Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 338/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 2 , 3 i 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 3 § 1, art. 106 § 3, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Jan Bała Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Po 720/11 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 24 listopada 2011 r., sygn., akt III SA/Po 720/11, oddalił skargę A. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, z następującym uzasadnieniem.

We wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne podniesiono, że w listopadzie 2009 r. A. D. (skarżący) skarżący zaginął a następnie trafił do szpitala dla psychicznie chorych w G. Podczas jego leczenia ambulatoryjnego, rodzina skarżącego podjęła starania, mające na celu uregulowanie spraw dotyczących prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. We wrześniu 2010 r. A. D. ponownie został poddany leczeniu i nie może podjąć stałego zatrudnienia ze względu na stan zdrowia. We wniosku wskazano, że utrzymanie rodziny spoczywa wyłącznie na jego żonie – E. D.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu spornych odsetek od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, od składek w części finansowanej przez płatnika oraz składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy ZUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymał ww. decyzję w mocy. W uzasadnieniu podniesiono, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), Zdaniem organu nie zostały też spełnione przesłanki określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2002 r. nr 141, poz.1365; dalej rozporządzenie MGPjPS z 31 lipca 2003 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. - oddalając skargę na powyższą decyzję - przytoczył treść art. 28 u.s.u.s. i stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone tym przepisem w szczególności nie zachodzi nieściągalność w rozumieniu art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy.

WSA wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności a szczegółowe zasady umarzania tych należności reguluje rozporządzenie MGPiPS z 31 lipca 2003 r. (§ 3 ust. 1 pkt 1-3)

Sąd I instancji podkreślił, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nie może być ona całkowicie dowolna. Dokonując kontroli jej legalności, Sąd bada zatem, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności. Powyższe oznacza, ze Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem należy to do wyłącznej kompetencji organu. WSA stwierdził też, że organ działa na podstawie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 poz. 267, zwanej dalej: k.p.a.) i zobowiązany jest do dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych, co jednakże nie zwalnia samej strony z wykazywania odpowiedniej inicjatywy dowodowej, szczególnie w zakresie okoliczności faktycznych, mogących się przyczynić do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości.

Sąd podniósł, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, iż wobec zobowiązanego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne i żaden organ nie stwierdził bezskuteczności takiego postępowania. Skarżący jest współwłaścicielem mieszkania położonego w P., o pow. [...]. Ma 38 lat i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, wychowując 4 letnią córkę. Żona utrzymuje całą rodzinę, uzyskując dochód za pracę 3303,71 zł netto miesięcznie, zaś wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa udokumentowano na kwotę 3031 zł. Zobowiązany jest zadłużony u rodziny na kwoty: 75.000 zł oraz 15.650 zł oraz posiada wierzytelność na kwotę 38.428 zł wraz z odsetkami.

Wprawdzie w toku postępowania przy wnoszeniu skargi podnoszono, iż zobowiązany ma duże trudności zdrowotne w zakresie zdrowia psychicznego (wymagające okresowego leczenia szpitalnego) i stałego leczenia farmakologicznego. Jednakże – według WSA - organ trafnie stwierdził, iż strona nie przedłożyła ostatecznie żadnego dokumentu, mogącego potwierdzać trwałą niezdolność skarżącego do pracy – pomimo wezwań organu o przedstawienie wszelkiej dokumentacji obrazującej stan zdrowia zobowiązanego. Organ zasadnie uznał wobec tego, iż skarżący nie wykazał przesłanek całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Nie wykazał ponadto skutecznie, iż w sprawie zachodzą przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPSpołecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Skarżący powoływał się wprawdzie na postępowanie prowadzone przed organem ubezpieczeniowym w zakresie przyznania renty z powodu trwałej niezdolności do pracy, jednakże nie przedłożył żadnych dokumentów w tym zakresie, zaś pełnomocnik skarżącego nie potrafił udzielić informacji, czy wniosek o przyznanie renty został złożony przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czy też po jej wydaniu. Zdaniem Sądu I instancji, nie zaistniały wobec tego podstawy do dokonania oceny, czy powoływane okoliczności mogły być znane organowi w dacie wydawania zaskarżonego orzeczenia. Sąd podkreślił jednakże, że w przypadku uzyskania statusu rencisty, zobowiązany może złożyć ponowny wniosek o umorzenie spornych należności, który podlegałby nowej ocenie przez ZUS – przy uwzględnieniu zmienionych okoliczności faktycznych sprawy.

W ocenie Sądu, skoro skarżący nie wykazał skutecznie w toku prowadzonego postępowania, że jego sytuacja rodzinna i majątkowa wyczerpuje przesłanki przemawiające za umorzeniem należności, to organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych oraz ich trafnej oceny pod kątem braku możliwości umorzenia przedmiotowych należności publicznoprawnych.

