Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 172/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1, art. 6 pkt 6
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
article: art. 28, art. 149 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2018 r. sprawy ze skargi B. M. N., J. N., ,,A’’ Sp. z o.o. w P. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej ruchu zakładu górniczego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...], 2. Zwraca połowę uiszczonego wpisu od skargi w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych) na rzecz skarżącej B. M. N. oraz połowę uiszczonego wpisu od skargi w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych) na rzecz skarżącego J. N., 3. Zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach na rzecz skarżących B. M. N. i J. N. kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 18 października 2018 r. sygn. akt II GSK 232/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej: WSA w Gliwicach lub Sąd I instancji) z [...] r. wydany po rozpoznaniu skargi B. N., J. N., i "A" Sp. z o.o. w P. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. (dalej: Prezes) z [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej ruchu zakładu, którym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] r. nr [...] oraz postanowienie z [...] r. nr [...] o wznowieniu postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

NSA za trafne uznał zarzut 5 skargi kasacyjnej wniesionej przez "B" SA w P.. Spółka zarzuciła sądowi I instancji wydanie wyroku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 149 § 1 i § 2 kpa poprzez uwzględnienie skarg skarżących i uchylenie postanowienia z [...] r. w związku z uznaniem, że uczestniczce-"B" SA nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu Planu ruchu i organ winien odmówić z tego powodu jego wznowienia na podstawie art. 149 § 3 kpa, podczas gdy na etapie poprzedzającym wznowienie postępowania brak jest podstaw do badania, czy osobie składającej wniosek przysługuje status strony, w sytuacji gdy osoba ta powołuje się na swój interes prawny. Kwestia ta może być badana dopiero w ramach postępowania administracyjnego następującego po wznowieniu postępowania a wskazane naruszenie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postanowienie to winno pozostać w porządku prawnym nawet w wypadku uznania, że uczestniczce nie przysługuje status strony postępowania.

NSA podkreślił, że zarzut ten miał podstawowe znaczenie dla oceny skarżonego wyroku, gdyż miał dla niej charakter pierwotny, odnoszący się do wszczęcia postępowania wznowieniowego, zatem dotyczą istoty tego postępowania. Jego ocena warunkowała zasadność pozostałych zarzutów podnoszonych przez spółkę. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że ocena interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania wznowieniowego nie może być dokonana na etapie wstępnym oceny wniosku wznowieniowego, a więc przed wszczęciem tego postępowania. W doktrynie i judykaturze problem ten nie budzi wątpliwości i jest jednoznacznie postrzegany. Co do zasady przyjmuje się, że ocena przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa powołanej przez stronę jako podstawa wznowieniowa, która ma prowadzić do oceny prawidłowości ostatecznej decyzji, w której wydaniu określony podmiot nie brał udziału, może być dokonana tylko w postępowaniu merytorycznym (wznowieniowym) a nie przed jego wszczęciem. Obowiązek taki wprost wynika z art. 149 § 2 kpa, bo co do przyczyn wznowienia organ może wypowiedzieć się dopiero po wydaniu postanowienia wszczynającego postępowanie wznowieniowe.

Odmowa wznowienia postępowania, o jakiej stanowi art. 149 § 3 kpa, jest możliwa ze względów podmiotowych tylko w tych przypadkach, w których bez badania legitymacji strony można jednoznacznie stwierdzić, że podmiot występujący z wnioskiem o wznowienie nie był stroną w sprawie lub był stroną, ale nie ma zdolności do czynności prawnych. W takich przypadkach odmowa wznowienia ma uzasadnienie w tym, że takie podmioty nie mogą skutecznie wznowić postępowania. W rozpoznawanej sprawie wniosek o wznowienie złożyła spółka "B" S.A. z siedzibą w P., która jest następcą prawnym spółki "C" Sp. z o.o. w J. Oddział w W.. W takim układzie ustalenie legitymacji wnioskodawcy wymagało przeprowadzenia postępowania, w którym zostałoby ocenione, czy w ramach sukcesji wnioskująca spółka nabyła uprawnienie do żądania wznowienia postępowania. W tym znaczeniu należało nie tylko zidentyfikować podmiot występujący z wnioskiem, ale rozważyć relacje między nim a poprzednikiem prawnym w świetle treści art. 30 § 4 kpa oraz właściwych przepisów kodeksu spółek handlowych regulujących przekształcenia podmiotu działającego w formie spółki handlowej i być może prawa górniczego i geologicznego.

Wobec tego, że rozstrzygnięcie tej kwestii i dokonanie oceny żądania spółki we właściwym toku jest problemem pierwotnym i formalnym, to odnoszenie się do zarzutów kasacyjnych podnoszących inne naruszenia NSA uznał za przedwczesne.

Należy wskazać, że rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] r. "B" SA wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach decyzji z [...] r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z [...]r. nr [...] zatwierdzającej plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne w postaci otworu geotermalnego [...], sprostowanej postanowieniem tegoż Dyrektora z [...] r. nr [...] w zakresie adresata decyzji. Jako podstawę prawną spółka wskazała art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Postępowanie zostało bowiem wszczęte przez organ z urzędu a jego stroną była wyłącznie "A" sp. z o.o. z siedzibą w K. chociaż pierwotnie decyzja była adresowana do "C" sp. z o.o., której jest następcą prawnym. Z tej przyczyny wnioskodawczyni była również stroną tego postępowania i nie brała w nim udziału. W uzasadnieniu podkreśliła, że przedsiębiorca – "A" sp. z o.o., jako właściciel koncesji z [...] r. nr [...] na poszukiwanie i rozpoznawanie wód termalnych z utworów kredy dolnej i jury dolnej w miejscowości W., gm. P., pow. [...] , woj. [...], z projektowanym otworem [...], na podstawie umowy z [...] r nr [...] powierzył jej realizację robót geologicznych polegających na wykonaniu otworu wiertniczego [...] i opracowanie planu ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne oraz jego przedstawienie do zatwierdzenia Dyrektorowi OUG w W.. Z obowiązku tego się wywiązała, gdyż uzyskała zatwierdzenie planu ruchu oraz wykonała objęte nim prace. W konsekwencji spółka wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] r. r. oraz wydanie w jej miejsce nowej decyzji orzekającej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z [...] r. zatwierdzającej Plan ruchu zakładu.

