Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1590/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15, art. 17 pkt 3, art. 156 § 1 pkt 1, art. 158 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 29 ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Dnia 16 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2014 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. uchyla decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], III. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, IV. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2005 r. W. K. (określany dalej jako: "Skarżący") złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Do wniosku dołączył Plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej oraz zaświadczenie Powiatowego Lekarza Weterynarii w Poznaniu, z treści którego wynika, że gospodarstwo W. K. spełnia wymagania weterynaryjne dla mleka oraz produktów mlecznych oraz minimalne warunki utrzymywania zwierząt gospodarskich zawarte w odpowiednich rozporządzeniach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jednakże wymaga modernizacji w związku z planowanym zwiększeniem produkcji mleka.

W dniu [...] czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu ze względu na wykryte braki wystosował do Skarżącego wezwanie nr [...] do usunięcia braków w złożonym wniosku o płatność z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.

W dniu [...] czerwca 2006 r. Skarżący złożył korektę wniosku, do której dołączył podpisane oświadczenie, iż jego gospodarstwo rolne nie spełnia minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych.

W dniu [...] lipca 2006 r. Skarżący złożył zmianę do wniosku, do której dołączył postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii w Poznaniu, mocą którego Skarżącemu odmówiono wydania zaświadczenia stwierdzającego, że prowadzone przez niego gospodarstwo rolne spełnia warunki sanitarno - weterynaryjne do produkcji mleka, ponieważ w gospodarstwie znajduje się zbyt mały schładzalnik w stosunku do ilości pozyskiwanego mleka, natomiast ściany w oborze nie są łatwe do czyszczenia i dezynfekcji.

W dniu [...] października 2006 r. Skarżący złożył pisemne oświadczenie o konieczności zakupu schładzalnika.

Na podstawie powyższych dokumentów ustalono, że Skarżący wnioskował o płatność na budowę płyty gnojowej o powierzchni [...] m2, budowę zamkniętego zbiornika na gnojówkę o pojemności [...] m3, a także o dofinansowanie inwestycji polegającej na pokryciu ścian i podłóg w pomieszczeniach do wykonywania udoju lub przechowywania mleka łatwo zmywalną powłoką oraz wyposażenie gospodarstwa w schładzalnik do mleka o pojemności od 400 1 do 800 1. Kwota wnioskowanej pomocy finansowej wyniosła łącznie [...] zł.

W dniu [...] października 2006 r. w gospodarstwie rolnym Skarżącego przeprowadzona została wizytacja, której wyniki odzwierciedlone zostały w protokole z wizytacji. Do przedmiotowego protokołu zostało dołączone pisemne oświadczenie Skarżącego o tym, iż znajdujące się na działce nr [...] płyta gnojowa i zbiornik na gnojówkę nie spełniają przewidzianych standardów przewidzianych przez przepisy dla tego typu budowli.

W dniu [...] października 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu wydał decyzję [...] o przyznaniu Skarżącemu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w łącznej wysokości [...] zł wypłacanej w dwóch ratach. Dodać należy, iż do decyzji tej dołączona została informacja dotycząca czynności warunkujących wypłatę drugiej raty płatności oraz przypadki w jakich zachodzi konieczność dokonania zwrotu pierwszej raty płatności. Decyzja ta została doręczona Skarżącemu w dniu [...] listopada 2006 r.

Pierwsza rata płatności w wysokości [...] zł, przyznana powyższą decyzją, została zrealizowana w dniu [...] stycznia 2007 r. na rachunek bankowy beneficjenta wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu [...] grudnia 2007 r. Skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Poznaniu oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej, na poziomie co najmniej 4 EJW.

W ramach weryfikacji złożonego dokumentu w dniu [...] stycznia 2008 r. w gospodarstwie Skarżącego przez upoważnionego pracownika Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu została przeprowadzona wizytacja, w wyniku której stwierdzono wybudowanie płyty gnojowej o powierzchni [...] m2 oraz zbiornika na gnojówkę o pojemności [...] m3. Przeprowadzona wizytacja nie potwierdziła natomiast wyposażenia gospodarstwa w schładzalnik do przechowywania mleka o pojemności od 400 I do 800 l.

