Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 692/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Łukasz Trochym (spr.) Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "organ/Minister") odmówił zmiany ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] lipca 2007 r. nr [...].

Zaskarżona decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] czerwca 2006 r., nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, dalej jako "ustawa"), odmówił B. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w miejscowości [...], gmina [...], pow. [...], woj. [...] z powodu pozostawienia nieruchomości przez właścicielkę w ramach repatriacji odbywającej się na podstawie umowy z dnia [...] marca 1957 r., a nie na podstawie umów lub układu wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy. Był to jedyny powód decyzji odmownej.

B. J. od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2006 r. złożyła odwołanie.

Decyzją z [...] lipca 2007 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2006 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 20 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1476/07, oddalił skargę B. J. na ww. decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...]lipca 2007 r.

W dniu [...] lutego 2017 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wpłynął wniosek B. J. o zmianę ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2006 r. [...] na podstawie art. 154 k.p.a. w wyniku zapoznania się strony z nową linią orzeczniczą oraz uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 11/13.

Decyzją z [...] maja 2017 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. oraz art. 9 ustawy, odmówił zmiany ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] lipca 2007 r.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...] – utrzymał powyższą decyzję w mocy.

Na ww. decyzję B. J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1397/17 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z [...] lipca 2017 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzją z [...] maja 2017 r., nr [...].

Sąd uznał, że Minister dokonał błędnej wykładni prawa czyli art. 154 § 1 k.p.a. wadliwie uznając, że przepis ten wyklucza możliwość zmiany lub uchylenia decyzji związanych, a ponadto nie dokonał prawidłowej oceny ujętych w nim przesłanek. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w powyższym wyroku pamiętając, że przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone i ocenione w konkretnej sprawie oraz powinny zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Szczególnie dokładnego rozważenia będzie wymagało, czy okoliczności powoływane przez skarżącą nie przemawiają za uznaniem, że jej żądanie jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację. Jeżeli natomiast chodzi o słuszny interes strony, to Sąd stwierdził, iż nie można uznać za zasadny pogląd organu, iż B. J. sformułowała swój wniosek jako wyraz niezadowolenia z uprzednio zawartej decyzji, skoro wykazała, iż owa negatywna decyzja na tle ewoluującego przez lata orzecznictwa okazała się nieuzasadnioną i dla niej krzywdzącą.

Jednocześnie Sąd podkreślił, że ewentualna zmiana decyzji na podstawie art. 154 k.p.a., co oczywiste, może być dokonana tylko w granicach już ustalonego stanu faktycznego sprawy załatwionej decyzją ostateczną, przy uwzględnieniu (niezmienionej) normy prawa materialnego, w oparciu o którą tę decyzję ostateczną wydano. Niedopuszczalne jest zatem stosowanie tego trybu i ustalanie w jego toku na nowo stanu faktycznego sprawy oraz ocena tegoż na nowo ustalonego stanu faktycznego w odniesieniu do norm prawa materialnego. Ponieważ organ nie badał, czy możliwe jest zastosowanie ww. nadzwyczajnego trybu w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją z 2006 r. na tle ukształtowanej na nowo linii orzecznictwa, jego zadaniem będzie przyporządkowanie określonego wówczas stanu faktycznego do obecnej, zdecydowanie ugruntowanej, a przy tym odmiennej od tej istniejącej w 2006 r., linii orzecznictwa.

Organ ponownie rozpoznając sprawę po powyższym wyroku, decyzją z [...] września 2018 r., nr [...], ponownie odmówił zmiany ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] lipca 2007 r. stwierdzając, że po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego w stanie faktycznym określonym w pierwotnej decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] lipca 2007 r., jego zdaniem, nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z ustawy dotyczące między innymi dowodów potwierdzających ostatnie miejsca zamieszkania repatriantki, dokładnych powierzchni i rodzaju gruntów oraz powierzchni zabudowań położonych na nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu, słuszny interes strony wynikający z art. 154 k.p.a. nie może być sprzeczny z przypisem ustawy ani go zastępować.

Na decyzję Ministra z [...] września 2018 r. B. J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1998/18 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z [...] września 2018 r., nr [...].

