Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1159/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 1 i 2, par. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 235 ppkt 1, art. 235 ppkt 2
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Krzysztofa Krzemińskiego na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r. Nr [...], znak [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...], znak [...] w przedmiocie nie stwierdzenia u skarżącego K. K. choroby zawodowej: "przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy", wymienionej w poz. 19(4) wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869).

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...], nie stwierdził u K. K. choroby zawodowej: "przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy".

Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu II instancji dochodzenie epidemiologiczne, które stało się podstawą do wydania orzeczeń lekarskich, nie było precyzyjne i wyczerpujące. Organ I instancji uwzględnił narażenie zawodowe jedynie od 1998 r., nie podejmując próby ustalenia, jakie czynności odwołujący wykonywał w okresie wcześniejszego zatrudnienia. Ponadto zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien zwrócić się do pracowników [...] wskazanych przez skarżącego celem uzupełnienia materiału dowodowego.

Na skutek ponownie przeprowadzonego postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...], na podstawie art. 235¹ i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212 poz. 1263 ze zm.), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., nie stwierdził u K. K. choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy wymienionej w poz. 19(4) wykazu chorób zawodowych określonych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2010 r. zostało wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. - Poradnię Chorób Zawodowych w B. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, które wskazywało, że skarżący wykonywał szereg czynności fizycznych, okresowo w pozycji wymuszonej z dźwiganiem do 20 kg w systemie zadaniowym, nie stwierdzono jednak wykonywania charakterystycznych ruchów monotypowych w zakresie stawów barkowych, zwłaszcza w zakresie unoszenia i odwodzenia, co jest istotą sposobu wykonywania pracy. Rozpoznano zespół ciasnoty podbarkowej obu stawów ramiennych z uszkodzeniem stożka rotatorów obu stawów ramiennych, co odpowiada podpunktowi 4 pkt 19 wykazu chorób zawodowych - przewlekłemu zapaleniu okołostawowemu obu barków. Analiza narażenia zawodowego z okresu pracy zawodowej, brak monotypowości ruchów w stawach barkowych w ostatnich latach pracy przemawia za pozazawodową etiologią schorzenia.

Następnie wskutek złożonego odwołania wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawione przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. J. Nofera - Klinikę Chorób Zawodowych i Toksykologii, Oddział Chorób Zawodowych w Ł. Wynika z niego, że u K. K. rozpoznano zespół ciasnoty podbarkowej z następowym ograniczeniem ruchomości obu barków, w większym nasileniu po stronie prawej, po leczeniu operacyjnym w 2009 r. oraz zmiany zwyrodnieniowe stawów barkowo-obojczykowych w większym nasileniu po stronie prawej. Organ wskazał, że skarżący był zatrudniony:

- od [...] 1978 r. do [...] 1981 r. w S. w G. na stanowisku ucznia spawacza (do [...]1978 r.), a następnie spawacza elektrycznego,

- od [...] 1981 r. do [...] 1981 r. w B. w B., na stanowisku montera,

-od [...] 1981 r. do [...] 1983 r. w Wytwórni Galanterii w B., na stanowisku pracownika fizycznego,

- od [...] 1983 r. do [...] 1984 r. w zakładzie S. S. w B., na stanowisku pracownika fizycznego,

- od [...] 1986 r. do [...] 1990 r. w Spółdzielczym Przedsiębiorstwie Transportowym H. Zakład w N., na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego,

- od [...] 1991 r. do [...] 1994 r. prowadził własną działalność gospodarczą - handel okrężny warzywami, a później obuwiem,

- od [...] 1998 r. do [...] 2007 r. w T. S.A. w W. Oddział w B., na stanowisku asystenta technicznego, oraz kierowcy,

- od [...] 2007 r. do [...] 2007 r. w "T." Sp. z o.o. z siedzibą w T., na stanowisku technika systemów audio-video, kierowcy,

- od [...] 2011 r. do końca 2011 r. w I. Sp. z o.o. Ł., jako prezes zarządu.

