Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1198/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 223 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w P., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, mianował G.S. z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie [...] Służby Celnej.

Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. G.S. skierował do Sądu Rejonowego w P. pozew przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w P., żądając zmiany aktu mianowania poprzez zmianę stopnia służbowego ze [...] w korpusie [...] Służby Celnej na stopień [...] w korpusie [...] Służby Celnej. W uzasadnieniu podniósł, że w latach 2006-2008 pełnił obowiązki Dyrektora Izby Celnej w P. Od [...] lutego 2008 r. do dzisiaj pełni służbę jako ekspert celny. W dniu 31 października 2009 r., czyli w dniu wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej był także zastępcą naczelnika wydziału. W związku z powyższym powołał się na treść art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, który stanowi, że funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 ustawy – określa się stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej.

Odwołujący twierdzi, że odnośnie art. 223 ust. 3 pkt 2 w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" zastosowanie powinna mieć wykładnia językowa co oznacza, że chodzi o dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy.

Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Dyrektorowi Izby Celnej w P. jako właściwemu rzeczowo.

Pismem z dnia [...] maja 2010 r. odwołujący wystosował do Dyrektora Izby Celnej w P. żądanie wydania decyzji administracyjnej lub przesłania odwołania do instancji odwoławczej. Pismem z dnia [...] maja 2010 r. odwołujący złożył zażalenie do Szefa Służby Celnej na niezałatwienie sprawy w terminie przez Dyrektora Izby Celnej w P.

Szef Służby Celnej pismem z dnia [...] lipca 2010 r. stwierdził, że mianowanie na stopień służbowy nie ma charakteru decyzji administracyjnej w związku z czym zażalenie jest niezasadne.

Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. G.S. złożył zażalenie na bezczynność Szefa Służby Celnej do Ministra Finansów, który w piśmie z dnia [...] września 2010 r. uznał, że nie doszło do zwłoki w załatwieniu sprawy. Pismem z dnia [...] października 2010 r. G.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Szefa Służby Celnej, który wyrokiem z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 334/10 zobowiązał Szefa Służby Celnej do rozpoznania odwołania G.S. od aktu mianowania z dnia [...] listopada 2009 r. wydanego przez Dyrektora Izby Celnej w P. w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania administracyjnego.

Zdaniem Szefa Służby Celnej obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), stanowiącego, że w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy kierownik urzędu dokona mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach, uregulowany został w art. 223 ust. 2 – 6 ustawy. W świetle tych przepisów zadaniem organu było umieścić danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków.

Organ zwrócił uwagę, iż G.S. domaga się mianowania na stopień [...] w korpusie [...] Służby Celnej powołując się na przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 ustawy – określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Szef Służby Celnej doszedł do przekonania, że w przypadku odwołującego przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania. Powołany przepis dotyczy bowiem funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień 30 października 2009 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika zaś jednoznacznie, że w dacie tej G.S. zajmował stanowisko eksperta celnego i posiadał stopień służbowy [...]. Stanowisko eksperta celnego nie zostało natomiast zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Organ wywodził, że mianowanie do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej, o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących bądź wyższe stanowiska kierownicze, bądź stanowisko: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. W ocenie organu stopień służbowy [...], nie upoważniał do określenia dla G.S. stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Szef Służby Celnej podkreślił, że zgodnie z art. 223 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego dyspozytora, starszego rewidenta celnego, rewidenta celnego albo młodszego rewidenta celnego określa się stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej.

Należy przy tym podnieść, że organy nie kwestionują faktu zajmowania w przeszłości przez odwołującego stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników – w okresie od [...] listopada 2006 r. do [...] stycznia 2008 r. pełnił obowiązki Dyrektora Izby Celnej w P. W ocenie organu przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej uzależnia od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku.

Powołując się na zasady techniki prawodawczej, organ nie zgodził

się z twierdzeniami skarżącego, że użyty w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinien być rozumiany jako dowolny okres poprzedzający jej wejście w życie. Przepis ten bowiem został zamieszczony

w przepisach przejściowych, a w ustawie wprowadzono nowy katalog stopni służbowych o częściowo zmienionej nomenklaturze i ich gradacje, co zdaniem organu odwoławczego oznacza to, iż ustawodawca tym przepisem dostosował stan zastany do gradacji stopni służbowych wprowadzonych nowa ustawą o Służbie Celnej. Na takie rozumienie tego sformułowania – w ocenie organu – wskazuje również wykładnia językowa. Organ zwrócił uwagę, że gdyby uznać, iż przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej odnosi się do stanu istniejącego

w dowolnym czasie przed wejściem w życie ustawy, a nie wyłącznie do stanu bezpośrednio poprzedzającego ten dzień, doszłoby do wypaczenia sensu tej regulacji i prowadziłoby do rozwiązań, które nie dają się pogodzić z zasadami logiki.

