Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 653/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.83 ust.1, art. 88 ust.1pkt 2, art. 89 ust.1
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 24 par.1 pkt 5, art. 145 par.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2012 r. nr [...], 2. stwierdza, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego A. R. kwotę 3617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2012 r., nr [...]wymierzającą A. R. karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 9 sztuk drzew w tym 8 sztuk sosny zwyczajnej i 1 sztukę brzozy brodawkowatej

z nieruchomości położonej w B. przy ul. S. na działce o nr geod. [...], obręb [...].

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

W dniu [...] listopada 2011 r. Straż Miejska w B. poinformowała Urząd Miejski w B. o fakcie usunięcia w dniu [...] listopada 2011 r. drzew bez zezwolenia przy ul. S. na działce o nr geod. [...], obręb [...] w B.

W dniu [...] grudnia 2011 r. wysłano do właściciela przedmiotowej nieruchomości-A. R. i L. W. (dzierżawcy) zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu przez Prezydenta Miasta B. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2012 r. A. R. potwierdził, że drzewa usunął za jego zgodą i wiedzą J. K. za pomocą koparko-ładowarki. Z kolei dzierżawca nieruchomości oświadczył, że w tym czasie przebywał poza granicami Polski. W związku

z wątpliwościami przy komisyjnym mierzeniu obwodów drzew, powołano eksperta

w celu oszacowania wieku drzew. Wyznaczony specjalista ustalił, że drzewa

z gatunku sosny zwyczajnej miały wiek w granicach 13-16 lat, natomiast brzoza około 19 lat.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr[...], Prezydent Miasta B. wymierzył A. R. karę pieniężną w wysokości 123.744,30 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 9 sztuk drzewa (8 sosen zwyczajnych i jednej brzozy brodawkowej).

Po rozpatrzeniu odwołania A. R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na niewyjaśnienie, czy usunięcie przedmiotowych drzew nastąpiło za wiedzą i zgodą dzierżawcy nieruchomości – L. W.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr[...], wymierzył A.R. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew

9 sztuk drzew, w tym: 1 sztuka z gatunku brzoza brodawkowata i 8 sztuk z gatunku sosna zwyczajna w kwocie 123 744,30 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania w dniu [...] lipca 2012 r. przesłuchano L. W. (dzierżawcę przedmiotowej działki), który zeznał, iż do momentu otrzymania zawiadomienia

o wszczęciu postępowania, tj. do dnia 30 grudnia 2011 r. nie miał żadnej wiedzy na temat usuwania drzew, jak również o zleceniu przez A. R. usunięcia tych drzew. Ponadto ww. sprostował swoje zeznania złożone w trakcie oględzin

w dniu [...] stycznia 2012 r. w ten sposób, że oświadczył, iż w dacie wycinki drzew

(tj. w dniu 12 listopada 2011 r.) przebywał już w Polsce. Z kolei przesłuchany

w charakterze strony A. R. zeznał, że decyzję o usunięciu drzew podjął samodzielnie, nie informując dzierżawcy. Organ zaznaczył również, że 16 sierpnia 2012 r. przesłuchano w charakterze świadka Z. M., która oświadczyła, że przed usunięciem drzew była z Panem R. w Departamencie Geodezji Urzędu Miejskiego w B.i słyszała rozmowę ww. z pracownikami urzędu. Według jej zeznań pracownicy poinformowali A. R. o możliwości wycinki drzew, gdyż jego działka jest łąką i działką rolną. Ponadto organ podał, że

w dniu [...[ października 2012 r. przesłuchano w charakterze świadków pracowników Departamentu Geodezji, którzy zgodnie zeznali, iż nie pamiętają faktu, jakoby udzielali błędnej informacji (na którą powołuje się A.R.), że działka ww. jest działką rolną i łąką i w związku z tym można wycinać na niej drzewa. Ponadto świadkowie zgodnie zeznali, że w przypadkach, gdy interesanci pytają

