Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1204/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. art. 40 ust. 1 i ust. 2, ust. 8, ust. 12 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2011 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. B. kwotę 8217,00 zł (słownie: osiem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Dróg i Komunikacji - decyzją z dnia [...] 2003r., nr [...]:

1. zobowiązał skarżącego M. B. do przywrócenia pasa drogowego przy aI. B (za ul. C w kierunku W) na działce nr [...] obr. [...] w A do stanu pierwotnego poprzez usunięcie konstrukcji reklamowej, składającej się z sześciu podświetlanych kasetonów,

2. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 51.282 zł za zajęcie tego pasa drogowego bez zezwolenia w okresie od dnia 27 listopada 2002 r. do dnia 17 marca 2003r., tj. przez okres 111 dni.

Decyzją z dnia [...] 2002r. Prezydent Miasta wprowadził zmiany w operacie ewidencji gruntów dla obrębu l jednostki ewidencyjnej [...] polegające na zmianie użytku działki ewidencyjnej nr [...], KW [...] na "Dr".

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2003r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie przez organy art. 39 ust. 2 oraz art. 22 ust. 2 ustawy o drogach publicznych przez to, że mimo braku załatwienia sprawy użytkowania działki, na skarżącego nałożono karę za samowolne zajęcie pasa drogowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 2626/03 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organy naruszyły zasadę prawdy materialnej nie dokonując pomiaru w terenie dla ustalenia, że reklama rzeczywiście znajduje się w granicach działki nr [...]. Ponadto organy ustalając wysokość opłaty za nielegalne zajęcie pasa drogowego przez skarżącego powołały się na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2002r. nr [...] wydanego w oparciu o § 10 a ust.4 zd.2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych, które przekroczyło zakres delegacji zawartej w ówczesnym art. 40 ust. 7 ustawy o drogach publicznych. W konsekwencji Sąd stwierdził, że Rada Ministrów nie była upoważniona przez ustawę do udzielania w rozporządzeniu subdelegacji dla organu wykonawczego gminy do stanowienia przepisów gminnych ustanawiających strefy dla celów podwyższania wysokości kary za zajęcie pasa drogowego z uwagi na treść art. 92 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP. Zatem niedopuszczalne było ustalenie wysokości kary na podstawie przepisów zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2002 r. nr [...] w sprawie określenia stref na obszarze A.

Rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] 2007 r., nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępca Dyrektora Zarządu Dróg zobowiązał skarżącego do:

1. przywrócenia stanu pierwotnego pasa drogowego przy al. B za ul. C k/stacji paliw [...] działka nr [...] obr. [...], naruszonego przez M. B. poprzez usunięcie konstrukcji reklamowej składającej się z sześciu podświetlanych kasetonów zawierających treści: [...], [...], [...], [...], [...], [...],

2. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości - 1.021.820,80 złotych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia urządzeniem reklamowym składającym się z sześciu podświetlanych kasetonów w al. B za ul. C w kierunku W na działce nr [...] obr. [...] w okresie od 27 listopada 2002r. do 12 stycznia 2007r., tj. przez 1508 dni.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] 2007r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, iż prawidłowo organ I instancji powołał art. 40 ustawy o drogach publicznych wprowadzającego reżim administracyjno-prawny w przypadku wkraczania w granice pasa drogowego urządzeniami nie związanymi z ruchem drogowym, a skarżący nie złożył wniosku o wydanie stosownego zezwolenia, mimo, że został pouczony o obowiązku posiadania zezwolenia na pozostawanie reklamy w pasie drogowym. W ocenie Kolegium bezspornym w sprawie jest, że w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym M. B. był stroną, gdyż w piśmie z dnia 8 marca 1996r., podał, że na działce nr [...] posadowiona jest należąca do niego reklama, za którą ponosił opłaty za wydanie zezwolenia nr [...] z dnia 28 lutego 1996r. Zdaniem organu odwoławczego to właściciel reklamy jest stroną postępowania. Kolegium wskazało także, iż organ I instancji uwzględniając zalecenia Sądu ustalił, że przedmiotowa reklama znajduje się w granicach działki nr [...] będącej działką drogową w pasie drogowym al. B, organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy dotyczące kar obowiązujących w dniu wydawania nowej decyzji, a kara została wyliczona prawidłowo, przy zastosowaniu właściwych stawek. Organ I instancji szczegółowo wskazał również sposób obliczeń i wszystkie działania matematyczne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę przedstawionego w postępowaniu odwoławczym dowodu w postaci umowy o współpracy z dnia 15 października 1992 r., na mocy której właścicielem reklam nie jest skarżący, zatem decyzja została wydana w stosunku do osoby nie będącej stroną w postępowaniu, co daje podstawę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Na wypadek nieuwzględnienia tych zarzutów skarżący podniósł zarzut wydania decyzji bez podstawy prawnej w zakresie, w jakim wymierza karę za okres od 27 listopada 2002 r. do dnia 29 maja 2004r. Wobec powyższego wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub o częściowe stwierdzenie nieważności decyzji w zakresie, w jakim wymierzono karę za zajęcie pasa od 27 listopada 2002 r. do 29 maja 2004r.

