Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3844/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Szef Krajowej Administracji Skarbowej~Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 10a
journal: Dz.U. 2018 poz 1036
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Szefa Krajowej Administracji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1918/16 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 18 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od C. sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1918/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi C.sp. z o.o. Oddział w Polsce uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 18 lutego 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Spółka we wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej uznania dochodów osiąganych w Polsce w wyniku działalności funduszu inwestycyjnego h. (zwanego dalej "Funduszem") za dochody podlegające zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych (zwany dalej "u.p.d.o. p.") opisała stan faktyczny i zdarzenie przyszłe. Skarżąca jest niemiecką sp. z o.o. z siedzibą w Wiesbaden, posiadającą oddział w Polsce, założoną i działającą na podstawie prawa niemieckiego.

W myśl tego prawa, Skarżąca ma status tzw. spółki inwestycyjnej, która m.in. jest uprawniona do zarządzania funduszami inwestycyjnymi, a na prowadzenie tej działalności uzyskała zezwolenie właściwego niemieckiego organu nadzoru rynku finansowego. Podstawę funkcjonowania Funduszu stanowi umowa pomiędzy inwestorami a Skarżącą wyrażona w Ogólnych i Szczególnych Warunkach Umownych. Działalność Skarżącej obejmuje głównie zarządzanie niemieckimi funduszami inwestycyjnymi, ale może ona też prowadzić działalność w ściśle określonym zakresie, w tym m.in. na rzecz osób trzecich: świadczyć usługi indywidualnego zarządzania aktywami, przechowywania i zarządzania certyfikatami udziałowymi, indywidualnego zarządzania inwestycjami w nieruchomości. Skarżąca zarządza Funduszem, który nie jest odrębnym samoistnym podmiotem praw i obowiązków (nie ma zdolności prawnej), w szczególności nie jest spółką kapitałową, osobową, inną osobą prawną, ani jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Skarżąca zarządza więc aktywami Funduszu i jej rola jest analogiczna do roli polskiego Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (zwanego dalej: "TFI"). Fundusz, zgodnie z funkcjonującym w Niemczech modelem, stanowi wyodrębniony majątek, będący z cywilnoprawnego punktu widzenia własnością Skarżącej. Właściwy Funduszowi organ niemieckiej administracji podatkowej wydał certyfikat świadczący, że w świetle umowy między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz.U. z 2005r., Nr 12, poz. 90 – dalej: "u.p.o."). Fundusz posiada w Niemczech siedzibę dla celów podatkowych. Skarżąca, działając na rzecz Funduszu, zbiera środki pieniężne od inwestorów i nabywa za nie aktywa (m.in., różnego rodzaju nieruchomości) stanowiące inwestycje Funduszu. Nabyte aktywa są własnością Skarżącej, ale sposób dysponowania nimi jest ściśle określony przepisami prawa i warunkami umownymi Funduszu, a Skarżąca ma obowiązek utrzymywać te aktywa odrębnie od własnego majątku. Inwestorzy za ulokowanie w Funduszu środków finansowych nabywają udziały w Funduszu, których odzwierciedleniem są wydawane certyfikaty udziałowe, które inkorporują prawa inwestorów z uczestnictwa w Funduszu, w szczególności prawa do części zysków i majątku Funduszu, przypadającej na dane udziały. Działalność Skarżącej w zakresie zarządzania Funduszem jest nadzorowana przez Federalny Urząd Nadzoru Usług Finansowych (zwany dalej: "FUNUF"), który m.in. udziela zezwolenia na zmiany warunków umownych, udziela zgody na ustanowienie depozytariusza, a także obowiązkiem przekazywania do FUNUF prospektów informacyjnych Funduszu i raportów rocznych sporządzanych przez Skarżącą dla Funduszu. Fundusz posiada depozytariusza, którym jest Commerzbank AG (dalej: "Depozytariusz"), mający w myśl prawa niemieckiego status instytucji kredytowej, co odpowiada polskiemu bankowi, a zgodę na powierzenie tej funkcji, a w szczególności przechowywanie aktywów, wydawanie i umarzanie tytułów uczestnictwa, obsługę płatniczą, udzielanie zgody na dokonywanie określonych transakcji, nadzór i kontrolę zgodności działalności Funduszu z obowiązującymi regulacjami, wyraził FUNUF. Fundusz choć jako wyodrębniony zbiór aktywów, będących prawnie własnością Skarżącej, nie jest osobą prawną i nie posiada zdolności prawnej, w świetle niemieckich przepisów podatkowych jest traktowany jako podatnik niemieckiego p.d.p. w zakresie zobowiązań podatkowych. Skarżąca jest przedstawicielem ustawowym Funduszu - odrębnego podatnika, co oznacza, że reprezentuje Fundusz jako podatnika. Skarżącej i Funduszowi przydzielono odrębne niemieckie numery identyfikacji podatkowej. Dochody wynikające z inwestycji Funduszu są uznawane w świetle niemieckiego prawa podatkowego za dochody Funduszu i nie są przez Skarżącą wykazywane w deklaracji podatkowej składanej w Niemczech. Dochody uznawane w świetle niemieckiego prawa za dochody Funduszu (jako odrębnego podatnika) są zwolnione z niemieckiego p.d.p. Dochody te opodatkowane są na poziomie inwestorów, zgodnie z zasadami określonymi w prawie niemieckim.

