Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 823/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 216 poz 1 G/5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniające decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji cech  charakterystycznych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw  rolnych.
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80  art. 14 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
article: art. 151 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...]czerwca 2012 r. nr [....] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia[...], którą to decyzją Kierownik Biura Powiatowego stwierdził, że wydana przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzja z dnia [...] przyznająca skarżącemu E. O. płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwana "płatnością ONW") na rok 2004 - została wydana z naruszeniem prawa.

Zaskarżoną decyzję poprzedziło następujące postępowanie:

W dniu [...] r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (w skrócie – ARiMR) w [...] wniosek "o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" na 2004 r., w którym skarżący ubiegał się o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). We wniosku skarżący zadeklarował do płatności 22 działki rolne o łącznej powierzchni 34,84 ha.

Decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał skarżącemu płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w łącznej wysokości 6236,36 zł.

W związku z wpłynięciem do Biura Powiatowego ARiMR w [...] protokołu z kontroli na miejscu, przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniu 19 lutego 2009 r., w której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie użytkowania deklarowanych działek, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] postanowieniem z dnia [...] r., powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej "k.p.a.") wznowił z urzędu postępowanie zakończone ww. decyzją z dnia [...] r., a następnie decyzją z dnia [...]r.:

– uchylił decyzję z dnia [...]r. o przyznaniu płatności ONW oraz,

– odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na rok 2004.

Podstawą rozstrzygnięcia organu było stwierdzenie, że działki rolne A,B,D,E,J,L,M,N,O,P,S,T,U nie kwalifikują się do płatności z tytułu ONW, zaś grunty położone na działkach nr 44, 45/4, 256, 32/48, 60/3, 16/1, 19/9 i 19/8 nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej. Ogółem z zadeklarowanych 34,48 ha organ stwierdził powierzchnię 12,21 ha jako grunty kwalifikujące się do płatności.

Odwołując się skarżący podniósł, że organ błędnie obliczył przedeklarowanie powierzchni, a ponadto błędnie ustalił, że na części działek nie znajduje się uprawa roślin ozdobnych.

W wyniku odwołania skarżącego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] stwierdzając, że zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, decyzją z dnia [...] uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] dokonał takich samych jak poprzednio ustaleń faktycznych, a następnie mając na względzie art. 146 § 1 k.p.a. decyzją z [...] r. stwierdził, że decyzja z dnia [...] r. o przyznaniu skarżącemu płatności ONW została wydana z naruszeniem prawa.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...]r.

Organ stwierdził, że wyłączeniu z płatności uległy działki rolne D,E,L,Ł,M,N,O,P,S,T,U ponieważ nie były utrzymane zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej.

Wykluczeniu z płatności podlegają również działki nr 330, 71/1 i 17/5, na których stwierdzono występowanie drzewek bożonarodzeniowych. Organ podniósł, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniające decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji cech charakterystycznych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych (Dz. U. L. Nr 216, z 12 sierpnia 2002 r.), plantacja choinek bożonarodzeniowych zakwalifikowana została do kategorii H/2 - powierzchnie zadrzewione (obszary leśne), które zgodnie z art. 143b ust. 4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r., nie są objęte systemem Jednolitych Płatności Obszarowych.

Zdaniem organu analiza akt sprawy prowadzi do twierdzenia, iż deklarowane we wniosku plantacje różnych drzew (w tym odmian świerka, sosny, jodły) są prowadzone w celu pozyskania choinek bożonarodzeniowych, a co za tym idzie nie mogą być zakwalifikowane do jednolitej płatności obszarowej.

Organ odwoławczy stwierdził również, że niezasadne są zarzuty odwołującego odnośnie wprowadzenia go w błąd przez prowadzących szkolenia dla rolników z zakresu dopłat bezpośrednich. Okoliczności te nie zostały poparte żadnymi dowodami.

W wyniku skargi E. O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Bd 882/10) uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] r.