Organ wywodził, że na określenie odwołującemu stopnia w korpusie oficerów młodszych nie może mieć wpływu podnoszona przez G.S. okoliczność, że w chwili wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej pełnił służbę na innych stanowiskach, które wiązały się z podporządkowaniem służbowym, tj. zastępcy naczelnika wydziału oraz eksperta celnego. Takiej kategorii stanowisk kierowniczych nie przewidywały przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.

Podporządkowanie służbowe, o którym mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej niewątpliwie dotyczy stanowisk należących do wyższych stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej oraz stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej wymienionych odpowiednio w art. 17 ust. 1 i ust. 13 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, przy czym do stanowisk kierowniczych wymienionych w art. 17 ust. 13 ustawodawca zaliczył kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Jednocześnie organ zwrócił uwagę na załącznik Nr 1 (tabela stanowisk służbowych oraz wymaganych kwalifikacji do ich zajmowania) do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni (Dz. U. Nr 25, poz. 301 z późn. zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r., który zawiera pełen katalog stanowisk służbowych w Służbie Celnej. W omawianym załączniku nie wyszczególniono stanowiska zastępcy naczelnika wydziału. Nie ulega zaś wątpliwości, że w kontekście uregulowań zawartych tak w ustawie z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, jak i w rozporządzeniu, źródłem podporządkowania służbowego jest zajmowane stanowisko. Wobec powyższego przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy mógł mieć zastosowanie wyłącznie do funkcjonariuszy zajmujących stanowiska kierownicze wymienione w załączniku do tego rozporządzenia. Organ zwrócił uwagę, że rozporządzenie to normuje zamknięty katalog stanowisk, na których zgodnie z art. 7 ust. 1 uchylonej ustawy mogą pełnić służbę funkcjonariusze celni. Zlecenie odpowiednim zapisem w karcie zakresu obowiązków i uprawnień G.S. uprawnienia do kierowania Wydziałem [...] podczas nieobecności naczelnika wydziału (karta nr 139 akt osobowych) nie jest równoznaczne z zajmowaniem przez odwołującego stanowiska kierowniczego.

Szef Służby Celnej motywował, że w art. 17 ust. 1 ustawy, ustawodawca zdefiniował pojęcie wyższych stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej, do których zaliczył stanowiska Szefa Służby Celnej, zastępcy Szefa Służby Celnej, dyrektora izby celnej, zastępcy dyrektora izby celnej, naczelnika urzędu celnego oraz zastępcy naczelnika urzędu celnego. Natomiast w ust. 13 tego artykułu zdefiniował pojęcie stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej, przez które rozumiane są stanowiska wiążące się z podporządkowaniem służbowym innych funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w szczególności stanowiska: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 14 ustawy, do obsadzania i zwalniania stanowisk kierowniczych, tj. stanowisk, o których mowa w art. 17 ust. 13 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące powoływania i odwoływania zastępcy naczelnika urzędu celnego.

W ocenie organu, odwołujący nie zajmował w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej stanowiska kierowniczego lecz wykonywał zadania związane z kierowaniem wydziałem w czasie nieobecności naczelnika wydziału.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł G.S., zarzucając naruszenie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy.

Skarżący zarzucił ponadto naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 k.p.a., to jest wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach dołączonych do skargi.

Zdaniem skarżącego organ naruszył ponadto art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez G.S. stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w tym przepisie i rozstrzygnięcie sprawy tylko w zakresie korpusu, nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi G.S. szczególną uwagę zwrócił na kwestię wykładni art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Podniósł, iż przedmiotowy przepis i użyty w nim zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy", winien być interpretowany w ten sposób, iż odnosi się do całego okresu służby pełnionej przez funkcjonariusza przed dniem wejście w życie nowej ustawy o Służbie Celnej. Argumentację swoją skarżący poparł orzecznictwem sądowym oraz rozumieniem tego zwrotu zawartym w słowniku języka polskiego, jak również zasadami wykładni prawa.