W dniu [...] stycznia 2008 r. przeprowadzona została kolejna kontrola gospodarstwa Skarżącego, która wykazała, iż jest ono wyposażone w płytę gnojową o powierzchni [...] m2, zbiornik na gnojówkę o pojemności [...] m3, pomieszczenia do przeprowadzenia udoju oraz przechowywania mleka posiadające łatwo zmywalne ściany i podłogi, schładzalnik do mleka o pojemności [...] l.

W dniu [...] stycznia 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu wpłynęło oświadczenie Skarżącego, w którym oświadczył, iż [...] stycznia 2008 r. dostarczono mu schładzalnik na mleko. Wraz z tym oświadczeniem przedłożona została także dokumentacja w zakresie realizacji schematu mlecznego.

W dniu [...] maja 2008 r. Kierownik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu wydał decyzję nr [...] o uchyleniu całości decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej z dnia 26 października 2006 r. i odmowie przyznania płatności. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżący był zobowiązany do wyposażenia gospodarstwa rolnego w schładzalnik do mleka o pojemności nie większej niż 800 litrów w terminie 12 miesięcy od przyznania płatności. Z przeprowadzonej wizytacji i dokumentów zebranych w sprawie wynika, że w powyższym terminie gospodarstwo nie zostało wyposażone w schładzalnik.

Pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji.

W wyniku złożonego odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie z dnia [...] maja 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Po 473/08, stwierdził nieważność zarówno decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., jak i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia z dnia [...] maja 2008 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie wydano decyzję w I instancji przy zastosowaniu trybu z art. 162 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego bez wystarczającej podstawy prawnej, czego konsekwencją była konieczność uznania, iż decyzje organów obu instancji dotknięte są wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia [...] października 2010 r. Skarżący został poinformowany o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] października 2006 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Zastępca Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu, działając z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustalił kwotę nienależnie pobranych przez Skarżącego płatności w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ podniósł, że Skarżący nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w Planie dostosowania, do czego był zobowiązany zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142, ze zm.; dalej: "rozporządzenie DSU").

W dniu [...] stycznia 2011 r. (data stempla pocztowego) Skarżący wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r.

W dniu [...] marca 2011 r. Dyrektor Departamentu Działań Społecznych i Środowiskowych, działając z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] grudnia 2010 r. W decyzji tej organ wyjaśnił, że pomimo złożenia oświadczenia o zakończeniu realizacji planowanej inwestycji, Skarżący nie zrealizował całości zadeklarowanego przedsięwzięcia, gdyż podczas kontroli, która przeprowadzona została [...] stycznia 2008 r. w gospodarstwie beneficjenta, nie stwierdzono schładzalnika do mleka o pojemności 400 l do 800 l.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października

2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1172/11 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2011 r. wskazując jako podstawę swojego rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zra.; dalej: "ppsa").

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż jego zdaniem Skarżący zobowiązał się do wykonania dwóch różnych przedsięwzięć, określonych w § 5 rozporządzenia DSU. Zatem w przypadku ustalenia, że skarżącego obciąża nieterminowe wyposażenie gospodarstwa w schładzalnik do mleka, organ winien rozważyć, czy winno to pociągać za sobą konsekwencje w odniesieniu do całego Planu dostosowania. Skarżący bowiem zrealizował w terminie wskazanym w § 6 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia DSU przedsięwzięcie mające na celu dostosowanie gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych, na które na podstawie decyzji z dnia [...] października 2006 r. została mu przyznana i wypłacona płatność w kwocie [...] zł. Dlatego też, w ocenie Sądu, celowym stało się rozważenie, czy ewentualnego zastosowania skutków przewidzianych w § 10 rozporządzenia DSU nie należałoby odnieść do każdego z przedsięwzięć z osobna.