Zdaniem Sądu w sprawie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony podczas prowadzenia postępowania administracyjnego – skarżącemu uniemożliwiono aktywne uczestnictwo w przeprowadzonych oględzinach gruntów rolnych. Ponadto udokumentowanie oględzin nie nastąpiło w formie protokołu, jak to wymaga art. 67 § 2 pkt 4 k.p.a., ale w formie notatki urzędowej. Organ nie przeprowadził także koniecznego w sprawie dowodu z opinii biegłego odnośnie spornych działek w kwestii ustalenia, czy działki te na dzień 30 czerwca 2003 r. były w dobrej kulturze rolnej, czy rosnące na nich drzewka kwalifikowały się do przesadzenia - czy spełniały warunki uznania ich za rośliny ozdobne. Kontrolując sprawę w kontekście podnoszonego przez skarżącego zarzutu wprowadzenia w błąd przy składaniu wniosku o przyznanie płatności – Sąd wskazał na wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz wynikający z art. 9 k.p.a obowiązek organów udzielania informacji faktycznej i prawnej oraz czuwania nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody.

Mając powyższe na względzie, sąd wskazał, że w ponownym postępowaniu organ winien przeprowadzić oględziny działek zgodnie zobowiązującymi przepisami, tj. z uwzględnieniem czynnego udziału strony i właściwym udokumentowaniem tych czynności; uzyskać wiadomości specjalne z zakresu produkcji drzewek. Wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości, w kontekście wskazanych powyżej zasad ogólnych postępowania administracyjnego – zagadnienie wprowadzenia skarżącego w błąd podczas składania wniosku o płatności za 2004 r. z jednoczesnym uwzględnieniem, w szczególności stanowiska skarżącego zaprezentowanego w piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2010 r., jego wypowiedzi odnotowanej w protokole na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r., głównie dotyczącej wyjaśnienia kwestii pojęcia choinka i drzewko ozdobne na gruncie przepisów regulujących przyznawanie płatności, także tego aspektu jak skarżący rozumiał pojęcie "plantacje choinkowe". W postępowaniu należy również uwzględnić przedłożone na rozprawie dowody w postaci zdjęć spornych działek, rachunków dokumentujących sprzedaż drzewek do przesadzenia, gazet z ogłoszeniami prasowymi świadczącymi o sprzedaży przez skarżącego drzewek do przesadzenia.

Ponownie rozpatrując sprawę po uprawomocnieniu się wskazanego wyżej wyroku WSA w Bydgoszczy, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]z dnia [...] r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Następnie postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wyłączył z postępowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] i wyznaczył do prowadzenia sprawy Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...].

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] stwierdził, że wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzja z dnia [...] przyznająca skarżącemu E. O. płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 - została wydana z naruszeniem prawa.

Organ ustalił, że w dniu [...] r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności ONW, deklarując 22 działki rolne.

Na podstawie dokonanych oględzin oraz opinii biegłych organ stwierdził, że zadeklarowane przez skarżącego uprawy roślin ozdobnych na działkach rolnych o identyfikatorach: J (na działce o numerze geodezyjnym 330 w[...]), A i B (na działkach nr 17/1 i nr 17/5 w [...]), M (na działce nr 32/48 w[...]), L (na działce nr 256 w[...]), N (na działce nr 60/3 w Jajkowie), AG i AH (na działkach nr 816/9 i nr 816/10 w[...]) oraz O (na działce nr 16/1 w[...]) – na dzień 30 czerwca 2003 r. mogły być w dobrej kulturze rolnej, a rosnące na nich drzewka ze względu na wiek kwalifikowały się do przesadzenia, a tym samym spełniały warunki do uznania za rośliny ozdobne, do których przysługiwały płatności w roku 2004.

Nieprawidłowości organ stwierdził na działkach rolnych o identyfikatorach S,P,U,T,E,D.

Odnośnie działki P (na działce ewidencyjnej 16/1 w[...]) organ stwierdził, że działka ta nie kwalifikowała się do płatności w roku 2004 r. Skarżący we wniosku o płatność deklarował na tej działce "trawę i pastwisko". W wyniku oględzin stwierdzono, że działka ta jest zarośnięta drzewami nadającymi się do przesadzenia, jednakże według opinii biegłego charakter nasadzenia świadczy o założeniu na tym gruncie uprawy leśnej (ślady przecinki rozluźniającej więźbę).