Podkreślił ponadto, że w chwili wejścia w życie ustawy zajmował stanowiska, które wiązały się z podporządkowaniem służbowym, tj. zastępcy naczelnika wydziału oraz eksperta celnego.

Wywodził, iż taka interpretacja art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej została narzucona Dyrektorowi Izby Celnej poprzez zawarcie takiej interpretacji w pismach Szefa Służby Celnej, co narusza art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz zapis art. 6 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. skarżący ustosunkował się do twierdzeń zawartych w odpowiedzi na skargę, argumentując, iż są one niezasadne. Argumentację tą G.S. rozszerzył w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r.

W piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu wydania orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygający skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadłego w podobnym stanie faktycznym i prawnym.

Wniosek o zawieszenie postępowania skarżący ponowił w piśmie z dnia [...] października 2011 r., wnosząc ewentualnie o przekazanie sprawy do innego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z uwagi na akceptację stanowiska Szefa Służby Celnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wnioski o zawieszenie postępowania i o przekazanie sprawy do innego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów o postępowaniu, co czyni skargę niezasadną.

Pierwszy z przedstawionych zarzutów skargi odnosi się do zasadniczej istoty sporu. Zarzut ten dotyczy błędnej – w ocenie strony skarżącej – wykładni art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323).

Przepis ten stanowi, że funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Spór pomiędzy organem a stroną dotyczy odmiennej interpretacji użytego w tym przepisie zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy".

Organ zwrot ten rozumie jako sytuację istniejącą bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

Natomiast zgodnie z interpretacją strony skarżącej sformułowanie powyższe należy rozumieć jako sytuację, która miała miejsce w jakimkolwiek czasie przed datą wprowadzenia w życie nowych przepisów, niekoniecznie w przededniu ich obowiązywania.

Powyższa okoliczność wskazuje jednoznacznie na fakt, iż wykładnia językowa w rozpoznawanej sprawie nie może zostać zastosowana, gdyż budzi wątpliwości w związku z literalnym, gramatycznym rozumieniem zapisu normy prawnej zawartej w tym przepisie. W takiej sytuacji, nie przecząc, iż w demokratycznym państwie prawnym prymat należy przyznać wykładni językowej, jednakże z uwagi na fakt, iż okoliczności sprawy, a zwłaszcza nieścisłość językowa tego przepisu, nakazują odstąpienie od zastosowania tej zasady interpretacyjnej i poszukiwanie rozwiązań w wykładni systemowej i celowościowej (por. Wykładnia w prawie administracyjnym, Wojciech Jakimowicz, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006 r., s. 428). Na marginesie należy zauważyć, iż w doktrynie zaczyna odgrywać rolę pogląd, iż wykładnię językową w prawie administracyjnym należy stosować ostrożnie, skłaniając się do stosowania wykładni systemowej (por. T. Spyra, Znaczenie językowe tekstu prawnego jako granica wykładni, s. 58).

Powyższe okoliczności uzasadniają zastosowanie w sprawie wykładni systemowej, celem oceny legalności zaskarżonej decyzji w tym zakresie.

Należy więc zastosować zarówno wykładnię systemową zewnętrzną – obejmującą jego wnioskowanie czy też miejsce w systemie prawa, jak i wykładnię wewnętrzną, obejmującą wnioskowanie o treści przepisu na podstawie jego miejsca w systemie aktu normatywnego.

Zwrócić więc należy uwagę, co zasadnie podkreśla w odpowiedzi na skargę organ, iż sformułowanie "przed wejściem w życie ustawy" używane było wielokrotnie przez ustawodawcę na gruncie innych aktów prawnych. Sformułowanie takie znajduje się między innymi w art. 221 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku ropy (Dz. U. Nr 52, poz. 343 ze zm.), art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2009 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 202, poz. 1551), art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 października 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce komunalnej (Dz. U. Nr 199, poz. 1937), art. 10 ust. 1 ustawy

z dnia 8 sierpnia 1996 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej. Analizując treść wymienionych wyżej przepisów stwierdzić należy, iż niewątpliwie ustawodawca zmierzał do objęcia działaniem tej normy prawnej sytuacje, które miały miejsce bezpośrednio przed wprowadzeniem w życie ustaw, do których odnoszą się te regulacje.