o sprawy usuwania drzew, to są odsyłani do Departamentu Ochrony Środowiska

i Gospodarki Komunalnej.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył A.R. reprezentowany przez radcę prawnego J. K., zarzucając jej naruszenie art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ewentualnie uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu pełnomocnik strony ponownie podniósł, że odwołujący się będąc w Urzędzie Miejskim w B. we wrześniu 2011 r. uzyskał od pracowników Departamentu Geodezji, błędne informacje na temat możliwości wycinki drzew rosnących na przedmiotowej działce. Wskazał również, że okoliczność powyższą potwierdziła przesłuchana w charakterze świadka Z. M. O tym, że odwołujący był przekonany o właściwym postępowaniu świadczy - zdaniem pełnomocnika - również fakt, że wykarczowane drzewa pozostały na polu i nie były w żaden specjalny sposób ukrywane. Strona skarżąca podniosła również, że w przyszłości przez ww. nieruchomość będzie przebiegała od ul. K. nowa droga i drzewa zostałyby i tak ścięte, gdyż kolidowałyby z tą inwestycją. Końcowo pełnomocnik wniósł o odroczenie wymierzenia kary na okres

3 lat.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2012 r., nr [...]wymierzającą A. R. karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 9 sztuk drzew w tym 8 sztuk sosny zwyczajnej i 1 sztukę brzozy brodawkowatej z nieruchomości położonej na działce o nr geod. [...], obręb [...]w B.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.) usunięcie drzew z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2

i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek osoby uprawnionej w szczególności właściciela nieruchomości. Osobą odpowiedzialną za usunięcie drzewa bez zezwolenia jest posiadacz nieruchomości, jako ten, który ma prawo i obowiązek wystąpić o zezwolenie. Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r.

w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229) karę pieniężną nakłada się po stwierdzeniu usunięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia oraz po przeprowadzeniu oględzin, z których sporządza się protokół, zawierający elementy, określone w ust. 2 ww. paragrafu.

W ocenie Kolegium, analiza treści protokołu z przeprowadzonych przez organ w dniu [...] stycznia 2012 r. oględzin terenu działki nr geod. [...], obręb [...]-Z.

w B., na której rosły usunięte bez zezwolenia drzewa, a także opinii mgr inż. R.L. - biegłego z zakresu ochrony przyrody wskazuje, iż dokumenty te zawierają większość obligatoryjnych elementów wymienionych w § 2 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że z treści protokołu wynika m.in., że działka jest oczyszczona z drzew. Zostały one wyrwane

z korzeniami i złożone w formie stosu w centralnej części działki. Ponadto z opinii biegłego wynika, że przedmiotowe drzewa z gatunku sosna zwyczajna miały wiek

w granicach 13-16 lat, natomiast brzoza około 19 lat. Biegły określił wiek sosen na podstawie liczby przyrostów rocznych na wysokości, które to przyrosty drzewa tego rodzaju (sosna) wytwarzają w charakterystycznych okółkach oraz liczbie rocznych słoi w miejscu przeżynki, tj. powyżej trzeciego okółka. W ocenie organu odwoławczego opinia biegłego została wykonana w sposób rzetelny i nie sposób odmówić jej wiarygodności.

Zdaniem Kolegium, w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo wymierzył karę na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Wskazany przepis jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i nie pozwala on organowi stosować kryteriów ocennych przy określaniu odpowiedzialności za usunięcie drzewa. Również,

w ocenie organu odwoławczego, sposób obliczenia wymiaru kary jest zgodny z art. 89 ust. 1 ww. ustawy i jej wysokość stanowi trzykrotną wysokość opłaty za usunięcie drzew.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o odroczenia na okres 3 lat terminu płatności kary Kolegium podniosło, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do jej odroczenia. Jedyna możliwość uniknięcia kary została przewidziana w art. 88 ust. 3, ust. 4 i ust. 5 ustawy, w odniesieniu do takiego uszkodzenia drzew lub krzewów, które nie wyklucza zachowania ich żywotności, jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy ww. przepisy nie mają zastosowania.

