Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2384/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78d ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (dalej "Komisja II stopnia") utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2018 r. z siedzibą w K. (dalej "Komisja Egzaminacyjna"), którą ustalono, że T. S. (dalej "Skarżący") uzyskał negatywny wynik egzaminu adwokackiego.

Jako podstawę prawną skarżonej uchwały wskazano art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2018 r. poz. 1184 ze zm.), dalej "p.a." w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej "k.p.a.".

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;

W dniach 20-23 marca 2018 r. Skarżący przystąpił do egzaminu adwokackiego składającego się z pięciu części.

Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że zdający z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę bardzo dobrą.

W konsekwencji powyższego Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że Skarżący z prawa gospodarczego uzyskał ocenę niedostateczną, co z uwagi na art. 78f ust. 1 p.a., spowodowało, że uzyskał on negatywny wynik z całego egzaminu adwokackiego.

Zadanie egzaminacyjne z prawa gospodarczego polegało na sporządzeniu umowy sprzedaży dwóch samochodów ciężarowych, zgodnie ze wskazówkami zawartymi w treści tego zadania. Według stanu faktycznego tego zadania sprzedającym była spółka komandytowa, zaś kupującym spółka z o.o. w organizacji. Umowa powinna była zawierać rozszerzenie odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne oraz zastrzeżenie prawa odkupu dla sprzedawcy , a także powinien się znaleźć zapis na sąd polubowny. Termin wydania wynosi 30 dni od daty zawarcia umowy i powinien być zabezpieczony karami umownymi na rzecz kupującego (na wypadek niewydania) i sprzedawcy ( na wypadek niedokonania odbioru). Zapłata ceny w terminie 45 dni oraz termin zapłaty powinien być zabezpieczony odsetkami umownymi.

Skarżący sporządził projekt umowy, która została oceniona przez dwóch, niezależnie sprawdzających ją, Egzaminatorów na oceny niedostateczne.

Egzaminator adw. L. C. w uzasadnieniu swojej oceny cząstkowej podniósł, że: oznaczono datę i miejsce zawarcia umowy; prawidłowo oznaczono strony, załączniki i złożono podpisy; zarzucił Skarżącemu natomiast, że spółka z o.o. w organizacji nie posiada jeszcze kapitału zakładowego. Zdaniem Egzaminatora trudno wyinterpretować z postanowień umowy elementy przedmiotowo istotne. Egzaminator w sposób tabelaryczny ocenia pracę i tak ocenia reprezentację obu stron jako prawidłową; zauważa powołanie na uchwałę wspólników; ocenia zindywidualizowanie pojazdów, jako prawidłowe, podobnie jak odrębne określenie cen i zabezpieczenie karami umownymi; zauważa wykazanie uprawnienia do reprezentacji dokumentami; zastrzeżenie miejsca wydania przedmiotów umowy i moment przejścia korzyści i ciężarów; a także prawidłowy zapis na sąd polubowny. Egzaminator zarzuca natomiast brak zastrzeżenia prawa odkupu; lakoniczne uregulowanie odpowiedzialności z tytułu rękojmi oraz zastrzeżenie odsetek umownych w wysokości rażąco przekraczającej odsetki maksymalne. Egzaminator podniósł, że utrudnione jest ustalenie woli stron. Zarzucił Skarżącemu niekonsekwentny podział systematyczny; usterki terminologii prawniczej i niekonsekwencje w terminologii oraz stosowanych śródtytułach; naruszenie art. 121 § 2 k.s.h., art. 43 w zw. z art. 103 k.s.h., gdyż uchwała, jako czynność podejmowana w wyniku głosowania, nie jest właściwą formą do wyrażenia zgody. Na koniec Egzaminator ocenił pracę jako niestaranną i zarzucił błędy literowe i lakoniczność.