Także znajdujące się obok siebie działki rolne U (działka ewidencyjna 19/8 w[...]) oraz T (działka ewidencyjna 19/9 w[...]) zdaniem organu nie kwalifikowały się do płatności. Na działce rolnej U w roku 2004 nie znajdowały się "trawa i pastwisko" deklarowane przez skarżącego we wniosku. Podobnie na działce T nie istniała uprawa roślin choinkowych – drzewka ze względu na gatunek i wiek nie kwalifikowały się do przesadzenia, a tym samym nie spełniany warunków uznawania ich za rośliny ozdobne. Jak wynika z oględzin i opinii biegłych - na obu tych działkach znajduje się drzewostan w postaci sosny oraz brzozy w wieku 12 – 15 lat, których drzewka na dzień 30 czerwca 2004 r. nie kwalifikowały się do przesadzenia. Forma nasadzenia drzewek wg opinii biegłego jest prawidłowa, ale dla uprawy leśnej, o czym świadczy zmieszanie gatunków oraz więźba posadzenia (odległość między drzewkami). W opinii biegłego, jeżeli w ewidencji gruntów przedmiotowe działki figurują jako rolne, powinny być przekwalifikowane na leśne.

Odnośnie działki U skarżący wyjaśnił, że w roku 2004 zadeklarował na tym gruncie trawę i pastwisko, kierując się instruktażem, jaki otrzymał od pracowników Agencji na szkoleniu, na którym zalecali, aby deklaracje działek rolnych wpisywać zgodnie z treścią otrzymanych wypisów z rejestru gruntów. Nie potwierdził jednakże tej okoliczności przesłuchany świadek – Kierownik Biura Powiatowego w [...].

Zadrzewienie zostało stwierdzone także na działkach rolnych D (na działce ewidencyjnej nr 44) i E (na działce ewidencyjnej 45/4) w Zastawie, które skarżący we wniosku o płatność deklarował jako "trawa i pastwisko". Ustalony przez biegłych wiek drzew (sosny zwyczajnej) znajdujących się na tych gruntach wynosi 6 – 12 lat, a forma nasadzenia jest typowa dla samosiewu.

Także na zakwestionowanej działce rolnej S (na działce ewidencyjnej nr 57/3 w [...]) skarżący deklarował "trawę i pastwisko" W trakcie oględzin na działce stwierdzono sosnę zwyczajną w wieku 6 – 10 lat oraz brzozę (w wieku 10 – 14 lat), świerk zwyczajny i modrzew – występujące nieregularnie, typowo dla samosiewu. Na działce nie stwierdzono śladów pozyskiwania drzewek. Wobec tego organ stwierdził, że działka na dzień 30 czerwca 2003 r. nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej, ponieważ występowały samosiewny sosnowe i brzozowe.

Po przeanalizowaniu zeznań świadków: Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] B. B. i starszego specjalisty w tym Biurze T. G. oraz zeznań samego skarżącego – organ stwierdził, że nie ma żadnych dowodów na to, iż pracownicy Biura Powiatowego ARiMR w [...] w sposób zamierzony lub niezamierzony wprowadzili skarżącego w błąd odnośnie sposobu wypełniania wniosku o płatności. T.G. potwierdził, że przyjmował wniosek skarżącego, ale z powodu upływu czasu nie pamięta szczegółowych okoliczności. Potwierdził, że uczestniczył w szkoleniach rolników, a w trakcie których pomocniczo były wykorzystywane wypisy z ewidencji gruntów, rolników informowano, że płatności nie przysługują do lasów i nieużytków. Także B. B. przyznał, że uczestniczył w szkoleniu w [...], na którym wykorzystywano wypisy z rejestru gruntów. Wypisy miały służyć pomocniczo wyłącznie w zakresie deklaracji działek tj. numeru ewidencyjnego, położenia czy powierzchni działki. Rolników sygnalizowano, że należy deklarować uprawy zgodnie ze stanem faktycznym, z pominięciem lasów, terenów zadrzewionych, pod stawami i jeziorami.