Postanowieniem z [...] r. Prezes WUG, na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa WUG z [...] r. zatwierdzającej plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne na wykonanie otworu geotermalnego [...].

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że wszczynając z urzędu [...] r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r. jako stronę tego postępowania ustalił "A" Sp. z o.o., jako przedsiębiorcę legitymującego się koncesją na roboty geologiczne nią objęte. Zgodnie z art. 6 pkt 6 i art. 64 ust. 1 pgg przedsiębiorca ten sporządził plan ruchu i uzyskał jego zatwierdzenie. W konsekwencji więc tylko ""A" Sp. z o.o. mogła być uznana za stronę postępowania w przedmiocie zatwierdzenia planu ruchu. Brak było natomiast podstaw faktycznych i prawnych do zawiadamiania innych podmiotów o jego wszczęciu. Argument o uznaniu wnioskodawcy za stronę z racji doręczenia jej decyzji z [...] r. jako adresatowi i art. 28 kpa, w związku z jej sprostowaniem w tym zakresie uznał za nieskuteczny.

Spółka nie zgodziła się z powyższą argumentacją i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślając, że była adresatem decyzji przed jej sprostowaniem i ponadto merytoryczne zbadanie i rozstrzygnięcie kwestii interesu prawnego spółki, dającego jej przymiot strony, może nastąpić tylko w postępowaniu po jego wznowieniu, a zatem odmowa wznowienia postępowania była niezasadna.

Prezes WUG postanowieniem z [...] r . uchylił w całości własne postanowienie z [...] r. i wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora WUG z [...] r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] r. W uzasadnieniu wskazał, że podziela pogląd spółki, że badanie i rozstrzygnięcie kwestii interesu prawnego wnioskodawcy dającego mu przymiot strony, może nastąpić tylko w postępowaniu po jego wznowieniu. Postanowienie w tej sprawie organ skierował do wnioskodawcy, "A" sp. z o.o. oraz J.i B. N. jako właścicieli nieruchomości na której wykonano otwór geotermalny [...]. Wszystkim wskazanym podmiotom organ przyznał prawo strony.

Organ wskazał, że koncesja została wydana przez Ministra Środowiska na wniosek "A" sp. z o.o., na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 2 i art. 85 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2005 r. nr 288, poz. 1947 ze zm. – dalej zwana w skrócie pgg), która obowiązywała do 31 grudnia 2011 r. Obowiązywała 3 lata (9 listopada 2012 r.) i była dwukrotnie zmieniana wyłącznie w zakresie dotyczącym terminu rozpoczęcia działalności oraz terminu rozpoczęcia prac wiertniczych (decyzje Ministra Środowiska z [...] r. i z [...] r.). Stroną tego postępowania, zgodnie z art. 6 pkt 6 pgg była "A" sp. z o.o.

Postanowieniem z [...] r. Prezes WUG wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora OUG w W. z [...] r., którą zatwierdzono plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne. Wątpliwości organu powstały w toku postepowania o wygaśniecie koncesji i ustalenie wykonania odwiertu poza terenem objętym koncesją. Jako stronę tego postępowania organ potraktował wyłącznie "A", jako koncesjonariusza i adresata sprostowanej w trybie art. 113 kpa decyzji o zatwierdzeniu planu ruchu. W efekcie przeprowadzonego postępowania organ ten decyzją z [...]r., wydaną m.in. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stwierdził w całości nieważność decyzji z [...] r. W uzasadnieniu wskazał, że Plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne na wykonanie otworu geotermalnego, zatwierdzony powyższą decyzją, zawiera podstawowe dane otworu (współrzędne), które wskazują jednak jego lokalizację poza terenem wyznaczonym koncesją. Zatem przedłożony do zatwierdzenia Plan ruchu sporządzony został z naruszeniem warunków określonych w koncesji, to naruszony został art. 64 ust. 1 pgg w związku z art. 38 tej ustawy oraz rozporządzenie MSWiA z 14 czerwca 2002 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych (Dz.U. nr 94, poz. 840 ze zm.), a to z kolei powoduje, że jego zatwierdzenie nastąpiło z rażącym naruszeniem obowiązku i nakazu wynikającego z tego przepisu, co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Decyzja ta stała się ostateczna.

W efekcie przeprowadzonego postępowania wznowionego organ decyzją z [...] r. uchylił decyzję Prezesa WUG z [...] r. w całości i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, które poprzedziło jej wydanie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w pierwszej kolejności zbadał, czy wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania, określona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, tzn. czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony. W tym zakresie organ ustalił, że "B" S.A. jest następcą prawnym firmy " C" Sp. z o.o. z siedzibą w J.. Nie ma też wątpliwości, że koncesję na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż wód termalnych posiadała "A" sp. z o.o., która była przedsiębiorcą w rozumieniu art. 6 pkt 6 pgg. "B" była podwykonawcę robót geologicznych (wykonanie odwiertu) prowadzonych w ramach koncesji i opracowała Plan ruchu. Potwierdza powyższe umowa z [...] nr [...]mocą, której powierzono jej realizacje robót geologicznych (§ 1 ust. 1) i opracowanie planu ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne niezbędnego dla ich zatwierdzenia (§ 4 ust. 2 pkt 3).

W myśl art. 6 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze, obowiązującej do 31 grudnia 2011 r., przez robotę geologiczną należało rozumieć wykonywanie w ramach prac geologicznych wszelkich czynności poniżej powierzchni ziemi, w tym czynności wykonywanych przy użyciu materiałów wybuchowych, oraz likwidację wyrobisk po tych czynnościach. Stosownie do art. 38 tej ustawy, do wykonywania robót geologicznych odpowiednie zastosowanie znajdowały przepisy o ruchu zakładu górniczego, z zastrzeżeniem art. 67a tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 79 ustawy przepisy rozdziału 4 (zatytułowanego "Ruch zakładu górniczego") w dziale III stosowało się odpowiednio do podmiotów wykonujących w zakresie swej działalności zawodowej powierzone im czynności w ruchu zakładu górniczego. Poprzez wykonywanie otworu geotermalnego wnioskodawca zyskał więc status podmiotu wykonującego powierzone mu czynności w ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne.

