Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1498/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 20 a, art. 5 pkt 4 a
journal: Dz.U. 2015 poz 1412
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego Wojska Polskiego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2017 r., nr [...] Główny Inspektor Sanitarny Wojska Polskiego, na podstawie art.138 § 1 pkt 2 w związku z art. 19 i art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267.t.j. ze zm.), art. 20a w związku z art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 ze zm.) oraz § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie organizacji oraz warunków i trybu wykonywania zadań przez Wojskową Inspekcję Sanitarną (Dz. U. z 2002 r., Nr 97, poz. 872 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SP ZOZ [...], od decyzji nr [...] z [...] stycznia 2017 r. Wojskowego Inspektora Sanitarnego Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej u [...] – uchylił decyzję Wojskowego Inspektora Sanitarnego Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej [...] z [...] stycznia 2017 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u [...] i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podjętego orzeczenia organ wskazał, że decyzją nr [...] z [...] stycznia 2017 r. Wojskowy Inspektor Sanitarny Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej [...] stwierdził u [...] chorobę zawodową - chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa pod postacią przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C, wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Decyzja została wydana po wydaniu przez Poradnię Chorób Zakaźnych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...], orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu u [...] choroby zawodowej - przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C - uznanej za nabytą w trakcie wykonywanej pracy w laboratorium [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SP ZOZ [...].

Odwołanie, od opisanej powyżej decyzji organu pierwszej instancji, wniósł 31 stycznia 2017 r. Komendant [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SP ZOZ [...] ([...] WSzKzP [...]) za pośrednictwem Wojskowego Inspektora Sanitarnego Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej [...] (WOMP [...]). W odwołaniu wskazano, że [...] nie jest pracownikiem [...] WSzKzP [...], pracował on tam w latach 1985 - 1987. Zgodnie z § 6 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - ocenę narażenia zawodowego przeprowadza w toku postępowania ustalania choroby zawodowej lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, a w toku podejmowania decyzji stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy inspektor sanitarny. Biorąc pod uwagę okres 30 lat jaki mija od zatrudnienia [...] w [...]WSKzP oraz liczne możliwości infekcji - szansa zakażenia się akurat w [...]WSKzP jest znikoma.

Rozpoznając odwołanie organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 19 i 20 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość rzeczową określa się na podstawie przepisów określających zakres działania organów. Właściwość organów Wojskowej Inspekcji Sanitarnej (dalej WIS) została określona w art. 20a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 - j.t.) oraz rozporządzeniem wykonawczym Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie organizacji oraz warunków i trybu wykonywania zadań przez Wojskową Inspekcję Sanitarną (Dz. U. z 2002 r., Nr 97, poz. 872 ze zm.). Z powołanych zapisów wynika że organy te wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej: 1) na terenie jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej oraz w rejonach zakwaterowania przejściowego jednostek wojskowych, 2) w stosunku do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej oraz pracowników wojska zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych, o których mowa w pkt 1, 3) w stosunku do żołnierzy wojsk obcych i ich personelu cywilnego przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo przemieszczających się przez to terytorium.

Główny Inspektor Sanitarny Wojska Polskiego stwierdził, że decyzja Wojskowego Inspektora Sanitarnego Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej u [...] została wydana niezgodnie z właściwością rzeczową przewidzianą dla organu Wojskowej Inspekcji Sanitarnej określoną art.20 a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Zgodnie z przywołanymi zapisami ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej organ Wojskowej Inspekcji Sanitarnej posiada właściwość wyłącznie wobec żołnierzy oraz pracowników wojska aktualnie pozostających w służbie czynnej oraz aktywnym stosunku pracy w jednostkach (komórkach) organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej, tymczasem w dniu wydania decyzji [...] nie był ani pracownikiem ani żołnierzem zatrudnionym, służącym w jednostkach (komórkach) organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej. Jednostki, komórki resortu obrony narodowej nie były także jego ostatnim miejscem zatrudnienia.

Mając na uwadze treść art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. wydanie przez organ decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości skutkowałoby sankcją nieważności wydanej decyzji, stąd Główny Inspektor Sanitarny Wojska Polskiego, działając jako organ drugiej instancji, nie mógł dopuścić, aby wadliwe rozstrzygnięcie weszło do obiegu prawnego, w związku z czym uchylił skarżoną decyzję; postępowanie w sprawie było prowadzone przed organem niewłaściwym, w związku czym umorzył postępowanie przed Wojskowym Inspektorem Sanitarnym WOMP [...].

Dodatkowo, odnosząc się do pozostałych argumentów podnoszonych w odwołaniu organ wskazał, że cyt. "treść decyzji dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej u [...] powinna odnieść się do całego okresu jego zatrudnienia i nastąpić po analizie wszystkich czynników narażenia zawodowego występujących na poszczególnych jego stanowiskach pracy i pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych z tym powiązanych - tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny z 14 października 2014 r. sygn. II OSK 814/13 z tego też orzeczenia wynika, że w decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala się winy pracodawcy". Ponadto, organ Wojskowej Inspekcji Sanitarnej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi jedynie środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji państwowej są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych jednostek orzeczniczych z zakresu medycyny pracy i w sytuacji gdy nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich wydanych przez wojewódzki ośrodek medycyny pracy pełniący w dziedzinie medycyny pracy funkcję jednostki orzeczniczej I stopnia.