Odnosząc się do materiału dowodowego złożonego przez stronę tj. zdjęć spornych działek, trzech kopii rachunków dowodzących sprzedaży 3000 drzewek do przesadzenia, stron gazet z różnego okresu zawierających ogłoszenia o prowadzonej przez skarżącego działalności polegającej na sprzedaży drzewek – organ stwierdził, że materiały te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia o istocie sprawy. Organ nie kwestionuje prowadzenia przez skarżącego działalności w zakresie uprawy roślin ozdobnych. Z przedłożonych ogłoszeń prasowych nie wynika ponadto, z jakiego okresu pochodzą. Rachunki pochodzą z roku 2010, nie można zatem na ich podstawie ustalić stanu faktycznego z roku 2004.

Organ wskazał, że podstawą prawną dla przyznania przedmiotowych płatności są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657, ze zm.) oraz rozporządzenie Rady nr 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, nowelizujące i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999 r. ze zm.).

Zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 1257/1999/WE rolnicy na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania mogą otrzymać wsparcie w postaci dodatków wyrównawczych przyznawanych do każdego hektara, gruntów użytkowanych rolniczo, jeżeli podejmą prowadzenie działalności rolniczej na minimalnym areale 1 ha, w skład którego wchodzą działki rolne o powierzchni co najmniej 0,1 ha, przez co najmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego (płatności ONW) oraz będą stosować dobrą kulturę praktykę gospodarki rolnej, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną. W myśl art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (...) - do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się tylko i wyłącznie użytki rolne, stanowiące działki rolne, które były utrzymane dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie.

Odnośnie kryteriów pozwalających na kwalifikację do sytemu płatności bezpośrednich upraw roślin ozdobnych organ podniósł, że do płatności kwalifikują się plantacje drzew leśnych w przypadku, gdy nasadzenia drzew leśnych prowadzone są w celach szkółkarskich. Szkółki, jako uprawy trwałe, zostały objęte Systemem Jednolitej Płatności Obszarowej pod warunkiem, że utrzymane są w dobrej kulturze rolnej, zgodnej z ochroną środowiska.

Definicja szkółki oraz szczegółowa charakterystyka różnych rodzajów szkółek jest zawarta w części G/5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji cech charakterystycznych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych (Dz. U. L. Nr 216, z 12 sierpnia 2002 r.). Zgodnie z tym rozporządzeniem szkółka jest definiowana jako obszary młodych sadzonek drzew, uprawianych na otwartym powietrzu w celu przesadzenia w przyszłości. Mogą to być m.in:

— szkółki drzew leśnych (z wyłączeniem rosnących w lesie szkółek przeznaczonych na potrzeby własne gospodarstwa);

— drzewa i krzewy do sadzenia w ogrodach, parkach, przy drogach i na chodnikach (np. rośliny na żywopłoty, róże i inne krzewy ozdobne, iglaki ozdobne), we wszystkich przypadkach włączając ich kłącza, rozłogi i młode sadzonki.

Natomiast gdy plantacja drzew ozdobnych nie jest prowadzona w celach szkółkarskich, nie kwalifikuje się do przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej. Zgodnie bowiem z powołanym rozporządzeniem Komisji (WE) 1444/2002 – obszary zarośnięte drzewami lub krzewami typu leśnego zaliczone są do kategorii H/2 – powierzchnie zadrzewione (obszary leśne), które nie są objęte Systemem Jednolitej Płatności Obszarowej.

W oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe organ ustalił, że skarżący popełnił nieprawidłowości polegające na zadeklarowaniu w złożonym wniosku z dnia [...] r. zawyżonej powierzchni części działek rolnych. Powierzchni zgłoszona przez skarżącego to powierzchnia 34,84 ha, natomiast powierzchni stwierdzona wyniku kontroli to powierzchnia o 13,18 ha mniejsza tj. 21,66 ha. Oznacza to, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi 60,85 %. Stosownie natomiast do art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 w związku z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a obszarem ustalonym jest większa niż 20 % - pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw (płatności ONW).

Organ wskazał jednakże, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności określone w art. 146 § 1 k.p.a. zgodnie z którym uchylenie decyzji z przyczyny określonej m.in. w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji minęło pięć lat. W przedmiotowej sprawie decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] r. o przyznaniu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 została doręczona skarżącemu w dniu 3 stycznia 2005 r. Termin pięciu lat upłynął zatem z dniem 3 stycznia 2010 r.

