Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 189/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a;
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 23;
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 11 ust. 2; art. 23 ust. 1;
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S.K. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia ... listopada 2014 r., nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. K. (dalej także: "Strona" lub "Skarżący") jest postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Warszawie (dalej: "Dyrektor Oddziału") z dnia ... listopada 2014 r. Nr ... o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2014.

Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

W dniu 15 maja 2014 r. (data stempla) Skarżący nadał w urzędzie pocztowym wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: "ONW") na 2014 r.

W dniu 9 czerwca 2014 r. wezwano Skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku wskazując, że nie podpisał on załączników graficznych, na których znalazły się działki ewidencyjne ...; dla działek rolnych: A, B, C, D, E, F, G wskazano numery działek ewidencyjnych (sekcja VIII kolumna 4), dla których nie podpisano załączników graficznych, nie określono powierzchni działki rolnej E, F, G (sekcja VIII kolumna 3), Skarżący zaznaczył wnioskowanie o płatności Płatność rolnośrodowiskowa (PROW na lata 2007 - 2013), a nie wprowadził deklaracji uprawnionej do tej płatności na żadnej działce rolnej, Skarżący nie podpisał deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013, nie zadeklarowano żadnego pakietu/wariantu w sekcji II A i II B, na działce rolnej D deklarowanej do płatności rolnośrodowiskowej. Skarżący nie wskazał rośliny uprawnej w plonie głównym (sekcja VIII kolumna 7).

Wezwanie zostało uznane za doręczone w dniu 1 lipca 2014r.

W dniu ... sierpnia 2014 r. poinformowano stronę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w zakresie płatności ONW. Pismo doręczono w dniu 9 września 2014 r.

W dniu 8 września 2014 r. Strona otrzymała kopię wezwania. Do pisma dołączono formularz korekty wniosku wraz z deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych i załącznikami graficznymi.

W dniu 12 września 2014 r. Strona wniosła prośbę o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 wskazując, że w dniach od 17 maja do 7 września 2014 r. przebywała w gospodarstwie w województwie warmińsko-mazurskim. Pod adresem stałego miejsca zamieszkania nie było osoby, która mogłaby odebrać korespondencję, nie ustanowiono też pełnomocnika.

W dniu ... września 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem nr ... odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych. Postanowienie doręczono w dniu 6 października 2014 r.

W dniu ... września 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem o numerze ... odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2014. Postanowienie doręczono w dniu 13 października 2014 r.

W dniu ... października 2014r. S. K. nadał w urzędzie pocztowym zażalenie na postanowienie Kierownika Biura z dnia ... września 2014 r., zarzucając mu błędną ocenę, iż uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zaniedbania strony. Powtórzył swą argumentację z wniosku o przywrócenie terminu i wskazał, że w dniu 8 września 2014 r. udał się do Biura Powiatowego, gdzie otrzymał kopię nieodebranego wezwania. Podniósł, że nie posiadał wiedzy o nadesłanej przesyłce, wyjazd przedłużył się nieoczekiwanie w tym z powodów zdrowotnych a prośba o przywrócenie terminu została wniesiona w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu wraz z dokonaniem czynności, dla której określony był termin.

W dniu 20 października 2014 r. strona nadała w urzędzie pocztowym zażalenie na postanowienie nr ... z dnia ... września 2014r. zarzucając, iż organ pierwszej instancji błędnie ocenił, że wniosek o przyznanie płatności został złożony po dopuszczalnym terminie. Strona poinformowała, że wniosek był kompletny, podpisany, posiadał wypełnione załączniki graficzne, a jedynym niedociągnięciem był brak podpisów na załącznikach graficznych.

W dniu ... listopada 2014 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem nr ... utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie ... z dnia ... września 2014 r. o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania praz płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.

Postanowieniem z dnia .... listopada 2014 r. Nr ... Dyrektor Mazowieckiego Oddziału ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że ostatecznym terminem, w którym wnioskodawca mógł wystąpić z wnioskiem w kampanii 2014 był dzień 9 czerwca 2014 r.

Organ stwierdził, że do wniosku o przyznanie płatności nie dołączono podpisanych załączników graficznych. O brakach formalnych wniosku strona została poinformowana wezwaniem z dnia 9 czerwca 2014 r. Korektę wniosku wraz z podpisanymi załącznikami graficznymi rolnik złożył w dniu 12 września 2014 r., to jest po upływie wskazanego 7 - dniowego terminu, który minął z dniem 8 lipca 2014 r., a także po upływie ostatecznego terminu na składanie wniosków. Powyższe w ocenie organu oznacza, iż wniosek uznać należy za niedopuszczalny, co skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) - dalej: "k.p.a.".