Do polskich inwestycji Funduszu należy nieruchomość w Polsce i udziały w polskiej spółce nieruchomościowej, a w przyszłości planowane jest nabywanie dalszych nieruchomości, ewentualnie udziałów w spółkach nieruchomościowych. W tym celu utworzono i zarejestrowano – zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010r. Nr 220, poz.1447 ze zm.) oddział Skarżącej w Polsce.

W związku z tym, w wyniku działalności Funduszu generowane są i będą dochody wynikające m.in. z wynajmu i sprzedaży nieruchomości oraz sprzedaży udziałów w spółkach nieruchomościowych, które zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podlegają, co do zasady, opodatkowaniu w Polsce.

Skarżąca w związku z tym zapytała czy dochody osiągane w Polsce w wyniku działalności inwestycyjnej Funduszu powinny być przez nią wykazywane jako dochody (osiągane przez oddział) podlegające zwolnieniu z p.d.p. na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011r. Nr 74, poz. 397, ze zm., zwana dalej: "u.p.d.p.")?

Zdaniem Skarżącej, dochody osiągane w Polsce w wyniku działalności inwestycyjnej Funduszu powinny być wykazywane przez nią jako dochody (osiągane poprzez oddział), gdyż podlegają zwolnieniu z p.d.p. na mocy art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 19 kwietnia 2012r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 marca 2013r., sygn. akt III SA/Wa 2500/12 uchylił ww. interpretację, wskazując m.in., że Minister powinien przeanalizować przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zasadniczą kwestię - statusu Funduszu jako podatnika.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 listopada 2015r. sygn. akt II FSK 2361/13, oddalił skargę kasacyjną Ministra od ww. wyroku WSA w Warszawie.

W uzasadnieniu wskazano, że chociaż nie wszystkie argumenty Sądu pierwszej instancji w zakresie wykładni i stosowania art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. zasługują na aprobatę, to nieprawidłowe jest jednak stanowisko prezentowane w tej mierze przez Ministra Finansów. Rozstrzygnięcie wydane przez Sąd pierwszej instancji pomimo błędnego uzasadnienia, w ocenie NSA, odpowiada prawu, gdyż kontrolowana interpretacja indywidualna naruszała art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. W ocenie NSA wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. powinna więc uwzględniać domniemanie zgodności krajowych przepisów podatkowych z prawem unijnym. Omawiane zwolnienie, w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych, może mieć zarówno charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Istotny jest przede wszystkim cel tego przepisu, tj. zapewnienie realizacji europejskich zasad traktatowych: swobodnego przepływu kapitału oraz swobody przedsiębiorczości. Fundusz nie jest podatnikiem p.d.p., jest nim Skarżąca, która zarządza Funduszem w zakresie, w jakim reprezentuje Fundusz i w tym kontekście należy oceniać spełnienie warunków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p.