Egzaminator SSO G. M. w uzasadnieniu swojej oceny cząstkowej podniósł, że wymogi formalne umowy sprzedaży zostały zachowane o tyle, że zawiera ona prawidłowe oznaczenie stron, essentialia negotii oraz podpisy reprezentantów stron. Jego zdaniem problem poruszony w zadaniu egzaminacyjnym, dotyczący reprezentowania w obu spółkach, został przez Skarżącego dostrzeżony, ponieważ osoby reprezentujące obie spółki określono prawidłowo. Zarzucił przy tym jednak brak opisu w umowie z czego wynika zasada jednoosobowej reprezentacji spółki. Zdaniem Egzaminatora nie wiadomo o jakiej uchwale nr [...] jest mowa przy oznaczeniu sprzedawcy. Jako załącznik nr 3 Skarżący powołał umowę sp. z o.o. "ustanawiającej zarząd", w sytuacji gdy, w ocenie Egzaminatora, spółki jednoosobowe powstają na podstawie aktu założycielskiego, a członków zarządu zasadniczo powołuje się poza treścią umowy. Egzaminator zarzucił Skarżącemu brak zrozumienia różnicy pomiędzy prowadzeniem spraw spółki, a jej reprezentacją, skoro przykłada w swojej pracy wagę do uchwały wspólników, wyrażającej zgodę na sprzedaż pojazdów - co pozostaje bez wpływu na ważność umowy. Egzaminator podniósł również, że odsetki za opóźnienie przekraczają wysokość odsetek maksymalnych i wbrew wyraźnemu poleceniu zawartemu w zadaniu Skarżący nie uregulował w umowie kwestii prawa odkupu. Egzaminator zarzucił, że umowa nie zabezpiecza interesów klienta w sposób dostateczny, odpowiedzialność z tytułu rękojmi w postanowieniach końcowych jest lakoniczna, podobnie jak postanowienia dot. kar umownych. Skarżący nie wskazał w umowie numeru konta do zapłaty ceny. Zdaniem Egzaminatora umiejętność formułowania treści umów wymaga doskonalenia, razi lakoniczność regulacji i brak inwencji.

W złożonym w terminie odwołaniu, Skarżący wniósł o uchylenie uchwały Komisji Egzaminacyjnej i ustalenie, że z zakresu prawa gospodarczego uzyskał ocenę pozytywną, a tym samym z całego egzaminu wynik jest pozytywny

W uzasadnieniu odwołania podniósł, że aczkolwiek praca zawiera pewne błędy, zasadniczo – w jego ocenie, mogła i powinna była zostać oceniona pozytywnie.

Skarżący podniósł - biorąc pod uwagę skalę ocen, że nawet prace niespełniające wszystkich wymogów formalnych lub nie w pełni poprawnie rozwiązujące problem mogą i powinny być ocenione pozytywnie. Na potwierdzenie przytoczył wyrok NSA z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1694/12 i podkreślił, że zasadniczo zastosował właściwe przepisy prawa oraz wykazał się umiejętnościami ich interpretacji przynajmniej w stopniu dostatecznym, zaś zaproponowany sposób rozwiązania zadania jest poprawny i zabezpiecza interes reprezentowanej strony w stopniu wystarczającym.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Komisja II stopnia na wstępie opisała obowiązujący stan prawny oraz wyjaśniła kwestię kryteriów ocen z zadań z poszczególnych części egzaminu adwokackiego. Wskazała, że art. 78e ust. 2 p.a. jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: zachowanie wymogów formalnych; właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji; poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego; należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej). Przesłanki te mają jednak charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 78d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze).

Komisja II stopnia podniosła, że określone w art. 78e ust. 2 p.a. kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (vide: wyroki NSA: z 11 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 921/11 oraz z 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1037/12, a także z 12 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1854/11). Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyrok NSA: z 19 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2333/11 oraz z 10 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.

Ponadto w ocenie Komisji II stopnia trafne jest stanowisko NSA zawarte w uzasadnieniu wyroku z 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 108/12, że opis istotnych zagadnień nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie - Prawo o adwokaturze.

