Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1587/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. po rozpatrzeniu odwołania M.W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]- uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził, że część dawnego majątku ziemskiego pn. "[...]", stanowiąca zespół dworsko-parkowy, położona w miejscowości K., gmina [...], obejmująca obecnie działkę numer [...], jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], o powierzchni [...]ha, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3 , poz. 13 ze zm.).

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Wnioskiem z dnia 3 lutego 2011 r., uzupełnionym pismem z dnia 19 kwietnia 2011 r. M.W., zwróciła się o stwierdzenie, że nieruchomość, dla której prowadzona była księga hipoteczna "[...]" (w momencie wykonania dekretu powiat [...], woj. [...], obecnie - [...], woj. [...], pow. [...], gm. [...]) w części stanowiącej budynki mieszkalne (dwór) i park (o powierzchni ok. [...] ha) nie podpadała pod dyspozycję art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3 , poz. 13 ze zm., zwanego dalej dekretem PKWN),

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia, że część dawnego majątku ziemskiego pn. "[...]", stanowiąca zespół dworsko-parkowy, położona w miejscowości [...], gmina [...], obejmująca obecnie działkę numer [...], o powierzchni [...] ha, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. W przedmiotowej decyzji stwierdził, że wprost z przepisów dekretu PKWN wynika zasada przejmowania na rzecz Skarbu Państwa rezydencji właścicieli nieruchomości ziemskich, jako części składowej przejmowanej nieruchomości ziemskiej. Ponadto objęty wnioskiem zespół dworsko-parkowy stanowił nie tylko centrum życiowe właściciela, ale także ośrodek zarządzania nieruchomością rolną, nie był wyodrębniony prawnie od reszty nieruchomości, znajdował się w obrębie przejmowanego majątku i pozostawał w "związku funkcjonalnym" z całym majątkiem.

Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie M.W., wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., oraz o stwierdzenie, że nieruchomość objęta wnioskiem nie podpadała pod dyspozycję art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Odwołująca podniosła, że przedmiotowa decyzja stoi w sprzeczności z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m.in. z utrwaloną w orzecznictwie tezą, że przejmowanie siedzib mieszkalnych właścicieli nieruchomości ziemskich nie mogło mieścić się w celach reformy rolnej wyszczególnionych w art. 2 ust. 1 dekretu PKWN, oraz że pod dekret PKWN podpadać mogły tylko nieruchomości o charakterze rolniczym, a nieruchomość stanowiąca zespół pałacowo-parkowy takiego charakteru nie miała.

Organ rozpatrując odwołanie podniósł, że ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wynika, iż obszar majątku ziemskiego pn. "[...]" wynosił [...] ha [...] m2. Majątek ten został przejęty na rzecz Skarbu Państwa na mocy przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN (zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w L.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN na cele reformy rolnej przeznaczone miały być nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 dekretu PKWN, część druga.

Bezspornym jest zdaniem organu, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka obszarowa w stosunku do całej nieruchomości ziemskiej została spełniona, jednakże wnioskodawca od początku wskazywał, że przedmiotem wniosku jest część majątku ziemskiego pn. "[...]", stanowiąca budynki mieszkalne (dwór) i park o powierzchni ok. [...] ha. Pismem z dnia 19 kwietnia 2011 r. wnioskodawca doprecyzował, że objęty wnioskiem dwór wraz z parkiem obejmuje obecnie działkę ewidencyjna nr [...]. Z wypisu z rejestru gruntów załączonego do pisma Starostwa Powiatowego w P. z dnia [...] września 2011 r. wynika, że powierzchnia działki nr [...] położonej w obrębie [...] wynosi [...]ha.

Zgodnie z aktualnie obowiązującym orzecznictwem ( w tym m. in. Uchwałą NSA z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06) przy prowadzeniu postępowań administracyjnych w trybie § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN, organ administracyjny ma obowiązek zbadania czy dana nieruchomość jest nieruchomością ziemską o charakterze rolnym (w niniejszej sprawie w części objętej wnioskiem), a jeśli taką nie jest, czy w takim razie pozostawała w funkcjonalnej łączności z pozostałymi gruntami nieruchomości ziemskiej o charakterze rolnym.