Skarżąca, w związku z wezwaniem Ministra Finansów, pismem z 4 lutego 2016r. wskazała, że Fundusz, zgodnie z prawem niemieckim nie ma osobowości prawnej i nie może być wspólnikiem spółki osobowej, niebędącej podatnikiem u.p.d.o.p. w jakimkolwiek kraju.

Minister Finansów interpretacją z 18 lutego 2016r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazano, że "wyłączny przedmiot działalności" z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. odnosi się do ram prawnych (rozwiązań systemowych) działalności instytucji wspólnego inwestowania w państwie jej siedziby, a nie do faktycznego zakresu inwestycji.

W ocenie organu brak w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. wyraźnego ustawowego ograniczenia prawa funduszu do nabywania praw udziałowych spółek osobowych transparentnych podatkowo, intencja przy jego projektowaniu była jednoznaczna i niebudząca wątpliwości. Zgodnie z przyjętym założeniem, fundusze inwestycyjne mogą prowadzić działalność lokacyjną i wyłącznie z tego tytułu powinny podlegać zwolnieniu z opodatkowania. Natomiast uczestnictwo w spółce osobowej polskiego prawa handlowego i w konsekwencji prowadzenie za jej pośrednictwem działalności gospodarczej, nie stanowi lokowania środków w inne prawa majątkowe, a zatem wyklucza uznanie spełnienia warunku co do prowadzenia działalności wyłącznie "lokacyjnej".

Minister stwierdził, że pomimo iż Skarżąca spełnia pozostałe przesłanki zwolnienia z p.d.p. wskazane w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p., to z uwagi na niespełnienie przesłanki określonej w lit. b) tego przepisu oraz wymóg spełnienia łącznie wszystkich przesłanek ustanowionych przez ustawodawcę, Skarżąca nie może skorzystać z analizowanego zwolnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona Skarżąca zarzuciła naruszenie art. art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. przez dokonanie niewłaściwej oceny co do zastosowania tego przepisu i jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że warunek zwolnienia zagranicznych funduszy inwestycyjnych nie jest spełniony, gdy Fundusz może lokować środki pieniężne w transparentne spółki osobowe nieemitujące papierów wartościowych, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia art. 63 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez nieuzasadnioną dyskryminację w zakresie opodatkowania dochodów zagranicznego funduszu inwestycyjnego w stosunku do krajowych funduszy inwestycyjnych znajdujących się w porównywalnej sytuacji.

Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną interpretację wskazał, że był związany, stosownie do art. 190 p.p.s.a., wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA w ww. wyroku z 3 listopada 2015r. sygn. akt II FSK 2361/13.

Sąd pierwszej instancji mając powyższe na uwadze stwierdził, że zaskarżona interpretacja indywidualna narusza prawo materialne przez dokonanie błędnej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p.

Spór w rozpoznanej sprawie dotyczył wypełnienia przez Fundusz jednego z ww. warunków – przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p.

W uzasadnieniu wskazano, że w uzupełnieniu wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej z 4 lutego 2015r., w związku z wezwaniem z 26 stycznia 2016r. wskazano, że Fundusz – zgodnie z prawem niemieckim nie ma osobowości prawnej i nie może być wspólnikiem spółki osobowej, niebędącej podatnikiem podatku dochodowego w jakimkolwiek kraju, natomiast Skarżąca – spółka zarządzająca, reprezentująca Fundusz, w zakresie, w jakim reprezentuje Fundusz – ma prawo dokonywać inwestycji w transparentne podatkowo spółki osobowe, pod warunkiem, że podmioty te spełniają wszelkie wymogi sformułowane w niemieckich przepisach (np. w zakresie przedmiotu działalności, dopuszczalnego zakresu inwestycji).