Rozstrzygnięcie to zostało następnie podtrzymane przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 maja 2013 r. sygn. akt II GSK 289/12. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na materialnoprawnych zarzutach błędnej wykładni przepisów § 5 i § 10 ust. 1, a także błędnego zastosowania § 10 ust. I rozporządzenia DSU. W skardze kasacyjnej nie sformułowano natomiast zarzutu dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, co powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny, który podziela stwierdzenia Sądu pierwszej instancji odnośnie niedostatków w zakresie ustaleń faktycznych i ich oceny, nie może zająć w tej kwestii stanowiska. Tak więc rozważania w zakresie wykładni i zastosowania przepisów § 5 i § 10 ust. 1 rozporządzenia DSU nie znajdowałyby oparcia w stanie faktycznym sprawy i mogłyby mieć jedynie abstrakcyjny charakter.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. umorzył postępowanie w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczącej decyzji nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej wydanej w dniu [...] grudnia 2010 r., przez Zastępcę Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu działającego z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W uzasadnieniu tej decyzji wskazane zostało, iż ze względu na utratę przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w toku postępowania właściwości rzeczowej do rozpatrzenia sprawy, zasadnym stało się umorzenie postępowania w sprawie i przekazanie sprawy Dyrektorowi Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Pismo Skarżącego z dnia [...] stycznia 2011 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. wraz z aktami sprawy przekazał właściwemu organowi do jego rozpatrzenia, w obecnym stanie faktycznym i prawnym, tj. Dyrektorowi Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu.

W dniu [...] sierpnia 2014 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r.

W decyzji tej, zgodnie ze wskazaniami w wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 października 2011 r. (sygn. akt V SA/Wa 1172/11) i wyroku NSA z dnia 28 maja 2013 r. (sygn. akt II GSK 289/12), organ szczegółowo wyjaśnił zasadność dochodzenia zwrotu całości otrzymanej przez Pana W. K. pierwszej raty płatności DSU. Organ ten wyjaśnił również zasadność i właściwość prowadzenia przez Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu postępowania odwoławczego od decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., wszczętego wnioskiem strony z dnia [...] stycznia 2011 r.

W dniu [...] września 2014 r. Pan W. K., złożył skargę na powyższą decyzję organu II instancji. W skardze tej zarzucił, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r. wydana została przez niewłaściwy organ, bowiem organem I instancji był Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dlatego Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu, jako organ niższego stopnia nie mógł przeprowadzać postępowania odwoławczego od decyzji wydanej przez organ nadrzędny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu odnosząc się do zarzutu Skarżącego dotyczącego naruszenia przepisów o właściwości wskazał, iż już w zaskarżonej decyzji wyjaśnił zasadność prowadzenia postępowania odwoławczego od decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. przez ten organ. W uzasadnieniu decyzji zostało wskazane, iż na skutek zmiany przepisów ustawy, wprowadzonych przepisem art. 5 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. Poz. 243) zmieniła się właściwość organów w sprawach ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Wskazane zostało także, iż ustawa z dnia 27 stycznia 2012 r. zawiera w art. 10 przepisy przejściowe, jednakże nie dotyczą one płatności DSU stanowiących przedmiot niniejszego postępowania, dlatego też właściwym organem do rozpatrzenia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., w świetle obowiązujących przepisów, jest Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu.

Wobec powyższego Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli, Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r. Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu.

Podkreślić należy, że okoliczność zmiany właściwości organu pierwszej instancji z dniem 1 sierpnia 2012 r. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, ponieważ przedmiotem sporu nie jest właściwość organu administracji do orzekania w pierwszej instancji. Organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na podstawie ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.), jak też ustawy z dnia 28 listopada 20103 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273 z pózn. zm.) oraz rozporządzenia wykonawczego do powyższej ustawy tj. rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142, ze zm.) był Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Należy podkreślić, że ustalenia właściwego organu odwoławczego należało dokonać z uwzględnieniem ogólnych zasad ustalania właściwości, wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 127 § 2 k. p. a, zgodnie z którym organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia. Nie ma zaś wątpliwości, że Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu nie jest organem wyższego stopnia wobec Prezesa ARiMR. Rzeczą istotną w tym przypadku jest również to, że gdyby obecnie nie istniał już organ, który wydał rozstrzygnięcie w I instancji, to przyjmując, na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, że organem właściwym do rozpatrzenia sprawy w I instancji jest kierownik biura powiatowego Agencji, za organ odwoławczy należałoby uznać organ wyższego stopnia nad tym organem. Wówczas uznanie za właściwy organ odwoławczy dyrektora oddziału regionalnego Agencji, byłoby prawidłowe. Z taką sytuacją jednak nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Prezes ARiMR jest organem, który istnieje, zatem organem odwoławczym od decyzji wydanej przez ten organ, mógł być wyłącznie organ wyższego stopnia, ustalony zgodnie z art. 17 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 października 2013 r., III SA/Po 638/13).