Dalej organ podał, że w dniu [...] stycznia 2012 r. dokonano przesłuchania skarżącego na okoliczność miejsc, stanowisk, czasu pracy, a także występujących zagrożeń oraz możliwości przeprowadzenia dowodów ze świadków. W dniu [...] lutego 2012 r. dokonano przesłuchania dwóch wskazanych przez K. K. świadków z T. S.A. Oddział w B. oraz w "T." Sp. z o.o. z siedzibą w T. Dokonano ponownej oceny narażenia zawodowego w T. S.A. oraz uzyskano oceny narażenia zawodowego z istniejących zakładów pracy, w których pracował, tj. S. oraz T. Sp. z o.o. z siedzibą w T., przeprowadzone przez właściwe miejscowo Powiatowe Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne.

Organ podniósł, że analiza narażenia zawodowego wykazała, iż w okresie pracy zawodowej badany nie wykonywał typowych wysokopowtarzalnych ruchów monotypowych w stawach barkowych, zwłaszcza w zakresie unoszenia z odwodzeniem. W S., gdzie pracował w latach 1978-1981, ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez PPIS w G. wykazała, że skarżący był narażony na wykonywanie pracy w pozycji wymuszonej, co stwarzało możliwość obciążenia i zmęczenia układu mięśniowo-szkieletowego. W pozostałych zakładach pracy wykonywał zróżnicowane czynności wymagające dźwigania ciężarów i obciążające różne grupy mięśniowe w zmiennych pozycjach.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r. IMP im. prof. dr med. J. Nofera - Klinika Chorób Zawodowych i Toksykologii, Oddziału Chorób Zawodowych w Ł. poinformował, że analiza nowo przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego nie dostarcza danych mogących wpłynąć na treść wydanego orzeczenia lekarskiego, a ponowna analiza procesu diagnostyczno-orzeczniczego wykazała, iż proces ten został wykonany zgodnie z zasadami przyjętymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych.

W konsekwencji organ stwierdził, że biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego nie można stwierdzić choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy.

Nie zgadzając się z dokonanym przez organ I instancji rozstrzygnięciem skarżący złożył odwołanie wnosząc o powołanie innego niezależnego zespołu do powtórnego podjęcia badań mających na celu orzeczenie o stanie jego zdrowia. Skarżący wskazał, że lekarze w Instytucie Medycyny Pracy im. Prof. Nofera wykonali badanie w sposób mało wnikliwy i nie zapoznali się z jego dokumentacją medyczną. Zarzucił, że nie uwzględniono całokształtu jego pracy zawodowej skupiając się jedynie na pracy w t. Wskazał, że nadal poddaje się leczeniu.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Nr [...], znak: [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że nie ma podstaw do zmiany decyzji organu I instancji. Postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej oraz zalecenia wskazane w decyzji organu II instancji z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] zostały wykonane przez organ I instancji w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami. Ponadto organ uwzględnił informacje na temat pracy zawodowej K. K. w latach poprzedzających zatrudnienie w T.

Organ odwoławczy podniósł, że stosownie do § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydają decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji uwzględnił wszystkie materiały dowodowe niezbędne do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej, tj. wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego oraz stosowne opinie lekarskie.

Organ II instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego skarżący dostarczył Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu dokumentację - wynik badania rezonansu magnetycznego, w związku z czym organ II instancji zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z prośbą o ocenę tego materiału dowodowego i wydanie opinii uzupełniającej. W odpowiedzi na powyższe, jednostka orzecznicza II stopnia w piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. wskazała, że analiza otrzymanego wyniku badania rezonansu magnetycznego nie dostarcza danych, które mogłyby wpłynąć na treść wydanego orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u K. K.

Organ wskazał również, że lekarze zatrudnieni w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. wykonujący badania dokonali oceny dokumentacji medycznej i wydali w sprawie orzeczenie lekarskie wraz z opiniami uzupełniającymi, ponadto spełniają oni wymagane kryteria i są zatrudnieni we właściwych jednostkach orzeczniczych wymienionych w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. W ocenie organu II instancji Instytut Medycyny Pracy w Ł. jako jednostka badawczo-rozwojowa w dziedzinie medycyny pracy dokonuje oceny materiału dowodowego na najwyższym poziomie, w sposób profesjonalny i bezstronny. Z tego względu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie miał podstaw do poddania w wątpliwość prawidłowości oceny dokumentacji medycznej dotyczącej skarżącego. Orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej spełnia kryteria opinii biegłego, jest więc wiarygodne i rzetelne. Organ w całości podzielił opinie jednostek orzeczniczych.

