Wyrok NSA, sygn. akt II SA 641/83
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1983-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Ochrona środowiska
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 4, art. 13 ust. 7
journal: Dz.U. 1982 nr 11 poz. 79
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
article: par. 10 ust. 2 pkt 5 lit. "e"
journal: Dz.U. 1982 nr 20 poz. 149
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
journal: Dz.U. 1951 nr 1 poz. 2
journal: M.P. 1969 nr 2 poz. 6 poz. 200
Teza: 1. Zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/, do wystąpienia z wnioskiem o wyrażenie zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na cele obronności kraju jest upoważniony wyłącznie Minister Obrony Narodowej, przy czym żaden przepis tej ustawy lub aktu wykonawczego nie przewiduje od tego żadnych wyjątków. Brak takiego wniosku powoduje, że nie może nastąpić zwolnienie od należności i opłat rocznych na podstawie art. 13 ust. 7 tej ustawy na żądanie innego organu.

2. Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Farmaceutycznego "Cefarm" nie jest jednostką spoza sfery produkcji materialnej, o jakiej mowa w par. 10 ust. 2 pkt 5 lit. "e" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 r. w sprawie wykonania ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 20 poz. 149/, nie może być także uznane za aptekę w rozumieniu ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o aptekach /Dz.U. nr 1 poz. 2/ i zarządzenia w sprawie typów aptek oraz zakresu ich czynności /M.P. nr 26 poz. 200/.

TEZY

1. Zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/, do wystąpienia z wnioskiem o wyrażenie zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na cele obronności kraju jest upoważniony wyłącznie Minister Obrony Narodowej, przy czym żaden przepis tej ustawy lub aktu wykonawczego nie przewiduje od tego żadnych wyjątków. Brak takiego wniosku powoduje, że nie może nastąpić zwolnienie od należności i opłat rocznych na podstawie art. 13 ust. 7 tej ustawy na żądanie innego organu.

2. Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Farmaceutycznego "Cefarm" nie jest jednostką spoza sfery produkcji materialnej, o jakiej mowa w par. 10 ust. 2 pkt 5 lit. "e" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 r. w sprawie wykonania ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 20 poz. 149/, nie może być także uznane za aptekę w rozumieniu ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o aptekach /Dz.U. nr 1 poz. 2/ i zarządzenia w sprawie typów aptek oraz zakresu ich czynności /M.P. nr 26 poz. 200/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Farmaceutycznego w O. na decyzję Wojewody Olsztyńskiego z dnia 7 lutego 1983 r. w przedmiocie wymiaru jednorazowej należności i stałej opłaty rocznej z tytułu nabycia gruntu rolnego na cele nierolnicze i nieleśne.


UZASADNIENIE

Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Farmaceutycznego "Cefarm" w O. wystąpiło z wnioskiem o przekazanie mu w trwałe użytkowanie działki zabudowanej nr 33/8 o pow. 2,08 ha, stanowiącej grunty orne klasy B, położonej we wsi K. gmina Ś., na której znajdują się zabudowania przeznaczone do tuczu trzody chlewnej Spółdzielni Kółek Rolniczych w Ś. Przedsiębiorstwo "Cefarm" zamierzało odkupić od spółdzielni te zabudowania z przeznaczeniem na magazyny, ponieważ spółdzielni nie ma możliwości produkcyjnego zagospodarowania tych obiektów.

W związku z powyższym Naczelnik Gminy w Ś. wystąpił w dniu 18 grudnia 1982 r. do Wojewody Olsztyńskiego o wydanie zezwolenia na przeznaczenie powyższych gruntów na cele nierolnicze, to jest na urządzenie magazynów przez Przedsiębiorstwo "Cefarm" w O., a po uzyskaniu takiego zezwolenia, decyzją z dnia 22 grudnia 1982 r. nr 7019/35/82, wydaną na podstawie par. 3 pkt 1 lit. "a", par. 4 i 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej /Dz.U. 1969 nr 1 poz. 1 ze zm./, przekazał nieodpłatnie na rzecz Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Farmaceutycznego "Cefarm" w O. wyżej wymienioną działkę, po czym - po rozpatrzeniu wniosku Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Farmaceutycznego "Cefarm" w O. w sprawie przeznaczenia przejętej działki nr 33/8 o powierzchni 2,08 ha we wsi K. na cele nierolnicze /wniosku tego brak w aktach sprawy/ - drugą decyzją z tego samego dnia /nr 606/20/82/, wydaną na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/ oraz par. 5 ust. 1 i 2 pkt 1, 3, 5 i 7, par. 6 ust. 1, 4 i 5 oraz par. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 r. w sprawie wykonania ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 20 poz. 149/ - orzekł:

1/ wyłączyć z produkcji rolnej działkę gruntu rolnego zabudowanego nr 33/8 o powierzchni 2,08 ha, stanowiącej grunt orny kl. V, z przeznaczeniem na cele nierolnicze - na urządzenia magazynów dla Państwowego Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Farmaceutycznego "Cefarm" w O.

2/ ustalić należności z tytułu nabycia gruntów rolnych o powierzchni 2,08 ha,. stanowiących grunty orne kl. V, na cele nierolnicze i nieleśne:

a/ jednorazową w wysokości 2.995.200 zł,

b/ opłatę roczną w wysokości 299.520 zł, płatną przez okres 20 lat.

od decyzji w sprawie ustalenia jednorazowej należności oraz stałych opłat rocznych Przedsiębiorstwa "Cefarm" w O. odwołało się do Wojewody Olsztyńskiego, wnosząc o jej uchylenie w zaskarżonej części i o zażądanie w celach dowodowych z Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie tajnego pisma Departamentu Spraw Obronnych Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 grudnia 1982 r. nr W/11/0736/82, z którego wynika, że wymieniona działka jest przeznaczona na cele obronności kraju i w związku z tym - na podstawie art. 13 ust. 7 cytowanej ustawy z dnia 26 marca 1982 r. - Przedsiębiorstwo powinno być zwolnione od płacenia należności i stałej opłaty rocznej. Przedsiębiorstwo ponadto podniosło, że jest jednostką spoza sfery produkcji materialnej i działa w zakresie ochrony zdrowia w rozumieniu par. 10 ust. 2 cytowanego rozporządzenia z dnia 28 czerwca 1982 r., wobec czego w dacie wydania zaskarżonej decyzji podlegało zwolnieniu co najmniej od opłat rocznych.

Wojewoda Olsztyński decyzją ostateczną z dnia 7 lutego 1983 r., nr WBG-OT-4410/9/83 utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy ze względu - w szczególności - na to, że: 1/ o tym, na jakie cele zostały przeznaczone omawiane grunty, rozstrzyga zgoda na ich przeznaczenie z dnia 20 grudnia 1982 r. oraz pkt 1 zaskarżonej decyzji Naczelnika Gminy Ś., 2/ Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Farmaceutycznego "Cefarm" - na podstawie przepisów o stosowaniu klasyfikacji gospodarki narodowej - zaliczone jest do działu handlu, czyli jest jednostką działającą w sferze produkcji materialnej, nie podlegającą- zwolnieniu od stałych opłat rocznych.

Od decyzji ostatecznej Przedsiębiorstwo "Cefarm" w O. złożyło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając organom naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 7 cytowanej ustawy z dnia 26 marca 1982 r., przez nieuwzględnienie, że nabywana działka jest niezbędna na cele obronności kraju /znajdujące się na niej obiekty będą przeznaczone na magazyny rezerw/ oraz naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 i 107 par. 3 Kpa w związku z art. 140 Kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez nieustosunkowanie się w zaskarżonej decyzji do podniesionego zarzutu, że nabyta przez skarżącego działka kwalifikuje się - ze względu na jej przeznaczenie - do kategorii gruntów, o jakich mowa w art. 13 ust. 7 tej ustawy, a także pominięcie dowodu zawnioskowanego w odwołaniu. Na podstawie powyższych zarzutów Przedsiębiorstwo wnosi o uchylenie decyzji ostatecznej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy Ś. - w zaskarżonej części.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem administracyjnym pełnomocnik skarżącego Przedsiębiorstwa podniósł - z ostrożności procesowej - jako dodatkowy zarzut, że Przedsiębiorstwo to powinno być zwolnione przynajmniej od stałych opłat rocznych na podstawie par. 10 ust. 2 pkt 5 lit. "e". omawianego rozporządzenia Rady Ministrów jako jednostka spoza sfery produkcji materialnej, powołując się przy tym na ustawę o aptekach.

