Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1388/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)

SENTENCJA

WYROK

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 kwietnia 2000r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym :

Przewodniczący Sędzia NSA A. Filipowicz

Sędziowie: NSA E. Łój (spr.), K. Nowak

Protokolant I. Cichocka

po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2000r.

sprawy ze skargi T. B., E. B., A. B. i K. B. wspólników spółki cywilnej „P.” w [...]

na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] Nr [...] przedmiocie odmowy zmiany lub uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie odmowy wyłączenia ruchomości spod zajęcia

oddala skargę


UZASADNIENIE

Postępowanie zabezpieczające w stosunku do Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego „V.”, Spółki z o.o. w [...] zostało wszczęte na wniosek Urzędu Kontroli Skarbowej w [...], który to organ prowadził od dnia 24 stycznia 1995 r. postępowanie kontrolne w Spółce. Czynności zabezpieczające poprzedzały: decyzja Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] wydana na podstawie art. 21 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz.486 z późn. zm.) oraz postanowienie Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 28 kwietnia 1995 r. zabezpieczające przyszłe należności podatkowe w podatku od towarów i usług za 1993 i 1994 rok oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 1993 - 1994. Łączna kwota zabezpieczenia wynosiła około 15.600,000 zł . W dniu 4 maja 1995 r, organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego w [...] dokonał zajęcia zabezpieczającego ruchomości, w tym m.in. 17 sztuk telewizorów marki „[...]”.

W dniu 6 maja 1995r. wpłynął do organu egzekucyjnego wniosek z dnia 4 maja 1995r. Spółki Cywilnej „P.” z [...] o wyłączenie spod zajęcia zabezpieczającego wyżej wymienionych telewizorów. Spółka w uzasadnieniu wskazała, iż zajęte telewizory stanowią jej własność. Jako dowód powołała się na fakt, że w dniu 19 kwietnia 1995 r. wezwała Spółkę V. do zwrotu 17 sztuk telewizorów marki [...] wystawiając w związku z tym fakturę zwrotną. Z wyjaśnień Spółki P. wynikało, że odbiór telewizorów nie został zrealizowany z przyczyn awarii pojazdu dostawczego.

Organ egzekucyjny posiłkując się ówcześnie obowiązującym art. 49 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych wydał postanowienie z dnia 22 maja 1995 r. o odmowie wyłączenia spod zajęcia zabezpieczającego zajętych telewizorów.

Powyższe postanowienie Spółka Cywilna „P.” zaskarżyła do Izby Skarbowej w [...] składając zażalenie z dnia 5 czerwca 1995 r. Izba Skarbowa uwzględniając jednocześnie zapis art.49 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowiący, że Skarbowi Państwa z tytułu zobowiązań podatkowych przysługuje ustawowe prawo zastawu na wszystkich przedmiotach służących podatnikowi do wykonywania działalności zarobkowej, niezależnie od tego czyją własność przedmioty te stanowią, jeśli zostały zajęte w zakładzie podatnika oraz zapis art 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) postanowieniem z dnia 14.Vll.1995 r. utrzymała w mocy .

Spółka „P.” wystąpiła z powództwem przeciw-egzekucyjnym do Sądu powszechnego. Postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone postanowieniem SO w Katowicach z dnia 16.!X.1997 r. w sprawie XVII C 525/96.

W dniu 28 lutego 1996 r. Spółka Cywilna „P.” pismem z dnia 22 lutego 1996 r. złożyła do Ministra Finansów wniosek o uchylenie w trybie art. 155 Kpa postanowienia Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie wyłączenia spod zajęcia zabezpieczającego ruchomości - 17 sztuk telewizorów marki [...].

Minister Finansów stwierdzając, iż brak merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie prawa własności zajętych ruchomości stałby w sprzeczności z przesłankami wynikającymi z art. 155 Kpa, wydał postanowienie z dnia 19 lipca 1997r., którym odmówił zmiany lub uchylenia ostatecznego postanowienia Izby Skarbowej w [...] z dnia [...].

Na powyższe postanowienie wspólnicy wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 29 października 1997 r. sygn. akt III SA 1442/97 skargę odrzucił, z uwagi na nie wyczerpanie przez stronę środków odwoławczych.

W dniu 11 maja 1998 r. Spółka złożyła w trybie art. 127 § 3 Kpa do Ministra Finansów wniosek z dnia 25 listopada 1997 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie ostatecznego postanowienia Izby Skarbowej w [...] z dnia 14 lipca 1995 r. Jako uzasadnienie ponownie wskazała, iż zajęte ruchomości stanowią jej własność, świadczy o tym wystawiona faktura zwrotna, ponadto w sprawie mają w pełni zastosowanie przesłanki z art. 155 Kpa.

