Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2767/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Paweł Groński ( spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia E. w P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) września 2011 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda (...) postanowieniem z dnia (...) lipca 2011 r., znak (...) na podstawie art. 61 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm., dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia E., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty W. z dnia (...) października 2008 r., znak (...) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej P.P.H L. Sp. z o.o. z siedzibą w C. pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej na propan – butan w budynku magazynowym na działce nr ew. (...) – obręb ewidencyjny P..

Organ wskazał, że Stowarzyszenie nie wykazało się tytułem prawnym do żadnej nieruchomości leżącej w sąsiedztwie przedmiotowej inwestycji. Podniósł, że udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom realnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych. Jednocześnie nie może powodować naruszenia strefy prywatności, gdyż organ i takie wymagania interesu społecznego powinien mieć na względzie. Jakkolwiek doniosły byłby interes organizacji społecznej, ze względu na który żąda ona udziału w postępowaniu - nie można go stawiać przed interesem strony.

Ponadto organ wyjaśnił, że w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę podstawę materialno-prawną uznania podmiotu za stronę stanowi art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Konstrukcja strony przyjęta przez ustawodawcę w ww. przepisie jest złożona, składa się z dwóch elementów: podmiotowego (inwestor, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości) i przedmiotowego, ograniczającego położenie nieruchomości do obszaru oddziaływania obiektu. "Osoba trzecia" powołująca się na ochronę swoich uzasadnionych interesów, czyli chcąca w postępowaniu brać udział na prawach strony powinna udokumentować, że jest właścicielem (współwłaścicielem) lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu, i że inwestycja narusza jej uzasadnione interesy prawne wskazując w jakim zakresie i z naruszeniem jakich przepisów. Natomiast na etapie postępowania o pozwolenie na budowę wyłączono działanie przepisu art. 31 k.p.a., wskutek czego organizacje społeczne zostały pozbawione prawa uczestnictwa w tym postępowaniu na prawach strony (art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego) - ale tylko w tym postępowaniu. Organizacje te mogą skutecznie realizować swoje cele statutowe na etapie przygotowywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w razie braku tego planu - w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, kiedy to następuje faktyczne przesądzenie, gdzie i jaka inwestycja będzie zrealizowana. Organizacje społeczne mogą uczestniczyć również w prowadzonych na podstawie przepisów Prawa ochrony środowiska postępowaniach, związanych z oddziaływaniem inwestycji na środowisko. W ocenie organu uprawnienia organizacji społecznych do uczestnictwa na prawach strony w każdym stadium przygotowania inwestycji byłoby nadużyciem i nieuzasadnione.

W związku z twierdzeniem wnioskodawcy, iż wydanie pozwolenia na budowę powinno być poprzedzone odpowiednim postępowaniem dotyczącym oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, organ wskazał, że inwestycje podzielić można na wymagające wdrożenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko oraz nie wymagające przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Inwestor jest obowiązany wdrożyć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli planowane przedsięwzięcie zostało zaliczone do katalogu inwestycji mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko albo inwestycji mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Katalog przedsięwzięć mogących zawsze albo potencjalnie znacznie oddziaływać na środowisko zawarty został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), a w dniu 31 sierpnia 2007 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007r. zmieniające rozporządzenie z dnia 9 listopada 2004 r.

Zdaniem organu budowa wewnętrznej instalacji gazowej na propan - butan w budynku nie należy do przedsięwzięć wymienionych w § 2 i § 3 ww. rozporządzenia, które wymagają lub mogą wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, a stąd uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w celu realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia nie jest wymagane.

W ocenie organu Stowarzyszenie nie przedstawiło takich argumentów, które przemawiałyby za istnieniem ich interesu prawnego do występowania w przedmiotowym postępowaniu.

Zatem skoro w rozpatrywanym przypadku wniosek o stwierdzenie nieważności został wniesiony przez podmiot nie posiadający przymiotu strony, należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w oparciu o przepis art. 61 a k.p.a.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia (...) września 2011 r., znak (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia E., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że w myśl art. 31 § 1 k.p.k. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W sprawie o pozwolenie na budowę prowadzonej w zwykłym trybie, jak i w trybach nadzwyczajnych, krąg podmiotów mogących występować w sprawie powinien być identycznie ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.