W świetle dokumentacji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L., zespół dworski w K. powstał w latach 1936-38, z przeznaczeniem na siedzibę księcia [...], syna znanego działacza i polityka [...] (właściciela pobliskich majątków [...] i [...]). Zespół dworski założony został przy istniejącym już folwarku, jednakże tworzył przestrzennie niezależną i zamierzoną programowo kompozycję. Dwór otoczony niewielkim ogrodem, stanowił centrum kompozycji zaprojektowanej zieleni, którą można podzielić na trzy części tj. ogród ozdobny otaczający dwór, regularne, poprzedzające go kwatery dawnych sadów ograniczone szpalerami grabowymi, utworzone po obu stronach wjazdu (alei lipowej) oraz ogród warzywny. To niewielkie założenie ogrodowe, utworzone na rzucie zbliżonym do kwadratu, zamknięte nasadzeniami granicznymi, tworzy kameralne otoczenie dla drewnianego, modrzewiowego dworu, (k.56-62). Brak budynków gospodarczych i oddzielenie od części gospodarczej (w terenie) potwierdza również dokumentacja i plan założenia dworsko-ogrodowego w K., który pozyskał Minister przy piśmie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L. z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Powyższe znajduje również odzwierciedlenie w oświadczeniach świadków A. G. i M. G. (kuzynów wnioskodawczym). Zeznają oni, że dwór wraz z ogrodem użytkowany był wyłącznie na cele mieszkalne i nie był połączony z resztą nieruchomości ziemskiej. Dwór wyraźnie odcinał się od sąsiadujących terenów. Dodatkowo całość otaczało ogrodzenie i żywopłot, a na terenie tym nie znajdowały się budynki gospodarcze czy sprzęt rolniczy (k.74, 77).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na terenie zespołu dworsko-parkowego znajdował się ogród owocowy - sad oraz ogród warzywny, a więc użytki rolne w rozumieniu § 4 rozporządzenia.

Jednakże zdaniem organu zestawienie planu założenia dworsko- ogrodowego w K., który pozyskał Minister przy piśmie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L. z dnia [...] kwietnia 2015 r. z mapą załączoną do pisma Starostwa Powiatowego w P. z dnia [...] września 2011 r. wykazuje , jednoznacznie, że teren dawnego sadu (ogrodu owocowego) znajduje się na działce nr [...] czyli nie jest objęty przedmiotowym wnioskiem o niepodpadanie pod dekret PKWN.

Natomiast odnosząc się do znajdującego się na wnioskowanym obszarze warzywniaka (ogrodu warzywnego) to organ ustalił, że był on niewielkich rozmiarów. Na podstawie pomiarów dokonanych na stronie geoportal.gov.pl można oszacować, że jego powierzchnia wynosiła ok. [...]ha. Jego rozmiar był na tyle niewielki i nieznaczący, że nie jest on wymieniony w akcie opisu majątku sporządzonym w dniu [...] września 1944 r. Ponadto, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dokumentacji konserwatorskiej i zeznań świadków, teren warzywniaka otoczony był drzewami i krzewami, w tym od wschodniej strony szpalerem świerkowym. Jego położenie wskazuje zdaniem organu, że stanowił swego rodzaju enklawę wśród nieruchomości o charakterze nierolniczym (w parku i w otoczeniu dworu). To powoduje zdaniem organu, że nie można uznać tego terenu (ogródka warzywnego) za nieruchomość ziemską o charakterze rolniczym, gdyż z uwagi na położenie (w otoczeniu gruntów nierolniczych) nie mógł służyć do produkcji roślinnej (szerzej wyrok WSA o sygn. akt I SA/Wa 828/13).

Dlatego organ przyjął, że dwór otoczony parkiem stanowił niezależną przestrzennie kompozycję i pełnił funkcje jedynie rezydencjalną, mieszkalną dla brata właścicielki hipotecznej całej nieruchomości (żadne zgromadzone w niniejszej sprawie dokumenty nie wskazują na inne jego zastosowanie). Tym samym zespół dworsko-parkowy stanowiący część dawnego majątku ziemskiego pn. "[...]" nie miał charakteru rolnego.

Wobec powyższego, w świetle aktualnego orzecznictwa, organ zbadał istnienie "związku funkcjonalnego" pomiędzy rezydencją a resztą nieruchomości, jako warunku podpadania zespołu pałacowo-parkowego pod działanie dekretu. Zgodnie z wytycznymi sądów administracyjnych, dla oceny istnienia "związku funkcjonalnego" decydujące znaczenie mogą odgrywać poniżej przedstawione tezy: rezydencje ziemiańskie z reguły nie pozostawały w "związku funkcjonalnym" z częścią gospodarczą, co było specyfiką rozplanowania zabudowy na ziemiach polskich - dwory, pałace stanowiły integralną część parku, tym samym nie były związane z produkcją rolną (szerzej wyrok o sygn. akt IV SA 451/00, IV SA 1593/02, I OSK 532/07, I OSK 1116/07, l OSK 686/08), dwór, pałac były dla produkcji rolnej zbędne, nieużyteczne (szerzej wyrok sygn. akt I OSK 1014/08).