Minister Finansów po ponownym przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego stwierdził, iż przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 Kpa nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wyłączenia spod zajęcia zabezpieczającego zajętych telewizorów, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanego postanowienia z punktu widzenia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, ponadto zmiana rozstrzygnięcia zgodnie z wnioskiem Spółki P. naruszałaby interes Spółki V. i byłaby sprzeczna z prawem, gdyż naruszałaby prawo własności Spółki V., w związku z czym wydał postanowienie z dnia 5 maja 1999 r., którym utrzymał w mocy postanowienie Ministra Finansów z dnia 18 lipca 1997 r., którym odmówiono zmiany lub uchylenia w trybie art. 155 Kpa ostatecznego postanowienia Izby Skarbowej w [...] z dnia 14 lipca 1995 r. utrzymującego w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] w sprawie odmowy wyłączenia spod zajęcia zabezpieczającego ruchomości.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wspólnicy Spółki P. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia z powodu błędnego i niewłaściwego zastosowania art. 155 Kpa.

Zdaniem skarżących zarówno Minister Finansów, jak i organy skarbowe zignorowały treść art. 49 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, albowiem w świetle materiałów sprawy przepis ten nie miał zastosowania w sprawie, ponieważ w dniu 22 maja 1995 r., w chwili wydania postanowienia przez organ egzekucyjny, sporne telewizory nie służyły spółce V. do wykonywania zarobkowej działalności gospodarczej, zwłaszcza że ta firma nie posiadała żadnych praw własności do owych telewizorów, o czym świadczy także faktura zwrotna z dnia 19 maja 1995 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie , podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Minister Finansów dodał ponadto, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bezspornie wynika, iż zajęte ruchomości stanowiły składniki majątkowe Spółki V., bowiem ujęte były w dokumentacji księgowej Spółki tj. w ewidencji zakupu towarów oraz w ewidencji magazynowej, jak również znajdowały się w Spółce i stanowiły przedmiot prowadzonej przez Spółkę V. działalności zarobkowej, natomiast faktura korygująca nr 1/95/ZWR z dnia 19 kwietnia 1995r, nie była ujęta w rejestrze faktur zwrotnych Spółki. Wskazywanie natomiast przez Spółkę P. jako dowód, że zajęte ruchomości stanowią jej własność, fakt wystawienia faktury zwrotnej na 17 sztuk telewizorów [...] nie można uznać, stosownie do art. 38 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji za dowód na poparcie żądania wyłączenia zajętych ruchomości spod zajęcia zabezpieczającego, gdyż zgodnie z § 25 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 133, poz.688 ze zm,) obecnie § 43 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r., o tym samym tytule, fakturę korygująca wystawia się w przypadku zwrotu towaru, zaś w przedmiotowym postępowaniu nie wystąpił zwrot telewizorów, a z dalszych dokumentów wynika, iż firma V. nie uiściła należności za te telewizory. Nie było zatem podstaw do wystawienia faktury zwrotnej. Minister Finansów zwrócił ponadto uwagę, iż Spółka P. nie zastrzegła sobie własności sprzedanych telewizorów aż do uiszczenia ceny (art. 589 i 590 kc ).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art.155 Kpa nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem, lecz jego celem jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki dyktowane interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji (postanowienia) ostatecznej.

Rozstrzygnięcia wydawane na podstawie art.155 Kpa są zawsze oparte na konstrukcji uznania administracyjnego co oznacza, że ocena w konkretnej sprawie, czy występują racje społeczne lub słuszny interes strony, należy do organu rozstrzygającego i do niego też należy wybór jednego z możliwych rozwiązań, niezależny od wyników tej oceny.

Może to nastąpić np. w razie zmiany polityki podatkowej, wykładni prawa czy oceny stanów faktycznych po wydaniu decyzji ostatecznej. Dodać należy, iż w postępowaniu na podstawie art. 155 Kpa organ administracyjny nie stosuje prawa materialnego, w niniejszej sprawie prawa podatkowego. Dlatego też stawianie zarzutów związanych z wadliwym stosowaniem prawa materialnego przy wydaniu rozstrzygnięć w postępowaniu zabezpieczającym, nie może wchodzić w zakres rozważań w przedmiocie stosowania art. 155 Kpa.

Dodać należy, iż tryb przewidziany w art. 155 Kpa nie może zastępować trybu przewidzianego w art. 40 § 2 ustawy egzekucyjnej. Stosownie do treści tego przepisu, osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy spod zabezpieczenia nie zostało uwzględnione, służy prawo żądania w trybie kodeksu cywilnego ich zwolnienia od egzekucji administracyjnej. Z powyższego trybu wspólnicy Spółki P. skorzystali, zatem od Sądu powszechnego winni oczekiwać rozstrzygnięcia problematyki własności spornych telewizorów.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przy wydaniu zaskarżonego postanowienia i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz.368 ze zm.) skargę oddalił.