Mając powyższe na względzie Komisja II stopnia ponownie oceniła pracę egzaminacyjną Skarżącego z zakresu prawa gospodarczego przez pryzmat ocen dokonanych przez obu Egzaminatorów, jak i zarzuty odwołania. Podała, że z większością zarzutów Skarżącego nie można się zgodzić, zwłaszcza z zarzutem, że oceny Egzaminatorów sporządzone zostały wyłącznie w oparciu o subiektywne, dowolne i nieuzasadnione przekonania.

Komisja II stopnia nie zgodziła z zarzutem Skarżącego, że prawidłowo wykonał większość założeń opisanych w skarżonym zadaniu egzaminacyjnym. Uznała, że prawidłowe przeniesienie założeń podanych w stanie faktycznym, takich jak: nazwa spółek; wskazanie i określenie samochodów; określenie ceny; wskazanie terminu zapłaty ceny, jak i daty wydania, nie stanowiło prawidłowego wykonania "założeń zadania". Przytoczone elementy nie wymagały bowiem jakiejkolwiek inwencji własnej Skarżącego, ani nie stanowiły podstawy do oceny jego wiedzy.

Komisja II stopnia zgodziła się, że sporządzona przez Skarżącego umowa mogłaby funkcjonować w obrocie gospodarczym, gdyż formalnie byłaby ważna - jednak to stwierdzenie, jej zdaniem, nie uprawnia do oceny pozytywnej samej w sobie. Zgodziła się, że Skarżący prawidłowo określił zarówno strony umowy, jak i osoby je reprezentujące, jednakże założenia faktyczne podane w kazusie, nie znalazły odbicia w owej umowie, bowiem nie można ocenić, że prawidłowa reprezentacja spółek wynika z rzetelnej wiedzy Skarżącego. Komisja wskazała, że podstawą ustalenia prawidłowej reprezentacji sprzedawcy stanowił KRS, zatem przywołana uchwała wspólników (która nie wiadomo czego dotyczy) była zbędna. Jak słusznie wskazał Egzaminator SSO G. M. brak jest opisu z czego wynika jednoosobowa reprezentacja spółki. W § 1 pkt 2 umowy Skarżący powołuje się na uchwałę wspólników nr 23, w której to uchwale wszyscy wspólnicy wyrażają zgodę na "dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłych czynności spółki". Komisja stwierdziła, że niewątpliwie taka uchwała jest zbędna, gdyż, nawet jeżeli została podjęta, to dotyczy ona wewnętrznych spraw spółki i nie odnosi żadnego skutku wobec osób trzecich - w tym przypadku kupującego.

Jeżeli chodzi o wypełnienie poleceń zadania, które wymagały inwencji własnej Skarżącego, to jedynie prawidłowo sporządził postanowienie odnoszące się do kar umownych. W ocenie Komisji II stopnia polecenie zabezpieczenia terminowego spełnienia świadczenia pieniężnego w istocie nie zostało wypełnione. Nie jest bowiem wypełnieniem polecenia zadania umieszczenie postanowienia, że za każdy dzień opóźnienia kupujący jest obowiązany zapłacić odsetki umowne w wysokości 15%. Po pierwsze z takiego postanowienia nie wynika od jakiej kwoty 15% ma być liczone, po drugie jaką by kwotę nie przyjąć, to należy się domyślać, że 15% dziennie zdecydowanie przewyższy dozwolone odsetki umowne, po trzecie zapis ten stanowi rażące naruszenie interesu reprezentowanego klienta.

Umowa nie zawiera prawa odkupu. Polecenie uregulowania odmiennie od ujęcia kodeksowego odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi zostało wypełnione jedynie w drobnej części przez wydłużenie okresu odpowiedzialności, co więcej postanowienie to zostało zamieszczone w § 6 pkt 2 umowy jako "pozostałe postanowienia", kiedy to w pkt 1 tego § 6 zamieszczono postanowienie, że wszelkie zmiany wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności, a załączniki stanowią integralną część umowy. Paragraf ten zawiera zresztą zbędne postanowienie, że w sprawach nieuregulowanych umową mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. W paragrafie tym Skarżący, w pkt 5, zawarł również postanowienie, że spory "wynikające z niniejszej umowy będą rozpatrywane przez sąd arbitrażowy...", co w stopniu minimalnym można uznać za wypełnienie polecenia dokonania ważnego i skutecznego zapisu na sąd polubowny.

