności, opatrzone jest datą [...] maja 2020 roku, a podanie wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu [...] czerwca 2020 roku.

Z kolei przepis art. 5 ust. 1 powołanej powyżej ustawy zmieniającej dotyczy wystąpień, o których mowa w art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 oraz z 2019 r. poz. 630, 1501 i 1589).

Z treści podania Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jednoznacznie wynika, że wniosek został złożony w trybie przepisu art. 76 ust. 3 i 8 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2020, poz. 283 ze zm.). Żądanie wniosku dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia [...] listopada 2016 roku (znak: [...]) w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie magazynu płodów rolnych z własnego gospodarstwa rolnego na terenie położonym w G. gmina Ż. działka nr [...] i nr [...], obręb G..

Wskazać zatem należy, że zgodnie z treścią art. 76 ust. 3 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, od dnia [...] września 2019 roku, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska obowiązany jest do składania wniosków o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli zostały one wydane bez uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a taka decyzja była wymagana. Zatem już z podstaw prawnych złożonego podania wynika, że przesłanką złożenia wniosku był brak postępowania prowadzonego na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Z powyższych względów Sąd w całości podziela stanowisko strony skarżącej, że kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem art. 76 ust. 3 oraz art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021, poz. 735 - dalej w skrócie K.p.a.).

Analiza akt sprawy doprowadziła jednak Sąd do przekonania o niezasadności żądania stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

Rażącym naruszeniem prawa będzie takie działanie organu administracji publicznej, w którym organ ten wydaje swoją decyzję w oparciu o normę prawną, która ani podmiotowo, ani przedmiotowo nie wykazuje powiązania ze sprawą administracyjną, tj. gdy organ stosuje normę prawną wywołującą całkowicie odmienny skutek, niż pożądany na gruncie sprawy zawisłej przed nim (wyrok WSA w Poznaniu z 11.01.2022 r., II SA/Po 319/21, LEX nr 3290966)

Podzielając zarzuty wskazane w treści skargi, Sąd uznał jednak, że wadliwości zaskarżonej decyzji nie sprowadza się jedynie do zastosowania w sprawie przepisów prawa, które przedmiotowo nie wykazują powiązania z rozstrzyganą sprawą administracyjną, co według sugestii skarżącego powodowane jest "uniknięciem merytorycznego rozpoznania sprawy".

Uwzględnić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 6 maja 2021 roku o sygn. akt IV SA/Po 58/21, zobowiązał Kolegium do rozpatrzenia zarzutów inwestora zawartych we wniosku o ponowne rozpoznania sprawy, w tym także tych dotyczących dopuszczalności prowadzenia kontrolowanego postępowania nieważnościowego na wniosek Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P..

Treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ujawnia, iż K. P. (inwestor) na gruncie zasady lex retro non agit zbudował argumentację o braku legitymacji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do złożenia wniosku w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy Ż. z dnia [...] listopada 2016 roku (znak: [...]). Inwestor uznaje, że przepis stanowiący podstawę do złożenia wniosku wszedł w życie w dniu 24 września 2019 roku, a decyzja, której dotyczy wniosek Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, została wydana prawie trzy lata wcześniej. W ocenie strony zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz uprawnienie organu nie powinno być stosowane do zdarzeń zamkniętych.

W ocenie Sądu rozstrzygając o żądaniach inwestora, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało błędnego założenia, że zasada lex retro non agit w okolicznościach takich, jak w kontrolowanej sprawie, stanowi przeszkodę dla uznania legitymacji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

Analiza uzasadnienia kwestionowanej decyzji, doprowadziła Sąd do przekonania, że rozstrzygając kwestię uprawnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy Kolegium miało na uwadze "zakaz rozszerzającej wykładni przepisów o charakterze wyjątku, czyli przepisów takich jak art. 76 ust. 1 ustawy środowiskowej". W tym zakresie organ wyjaśnił, że "(...) w sytuacji gdy ani przed zmianą właściwości instancyjnej organu Dyrekcji Ochrony Środowiska z art. 76 ust. 1 ustawy środowiskowej nie zostało w sprawie skierowane żądne wystąpienie w sprawie nieprawidłowości, ani po nowelizacji aż do czasu prawomocnego zakończenia sprawy administracyjnej, żadnemu z tych organów nie przysługiwało w tej sprawie prawo strony".