Stosownie do art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego przepisu art. 31 § 1 k.p.a. nie stosuje się w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę. Wyjątek od tej reguły przewiduje natomiast art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego stanowiący, że przepis art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego nie znajduje zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, jeśli postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. nr 199, poz. 1227 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa). W takim przypadku należy stosować art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej, który stanowi, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony.

Organ uznał, że Stowarzyszenie jest organizacją ekologiczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy środowiskowej. Z § 1 statutu wynika bowiem, że celem Stowarzyszenia jest działanie na rzecz ochrony środowiska naturalnego, budowanie oblicza europejskiej wspólnoty kulturowej w zakresie ochrony środowiska naturalnego, kreowanie wizerunku Polski w świecie, wspieranie rzeczowe i organizacyjne osób i jednostek organizacyjnych podejmujących działania mające na celu ochronę środowiska naturalnego, promowanie i upowszechnianie zachowań i postaw proekologicznych służących ochronie środowiska naturalnego.

Natomiast postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest tylko takie postępowanie, co do którego wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa jest przewidziany konkretnym przepisem administracyjnego prawa materialnego.

Z przepisów art. 88 ust. 1 i art. 90 ust. 2 pkt 1 ustawy środowiskowej, obowiązującej w dacie złożenia wniosku Ogólnopolskiego Stowarzyszenia P. (w tym miejscu organ błędnie wskazał nazwę organizacji, ponieważ powinno być Stowarzyszenia E.), wynika, że w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, a tym samym decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, udział społeczeństwa jest wymagany wyłącznie w przypadku ponownego przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, która jest dokonywana w ściśle określonych przypadkach.

Organ podkreślił, że w tej sprawie nie przeprowadzano ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W ocenie organu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa, tym samym art. 31 § 1 k.p.a. nie znajduje w nim zastosowania.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Stowarzyszenie E. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego.

Zdaniem skarżących przepis art. 61 a k.p.a. nie upoważnia do wszczynania i prowadzenia administracyjnego postępowania wyjaśniającego, w ramach postępowania jurysdykcyjnego, które ma na celu wyjaśnienie i ustalenie legitymacji procesowej wnoszącego żądanie. Przepis ten może być zastosowany wyłącznie wówczas, gdy niejako z góry wiadomo, że wnoszący żądanie nie posiada legitymacji procesowej. Tymczasem w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone postępowanie o czym świadczy stwierdzenie organu I instancji "po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i ustaleniu czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony".

Zarzucono organom, że traktowały przedsięwzięcie L. w oderwaniu od skutków, jakie wywołuje ono już obecnie i bez powiązania tych skutków ze skutkami, z jakimi należy liczyć się po zrealizowaniu jego rozbudowy. A oczywistym jest, że rozbudowa przedsięwzięcia, spotęguje jego oddziaływanie na środowisko.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone i poprzedzająca je postanowienie odpowiadają przepisom prawa.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: ppsa).

W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły.

Sąd kontrolował postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2011 r., utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody (...) z dnia (...) lipca 2011 r. odmawiające wszczęcia – na wniosek Stowarzyszenia E.– postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty W. z dnia (...) października 2008 r., znak (...) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej P.P.H. L. Sp. z o.o. z siedzibą w C. pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej na propan – butan w budynku magazynowym na działce nr ew. (...) – obręb ewidencyjny P.

Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania.

Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności można wydać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych tj. gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która jeszcze nie została wydana, która została w określonym trybie wyeliminowana z obrotu prawnego, jak również, gdy podmiot żądający wszczęcia nie ma legitymacji strony.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 k.p.a.

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy zauważyć, iż wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego dotyczył decyzji udzielającej pozwolenia na budowę.

Procedurę udzielenia pozwolenia na budowę reguluje art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Z uwagi na fakt, że powyższy przepis uległ istotnej zmianie w wyniku nowelizacji ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw, która weszła w życie 11 lipca 2003 r., istotne jest ustalenie czy postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę zostało wszczęte przed tą datą czy po.

Z akt administracyjnych wynika, że inwestor wniosek o pozwolenie na budowę złożył w dniu (...) października 2008 r., a więc po dacie ww. nowelizacji. Zatem na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu i inwestorowi organ decyzją z dnia (...) października 2008 r. udzielił wnioskowanego pozwolenia. Następnie pismem z dnia (...) grudnia 2010 r. Stowarzyszenie złożyło wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.