O "związku funkcjonalnym" rezydencji z gospodarstwem rolnym nie mogą decydować: powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne (szerzej wyrok NSA sygn. akt IV SA 451/00, IV SA 1593/02, I OSK 28/06, I OSK 532/07, I OSK 1116/07, OSK 686/08, I OSK 906/08), brak wyodrębnienia prawnego części rezydencjalnej (szerzej wyroki NSA sygn. akt I OSK 287/08, I OSK 686/08, I OSK 27/09), nie oddzielenie ogrodzeniem ze wszystkich stron (szerzej wyrok NSA o sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 686/08), źródła dochodów właściciela (szerzej wyrok NSA o sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 686/08, I OSK 27/09, I OSK 302/10), zamieszkiwanie właściciela na terenie nieruchomości ziemskiej (szerzej wyrok NSA o sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 686/08), korzystanie przez właścicieli z dóbr w postaci żywności czy środków finansowych wytwarzanych przez majątek ziemski (szerzej wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1014/08). Natomiast istotne znaczenie dla istnienia "związku funkcjonalnego" może mieć miejsce zamieszkiwania rządcy tj. na terenie części rezydencjalnej czy poza (szerzej wyrok NSA sygn. akt I OSK 287/08, I OSK 1014/08, I OSK 27/09). Ponadto dla uznania wyodrębnienia nieruchomości, jako przeznaczonej na inne cele niż rolne (tj., że nie należą one do części folwarcznej, lecz stanowią integralna część parku) wystarczają granice wyznaczone na mapach lub mogące być ustalone w terenie na innej podstawie (szerzej wyroki NSA IV SA 2582/98, IV SA 1593/02, I OSK1697/07, I OSK 302/10). Generalnie uznaje się, że rezydencje właściciela nie miały charakteru nieruchomości rolnych, a wyłącznie takie, w myśl dekretu PKWN, przechodziły na rzecz Państwa (szerzej wyrok NSA sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 823/07).

Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że ze zgromadzonych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że dwór, park i sad ujawnione są w jednej księdze wieczystej, a w dokumentach archiwalnych nie ma żadnej informacji o oddzieleniu prawnym zespołu dworsko-parkowego od pozostałej części. Jednak, zgodnie z przywołaną powyżej linią orzeczniczą, brak wyodrębnienia prawnego części rezydencjalnej, czyli w przedmiotowej sprawie dworu wraz z parkiem, nie może zdaniem organu decydować o "związku funkcjonalnym" rezydencji z gospodarstwem rolnym, tym samym nie przesądza ojej podpadaniu pod art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN. Organ przy tym podkreślił, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem, granice wyznaczone na mapach lub mogące być ustalone w terenie na innej podstawie są wystarczające dla uznania wyodrębnienia nieruchomości, jako przeznaczonej na inne cele niż rolne.

Z zeznań świadków A. G. i M. G. (kuzynów wnioskodawczym), wynika że dwór wyraźnie odcinał się od sąsiadujących terenów. Dodatkowo całość otaczało ogrodzenie i żywopłot, a na terenie tym nie znajdowały się budynki gospodarcze czy sprzęt rolniczy. Powyższe znajduje również potwierdzenie w dokumentacji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. - dwór otoczony niewielkim ogrodem, stanowił niezależną przestrzennie kompozycję, a całość ogrodzona była parkanem (k.56-62). Brak budynków gospodarczych i oddzielenie od części gospodarczej (w terenie) potwierdza również dokumentacja i plan założenia dworsko-ogrodowego w K., który pozyskał Minister przy piśmie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L. z dnia [...] kwietnia 2015 r. Organ I instancji nie dał wiary zeznaniom świadków podnosząc, że ich oświadczenia nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, jednakże w ocenie organu II instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest spójny z zeznaniami świadków.

Tym samym organ ten nie podzielił stanowiska organu I instancji w tym zakresie i uznał, że przedmiotowy zespół dworsko- parkowy stanowił niezależną przestrzennie kompozycję i był wyodrębniony od części nieruchomości o charakterze rolnym.

Odnosząc się do rozważań o związku organizacyjno-decyzyjnym w majątku ziemskim pn. "[...]", zgodnie z aktualną linią orzeczniczą przywołaną wyżej, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji niesłusznie na poparcie swojego stanowiska o podpadaniu pod dekret przedmiotowej nieruchomości podniósł, że dwór nie był tylko miejscem zamieszkania właściciela, lecz również stanowił ośrodek zarządzania

nieruchomością rolną. Ponadto organ I instancji zdaniem organu odwoławczego niesłusznie stwierdził, że majątek miał zdecydowanie charakter rolniczy, znaczną część majątku stanowiła ziemia uprawna i sady, które dostarczały środków finansowych na utrzymanie zespołu pałacowo-parkowego całego majątku. Organ I instancji przedstawiając w zaskarżonej decyzji powyższe wnioski nie podał jednak z jakich dowodów je wywiódł, a organ II instancji analizując zgromadzony w sprawie materiał nie znalazł dokumentów potwierdzających tezę organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego w świetle orzecznictwa sam fakt zatrudnienia w majątku rządcy nie przesądzał, że w ten sposób właściciel trwale wyzbył się wszystkich władczych kompetencji w stosunku do swojego majątku ziemskiego. Jednak jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach sygn. akt I OSK 287/08, I OSK 1014/08, I OSK 27/09 istotne znaczenie dla istnienia "związku funkcjonalnego" może mieć miejsce zamieszkiwania rządcy tj. na terenie części rezydencjalnej czy poza. Z aktu opisu majątku sporządzonego w dniu 16 września 1944 r. wynika, że właścicielem hipotecznym majątku "[...]" była M.G. Folwarcznym pełnomocnikiem do 1939 r. był brat właścicielki W. C. Od 1936 r. rządcą majątku (faktycznym i jedynym administratorem) był p. L. C. Również świadkowie A.G. i M. G. oświadczają, że rządcą folwarku i robót polowych w K. był L. C. Zatem bezsporny wydaje się fakt zatrudnienia w majątku zarządcy, nie neguje tego również organ I instancji. Natomiast z akt sprawy nie wynika jednoznacznie gdzie mieszkał zarządca majątku. Natomiast z wykazu budynków oraz inwentarza żywego i martwego wynika, że w skład majątku K. wchodził m.in. jeden dom właściciela, drewniany, piętrowy oraz 5 domów mieszkalnych (drewnianych), z których jeden przeznaczony był dla administracji, a w czterech mieszkała służba folwarczna. Natomiast z dokumentacji przesłanej przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L., w tym planu założenia dworsko-ogrodowego w K. (pismo z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] wraz z załącznikami), wynika, że na terenie objętym wnioskiem, tj. aktualnej działce nr [...], nie znajdował się żaden ze wspomnianych powyżej 5 domów mieszkalnych. Wobec powyższego oraz wobec nieudowodnienia, że zarządca majątku K. mieszkał na terenie zespołu dworsko-parkowego organ uznał, że zarządca majątku nie mieszkał na terenie objętym wnioskiem.