W ocenie WSA omawiane zwolnienie przewidziane w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p.), w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych, może mieć zarówno charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Istotny jest przede wszystkim cel przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. - zapewnienie realizacji europejskich zasad traktatowych: swobodnego przepływu kapitału oraz swobody przedsiębiorczości, o czym mowa w wiążącym, na mocy art. 190 P.p.s.a., ww. wyroku NSA z 3 listopada 2015r. sygn. akt II FSK 2361/13.

W przedstawionym we wniosku o interpretację indywidualną stanie faktycznym podatnikiem p.d.p. będzie Skarżąca – spółka zarządzająca niemieckim funduszem inwestycyjnym – w zakresie, w jakim reprezentuje Fundusz i w tym kontekście prawidłowe było stanowisko Ministra Finansów, w zakresie ocen spełnienie warunków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

Ponadto przy ocenie prawa do zwolnienia na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. należy mieć na względzie, że wskazane w tym przepisie warunki zwolnienia mogą być zrealizowane przez podatników – Fundusz - tylko w takim zakresie, jaki będzie możliwy w świetle postanowień przepisów prawa państwa, w którym instytucja inwestowania została utworzona – w rozpoznawanej sprawie przepisów prawa niemieckiego.

Istotne jest zatem czy w świetle prawa niemieckiego instytucja wspólnego inwestowania może posiadać udziały – być wspólnikiem spółki osobowej, niebędącej podatnikiem p.d.p. i przez to realizować cele swojej działalności, czy też nie. Z uzupełnienia wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej wynika wprost, że Fundusz takiej możliwości w prawie niemieckim nie ma. Jedynie Skarżąca, jako reprezentant Funduszu ma możliwość inwestowania w transparentne podatkowo spółki osobowe, a w przyszłości nie jest wykluczone, że Skarżąca będzie pozyskiwała dochody z inwestycji w nieruchomości, za pośrednictwem spółek osobowych.

Zdaniem Sądu stanowisko Ministra w tym zakresie nie może być uznane za prawidłowe ani w świetle literalnej, ani systemowej wykładni przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p., jak też wykładni prawa dokonanej przez NSA w wiążącym, na wyroku z 3 listopada 2015r. Dlatego też uznano, że organ interpretacyjny zastosował w sposób nieuprawniony wykładnię celowościową i nieprawidłowo wprowadził do ustawowego zwolnienia podatkowego z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. dodatkowy wymóg, od którego zależy możliwość zastosowania tego zwolnienia, którego literalnie nie zapisano w ww. przepisie.

Od powyższego wyroku organ administracji wniósł skargę kasacyjną zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:

- przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust 1 pkt 10 a lit. b) u.p.d.o.p. przez błędną jego wykładnię polegającą na uznania przez sąd, iż w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki umożliwiające skorzystanie ze zwolnienia:': od podatku dochodowego od osób prawnych, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia spornego/ przepisu winna doprowadzić sąd do uznania, iż nie została spełniona jedna z przesłanek do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 a u.p.d.o.p., co w konsekwencji prowadzi do braku możliwości zastosowania zwolnienia;

- przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj., art. 146 § 1 w zw. z art. 190 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż sąd rozpoznający niniejszą sprawę był związany wytycznymi NSA wynikającymi z wyroku z dnia 3 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2361/13 co do faktu wypełnienia przez skarżącą przesłanek wynikających z art. 6 ust. 1 pkt 10a a-f u.p.d.o.p. skutkujących zwolnieniem z opodatkowania, podczas gdy analiza przywołanego wyroku wskazuje iż NSA nie przesądził w niniejszej sprawie, iż przesłanki z art. 6 ust. 1 pkt 10a a-f u.p.d.o.p. powstały spełnione, ale zobowiązał organ do przeanalizowania wszystkich przesłanek wynikających z art. 6 ust. 1 pkt 10a a-f u.p.d.p.p. co do możliwości zastosowania zwolnienia, co też organ w zaskarżone] interpretacji uczynił.

