Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 75/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15zzs tir. 4 ust. 3, art. 31zo, 31zt, 31zq ust. 1-3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 8 par. 1, art. 9, 11, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 15 września 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 2 kwietnia 2020 r. M. R. (dalej: bądź "Strona"

bądź "Skarżący") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie

z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję z [...] września 2020 r. sygnatura sprawy [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek, którą to odmówiono zawnioskowanego zwolnienia za maj 2020 r. tj. z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne.

Organ I instancji przytoczył art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.; dalej: "ustawa o przeciwdziałaniu

COVID-19") i wskazał, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności

z tytułu składek jest przesłanie poprawnych deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później

niż do 30 czerwca 2020 r. Organ wskazał ponadto, że na dzień 30 czerwca 2020 r. brak prawidłowych, pierwszorazowych dokumentów rozliczeniowych za maj

2020 r. Stąd Organ I instancji uznał, że Stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia

z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne za okres maj

2020 r.

Zaskarżoną do tutejszego Sądu ww. decyzją z [...] listopada 2020 r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku Strony o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia

[...] września 2020 r. odmawiającą Stronie prawa do zawnioskowanego zwolnienia

z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Organ odwoławczy przytoczył przepisy art. 31zq ust. 1, ust. 3 i ust. 8, art. 31zo, art. 31zp ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu

COVID-19 i wskazał, że Strona jako płatnik składek złożyła błędny dokument zgłoszeniowy ZUS ZUA z kodem 0510 zamiast prawidłowego z kodem 0570. Utworzono tym samym systemowo przypisy składek z urzędu w nieprawidłowych wysokościach podstawy wymiaru składek. Jak dalej wskazał organ, Strona

jako płatnik składek złożyła deklarację rozliczeniową ZUS DRA za marzec 2020 r.,

od której tworzono kolejne deklaracje systemowe z urzędu, w dniu 08 lipca 2020 r.,

tj. po upływie terminu bezwzględnego wyznaczonego ustawą do dnia 30 czerwca 2020 r.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że brak deklaracji rozliczeniowych uniemożliwił dokonanie wnioskowanego przez Stronę zwolnienia

z opłacenia składek na zasadach, o których mowa w ustawie o przeciwdziałaniu COVID-19.

Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną

do tutejszego Sądu wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zobowiązanie Organu

do wydania decyzji uwzgledniającej wniosek Skarżącego.

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 31zq ust. 1

i ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 z zw. z art. 47 ust. 2a lub 2g ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2020.266 j.t. ze zm.; dalej: "u.s.u.s.") poprzez ich błędną wykładnię,

w skutek czego Organ błędnie ustalił, że Skarżący był zobowiązany

za marzec, kwiecień, maj 2020 r. przesyłać deklaracje rozliczeniowe

lub imienne raporty miesięczne, w związku z czym Skarżący musiał przesłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne należne za marzec, kwiecień i maj 2020 r, do 30 czerwca 2020 r. celem zwolnienia, o którym mowa w art. 31zo Ustawy COVID, gdyż rzekomo Skarżący nie był zwolniony

z obowiązku ich zwalniania;

2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 31zq ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 poprzez jego błędne zastosowanie,

w skutek czego Organ błędnie ustalił, że Skarżący nie spełnił warunku zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19;

3) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj., art. 31zo ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 poprzez jego niezastosowanie w skutek czego Organ nie uwzględnił Wniosku (jak zdefiniowano niżej);

4) prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy

tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a.") poprzez jego niezastosowanie w skutek czego Organ powiadomił Skarżącego o rzekomych nieprawidłowościach po terminie 30 czerwca 2020 r., mimo że Skarżący złożył Wniosek w marcu 2020 r., w skutek czego Skarżący nie miał możliwości odnieść się do rzekomych błędów formalnych uniemożliwiających uzyskanie zwolnienia z art. 30zo ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, tj. niespełnienia warunku z art. 31zq ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19;

5) prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 77

ust. 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w skutek czego Organ nie ustalił w prawidłowy sposób stanu faktycznego, nie stwierdzając, że Skarżący

w istocie spełnił warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art, 31zo, określony w art. 31zq ust. 3 ustawy

o przeciwdziałaniu COVID-19, gdyż płatnik składek zwolniony był z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący wskazał, że m.in. na podstawie

art. 31zq ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 w zw. z art. 47 ust. 2a

lub 2g u.s.u.s., w związku ze składaniem do marca 2020 r. niekwestionowanych przez ZUS deklaracji ZUS DRA (Skarżący w tym czasie korzystał z uprawnienia

do tzw. "małego ZUS"), Skarżący nie miał obowiązku składać deklaracji ZUS DRA

za marzec, kwiecień, maj 2020 r., w związku z czym warunek zwolnienia

z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, określony w art. 31zq ust. 3 tej ustawy

był w istocie spełniony, gdyż płatnik składek zwolniony był z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych

za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Ponadto Skarżący wskazał, że podnoszenie w Decyzji przez ZUS, że "jako płatnik składek złożył Pan błędny dokument zgłoszeniowy ZUS ZUA z kodem 0510 zamiast prawidłowego z kodem 0570. Utworzono tym samym systemowo przypisy składek

z urzędu w nieprawidłowych wysokościach podstawy wymiaru składek"

jest bezprzedmiotowe, gdyż (i) ZUS od września 2018 r. akceptował deklaracje ZUS DRA składane przez Skarżącego i nie podnosił w tym zakresie uwag, a co więcej wskazywał nadpłaty na koncie, a art. 31zq ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu

COVID-19 nie konstruuje wymogu złożenia poprawnych deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., przez co ZUS dokonuje w istocie rozszerzającej wykładni art. 31zq ust. 3 ustawy

o przeciwdziałaniu COVID-19, który jest warunkiem formalnym i powinien

być interpretowany zawężająco.

Na koniec Skarżący oświadczył, że deklaracje rozliczeniowe Skarżącego

za wskazany okres są już poprawne i złożono odpowiednie korekty do ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie

dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Niniejsza sprawa została przekazana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I z 5 lutego

2021 r. w oparciu o zarządzenie Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie z 26 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem

SARS-CoV-2 w związku z objęciem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obszarem, na którym wystąpił stan epidemii.

Informacja o powyższym zarządzeniu przekazana została do wiadomości stronie skarżącej i organowi pismami z 9 lutego 2021 r. doręczonymi odpowiednio

25 lutego 2021 r. i 9 lutego 2021 r.

Sąd wskazuje ponadto, że zgodnie z art. 31zt ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Tym samym, z uwagi na fakt, że Skarżący zamieszkuje na obszarze działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, tutejszy Sąd uznał się za właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działalni Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

(Dz.U.2020.1773), zgodnie z którym rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 u.s.u.s. przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym,

na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

Jak stanowi zaś art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 j.t. ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem,

tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Decyzja podlega uchyleniu,

jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ

na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ

na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325

j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając wniesioną skargę w granicach tak zakreślonych kompetencji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi, a tym samym przedmiotem kontroli Sądu, jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r., którą organ

ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2020 r., odmawiającą Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne za maj 2021 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się do brzmienia art. 31zo oraz art. 31zq ust. 1-3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, organ stwierdził,

że Skarżący w ustawowym terminie, tj. do dnia 30 czerwca 2020 r., nie dostarczył dokumentów rozliczeniowych i w związku z tym nie ma prawa do zwolnienia.

Jak wynika z akt sprawy (k. 17 akt administracyjnych) i wydanych decyzji dokumenty te zostały złożone dopiero 8 lipca 2020 r.

Wobec powyższego, należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy

o przeciwdziałaniu COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne,

na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych

w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres (...)

Ponadto, na podstawie art. 31zq ust. 1-3 ustawy o przeciwdziałaniu

COVID-19:

- za marzec, kwiecień i maj 2020 r., (...) płatnik składek zobowiązany

jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne

na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony

jest z obowiązku ich składania (ust. 1);

- Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności

z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym

niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku

o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (ust. 2);

- warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek,

o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych

lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. (...) chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 3).

Podkreślić przy tym należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 K.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy K.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 K.p.a.).