Wojewoda Olsztyński wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Artykuł 7 ust. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/ stanowi, że przeznaczenie gruntów rolnych na cele obronności kraju może nastąpić tylko na wniosek Ministra Obrony Narodowej. Nie można podzielić stanowiska pełnomocnika strony skarżącej, że przepis ten ma wyłącznie charakter procesowy, instrukcyjny, natomiast o zwolnieniu z opłat decyduje strona merytoryczna, to jest sam fakt przeznaczenia gruntów na cele obronności kraju przez organ do tego uprawniony. Takim organem niewątpliwie jest Departament Spraw Obronnych Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, który w cytowanym w skardze piśmie określił przeznaczenie tych gruntów, stwierdzając, że zostaną one przeznaczone na magazyny rezerw. Wyżej wymieniony przepis, mimo sformułowania pozornie procesowego, ma w istocie charakter mieszany, jest mianowicie normą o charakterze materialno-procesowym. z brzmienia jego bowiem wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że przed wystąpieniem z formalnym wnioskiem o wyrażenie przez uprawnione do tego organy administracji państwowej zgody na przeznaczenie danych gruntów na cele obronności kraju, Minister Obrony Narodowej musi rozważyć celowość złożenia takiego wniosku, mając na względzie w szczególności rodzaj, obszar gruntów i miejsce położenia gruntów, których wniosek ma dotyczyć, oraz konkretne zadania w zakresie obronności kraju, dla których realizacji zmiana przeznaczenia tych gruntów jest niezbędna. Złożenie formalnego wniosku przez Ministra Obrony Narodowej o wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia danych gruntów /a więc strona formalno-procesowa/ jest niejako wynikiem uprzedniego etapu o charakterze materialnoprawnym /o którym była mowa wyżej/. Do wystąpienia z wnioskiem o wyrażenie zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na cele obronności kraju upoważniony jest wyłącznie Minister Obrony Narodowej, przy czym ani cytowana ustawa, ani przepisy wykonawcze do niej nie przewidują żadnych w tym zakresie wyjątków. Jest to zrozumiałe, gdy się uwzględni szczególną wagę, jaką państwo przywiązuje zarówno do zagadnienia ochrony rolniczego i leśnego użytkowania gruntów, jak i do zabezpieczenia prawidłowej realizacji celów obronności kraju. Pismo Departamentu Spraw Obronnych Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, bez względu na swą treść, nie może powodować zwolnienia od należności i opłat rocznych na podstawie art. 13 ust. 7 tej ustawy. W rozpatrywanej sprawie wniosku Ministerstwa Obrony narodowej, o którym mowa w art. 7 ust. 4 omawianej ustawy, nie było, a całe postępowanie toczyło się na zupełnie innej płaszczyźnie, o czym skarżące Przedsiębiorstwo było poinformowane, otrzymało bowiem do wiadomości zarówno wniosek Naczelnika Gminy Ś. o zezwolenie na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, jak i decyzję Wojewody Olsztyńskiego dotyczące tej kwestii. W żadnym z tych dokumentów nie ma mowy o innym celu niż magazyny Przedsiębiorstwa "Cefarm"; okoliczność zaś, jakiego rodzaju artykuły będą w tych magazynach składowane, nie ma znaczenia w sprawie. W tej sytuacji nie mógł mieć zastosowania również art. 13 ust. 7 ustawy.

Brak jest także podstaw do zwolnienia skarżącego Przedsiębiorstwa od stałej opłaty rocznej na podstawie par. 10 ust. 2 pkt 5 lit. "e" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1982 r. w sprawie wykonania ustawy o ochronie gruntów leśnych /Dz.U. nr 20,. poz. 149/, Przedsiębiorstwo to bowiem nie stanowi jednostki spoza sfery produkcji materialnej, o której mowa w tym przepisie, ani nie może być - wbrew stanowisku pełnomocnika strony skarżącej wyrażonemu na rozprawie - uznane za aptekę w rozumieniu ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o aptekach /Dz.U. nr 1 poz. 2/ i zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 czerwca 1969 r. w sprawie typów aptek oraz zakresu ich czynności /M.P. nr 26 poz. 200/.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy administracji państwowej przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów skarga nie mogła być uwzględniona i na podstawie art. 207 par. 5 Kpa. należało ją oddalić.