Zdaniem organu w postępowaniu o zatwierdzeniu planu lub stwierdzenia jego nieważności ruchu status strony posiada koncesjonariusz, ale z orzecznictwa sądów administracyjnych (str. 7 decyzji) wynika, że status strony może posiadać z racji wykazania interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa (każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji) czy uczestnicząca w postępowaniu zakończonym weryfikowaną decyzją. Stwierdzenie nieważności decyzji o zatwierdzeniu Planu ruchu dotyczy interesu prawnego "B" SA wynikał z następstwa prawnego "C" sp. z o.o. oraz art. 86 i art. 121 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. prawo górnicze i geologiczne (Dz. U. z 2014 r., poz.613). Stanowią one, że do robót geologicznych służących poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż kopalin oraz poszukiwaniu i rozpoznawaniu kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla, a także robót geologicznych służących innym celom wykonywanych z użyciem środków strzałowych albo wykonywanych na głębokości większej niż 100 m albo wykonywanych na obszarze górniczym utworzonym w celu wykonywania działalności metodą robót podziemnych albo metodą otworów wiertniczych, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zakładu górniczego i jego ruchu oraz ratownictwa górniczego, a przepisy o ruchu zakładu górniczego stosuje się odpowiednio do podmiotów wykonujących w zakresie swojej działalności zawodowej czynności im powierzone w ruchu zakładu górniczego.

Nadto organ uznał posiadanie interesu prawnego przez współwłaścicieli nieruchomości gruntowej, B i J. N., gdyż część wykonanego otworu jest zlokalizowana w granicach ich nieruchomości gruntowej. Plan określa bowiem sposób i termin likwidacji odwiertu oraz zamierzenie w zakresie rekultywacji terenu. Ich interes prawny wynika z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.).

Ponieważ żaden ze wskazanych wyżej podmiotów nie brał udziału w postępowaniu zakończonym stwierdzeniem nieważności decyzji o zatwierdzeniu Planu ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne na wykonanie otworu geotermalnego [...], a dotyczyło ono ich interesu prawnego zaistniała przesłanka wznowienia wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Rozważając natomiast kwestię nieważności decyzji z [...] r. organ wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu analizie poddane zostały trzy przesłanki: wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa); skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 kpa); wydania decyzji która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 156 § 1 pkt 6 kpa) ale żadna z nich nie wystąpiła.

Nie jest sporne, że stroną postępowania w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne polegające na realizacji otworu geotermalnego przysługiwał tylko koncesjonariuszowi - "A" Sp. z o.o. (przedsiębiorcy w rozumieniu art. 6 pkt 6 pgg). Decyzja w pierwotnej treści zatwierdzała plan ruchu (...), po rozpatrzeniu wniosku zakładu "C" sp. z o.o. O/[...] w W. i jej doręczono decyzję. Postanowieniem z [...] r. organ, na podstawie art. 113 § 1 kpa, sprostował oczywistą omyłkę pisarską w sentencji decyzji z [...] r. w ten sposób, że jako wnioskodawcę wskazał J. K., pełnomocnika "A" sp. z o.o. postanowienie doręczone przedsiębiorcy, pełnomocnikowi i uczestnikowi, do wiadomości.

Oceniając wadliwość decyzji polegającą na niewłaściwym oznaczeniu strony organ wskazał, że wniosek z [...] r. o zatwierdzenie Planu ruchu zakładu został podpisany i złożony przez J. K. - pracownika zakładu "C" sp. z o.o., pełniącego jednocześnie funkcję kierownika ruchu tego zakładu. W tej dacie legitymował się również pełnomocnictwem z [...] r. udzielonym mu przez Prezesa Zarządu "A" Sp. z o.o. (K. K.) dla potrze realizacji umowy z [...] r. Również w pkt 1 planu Ruchu wskazana jest "A" i do niej adresowane jest opinia Burmistrza P.. Okoliczności te wskazują, że postępowanie dotyczące zatwierdzenia Planu ruchu zakładu było prowadzone wobec "A", czyli koncesjonariuszowi i osoby mającej w tej sprawie interes prawny. Błędne oznaczenie strony w wydanej w tej sprawie decyzji było wynikiem oczywistej omyłki, która spowodowała wadliwość nieistotną, usuwalną w trybie rektyfikacji. W konsekwencji decyzja zatwierdzająca Plan ruchu zakładu, została skierowana do wnioskodawcy i nie jest obarczona kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa.