Jak zostało to już wyżej wskazane postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Zatem rzeczą organu w pierwszej kolejności jest ustalenie czy osoba składająca wniosek o stwierdzenie nieważności jest uprawniona do jego złożenia, a jeśli tak to w następnej kolejności organ ustala krąg osób będących stronami danego postępowania i rozstrzyga sprawę. W przypadku, gdy organ ustali brak interesu prawnego, bez względu na to czy istnieje interes faktyczny, osoby składającej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji powoduje to niedopuszczalność rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w tym przedmiocie.

Oceniając legitymację Stowarzyszenia w postępowaniu nieważnościowym, Sąd stwierdza, że organy prawidłowo uznały, iż nie jest ono stroną w tym postępowaniu.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy kto ma interes prawny. Tak więc osoba, która składała wniosek o stwierdzenie nieważności musi wykazać swój interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie powszechnie obowiązującego przepisu prawa - najczęściej materialnego na podstawie, którego formułuje się żądania i obowiązki. Tylko zatem taki przepis prawa stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. O tym, czy podmiot ten ma interes prawny nie może decydować jedynie sama wola tego podmiotu z różnych przyczyn zainteresowanego prowadzeniem tegoż postępowania. Interes prawny nie jest tożsamy z interesem faktycznym, który oznacza, iż określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz to "zainteresowanie" nie znajduje oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, które stanowiłoby podstawę żądania stosownych czynności organu administracji.

W postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę o tym kto ma przymiot strony rozstrzyga Prawo budowlane.

Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowi wobec regulacji art. 28 k.p.a. lex specialis stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Za obszar oddziaływania obiektu należy uznać obszar określony dla projektowanego obiektu budowlanego w chwili wszczęcia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę tego obiektu, na podstawie jego rodzaju i charakterystyki. Właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości sąsiadujących z projektowaną budową, muszą wskazać konkretny przepis, przewidujący w konkretnej sytuacji ograniczenie w swobodnym korzystaniu z ich nieruchomości, wprowadzone ze względu na powstanie w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego. Tylko ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości wynikające z konkretnego przepisu prawa dają podstawę do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Natomiast ograniczenia, które nie są wynikiem istnienia przepisów prawnych nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w tego typu sprawie, wówczas, bowiem istnieje interes faktyczny, a nie interes prawny.

Pojęcie "interes prawny" nie zostało zdefiniowane w przepisach kodeksu, doktryna i orzecznictwo przyjmuje, że oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego.

Z uwagi na fakt, że przepis szczególny wyłącza przepis ogólny, w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest pozwolenie na budowę, zarówno w postępowaniu zwykłym jak i nadzwyczajnym – nieważnościowym stroną jest tylko inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Inwestorem w tej sprawie jest P.P.H. L. Sp. z o.o. z siedzibą w C.. Skoro wnioskodawca – Stowarzyszenie – nie jest inwestorem, to aby być stroną postępowania musiałoby być właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Odnosząc powyższe rozważania do zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że z akt sprawy wynika, iż Stowarzyszenie (...) lutego 2011 r. zostało wezwane przez Wojewodę do złożenia dokumentów z których wynika tytuł prawny Stowarzyszenia do nieruchomości leżącej w sąsiedztwie nieruchomości oraz do wykazania interesu prawnego w sprawie. Stowarzyszenie nie wykazało się tytułem prawnym do żadnej nieruchomości leżącej w sąsiedztwie przedmiotowej inwestycji.

W związku z powyższym Stowarzyszenie nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.

Skoro wnioskodawcą w niniejszej sprawie jest Stowarzyszenie, to jego prawo do udziału w postępowaniu może również wynikać z art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego, oczywiście w przypadku spełnienia kilku niezbędnych warunków. Powyższy przepis stanowi, że przepisów ust. 2 i 3 nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227). W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 44 ustawy środowiskowej.

Na mocy art. 44 organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepisu art. 31 § 4 k.p.a. nie stosuje się.

Nie było sporne w niniejszej sprawie, że skarżąca jest organizacją ekologiczną, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy środowiskowej.

Stosownie zaś do art. 3 ust. 8 lit. c ww. ustawy zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa wymaga postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia.

W związku z powyższym należało odpowiedzieć na pytanie, czy postępowanie zakończone decyzją udzielającą pozwalającą na budowę, badaną w trybie nieważnościowym, winno być poprzedzone przeprowadzeniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W art. 59 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy ustawodawca określił - w zależności od rodzaju zamierzonego przedsięwzięcia lub miejsca jego realizacji - obligatoryjny bądź fakultatywny obowiązek przeprowadzenia takiej oceny. W pierwszym przypadku obowiązek ten wynika z mocy prawa, gdyż dotyczy przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. W drugim ujęte zostały przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny został stwierdzony w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej.

