Wyrok NSA, sygn. akt OSK 355/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 7 ust. 1, art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA W. Ryms, Sędziowie NSA J. Chlebny, E. Janeczko (spr.), Protokolant A. Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. E. i Klaudii T.-B. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2003 r. sygn. akt I SA 2588/01 w sprawie ze skargi C. E. i Klaudii T.-B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 19 lipca 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 października 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Klaudii T.-B. i C. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 19 lipca 2001 r. utrzymującą w mocy własną decyzje z dnia 19 lutego 2001 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 25 stycznia 1962 r. w sprawie odmowy przyznania własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. P., Pj. i Al. S. Nr hip. (...) na rzecz Aleksandra T.-W.

Z powołaniem się na art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 25 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy /Dz.U. nr 50 poz. 279/ stwierdzono w uzasadnieniu tego wyroku, że od 1961 r. na terenie obejmującym przedmiotową nieruchomość obowiązywał Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego, według którego teren został przeznaczony "pod użyteczność publiczną" tj. miały być urządzone tereny sportowe SKS "W.". Odmowa była więc uzasadniona.

Skarga kasacyjna zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego /art. 156, 7, 10, 11, 12, 107 par. 1/ wnosi o "uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu".

Z twierdzeń uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że wniosek o przyznanie własności czasowej został złożony 9 lutego 1949 r. Decyzję odmawiającą przyznania własności czasowej wydano 25 stycznia 1962 r. Było więc oczywiste naruszenie przepisów postępowania. W dacie złożenia wniosku nie istniał plan zagospodarowania przestrzennego. Nie był to ponadto plan szczegółowy, z którego wynikałoby wykluczenie możliwości przyznania własności czasowej przedmiotowej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżony wyrok został wydany pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Wniesienie skargi kasacyjnej było więc dopuszczalne na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./. Wspomniany art. 101 określa warunki i termin wniesienia skargi kasacyjnej, zawierając ponadto odesłanie do przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określanego dalej skrótem p.p.s.a. Chodzi tu między innymi o art. 183 par. 1 p.p.s.a. statuujący generalną zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, oznaczającej przede wszystkim pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Możliwe jest, według treści tego przepisu, jedynie późniejsze przytoczenie nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych, a nie rozszerzanie samych podstaw /po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej/.

W tej sprawie nie zostało sformułowane na piśmie nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Na rozprawie jednak pełnomocnik skarżących stwierdził, poza wywodami zawartymi w skardze kasacyjnej, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, powołany w niej plan zagospodarowania przestrzennego nie znajdował się w aktach sprawy /"planu zagospodarowania przestrzennego w tym okresie nie było"/.

Na rozprawie 17 czerwca 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny zażądał nadesłania wyrysu i wypisu ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą z dnia 31 stycznia 1961 r. Prezydium Rady narodowej m.st. Warszawy. W wykonaniu tego żądania przy piśmie z 18 kwietnia 2005 r. nadesłano wyrys wspomnianego planu oraz odpis uchwały z 31 stycznia 1961 r. z jednoczesnym poinformowaniem o przeszkodach nadesłania pełnego tekstu planu. Mimo takiej sytuacji, istniały podstawy do rozpoznania skargi kasacyjnej przy wzięciu pod uwagę nie tylko braku określonych wniosków procesowych, ale przede wszystkim istoty postępowania kasacyjnego, a zwłaszcza przytoczonej wyżej zasady związania Sądu podstawami skargi kasacyjnej, łącznie z możliwością przytoczenia przez stronę nowego uzasadnienia tych podstaw z następujących względów.

Zasadnicze ustalenia omawianego planu zagospodarowania przestrzennego z 1961 r. o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości pod użyteczność publiczną nie było i nie jest przez skarżących kwestionowane. Dotyczy to także stwierdzeń zawartych w skardze, skardze kasacyjnej a także późniejszego uzasadnienia podstaw skargi kasacyjnej na rozprawie poprzedzającej wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku oddalającego skargę kasacyjną. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono zresztą wprost o przeznaczeniu nieruchomości pod użyteczność publiczną. Takie przeznaczenie nieruchomości wynika również z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego, np. pisma Prezydium Rady Narodowej W.-M. z 20 grudnia 1965 r. Samo to ustalenie planu zagospodarowania przestrzennego o przeznaczeniu nieruchomości pod użyteczność publiczna stanowiło zaś podstawę rozstrzygnięć zawartych w decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 25 stycznia 1962 r. i aprobującym te rozstrzygnięcia - zaskarżonego wyroku.