Organ nie dopatrzył się także wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, gdyż sentencji decyzji w istocie ogranicza się do zatwierdzenia tego Planu i wskazania okresu, na jaki plan został sporządzony, bądź do odmowy zatwierdzenia tego dokumentu. Sytuację prawną przedsiębiorcy kształtuje treść zatwierdzonego Planu ruchu, a nie sama decyzja i ona winna zostać poddana analizie pod kątem oczywistość naruszenia prawa, charakteru przepisu, który został naruszony oraz racji ekonomicznych lub gospodarczych. Organ stwierdził, że w Planie ruchu zakładu zostały określone współrzędne otworu w układzie W. [...], którego lokalizacja znajduje się poza granicami terenu wyznaczonego w koncesji Ministra Środowiska z [...] r. i projekcie prac geologicznych. Jednakże w świetle wymagań określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia MSWiA z 14 czerwca 2002 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych (Dz.U. nr 94, poz. 840 ze zm.) plan ruchu zakładu w ogóle nie powinien wskazywać lokalizacji zaprojektowanych robót geologicznych, a lokalizacje tą powinna wyznaczać koncesja (przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca był uprawniony do prowadzenia działalności objętej koncesją). Zatem skoro w planie ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne polegające na realizacji otworu geotermalnego nie powinny znaleźć się jakiekolwiek dane lokalizacyjne projektowanego otworu, a w szczególności jego współrzędne, to zamieszczenie tych danych w przedmiotowym planie ruchu naruszało przepisy załącznika nr 4 do w/w rozporządzenia w sprawie planów ruchu. Lokalizację określała koncesja stanowiąca załącznik do przedmiotowego Planu ruchu. Skoro więc odpis tej koncesji stanowi integralną część Planu ruchu zakładu, to nieuprawnione jest twierdzenie, że Plan ten jest niezgodny z koncesją w zakresie określenia przestrzeni, w granicach której miała być prowadzona działalność polegająca na poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż wód termalnych. Tym samym organ stwierdził, że zatwierdzenie przedmiotowego Planu ruchu nie nastąpiło z naruszeniem art. 64 ust. 1 i 4 w zw. z art. 38 pgg z 1994 r. Organ przyznał, że realizacja otworu nastąpiła poza granicami terenu określonego w koncesji i projekcie prac geologicznych, jednak nie jest to skutkiem zatwierdzenia przedmiotowego Planu ruchu lecz stanowi konsekwencję wykonania robót geologicznych niezgodnie z projektem prac geologicznych i koncesją. Oznacza to, że decyzja o zatwierdzeniu Plan ruchu zakładu, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Decyzja nie wywołała również skutków gospodarczych i społecznych. Przeważająca część otworu zlokalizowana jest na przestrzeni aktualnie objętej prawem własności górniczej, przysługującym Skarbowi Państwa i nigdy nie była w posiadaniu "A". Wykonanie tej decyzji nie mogło spełniać znamion wykroczenia, jak również żadnego innego czynu zagrożonego karą. Tym samym decyzja z [...] r. nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą określoną wart. 156 § 1 pkt 6 kpa Nie jest też obarczona innymi wadami, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności.

Mając na względzie powyższe Prezes WUG, w wyniku wznowienia postępowania, decyzją z [...] r. r. uchylił własną decyzję z [...] r. stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektora OUG w W. z [...] r. zatwierdzającą Plan ruchu zakładu w całości i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, w całości. Decyzje wznowieniową organ skierował do wszystkich podmiotów posiadających status strony i wszyscy adresaci złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Spółka "A" nie zgodziła się z odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, w sytuacji, gdy ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa ponieważ zatwierdzając Plan ruchu zakładu organ wskazał lokalizację otworu poza trenem w granicach którego miała być prowadzona działalność określona w koncesji, co rażąco narusza obowiązek i nakaz wynikający z art. 64 ust. 1 i ust. 4 pgg.; wypełnione zostały znamiona wykroczeń z art. 119 pkt 1 i art. 121 pkt 2 pgg, gdyż realizacja otworu wykonana została poza granicami objętymi koncesją; art. 113 § 1 kpa poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, podczas gdy zakres i charakter wprowadzonych tym postanowieniem zmian nie mógł stanowić przedmiotu sprostowania w trybie art. 113 § 1 kpa.

W efekcie spółka "A" wniosła o uchylenie w całości decyzji Prezesa WUG z [...] r. oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie w całości nieważności decyzji z [...] r. sprostowanej postanowieniem z [...] r.

J.N. zarzucił naruszenie: art. 151 § 1 pkt 1 i 2, art. 145 § 1 pkt 4, art.28, art. 107 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 – k.p.a., art.2 Konstytucji RP, art.108 ust. 2 pkt 2 lit.a, art.108 ust. 3, ust.10, ust.12, art.121 ust. 1 w zw. z art. 86 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, art. 64 ust.1 i ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, poprzez wznowienie postępowania pomimo braku przyczyny wznowienia i bezpodstawne przyznanie przymiotu strony w tym postępowaniu spółce "B" S.A. w sytuacji, gdy stroną tego postępowania może być jedynie " "A" sp. z o.o.; nieznajdujące podstawy prawnej ani faktycznej stwierdzenia organu, że decyzja ostateczna o zatwierdzeniu Planu ruchu nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W efekcie J. N. wniósł o uchylenie decyzji z [...] r. w całości i wydanie decyzji odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Prezesa WUG z [...] r. w całości na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa, ewentualnie o uchylenie decyzji z dnia [...] r. w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie ostatecznej decyzji Prezesa WUG z [...] r. w całości i jednoczesne stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z [...]r. w całości (na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa) z powodu rażącego naruszenia prawa.

Tożsame w treści zarzuty i wnioski zgłosiła B.N..

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes WUG wydał zaskarżoną decyzją z [...] r.

W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z [...] r. i argumenty w niej zawarte. Zaakcentował, że zarzuty spółki "A", B i J. N. są całkowicie chybione, a część z nich oparta została na przepisach prawa geologicznego i górniczego, które obowiązuje dopiero od 2012 r. i nie ma zastosowania w sprawie. Za zasadne uznał zarzuty, które kwestionowały prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji w zakresie umorzenia postepowania. W efekcie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa organ uchylił własną decyzję i orzekł co do istoty sprawy - odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r. o zatwierdzeniu Planu ruchu. Ustalenia faktyczne w całości powtórzył za organem I instancji oraz uznał za prawidłowe przyznanie statusu strony "B", której interes prawny wynika z art. 86 w zw. z art. 121 pgg (art. 38 i art. 79 dpgg – wykonywanie czynności powierzonych) jako następcy prawnemu spółki "C" sp. z o.o., która również uczestniczyła w postępowaniu o zatwierdzeniu Planu ruchu i doręczono jej decyzję; za oczywistą omyłkę przy wydawaniu decyzji o zatwierdzeniu Planu ruchu wynikającą ze złożenia wniosku na papierze firmowym spółki "C" prze pełnomocnika koncesjonariusza i błędne jej zaadresowanie do jego pracodawcy; podtrzymano stanowisko o posiadaniu interesu prawnego przez B. i J. N., jako właścicieli nieruchomości objętej planem. Przyznanie statusu strony podmiotom wskazanym wyżej, skutkowało spełnieniem przesłanki wznowienia postępowania i koniecznością rozważenia zarzutów merytorycznych.