Strona złożyła skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Oddziału, wnosząc o jego uchylenie oraz o przywrócenie postępowania w sprawie przyznania płatności. Skarżący zarzucił organowi błędną ocenę, iż uchybienie terminu na uzupełnienie wniosku nastąpiło w wyniku zaniedbania ze strony skarżącego. Zwrócił uwagę na niedopełnienie obowiązków przez Biuro Powiatowe, polegające na braku podjęcia działań w celu skutecznego powiadomienia za pomocą innych środków porozumiewania się na odległość. Skarżący podkreślił, że jego pobyt w gospodarstwie w województwie warmińsko-mazurskim w dniach od 17 maja do 7 września 2014 r. trwał niespodziewanie długo z powodów zdrowotnych. W tym czasie, jak wyjaśnił, pod adresem jego stałego zameldowania nie było żadnej osoby, która mogłaby odebrać korespondencję pocztową, nie miał też ustanowionego pełnomocnika. Bez przerwy jednak można było się kontaktować z nim za pomocą telefonu i poczty elektronicznej. Zauważył, że zarówno numer telefonu jak też adres poczty elektronicznej są zarejestrowane w zasobach Agencji i wielokrotnie używane w kontaktach, w tym też w procesach kontrolnych. Korespondencja nadesłana drogą "klasycznej" poczty nie została odebrana z powodu nieobecności, w związku z czym nie miał wiedzy o potrzebie uzupełnienia wniosku. Wskazanych w zawiadomieniu uzupełnień dokonał niezwłocznie po tym jak dowiedział się o takiej potrzebie, jednocześnie składając wniosek o przywrócenie terminu na ich wykonanie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił również, że w swej treści nie dopuszcza podjęcia postępowania w chwili, gdy nastąpiło prawidłowe i skuteczne uzupełnienie braków wskazanych we wniosku.

Zdaniem Skarżącego, wniosek został złożony w terminie prawidłowym, natomiast pozostawienie go bez wszczęcia postępowania z powodu nawet drobnych uchybień może mieć tylko charakter czasowy do momentu ich skutecznego usunięcia. Nałożenie sankcji w postaci odmowy płatności (a do tego w ocenie strony sprowadza się efekt wydania takich postanowień) jest zbyt dotkliwe w stosunku do zaistniałego uchybienia. Jest to również przejaw nadmiernego formalizmu pozbawionego uzasadnienia, chociażby z racji wieloetapowej kontroli, powtarzającej na każdym etapie te same aspekty.

W piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2015 r. Skarżący podtrzymał swoje żądania i argumentację zawartą w skardze. Dodał, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 61 i art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 23 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie naruszało przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., mogłoby stanowić przesłankę do jego uchylenia.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... listopada 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Warszawa Zachód z/s w Wojcieszynie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2014.

Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 i art. 144 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędąca stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Powyżej powołany przepis zawiera dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo doszło do przedawnienia materialnoprawnego, tj. upływu terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C. H. Beck, Warszawa 2011, str. 293-298).

Jak już wcześniej wskazano przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie Dyrektora Oddziału wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku Skarżącego w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014.

Płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2014 o które ubiegał się Skarżący, stanowią formę wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, która jest jednym z celów Unii Europejskiej. Płatności te przyznawane są na wniosek rolnika, złożony w określonym prawem terminie.

W myśl art. 11 ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina(Dz. U. UE L z dnia 2 grudnia 2009 r.) pojedyncze wnioski składa się w terminie ustalonym przez państwo członkowskie, lecz nie później niż do dnia 15 maja.

Powołany przepis nakłada na państwa członkowskie obowiązek określenia terminu złożenia wniosku, wskazując równocześnie datę graniczną na dzień 15 maja. Wykonanie powyższego obowiązku przez ustawodawcę krajowego potwierdza treść art. 18 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym wniosek o przyznanie płatności obszarowych, płatności do krów i owiec oraz płatności do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Jednocześnie, z brzmienia art. 18 ust. 3 tej ustawy wynika wprost, że termin ten nie podlega przywróceniu.