Za bezzasadny organ odwoławczy uznał zarzut dotyczący wprowadzenia odwołującego się w błąd przez pracownika Departamentu Geodezji w Urzędzie Miejskim w B. Zdaniem Kolegium zeznania pracowników są spójne

i wskazują w sposób jednoznaczny, że nie udzielali oni skarżącemu informacji, że za usunięcie drzew rosnących na działce ww. nie jest wymagane zezwolenie. Ponadto organ stwierdził, że zeznania świadka Z. M.nie zasługują na uwzględnienie, bowiem nie znajdują oparcia w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

W ocenie Kolegium, bezzasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia

art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie,

a zaskarżona decyzja została wydana po wszechstronnym rozważeniu zebranego

w sprawie materiału. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi zawarte w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do obarczenia posiadacza nieruchomości odpowiedzialnością za usunięcia drzew bez zezwolenia poprzez wymierzenie kary pieniężnej.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem A. R.złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ II instancji przeprowadził postępowanie odwoławcze bez jego udziału, czym naruszył art. 10 § 1 k.p.a. Zaznaczył, że Kolegium nie przysłało mu żadnego zawiadomienia o prowadzeniu postępowania przed organem II instancji. Nie mógł więc on przez to przedstawić organowi odwoławczemu decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2012 r.: nr [...]i nr[...], na podstawie których zezwolono mu wycinkę wszystkich 60 drzew rosnących na działce geod. nr [...]. Podkreślił, że przedmiotowe postępowanie też dotyczy wycinki drzew na działce nr [...]. Wobec ww. pozytywnych decyzji co do wycinki drzew na działce nr [...], niniejsze postępowanie dotyczące nielegalnej wycinki drzew powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe, a wszystkie drzewa rosnące na ww. działce powinny być usunięte jako uniemożliwiające wykorzystywanie działki zgodnie z jej przeznaczeniem, co zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy spowoduje odstąpienie od naliczania opłat za usunięcie drzew.

Ponadto skarżący, powołując się na art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zarzucił, że od udziału w ponownym rozpoznaniu sprawy winni być wyłączeni pracownicy organu I

i II instancji biorący udział w wydaniu skarżonej decyzji. Wskazał, że A.A. podpisywał decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r., która została uchylona, a przy ponownym rozpatrzeniu sprawy dokonywał wezwań na przesłuchania w charakterze strony. Podniósł także, ze dwaj członkowie SKO rozstrzygali sprawę obecnie i poprzednio.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko

w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo Kolegium stwierdziło, ze zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. jest niezasadny. Skarżący nie wykazał bowiem, by naruszenie ww. przepisu mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik postępowania, albowiem powołane w uzasadnieniu skargi decyzje Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2012 r., pozostają poza przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż nie działają z mocą wsteczną. Również za bezzasadny organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż przepis ten miał i będzie miał zastosowanie do pracowników samorządowego kolegium odwoławczego lub ministra, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, a w rezultacie podlegają wyłączeniu z udziału w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, a taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 60/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zawiesił postępowanie sądowe

w sprawie, w związku ze skargą konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego

o zbadanie zgodności art. 88 w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy

o ochronie przyrody z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP (skarga zarejestrowana pod sygn. SK 6/12).

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2014 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek nie tylko z przyczyn w niej wskazanych.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.,) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego

i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U.

z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2012 r., nr[...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] października 2012 r., nr [...]wymierzającą A. R. karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 9 sztuk drzew w tym 8 sztuk sosny zwyczajnej i 1 sztukę brzozy brodawkowatej z nieruchomości położonej w obrębie [...]- Z. działka o nr geod. [...].

Sąd uchylił wydane w tej sprawie decyzje, a to ze względu na treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12.

W wyroku tym Trybunał wskazał, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że nakładają obowiązek nałożenia przez właściwy organ administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia w sztywno określonej wysokości bez względu na okoliczność takiego czynu – nie są zgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wprawdzie art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody utracą moc obowiązywania z upływem 18 miesięcy od daty ogłoszenia tego wyroku, to jednak w tej sprawie Sąd uznał, że sama okoliczność przesądzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności w powołanym zakresie tych przepisów z regulacja Konstytucji uzasadnia uznanie, że zaskarżone decyzje nie są prawidłowe.

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że nie można do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził (tak np. Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt

III AUa 1174/13, opub. w LEX nr 1416154). Jak bowiem podnosi się w orzecznictwie sądowym, przepis prawa uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny

z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny

w wyroku z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt I FSK 2075/08, opub. w LEX nr 593807; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt

II OSK 1745/07; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1145/11, opub. w LEX nr 1109088)

Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2007 r., OSNP 2008, z. 5 -6, poz. 61, przyjął stanowisko, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tak oznaczonego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania, a samo odroczenie utraty mocy obowiązującej ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09). Obowiązywanie danego przepisu nie zawsze oznacza nakazu jego stosowania i taka właśnie sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale już jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem szczegółowej analizy (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008 r., s. 70 i nast.).