W tej sytuacji organ nie mógł orzekać merytorycznie, ograniczając się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 k.p.a.

Odwołując się od powyższej decyzji skarżący wniósł o wykonanie i zastosowanie wszystkich zaleceń zawartych w ww. wyroku WSA w Bydgoszczy jak też zawarł szereg wniosków dowodowych, m.in. o przedstawienie wykazu drzewek ozdobnych obowiązujących w roku 2004, ponownego przesłuchania świadków na okoliczność wprowadzenia go w błąd przy składaniu wniosku (w tym osób przyjmujących wnioski w roku 2004, osób po pomagających w wypełnianiu wniosków na korytarzu w roku 2004, osób szkolących na zebraniach rolników, rolników biorących udział w szkoleniu), ponownego przeprowadzenia oględzin nieruchomości (działek rolnych), przeprowadzenie ekspertyzy grafologicznej wniosku.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...].

Zarówno co do ustaleń faktycznych jak też stanowiska prawnego organ odwoławczy podzielił zapatrywania organu pierwszej instancji.

Dyrektor podkreślił, że w toku postępowania zostały wykonane wszystkie zalecenia zawarte w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 7 grudnia 2011 r.

Zgłaszane w odwołaniu wnioski odnośnie przeprowadzenia dowodów (które były przedstawiane także w toku postępowania przed organem I instancji w piśmie skarżącego z dnia [...]r.) nie mają wpływu na istotę rozstrzygnięcia sprawy lub też zostały już wcześniej stwierdzone innymi dowodami w trakcie prowadzone postępowania dowodowego.

Odnośnie ustaleń faktycznych dotyczących działek nr 19/8 (działka rolna U), 19/9 (z działką rolną T), 16/1 (działka rolna P) i 57/3, co do których odwołujący nie zgadza się - organ odwoławczy podniósł, że na działkach rolnych U i T według opinii biegłego na dzień 30 czerwca 2003 r. znajdowała się uprawa leśna (obecnie drzewa są w wieku 12 – 15 lat), która mogła być w dobrej kulturze leśnej – a nie w dobrej kulturze rolnej, co jest niezbędne do kwalifikowania działki do płatności obszarowych. Nie stwierdzono śladów wykopywania drzew, co świadczy, że drzewa nie były posadzone jako rośliny ozdobne. O uprawie leśnej świadczy forma zmieszania gatunków drzew oraz więźba sadzenia.

Odnośnie działki nr 57/3 organ podkreślił, że także ta działka była przedmiotem oględzin z udziałem odwołującego w dniu 10 sierpnia 2011 r., a odwołujący w toku oględzin nie kwestionował dokonanych ustaleń.

Bezzasadny jest także zarzut, że odwołujący został błędnie poinformowany, że na działkach nr 19/8 i 19/9 należy we wniosku zgłosić uprawę zgodnie z wypisem z rejestru gruntów tj. pastwisko. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie pozwoliło komukolwiek z pracowników Biura Powiatowego ARiMR w [...] przypisać winy wprowadzenia skarżącego w błąd co do sposobu wypełnienia wniosku.

W skardze do sądu administracyjnego E. O. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] r. podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

— art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

— art. 8 k.p.a. poprzez działania podważające autorytet i zaufanie do organów administracji publicznej,

— art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielanie stronie w toku postępowania administracyjnego niezbędnych wskazówek mających na celu uchronienie strony przed podjęciem błędnych działań będących wynikiem nieznajomości prawa,

— art. 75 – 78 k.p.a. poprzez nierzetelną jednostronną ocenę zebranego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że rok 2004 był pierwszym rokiem, w którym można było ubiegać się o płatności gruntowe. Obecnie, po ośmiu latach funkcjonowania sytemu płatności, wobec posiadania przez rolników odpowiedniego doświadczenia i wiedzy, możliwe jest przypisywania im odpowiedzialności za błędy popełnione we wnioskach, jednakże w roku 2004 rolnicy (ani pracownicy organu) nie mieli odpowiedniej wiedzy i popełniali kardynalne błędy przy wypełnianiu wniosków. Skarżący natomiast złożył wniosek właśnie zgodnie z pouczeniami udzielanymi przez pracowników ARiMR.