Rozpatrując treść przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej przy zastosowaniu wykładni systemowej wewnętrznej zwrócić należy uwagę, iż ustawodawca przepis ten umieścił w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Przepisy te ze swej istoty odnoszą się do kwestii unormowań zachodzących na styku dotychczas obowiązującej regulacji prawnej i nowej regulacji. Cel ustawodawcy realizowany przepisami przejściowymi sprowadza się więc do transparentnego powiązania tych dwóch regulacji prawnych. Zbędne więc w tym zakresie jest odnoszenie się do stanu prawnego czy faktycznego istniejącego w okresie wcześniejszym.

Mając na względzie fakt, że metoda wykładni systemowej opiera się na założeniu, iż prawo powinno być spójną, niesprzeczną wewnętrznie całością i że pojedyncze przepisy nie powinny naruszać tego całościowego porządku, stwierdzić należy, że stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w sprawie przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej należy odczytywać tak jak uczynił to organ. Przyjąć więc trzeba, iż dyrektywa interpretacyjna wykładni systemowej nakazuje odczytywać tę normę jako czas bezpośrednio istniejący przed datą wejścia w życie ustawy.

Zauważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie zasadnym byłoby nie tylko odniesienie się do wykładni systemowej, ale też zastosowanie dyrektywy interpretacyjnej w postaci wykładni celowościowej (funkcjonalnej), aby odczytać prawidłowy sens zapisu spornej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2000 r., SA/Rz 595/99, POP 2002, z. 1, poz. 23).

Odczytując przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 przy zastosowaniu wykładni celowościowej ocenić należy jakiemu celowi dana regulacja prawna miała służyć.

Celem tej ustawy było uporządkowanie kwestii dotyczących stanowisk i stopni służbowych funkcjonariuszy celnych, między innymi poprzez stworzenie korpusu stopni służbowych. W art. 223 ust. 2 – 6 określone zostały szczegółowe zasady podporządkowania funkcjonariuszy celnych, z uwzględnieniem posiadanych przez nich przed wejściem w życie ustawy stopni służbowych do określonych korpusów.

Celem więc tej ustawy między innymi było wprowadzenie zmian w tym zakresie poprzez właściwe, zgodne z jej założeniami zakwalifikowanie danego stanowiska i stopnia służbowego do odpowiedniego korpusu Służby Celnej. Nie było zamiarem ustawodawcy, aby na mocy tego aktu prawnego dokonywać awansów, co w wielu przypadkach miałoby miejsce, gdyby przepis ten odczytywać tak jak chce skarżący. Chodziło jedynie o to, aby funkcjonariusze posiadający określone stopnie lub zajmujący opisane w ustawie stanowiska bezpośrednio przed zmianą ustawy, otrzymali właściwe odwzorowanie tych stopni i stanowisk w kontekście nowej regulacji.

Odczytywanie powyższego przepisu, czy to za pomocą wykładni językowej, czy też przy użyciu wykładni celowościowej, w ten sposób, iż ustawodawca objął tym przepisem dowolny czas, który miał miejsce przed wejściem w życie ustawy, a nie w dacie bezpośrednio poprzedzającej jej obowiązywanie, w wielu sytuacjach prowadziłoby do rozumowania pozbawionego logicznych podstaw. Podzielając zapatrywanie skarżącego przyjąć bowiem należałoby, że określenie stopnia w stosownym korpusie należałoby się również osobom, które wcześniej, przed wejściem w życie nowej ustawy zajmowały określone stanowiska, ale orzeczeniami dyscyplinarnymi zostały przeniesione na inne stanowisko lub obniżono im stopień służbowy. Kłóciłoby się to w sposób jaskrawy z celami i zasadami postępowania dyscyplinarnego, jak i z ogólnie przyjętą zasadą praworządności.

Pomocniczo w niniejszej sprawie należy uwzględnić również zastosowanie wykładni autonomicznej. Czytając uzasadnienie do projektu ustawy o Służbie Celnej zwrócić należy uwagę na fakt, iż podłożem jej uchwalenia była chęć uporządkowania obszaru w zakresie stanowisk i stopni służbowych funkcjonariuszy celnych.

Odnośnie zaś przepisów przejściowych w uzasadnieniu tym wyraźnie się stwierdza, iż "Przepisy przejściowe ustawy przewidują płynną i transparentną zmianę dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki kreowane niniejszą ustawą, stanowiąc, że funkcjonariusze celni, którzy na dzień 28 lutego 2009 r. pełnili służbę w Służbie Celnej stają się funkcjonariuszami w rozumieniu niniejszej ustawy. Nowe warunki służby, w tym stopnie służbowe, stanowiska i uposażenie będą określane od dnia 1 lipca 2009 r. w myśl przepisów niniejszej ustawy i jej aktów wykonawczych".

