Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 476/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 90
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant: Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2009 roku sprawy ze skargi Społecznego Towarzystwa Oświatowo – Medycznego w Ł. na uchwałę Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasad udzielania i rozliczania dotacji przedszkolom, szkołom i placówkom niepublicznym oraz publicznym 1. stwierdza nieważność § [...] ust. [...] zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Gminy [...] na rzecz Społecznego Towarzystwa Oświatowo – Medycznego w Ł. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 476/08

UZASADNIENIE

Społeczne Towarzystwo Oświatowo-Medyczne w Ł. w dniu [...] r. zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uchwałę Rady Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie szczegółowych zasad udzielania i rozliczania dotacji przedszkolom szkołom i placówkom niepublicznym oraz publicznym, nie zaliczonym do sektora finansów publicznych funkcjonujących na terenie miasta Ł. w części, tj. § 5 ust. 3 niniejszej uchwały.

Skarżący zarzucił uchwale naruszenie art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty poprzez wykroczenie poza ramy upoważnienia ustawowego i ustalenie pozaustawowej formy ograniczenia wysokości wypłacanej dotacji stosownie do " liczby uczniów wskazywanych corocznie w sprawozdaniu typu " S" składanym w Głównym Urzędzie Statystycznym". Wniósł o stwierdzenie, że uchwała w zaskarżonej części, tj. § 5 ust. 3 jest niezgodna z prawem.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Policealne Studium Techniki Farmaceutycznej prowadzone przez Społeczne Towarzystwo Oświatowo – Medyczne w Ł. posiada od dnia [...] r. uprawnienia szkoły publicznej. W dniu [...]r. złożony został w Wydziale Edukacji UMŁ wniosek o udzielenie dotacji na podstawie § 2 ust. 1 uchwały o nr [...] Rady Miasta Ł. z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania i rozliczania dotacji przedszkolom, szkołom i placówkom niepublicznym oraz publicznym, nie zaliczonym do sektora finansów publicznych funkcjonujących na terenie miasta Ł.. We wniosku wskazano, że planowana liczba uczniów szkoły w 2005 r. wynosi 60 osób. Natomiast w okresie od września do grudnia 2005 roku ( I semestr roku szkolnego 2005/2006), stanowiącym okres otrzymywania dotacji, Policealne Studium Techniki Farmaceutycznej informowało Wydział Edukacji w comiesięcznych raportach o liczbie uczniów ( wrzesień-57 uczniów, październik-47, listopad -47,grudzień-44).

Tymczasem w powyższym okresie środki dotacyjne wpłacane na rachunek wnioskodawcy przez samorząd utrzymywały się na stałym poziomie 4.959 zł. miesięcznie i przy ustalonej kwocie 216,45 zł. na jednego ucznia objęły 23 osoby. Skarżący wielokrotnie wzywał stronę przeciwną do zrealizowania ciążącego na niej obowiązku wypłaty pełnej dotacji. Urząd Miasta odmawiał przyznania dotacji powołując się na treść § 5 ust. 3 zaskarżonej uchwały. Skarżący pismem z dnia 13.05.2008 r. wezwał do usunięcia naruszenia prawa przez wypłacenie należnej dotacji. Uchwałą Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] organ stanowiący samorządu gminy uznał za bezzasadne żądanie usunięcia naruszeń, podniesione przez skarżącego.

Zdaniem skarżącego przepis art. 90 ustawy o systemie oświaty wskazuje, iż obowiązkiem właściwej jednostki samorządu terytorialnego jest udzielenie dotacji. Warunkiem jej udzielenia jest aktualność wpisu do odpowiedniego rejestru oraz złożenie w terminie wniosku o dotację zawierającego planowaną liczbę uczniów bądź wychowanków. Rozliczenie dotacji może dotyczyć wyłącznie faktycznej liczby uczniów bądź wychowanków i przysługuje na każdego z nich.

Rada Miejska w Ł. uchwałą z dnia [...] zmieniła § 5 pkt 3 uchwały dostosowując go do treści ustawy i eliminując we własnym zakresie sprzeczne z prawem postanowienie. W świetle zmienionego ust. 3 " kwoty dotacji nie mogą być przekazywane w wysokości wyższej od odpowiadającej planowanej liczbie uczniów, o której mowa w § 2 ust. 2 pkt 9 i 10".

Ponadto skarżący nie zgadza się z poglądem wyrażonym przez stronę przeciwną, iż z uwagi na fakt utraty przez uchwałę mocy obowiązującej brak jest przesłanek prawnych do stwierdzenia jej niezgodności z prawem przed sądem administracyjnym. W tym zakresie Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się w uchwale z dnia 14.09..1994 r. ( sygn. akt W 5/94), stwierdzając: " w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym za uchwałę podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej rozumie sie również uchwałę, która wprawdzie została uchylona lub zmieniona, lecz może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę".