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyrokach NSA, że z zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 k.p.a. wynika prawo strony do rozpatrzenia sprawy przez dwie instancje. Wyrazem tej zasady, jest prawo strony do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji, a odwołanie to rozpoznaje organ administracji publicznej wyższego stopnia, o ile ustawa nie stanowi inaczej (art. 127 § 1 k.p.a.). Zgodnie z ustawą o ARiMR, organy wyższego stopnia to: Prezes Agencji w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych, dyrektorzy oddziałów regionalnych w stosunku do kierowników biur powiatowych (art. 10 ust. 2). Do rozpatrzenia odwołania zawsze, co do zasady, właściwy jest organ wyższego stopnia, lub też przewidziany przez ustawę inny organ, ale zawsze będzie to inny organ niż organ I instancji. Natomiast przewidziany w art. 29 ust. 4 ustawy o Agencji, w brzmieniu przed 1 sierpnia 2012 r., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (przewidziany także w art. 127 § 3 k.p.a.), do którego przepisy o odwołaniu stosuje się odpowiednio, jest środkiem zaskarżenia o innym charakterze niż odwołanie. Zasadniczą cechą tego środka jest to, że wnosi się go do tego samego organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji – Prezesa Agencji, który w ten sposób dokonywał samokontroli podjętego przez siebie rozstrzygnięcia. Przyjęcie bowiem koncepcji zastosowania prawa nowego i jednoczesne uznanie, że właściwym w sprawie rozpatrzenia środka zaskarżenia od decyzji Prezesa Agencji będzie organ niższej instancji, tj. dyrektor oddziału regionalnego narusza przepisy wyżej wymienione, a także zasadę zaufania obywatela do państwa, ochronę praw nabytych czy też nieretroakcji prawa, które wynikają z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2014 r. (II GSK 1795/13) , jak i z dnia 16 kwietnia 2015 r. sygn. akt II GSK 402/14).

Z tych też względów stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR znajduje uzasadnienie w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości.

Sąd uchylił też decyzję Prezesa ARiMR o umorzeniu postępowania odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r. Organ ten nie miał bowiem podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu odwoławczym doszło do podstaw skutkujących umorzeniem tego postępowania prowadzonego przez Prezesa ARiMR. Szczególnie takiej podstawy nie mogło stanowić uregulowanie kwestii związanej z utratą przez ten organ właściwości. Prezes Agencji nie stracił bowiem swojej właściwości w sprawie (por. ww. orzeczenia NSA).

W świetle powyższego, organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy pozostaje Prezes ARiMR. Z tych samych względów Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu nie posiadał kompetencji do rozpoznania wniosku W. K. Wydanie zatem przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, stanowi przyczynę stwierdzenia jej nieważności, na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Jednocześnie, mając na względzie art. 135 p.p.s.a., zgodnie, z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, Sąd uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. którą organ umorzył postępowanie w sprawie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z powodu jej niezgodności z prawem, tj. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W przedmiotowej sprawie brak było bowiem podstaw do umorzenia postępowania w tym zakresie.

Jak już zostało wskazane - w ocenie organu, postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe ze względu na utratę przez Prezesa ARiMR właściwości rzeczowej do rozpatrzenia sprawy, co skutkowało jego umorzeniem. Jednocześnie zaś, organ przekazał sprawę w celu jej dalszego prowadzenia Dyrektorowi Oddziału Regionalnego Agencji.

Niezależnie od poczynionych wyżej rozważań, z których wynika, że Prezes ARiMR pozostaje organem właściwym do rozpoznania sprawy, należy zauważyć, że postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o umorzeniu, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). Niewątpliwie zaś postępowanie nie staje się bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie. W takim przypadku, zgodnie z art. 65 § 1. k.p.a. organ niezwłocznie przekazuje sprawę do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie.

Wskazane wyżej naruszenia prawa, skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego wskazanych wyżej decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.