Wyrokiem z dnia 8 października 2008 roku sygn. akt III SA/Kr 709/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji i orzekł, że decyzje te nie mogą być wykonywane. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organy prawidłowo odwołały się do art. 40 ustawy o drogach publicznych wprowadzającego regulacje administracyjno-prawne w przypadku wkraczania w granice pasa drogowego urządzeniami nie związanymi z ruchem drogowym. Zgodnie, bowiem z treścią art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych: za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, wymierzana jest, w drodze decyzji administracyjnej, kara pieniężną w wysokości 10-krotnej opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6 ww. ustawy. Nie może jednak być nałożona kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego w wysokości określonej na podstawie przepisu nieobowiązującego w okresie, za który nakładany jest obowiązek lub wymierzana kara. Dotyczy to również sytuacji, gdy nowy przepis wprowadza wyższe stawki opłat lub kar.

Zdaniem Sądu skarżący trafnie zarzucił, że stawki opłat przyjęte przez organy określiła uchwała Rady Miasta z dnia [...] 2004 r. nr [...] opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 15 maja 2004 r., nr 101, poz.1394. Podstawą prawną do wydania tej uchwały był art. 40 ust. 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych dodany ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 24 listopada 2003 r. nr 200. poz.1953 z p. zm.), która weszła w tym zakresie w życie 14 dni od ogłoszenia. Wskazany art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych w zmienionej treści określa, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego, z tym, że stawki opłaty, o których mowa w ust. 4 i 6, nie mogą przekroczyć 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawka opłaty, o której mowa w ust. 5, nie może przekroczyć 200 zł. Uchwała Rady Miasta z dnia [...] 2004 r. nr [...] określając w § 9, że wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa, co nastąpiło w dniu 15 maja 2004 r., nie zawiera postanowień odnoszących się do zdarzeń już istniejących w dniu jej wejścia w życie. Należy przy tym mieć na uwadze, że ustawa z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych ustaw zawiera szereg przepisów intertemporalnych. W szczególności zgodnie z art. 9 tej ustawy do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnień zmienianych niniejszą ustawą zachowują moc przepisy dotychczasowe, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Z kolei zgodnie z art. 10 tej ustawy do postępowań administracyjnych wszczętych a nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sąd uznał, że nałożenie w niniejszej sprawie kary za zajęcie pasa drogowego w okresie od 27 listopada 2002r. do 12 stycznia 2007r., który w części dotyczy okresu przed wejściem w życie uchwały Rady Miasta z dnia [...] 2004 r., narusza podstawową zasadę praworządności wynikającą z art. 6 k.p.a., przez co naruszono podstawową zasadę, że prawo nie działa wstecz.

Rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z-ca Dyrektora ds. Dróg i Zarządzania Ruchem Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu zobowiązał skarżącego do:

1. przywrócenia stanu pierwotnego pasa drogowego przy al. B za ul. C k/stacji paliw [...] - działka nr [...] obr. [...], poprzez usunięcie konstrukcji reklamowej składającej się z sześciu kasetonów zawierających o treści: [...],[...], [...], [...], [...], [...],

2. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości - 1.386 369,60 złotych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia urządzeniem reklamowym składającym się z sześciu podświetlanych kasetonów w al. B za ul. C w kierunku W na działce nr [...] obr. [...] w okresie od 29 maja 2004 r. do 4 stycznia 2010r., tj. przez 2061 dni.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że pismem z dnia 30 kwietnia 2009 roku wezwał skarżącego do dostarczenia stanowiących podstawę do ustalenia, że to firma AG, jest właścicielem przedmiotowej reklamy. Pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 maja 2009 roku, jednak skarżący nie udzielił organowi odpowiedzi. Natomiast w oparciu do zaświadczenie Prezydenta Miasta Gminy z dnia 21 grudnia 2009r. organ ustalił, że firma W. Ś. AG prowadziła działalność gospodarczą przez okres 5 miesięcy pod dnia 19 lipca 1993 roku do 31 grudnia 1993 roku.