Skoro dany przepis nie jest zgodny z Konstytucją, to mając na uwadze hierarchiczny układ aktów prawnych, nakaz jego stosowania nie może być uznany za realizację zasady państwa prawnego. Należy także zgodzić się z poglądem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/10, opub. w Lex nr 1080864, zgodnie z którym w przypadku zastosowania przez Trybunał Konstytucyjny art. 190 ust. 3 Konstytucji, sądy dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenia wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy

i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.

Sąd w tej sprawie uwzględnił przedmiot regulacji prawnej, czyli karę za wycinkę drzew bez wymaganego prawem zezwolenia oraz jej znaczną wysokość

w porównaniu z możliwą wysokością kary grzywny wymierzanej w postępowaniu przed sądem powszechnym za przestępstwa kryminalne, których ciężar gatunkowych jest ze swojej istoty cięższy niż deliktów naruszenia przepisów prawa administracyjnego. Zdaniem Sądu, znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej ma też kwestia zdolności płatniczych podmiotu obciążonego. Wymierzona bowiem kara wielokrotnie przewyższa średnią zarobków miesięcznych w kraju. Organom orzekającym w sprawie nie może umknąć z pola widzenia także kwestia, że karę wymierzono osobie fizycznej.

Stosownie więc do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, ponieważ stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taką podstawę wznowieniową w tej sprawie zawiera art. 145a § 1 k.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi najmniejszych wątpliwości.

Dodatkowo zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, albowiem

została wydana z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z jeszcze innych względów. W przedmiotowej sprawie, jak słusznie podniósł skarżący, mamy do czynienia z następującą sytuacją procesową: w składzie SKO wydającego decyzję z dnia [...]czerwca 2012 r. znajdowały się dwie te same osoby, które w dniu [...] listopada 2012 r. orzekały w zaskarżonej decyzji, tj. D. M. i S. I.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25, 27 k.p.a. Z aktualnie obowiązującej treści art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 r. wynika, że członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie,

w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Ustawodawca rozróżnił dwie sytuacje: gdy członek organu brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 §1

pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a.) oraz gdy brał udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 27 § 1a k.p.a.). Powyższy przepis, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, nie ma więc tylko zastosowania do pracowników samorządowego kolegium odwoławczego lub ministra, którzy zostali wyłączeni z udziału w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze.

Ponadto, na gruncie tej regulacji przyjąć należy, że pojęcie brania udziału

w wydaniu zaskarżonej decyzji odnosi się nie tylko do postępowania odwoławczego, ale również do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji realizowane jest

w następstwie decyzji wydanej wcześniej przez ten sam skład osobowy. W ocenie Sądu, ustawodawca nie ogranicza się tu wyłącznie do środka zaskarżenia w postaci odwołania, ale używa sformułowania o charakterze ogólnym. Chodzi zatem o środki zaskarżenia zwyczajne jak również nadzwyczajne. Oznacza to między innymi, że ci sami członkowie samorządowego kolegium odwoławczego, którzy wydali decyzję, w tym samym postępowaniu nie mogą orzekać powtórnie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieje już utrwalony pogląd co do tego, że członkowie SKO, którzy brali udział w wydaniu decyzji administracyjnej

w postępowaniu zwykłym, podlegają wyłączeniu od orzekania w postępowaniu nadzwyczajnym (np. o stwierdzeniu nieważności; zob.: wyrok WSA w Kielcach

z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 101/10, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 228/11; wyrok w WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Go 136/11, opubl. CBOSA).

W sprawie niniejszej postępowanie nie toczyło się, wprawdzie

w postępowaniu nadzwyczajnym tylko, po raz drugi, w trybie postępowania zwyczajnego. Nie zmienia to jednak reguł wyłączenia składu osobowego SKO od orzekania w sprawie, w której brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, kiedy to SKO uchyla

w dniu [...] czerwca 2012 r. decyzję organu I instancji zajmując określone stanowisko co do dalszych losów postępowania (udziela wytycznych, zaleceń organowi I instancji), a następnie, w tym samym składzie, rozpoznaje odwołanie od kolejnej decyzji pierwszoinstancyjnej (po ponownym rozpoznaniu sprawy) i wydaje decyzję w dniu [...] listopada 2012 r.