Mając na uwadze, że egzamin adwokacki jest dla predysponującego do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jego wiedzy i umiejętności, i że pozytywny wynik tego egzaminu uprawnia do wykonywania zawodu adwokata, Komisja II stopnia wskazała, że wszystkie sporządzone na egzaminie projekty, w tym oceniana umowa z zakresu prawa gospodarczego, powinny były odpowiadać wymogom przepisów prawa i być środkami skutecznymi, należycie chroniącymi interesy stron reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący w toku egzaminu powinien był wykazać się zdobytą wiedzą i nabytymi umiejętnościami w zakresie poprawnego formułowania pism procesowych i stosowania poszczególnych instytucji prawnych. Ocenie Egzaminatorów musiały zatem podlegać wszystkie elementy pisma procesowego sporządzonego przez zadającego na pisemnym egzaminie adwokackim, a stwierdzone uchybienia i błędy - skoro ich suma w istotny sposób przewyższa elementy pozytywne i prawidłowo sporządzone, musiały prowadzić do oceny negatywnej. Wbrew twierdzeniom Skarżącego jego praca egzaminacyjna z zakresu prawa gospodarczego nie spełniała kryteriów przywołanych w art. 78e ust. 2 p.a. nawet w stopniu dostatecznym. Skarżący sporządzając badaną umowę nie wykazał się dostateczną wiedzą prawniczą i umiejętnością jej stosowania niezbędną do samodzielnego i poprawnego wykonywania zawodu adwokata. W konsekwencji Komisja II stopnia uznała, że Skarżący zasłużenie otrzymał ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa gospodarczego i nie znalazła podstaw do jej zmiany w oparciu o zarzuty odwołania. Tym samym stwierdziła, że zgodnie z art. 78f ust. 1 p.a., Skarżący zasadnie otrzymał negatywny wynik z egzaminu adwokackiego, bowiem pozytywny może otrzymać jedynie ten zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną.

Skarżący, z zachowaniem trybu i terminu, uchwałę Komisji II stopnia zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78d ust. 1 i ust. 10 oraz art. 78e ust. 2 p.a. poprzez pominięcie w jej uzasadnieniu:

a. rozważenia wszystkich zarzutów odwołania, podczas gdy uchwała organu odwoławczego w administracyjnym toku instancji powinna być wydana po rozważeniu (i uzewnętrznieniu tego faktu w jej uzasadnieniu) wszystkich twierdzeń i zarzutów podniesionych w odwołaniu;

b. szczegółowego uzasadnienia prawnego stanowiska organu II instancji w zakresie uznania tych spośród zarzutów, które zostały poddane analizie, za niezasadne, podczas gdy uzasadnienie decyzji odwoławczej powinno szczegółowo uzasadniać stanowisko organu odwoławczego, w szczególności zawierać uzasadnienie prawne;

2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: art. 78e ust. 2 p.a. poprzez niezastosowanie przez Komisję II stopnia kryteriów oceny wskazanych w tymże przepisie i niedokonanie merytorycznej oceny pracy egzaminacyjnej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy przez przyznanie sporządzonej przez niego pracy z zakresu prawa gospodarczego pozytywnych ocen cząstkowych; ustalenie pozytywnej oceny ostatecznej oraz w konsekwencji stwierdzenie, że z egzaminu adwokackiego uzyskał wynik pozytywny.

