Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 683/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.), Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.C.. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J.C. kwotę 134,80 zł (sto trzydzieści cztery złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II SA/Go 683/05

Uzasadnienie

W dniu [...] sierpnia 2004r. J.C. złożyła wniosek do Kierownika do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie "świadczenia z tytułu deportacji w czasie II wojny światowej". W opisie represji J.C. wskazała, że wywieziono ją wraz z dziadkami do Francji. Oświadczyła, że wszystkie daty i miejscowości związane z przesiedleniem są oparte na podstawie opowiadań babci i cioci B.S.. Do wniosku załączyła kopię przepustki nr [...] B.S. z dnia [...].10.1945r., zaświadczenie Archiwum Państwowego Departamentu Ardennes, oświadczenie J.M. i J.S..

W dniu [...] lutego 2005r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją nr [...] na podstawie przepisów art. 1 ust.1 i art. 4 ust.1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1996r o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Republik Radzieckich odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia. W uzasadnieniu podano, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza wykonywania pracy przymusowej przez okres co najmniej 6 miesięcy.

J.C. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że nie wykonywała pracy przymusowej gdyż była wywieziona jako małe dziecko. Ponownie opisała losy swoje i rodziny. Skarżąca wskazała, że wszelkie informacje jakie posiada pochodzą od jej babci- Z.S. jak też ciotki B.- osób z którymi skarżąca była wywieziona.

W dniu [...] kwietnia 2005r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2005r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z przedstawionymi materiałami dowodowymi - zaświadczeniem z Archiwum Departamentalnego w Ardenach z dnia [...].05.2000r.- skarżąca rozpoczęła represję od [...].06.1944r. a zakończyła [...].09.1944r. ponieważ zajęcie miejscowości F. przez wojska koalicji antyhitlerowskiej nastąpiło [...] września1944r., a ewentualne przebywanie w miejscu deportacji po dacie kapitulacji Niemiec nie spełnia warunku represji.

Z decyzją nie zgodziła się J.C. i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze tej wniosła o przyznanie spornego świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek socjalistycznych Republik Radzieckich. Decyzji zarzucono sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału, poprzez przyjęcie, że skarżąca była deportowana przez okres 2 miesięcy i 20 dni gdy tymczasem z dowodów wynika, że okres deportacji wyniósł 20 miesięcy. W uzasadnieniu wskazano, że z przedstawionego zaświadczenia nie wynika jednoznacznie iż rodzina S. przebywała w F. dopiero od [...] czerwca 1944r. Zakwestionowana została data końcowa deportacji tzn. [...] września 1944r., z tego względu, że kapitulacja Niemiec nie nastąpiła 15 września 1944r. Skarżąca znajdowała się poza terytorium państwa polskiego po tej dacie z tego względu, że na terenie Polski nadal trwała wojna. Powodem braku możliwości powrotu do kraju był brak faktycznej możliwości transportu. Ponadto skarżąca podaje, iż przymusowe świadczenie pracy w momencie wkroczenia wojsk koalicji antyhitlerowskiej nie uległo zmianie i rodzina skarżącej wykonywała pracę w dalszym ciągu na rzecz tych samych osób, aż do maja 1945r., co nosi znamiona pracy przymusowej i w związku z tym kwalifikuje się jako represję.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jednocześnie wskazując, że ewentualne przebywanie w miejscowości w której pracowali dziadkowie skarżącej po dacie jej zajęcia przez koalicję antyhitlerowską nie spełnia warunku ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. i Kielcach rozpoznawanie spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187, poz. 1926) w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 187. poz.1927) sprawy w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie woj. lubuskiego zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu - zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.

Na mocy cytowanych przepisów Sąd ten, z dniem 01 lipca 2005r. stał się właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póz. zm.) Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji także

w zakresie wykraczającym poza zarzuty podniesione w skardze oraz wskazaną podstawę prawną. Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jej zgodności z prawem, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, szczególnie przepisu art. 7, art.77, art. 80, 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (...), represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

Kwestią wymagającą ustalenia w sprawie jest data rozpoczęcia represji, jak też jej zakończenia. Ustalenia te są niezbędne do określenia czy skarżącej przysługiwałoby świadczenie określone ustawą i w jakiej wysokości. Co do daty zakończenia okresu w którym skarżąca poddana była represjom należy uznać, że organ prawidłowo ustalił tę datę- tj. 15 wrzesień 1944r.

Okres w którym po wstąpieniu wojsk koalicji antyhitlerowskiej rodzina skarżącej przebywała w miejscowości F. w rozumieniu ustawy, nie można uznać za okres w którym skarżąca była poddana represjom. Z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej wykonywana tam przez deportowanych pracowników praca, choćby była nadal wykonywana, np. jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę (podobnie wyrok NSA z 09.08.2001r. sygn. akt V SA 3877/00 lex nr 50162).

Zdaniem Sądu, organ rozpatrując niniejszą sprawę, jednak w ogóle nie odniósł się do twierdzeń skarżącej dotyczących daty rozpoczęcia w stosunku do niej represji (wywiezienia). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wzięto pod uwagę wyłącznie dokument przedłożony przez skarżącą z którego wynikało, iż jej rodzina w miejscowości F. przebywała od [...] czerwca 1944r.(zaświadczenie Archiwum Państwowego Departamentu Ardennes). Nie odniesiono się w ogóle do twierdzeń skarżącej w których wskazywała, że jej rodzinę wywieziono już w miesiącu październik-listopad 1943r. Z wyjaśnień skarżącej wynika, iż często jej rodzina zmieniała miejsce pobytu. Na te okoliczności przedkłada oświadczenia J.S. - osoby która przebywała razem ze skarżącą. Powołuje się również na opowiadania babci i ciotki -B.. Organ w uzasadnieniu decyzji w żadnej mierze nie ustosunkował się do okoliczności podnoszonych przez skarżącą, a mają one wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż dotyczą określenia daty rozpoczęcia represji w rozumieniu ustawy, a tym samym okresu jej trwania. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, czy organ w ogóle dokonał oceny dopuszczalności dowodu ze świadków lub innych dokumentów (np. będących w posiadaniu organu z urzędu) i tylko z uwagi na niewystarczającą dokumentację uznał, że represją w rozumieniu ustawy skarżąca objęta została dopiero od [...] czerwca 1944r. czy też je pominął. Powyższe stanowi naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 jak i art. 107§ 3 kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że osoba która stara się o świadczenie określone w ustawie, jest obowiązana wykazać, iż spełnia przesłanki prawne uzasadniające zaliczenie jej do kategorii osób represjonowanych. Na tę okoliczność winna przedstawić dowody. Dowodami mogą być dokumenty, a w przypadku braku potwierdzenia dokumentem, dopuszczalne są również zeznania świadków, którzy w tym samym miejscu przebywali z wnioskodawczynią i posiadają na tę okoliczność swoje własne dokumenty potwierdzające ten fakt.

Organ rozpoznając ponownie postępowanie winien okoliczności dotyczące rozpoczęcia deportacji wskazane przez skarżącą zbadać na podstawie posiadanego materiału dowodowego- zarówno będącego w posiadaniu organu z urzędu jak też przedłożonego czy uzupełnionego przez skarżącą. Nadto w uzasadnieniu decyzji należy ustosunkować się do twierdzeń skarżącej. Uzasadnienie decyzji powinno wskazać jakie okoliczności organ uznał za udowodnione, jakim dowodom dał wiarę, a jakim nie i dlaczego.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z póz. zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy. Zwrot kosztów obejmuje uiszczony wpis i koszty dojazdu skarżącej do Sądu.