W konsekwencji powyższego organ wskazał, że nie zostały spełnione warunki niezbędne do rozpoznania choroby zawodowej. Zdaniem organu odwoławczego, w sytuacji braku rozpoznania choroby zawodowej przez jednostki orzecznicze I i II stopnia, organ I instancji nie mógł stwierdzić choroby zawodowej.

Nie zgadzając się z dokonanym przez organ II instancji rozstrzygnięciem K. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2012 r.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez niedostateczne zbadanie sprawy pod kątem świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych w okresie od 2000 do 2007 r. i nieuzasadnione zaniechanie zapoznania się z aktami sprawy Państwowej Inspekcji Pracy o nr rej. [...].

Zarzucił też naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art.78 § 2 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji. Praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania pozostają w związku przyczynowym z chorobą zawodową. Należało przeprowadzić wskazany przez niego dowód, w celu wyjaśnienia, czy praca w godzinach nadliczbowych nie spowodowała chorobowego schorzenia zawodowego.

Skarżący zarzucił, że organy obu instancji nie wyczerpały w całości postępowania dowodowego, skarżący bowiem wskazał w postępowaniach administracyjnych na konkretne dowody. Podał, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. wskazał, iż Państwowa Inspekcja Pracy w 2007 r. przeprowadziła postępowania w zakresie świadczenia pracy w T. i stwierdziła nieprawidłowości w zakresie pracy w godzinach nadliczbowych. W ocenie skarżącego, w sytuacji wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych charakter pracy miał wpływ na występowanie u niego powołanych schorzeń.

Skarżący zarzucił, że organy obu instancji oparły się wyłącznie na badaniach lekarskich przeprowadzonych przez Instytuty Medycyny Pracy, które nie miały pełnej wiedzy na temat charakteru jego pracy.

W związku z powyższym organ II instancji dokonał ostatecznie naruszeń art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy przez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że skarżący nie cierpi na chorobę zawodową, gdy tymczasem dokumentacja medyczna leczenia dowodzi występowania schorzeń chorobowych, a dodatkowa dokumentacja akt PIP mogłaby ustalić, że jest to choroba zawodowa w związku z wykonywaniem pracy ponadnormatywnie na przestrzeni lat 2000-2007.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym". Jak wynika z treści przywołanego przepisu, aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych; po drugie ono winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy.

W związku z powyższym organy inspekcji sanitarnej rozpoznając sprawę dotyczącą stwierdzenia choroby zawodowej winny postępowanie wyjaśniające ukierunkować na ustalenie takich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia, jak: 1/ stwierdzenie istnienia u danej osoby typu jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych; 2/ określenie rodzaju pracy i warunków, w jakich osoba ta wykonywała bądź wykonuje pracę, wskazujących na występowanie w środowisku pracy obiektywnych czynników wpływających (narażających) na powstanie choroby zawodowej; 3/ wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonymi warunkami wykonywanej pracy bądź sposobem jej wykonywania a wpływem tych okoliczności na powstanie u danej osoby choroby zawodowej.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.). Rozporządzenie to reguluje m.in. sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, tak więc według tych przepisów należało oceniać postępowanie organów w będącej przedmiotem kontroli Sądu sprawie odmowy stwierdzenia u skarżącego rozpoznawanej choroby zawodowej.

Wskazać należy, iż stosownie do postanowień § 2 powołanego rozporządzenia wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Zgodnie zaś z ww. załącznikiem, w poz. 19(4) za chorobę zawodową może być uznane przewlekle zapalenie okołostawowe barku, na które cierpi, co jest bezsporne, skarżący.

W myśl § 4 ust.1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 § 5 cyt. rozporządzenia. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Narażenie zawodowe podlega ocenie, którą w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przeprowadza właściwy państwowy inspektor sanitarny. Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy.

Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. W myśl natomiast § 8 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (ust. 1), przy czym jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2).