Decyzję z [...] r. zaskarżyli do Sądu B. i J. N. oraz spółka "A" B. N. zarzuciła organowi naruszenie przepisów:

- postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 24 § 1 pkt 5 kpa poprzez nie wyłączenie od udziału w sprawie i podpisanie decyzji z [...] r. przez M. K. jako pracownika WUG, a następnie podpisanie decyzji z [...] r. przez M. K. jako organ, a także działanie przez tą osobę w postępowaniu w drugiej instancji (np. podpisanie postanowienia przedłużenia terminu do rozpoznania sprawy); art. 28 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa poprzez błędne ich zastosowanie polegające na przyznaniu ""B"" S.A. prawa strony w postępowaniu o wznowienie postępowania w sytuacji, gdy jako dokonująca odwiertu spółka ta przymiotu strony nie posiada, jak również nie posiada prawa do żądania wznowienia postępowania; art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja Dyrektora OUG z [...] r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności z rażącym naruszeniem art. 64 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr. 228, poz. 1947 ze zm.); art. 156 § 1 pkt 5 kpa przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność miała charakter trwały z uwagi na to, że nie było możliwości wykonania odwiertu zgodnie z koncesją która określała obszar odwiertu w jednym miejscu, a jednocześnie zgodnie z w/w decyzją, w której zatwierdzono Plan ruchu zakładu górniczego wskazano do odwiertu zupełnie inne miejsce; art. 156 § 1 pkt 6 kpa, gdyż jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą w sytuacji, gdy sam organ wydający decyzję przyznaje w jej uzasadnieniu, że dokonano odwiertu wbrew warunkom określonym w koncesji (poza terenem koncesji); art. 113 § 1 kpa poprzez błędną jego wykładnię, a mianowicie przyjęcie, że jest możliwe sprostowanie decyzji w tym trybie przez zmianę adresata; art.7, art. 8, art. 77 § 1, art.80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie.

- przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 64 ust. 4 w zw. z art. 64 ust. 1 pgg poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że organ zatwierdzający plan ruchu zakładu górniczego nie ma obowiązku weryfikacji czy plan ruchu zawiera założenia zgodne z koncesją, w szczególności, że organ nie ma obowiązku weryfikacji czy wskazana na planie ruchu lokalizacja otworu wiertniczego oraz zakładu górniczego jest zgodna z obszarem dopuszczonym koncesją na eksploatację złoża; art. 64 ust. 1 pgg oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia MSWiA z 14 czerwca 2002 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że wskazanie lokalizacji otworu wiertni oraz lokalizacji zakładu górniczego nie podlega on weryfikacji przez organ nadzoru górniczego zatwierdzający plan ruchu.

W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Nadto wniosła, na podstawie art. 155 § 1 ppsa, aby sąd poinformował właściwe organy o istotnych naruszeniach prawa jakie miały miejsce w niniejszej sprawie, tj. o wykonaniu odwiertu poza obszarem koncesji (co wypełnia znamiona czynów zabronionych opisanych w art. 118 oraz art. 119 p.g.g.), a także o całkowitej bierności organów nadzoru górniczego w sprawie istnienia (od 2012 r.) samowoli górniczej, braku likwidacji odwiertu wykonanego w ramach samowoli górniczej oraz o braku jakichkolwiek decyzji organów nadzoru górniczego zobowiązujących podmiot dokonujący prac górniczych do usunięcia odwiertu (zamknięcia zakładu górniczego zgodnie z przepisami), a także usunięcia skutków odwiertu (poprzez dokonanie chociażby rekultywacji terenu). Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Tożsamą w treści i żądaniach skargę wniósł J. N..

Skargę wniosła także "A" Sp. z o.o. zarzucając organowi naruszenie prawa procesowego i materialnego, powielając zarzuty wskazane wyżej. Dodatkowo wskazując na naruszenie art. 156 § 1 pkt 6 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności w/w decyzji pomimo, że przy wykonywaniu robót geologicznych polegających na realizacji otworu geotermalnego wypełnione zostały znamiona z wykroczeń z art. 119 pkt 1 i art. 121 pkt 2 pgg.; art. 156 § 1 pkt 4 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji pomimo, że została ona skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, gdzie poprzez takie postępowanie organ pozbawił skarżącą uprawnienia wynikającego z art. 127 kpa, zgodnie z którym od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie; art.156 § 1 pkt 2 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji podczas gdy decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa z racji wydania jej już po rozpoczęciu robót związanych z wykonywaniem otworu geotermalnego; § 12 ust. 2 rozporządzenia MSWiA 14 czerwca 2002 r. w sprawie planów zakładów górniczych w zw. z art. 108 pgg. poprzez niezasadne przyjęcie, że plan ruchu mógł podpisać za przedsiębiorcę przedstawiciel podmiotu wykonującego na jego rzecz określone prace na podstawie umowy cywilnoprawnej. Ponadto spółka zarzuciła nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, brak wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego; niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych; pominięcie twierdzeń skarżących; art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w sytuacji gdy organ odwoławczy nie był uprawniony do wydania takiego rozstrzygnięcia, gdyż jeżeli organ pierwszej instancji umorzy postępowanie administracyjne ze względu na jego bezprzedmiotowość, to organ odwoławczy nie może uchylić tej decyzji i orzec w tym zakresie co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 kpa) bowiem tak wydana decyzja narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa); art. 127 § 3 w zw. z art. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez brak wyłączenia w sprawie pracownika organu, który był z mocy ustawy wyłączony od udziału w postępowaniu.

Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się zapadłego orzeczenia Sądu, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania w/g norm przepisanych. Zarzuty uzupełniła pismem z [...] r. kwestionując status "B’ jako strony.

W odpowiedzi na skargi i piśmie procesowym z [...] r. Prezes WUG nie zgodził się z zarzutami skarżących i w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wnosząc o oddalenie skarg.

W piśmie procesowym z [...] r. oraz z [...] r. swoje stanowisko w sprawie przedstawiła "B" S.A.. potwierdziła min. umocowanie J. K. do reprezentowania koncesjonariusza oraz oddalenie skargi.