W odwołaniu skarżący zarzucił, że przedmiotowa decyzja została skierowana do osoby, która nie powinna być stroną postępowania. Nadto skarżący podniósł, że ponieważ przedmiotowa kara jest niepodatkową należnością budżetową jednostki samorządu terytorialnego, w rozumieniu Ordynacji podatkowej, zobowiązanie do jej zapłaty, powstaje dopiero w skutek doręczenia ukaranemu decyzji w tym zakresie, chyba, że doręczenie nastąpi po upływie trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym postał obowiązek podatkowy. Zatem podniósł zarzut nieistnienia zobowiązania do zapłaty kary pieniężnej, w części dotyczącej należności powstałych przez dniem 1 stycznia 2007 roku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 czerwca 2010 roku Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżaną decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji oraz stwierdził, że prowadząc ponownie postępowanie, organ uwzględniając zalecenia Sądu zwrócił się do M. B. o dodatkowe wyjaśnienia w kwestii ustalenia kto jest właścicielem przedmiotowej reklamy: skarżący czy AG W. Ś., jednak skarżący nie udzielił organowi żadnej odpowiedzi. Wobec powyższego organ w oparciu do zaświadczenie Prezydenta Miasta Gminy z dnia 21 grudnia 2009r. dokonał prawidłowych ustaleń, z których wynika, że właścicielem przedmiotowej reklamy jest skarżący. Zatem nie ma podstaw, aby przyjąć, ze zaskarżona decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.

Organ odwoławczy uznał również za niezasadny zarzut niezastosowania w sprawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa i podkreślił, że do kar za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi nie stosuje się Ordynacji podatkowej, gdyż zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 tej ustawy, znajduje ona zastosowanie do niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy podatkowe. Natomiast zarządca drogi, który jest uprawniony do ustalenia i nakładania kar za zajęcie pasa drogowego, nie jest organem podatkowym. Nadto SKO stwierdziło, że organ I instancji określając stawki za zajęcie pasa drogowego, prawidłowo zastosował w sprawie uchwałę Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2004 roku, w sprawie stawek za zdjęcie pasa drogowego na cele nie związane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg ( Dz. Urz. Woj. Z 2004 r. nr 101 poz. 1394), zmienioną Uchwałą Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2004 r. (Dz. Urz. Woj. Z 2004 r. nr 214 poz. 2420), zmienioną Uchwałą Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2004 r. (Dz. Urz. Woj. Z 2004 r. nr 389 poz. 4291) zmienioną Uchwałą Nr [...] Rady Miasta z [...] 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Z 2005 r. nr 747 poz. 5397). Konstrukcja powołanych przepisów wyłącza zastosowanie uznania administracyjnego, w konsekwencji w przypadku zajęcia pasa drogowego bez stosownego zezwolenia, właściwy organ zobowiązany jest do podjęcia działań przewidzianych tymi przepisami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. B. domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości, a w przypadku uznania tego zarzutu za przedwczesny, uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez:

- nie wzięcie pod uwagę przedstawionego w postępowaniu odwoławczym dowodu w postaci wydruków ze strony internetowej [...] z których wynika, że w G działa firma A s.c., prowadząca działalność na rynku mediów reklamowych nieprzerwanie od 1990 roku,

- pominięcie jako nie wnoszącego nic do sprawy dowodu w postaci pisma zatytułowanego "Realizacja filii firmy AG" pomimo, że jego treść, wskazuje w sposób zbieżny z treścią umowy z dnia 15.10.1992 r., że właścicielem spornej konstrukcji reklamowej nie jest skarżący,

2. naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie przyczyn odmowy wiarygodności i mocy dowodowej ww. wydrukowi ze strony internetowej, powołanemu przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji,

3. błędne ustalenie stanu faktycznego na skutek nieprawidłowego rozumowania, polegającego na przyjęciu, że brak wpisu działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną do ewidencji ma ten skutek, że osoba taka, po pierwsze nie może faktycznie prowadzić działalności gospodarczej, a po drugie, że nie istnieje w obrocie prawnym i nie może zawrzeć skutecznie umowy, co w rezultacie doprowadziło organ II instancji do wadliwego wniosku, że skarżący jest właścicielem spornej konstrukcji reklamowej,