Ustosunkowując się do zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, należy stwierdzić, że takiego naruszenia nie było. Powołany art. 7 ust. 2 nakazywał uwzględnić wniosek dotychczasowego właściciela gruntu objętego działaniem dekretu o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy, a następnie własności czasowej /dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz.U. nr 57 poz. 319 ze zm. - obowiązujący w dacie złożenia wniosku i jego rozpoznania/, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu. Należy w związku z tym podzielić stanowisko zawarte w decyzjach odmawiających stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 25 stycznia 1962 r. i zaskarżonego wyroku, że według istniejącego w dacie wydania tego orzeczenia stanu, realizacja celu publicznego była możliwa jedynie na terenie państwowym. Nie przytaczając bliżej argumentacji wynikającej z istniejących wówczas stosunków społecznych i gospodarczych, trzeba stwierdzić, że stan prawny określony w art. 100 i następnych Prawa rzeczowego z 1946 r. dotyczący własności czasowej, wykluczał możliwość korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela na zasadach własności czasowej, jeżeli grunt ten w planie zagospodarowania przestrzennego został przeznaczony pod użyteczność publiczną. Według regulacji zawartej w art. 100 i nast. prawa rzeczowego i utrwalonych w literaturze poglądów /por. np. J. Wasilkowski: własność według prawa rzeczowego, Przegląd Notarialny - 1/47/52/, właściciel czasowy miał ograniczoną własność w zakresie czasu jej trwania, ale pełną co do jej treści, wynikającej z art. 28 Prawa rzeczowego /obecnie art. 140 Kodeksu cywilnego/, co oznaczało korzystanie z nieruchomości z wyłączeniem innych osób. Istniałaby więc oczywista sprzeczność korzystania z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela, będącego właścicielem czasowym, z przeznaczeniem nieruchomości w planie dla realizacji celu publicznego.

Przy uwzględnieniu tej okoliczności nie mogą stanowić podstawy wzruszenia zaskarżonego wyroku, z oczywistych przyczyn twierdzenia skargi kasacyjnej dotyczące tego, że plan z 1961 r. nie był planem szczegółowym czy też, że działalność SKS "W." /będąca użytecznością publiczną według planu/ mogła się odbywać na terenie będącym własnością osoby fizycznej.

Nie było również naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - art. 7, 10, 11, które wobec treści art. 50 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym miały zastosowanie w postępowaniu, w którym został wydany zaskarżony wyrok. Skarga kasacyjna nie wskazuje zresztą na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów, co uniemożliwia bliższe ustosunkowanie się do tego zarzutu, a nie ma podstaw do kwestionowania zawartego w tym wyroku rozstrzygnięcia.

Odesłanie z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie dotyczy art. 156 i 107 Kpa. Przepisy te nie miały więc zastosowania w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego wyroku. Biorąc pod uwagę wskazaną już wyżej zasadę związania granicami skargi kasacyjnej, nie można podstawy skargi kasacyjnej w tym zakresie uznać za usprawiedliwioną.

Artykuł 12 Kpa, objęty odesłaniem powołanego wyżej art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, zbieżny zresztą w zakresie treści z art. 35 par. 1 Kpa, dotyczy szybkości postępowania. Podobne zasady obowiązywały na tle przepisów postępowania obowiązujących w dacie złożenia i rozpoznawania wniosku o przyznanie własności czasowej /rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym - Dz.U. nr 36 poz. 341 ze zm./. Te zasady, jak słusznie stwierdza skarga kasacyjna, mogły być naruszone, skoro wniosek zgłoszony w 1949 r. został rozpoznany w 1962 r. Okoliczność ta nie stanowiła jednak wystarczającej podstawy wydania innego rozstrzygnięcia niż zawarte w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 19 lutego 2001 r. To samo dotyczy zaskarżonego wyroku. Zarówno na tle przepisów ustawy z 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /art. 21/, jak i obecnie obowiązujących przepisów /art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ sądy administracyjne dokonują oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem /legalności/. Z natury takiej oceny wynika potrzeba uwzględnienia stanu prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W tym czasie zaś /19 lipca 2001 r./ obowiązywał nie tylko omawiany art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, ale również plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą z dnia 31 stycznia 1961 r. Był to również akt normatywny, jako akt prawa miejscowego, kształtujący stan prawny.

Z przytoczonych względów, należało oddalić skargę kasacyjną /art. 184 p.p.s.a./.