Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2589/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 50 ust. 7; art. 73 ust. 4 i 5;
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Dariusz Zalewski, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji") na podstawie zawiadomienia Nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. poinformował W. G. (dalej: "Skarżąca") o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu ONW przyznanych na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r., Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. oraz Nr [...] z dnia [...] lutego 2009, wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.. Na mocy powyższego zawiadomienia strona została również poinformowana, że w oparciu o art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej: "k.p.a.") przysługuje jej prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji prawo

W dniu [...] stycznia 2015 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), ustalając do zwrotu kwotę płatności w wysokości 14 784,00 zł za lata 2004-2008.

Od przedmiotowej decyzji, w dniu 9 lutego 2015 r. Skarżąca złożyła odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca, wnosząc o jej uchylenie w całości postawiła zarzuty naruszenia przepisów zarówno prawa procesowego, jak i materialnego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącej od decyzji Kierownika ARiMR Nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy decyzję ww. decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Dyrektor ARiMR przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił, że w dniu 25 lutego 2005 r. podjęła 5 - letnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW o powierzchni 39,50 ha, natomiast z materiału dowodowego w sprawie bezsprzecznie wynika, iż w 2009 r. strona prowadziła działalność rolniczą na powierzchni 28,30 ha. Zatem w 2009 r. Skarżąca zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW o powierzchni 11,20 ha w stosunku do podjętego zobowiązania. W związku z powyższym organy ARiMR zasadnie zastosowały w sprawie § 9 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013".

W przypadku płatności ONW warunkiem przyznania pomocy jest z jednej strony prowadzenie działalności rolniczej, a z drugiej - zobowiązanie się do jej prowadzenia przez okres pięciu lat. Strona składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW złożyła podpis pod zobowiązaniem do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą producent rolny otrzymał płatność w pierwszym roku z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności. Skarżąca nie powiadomiła organu o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów rolnych objętych tym zobowiązaniem. Okoliczności dotyczące zaniechania działalności rolniczej na ww. powierzchni zostały ujawnione w toku rozpatrywanych przez organ wniosków strony o przyznanie płatności na rok 2009.

Organ II instancji zaznaczył, iż dla zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności niewystarczającym jest wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Koniecznym jest bowiem, w przypadku wystąpienia tych okoliczności, powiadomienie o ich wystąpieniu na piśmie właściwego organu w określonym terminie, co nie zostało w przedmiotowej sprawie dopełnione. Zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Oznacza to, że jeżeli zatem producent rolny nie dopełnił tego wymogu, stwierdzenie przez organ niedotrzymania zobowiązania ONW obliguje do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności i nie ma żadnego znaczenia wówczas przyczyna, dla której producent rolny nie dotrzymał zobowiązania.

Dyrektor ARiMR uznał, iż grunty rolne na których Skarżąca zobowiązała się prowadzić działalność rolniczą położone są na terenach objętych ryzykiem podtopień, co bezsprzecznie wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie. Zatem, strona podejmując się realizacji pięcioletniego zobowiązania ONW na terenach podmokłych, położonych w bliskim sąsiedztwie stawów winna liczyć się z ryzykiem podtopień, szczególnie, iż zarówno w roku 2006, jak i 2009 oraz 2010 stwierdzono wystąpienie ww. okoliczności na gruntach. Zaś z protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 7 czerwca 2010 r. wynika, iż powodem występowania wysokiego poziomu wód na działkach jest nieodpowiedni stan rowów melioracyjnych, za które odpowiada użytkownik gruntu. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać by zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem wynikało z działania beneficjenta w "dobrej wierze". Zatem w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje 10 - letni termin na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

W skardze do Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, Skarżąca postawiła zarzuty naruszenia:

– art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem europejskiego funduszu rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. polegającym na przeprowadzeniu postępowania niezgodnie z zasadami wyrażonymi w tych przepisach,

– art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich polegającym na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego zebranego materiału dowodowego,

– art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. polegającym na niedokonaniu oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego,

– art. 7, art. 77 - w szczególności § 4 k.p.a., polegające na przyjęciu, że organ wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy,

– art. 47 ust. 1 rozporządzenia komisji nr 1974/2006 z dnia 7 grudnia 200r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia rady(we) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez europejski fundusz rolny na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, polegającym na jego błędnej interpretacji,