4. naruszenie przepisów postępowania powodujących, że decyzja została wydana w stosunku do osoby nie będącej w stroną w postępowaniu, dających podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.,

5. utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w zakresie, w jakim nakłada na skarżącego karę pieniężną za zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy w dniu 29 maja 2004 roku podczas gdy uchwała nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2004 roku w sprawie stawek za zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg weszła w życie 30 maja 2004 roku,

6. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 68 w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna, jednakże z innych powodów niż podniesione w skardze.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art.134 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ten ma natomiast prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Przedmiotem zaskarżonej decyzji było wymierzenie kary za zajęcie pasa drogowego, poprzez umieszczenie w nim reklamy, bez wymaganego zezwolenia.

Na wstępie stwierdzić należy, że skarżący zasadnie podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez nałożenie na niego kary pieniężnej za zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi od dnia 29 maja 2004 roku.

Uchwała Rady Miasta z dnia [...] 2004 r. nr [...] w sprawie stawek za zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr 101 poz. 1394 z dnia 15 maja 2004 roku. Zgodnie z § 9 tej uchwały, weszła ona w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym. Zatem przedmiotowa uchwała weszła w życie z dniem 30 maja 2004 roku (a nie 29 maja 2004 roku). Tymczasem organ I instancji (a organ odwoławczy tę decyzję utrzymał w mocy) nałożył na skarżącego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości - 1.386 369,60 złotych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia urządzeniem reklamowym składającym się z sześciu podświetlanych kasetonów w al. B za ul. C w kierunku W na działce nr [...] obr. [...] w okresie od 29 maja 2004 r. do 4 stycznia 2010r., przez co doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Odnośnie pozostałych zarzutów podkreślić należy, że pas drogowy, stanowiący cześć drogi publicznej podlega prawnej ochronie, wynikającej z ustawy o drogach publicznych. Co do zasady, nie może być on wykorzystywany na inne cele niż potrzeby zarządzania drogami lub potrzeby ruchu drogowego. Jedynie w drodze wyjątku, na zasadach określonych w art. 39 ust. 3, 6 i 7 ustawy o drogach publicznych, za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, odpłatnie, dopuszczalne jest lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, w tym także kanałów technologicznych służących umieszczeniu podziemnych urządzeń infrastruktury technicznej.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, zezwolenia właściwego zarządcy drogi, udzielanego decyzją administracyjną, wymaga prowadzenie robót w pasie drogowym (niezwiązanych z budową i utrzymaniem dróg), umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, umieszczanie w pasie drogowym obiektów budowlanych, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, zajęcie pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione powyżej przypadki. Za zajęcie pasa drogowego na ww. czynności pobiera się opłatę.

Samowolne zajęcie pasa drogowego, tzn. zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, przekroczenie terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub zajęcie większej powierzchni niż określona w zezwoleniu, sankcjonowane jest karami pieniężnymi, które organ administracyjny zobowiązany jest naliczyć (art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych). Stroną postępowania w przedmiocie umieszczenia reklamy w pasie drogowym, a zatem zobowiązanym do uzyskania stosownego zezwolenia zarządcy drogi jest właściciel danej reklamy. On jest bowiem w tym zakresie podmiotem stosunku publicznoprawnego w relacjach z organem administracji publicznej. Odpowiednio zatem, właściciel reklamy umieszczonej w pasie drogowym bez zgody zarządcy drogi, jest biernie legitymowany w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, prowadzonym w oparciu o art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych (por. wyrok NSA z dnia 3.12.3008 r., II GSK 560/08 opublikowane w bazie internetowej NSA - orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie podmiotem, na którego nałożona została kara pieniężna na podstawie art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych jest M. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą AK, co skarżący kwestionuje, powołując się na treść umowy zawartej w dniu 15 października 1992 r. z W. Ś. działającym pod firmą AG.