Sąd uznał, że organ nie uwzględnił przedstawionej w wyroku z 28 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1397/17, oceny prawnej, którą był związany. Sąd podkreślił przy tym, że stan faktyczny i prawny sprawy nie uległ zmianie. Z treści decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2006 r. wynika wprost, zdaniem Sądu, że jedyną przesłanką powodującą odmowę prawa do rekompensaty było to, że B. J. przybyła do Polski dopiero [...] września 1957 r. Jednocześnie organ wojewódzki przyznał, że B. J. uzupełniła swój wniosek o wszystkie żądane przez niego dokumenty. Z uzasadnienia tej decyzji nie wynika w żaden sposób, w ocenie Sądu, że przyczyną odmowy przyznania rekompensaty było niespełnienie także innych przesłanek wynikających z ustawy. Natomiast organ rozpoznający ponownie sprawę po tym wyroku wbrew ocenie prawnej w nim zawartej na nowo ustalał stan faktyczny, analizował znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, które podlegały już jego ocenie w 2006 r. uznając tym razem, że B. J. nie spełniła innych koniecznych przesłanek ustawowych tj. nie potwierdziła miejsca zamieszkania po repatriacji, nie podała dokładnych powierzchni i rodzaju gruntów czy powierzchni pozostawionych zabudowań. Na marginesie Sąd zauważył, że zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy przeczy takiemu stanowisku organu.

Zdaniem Sądu, organ nie wypełnił także uprzedniego zalecenia Sądu co do oceny okoliczności powoływanych przez B. J., a odnoszących się do trwałej zmiany linii orzeczniczej dotyczącej repatriacji w II połowie lat 50-tych, co było jedynym i faktycznym powodem odmowy przyznania B. J. rekompensaty w decyzji z 2006 r.

Sąd wskazał zatem, że ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni zarówno ocenę prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1397/17, jak i stanowisko Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie.

Z uwagi na uzyskaną informację o śmierci B. J., która zmarła [...] lutego 2020 r., postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. organ zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. organ podjął zawieszone postępowanie na wniosek H. W. – spadkobierczyni B. J.

Postanowieniem z 25 stycznia 2021., sygn. akt I OZ 1157/20, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Ministra na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lutego 2020 r. odmawiające wykładni wyroku WSA w Warszawie z 11 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1998/18.

Decyzją z [...] lutego 2021 r., nr [...], Minister po raz trzeci odmówił zmiany ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] lipca 2007 r. nr [...]. Organ uznał, że B. J. powołując się na zmianę wykładni trwałej linii orzeczniczej dotyczącej repatriacji w II połowie lat 50 XX w., wykazała słuszny interes strony w niniejszym postępowaniu. Organ wyjaśnił, że choć zmiana decyzji na podstawie art. 154 k.p.a., może być dokonana tylko w granicach już ustalonego stanu faktycznego sprawy załatwionej tą decyzją i niedopuszczalne jest ustalanie na nowo stanu faktycznego sprawy, to jednak ewentualne przedłożenie przez stronę nowego dowodu w sprawie, jakim jest, zdaniem organu, operat szacunkowy określający wartość nieruchomości pozostawionej, a następnie analiza przez organ tego dowodu doprowadzi w praktyce do zmiany stanu faktycznego sprawy załatwionej decyzją Ministra z [...] lipca 2007 r. Organ podniósł, że w tego rodzaju sprawach operat szacunkowy określający wartość nieruchomości pozostawionej jest dowodem istotnym, a jego nieprzedłożenie przez stronę jest podstawą wydania decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty. Niezależnie od powyższego organ stwierdził także, że w aktach sprawy brak jest dowodów określających rodzaj i powierzchnię gruntów oraz zabudowań znajdujących się na nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP. Wyjaśnienie powyższej kwestii, na podstawie dodatkowych dowodów, również zdaniem organu, doprowadziłoby do zmiany stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra z [...] lutego 2021 r. złożyła H. W. (dalej jako "Skarżąca"), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra i zobowiązanie organu do wydania postanowienia zgodnie z art. 7 ustawy, oraz decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty na rzecz Skarżącej.