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie od Skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę kasacyjną oparto na usprawiedliwionych podstawach, a zatem zasługiwała ona na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył wypełnienia przez Skarżącą jednego z warunków zwolnienia z podatku, przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., tj. warunku wymienionego pod lit. b/ tego przepisu.

Zauważyć w tym miejscu wypada, że w kwestii tej wypowiadał się już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (m.in. w wyrokach: z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2098/15, z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 127/16 oraz II FSK 2912/15, z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 128/16, z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1777/15). Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający podziela stanowisko zawarte w tych wyrokach, uznając zarazem za celowe odwołanie się do przytoczonej w tych orzeczeniach argumentacji.

Zgodnie z art. 6 ust.1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p., w brzmieniu odnoszącym się do realiów sprawy (tj. w stanie prawnym sprzed 1 stycznia 2017 r.) zwalnia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jeżeli wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.

Przepis ten określa zatem, stanowiący warunek zwolnienia podatkowego, dozwolony zakres działalności takiej instytucji, ograniczając go, poprzez słowo "wyłącznie" do zbiorowego lokowania środków pieniężnych we wskazane w nim aktywa.

Wprawdzie we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji Spółka nie wskazała, że jej zamiarem jest nabywanie udziałów w zlokalizowanych w Polsce spółkach prawa osobowego (na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 14 sierpnia 2019 r. pełnomocnik Spółki wskazał, że nie zamierza ona i nie może nabywać udziałów w takich podmiotach), ale sądząc z kontekstu wypowiedzi Sądu pierwszej instancji, a zwłaszcza zakresu sporu zaistniałego w sprawie, należy przyjąć, że poddany sądowo-administracyjnej ocenie spór ogniskował się na problemie inwestowania w spółki osobowe prawa handlowego mające siedzibę w Polsce ("polskie spółki osobowe"), tj. nabywanie praw udziałowych w takich spółkach. W kwestii tej wypowiedział się w interpretacji indywidualnej z dnia 16 lutego 2016 r. Minister Finansów, wykazując w związku z tym na niespełnienie warunku wymienionego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p., a to w związku z uzyskaniem przez Skarżącą udziałów w polskiej spółce osobowej. W skardze na tę interpretację strona podjęła merytoryczną polemikę z tym stanowiskiem, prezentując pogląd przeciwny, do którego nawiązał również merytorycznie Sąd pierwszej instancji (wypowiedź na s. 14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), aprobując zapatrywania Skarżącej (podniesione w skardze), że inwestowanie w spółki osobowe, niebędące podatnikami podatku dochodowego, mieści się w zakresie inwestowania "w inne prawa majątkowe" i warunek z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. jest spełniony. Strona skarżąca w skardze na wydaną interpretację indywidualną nie podnosiła kwestii wykroczenia przez organ interpretacyjny poza granice sprawy (poza stan faktyczny zakreślony wnioskiem Spółki), nie wywiodła również skargi kasacyjnej od wyroku pierwszoinstancyjnego, w którym mógłby zarzut wykroczenia poza granice sprawy mógłby zostać oparty na art. 134 § 1 p.p.s.a. Z natury rzeczy zarzutu takiego nie podnosił organ interpretacyjny w jego skardze kasacyjnej. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany zarzutami organu podniesionymi w skardze kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) uznał za konieczne rozpoznanie sprawy w tym kontekście.

Sąd pierwszej instancji, powołując się na wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II FSK 1455/13, art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., zwrócił uwagę, że przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a w odróżnieniu od regulacji zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 10 tej ustawy (dotyczącego "polskich" funduszy inwestycyjnych) nie zawiera odesłania do ustawy o funduszach inwestycyjnych. Zauważył jednocześnie, że NSA w wiążącym w sprawie wyroku o sygn. II FSK 2361/13 nakazał organowi prawa z uwzględnieniem celu wprowadzenia przepisów ustawy nowelizującej oraz zapewnienia równego traktowania funduszy zagranicznych, uwypuklając kryterium podobieństwa, a nie identyczności funduszy zagranicznych do funduszy polskich.