Należało to podkreślić, ponieważ o uchyleniu obu decyzji Zakładu przesądziły stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie dostrzegł w postępowaniu Organu istotne naruszenie art. 9 K.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron

o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie

ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie

im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny

być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., V SA 44/01, LEX nr 50158). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany

w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. teza pierwsza wyroku NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816).

Przenosząc powyższe na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w następstwie złożenia wniosku z dnia 2 kwietnia 2020 r. doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 K.p.a., Organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa Strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 K.p.a., Organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić Skarżącemu należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Od momentu złożenia wniosku przez Skarżącego

(2 kwietnia) do upływu terminu na złożenie wymaganych dokumentów (30 czerwca) minęło niemalże trzy miesiące. Mimo upływu tak długiego czasu, Organ nie udzielił Stronie - przed dniem 30 czerwca 2020 r. - wyjaśnień, że warunkiem pozytywnego załatwienia jej wniosku jest złożenie brakujących dokumentów rozliczeniowych (deklaracje). Potem zaś – [...] września 2020 r. - wydał decyzję odmowną.

Zwrócić również należy uwagę, że w niniejszym postępowaniu Skarżący występował bez profesjonalnego pełnomocnika, ani innego fachowego wsparcia. Natomiast norma postępowania zawarta w art. 9 K.p.a. zobowiązuje organ

do udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek z urzędu, a nie tylko

na wniosek, a to wszystko w celu ochrony strony przed negatywnymi konsekwencjami braku wiedzy co do obowiązującego prawa.

Podkreślić również należy, że – jak wynika z uzasadnienia zarzutów skargi -przyczyną nieterminowego złożenia dokumentów rozliczeniowych nie była zła wola Skarżącego, lecz brak potrzebnej wiedzy co do obowiązujących wymogów formalnych, jakie należy spełnić by uzyskać przedmiotowe zwolnienie. Organ

tych twierdzeń Skarżącego nie kwestionuje, ani też nie wskazuje na jakiekolwiek błędy czy braki w złożonej aktualnie, prawidłowej dokumentacji rozliczeniowej,

poza przekroczeniem terminu 30 czerwca 2020 r.

Mając świadomość obciążenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogromną ilością spraw do załatwienia i zważywszy na pandemię odbijającą się negatywnie

na możliwości sprawnego działania - Sąd nie przypisuje organowi ani złej woli,

ani negatywnego nastawienia do Strony, ani lekceważącego stosunku

do wynikających z art. 9 K.p.a. obowiązków. Stwierdza jedynie obiektywnie występujący stan naruszenia tego przepisu w taki sposób i w takim stopniu, który bezpośrednio miał wpływ na pozbawienie Skarżącego prawa, które niewątpliwie uzyskałby w sytuacji, gdyby Zakład stosował się (i uczynił to w porę) do dyrektyw płynących z art. 9 K.p.a. Wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 K.p.a., Organ

nie poinformował Skarżącego nie tylko należycie i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, ale w ogóle nie podjął jakichkolwiek kroków w celu udzielenia takiej informacji Skarżącemu, jak i nie wezwał Strony do złożenia wymaganych dokumentów, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, i nie czuwał, aby Skarżący nie poniósł szkody na skutek swojej nieświadomości prawnej. W aktach sprawy brak jest dowodów, które mogłyby choć pośrednio świadczyć o tym, że Organ podjął starania by w porę poinformować Skarżącego, że bez złożenia brakujących dokumentów Jego wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. Brak ten, który w toku postępowania w porę

nie został Stronie zasygnalizowany przez Organ, ostatecznie spowodował negatywne rozpatrzenie Jej wniosku. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., wówczas Skarżący miałaby szansę dotrzymać terminu i złożyć wymaganą dokumentację. Organ powinien był o to zadbać. Nie budzi bowiem wątpliwości, że istotna dla wykazania zasadności żądania o zwolnienie z opłacania składek jest okoliczność złożenia deklaracji do dnia 30 czerwca a takie działanie Skarżącego byłoby możliwe w przypadku stosownej informacji Organu. Z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dokumentach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionego wniosku o zwolnienie – Skarżący nie korzysta z takiej możliwości. Powtórzyć raz jeszcze należy, że brak ten, który w toku postępowania

w porę nie został Skarżącemu zasygnalizowany przez Organ, ostatecznie spowodował negatywne rozpatrzenie Jego wniosku.