Sąd I instancji stwierdził też, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności, bowiem zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i co do zasady podlegają zaspokojeniu przed innymi należnościami. Umarzanie należności z tytułu składek ma i musi mieć zatem charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich regulowanie.

A. D. skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

1. art. 3 § 1 w zw. z art. 134 p.p.s.a. poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. nie narusza prawa i w związku z tym stwierdzenie, że;

a) postępowanie dowodowe przed organami administracji było pełne i prawidłowe;

b) organ nie naruszył swobodnej oceny dowodów stwierdzając, że skarżący nie cierpi na przewlekłą chorobę pozbawiającą go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności określonych w zaskarżonej decyzji;

c) organ w sposób pełny i wyczerpujący przeprowadził postępowanie dowodowe i dostatecznie wyjaśnił czy istniały przesłanki uzasadniające umorzenie należności na rzecz organu, podczas gdy organ zaniechał przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nr [...] prowadzonej przez ZUS [...] Oddział w P. o przyznanie skarżącemu renty, a tym samym ustalenie jego niezdolności do pracy pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodów,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że nie znajduje on zastosowania w przedmiotowej sprawie i tym samym uznanie, że zaskarżona decyzja nie podlega uchyleniu w całości;

3. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do oddalenia skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w toku postępowania pełnomocnik skarżącego konsekwentnie wskazywał, że podstawę umorzenia należności przysługujących ZUS stanowi wystąpienie przesłanek określonych w pkt 1 i 3 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne,

Strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła, że na potwierdzenie faktu przewlekłej choroby, pozbawiającej skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, do akt sprawy zostały załączone dokumenty w postaci zaświadczenia specjalisty psychiatry K. G. z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego ze Szpitala Publicznego [...] z rozpoznaniem zaburzeń adaptacyjnych z elementami dysocjacyjnymi oraz cechy osobowości schizoidalnej oraz ze Szpitala Klinicznego [...] z rozpoznaniem zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, epizod mieszany oraz zaburzeń osobowości typu schizoidalnego.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej w sprawie na etapie postępowania administracyjnego nie podjęto stosownych działań - z uchybieniem art. 7 i 77 k.p.a. W toku postępowania sądowego – z naruszeniem art. 106 § 3 p.p.s.a. - nie uwzględniono zaś wniosków dowodowych na okoliczność stanu zdrowia skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, przesłanki której określa art. 183 § 2 p.p.s.a. Zasadność wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku mogła być zatem rozważana jedynie w kontekście postawionych Sądowi I instancji zarzutów. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że przedmiotem oceny mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a.

Art. 174 p.p.s.a. wskazuje możliwy zakres podstaw zaskarżenia skargą kasacyjną orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z nim skargę kasacyjną można oprzeć na: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie sformułowano wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. – naruszenie którego zarzucono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - co do zasady w toku postępowania administracyjnego organy administracji zobligowane są do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Według zaś art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ramach ustanowionej przytoczonymi wyżej przepisami zasady prawdy obiektywnej na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek określenia, ustalenie jakiego stanu faktycznego sprawy jest niezbędne do jej merytorycznego załatwienia. Organ powinien się przy tym kierować normami prawa materialnego, znajdującymi zastosowanie w sprawie.

Poza sporem w rozpoznawanej sprawie wniosek o umorzenie należności z tytułu składek rozpoznawany był zarówno w kontekście regulacji zawartej w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jak i art. 28 ust. 3 a tej ustawy w związku z § 3 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r.

Sposób sformułowania i uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, że autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje ustaleń, na podstawie których stwierdzono, że skarżący nie spełnia przesłanek całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek – w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Skarga kasacyjna – zarzutem naruszenia ww. przepisów k.p.a. - zmierza natomiast do podważenia ustaleń dotyczących przesłanek umorzenia określonych art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia MGPiPS.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Według § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego w sprawie rozporządzenia MGPiPS Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Treść przytoczonego przepisu wskazuje, że ustalenia czy uregulowanie zaległych należności z tytułu składek może pociągnąć dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez wnioskodawcę. Skoro bowiem przepis stanowi wprost, że to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS, to znaczy to, że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy (v. wyroki NSA:, z dnia 12 stycznia 2012r. II GSK 1416/10, z dnia 6 czerwca 2012 r. II GSK 685/11). Tak więc chybione są wywody skargi kasacyjnej, że ciężar gromadzenia materiału dowodowego spoczywa tylko na organach.

W rozpatrywanym przypadku - na podstawie materiału dowodowego, przedstawionego przez skarżącego - organy ustaliły, że skarżący jest współwłaścicielem mieszkania położonego w P., o pow. [...]. Ma 38 lat i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, wychowując 4 letnią córkę. Żona utrzymuje całą rodzinę, uzyskując dochód za pracę 3303,71 zł netto miesięcznie, zaś wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa udokumentowano na kwotę 3031 zł. Zobowiązany jest zadłużony u rodziny na kwoty: 75.000 zł oraz 15.650 zł oraz posiada wierzytelność na kwotę 38.428 zł wraz z odsetkami.