Dwukrotne (wielokrotne) wydanie decyzji w postępowaniach odwoławczych,

w tej samie sprawie, przez ten sam skład osobowy SKO stanowi naruszenie zasady obiektywnego rozstrzygania sprawy, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 5 i art. 27 § 1 k.p.a. Należy zaznaczyć, że celem znowelizowanego od dnia 11 kwietnia 2011 r. przepisu art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 k.p.a. była ochrona obiektywnego porządku prawnego, polegającego na zachowaniu szeroko pojętej zasady bezstronności i sprawiedliwości w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Przesłanka wyłączenia członków SKO nie podlega jakiejkolwiek ocenie, co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie konkretnej sprawy, gdyż ma charakter bezwzględny (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 978/12, opubl. CBOSA).

Rozpoznając (w razie wniesienia stosownego odwołania) sprawę ponownie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wyznaczy taki skład orzekający, aby nie znaleźli się w nim członkowie tego organu, którzy brali udział w wydawaniu rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie.

Odnośnie udzielenia wskazówek organom co do dalszego postępowania w związku z powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, Sąd stwierdza, że kwestia jest wysoce problematyczna. Oceniany bowiem przepis według orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest przepisem niekompletnym - nie zawierającym unormowania w zakresie oceny prawnej okoliczności popełnienia czynu. Według orzeczenia Trybunału powołane przepisy art. 88 ust.1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody są niekonstytucyjne, bowiem nie określają przesłanek miarkowania kary. W zaistniałej więc sytuacji Sąd nie może wypowiedzieć się, czy i jakie okoliczności winny być uwzględnione przy miarkowaniu kary w rozpoznawanej sprawie oraz, czy należy brać pod uwagę także okoliczności, które w prawie punitywnym uznawane są za uchylające odpowiedzialność prawną, jak na przykład stan wyższej konieczności, czy błąd co do okoliczności czynu zabronionego. Udzielenie przez Sąd wskazówek odnośnie wzięcia pod uwagę pewnych okoliczności w zakresie miarkowania kary, czy okoliczności, które mogłyby uchylać odpowiedzialność prawną byłoby niedopuszczalnym prawotwórstwem ze strony sądu administracyjnego. Ponadto nie wydaje się też uzasadnione oczekiwanie na zmiany legislacyjne będące konsekwencją powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, bowiem prawdopodobnie zmiany regulacji dotyczące miarkowania kary i oceny okoliczności popełnienia deliktu będą odnosić się do stanów przyszłych. Zdaniem więc Sądu, w stanie zaistniałym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie ma kompletnej regulacji prawnej do wymierzenia skarżącemu kary za wycięcie drzew. Kwestie te jednak winny być przedmiotem rozważań organów administracji publicznej przy wydawaniu stosownych decyzji, a nie sądu administracyjnego. Sąd ten jest bowiem władny oceniać legalność wydanych przez te organy decyzji, a nie zastępować ich w tym względzie.

Stwierdzenie powyższych naruszeń formalnych skutkowało tym, że Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów merytorycznych podniesionych w skardze, albowiem byłoby to przedwczesne.

Mając powyższe na względzie, Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji ponieważ stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taką podstawę wznowieniową w tej sprawie zawiera art. 145a § 1 k.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi najmniejszych wątpliwości. Dodatkowa podstawa wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie została zawarta w art. 145 § 1 pkt 3 k.pa., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a.

O wstrzymaniu wykonywania zaskarżonych decyzji sąd orzekł na podstawie

art. 152 p.p.s.a.

Koszty zasądzono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., przy czym na wysokość zasądzonych kosztów składa się kwota uiszczenia opłaty od udzielenia pełnomocnictwa (17 zł) oraz kwota minimalnego wynagrodzenia pełnomocnika określona na podstawie § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U.

z 2013 r., poz. 490), zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy w przedziale powyżej 50.000 zł i do 200.000 zł - 3.600 zł.