W ocenie Sądu skarżony organ w ramach niewłaściwe rozumianej zasady lex retro non agit przyjął założenie o braku legitymacji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do wnioskowania o stwierdzenie nieważności w odniesieniu do decyzji o warunkach zabudowy, wydanej przed wejściem w życie art. 76 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, co, jak się należy domyślać, Kolegium wywodzi z ograniczonego zakresu instytucji wystąpienia (art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku), czy też wcześniejszej niemożności zwalczania nieprawidłowości decyzji o warunkach zabudowy. Wskazać jednak należy na wyrażany w literaturze pogląd, że przed wprowadzeniem przepisu 76 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku regionalni dyrektorzy ochrony środowiska również mogli kierować tego typu wnioski, różnica polega na tym, że aktualnie jest to literalnie stwierdzone ustawą (T. Filipowicz, A. Plucińska-Filipowicz. M. Wierzbowski (red.), Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz. Warszawa 2020, Legalis).

W ocenie Sądu przedstawione powyżej stanowisko Kolegium jest błędne.

Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie miało na uwadze, że okolicznością indyferentną z punktu widzenia kompetencji ustanowionej przepisem art. 76 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku jest to, czy wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji, która została wydana, czy też stała się ostateczna, przed wejściem w życie tego przepisu. Zgodnie z treścią art. 76 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w związku z art. 156 § 1 K.p.a. możność wszczęcia postępowania nieważnościowego należy postrzegać, jako aktualną w odniesieniu do wszystkich pozostających w obrocie prawnym decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Na skutek złożenia wniosku, z dniem złożenia podania, właściwemu regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska oraz Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym (art. 76 ust. 3 w związku z art. 76 ust. 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku).

Kompetencja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska przewidziana w art. 76 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku nie została w żaden sposób ograniczona. Nie ma podstaw prawnych stanowisko, że wskazana kompetencja dotyczy decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, ale wydanych po wejściu w życie art. 76 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Prawo złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności pozostaje aktualne w odniesieniu do każdej decyzji, która funkcjonuje w obrocie prawnym. Celem rozważanej kompetencji jest ochrona obiektywnego porządku prawnego, usunięcie stanu niezgodności z prawem.

Poza rozpoznaniem Sądu pozostawały kwestie objęte zarzutem naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest, i nie może być, wyręczanie organów administracji publicznej w załatwianiu spraw administracyjnych (R. Hauser, J. Drachal, E. Mzyk "Dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne - omówienie podstawowych zasad i instytucji procesowych" Warszawa - Zielona Góra 2003, str. 22). Zaskarżona decyzja nie wypowiada się w kwestiach merytorycznych, a więc, co do nieważności rozstrzygnięcia w przedmiocie warunków zabudowy. W tym zakresie aktualne pozostają, dotychczas niewykonane, wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2021 roku o sygn. akt IV SA/Po 58/21.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów prawa, co uzasadniało jej usunięcie z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 sentencji wyroku).

Rozstrzygając w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania (pkt 2 i 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego równowartość należnego wpisu ([...] zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru według stawki minimalnej ([...] zł), a także zwracając nadpłacony wpis ([...] zł) na podstawie art. 225 P.p.s.a.

Skarżący, bez wezwania, zgodnie z pouczeniem zawartym w treści zaskarżonej decyzji, uiścił wpis od skargi w kwocie [...]zł. Tymczasem, zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2021, poz. 535), w sprawach skarg na decyzje wydane w trybie stwierdzenia nieważności wpis stały pobiera się w wysokości [...] zł.