Sąd I instancji ustalenia te uznał za prawidłowe i uzasadniające stwierdzenie, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Odnośnie zaś przesłanki przewidzianej w § 3 ust. 1 pkt 3 powołanego aktu wykonawczego stwierdzono, że zaoferowane dowody nie potwierdzają faktu przewlekłej choroby zobowiązanego - pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym stanie rzeczy – wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze kasacyjnej - nie można Sądowi I instancji zarzucić, że nie dostrzegł uchybienia przez organ art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W toku postępowania administracyjnego, na etapie wydawania kontrolowanych decyzji, organy nie pominęły bowiem żadnego dowodu przedstawionego przez stronę.

Kwestią odrębną jest zaś prawidłowość oceny tych dowodów.

Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten nie wyznacza organowi administracji publicznej merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, przyjmuje się zatem, że wprowadza on zasadę swobodnej oceny dowodów. W myśl tej zasady organ prowadzący postępowanie "według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności".

Podkreślenia wymaga, że w ramach skonstruowanych zarzutów postawionych Sądowi I instancji nie zawarto jednakże zarzutu naruszenia swobodnej oceny dowodów, a to art. 80 k.p.a.

Sąd kasacyjny, stosownie do reguł orzekania wskazanych na wstępie oraz związania go zarzutami określonymi w skardze kasacyjnej, nie może zatem dokonać oceny ewentualnego wystąpienia w sprawie naruszenia przez organy administracji publicznej zasady swobodnej oceny dowodów.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie uzasadnia też zarzut naruszenia

art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 134 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Należy wskazać, że przepis ten jest jednym z przepisów wyznaczających zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd mógłby przepis ten naruszyć gdyby dokonał kontroli innej niż kontrola działalności administracji lub też, gdyby zastosował środki inne niż te, określone ustawą. Ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z ww. regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej, jak i że nie zastosował środków określonych w ustawie.

Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Z kolei – jak wyjaśniono w uchwale NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 - niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami

W rozpoznawanej sprawie tymczasem – zdaniem składu orzekającego – nie budzi żadnej wątpliwości, że "granice sprawy" w przedstawionym rozumieniu – nie zostały naruszone. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał ponadto w jakim zakresie, niewskazanym w zarzutach skargi do WSA, Sąd I instancji sprawy nie rozpoznał.

Usprawiedliwienia nie znajduje też zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Skład orzekający podziela pogląd, że cel regulacji zawartej w art. 106 § 3 p.p.s.a. wyraża się w tym, że przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu, o którym mowa w tym przepisie, jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy wnioskowany bądź dopuszczony z urzędu dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. W rozpoznawanej sprawie wniosek dotyczył tymczasem dowodu, który nie istniał w dacie czynienia ustaleń przez organy, a zatem nie pozostawał w związku z oceną legalności kontrolowanego przez Sąd I instancji aktu.

Zwrócenia uwagi wymaga natomiast, że zmiana sytuacji materialnej lub zdrowotnej skarżącego (która jest oceniana przez organy administracji na dzień wydania decyzji w sprawie) może być przedmiotem oceny ponownego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek (v. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., II GSK 228/11, wyrok z dnia 29 maja 2012 r., II GSK 598/11).

W świetle dotychczasowych rozważań brak zatem podstaw by zarzucić Sądowi I instancji, że błędnie nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. lecz oddalił skargę na podstawie art. 151 tej ustawy.

Na końcu wyjaśnienia wymaga, że - z uwagi na użyte w art. 28 ust. 1, 2, 3a oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia sformułowanie, że należności "mogą" być umarzane – decyzjom w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek przypisuje się charakter decyzji uznaniowych. Jednakże wskazane uznanie administracyjne oznacza, że organ może - ale nie musi - uwzględnić wniosku o umorzenie należności z tytułu składek tylko i wyłącznie wówczas, gdy spełnione są ustawowe przesłanki (tzn. nieściągalność - art. 28 ust. 2 lub uzasadnione przypadki - art. 28 ust. 3a). W przypadku, gdy ustawowe przesłanki możliwości umorzenia składek nie zaistnieją - organ nie ma żadnych podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku. Zatem odmowa umorzenia z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek - co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - nie następuje na zasadzie uznania administracyjnego (v. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1212/10).

W kwestii prawidłowego rozumienia decyzji uznaniowych w skardze kasacyjnej jednakże żadnych zarzutów nie sformułowano.

W świetle przedstawionych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej nie uzasadniają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.