Na obecnym etapie postępowania Sąd nie dostrzegł naruszania przepisów prawa materialnego w zakresie ustalenia osoby zobowiązanej do uiszczenia należnej opłaty

Sąd w pełni akceptuje pogląd prawny wynikający z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym inwestor ponosi odpowiedzialność za powierzenie wykonania inwestycji budowlanej innej osobie. Organ w takiej sytuacji nie ma obowiązku dociekać treści i zakresu porozumień uzgodnionych między stronami. Wykonawca podejmując się wykonania inwestycji czyni działania na rzecz i ryzyko inwestora. W relacji z zarządcą drogi skutki naruszeń, czy zaniedbań, o których mowa w art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych powodować będą odpowiedzialność inwestora wobec zarządcy. Obowiązkiem inwestora jest zatem powierzenie prowadzenia inwestycji takiej osobie, która jest w stanie dochować wymogów w zakresie porządku prawnego, wymagań technicznych i reguł sztuki budowlanej (ryzyko wyboru). W orzecznictwie odpowiedzialność inwestora za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest bezsporna (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2004r., sygn. akt VI SA/Wa 1406/04 oraz WSA w Szczecinie z dnia 10 listopada 2010 r. II SA/Sz 759/10 - opublikowane w bazie internetowej NSA - orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić jeszcze raz należy, że wobec braku współpracy skarżącego z organem prowadzącym postępowanie w zakresie ustalenia kto jest właścicielem przedmiotowej reklamy: skarżący czy AG W. Ś., jak również braku przedstawienia przez skarżącego jakichkolwiek dowodów lub dokumentów mających znaczenie na ustalenie innej strony postępowania (np. odpisu z KRS, zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, właściwych umów z firmami, na rzecz których świadczone były usługi reklamowe) Sąd uznał, że organ dysponując jedynie umową z dnia 15.10.1992 r. prawidłowo przyjął, że to skarżący jako inwestor, jest stroną przedmiotowego postępowania. Ustaleń tych nie mogą podważyć informacje dostępne w Internecie, na które powołał się skarżący w skardze, jako nie mające znaczenia prawnego.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia przez ograny prawa materialnego, a to art. 68 w związku z art. 2 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie. Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego, że w przedmiotowej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej.

Należy jednak zwrócić uwagę, że instytucja przedawnienia wprowadzona została do ustawy o drogach publicznych, ustawą zmieniającą, która weszła w życie 4 października 2005 r. Do tego dnia przepis ten stanowił, że w przypadku nieterminowego uiszczenia opłat określonych w art. 13 ust. 1 pkt 2 i art. 40 ust. 3, a także opłat wynikających z umów zawieranych zgodnie z art. 22 ust. 2 i art. 39 ust. 7, pobiera się odsetki ustawowe. Opłaty i kary nieuiszczone w terminie podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast przedmiotową nowelizacją między innymi dodano ust. 3 w art. 40d, zgodnie z którym obowiązek uiszczenia opłat określonych w art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3 oraz kar pieniężnych określonych w art. 13g ust. 1, art. 29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12 przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone. Jednocześnie ustawodawca w ustawie zmieniającej nie wprowadził przepisów przejściowych.

Sąd w całości podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w wyroku z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt II FSK 884/09 (opublikowane w bazie internetowej NSA - orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym, jeśli ustawodawca nie wypowiada się w kwestii przepisów przejściowych, to nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie jak i do tych, które miały miejsce wcześniej, jednak trwają dalej, po wejściu w życie nowej ustawy (por. uchwała NSA z 10 kwietnia 2006 r., I OPS 1/06). Zatem art. 40d ust. 3 dotyczy wszystkich zobowiązań zarówno powstałych przed 4 października 2005 r., których skutki trwają nadal jak i do zobowiązań powstałych po tym dniu.

Przyjąć należy, iż pięcioletni okres przedawnienia należy liczyć od dnia wejścia w życie art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych., tj. od 4 października 2005 r., także do zdarzeń prawnych które powstały przed ta datą jednak dalej trwających. Nie może bowiem budzić wątpliwości, iż art. 40d ust. ustawy o drogach publicznych wobec braku odpowiednich przepisów przejściowych zaczął obowiązywać z chwilą wejścia w życie i w odniesieniu do zobowiązań zarówno powstałych przed tą datą, których skutki trwają nadal. Nie oznacza to, że ustawodawca poprzez ustalenie pięcioletniego terminu przedawnienia wprowadził swoistą "amnestię" dla niektórych dłużników oraz, iż nie można wykluczyć, że była ona wyrazem rekompensaty za długotrwałe akceptowanie niekonstytucyjnego stanu prawnego, niekorzystnego dla dłużników. Takie rozumowanie prowadziłoby do sytuacji, że w stosunku do zobowiązania, zastosowanie miałyby przepisy, które w dacie przedawnienia by nie obowiązywały.

Z powyższych względów, działając na zasadzie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o wykonalności zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.