Ponadto, organ wskazał, że Wojskowy Inspektor Sanitarny WOMP [...] winien zwrócić wniosek do właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a w razie sporu o właściwość zastosować art. 22 §1 pkt 8 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniósł [...]. Skarżący dochodził cyt. "Odrzucenie decyzji w całości jako niezgodnej z prawem. Zbadanie przewlekłości prowadzonego postępowania. Zasądzenie kosztów sądowych."

W uzasadnieniu skargi wskazano w szczególności, że stwierdzenie choroby zawodowej, nie dotyczy tylko obecnych pracowników, ale także byłych. Skarżący w latach 1985-1987 odbywał czynną służbą wojskową. Kartę powołania otrzymałem z WKU [...]. Wojskowy szpital kliniczny z politechniką należał do Ministerstwa obrony narodowej. Po 1987 roku nigdy nie pracował w zakładzie, gdzie istniało narażenie na czynniki, biologiczne, co było badane przez Wojskowy Ośrodek Medycyny Prewencyjnej [...]. Od 1987 roku pracowałem jako tapicer.

Skarżący zarzucił także brak wyjaśnienia podobnych zachorowań u jego kolegów odbywających wraz z nim służbę. Zarzucił też długotrwałość prowadzenia postępowania przez organ drugiej instancji, ostatecznie uchylający się od jej merytorycznego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Skarga została uwzględniona ponieważ Sąd nie podzielił stanowiska organu drugiej instancji o braku podstaw do rozpoznania odwołania z przyczyn formalnych, o konieczności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji jako wydanej przez organ niewłaściwy oraz umorzenia postępowania przed tym organem.

Sąd nie podziela stanowiska Głównego Inspektora Sanitarnego Wojska Polskiego że decyzja Wojskowego Inspektora Sanitarnego Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej u skarżącego [...] wydana została niezgodnie z właściwością rzeczową przewidzianą dla organu Wojskowej Inspekcji Sanitarnej, określoną art. 20 a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Zgodnie z przepisami ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej organ Wojskowej Inspekcji Sanitarnej posiada właściwość wobec żołnierzy oraz pracowników wojska pozostających w służbie czynnej oraz w stosunku pracy w jednostkach (komórkach) organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej. Wbrew ocenie organu drugiej instancji, w odniesieniu do zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej nie chodzi tylko o odbywających aktualnie służbę żołnierzy oraz aktualnie zatrudnionych pracowników.

Bezsprzecznie skarżący [...] w czasie rozpoznania dotyczącego go zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej nie był ani pracownikiem ani żołnierzem zatrudnionym, służącym w jednostkach (komórkach) organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej. Jednostki, komórki resortu obrony narodowej nie były także ostatnim miejscem jego faktycznego zatrudnienia. Z akt sprawy wynika jednak, że skarżący od 20 września 1985 r. do 19 września 1987 r., w ramach zastępczej służby wojskowej pracował w systemie pięcio-dniowym od godziny 6 do 14 w narażeniu zawodowym na czynniki biologiczne – krew, w laboratorium Działu diagnostyki Laboratoryjnej [...] Wojskowego Szpitala klinicznego z polikliniką [...].

Należy zauważyć, że decyzja organu pierwszej instancji zapadła po tym jak Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...], działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał przedmiotowe w sprawie zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u [...], do prowadzenia zgodnie z właściwością przez Wojskowy Ośrodek Medycyny Prewencyjnej [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że 1 kwietnia 2016 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] otrzymał zgłoszenie podejrzenia ww. choroby zawodowej. Z treści zgłoszenia wynika, że ostatnim miejscem zatrudnienia, w którym wystąpiło narażenie zawodowe będące powodem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej jest [...] Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką [...]. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 sierpnia 2010 r. w sprawie służby medycyny pracy w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej (Dz. U. Nr 187, poz. 1257) zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej pracownika wojska kierowane jest do komendanta Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej, który również jest właściwym do wydania decyzji administracyjnej w sprawie choroby zawodowej.

Sąd stwierdza, że organ pierwszej instancji, orzekający w niniejszej sprawie, w świetle ww. § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia był organem właściwym do jej rozpoznania. Przepis stanowi - w sprawie chorób zawodowych, podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się: 1) właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu państwowemu granicznemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263, z późn. zm.), właściwemu komendantowi wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej albo właściwemu inspektorowi wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej, zwanym dalej "właściwym państwowym inspektorem sanitarnym", 2) właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy - których właściwość ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika lub według krajowej siedziby pracodawcy, w przypadku gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tej siedzibie.

Kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy jest prawidłowa interpretacja § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Przepis jasno przewiduje dwie możliwości ustalenia właściwości organów. Pierwsza możliwość dotyczy ustalenia właściwości organu na podstawie miejsca, gdzie praca jest lub była wykonywana. Podkreślmy "jest" lub "była" wykonywana. Druga możliwość dotyczy ustalenia właściwości organu według krajowej siedziby pracodawcy, w przypadku gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tej siedzibie.

W ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że skarżący wykonywał pracę na terenie wojskowym, co powoduje, że spełniona jest pierwsza z możliwych alternatyw określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Tym samym organy wojskowej inspekcji sanitarnej są organami właściwymi w sprawie.

Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł, jak w sentencji, w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 t.j.).