W uzasadnieniu skargi podniesiono natomiast, że B. J. nie była wzywana przez Wojewodę do przedłożenia operatu szacunkowego, ponieważ powodem odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty było to, że repatriowała się do Polski w trakcie II fali repatriacji. Ponadto wskazano, że B. J. nie przedłożyła operatu szacunkowego, ponieważ nie była zobowiązana do jego przedłożenia zgodnie z art. 7 ustawy. Skarżąca podniosła bowiem, że z przepisów ustawy jasno wynika, że wycena szacunkowa zostaje sporządzona przez wnioskodawcę po spełnieniu ustawowych przesłanek tj. po wydaniu postanowienia przez Wojewodę. To postanowienie stanowi podstawę do sporządzenia opinii przez rzeczoznawcę, a wydane postanowienie stanowi integralny załącznik do opinii szacunkowej. Zdaniem Skarżącej, argumentacja Ministra dotycząca braku operatu szacunkowego, a stanowiąca przeszkodę do uchylenia decyzji, jest sprzeczna nie tylko ze słusznym interesem skarżącej, ale także z zasadami logiki i stanowi nadinterpretację, jasno sformułowanego przepisu art. 154 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 września 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, o czym strony zostały powiadomione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej powoływana jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając przedmiotową sprawę w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną, gdyż rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowe.

W okolicznościach niniejszej sprawy zważyć należy także na treść art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, przez "ocenę prawną", o której mowa w ww. przepisie rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego np. braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne, i – wreszcie – jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem. Ocena ta może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, jak również kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (vide: komentarz do art. 153 p.p.s.a. [w:] Tadeusz Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Opublikowano: WK 2016).

Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza (chociaż nie wyłącznie) oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Istotą wskazań zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sądu jest zapobieżenie w przyszłości popełnieniu tych samych błędów, stwierdzonych w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazania te nie mają i nie mogą przesądzać sposobu rozstrzygnięcia, nie nakazują organom, by wydały konkretny rodzaj aktu prawnego, mają na celu doprowadzenie do wydania orzeczenia zgodnego z prawem, a zatem dążą do zapewnienia przestrzegania zasady legalności.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ, ani sąd administracyjny, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu tegoż sądu, gdyż są nimi związane.

Wobec powyższego wskazać trzeba, że rozpatrywana obecnie sprawa była już uprzednio przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokami z 28 lutego 2018 r. (sygn. akt I SA/Wa 1397/17) oraz 11 marca 2019 r. (sygn. akt I SA/Wa 1998/18), uchylił dotychczas wydane przez Ministra decyzje.

Sąd w powyższych wyrokach wskazał, że istota sportu w niniejszej sprawie wiąże się z dwoma kwestiami.

Po pierwsze, Sąd zwrócił uwagę, że organ nie miał podstaw do odmowy procedowania w trybie nadzwyczajnym z art. 154 k.p.a. z powołaniem się na zasadę trwałości decyzji administracyjnych czy terminem "decyzji związanej", a ewentualna zmiana decyzji Wojewody [...] z 2006 r. z powodu zmiany linii orzeczniczej nie będzie naruszała obowiązującego porządku prawnego.

Po drugie, Sąd wyjaśnił, że ewentualna zmiana decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach już ustalonego stanu faktycznego sprawy załatwionej tą decyzją ostateczną. Niedopuszczalne jest, zdaniem Sądu, ustalanie na nowo w jego toku stanu faktycznego sprawy oraz ocena tego na nowo ustalonego stanu faktycznego. Przy czym Sąd podkreślił, że stan faktyczny i prawny sprawy nie uległ zmianie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do wniosku, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister dokonał prawidłowej wykładni prawa, czyli art. 154 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że przepis ten nie wyklucza możliwości zmiany lub uchylenia decyzji związanych, a ponadto w świetle obowiązującej i przywołanej w zaskarżonej decyzji linii orzecznictwa, żądanie B. J. uznać należy za uzasadnione jej interesem jako strony oraz akceptowalne z punktu widzenia interesu społecznego. Ponieważ organ właściwie ocenił, że B. J. wykazała słuszny interes strony w niniejszym postępowaniu, który to pogląd Sąd w całości podzielił, za zbyteczne uznać należy powielanie w tym miejscu argumentacji w tym zakresie.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ ponownie rozpoznając sprawę nie wykonał jednak wszystkich zaleceń zawartych w powołanych wyrokach z 28 lutego 2018 r. (sygn. akt I SA/Wa 1397/17) oraz 11 marca 2019 r. (sygn. akt I SA/Wa 1998/18), gdyż błędnie uznał, że ewentualne przedłożenie przez stronę operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionej na [...] doprowadzi do zmiany stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Podobnie wadliwe jest stanowisko Ministra co do tego, że w sprawie zachodzi konieczność wyjaśnienia kwestii rodzaju i powierzchni gruntów oraz zabudowań znajdujących się na nieruchomości pozostawionej przez B. J. poza obecnymi granicami RP, co zdaniem organu, doprowadziłoby do zmiany stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.