W konsekwencji powyższego Sąd pierwszej instancji zajął stanowisko, że to skarżąca Spółka, w zakresie, w jakim zarządza niemieckim funduszem, będzie podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych (pogląd zbieżny z zapatrywaniami organu). Zdaniem WSA w Warszawie wadliwe jest natomiast twierdzenie organu interpretacyjnego, że prawa majątkowe, w które mogą lokować instytucje wspólnego inwestowania (w tym fundusz), ze skutkiem uprawnienia do skorzystania ze zwolnienia podmiotowego, nie obejmują udziałów w polskich spółkach osobowych. Takie wyłączenie dotyczy tylko funduszy działających na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych (wywód a contrario z art. 145-147 u.f.i.). Sąd zwrócił przy tym uwagę, że ustawodawca w treści przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. nie zawęził pojęcia "innych praw majątkowych", w które mogą inwestować fundusze zagraniczne, do tych wynikających z przepisów u.f.i., tak jak to uczynił w przypadku funduszy polskich. Konstatacja ta legła u podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji o uchyleniu zaskarżonej do tego Sądu interpretacji indywidualnej. Sąd wprawdzie nie wyjaśnił przy tym w sposób jednoznaczny, o jakie prawa majątkowe mu chodzi, ale sądząc z kontekstu jego wypowiedzi, a zwłaszcza zakresu sporu zaistniałego w sprawie, należy przyjąć, że miał na myśli inwestowanie w spółki osobowe prawa handlowego mające siedzibę w Polsce ("polskie spółki osobowe"), tj. nabywanie praw udziałowych w takich spółkach.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taki sposób ujęcia sporu oraz jego rozstrzygnięcia przez Sąd pierwszej instancji stanowił jednak daleko idące zawężenie spornego problemu. Oczywistym bowiem było, że zastrzeżenia Ministra Finansów, w kontekście art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p., co do zakresu zamierzonej przez Fundusz aktywności, są dalej idące i nie można było spornego problemu sprowadzić jedynie do utożsamienia inwestowania przez Fundusz w "polskie spółki osobowe" ze zbiorowym lokowaniem środków pieniężnych w "inne prawa majątkowe" w rozumieniu ww. przepisu, bez uwzględnienia specyfiki funkcjonowania tych spółek, a także ich wspólników, w świetle przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030, ze zm.) oraz sposobu ich opodatkowania, stosownie do przepisów ustaw o podatkach dochodowych, jak również wynikających stąd konsekwencji właśnie w aspekcie wymogów wynikających z analizowanego przepisu u.p.d.o.p.

Jeszcze raz podkreślić należy, że przesłanka określona w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. stanowi, że wyłącznym przedmiotem działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, a więc ustawodawca jako źródło przychodów wskazał lokowanie środków pieniężnych w określonych prawach. Tymczasem, jak słusznie podkreślił organ interpretacyjny Skarżąca będzie również uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Przypomnieć wypada, że w myśl art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r., jeżeli działalność gospodarczą prowadzi spółka niebędąca osobą prawną, przychody wspólnika z udziału w takiej w spółce, określone na podstawie ust. 1, uznaje się za przychody z działalności gospodarczej. Nie ma przy tym znaczenia, czy udziały w spółkach osobowych można uznać za prawa majątkowe. Istotne jest bowiem to, że z tytułu posiadania tych udziałów Skarżąca będzie uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Przyjęcie stanowiska Skarżącej w skrajnym przypadku mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której nabycie udziałów w spółce osobowej byłoby tylko pretekstem do zastosowania komentowanej normy prawnej, a w praktyce głównym, dominującym źródłem przychodów byłaby działalność gospodarcza. Skoro ustawodawca w omawianej przesłance odwołał się do działalności polegającej na "lokowaniu środków finansowych", tym samym wykluczył prowadzenie działalności gospodarczej jako przedmiot działalności instytucji wspólnego inwestowania. Jakkolwiek w przepisie nie ma wprost odwołania się do określonego źródła przychodów (z kapitałów pieniężnych), to jego opis w sposób wyraźny prowadzi do takiego wniosku. Nie ma więc mowy o wprowadzeniu przez organ interpretacyjny dodatkowej (pozaustawowej) przesłanki zwolnienia. Również zasady odpowiedzialności wspólników spółki osobowej (np. jawnej) sprawiają, że inwestycja w taką spółkę poprzez wniesienie stosownego wkładu, a co za tym idzie uczestniczenie w niej jako jej wspólnik ze wszelkimi tego konsekwencjami, nie przemawia za tym, iż stanowi to li tylko działalność czysto inwestycyjną.