Dlatego też organ odwoławczy nie zgodził się z organem I instancji, że zespół dworsko-parkowy, aktualnie znajdujący się na działce nr [...], posiadał nierozerwalny, trwały związek funkcjonalny i gospodarczy z resztą majątku ziemskiego pn. "[...]", co więcej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz analiza wytycznych aktualnej linii orzeczniczej administracyjnych wskazują, że takiego "związku funkcjonalnego" nie było.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2015 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła gmina M. zarzucając jej naruszenie:

1) art. 1 ust. 2 lit. d, art. 2 ust. I lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że część dawnego majątku ziemskiego pn "[...]" stanowiąca zespół dworsko-pałacowy, położona . w miejscowości K., gmina [...], obejmująca obecnie działkę numer [...], jednostka ewidencyjna [...], [...], o powierzchni [...] ha, nie podpadała pod działanie art. 1 ust. 2 lit. d, art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 12 ze zm), i nie była przejęta przez Skarb Państwa dla potrzeb zarezerwowania odpowiednich terenów dla szkół,

2) art. 2 z ust. i lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia

6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 z późn. zm.), § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 10, poz. 51 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że część dawnego majątku ziemskiego pn "[...]" stanowiąca zespół dworsko-pałacowy, położona w miejscowości [...], gmina [...], obejmująca obecnie działkę numer [...], jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], o powierzchni [...]ha nie stanowi nieruchomości ziemskiej o charakterze rolnym,

3) art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że część dawnego majątku ziemskiego pn "[...]" stanowiąca zespół dworsko-pałacowy, położona w miejscowości [...], gmina [...], obejmująca obecnie działkę numer [...], jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], o powierzchni [...] ha, nie pozostawała w funkcjonalnym związku z pozostałymi gruntami nieruchomości ziemskiej pn "[...]",

4) art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że część dawnego majątku ziemskiego pn "[...]" stanowiąca zespół dworsko-pałacowy, położona w miejscowości [...], gmina [...], obejmująca obecnie działkę numer [...], jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], o powierzchni [...] ha, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 12 ze zm),

5) art. 28, art. 29, art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 z pózn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie za stronę postępowania Wójta Gminy [...] i nieuznanie za stronę Gminy [...], skierowanie decyzji do Wójta Gminy [...], niebędącego stroną w sprawie,

6) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z pózn. zm.), art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 z pózn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. niezebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiał dowodowego, niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, niewskazanie w sposób wyczerpujący faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wnosząc o

uchylenie w całości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z dnia [...] lipca 2015 r. uchylającej w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. stwierdzającą, że część dawnego majątku ziemskiego pn "[...]" stanowiąca zespół dworsko-pałacowy, położona w miejscowości, K., gmina M., obejmująca obecnie działkę numer [...], jednostka Ewidencyjna [...], obręb [...], o powierzchni [...] ta nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r" Nr 3. poz. 12 ze zm).

W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono, że między innymi, że w ocenie skarżącej przejęcie nieruchomości będącej przedmiotem postępowania nastąpiło w celu zarezerwowania odpowiednich terenów dla szkół. Na nieruchomości [...] funkcjonowała Szkoła Podstawowa w K. Nabycie przez Gminę [...] prawa własności działki [...]nastąpiło w celu prowadzenia szkoły podstawowej.

Zdaniem skarżącej organ odwoławczy lakonicznie i arbitralnie stwierdził, że ogród warzywny pomimo że stanowił użytek rolny, z uwagi na powierzchnie [...] ha i jego fizyczne (nie prawne) wyodrębnienie od pozostałej cześć działki nie powoduje, że działce [...] można przypisać charakteru nieruchomości ziemskiej o charakterze rolnym.