Skarżący podtrzymał swoje stanowisko co do konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego (m.in. przesłuchania świadków) na okoliczność wprowadzenia go w błąd przy wypełnianiu wniosku.

Skarżący stwierdził, że nie jest trafny argument, iż na okoliczność wprowadzenia go w błąd nie przedstawił żadnych dowodów, gdyż posiadanie takich dowodów jest po prostu niemożliwe: wnioski składa się zazwyczaj osobiście, bez jakichkolwiek świadków, nie ma również w zwyczaju nagrywania czy filmowania rozmów prowadzonych z pracownikami.

Skarżący zakwestionował wiarygodność zeznań świadków T. G. i B.B., podnosząc, że są to osoby zatrudnione w ARiMR i tym samym "podejrzane" o błędne pouczenie strony co do okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na wynik postępowania.

Skarżący podkreślił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zna go osobiście i graniczy z jego działką 16/5, zdawał więc sobie sprawę, jakie uprawy są na tej działce.

Skarżący zarzucił ponadto, że przeprowadzone postępowanie dowodowe ustaliło stan działek na dzień oględzin, a nie na dzień 30 czerwca 2003 r.

Odnośnie działki nr 16/1 w [...] (działka P) skarżący podniósł, że działka ta zgodnie z wypisami z rejestru gruntów jest gruntem rolnym, a jak stwierdzono w trakcie oględzin i jak stwierdził biegły – znajdujące się na tej działce drzewa spełniały warunki do uznania za rośliny ozdobne. Z kolei skoro na działce nr 57/3 (działka S) rosną drzewa w wieku 6 – 10 lat, to znaczy, że w roku 2004 tych drzewek nie było, a było pastwisko. Skarżący przyznał, że na działkach rolnych D i E znajdują się samosiewny w wieku 6 – 12 lat, ale były one pojedyncze, co nie przeszkadzało w wypasie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie jednak do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Oznacza to że Sąd w niniejszej sprawie jest związany ocena jak też wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w zapadłym wcześniej w sprawie ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 882/10..

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem powyższych zasad Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że kontrolowana decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym – w wyniku wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...]r. przyznającą skarżącemu płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Przesłanką wznowienia postępowania była przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktyczne lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Przeprowadzenie wznowionego postępowania może skutkować wydaniem jednej z decyzji określonych w art. 151 k.p.a. tj.:

— decyzji odmawiającej uchylenia decyzji pierwotnej (tj decyzji ostatecznej, która zakończyła wznowione postępowanie) – art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.;

— decyzji uchylającej decyzję pierwotną i rozstrzygającej sprawę na nowo (art. 151 § 1 pkt 2),

a także możliwe jest wydanie decyzji jedynie stwierdzającej, że decyzja pierwotna została wydana z naruszeniem prawa, bez rozstrzygania na nowo o istocie sprawy (art. 151 § 2 k.p.a.).

Brak możliwości wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, nawet w przypadku stwierdzenia, że decyzja pierwotna została wydana z naruszeniem prawa istnieje m.in. w przypadku jeżeli przyczyną wznowienia była przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a od doręczenia decyzji pierwotnej upłynęło pięć lat (art. 146 § 1 k.p.a.)

Taka właśnie sytuacja miała miejsce w kontrolowanej sprawie.

Jak wyżej wskazano – przyczyną wznowienia wymienioną w postanowieniu z dnia [...] r. o wznowieniu postępowaniu była przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a jak zgodnie z prawem ustalił organ - decyzja pierwotna tj. decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] r. o przyznaniu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 została doręczona skarżącemu w dniu 3 stycznia 2005 r. Termin pięciu lat upłynął zatem z dniem 3 stycznia 2010 r.

Powyższe oznacza, że we wznowionym postępowaniu wobec skarżącego nie może obecnie zapaść decyzja uchylająca przyznane mu w roku 2004 płatności ONW, co mogłoby się wiązać z określonymi konsekwencjami.

Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd nie dopatrzył się natomiast takich uchybień prawa, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu w powtórzonym postępowaniu organy zastosowały się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 7 grudnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Bd 882/10). W wyroku tym Sąd przede wszystkim nakazał powtórzyć postępowanie dowodowe w zakresie przeprowadzenia oględzin działek z zapewnieniem czynnego udziału skarżącego oraz uzyskania wiadomości specjalnych z zakresu produkcji leśnej (produkcja drzewek). Organ stosownie do tego wskazania przeprowadził w dniu 9 i 10 sierpnia 2011 r. oględziny, a jak wynika z protokołu dokumentującego tą czynność – w oględzinach uczestniczył zarówno skarżący jak też powołani przez organ biegli z zakresu produkcji leśnej – mgr inż. G. K. oraz inż. D. G. (pracownicy Nadleśnictwa[...]). Organ przeprowadził także dowód z opinii ww. biegłych. Wbrew zarzutom skarżącego wypowiedzi biegłych w ramach przeprowadzenia ww. dowodów odnoszą się do stanu gruntów w roku 2003 r., o którym biegli wnioskują na podstawie stanu drzew zbadanych w toku oględzin tj. w roku 2011 (liczba okółków, wzajemne rozmieszczenie drzewek i ślady dokonywanych zabiegów wskazujących na leśny charakter upraw, rozmieszczenie drzewek wskazujące na samoistne rozprzestrzenianie się drzew na gruntach mających mieć przeznaczenie "trawa i pastwisko"). Zdaniem Sądu organ nie naruszając reguł postępowania (art. 75 – 78 k.p.a.), w szczególności nie przekraczając granic swobody oceny dowodów ani zasady wynikającej z art. 7 k.p.a - ocenił, że na spornych działka rolnych S, P, U, T, E, D nie były prowadzone uprawy rolne zadeklarowane we wniosku skarżącego z [...]r. W szczególności należy podkreślić, że wprawdzie na działce P (nr ewidencyjny 16/1 w[...]) stwierdzono obecność drzewek, które zdaniem biegłych kwalifikowały się do przesadzania tj. spełniały przesłankę uznawania za drzewa ozdobne, tym niemniej charakter uprawy wskazuje zdaniem biegłych na uprawę leśną, a nie na szkółkę drzew ozdobnych. Niezależnie zatem od tego, że na tej działce skarżący deklarował nie uprawę roślin ozdobnych, ale trawę i pastwisko - zalesienie gruntu, jak słusznie wywodzi organ w decyzji, wyklucza grunt z możliwości kwalifikowanie do płatności ONW.

Organ przeprowadził także nakazane w ww. wyroku z 7 grudnia 2010 r. postępowanie dowodowe odnośnie kwestii wprowadzenia skarżącego w błąd przy wypełnianiu przez niego wniosku w roku 2004. Organ wypowiedział się co do dowodów (rachunków, wycinków z gazet) przedstawionych przez skarżącego, jak też przesłuchał osoby, które uczestniczyły w procedurze składania wniosków, a nawet w czynnościach poprzedzających postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia [...]r. tj. w szkoleniach. Także w tym zakresie zdaniem Sądu organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów oceniając, iż nie można dowieść, iż składając wniosek skarżący został wprowadzony w błąd przez pracowników organu. Skarżący w toku postępowania wnioskował wprawdzie o przesłuchanie dodatkowych świadków na tą okoliczność, jednakże nie wskazał, jakie konkretnie osoby mogłyby udzielić dodatkowych informacji ponad to, co dotychczas udało się ustalić organowi, a dodatkowo w treści samej skargi skarżący przyznaje, że konkretnych dowodów na poparcie swojej tezy o wprowadzeniu w błąd nie jest w stanie wskazać.

Nie negując, że – tak jak w każdym przypadku wprowadzania w życie nowych przepisów i procedur – mogło dojść do błędów także ze strony organów przy pouczaniu wnioskodawców odnośnie prawidłowości sporządzania wniosków w roku 2004 – tym niemniej należy podkreślić że taka ogólna opinia, nawet jeżeli słuszna, musi w konkretnym przypadku znaleźć potwierdzenie w postaci konkretnych, dających się ocenić, dowodów. W przedmiotowej sprawie takich konkretnych, możliwych do przeprowadzenia dowodów na poparcie tezy skarżącego o wprowadzeniu w błąd nie udało się przeprowadzić.

Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Sąd oddalił skargę.