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie łączne zastosowanie tych trzech wykładni (językowej, systemowej i celowościowej) oraz pomocniczo wykładni autentycznej prowadzi do rezultatu akceptowalnego z punktu widzenia każdej z tych dyrektyw interpretacyjnych, iż sformułowanie "przed dniem wejścia w życie ustawy" należy rozumieć jako czasookres bezpośrednio poprzedzający wejście do porządku prawnego nowej ustawy o Służbie Celnej.

Powyższe rozważania prowadzą do jednoznacznego stwierdzenia, iż zarzut skargi w tym zakresie nie jest oparty na uzasadnionych podstawach.

Pozbawiony zasadności jest także zarzut naruszenia przez Szefa Służby Celnej art. 7 i 77 k.p.a. Powyższe przepisy nakazują organowi administracji stanie na straży praworządności i podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu fatycznego sprawy oraz do jej załatwienia mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Regulacje te nakazują organowi, aby zebrał w sposób wyczerpujący i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie można zarzucić organowi, aby uchybił powyższym regułom. Ocena jednak zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest odmienna, niż dokonana w tym zakresie ocena strony.

Organ ustalił jakie stanowiska i w jakim okresie zajmował skarżący na podstawie jednak tych ustaleń wyciągnął wnioski, iż G.S. winien być mianowany na stopień [...] w korpusie [...] Służby Celnej, a nie zaś jak domaga się tego skarżący na stopień w korpusie [...] Służby Celnej.

Oceniając powyższe zagadnienia, zauważyć należy, że art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej uzależnia określenie stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej od zajmowania stanowiska, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnienia obowiązków na tym stanowisku oraz pełnienia służby w służbie stałej, w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2.

Dyspozycja tego przepisu nakazuje więc, aby dany funkcjonariusz zajmował po pierwsze stanowisko, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku, a po drugie aby wiązało się ono z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, a także pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 art. 223 ustawy.

Dokonane powyżej rozważania nakazują w tym wypadku odnieść się do uchylonej już ustawy o Służbie Celnej z dnia 24 lipca 1999 r., albowiem nowe regulacje miały zapewnić płynną zmianę dotychczasowych stosunków służbowych na stosunki kreowane nową regulacją prawną. Ponadto o tym, czy w dniu wejścia w życie ustawy określony funkcjonariusz zajmował stanowisko oraz jakie to było stanowisko rozstrzygała ustawa z 1999 r.

Rozważyć więc należy, czy G.S. zajmował stanowisko w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, w dacie bezpośrednio poprzedzającej wejście w życie nowej ustawy o Służbie Celnej.

Niekwestionowanym jest, że w tym czasie skarżący był zastępcą naczelnika wydziału oraz ekspertem celnym.

Stanowiska kierownicze, które niewątpliwie wiązały się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników zostały wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r., są to wyższe stanowiska kierownicze i nie są wymienione wśród nich ekspert celny ani zastępca naczelnika wydziału.

Stanowiska służbowe obowiązujące do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. zostały określone w rozporządzeniu.

Ustęp 13 art. 17 powołanej wyżej ustawy określa stanowiska wiążące się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych i wymienia on kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Przy czym przepis ten określa, że są to stanowiska kierownicze w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Zasadnie podkreśla skarżący, że artykuł ten posługuje się sformułowaniem "w szczególności", co z pewnością świadczy, że katalog tych stanowisk nie jest katalogiem stanowiącym enumeratywne wyliczenie stanowisk związanych z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych. Jednakże, zauważyć należy, iż w przepisie tym nie wzmiankuje się o osobach, które byłyby zastępcami osób tam wyliczonych, a więc nie ma mowy o zastępcy kierownika, czy zastępcy naczelnika. Chodzi więc w tym przypadku jedynie o osoby sprawujące bezpośrednie kierownictwo nad całą jednostką, z którym to kierownictwem wiąże się podporządkowanie służbowe funkcjonariuszy celnych i pracowników. Podkreślić należy, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. na równi z osobami wymienionymi w powyższym przepisie potraktowała osoby pełniące obowiązki na tych stanowiskach.