Wskazać należy, postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym w tej samej sprawie administracyjnej, co sprawa rozstrzygnięta weryfikowaną decyzją ostateczną. Przy czym postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostateczną decyzją. A zatem, tak jak wskazał już poprzednio Sąd w wyrokach z 2018 r. i 2019 r. wydanych w niniejszej sprawie, zmiana decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach już ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy załatwionej tą decyzją ostateczną, ponieważ jest ona możliwa jedynie w tożsamej pod względem przedmiotowo-podmiotowym sprawie administracyjnej.

Tak rozumianą tożsamość sprawy zdaje się prezentować również i organ, z tym jednak zastrzeżeniem, że organ nie dostrzegł, że stan faktyczny sprawy musi być niezmieniony co do prawnie istotnych jego elementów. Zmiana decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. jest co prawda uwarunkowana prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu faktycznego i prawnego, lecz nie można tego warunku zbytnio uogólniać. Wskazana zasada nie nadaje się więc do automatycznego zastosowania w każdej sprawie, bez uwzględnienia specyfiki konkretnej sprawy administracyjnej, w tym przypadku sprawy o rekompensatę za mienie zabużańskie.

Postępowanie mające na celu ustalenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP składa się z dwóch etapów. Celem takiego rozdzielenia postępowania jest uniknięcie narażenia wnioskodawcy na koszty związane ze sporządzeniem operatu szacunkowego w sytuacji, gdy nie spełnia on materialnoprawnych przesłanek prawa do rekompensaty, wynikających w szczególności z art. 2 i 3 ustawy.

Etap pierwszy postępowania, obejmuje ocenę - rozstrzygnięcie, co do zasady - w zakresie spełnienia przez wnioskodawcę wymogów określonych w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, a także weryfikację dowodów, o których mowa w art. 6 tej ustawy. Pozytywna ocena następuje w formie postanowienia (art. 7 ust. 1 ustawy). W doktrynie wskazuje się, że postanowienie z art. 7 ust. 1 ustawy nie jest aktem jurysdykcji w ścisłym tego słowa znaczeniu i zawiera jedynie autorytatywną ocenę co do zaistnienia określonego stanu faktycznego (T. Kiełkowski, H. Knysiak-Molczyk, Postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, PPP 2007/12/38 i n.). Nie zgadzając się z oceną w zakresie stanu faktycznego ustalonego w tym postanowieniu, można skutecznie zwalczać tę ocenę, w ewentualnym odwołaniu od decyzji merytorycznie kończącej postępowanie w sprawie. W takim postanowieniu wojewoda wzywa ponadto wnioskodawcę m.in. do dołączenia do wniosku operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy). Wezwanie do dołączenia operatu szacunkowego w razie pozytywnej weryfikacji przesłanek prawa do rekompensaty jest obowiązkiem wojewody, od którego nie można odstąpić.

Drugim etapem omawianego postępowania jest wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty, w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy.

Z powyższego wynika zatem, że niezałączenie do wniosku dokumentów wymaganych przez przepisy ustawy skutkuje wydaniem decyzji odmownej. Odnosi się to nie tylko do dokumentów, które należy dołączyć do wniosku w chwili jego składania, ale również do takich dokumentów, których obowiązek złożenia aktualizuje się po wydaniu postanowienia na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy. Jednym z takich dokumentów jest operat szacunkowy, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Z akt sprawy nie wynika aby w ramach postępowania zainicjowanego w 2005 r. Wojewoda wydał postanowienie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, jak też aby wezwał B. J. do przedłożenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w zakresie określenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP. Co za tym oczywiste B. J. nie przedłożyła przedmiotowego operatu.