Faktem jest, że nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (ustawa z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, Dz. U. Nr 226, poz. 1478), na mocy której wprowadzono do niej art. 6 ust. 1 pkt 10a została dokonana w celu zapewnienia zgodności polskich przepisów podatkowych z normami prawa europejskiego i stanowiła następstwo wszczętego przez Komisję Europejską w trybie art. 226 Traktatu WE postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. We wniosku z dnia 14 maja 2009 r., IP/09/780, Komisja Europejska zwróciła się do Polski o zakończenie dyskryminacyjnego opodatkowania zagranicznych funduszy emerytalnych, funduszy inwestycyjnych i instytucji finansowych. W piśmie tym wskazano, że przepisy krajowe, na mocy których zwolnieniem podatkowym objęto jedynie polskie fundusze inwestycyjne i emerytalne, "stanowią ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, zagwarantowanego na mocy art. 56 Traktatu WE oraz swobody przedsiębiorczości, o której mowa w art. 43 Traktatu WE". W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wskazano, że obowiązujący stan prawny prowadził "do nierównego traktowania funduszy inwestujących na rynku polskim, a tym samym do naruszenia traktatowej swobody przepływu kapitału, do której respektowania zobowiązały się państwa członkowskie UE i EOG (zasada ustanowiona art. 63 TFUE (dawny art. 56 TWE) i art. 40 Porozumienia EOG) i na którą wskazała Komisja Europejska w naruszeniu nr 2006/4093. W celu usunięcia wskazanego przez Komisję Europejską naruszenia i zrównania w prawach podatkowych polskich i zagranicznych funduszy, nie pozbawiając polskich podatników praw nabytych, stosownego rozszerzenia o fundusze inwestycyjne i emerytalne, podlegające nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w innych krajach UE lub EOG, wymaga katalog zwolnień podmiotowych zawarty w art. 6 ustawy CIT. Należy zaznaczyć, że specyfika form organizacyjno-prawnych polskich funduszy różni się w znacznej mierze od form funduszy funkcjonujących w innych państwach członkowskich UE i EOG. Dążąc zatem do zapewnienia równego traktowania należało uwzględnić sytuację, w której podmiot na gruncie państwa siedziby jest uznawany za fundusz inwestycyjny, natomiast zgodnie z przepisami prawa polskiego podmiot ten takim funduszem nie jest. (...) W związku z tym wprowadzając zwolnienie dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych określono warunki materialne i formalne, które pozwalają na objęcie tym rozwiązaniem wyłącznie takich podmiotów, które działają na analogicznych zasadach jak krajowe fundusze inwestycyjne i emerytalne."

Reasumując, za trafne należy uznać stanowisko Ministra Finansów, że uczestniczenie w mającej siedzibę w Polsce spółce osobowej prawa handlowego, prowadzenie za jej pośrednictwem działalności gospodarczej i uzyskiwanie z tego tytułu przychodów, wykracza poza dopuszczalny w świetle art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. przedmiot działalności zagranicznej instytucji wspólnego inwestowania (por. też wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 127/16). Zauważyć też należy, że nieprawomocne wyroki WSA w Warszawie, na które powoływał się Sąd pierwszej instancji, tj. z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 525/15 oraz z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3704/14 zostały uchylone odpowiednio wyrokami NSA z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 127/16 oraz z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 128/16. Wprawdzie skarga kasacyjna organu od wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 641/15 (kolejne orzeczenie przywołane przez Sąd pierwszej instancji) została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2150/16, to jednak podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu swojego wyroku NSA zawarł tezę, że "lokowanie przez fundusze zagraniczne lub spółki zarządzające aktywów w spółkach osobowych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powoduje, iż przedmiot ich działania wykracza poza przedmiot określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit.b u.p.d.o.p. Ponadto osiąganie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dochodów z udziałów w spółce nieposiadającej osobowości prawnej, prowadzącej działalność gospodarczą, uznawane jest na potrzeby podatku dochodowego za osiąganie przychodów z działalności gospodarczej, zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p. Inwestowanie w polskie spółki osobowe oznacza w związku z tym prowadzenie działalności gospodarczej, a nie - lokowanie aktywów w prawa majątkowe".