Zauważyć należy, że zakres obowiązków kierownika jednostki i jego zastępcy, jak i odpowiedzialność w tym zakresie znacząco się różnią.

Przy czym pełnienie obowiązków na danym stanowisku nie należy rozumieć jako chwilowe zastępstwo podczas krótkiej nieobecności spowodowanej chorobą czy urlopem, wynikające z zakresu obowiązków, ale stałe kierowanie daną jednostką organizacyjną wynikające z aktu upoważniającego do dokonywania takich czynności.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie był osobą pełniącą obowiązki naczelnika, a jedynie zastępcą naczelnika wydziału w izbie celnej. Zasadnie więc organ przyjął, że wobec G.S. brak było podstaw do zastosowania art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

Dodać również należy, że zastępca naczelnika wydziału w izbie celnej nie jest stanowiskiem w rozumieniu rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni (Dz. U. Nr 25, poz. 301) i nie jest wymieniony w załączniku nr 1 jako stanowisko służbowe. Przepis zaś art. 223 ust. 3 pkt 2 nowej ustawy wymaga aby w dacie jej wejścia w życie funkcjonariusz zajmował stanowisko służbowe.

Stanowisko [...], mimo iż znajduje się w powyższym wykazie stanowisk, nie dawało podstaw organowi do zastosowania powołanego wyżej przepisu, gdyż nie wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników.

Zaskarżona decyzja wbrew zarzutom skargi nie narusza art. 2 i 7 Konstytucji RP, a więc wyrażonej w niej zasady demokratycznego państwa prawnego. Zasada ta znajduje swoje odzwierciedlenie w art. 6 k.p.a. i oznacza, że organ jest zobligowany do oparcia swego rozstrzygnięcia na przepisie obowiązującego w dacie podejmowania decyzji prawa, co też w rozpatrywanej sprawie miało miejsce. Odmienna zaś interpretacja tego przepisu przez stronę skarżącą nie świadczy, iż organ naruszył art. 2 i 7 Konstytucji RP.

Również ostatni z zarzutów skargi odnoszący się do niewłaściwego skonstruowania sentencji decyzji organu drugiej instancji nie może zostać uwzględniony. Zastrzeżenie to sformułowane przez skarżącego rozpatrzeć należy w kontekście wpływu na wynik sprawy. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. sąd administracyjny jest obowiązany uwzględnić skargę jeśli zaistniało naruszenie przepisów postępowania (niedających podstawy do wznowienia), jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zasadnie skarżący podnosi, iż art. 138 k.p.a. zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć formułowanych przez organ odwoławczy. Przepis art. 138 § 1 k.p.a. stanowi, iż organ odwoławczy może utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy lub uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, bądź uchylając tą decyzję umorzyć postępowanie pierwszej instancji, albo umorzyć postępowanie odwoławcze.

Decyzja Szefa Służby Celnej zaś formułowana jest w ten sposób, że "utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu". Nie odpowiada więc ona wymienionym w art. 138 k.p.a. rozstrzygnięciom jakie może wydać organ odwoławczy.

Jednakże porównując treść decyzji organu pierwszej instancji, która dotyczy mianowania na stopień służbowy [...] w korpusie [...] Służby Celnej, stwierdzić należy, iż Szef Służby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uchybienie to więc nie może mieć wpływu na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wnioski G.S. o zawieszenie postępowania i o przekazanie sprawy do innego wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Podstawy zawieszenia postępowania są wymienione w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Fakt, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczy się sprawa zainicjowana skargą kasacyjną, której stan faktyczny i prawny odpowiada toczącej się sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania. Wynik bowiem tego postępowania nie zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Polski system prawa nie przewiduje instytucji wiążącego precedensu. Sam fakt tożsamości stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie i sprawie, w której wniesiono skargę kasacyjną, nie może powodować zawieszenia przedmiotowego postępowania (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2006 r., I FZ 154/06, LEX nr 238605). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 maja 2011 r. (II OZ 396/11, LEX nr 795493), "brak jest podstaw do twierdzenia, że rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej w innej, podobnej sprawie jest na tyle istotne, by uznać je za niezbędne do rozstrzygnięcia skargi".

Nie zachodziły też przesłanki do przekazania sprawy innemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu, albowiem właściwym do rozpoznania tej sprawy był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Fakt, iż w ocenie skarżącego Sąd ten wydaje wyroki, z którymi nie zgadza się G.S. nie stanowi podstawy do zastosowania art. 59 § 1 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.