Trudno zatem w takiej sytuacji dopatrywać się, tak jak stara się to czynić organ, zmiany stanu faktycznego sprawy z powyższego powodu (nieprzedstawienie operatu szacunkowego) i to w obszarze zagadnień istotnych dla rozstrzygnięcia. Uszło bowiem uwadze organu, że brak operatu szacunkowego, którego sporządzenie jest obowiązkiem strony po tym jak zostanie do tego wezwana przez organ, stanowi następczy wobec wydanego postanowienia w trybie art. 7 ust. 1 ustawy brak wniosku, który strona ma obowiązek uzupełnić, co w realiach faktycznych niniejszej sprawy nie mogło w ogóle nastąpić. Gdyby zatem przyjąć, że decyzja odmowna w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za [...] nie może być zmieniona w trybie art. 154 k.p.a. tylko dlatego, że strona bez własnej winy nie dopełniła formalnego wymogu przedstawienia operatu szacunkowego (nie była do tego wzywana przez organ), to prowadziłoby to do absurdalnego wniosku, że w tego rodzaju sytuacjach przepis art. 154 k.p.a. jest zbędny, ponieważ w tym trybie nie byłaby w ogóle dopuszczalna zmiana pierwotnej decyzji w nawet przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Z takim stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić.

Ponadto, jak zauważył Sąd (vide: wyrok z 11 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1998/18), z treści decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2006 r. wynika wprost, że jedyną przesłanką powodującą odmowę prawa do rekompensaty było to, że B. J. przybyła do Polski dopiero [...] września 1957 r. Jednocześnie organ wojewódzki przyznał, że B. J. uzupełniła swój wniosek o wszystkie żądane przez niego dokumenty. Z uzasadnienia tej decyzji nie wynika w żaden sposób, że przyczyną odmowy przyznania rekompensaty było niespełnienie także innych materialnoprawnych przesłanek prawa do rekompensaty, wynikających w szczególności z art. 2 i 3 ustawy. Sąd zauważył także, że zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy przeczy stanowisku organu, że stan faktyczny sprawy uległ zmianie.

Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu, obecnie organ nie ma żadnych podstaw do kwestionowania ustalonego w sprawie stanu faktycznego, w szczególności poprzez kontestowanie spełnienia przesłanek materialnoprawnych uprawniających Skarżącą do uzyskania prawa do rekompensaty za pozostawioną przez B. J. nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położoną w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], dawne województwo [...].

Choć powyższą oceną Sądu organ był związany na postawie art. 153 p.p.s.a., została ona jednak całkowicie zbagatelizowana przez Ministra, który w zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2021 r. odmiennie przyjął, że zmieniony stan faktyczny sprawy uniemożliwia uwzględnienia wniosku B. J.

W ocenie Sądu orzekającego, powyższy błąd Ministra wynika z tego, że podjął on próbę ustalenia stanu faktycznego sprawy na nowo, kwestionują de facto dokumenty, które podlegały już ocenie przez Wojewodę w 2006 r oraz Ministra Skarbu Państwa w 2007 r. Tak jak natomiast wskazano powyżej, postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostateczną decyzją.

Nie ma zatem racji Minister twierdząc, że ewentualna zmiany stanu faktycznego organ wynika z konieczności złożenia do akt sprawy operatu szacunkowego oraz uzupełnienia dokumentacji dotyczącej rodzaju i powierzchnii gruntów oraz zabudowań znajdujących się na pozostawionej nieruchomości. W powyższym zakresie wiążąca dla organu jest bowiem ocena prawa wyrażona w tej sprawie uprzednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Powyższe przesadza, zdaniem Sądu, o zasadności stanowiska, że organ naruszył dyspozycję przepisu art. 153 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ rozpatrzy ją z zatem uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, jak też wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lutego 2018 r. (sygn. akt I SA/Wa 1397/17) oraz 11 marca 2019 r. (sygn. akt I SA/Wa 1998/18).

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.