Jak wskazano wyżej Sąd I instancji uznał skargę za zasadną i uchylił obie decyzje wydane w trybie wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora OUG z [...] r . zatwierdzającej Plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne. W toku postępowania wszczętego z urzędu Prezes WUG stwierdził nieważność tej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Po wznowieniu postępowania na wniosek "B" SA Prezes WUG doszedł do odmiennego wniosku i uchylił decyzję stwierdzającą nieważność decyzji o zatwierdzeniu Planu ruchu. Sąd nie podzielił zasadności tego rozstrzygnięcia, gdyż wniosek o wznowienie postepowania został złożony przez wykonawcę robót geologicznych "B" S.A., następcę prawnego firmy: "C" Sp. z o.o. O/W., której "A" Sp. z o.o. (przedsiębiorca posiadający stosowną koncesję) na podstawie umowy z [...] r. zleciła realizację robót polegających na wykonaniu otworu wiertniczego oraz opracowanie Planu ruchu zakładu, która nie posiadała przymiotu strony. Sąd wskazał, że pojęcie strony zostało oparte w art. 28 kpa na prawnej kategorii interesu prawnego. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). Cechami interesu prawnego jest zatem jego indywidualność, konkretność, aktualność i obiektywna sprawdzalność, wynikająca z okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby, lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Oznacza to, że przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może wskazać przepisu prawa materialnego, który stanowi podstawę zgłoszonego przez niego roszczenia.

Organ ostatecznie wznowił postępowanie o stwierdzenie nieważności, po czym ustalił i przyznał, status strony wnioskodawcy. Ustalenie to oparł na interesie prawnym "B" SA (następca prawny firmy "C" sp. z o.o.) wynikającym z wykonawstwa robót polegających na wykonaniu otworu geotermalnego (wiertniczego) na zlecenie (umowa z [...] r.) przedsiębiorcy, który uzyskał koncesję na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż wód termalnych, czyli "A" sp. z o.o. Miała status podmiotu wykonującego powierzone mu czynności w ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne. Organ uznał, ze chociaż wnioskodawca formalnie nie był i nie mógł być stroną postępowania o zatwierdzenia planu ruchu zakładu, to skutki stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej Plan ruchu dotyczą jego interesu prawnego wynikającego z art. 121 ust. 1 w zw. z art. 86 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r. poz. 613 ze zm.), według których do robót geologicznych służących poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż kopalin oraz poszukiwaniu i rozpoznawaniu kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla, a także robót geologicznych służących innym celom wykonywanych z użyciem środków strzałowych albo wykonywanych na głębokości większej niż 100 m albo wykonywanych na obszarze górniczym utworzonym w celu wykonywania działalności metodą robót podziemnych albo metodą otworów wiertniczych, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zakładu górniczego i jego ruchu oraz ratownictwa górniczego, a przepisy o ruchu zakładu górniczego stosuje się odpowiednio do podmiotów wykonujących w zakresie swojej działalności zawodowej czynności im powierzone w ruchu zakładu górniczego. To z kolei oznacza, w przekonaniu organu, że zaistniała przesłanka wznowienia wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Sąd nie zgodził się z tym stanowiskiem, gdyż interes prawny powinien mieć charakter indywidualny, realny i istnieć w dacie stosowania norm. Stosowanie przedmiotowych w sprawie norm prawa materialnego, a zatem zatwierdzenie Planu ruchu zakładu, nastąpiło na podstawie decyzji z [...] r. wydanej pod rządami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. prawo geologiczne i górnicze. W tej sytuacji wywodzenie interesu prawnego z art. 121 ust. 1 w zw. z art. 86 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r. poz. 613 ze zm.), tj. ustawy obowiązującej od 2012 r., jest nieuzasadnione. Szczególnie, że zgodnie z jej art. 214 ust. 1 pozostają w mocy decyzje dotyczące ruchu zakładu górniczego, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów. Sad I instancji uznał, że interesu prawnego nie można wywieść z faktu dysponowania umową o roboty geologiczne (wiertnicze), ponieważ uprawnienia o takie roboty są w istocie wyrazem interesu faktycznego (gospodarczo-ekonomicznego), który nie jest tożsamy z interesem prawnym. Stroną postępowania o zatwierdzenie Planu ruchu zakładu jest jedynie podmiot, który uzyskał koncesję, co organ z resztą przyznał w postanowieniu wznawiającym postępowanie. Nie zmienia tego faktu okoliczność, że organ pierwotnie adresował i doręczył początkowo decyzję o zatwierdzeniu Planu ruchu zakładu do poprzednika prawnego "B" S.A., po czym rozstrzygnięcie to sprostował wskazując, że właściwym adresatem decyzji była wyłącznie "A" sp. z o.o. Postanowienie to nie było kwestionowane w trybie postępowania administracyjnego. Skoro wnioskodawca nie miał interesu prawnego w inicjowaniu postępowania wznowieniowego w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu, to nie mógł być stroną takiego postepowania, a wszczęte postępowanie w celu wzruszenia wydanej w tej sprawie decyzji nie mogło się toczyć. Stąd Sąd uchylił również postanowienie o wszczęciu postępowania wznowieniowego.

Jak wskazano wyżej NSA nie podzielił tego poglądu, gdyż badanie interesu prawnego może nastąpić wyłącznie po wszczęciu postępowania wznowieniowego i nie dokonując oceny rozważań Sądu I instancji uchylił zaskarżony wyrok dotknięty wadą pierwotną. Sprawę przekazał do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Na rozprawie w dniu 7 maja 2018 r. strony podtrzymały swoje stanowiska. "A" podkreśliła, że koncesja wygasła z mocy prawa [...] r. (po upływie terminu). K.K. podkreślił, że pełnomocnictwo zostało udzielone J. K. a nie jego pracodawcy. Zasadnie zatem koncesjonariusz kwestionuje wydane decyzji na podwykonawcę i na jej wniosek, co wynika z samej decyzji. "B" wniosło o oddalenie skargi, jako następca prawny "C" sp. z o.o. Oddział w W.. Spółka ta ulegała kolejnym przekształceniom w trybie art. 492 ksh i aktualnie jej obowiązania przejęła "B" jako następca prawny. Podkreśliła też, że była pierwotnym adresatem decyzji o zatwierdzeniu Planu ruchu i z tego tytułu posiadała również przymiot strony w tym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skargach okazały się zasadne..