Charakter użytków rolnych części działki, nie wynika zdaniem skarżącej z orzecznictwa sądów administracyjnych, ale ma charakter materialnoprawny, wynika z woli ustawodawcy, wyrażonej wprost, nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych, uzależnionych bardzo często od okresu w którym taka interpretacja jest dokonywana i związanych z tym potrzeb i oczekiwań "społecznych oderwanych od treści normatywnej przepisu podlegającego wykładni.

Powiązania funkcjonalne, jakie zwykle występują w ramach gospodarstwa [rolnego], wykazują zdaniem skarżącej dość ścisłą współzależność ośrodka centralnego (jakim z reguły był pałac lub dwór) z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej. Trudno sobie wyobrazić prawidłowe funkcjonowanie nieruchomości ziemskiej bez ośrodka centralnego i na odwrót - istnienie ośrodka centralnego bez dochodów z produkcji w gospodarstwie rolnym. Kwestionowanie związku funkcjonalnego między bazą gospodarstwa (pałacem, dworem) a pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej nie jest zdaniem skarżącej uzasadnione, gdyż związek ten zawsze istnieje.

Związek funkcjonalny pomiędzy zespołem dworsko-pałacowym w K.a pozostałą częścią majątku miał zdaniem skarżącej charakter trwały i nierozerwalny. Dwór wraz z pozostałą częścią majątku stanowił siedzibę [...]. Dwór był ośrodkiem kierowniczym dla pozostałej części majątku. Na funkcjonalny związek dworu z pozostałą części majątku wskazują zdaniem skarżącej, względy terytorialne, położenie bezpośrednio przy zabudowie gospodarczej, budynkach inwentarskich, budynkach dla służby folwarcznej, pozostałych użytkach rolnych, związek podmiotowy, przysługiwanie prawa własności zespołu pałacowo-dworskiego i pozostałej części majątku jednej osobie, charakter kierowniczy dworu w stosunku do pozostałe części majątku i prowadzonej w nim działalności, pracujących i zamieszkującym w nim osób, względy ekonomiczne, finansowe, ponieważ z majątku pochodziły środki na utrzymanie dworu, a służba mieszkająca w majątku była wykorzystywana na potrzeby funkcjonowania zespołu pałacowo-dworskiego.

Zatrudnienie zarządcy, czy też okoliczność, że zarządzanie folwarkiem odbywało się na zewnątrz zespołu pałacowo-parkowego nie zmienia faktu, że to nadal przy właścicielu majątku pozostawały władcze kompetencje i głos decydujący w sprawach związanych z bieżącym jego funkcjonowaniem, gdyż oczywistym jest, że działania zarządcy nie mogły się sprzeciwiać woli właściciela, jako głównego decydenta, tym bardziej, że to właściciel decydował o osobie zarządcy i jego kompetencjach, które mógł dowolnie zwiększać lub ograniczać.

Skoro w ocenie organu miejsce zamieszkania rządcy mogło spowodować związek funkcjonalny, to tym bardziej ten związek istniał jeżeli W. C. mieszkający we dworze zachował uprawnienia decyzyjne w zakresie zarządu majątkiem. Ten związek funkcjonalny istniał skoro osoba decydująca o sprawach majątku mieszkała we dworze, a bez znaczenia jest zdaniem skarżącej czy rządca W. C., zamieszkiwał we dworze.

Majątek w którym zdecydowaną część stanowiły użytki rolne, dostarczał bowiem środków finansowych na utrzymanie zespołu pałacowo-parkowego, dostarczał również żywność dla mieszkańców pałacu.

Nieruchomość ziemska, dla oceny stosowania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie może być zdaniem skarżącej, utożsamiana tylko z użytkami rolnymi, lecz musi być rozumiana jako obejmująca także pozostałe części, które, jak w rozpatrywanej sprawie, były położone w ramach zwartego prawnie i obszarowo majątku obejmującego również część mieszkalną. Nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, jeżeli stanowi nieruchomość ziemską, lub pozostaje w związku funkcjonalnym z folwarczną częścią majątku ziemskiego, pojmowanym jako współzależność, w której jedne nieruchomości nie mogą być wykorzystywane w określonym celu bez drugich, bądź też nie mogą bez siebie funkcjonować.

Odwołanie do wykładni systemowej czy celowościowej potwierdza wynikającą wprost z wykładni gramatycznej tezę o podpadaniu, co do zasady, zespołów pałacowo-parkowych, stanowiących część składową nieruchomości o charakterze rolnym pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Istotne znaczenie ma czy określona nieruchomość powinna być określona mianem nieruchomości ziemskiej. W ówczesnym porządku prawnym, nie było normatywnej definicji tego pojęcia. Pojęcie to dotyczyło całego majątku, jako zorganizowanej całości nie zaś poszczególnych części służących wyłącznie bezpośrednio produkcji rolnej.