Natomiast przepis art. 23 ust. 1 Rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi, iż "Z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1 % za każdy dzień roboczy. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek środków szczególnych podejmowanych przez państwa członkowskie odnośnie do potrzeby składania jakichkolwiek dokumentów uzupełniających w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia ustalenia terminów oraz przeprowadzenia skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również odnośnie do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiła się do kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny".

Na tle powyższych regulacji prawnych w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, zgodnie z którym, termin określony w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ma charakter materialny, co oznacza, że wyznacza okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy prawa. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, co w niniejszej sprawie będzie oznaczało brak możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie płatności.

Ponadto z uwagi na wyraźne unormowanie zawarte w art. 18 ust. 3 ustawy, termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności nie podlega przywróceniu, a wyłącznie przedłużeniu na podstawie powołanego przepisu art. 23 ust. 1 Rozporządzenia nr 1122/2009, o maksymalnie 25 dni kalendarzowych. Opóźnienie w złożeniu wniosku przekraczające 25 dni, wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia uprawnienia do żądania przyznania dopłat na dany rok, gdyż wniosek uznaje się za niedopuszczalny (cytowany art. 23 ust. 1 Rozporządzenia nr 1122/2009).

W przedmiotowej sprawie wniosek Skarżącego nie był prawidłowy. Do wniosku o przyznanie płatności Strona nie dołączyła podpisanych załączników graficznych. O brakach formalnych wniosku strona została poinformowana wezwaniem z dnia 9 czerwca 2014 r. Nieuzasadniony jest zarzut zawarty w piśmie procesowym Skarżącego, że nie było podstaw do wzywania do uzupełnienia tego braku w trybie art.64 § 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Podkreślić należy, że załączniki graficzne są obligatoryjnym i integralnym elementem wniosku. Mają one charakter dowodowy gdyż umożliwiają między innymi określenie położenia działki rolnej w ramach działki ewidencyjnej. Niepodpisanie załącznika graficznego stanowi brak formalny wniosku i organ administracji winien wezwać stronę do uzupełnienia tego braku w trybie art. 64 § 2 K.p.a. (por wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II GSK z dnia 29 września 2011 r. i wyrok WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 16/13 z dnia 7 lutego 2014 r.).

W niniejszej sprawie organ administracji prawidłowo wezwał Stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że w sytuacji gdy braki pisma zostaną uzupełnione po upływie siedmiodniowego terminu to pisma nie pozostawia się bez rozpoznania lecz winno ono zostać rozpatrzone merytorycznie z tym, że termin wniesienia pisma powinien być liczony od daty uzupełnienia braku. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach sprawie o sygn. akt II GSK 337/10 z 11 marca 2011r. i sprawie o sygn. akt II GSK 3/11 z 22 lutego 2012r. oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 51/08 z 26 sierpnia 2009r.). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania korektę wniosku wraz z podpisanymi załącznikami graficznymi rolnik złożył w dniu 12 września 2014 r. to jest po upływie wskazanego 7 - dniowego terminu, który minął z dniem 8 lipca 2014 r. a także po upływie ostatecznego terminu na składanie wniosków. Powyższe oznacza, iż wniosek uznać należało za niedopuszczalny, co skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a.

W ocenie Sądu, wniosek został złożony z przekroczeniem terminów określonych w art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (15 maja) oraz art. 23 ust. 1 Rozporządzenia nr 1122/2009 (9 czerwca), co z uwagi na ich materialnoprawny charakter skutkowało wygaśnięciem uprawnienia Skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2014.

Skoro zatem nie było możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia 12 września 2014 r., to organy administracji zasadnie uznały, że wystąpiła określona w art. 61a § 1 K.p.a. przesłanka "zaistnienia innych uzasadnionych przyczyn", skutkująca wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku Strony w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014.

Za bezzasadny zatem uznać należało zarzut sformułowany w piśmie Skarżącego z dnia 3 czerwca 2015 r. co do naruszenia przepisu art. art. 61 k.p.a.