W aktach sprawy znajdują się dwa orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, oraz opinia uzupełniająca. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2010 r. wskazano, że skarżący cierpi na przewlekle zapalenie okołostawowe barków, które to schorzenie znajduje się w wykazie chorób zawodowych. W opinii podano, że opisane zmiany powstały w trakcie stale powtarzających się mikroruchów w obu stawach barkowych. W konsekwencji stwierdzono, że analiza narażenia zawodowego przemawia za pozazawodową etiologią schorzenia. Z opinii zaś IMP im. Prof. J. Nofera (działającego jako jednostka orzecznicza II stopnia) z dnia [...] lipca 2011 r. wynika, że podczas hospitalizacji u skarżącego przeprowadzono konsultację ortopedyczną, rozpoznając u niego zespół ciasnoty podbarkowej z następowym ograniczeniem ruchomości obu barków, w większym nasileniu po stronie prawej oraz zmiany zwyrodnieniowe stawów barkowo-obojczykowych. Wskazano również, że analiza narażenia zawodowego wykazała, iż w okresie pracy zawodowej badany nie wykonywał monotypowych ruchów w stawach barkowych, zwłaszcza w zakresie unoszenia z odwodzeniem. Pacjent wykonywał zróżnicowane czynności obciążające różne grupy mięśniowe w zmiennych pozycjach. W konsekwencji stwierdzono, że nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu ruchu pod postacią przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. W aktach sprawy znajduje się także pismo z dnia [...] września 2011 r. oraz pismo uzupełniające do orzeczenia z dnia [...] lipca 2011 r., w których podniesiono, że analiza dokumentacji medycznej nie dostarcza danych mogących wpłynąć na treść wydanego orzeczenia lekarskiego, ponowna szczegółowa analiza procesu diagnostyczno-orzeczniczego, w tym w szczególności przebiegu i wyników badań wykonanych podczas hospitalizacji skarżącego w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii IMP oraz konsultacji przeprowadzonej przez specjalistę w zakresie ortopedii i traumatologii wykazały, iż proces diagnostyczny został wykonany zgodnie z zasadami przyjętymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych.

Zdaniem organu odwoławczego opinie te są "autorytatywne i wiarygodne". W ocenie Sądu z tezą tą nie sposób się zgodzić.

Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (por. wyroki NSA z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00, z dnia 11 grudnia 2001 r., I SA 746/99 - nie publ., z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, publ. ONSA 1998/4/150). NSA zgodnie przyjmuje, że bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby, tym samym oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego.

Jednakże pomimo to podkreślić należy, że związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Istotą związania organu jest to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie, niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń. Taki pogląd zaprezentowany został np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 749/11.

Obie opinie, zarówno ta wydana przez WOMP z dnia [...] lipca 2010 r., jak i opinia IMP z dnia [...] lipca 2011 r. zawierają jedynie skrótowe uzasadnienie zajętego stanowiska. Uzasadnienia obu opinii składają się z kilku zdań opisujących przebieg sprawy i krótkie uzasadnienia dotyczące meritum sprawy, które są tak ogólnikowe, że poza kwestią, iż nie rozpoznano u skarżącego choroby zawodowej, oraz wskazaniu na pozazawodową etiologię schorzenia, nic innego z nich nie wynika. W szczególności zaś w obu opiniach nie wyjaśniono szczegółowo, dlaczego zmian zwyrodnieniowych wykrytych u skarżącego nie można łączyć z wykonywaniem przez niego pracy. W konsekwencji powyższego, jako dowolne, nie znajdujące oparcia w obowiązującej regulacji prawnej uznać trzeba stanowisko organów inspekcji sanitarnej przyjmujące orzeczenia obu placówek medycznych jako w pełni wiarygodny i wystarczający dla rozpatrzenia sprawy materiał dowodowy.

Przypomnieć należy, że organy inspekcji sanitarnej obciąża obowiązek dokonania oceny wiarygodności sporządzonych w sprawie orzeczeń lekarskich w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Orzeczenia te nie mogą ograniczyć się do ogólnych stwierdzeń, ale powinny być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący, są bowiem opiniami w rozumieniu art. 84 k.p.a. i podlegają ocenie takiej, jak każdy inny dowód w sprawie.

Organ jest zatem zobowiązany do dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. i nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonującego uzasadnienia i wywołującej wątpliwości. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej orzeczenia lekarskie nie odnoszące się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego. Opinia jednostki orzeczniczej winna opierać się nie tylko na wynikach badań tej jednostki, ale winna brać pod uwagę wszystkie zebrane dowody. W takiej sytuacji organ zobowiązany jest do zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 cyt. wyżej rozporządzenia).