Wszystkie pisma w sprawie zarówno przed organem I instancji jak i organem odwoławczym wskazywały jako stronę postępowania Wójta Gminy [...]. Zarówno decyzja organu I instancji jak i decyzja organu odwoławczego zawiera oznaczenie stron jako Wójta Gminy [...]. Gminie [...] przysługuje prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka o numerze ewidencyjnym [...], jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], o powierzchni [...]ha. Wójt Gminy jest organem Gminy jako osoby prawnej, reprezentującym gminę. Nie posiada statusu strony w postępowaniu administracyjnym który to status posiada Gmina M. z uwagi na swój interes prawny wynikający z prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Uznanie jako strony Wójta Gminy M. i nieuznanie za stronę Gminy [...] stanowi naruszenie art. 28, 29 i 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, co w konsekwencji doprowadziło do skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Organ odwoławczy pominął okoliczność, że na dz. Nr [...]funkcjonowała szkoła podstawowa w K. Powyższa okoliczność była wskazywana przez organ I instancji, tym samym organ odwoławczy nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, nie odniósł się do tej okoliczności w uzasadnienie decyzji.

Organ odwoławczy lakonicznie i arbitralnie stwierdził, że ogród warzywny pomimo że stanowił użytek rolny, z uwagi na powierzchnie [...]ha i jego fizyczne ( nie prawne) wyodrębnienie od pozostałej cześć działki nie powoduje, że działce [...] można przypisać charakteru nieruchomości ziemskiej o charakterze rolnym, czym naruszył art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy nie wyjaśnił okoliczności jak zatrudnienie rządcy ewentualnie wyłączyło czy ograniczyło czynności decyzyjne właściciela, czy osoby zamieszkującej we dworze – W.C. w kontekście braku, ewentualnie istnienia, powiązań funkcjonalnych dworu i pozostałej części majątku. Skoro w ocenie organu miejsce zamieszkania rządcy mogło spowodować związek funkcjonalny, to tym bardziej ten związek istniał jeżeli W. C. mieszkający we dworze zachował uprawnienia decyzyjne w zakresie zarządu majakiem. Ten związek funkcjonalny istniał skoro osoba decydująca o sprawach majątku mieszkała we dworze, a bez znaczenie jest czy we dworze mieszkał rządca czy W. C., zachowujący prerogatywy zarządu majątkiem. Organ odwoławczy nie wskazał dowodów z których wywiódł, że W. C. wyzbył się na rzecz rzadcy uprawnień zarządczych odnośnie majątku. Organ Odwoławczy nie dostrzegł także okoliczności barku przeprowadzenia dowodów ze zeznań świadków mieszkańców miejscowości K,, na których rzecz lub ich poprzedników prawnych majątek był parcelowany i którzy, ewentualnie ich poprzednicy prawni pracowali w majątku. Osoby te niewątpliwie posiadały wiedzę o powiązaniach funkcjonalnych dworu z pozostałą częścią majątku, jak również o zarządzie majątkiem, osobach go wykonujących, ewentualnym udziale W. C. w zarządzie. Poszukiwanie dowodów w tym zakresie i wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy spoczywa z urzędu na organach administracji publicznej i nie można tłumaczyć tego zaniechania upływem czasu, czy brakiem informacji o osobach świadków.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie podnosząc dodatkowo, że sposób wykorzystania nieruchomości po jej przejęciu na podstawie dekretu PKWN, czy późniejsze jej wykorzystanie na cele zbieżne z celami reformy rolnej nie ma znaczenia dla stwierdzenia podpadania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Kluczowe w niniejszej sprawie jest to, że przedmiotowa nieruchomość nie miała charakteru rolnego, ani też nie istniał związek funkcjonalny pomiędzy zespołem dworsko-pałacowym, a resztą majątku o charakterze rolnym, tym samym nie zostały spełnione przesłanki podpadania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, co w konsekwencji powinno skutkować niemożnością wykorzystania nieruchomości na cele rolne.

Zdaniem organu trudno się zgodzić ze skarżącą, aby minimalnych rozmiarów fragment działki decydował o przeznaczeniu całej, blisko [...] działki, z pominięciem jednoznacznie dominującego sposobu zagospodarowania tej działki.

Co do zarzutu braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, jako nieistotny dla sprawy należy zdaniem organu odwoławczego ocenić zarzut pominięcia okoliczności, że na działce o numerze ewidencyjnym [...] funkcjonowała Szkoła Podstawowa w K. oraz zarzut nie wyjaśnienia okoliczności jak zatrudnienie rządcy ewentualnie wyłączyło i ograniczyło czynności decyzyjne właściciela czy osoby zamieszkującej we dworze. Ponadto w odniesieniu do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadków mieszkańców miejscowości K., na których rzecz lub ich poprzedników prawnych majątek został rozparcelowany, stwierdzić należy, że w trakcie postępowania zarówno przed Wojewodą, jak i Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, żadna ze stron postępowania takiego wniosku nie składała. Dokumenty zebrane w sprawie dają zdaniem organu wystarczającą podstawę do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia - składają się na jednorodny, kompleksowy obraz charakteru i zasięgu zespołu dworsko-parkowego.

Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 28, art. 29 i art. 156 § 1 pkt. 4 Kpa poprzez błędne uznanie za stronę postępowania Wójta Gminy M. i nieuznanie za stronę Gminy M., organ wskazał, że Gmina M., jako aktualny właściciel przedmiotowej nieruchomości, brała udział w przedmiotowym postępowaniu jako strona. Niewątpliwie zgodnie z art. 31 w związku z art. 11a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. O samorządzie gminnym (Dz. U. 2013, poz. 594) wójt gminy jako organ wykonawczy gminy kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Wskazanie w rozdzielniku doręczenia decyzji Wójta Gminy M., a nie Gminy M. nie stanowi jednak w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy naruszenia przepisów mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia i nie spowodowało również zaistnienia negatywnych skutków dla strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z poźn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 24 lipca 2015 r. odpowiada prawu.

Przedmiotowa nieruchomość została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, zgodnie z którym na cele reformy rolne podlegały przejęciu nieruchomości ziemskie, które miały charakter rolniczy, a więc mogły być wykorzystanej na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu, pod warunkiem, że stanowiły własność albo współwłasność osób fizycznych lub. prawnych i o ile ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich łączny rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione m.in. w punkcie przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 dekretu.

Zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu zastosowania powyższych przepisów dekretu PKWN ma ustalenie znaczenia terminu "nieruchomość ziemska". Obecnie w orzecznictwie sądowym (np. uchwała składu 7 sędziów NSA z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt OPS 2/06, ONSAiWSA 2006/5 poz. 123; uchwała składu 7 sędziów NSA z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt OPS 3/10, ONSAiWSA 2011/2 poz. 23). ugruntował się pogląd, zgodnie z którym na gruncie tego przepisu, na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie może tu zatem chodzić o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d i e dekretu. Nie bez znaczenia pozostaje też pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w uchwale z dnia 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/99 (OTK z 1990 r., poz. 26, s. 174), że pod pojęciem "nieruchomość ziemska" używanym w dekrecie, należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, tzn. takie, które są lub mogą być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej.

W sprawach dotyczących podpadania bądź niepodpadania określonych nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej organy muszą zatem ustalać, czy wszystkie nieruchomości wchodzące w skład konkretnej nieruchomości ziemskiej miały bezpośrednio charakter rolniczy bądź, w przypadku braku takiego stwierdzenia, były funkcjonalnie związane z taką nieruchomością ziemską. Z kolei tzw. związek funkcjonalny należy rozumieć jako możliwość (bądź jej brak) prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie.

Pojęcie związku funkcjonalnego, jako warunku objęcia zespołu pałacowo-parkowego przepisami dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie jest wprawdzie normatywnie definiowane, lecz należy powtórzyć, że w judykaturze wiąże się z tym pojęciem określone skutki, wyrażany jest już ugruntowany pogląd, iż "związek funkcjonalny" zachodzi gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie. Zauważyć w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądowym wielokrotnie podkreślano, iż powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne zespołów pałacowo – parkowych z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej nie mogą przesądzić o istnieniu związku funkcjonalnego. Nie ma zatem znaczenia, czy został on fizycznie oddzielony od zabudowań gospodarczych, ani czy park graniczył z częścią gospodarczą majątku. Istotną rolę odgrywa natomiast, czy możliwe jest faktyczne określenie granic części nieruchomości ziemskiej, która nie służyła ze swej natury produkcji rolnej.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją po rozpoznaniu odwołania M. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. uznającej, że część dawnego majątku ziemskiego pn "[...] Ziemskie K." stanowiąca zespół pałacowo-parkowy położona w miejscowości K., gmina M. obejmująca aktualną działkę nr [...] o powierzchni [...] ha podpadła pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, po analizie całości zbadanego w sprawie materiału dowodowego uchylił powyższą decyzję i stwierdził, że opisana wyżej nieruchomość (część majątku "Dobra Ziemi K.") nie podpadała pod działanie opisanego wyżej dekretu.

Sąd podziela co do zasady stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że nie i staniał związek funkcjonalny pomiędzy pałacem, a rolniczą częścią majątku, który uzasadniałby twierdzenie, że pałac stanowił centrum administracyjne nieruchomości ziemskiej. Nie wskazuje na to sposób zarządzania powyższą nieruchomością przez jej właściciela, który ów zarząd sprawował poprzez wyznaczoną do tego osobę rezydującą poza pałacem, a sam pałac nie posiadał pomieszczeń na trwałe przeznaczonych do sprawowania bieżącego zarządu.

Natomiast pałac i jego otoczenie pełniły funkcję mieszkaniową, reprezentacyjną i rekreacyjną, tworząc przestrzennie niezależną i zamierzoną programowo kompozycję. Dwór otoczony był ogrodem, do dworu prowadziła aleja lipowa. Znajdował się tam też niewielki ogród warzywny. Dwór oddzielony był od części gospodarczej, co potwierdza zebrany przez organ materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy (w tym dokumentacja i plan założenia dworsko ogrodowego uzyskany od Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. oraz zeznaniach świadków), które są spójne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Dwór otaczało ogrodzenie i żywopłot, na terenie tym nie było budynków gospodarczych czy sprzętu rolniczego.