Rada Miejska w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Wyjaśniła, iż stanowisko strony skarżącej , jakoby miała prawo do otrzymania dotacji w wysokości określonej w skardze jest sprzeczne z zapisami § 5 ust. 3 uchwały Rady Miejskiej w Ł. [...]. Ponadto przedmiotowa uchwała utraciła moc prawną i nie obowiązuje od kiedy została uchylona w całości mocą uchwały [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] r. Zaskarżony § 5 ust. 3 uchwały nie obowiązuje od [...] r. W okresie obowiązywania uchwały nie zapadło żadne rozstrzygniecie nadzorcze, które by eliminowało ją z obrotu prawnego. Także w czasie obowiązywania uchwały nie została złożona skarga powszechna przewidziana w art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Uchwała nie była również zaskarżana przez organ nadzoru do sądu administracyjnego. Skoro uchwała nie obowiązuje, to brak jest przesłanek do orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny o skutkach prawnych jakie ona wywołała.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, iż strona zamierza dochodzić swoich roszczeń w trybie art. 417 kodeksu cywilnego. Stwierdził również, że strona nie występowała wcześniej o uchylenie uchwały, bowiem prowadziła z organem rokowania zmierzające do uzyskania dotacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] r. w zaskarżonym § 5 ust. 3 przewidywała, iż kwoty dotacji nie mogą być przekazywane w wysokości wyższej od odpowiadającej liczbie uczniów, wykazywanej corocznie w sprawozdaniu typu "S" składanym w Głównym Urzędzie Statystycznym, o ile liczba ta nie przekracza planowanej liczby uczniów, o której mowa w § 2 ust. 2 pkt 9 i 10.

Powyższy zapis jest sprzeczny z art. 90 ust 2 a, 3 i 4 ustawy z dnia 7.09.1991 r. o systemie oświaty ( tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Art. 90 tej ustawy określając w ust. 2 a i 3 wysokość dotacji dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych przewiduje, iż dotacje przysługują na każdego ucznia, pod warunkiem, że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielenia dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji.

W art. 90 ust. 4 przewidziano, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 2 a – 3 b., uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji i zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o przydzielenie dotacji.

Z porównania treści powołanych przepisów ustawy z § 5 ust. 3 w/w uchwały Rady Miejskiej w Ł. wynika, iż uchwała w zaskarżonej części wydana została z przekroczeniem upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 90 ust. 2 a, 3, i 4 ustawy o systemie oświaty. Wprowadzono bowiem nie przewidziane przez ustawodawcę ograniczenia co do wysokości dotacji dla planowanej liczby uczniów, a nie do faktycznej liczby w chwili przekazywania dotacji.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26.07.2006 r., sygn. akt II GSK 97/06 ( publ. System informatyczny LEX nr 265689) stwierdził, że wadliwe i nie przewidziane w ustawie o systemie oświaty jest odwołanie się w uchwale do bliżej nieokreślonego sprawozdania o liczbie uczniów składanego w Głównym Urzędzie Statystycznym. Natomiast podawana przez szkołę w terminie do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji planowana liczba uczniów służy jedynie powiatowi do planowania dotacji na rok następny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, w niniejszym składzie, podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, określającym zasady udzielania i rozliczania dotacji jednostkom oświatowym. Dlatego też mimo upływu roku od jej podjęcia należało, uwzględniając treść art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym ( tekst jedn. DZ.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 159 z późn. zm.), orzec o nieważności uchwały w zaskarżonej części, a nie o niezgodności z prawem jak żądała strona skarżąca.

Błędne jest prezentowane przez Radę Miejską w Ł. stanowisko o braku podstaw do orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny o nieważności uchwały, ze względu na jej wcześniejsze uchylenie przez samą Radę.

Trafnie natomiast powołuje się strona skarżąca na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14.09.1994 r. ( sygn. akt W 5/94), w której przyjęto, iż w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym za uchwałę podjętą przez organ gminy w sprawie administracji publicznej rozumie się też uchwałę, która wprawdzie została uchylona lub zmieniona, lecz może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę ( publ. OTK 1994/II poz. 44).

Zauważyć należy, że aktualnie, po wejściu w życie Konstytucji RP z dnia 2.04.1997 r. uchwały Trybunału Konstytucyjnego zawierające wykładnię przepisów prawnych nie posiadają mocy powszechnie obowiązującej. Jednakże wykładnia dokonana przez Trybunał Konstytucyjny może być wykorzystywana w stosowaniu prawa jako istotny argument interpretacyjny. Treść uchwały Trybunału Konstytucyjnego nie utraciła znaczenia, bowiem nie uległo zmianie brzmienie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Jak wykazał Trybunał Konstytucyjny uchylenie lub zmiana zaskarżonej uchwały, nie są równoznaczne z pozbawieniem jej mocy prawnej. Sam fakt uchylenia zaskarżonej uchwały nie daje podstaw do umorzenia postępowania, gdyż w okresie do jej uchylenia uchwała ta znajdowała się w obrocie prawnym i wywierała wobec podmiotów jej dotyczących określone skutki prawne.

Na mocy zaskarżonego przepisu przedmiotowej uchwały przyznano stronie dotacje w pomniejszonej wysokości, to jest odpowiednio do liczby uczniów wykazanej w sprawozdaniu typu "S", a nie rzeczywistej liczby uczniów. Skoro istnieje nadal potrzeba weryfikacji twierdzeń strony co do naruszenia uprawnień adresatów zaskarżonej uchwały, to dopuszczalne jest orzekanie przez sąd administracyjny o zgodności uchwały z prawem. Uchylenie uchwały nie oznacza bowiem usunięcia wszelkich jej skutków prawnych.

Dotacja w wysokości wnioskowanej przez stronę nie została jej dotychczas wypłacona, mimo licznych wezwań kierowanych do Rady Miejskiej w Ł. Ponadto strona zamierza dochodzić nieotrzymanej części dotacji w drodze procesu cywilnego. Stwierdzenie nieważności uchwały umożliwi jej ubieganie się o naprawienie ewentualnie poniesionej szkody ( art. 417[1] kodeksu cywilnego).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 91 ust. 1 w zw. z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w § 5 ust. 3.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

TP