Powyższe stanowisko nie pozostaje w sprzeczności z unormowaniem zawartym w art. 190 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przypomnieć zarazem wypada, że zarówno WSA w Warszawie, jak i organ interpretacyjny działały w warunkach związania wykładnią zawartą w wyroku NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2361/13. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny wyraził zapatrywanie, że "Wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. powinna wobec tego uwzględniać domniemanie zgodności krajowych przepisów podatkowych z prawem unijnym. W konsekwencji przyjąć należy, że omawiane zwolnienie, w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych, może mieć zarówno charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Istotny jest przede wszystkim cel tego przepisu, tj. zapewnienie realizacji europejskich zasad traktatowych: swobodnego przepływu kapitału oraz swobody przedsiębiorczości. W przedstawionym we wniosku o interpretację indywidualną stanie faktycznym niemiecki fundusz inwestycyjny nie jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych będzie spółka zarządzająca niemieckim funduszem inwestycyjnym w zakresie w jakim reprezentuje ten fundusz i w tym kontekście należy oceniać spełnienie warunków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. Ocena wyrażona przez WSA w Warszawie w tym względzie narusza art. 1 oraz art. 1a u.p.d.o.p. Taka wykładnia pozwoli na zrealizowanie zakładanego przy nowelizacji ustawy (polegającej na dodaniu powyższego przepisu) celu, eliminując nierównoprawne traktowanie funduszy inwestycyjnych z innych niż Polska państw członkowskich UE lub państw należących do EOG tylko ze względu na odmienną formułę organizacyjno-prawną, w jakiej one funkcjonują".

Uwzględniając przedstawioną ocenę prawną zauważyć należy, że NSA w ww. wyroku wypowiedział się przede wszystkim w kwestii uznania za podatnika podatku dochodowego od osób prawnych spółki zarządzającej niemieckim funduszem inwestycyjnym. Taki właśnie status, stosownie do informacji podanych we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji posiada wnioskodawca. Dalej, NSA wypowiedział się o konieczności badania w stosunku do Spółki kryteriów określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., celem możliwości zastosowania wyłączenie z opodatkowania, o którym mowa w tym przepisie, nie dokonując oceny, czy kryteria te (wymienione pod lit. a-f) zostały spełnione bądź nie. W konsekwencji nie ograniczono uprawnień (a nawet obowiązku organu interpretacyjnego) do zbadania, czy w realiach sprawy wynikających z wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji, warunki te zostały spełnione, bądź nie. Reasumując, Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji, był związany stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 3 listopada 2015 r., że to spółka zarządzająca funduszem, a nie fundusz jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, która to konstatacja stanowiła wynik badania podobieństw funduszy zagranicznych do funduszy polskich. NSA nie przesądził natomiast kwestii wystąpienia przesłanek wyłączenia z opodatkowania wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. (w tym wymienionej pod lit. b), co oznacza, że w materii tej zobligowany był wypowiedzieć się organ interpretacyjny.

Mając na względzie wyżej zaprezentowaną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. - uwzględnił skargę kasacyjną uchylając zaskarżony wyrok, zaś uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, po rozpoznaniu skargi do WSA w Warszawie – oddalił skargę. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do art. 203 pkt 2 w zw. z art. 209 i art. 205 § 2 p.p.s.a.