Zamknięty katalog rodzajów ww. przedsięwzięć wymieniało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, obowiązujące w dacie wydanie decyzji, której weryfikacji w postępowaniu nieważnościowym domagała się skarżące Stowarzyszenie.

Planowana inwestycja nie jest przedsięwzięciem wymienionym w przepisach ww. rozporządzenia.

Należy podkreślić, że planowana inwestycja nie należy do przedsięwzięć wymienionych w § 2 i § 3 ww. rozporządzenia, które wymagają lub mogą wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Zatem uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w celu realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia nie jest wymagane.

Z uwagi na powyższe regulacje prawne skarżące Stowarzyszenie legitymuje się jedynie interesem faktycznym co oznacza, że nie jest stroną postępowania. Zatem organy obu instancji prawidłowo nie uznały Stowarzyszenia za stronę postępowania.

W momencie ustalenia, że wnioskodawca nie jest stroną, organy zobowiązane były na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania i tak też uczyniły.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego pominięcia przez organy faktu, że rozbudowa przedsięwzięcia, spotęguje jego oddziaływanie na środowisko, Sąd stwierdza, że co do zasady każda inwestycja oddziałuje w mniejszym lub większym stopniu na środowisko. Jednakże prawo wiąże określone skutki i nakłada obowiązki tylko w stosunku do inwestycji (zawsze lub mogących potencjalnie) znacząco oddziałujących na środowisko. Jak trafnie zauważył to organ I instancji katalog przedsięwzięć mogących zawsze albo potencjalnie znacznie oddziaływać na środowisko zawarty został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Jak to wskazano wyżej planowana inwestycja nie podlega przepisom tego rozporządzenia i nie wymaga uzyskania decyzji środowiskowej. Natomiast Stowarzyszenie E. zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu w sprawie wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie i modernizacji hali produkcyjnej z częścią socjalną oraz modernizacji węzła magazynowania surowców Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego L. w miejscowości P., gmina S., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy S. Nie ulega wątpliwości, że charakter tej inwestycji oraz objętej decyzją, której nieważności domagało się Stowarzyszenie różnią się w sposób zasadniczy, przede wszystkim właśnie wpływem na środowisko, a ta kwestia ma zasadnicze znaczenie dla możliwości dopuszczenia do udziału organizacji społecznej o charakterze ekologicznym.

Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 61a k.p.a. w sytuacji, gdy organ przeprowadził postępowanie administracyjne należy zauważyć, że przedmiotowy przepis został dodany do k.p.a. przez art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz. U. z 2011 Nr 6, poz.18) zmieniającej k.p.a. z dniem 11 kwietnia 2011 r., a jego ratio legis było usprawnienie funkcjonowania organów administracji publicznej w celu unikania prowadzenia długotrwałych i nieuzasadnionych postępowań administracyjnych w przypadku, gdy z wnioskiem występuje podmiot nie będący stroną w sprawie. Organ zatem każdorazowo powinien dokonać analizy czy wszczęcie postępowania jest dopuszczalne z przyczyn podmiotowych. Przyjęcie odmiennego stanowiska, zaprezentowanego w skardze, prowadziłoby do konkluzji, iż organ w każdym przypadku zobowiązany byłby do wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz jego umorzenia. Takie stanowisko oznaczałoby z kolei zaprzeczenie celu ustanowienia art. 61a k.p.a. i w praktyce jego niestosowanie. Użycie przez organ sformułowania "po przeprowadzeniu postępowania" nie oznacza wcale, że takie postępowanie zostało przeprowadzone skoro organ dokonał jedynie analizy legitymacji procesowej wnioskodawcy i nie przystąpił do merytorycznego rozstrzygania w zakresie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Na marginesie Sąd zaznacza, że błąd w uzasadnieniu decyzji organu II instancji polegający na błędnym wskazaniu nazwy Stowarzyszenia nie miał wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Konkludując zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jak i poprzedzająca je postanowienie organu I instancji, zostały wydane zgodnie z prawem, co powoduje konieczność oddalenia skargi.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 i art. 132 ppsa, należało orzec jak w sentencji wyroku.