W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r. poz. 1369, dalej: ppsa) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest oceną prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym przepisie należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. m.in. wyroki NSA: z 3.09.2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07 oraz z 17.01.2012 r., sygn. akt I OSK 158/11). Na zasadzie art. 153 tej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba ze przepisy prawa uległy zmianie.

Stwierdzić należy, że przepisy prawa majce w sprawie zastosowanie nie uległy zmianie, co oznacza, że organy jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekając w niniejszej sprawie jest związany stanowiskiem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 232/16 i nie może wyrazić poglądu odmiennego od zawartego w pisemnym uzasadnieniu wyroku, w tym dotyczących możliwości badania statusu wnioskodawcy po wszczęciu postępowania wznowieniowego oraz weryfikacji uprawnień w zakresie następstwa prawnego.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Sad orzeka nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie akt sprawy i w jej granicach (art. 133 § 1 i art.134 § 1 ppsa).

Przypomnieć należy, że przedmiotem sporu jest decyzja Prezesa WUC z [...] r. uchylającą decyzję tego organu z [...] r., w części dotyczącej umorzenia w całości postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora OUG z [...] r. o zatwierdzeniu Planu ruchu oraz odmawiająca stwierdzenia nieważności tej decyzji. Obie decyzje zostały wydane w wyniku wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności na wniosek "B" SA, jako następcy prawnego "C" sp. z o.o. O/W., która była wykonawca robót geologicznych ujętych w Planie ruchu.

Należy wskazać, że kwestia następstwa prawnego nie była sporna. Jam wynika z akt sprawy była przedmiotem badania organu w toku postepowania wznowieniowego wszczętego postanowieniem z [...] r. na wniosek wskazanej wyżej spółki z [...]r. ([...] r. data wpływu do organu). Wątpliwości wynikały z faktu, że właścicielem koncesji była "A" sp. z o.o. a podwykonawcą robót geologicznych była "C" sp. z o.o. O/W.. "B" SA z siedzibą w P.. Wnioskodawca pismem z [...] r. wyjaśnił, że "C" sp. z o.o. przekształciła się w "C" SA. Podstawą była uchwała nr [...] nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z [...] r. w sprawie przekształcenia "C" sp. z o.o. w "C" SA. Zgodnie z art. 552 ksh spółka przekształcona staje się przekształcona z chwilą wpisu do rejestru, co nastąpiło [...] r. Następnie spółka ta została przejęta (połączenie przez przejecie) przez "D" SA (obecnie "B" SA) na podstawie uchwały z [...] r. zgodnie z art. 493 § 1 ksh połączenie następuje z dniem wpisu do rejestru KRS, co nastąpiło [...] r. Potwierdzeniem powyższego są wypisy z KRS dla "C" SA i "B". Jak wynika z uzasadnienia wyroku kasacyjnego, ustalenia te są niewystarczające dla stwierdzenia, że wnioskodawca posiada nie tylko status strony postepowania ale w ramach sukcesji przejął uprawnienie do wnioskowania o wznowienie postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu Planu ruchu adresowanej pierwotnie do "C" sp. z o.o. Zgodnie z zaleceniami NSA organ winien dokonać analizy uprawnień jakie nabyła wskazana spółka po swoich poprzednikach prawnych, zwłaszcza, że podlegały one różnym procesom przekształceniowym (w trybie art. 552 ksh i art. 493 ksh) i czy obejmuje ono prawo do zadania wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu Planu ruchu.

Należy też wskazać, że wznowienie postepowania dotyczy postepowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] r. o zatwierdzeniu Planu ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne na wykonanie otworu geotermalnego [...] wydanej na podstawie art. 64 ust. 4 ustawy z 4 lutego 1994 r. prawo geologiczne i górnicze w brzmieniu po sprostowaniu postanowieniem z [...] r. Zatem jej adresatem była "A" SA a skarżąca ani jej poprzedniczka nie była stroną postępowania o sprostowaniu. Żadna ze wskazanych spółek nie wniosła też o wznowienie tego postępowania wpadkowego, którego konsekwencją była zmiana adresata decyzji. W trybie sprostowania (art. 113 § 1 kpa) organ zmienił adresata decyzji zakładu "C" O/[...] w W. na "A"- właściciela koncesji i pierwotnemu adresatowi postanowienie to nie zostało doręczonę.

Kwestią sporną pozostaje, czy "B" SA może być uznana za stronę postępowania o zatwierdzenie Planu ruchu zakładu górniczego objętego koncesją "A" a w konsekwencji postępowania nadzwyczajnego dotyczącego stwierdzenia nieważności tej decyzji w sytuacji kiedy nie zaskarżyła postanowienia o sprostowaniu z [...] r. ani nie wniosła o wznowienie tego postepowania. Zdaniem Sądu orzekającego zaniechanie to rzutuje na ocenę interesu prawnego "B" w postępowaniu wznowieniowym postępowania o stwierdzenie nieważności. Zdaniem Sądu bezspornie status strony wynikający z posiadania interesu prawnego spółka posiadała w postępowaniu o sprostowaniu decyzji, której była pierwotnym adresatem.

Definicję strony postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego zawiera art. 28 kpa i art. 64 pgg, jako lex specialis. Art. 28 kpa definiuje stronę jako podmiot, który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, ale też jako podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Ów interes prawny lub obowiązek musi wynikać z przepisu prawa, który przyznaje danemu podmiotowi możliwość wystąpienia z żądaniem skierowanym do organ administracyjnego załatwienia jego sprawy w drodze wydania decyzji administracyjnej, a organ administracyjny musi mieć podstawę prawną do jej wydania. W tym sensie stroną postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego może być tylko przedsiębiorca ("A"), który wystąpił z takim wnioskiem w ramach udzielonej mu koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie wód termalnych z utworów kredy dolnej i jury dolnej, w miejscowości W., projektowanym otworem [...] i decyzje taką otrzymał. Art. 64 pgg wyraźnie wskazuje na przedsiębiorcę w rozumieniu tej ustawy czyli właściciela koncesji (art. 64 w zw. z art. 6 pkt 6 dpgg). Regulacja na gruncie aktualnej ustawy, jak i ustawy poprzednio obowiązującej z 1994 r. jest tożsama, a zatem jednolite orzecznictwo w tym zakresie powołane przez organ odwoławczy w postanowieniu o odmowie wznowienia postepowania z [...] r. pozostaje w mocy i znajduje odniesienie do niniejszej sprawy.