Skarżący stwierdził, że sporządzając pracę egzaminacyjną – umowę, z zakresu prawa gospodarczego, zasadniczo zastosował właściwe przepisy prawa oraz wykazał się umiejętnością ich interpretacji przynajmniej w stopniu dostatecznym. Zaproponowany przeze niego sposób rozwiązania zadania był poprawny, zabezpieczał interes reprezentowanej strony w stopniu wystarczającym (dostatecznym). Praca ta spełniała zatem wszystkie kryteria oceny, o których mowa w art. 78e ust. 2 p.a., w stopniu co najmniej dostatecznym, i dlatego powinna była zostać oceniona z zastosowaniem pozytywnych ocen cząstkowych. Wystawienie oceny niedostatecznej było w jego ocenie rażąco niesprawiedliwe i nieznajdujące potwierdzenia w pięciostopniowej skali ocen przewidzianej w art. 78d ust. 10 p.a.

W jego ocenie, odnosząc się do zarzutów odwołaniu, Komisja poprzestała, w większości, na ogólnikowych i niepopartych pogłębioną analiza prawną stwierdzeniach.

Reasumując Skarżący stwierdził, że w świetle złożonych przez niego w trakcie egzaminu adwokackiego prac jest w dostatecznym stopniu przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, co uzasadnia wniosek o zmianę negatywnych ocen na pozytywne oraz o podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Komisja II stopnia w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi jako niezasadnej podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, sądowo -administracyjna kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych ustalających wynik egzaminu adwokackiego/radcowskiego, sprawowana jest - pod względem zgodności z prawem - wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego, polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i przebiega w trzech płaszczyznach, tj.: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; dochowania wymaganej prawem procedury; respektowania reguł kompetencji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2006 r. sygn. akt I GSK 1421/05, www.orzeczenia.nas.gov.pl).

Rola sądu administracyjnego sprowadza się więc do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Inaczej mówiąc, Sąd administracyjny nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, lecz ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały komisji) i nie zastępuje Komisji w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Spod kontroli sądowej uchyla się w konsekwencji możliwość merytorycznej analizy zasadności wydanej uchwały, a sąd administracyjny zobligowany jest zbadać, czy uchwała wydana została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnych uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści (wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1930/11, CBOSA, a także wyrok NSA z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3313/16).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy oraz rozpatrując ją w świetle przedmiotowych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania egzaminacyjnego nie doszło do istotnego naruszenia prawa, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

Zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Kwestia ta jest niesporna i wielokrotnie już była podkreślana w orzecznictwie zarówno WSA jak i NSA. Także Komisja obszernie przytoczyła zarówno obowiązujące przepisy prawa, jak też poglądy orzecznictwa i doktryny, a zatem nie było potrzeby ponownego powtarzania tej argumentacji prawnej.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 392/11 oraz z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 489/11 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne

w rozumieniu tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Jednocześnie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wypowiadał się w sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu zawodowego (radcowskiego, adwokackiego), w tym również w kwestii oceny pracy

z części od pierwszej do piątej takiego egzaminu. Przykładowo w wyroku z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1959/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m. in. że:

- uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego nie jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego, lecz należy ją zakwalifikować do grupy decyzji związanych;

- nie wszystkie błędy pracy egzaminacyjnej z poszczególnych części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego popełnione przez osobę zdającą mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach skali określonej w art. 364 ust. 10 pkt 1) lit. a) - d) ustawy o radcach prawnych, bowiem stwierdzenie błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkować będzie wyłącznie oceną negatywną;

- dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez osobę zdającą i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Z kolei w wyrokach z 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1037/12 oraz z 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1340/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że gdy proponowane rozwiązanie nie zabezpiecza interesu strony reprezentowanej przez zdającego egzamin, to nawet poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, nieuwzględniające interesu strony, którą zgodnie

z zadaniem zdający egzamin reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (wszystkie wymienione wyroki dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwagi te można w równej mierze odnieść do egzaminu adwokackiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela powyższe poglądy.