Zwłaszcza, że zgodnie z przepisem art. 12 § 1 K.p.a., Organ był zobligowany działać w sprawie nie tylko szybko ale także wnikliwie, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Tymczasem z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że przed dniem 30 czerwca 2020 r. ZUS nie wyjaśnił Stronie przesłanek (takich jak wymóg złożenia deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca), które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem Skarżącego.

Naruszenie przepisów art. 9 K.p.a. uniemożliwiło zatem Skarżącemu uzyskanie wiedzy, że brak przedłożenia przez Niego dokumentów rozliczeniowych

w wymaganym terminie wyłączy Jego prawo do uzyskania zwolnienia,

i w konsekwencji pozbawiło Skarżącego prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych za maj 2020 r.

Należy zauważyć również, że zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał

za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu decyzji, jak i przywołania przepisów prawa, na których organ oparł wydane rozstrzygnięcie stanowi

o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego

w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi ponadto jedną

z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Stanowi również jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady pogłębiania zaufania wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników

do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności

i równego traktowania.

Sąd podkreśla ponadto, że uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska,

co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia lecz również przez sąd.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy naruszyły powyższe przepisy K.p.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia, nie zawiera bowiem wskazania regulacji zawierającej podstawę uznania przez organ, że Skarżący, który w tym czasie korzystał z uprawnienia do tzw. "małego ZUS", miał obowiązek składać deklarację ZUS DRA za marzec, kwiecień, maj 2020 r.

Tym samym organ nie wyjaśnił, w sposób zgodny z ww. przepisem, na jakiej podstawie przyjął, że warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w rozpoznawanej sprawie nie został przez Skarżącego spełniony.

Podzielić w tym miejscu należy pogląd, że z naruszeniem prawa mamy

do czynienia wtedy, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Wskazać

przy tym należy, że nie jest rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu

w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia wydanej decyzji.

W tym stanie sprawy Sąd, stwierdzając, że naruszenia norm postępowania zawartych w art. 9 K.p.a. a także art. 107 § 3, art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)

oraz art. 135 P.p.s.a., uwzględnił skargę i orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji

z dnia [...] listopada 2020 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] września 2020 r.

Rozpoznając sprawę ponownie, Organ pominie fakt opóźnienia w złożeniu dokumentów jako okoliczność wpływającą na rozstrzygnięcie o zasadności wniosku

o zwolnienie z opłacania składek. Nawet bowiem, jeżeli Skarżący w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. nie złożył wszystkich wymaganych dokumentów, to Organ

nie może odmówić zwolnienia wyłącznie z powodu tego opóźnienia, albowiem

w prowadzonym postępowaniu sam dopuścił się znaczących uchybień, których skutki nie powinny obciążać Skarżącego. Strona nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania Organu, który prowadził postępowanie z oczywistą obrazą

art. 9 K.p.a. Ponadto organ wyda rozstrzygnięcie odpowiadające wymogom

art. 107 § 3, art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a., w tym w szczególności w zakresie podstawy uznania, że Skarżący, który w tym czasie korzystał z uprawnienia do tzw. "małego ZUS", miał obowiązek składać wymagane przez organ deklaracje za marzec, kwiecień, maj 2020 r.

O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżący

był zwolniony z obowiązku ich uiszczenia i nie był zastępowany przez zawodowego pełnomocnika.

Przedstawiona powyżej ocena prawna zaskarżonej decyzji pozostaje

w zgodności z argumentami podniesionymi w uzasadnieniu wyroków WSA

w Szczecinie z dnia 3 lutego 2021 r., I SA/Sz 905/20 oraz z dnia 17 lutego 2021 r.,

I SA/Sz 928/20.

Orzeczenia sądów administracyjnych wskazane w uzasadnieniu dostępne

są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.