Wprawdzie na terenie zespołu dworsko parkowego znajdował się sad i ogród warzywny, a więc w rozumieniu § 4 rozporządzenie w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia z dnia 6 września 1944 r. użytki rolne, jednak jak słusznie ustalił organ dawny sad znajdował się na działce nr [...], czyli nie był objęty wnioskiem o niepodpadanie pod dekret PKWN, który dotyczył działki nr [...]. Natomiast warzywniak był niewielki, jego powierzchnia wynosiła około [...] ha, a jego położenie wskazuje (w parku i otoczeniu dworu), że nie mógł służyć do produkcji roślinnej, a stanowił jedynie enklawę wśród nieruchomości o charakterze nierolniczym i był wykorzystywany jako przydomowy ogródek. Dwór wraz z otoczeniem pełnił wyłącznie funkcję mieszkaniowo-rezydencyjalną dla brata właścicielki hipotecznej całej nieruchomości.

Jak ustalono w postepowaniu w majątku zatrudniony był rządca. Z akt sprawy nie wynika wprawdzie wprost, gdzie on mieszkał, ale w skład przedmiotowego majątku wchodził dom właściciela (dwór) oraz pięć domów mieszkalnych drewnianych, z których jeden przeznaczony był dla administracji, a w czterech mieszkała służba folwarczna. Żaden z pięciu domów nie znajdował się na aktualnej działce nr [...] objętej wnioskiem. Z akt sprawy nie wynika też, aby we dworze znajdował się kantor, czy biuro gdzie można by przyjmować interesantów lub wypłacać wynagrodzenie pracownikom folwarcznym. Trafnie zatem organ odwoławczy przyjął, że zarządca majątku nie mieszkał na terenie objętym wnioskiem. Zasadnie też organ odwoławczy wywiódł, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia związku funkcjonalnego i gospodarczego pomiędzy zespołem pałacowo-parkowym, a pozostałą częścią majątku, który wyraźnie wskazywałby, że zespół pałacowo-parkowy stanowił centrum zarządzania produkcją rolną, bez którego wytwórczość ta nie mogłaby prawidłowo funkcjonować. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wyjaśniano, że dla istnienia związku funkcjonalnego nie wystarcza związek podmiotowy przez osobę właściciela, ani też powiązania finansowe i terytorialne. Taka nieruchomość musiałaby pozostawać we wzajemnej łączności z nieruchomością ziemską pełniąc funkcję usługową w stosunku do gruntów rolnych, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca (vide wyrok NSA z 3 października 2008, sygn. akt i OSK 1162/07).

W ocenie Sądu przyjęta w zaskarżonej decyzji koncepcja rozumienia przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej jest prawidłowa. W szczególności rozważania Ministra w pełni realizują wypracowaną przez sądy administracyjne wykładnię pojęcia nieruchomości rolnej oraz związku funkcjonalnego tj. powiązań pomiędzy całą nieruchomością rolną a pałacem i parkiem, które nie służyły do celów produkcji rolnej lecz pełniły funkcję mieszkalną, reprezentacyjną i rekreacyjną. Należy podzielić w tym zakresie pogląd reprezentowany w zaskarżonej decyzji co do charakteru części nieruchomości ziemskiej Kopina obejmującej zespół pałacowo-parkowy.

Analizując wypracowane przez orzecznictwo kryteria wzajemnych powiązań pałacu z resztą majątku organ doszedł do uzasadnionego wniosku, że zespół pałacowo-parkowy mógł funkcjonować niezależnie od majątku ziemskiego. Skoro nie istniał związek funkcjonalny, pałac z parkiem nie mogły zostać potraktowane jako obiekty przeznaczone do produkcji rolnej.

Ustalając stan faktyczny organ szczegółowo przeanalizował zeznania świadków oraz dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, a jego ustalenia znalazły odzwierciedlenie w logicznym, obszernym i prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dlatego też zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego (art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r.) oraz przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i art. 140 Kpa) Sąd uznał za nieuzasadnione.

Jako nieistotny dla sprawy Sąd uznał także zarzut skargi dotyczący pominięcia okoliczności, że na działce nr [...] funkcjonowała Szkoła Podstawowa w K. (po wojnie). Natomiast odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organ art. 28, art. 29 i art. 156 § 1 pkt 4 Kpa poprzez błędne uznanie za stronę postępowania Wójta Gminy M. i nieuznanie za stronę Gminy M. Sąd podziela w tej kwestii stanowisko organu, że wskazanie w rozdzielniku doręczenia decyzji Wójta Gminy M., a nie Gminy M. w sytuacji gdy gmina M. jako aktualny właściciel spornej nieruchomości brała udział w postępowaniu jako strona nie stanowi naruszenia przepisów mającego istotny wpływ na wynik sprawy i nie spowodowało powstania negatywnych skutków dla Gminy M., która w przedmiotowej sprawie uczestniczyła

i złożyła rozpatrywaną przez Sąd w tym postępowaniu skargę.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.