Zdaniem Sądu, dla oceny interesu prawnego wnioskodawcy – podwykonawcy robót geologicznych na mocy umowy cywilnoprawnej, ma brak przymiotu strony na etapie postępowania koncesyjnego, w którym rozstrzygała się podstawowa kwestia wydobywania kopaliny i ochrony podmiotów, których interes prawny może być przez to naruszony, ze wskazaniem tych podmiotów, to tym bardziej nie ma go na dalszym etapie postępowania, które polega na realizacji udzielonej koncesji. Nie można ich wywodzić z umowy. Zmiana ustawy Prawo górnicze i geologiczne w zakresie postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego zmiany takiej nie wprowadziła i orzecznictwo dotyczące tej kwestii pozostaje aktualne (por. wyrok NSA z 3.11.2016 II GSK 854/15, z 7.10.2013 II GSK 1280/13, z 3.03.2014 r. II GSK 234/14). Należy tez wskazać, że "B" uzasadniał przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa i posiadaniu w tym postępowaniu przymiotu strony z faktu wadliwego adresowania decyzji z [...] r. organ błędnie uznał wnioskodawcę za adresata decyzji, co organ uznał za oczywista omyłkę i sprostował postanowieniem z [...] r. Nie ma zatem wątpliwości, że adresatem decyzji i strona postepowania o zatwierdzenie planu ruchu była wyłącznie firma "A" – właściciel koncesji. Błędne działanie organu nie może być źródłem prawa. Interes prawny musi być uzasadniony i wynikać z konkretnego przepisu prawa. Spółka wnosząc o wznowienie postępowania o stwierdzenie nieważności nie wskazała konkretnego przepisu prawa materialnego, który odnosiłby się do jej indywidulnego interesu i mógłby stanowić przedmiot rozważań organu co do jej legitymacji. Zatem przyznanie wnioskodawcy statusu strony było przedwczesne, podobnie jak stwierdzenie, że wystąpiła przesłanka z art. 145 |§ 1 pkt 4 kpa i dało podstaw do merytorycznej oceny decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o zatwierdzeniu Planu ruchu.

Należy przypomnieć, że organ rozpatrujący wniosek o wznowienie jest zobowiązany do ustalenia, czy podmiot składający to podanie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa. W przypadku żądania wznowienia postępowania z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1–3 i 5–8 oraz w art. 145a i 145b legitymacja do żądania wszczęcia postępowania wznowieniowego wynika z faktu wskazania danego podmiotu wśród adresatów decyzji wydanej w zwykłym postępowaniu. W przypadku przywołania w podaniu o wznowienie podstawy wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 nie jest wystarczające dla uznania legitymacji wnioskodawcy stwierdzenie, że autor podania o wznowienie postępowania nie brał udziału w charakterze strony w zwykłym postępowaniu. Należy pamiętać, że status strony postępowania o wznowienie może przysługiwać także temu, kto nie brał udziału w zwykłym postępowaniu, ale jego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło postępowanie, albo kto żąda czynności organu (wznowienia postępowania) ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (wyrok NSA z 4 lutego 2000 r., I SA 334/99, LEX nr 54133; wyrok NSA z 20 maja 2010 r., II OSK 910/09, LEX nr 706952).

Z żądaniem wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa może wystąpić tylko ta strona, która nie ze swojej winy nie brała udziału w sprawie i to na tym podmiocie spoczywa obowiązek wykazania przymiotu strony (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2012 r., II SA/Bd 14/12, LEX nr 1138331, w wyroku z dnia 1 lutego 2008 r., II OSK 1981/06, LEX nr 510752: wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., II OSK 773/09, LEX nr 597851)

Wyjaśnić należy, że sąd administracyjny nie może zastąpić organu w tym zakresie, gdyż sąd administracyjny uprawniony jest wyłącznie do oceny legalności działania organu. Pamiętać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Potwierdza to też treść art. 3 § 1 ppsa Na zasadzie tych przepisów obowiązek dokładnego rozpatrzenia stanu faktycznego i prawnego spoczywa na organie orzekającym. Natomiast do kompetencji sądu administracyjnego należy wyłącznie kontrola legalności działania organu administracji. To rolą organu administracji jest rozstrzygnięcie o prawach czy obowiązkach strony stosunku administracyjnego na podstawie norm prawa materialnego i w ustalonym w tym postępowaniu stanie faktycznym. Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy postępowanie organu odpowiadało wymogom formalnym i czy w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. Tym samym sąd nie zastępuje organów administracji publicznej w merytorycznym załatwieniu spraw i nie dokonuje samoistnie ustaleń faktycznych i prawnych, orzeka natomiast na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa). Zatem sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie weryfikuje zgodność zajętego przez organ stanowiska z obowiązującymi przepisami prawa. Jeżeli organ ograniczy zbadanie sprawy tylko do pewnych jej aspektów, to kontrola legalności decyzji może objąć tylko ten obszar. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe rozważania Sądu oraz zalecenia wynikające z wyroku NSA, którymi jest związany z mocy prawa. Winien zatem ustalić w pierwszej kolejności czy jako następca prawny wnioskodawcy w ramach sukcesji na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych (po przejęciu i przekształceniu) przejął również prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nadzwyczajnego w sprawie zatwierdzenia Planu ruchu oraz czy posiada status strony w tym postępowaniu z racji braku wznowienia postępowania o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. Zdaniem Sądu nie stanowi przeszkody w dokonaniu powyższej oceny stwierdzenie nieważności decyzji o zatwierdzeniu Planu ruchu z innej przyczyny, tj. wydania jej z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 uchylił zaskarżona decyzje oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania orzekła na podstawie art. 200 i 205 § 1 ppsa.