Nadto stwierdzenie istnienia choroby zawodowej następuje nie tylko w przypadku bezspornego wykazania, że wywołały ją czynniki występujące w środowisku pracy, ale i w przypadku stwierdzenia, że czynniki te wywołały chorobę z dużym prawdopodobieństwem. Dla odmowy ustalenia istnienia choroby zawodowej konieczne jest więc ustalenie, że rodzaj wykonywanej pracy nie ma żadnego wpływu na powstanie i rozwój schorzenia. (por. np. wyroki WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2012r, III SA/Kr 256/11, Lex nr 1139247, z 8 marca 2012r. III SA/Kr 749/11, Lex nr 1139271, WSA we Wrocławiu z dnia 7 marca 2012r. IV SA/Wr 713/11, Lex nr 1146152, WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2012r., VII SA/Wa 2857/11, Lex nr 1139861, WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2012r., IV SA/GL 1013/11, Lex nr 1104479).

Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, że z załącznika do karty oceny narażenia zawodowego skarżącego sporządzonego przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną Oddział Higieny Pracy w G. (k. 178 akt adm.) wynika, iż charakter i warunki pracy z uwagi na wykonywane czynności zawodowe w wymuszonej pozycji ciała z wysokim prawdopodobieństwem stwarzały możliwość obciążenia i zmęczenia układu mięśniowo-szkieletowego. Tymczasem piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r. IMP im. Prof. J. Nofera w żaden sposób nie odnosi się do tej kwestii wskazując, że analiza dokumentacji nie dostarcza danych mogących wpłynąć na treść wydanego orzeczenia lekarskiego. W związku z tym nie nastąpiło pełne, przekonujące i jednoznaczne wykluczenie związku przyczynowego stwierdzonego u skarżącego schorzenia z wykonywaną pracą. Organy nie wyjaśniły w sposób niebudzący wątpliwości, dlaczego rozpoznane u skarżącego schorzenie nie ma podłoża zawodowego. Brak wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości, dotyczących tak istotnej kwestii jak związek schorzenia skarżącej z wykonywaną pracą, a także lakoniczność uzasadnień w tym zakresie, stanowią naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ musi z urzędu lub na wniosek strony podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 k.p.a.). Powyższe skutkowało również naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną argumentację oraz uzupełnić materiał dowodowy. W trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych zwróci się do lekarzy Instytutu Medycyny Pracy o uzupełnienie dotychczasowo wydanego orzeczenia. Opinia ich powinna zawierać dokładne, wyczerpujące, a zarazem czytelne dla organu, a przede wszystkim dla strony, która nie dysponuje wiedzą medyczną, uzasadnienie zajętego stanowiska. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania ponownej oceny opinii biegłych w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a., jak już wyżej wspomniano, organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywującego i należytego uzasadnienia.

Ponownie zebrany w sprawie materiał dowodowy organ oceni pod kątem wiarygodności i spełnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej u skarżącego, w konsekwencji czego wyda decyzję, którą uzasadni zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Będzie miał na względzie fakt, iż to organ stwierdza chorobę zawodową, a opinie placówek diagnostycznych orzekających sprawie podlegają takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód. Dopiero po stosownym uzupełnieniu materiału dowodowego organy administracji będą zobowiązane do wydania rozstrzygnięć w przedmiocie choroby zawodowej.

Wątpliwość Sądu budzi ponadto fakt, że orzeczenia IMP im. Prof. J. Nofera z dnia [...] lipca 2011 r. oraz pismo uzupełniające z dnia [...] czerwca 2012 r. podpisane zostały przez lekarza chorób wewnętrznych, a nie przez posiadającego specjalistyczną wiedzę w zakresie chorób układu ruchu lekarza ortopedę. Ponadto zgodnie z § 5 ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy. Tymczasem na wskazanych dokumentach brak jest również podpisu kierownika instytutu. Jak się przyjmuje, opinia instytutu naukowego jest odmianą dowodu z biegłych, opracowana jest zespołowo i wyraża stanowisko nie poszczególnych osób, lecz instytutu jako takiego. Przeprowadzone badania powinny być sprawdzane tak, by mogły być przedstawione jako opinia jednostki naukowej, podpisana również przez osobę (osoby) upoważnione do reprezentowania instytutu (tak np. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 25.01.2013 r., I ACz 826/12, LEX nr 1267392). Trudno mówić o opinii instytutu, jeśli jest ona podpisana przez tylko jednego lekarza. Powyższe kwestie również powinny zostać przez organ wyjaśnione.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II sentencji wyroku oparto na art. 152 powołanej ustawy.