W rozpoznawanej sprawie Komisja II stopnia podtrzymała oceny Egzaminatorów czemu dała wyraz uzasadniając swoją uchwałę i wykazując nietrafność podniesionych przez Skarżącego zarzutów. Komisja II stopnia opisała uchybienia popełnione przez Skarżącego, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną.

Przede wszystkim oceniając sporządzoną umowę sprzedaży podkreślono, że:

- brak jest opisu z czego wynika jednoosobowa reprezentacja spółki.

- uchwała, że wszyscy wspólnicy wyrażają zgodę na "dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłych czynności spółki" była zbędna, gdyż, nawet jeżeli została podjęta, to dotyczy ona wewnętrznych spraw spółki i nie odnosi żadnego skutku wobec osób trzecich - w tym przypadku kupującego.

- polecenie zabezpieczenia terminowego spełnienia świadczenia pieniężnego nie zostało wypełnione (za każdy dzień opóźnienia kupujący jest obowiązany zapłacić odsetki umowne w wysokości 15% - por. § 3 pkt 5 umowy ) lecz nie wiadomo od jakiej kwoty mają być liczone, odsetki te przewyższają dozwolone odsetki umowne, po trzecie zapis ten stanowi rażące naruszenie interesu reprezentowanego klienta (Skarżący był pełnomocnikiem kupującego),

- umowa nie zawiera prawa odkupu, a zatem nie wypełniono pkt III. ppkt 7 stanu faktycznego zadania,

- umowa nie zabezpiecza interesów klienta w sposób dostateczny, odpowiedzialność z tytułu rękojmi w postanowieniach końcowych jest lakoniczna, podobnie jak postanowienia dotyczące kar umownych.

Nie dokonując oceny pracy Skarżącego, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski Komisji (pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu

o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z prawa gospodarczego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych skargi, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji a także poprawności zaproponowanego przez osobę zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje oraz nie nosi znamion dowolności.

Podkreślić trzeba, że istota i charakter egzaminu zawodowego wymagają aby zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego nie zawierał błędów. Natomiast treść zarzutów skargi wskazuje, że Skarżący usiłuje pomniejszać błędy swojej pracy wytknięte przez egzaminatorów i poparte przez Komisję II stopnia wynajdując powody, dla których dostrzeżone błędy tymi błędami w istocie nie są. W ocenie Sądu ten sposób myślenia pomija fakt, że skoro zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako środek skuteczny, możliwie najlepiej zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego. Nie można zatem podzielić stanowiska Skarżącego, że w sposób należyty zabezpieczył interesy klienta.

Sąd zwraca uwagę, że przyszły adwokat musi znać i rozumieć przepisy, którymi się będzie posługiwał, a także musi umieć dostrzec problemy prawne wynikające na tle konkretnej sytuacji faktycznej i umieć zaproponować właściwy sposób ich rozwiązania korzystny dla reprezentowanego klienta.

Należy podkreślić, że prowadzenie przez adwokata praktyki zawodowej, wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na adwokata. Adwokat, świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami, występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami. Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej Skarżącego zakwalifikował jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę.

W konsekwencji, wadliwość i braki rozwiązania przez Skarżącego zadania uzasadniała otrzymaną przez niego ocenę niedostateczną z tej części egzaminu adwokackiego. W rozpatrywanej sprawie analiza pracy Skarżącego została uzasadniona w sposób wystarczający przez organy i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

Powołane wyżej okoliczności świadczą o tym, że Skarżący nie wykazał, że potrafi zastosować posiadaną przez siebie wiedzę prawniczą w praktyce, a to jest wymagane w przypadku osoby, która w przyszłości ma wykonywać zawód zaufania publicznego, jakim jest zawód adwokata. Ponadto samo sporządzenie umowy, która spełnia podstawowe wymogi formalne nie mogło zostać uznane za wystarczające bowiem przedmiotowa umowa nie realizuje prawidłowo wszystkich poleceń zadania egzaminacyjnego.

W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego ani przepisów prawa materialnego.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.