Odnosząc się do innych postawionych przez Skarżącego zarzutów w złożonym piśmie procesowym, w ocenie Sądu brak jest również podstaw, aby przypisać organom Agencji naruszenia w kontrolowanym postępowaniu zasady pogłębiania zaufania do organów państwa oraz zasadę udzielania informacji (art. 8 i art. 9 k.p.a.). Po pierwsze podkreślić należy, iż art. 9 k.p.a. nie stawia organu administracji w pozycji pełnomocnika strony, nie może być utożsamiany z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania (A.Wróbel, Komentarz do art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex 2014). Po drugie w postępowaniu administracyjnym generalnie obowiązuje zasada pisemności postępowania, które winno się toczyć bez zbędnej zwłoki a organy administracji publicznej zobligowane są do dochowania terminów do załatwienia sprawy (art. 35 k.p.a.) Według art.14 § 1 k.p.a. sprawy należy załatwiać w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565, z późn. zm.), doręczanego środkami komunikacji elektronicznej. Sprawy mogą być załatwiane ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być wówczas utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji (§ 2). Jakkolwiek art. 55 § 1 dopuszcza dokonywanie wezwań telefonicznie, ale wyłącznie w sprawach niecierpiących zwłoki. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie.

W dalszej kolejności stwierdzić również należy, iż wbrew stanowisku Skarżącego analiza wystosowanego wezwania z dnia 9 czerwca 2014 r. potwierdza, że organy nie naruszyły przepisów art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 23 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Należy zauważyć, iż art. 23 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego utracił moc z dniem 15 marca 2008 r. Tym samym nie mógł być podstawą rozstrzygnięć organów administracji w rozpatrywanej sprawie. Ponadto, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że Skarżący m.in. nie podpisał załączników graficznych, na których znalazły się działki ewidencyjne.

Jak już była o tym mowa we wcześniejszej części rozważań załączniki graficzne są obligatoryjnym i integralnym elementem wniosku. Podpis rolnika pod załącznikiem potwierdza złożenie przez niego oświadczenia w zakresie treści wskazanej w załączniku. Nadto podpis wskazuje, że załącznik pochodzi od osoby, która się pod nim podpisała. Podpis każdego pisma w postępowaniu administracyjnym jest niezbędnym elementem tego pisma a w razie jego braku organ administracji jest zobowiązany wezwać składającego pismo do usunięcia tego braku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Zarzut Skarżącego w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo zatem wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie wnioskowanych płatności poprzez m.in. załączenie podpisanych materiałów graficznych. Bowiem to na Agencji, jako organie przyjmującym wniosek rolnika o przyznanie płatności, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach.

Stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zatem, w razie stwierdzenia braków formalnych wniosku, organ jest zobowiązany do wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku, na podstawie przepisu art. 64 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Skoro więc wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 15 maja 2014 r. awizowano w dniu 17 czerwca 2014 r., a następnie zwrócono do nadawcy w związku z niepodjęciem w terminie. Wezwanie uznano za doręczone z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a. tj. z dniem 1 lipca 2014 r. Dlatego też wobec nie usunięcia braków formalnych wniosku, organ był uprawniony do pozostawienia wniosku bez rozpoznania z powodu nie uzupełnienia braków formalnych, poprzez złożenie podpisanych materiałów graficznych. Trzeba także podkreślić, że wezwanie organu było zredagowane w sposób przejrzysty i nie pozostawiało wątpliwości co do treści żądania.

Odnosząc się do dalszych zarzutów zawartych w piśmie procesowym, wskazać należy, że organ nie naruszył zasad wyrażonych w art. 7 k.p.a. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że powołany wyżej przepis na podstawie cytowanego wyżej art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ulega modyfikacji. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Ponadto, ust. 3 art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Podobne regulacje prawne zawarte są również w art. art. 21 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173, z późn. zm.).

Przechodząc do oceny ww. zarzutów trzeba wyjaśnić, że organ nie zaniechał żadnej czynności procesowej zmierzającej do zebrania pełnego materiału dowodowego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Nie naruszył również zasady praworządności. Prowadził również postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Obecne przerzucanie przez stronę skarżącą odpowiedzialności na organ za swoje działanie nie mogło doprowadzić do uwzględnienia skargi.

Jak wynika z akt administracyjnych, organ I instancji, który stwierdził, że Skarżący nie dołączył do wniosku wszystkich załączników graficznych, wezwał go do usunięcia tego braku formalnego, dążąc w ten sposób do zrealizowania zasad wyrażonej w art. 7 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Nadto, organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny dowodów, bez przekroczenia granic zasady swobodnej oceny dowodów. Ustalenia dokonane przez organ znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, choćby kwestia uzupełnienia materiałów graficznych bez wymaganego podpisu pod tymi materiałami. Okoliczność ta była oceniana w odniesieniu do całego materiału dowodowego, co oznacza działanie organu z zachowaniem zasady wyrażonej w art. 80 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.