– § 9 rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013", polegającym na jego błędnej interpretacji,

– art. 68 ust.1 w zw. z art. 71 i art. 72 rozporządzenia komisji nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. polegające na jego niezastosowaniu,

– art. 49 ust. 5 rozporządzenia komisji (we) nr 2419/2001 i art. 73 ust. 5 rozporządzenia komisji (we) nr 796/2004 polegające na ich niezastosowaniu,

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, iż nie zaniechała prowadzenia działalności rolniczej, a czasowe niewykonywanie koszenia spowodowane było wystąpieniem siły wyższej, przyczynami niezależnymi od Skarżącej. A zatem nie ma podstaw do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Strona podkreśliła, iż w toku postępowania dotyczącego odmowy płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach i niekorzystnych warunkach gospodarowania skarżąca podkreślała, ze działki zostały wykoszone w większej części we wrześniu oraz kontynuowano koszenie w okresie późniejszym. Koszenia niewykonano jedynie na powierzchni nie większej niż 2 ha, do której dostęp utrudniła zalegająca woda, co stanowi wystąpienie siły wyższej (zalania obszarów objętych wnioskiem).

Siła wyższa ustała w dniu 7 czerwca 2010 r., a Skarżąca zawiadomiła organ w dniu 16 czerwca 2010 r. o ustaniu nadzwyczajnych okoliczności, zgodnie z art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Skarżąca wskazała, iż organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć materiał dowodowy, pominął oświadczenie skarżącej wraz z załączonym protokołem oględzin gospodarstwa, pominął także, że fakt wystąpienia siły wyższej był mu znany urzędowo, co stanowi naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 8, 77 i 80) i przepisów. Art. 21 ust. 2 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Skarżąca stwierdziła, iż rzeczywiście złożyła podpis pod zobowiązaniem do prowadzenia działalności na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymuje płatności.

Zdaniem Strony, składając deklarację prowadzenia działalności rolniczej na zadeklarowanej powierzchni nikt nie jest w stanie przewidzieć zaistnienia przeszkód w prowadzeniu tej działalności. Gdyby nie wystąpiły silne opady deszczu i podtopienia Skarżąca mogłaby wykosić łąki w całości, zgodnie z programem rolnośrodowiskowym. Skarżąca prowadziła działalność rolniczą na całej powierzchni zadeklarowanej 39,50 ha, a nie tylko na obszarze 28,30 ha. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia 5 (pięciu) osób, które potwierdziły koszenie, jak występowanie trudnych warunków koszenia, spowodowanych opadami deszczu.

W ocenie strony skarżącej, przepisy przewidują przypadki, że płatność nie ulega zmniejszeniu, tak jak w/w siła wyższa. Takie zdarzenie miało miejsce w sprawie skarżącej. W roku 2009 kontrole odbywały się przed terminem koszenia.

Ponadto, Skarżąca mogła przypuszczać, że skoro w protokołach z kontroli są zapisy dotyczące zaistnienia siły wyższej, organowi te okoliczności są znane. Działała zatem w zaufaniu do organu i w przekonaniu, że fakty są organowi znane. Dobra wiara polega m.in. usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że działa zgodnie z prawem.

Skarżąca zauważyła, iż dobra wiara oparta jest na przesłankach obiektywnych wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędne mniemanie można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwione (tak w wyroku NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Dyrektora ARiMR postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności było prowadzone z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ rozpatrzył całokształt materiału dowodowego w myśl zasady wynikającej z art. 77 § 1 k.p.a., w sposób wyczerpujący. Może o tym właśnie świadczyć treść wydanej decyzji, która szeroko opisuje stan faktyczny ustalony w trakcie postępowania administracyjnego. Treść uzasadnienia decyzji wskazuje, jakie dokumenty i dowody zostały wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku, jakie dowody zostały uznane za udowodnione. Ustalenia faktyczne oraz ocena prawna wraz z jej uzasadnieniem wskazana w zaskarżonej decyzji nie budzą, zdaniem Dyrektora ARiMR, zastrzeżeń. Wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy wskazał w odpowiedzi na skargę, iż kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, chociaż musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu. Materiał sprawy musi odpowiadać na wątpliwości strony i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem musi, w razie kontroli instancyjnej lub sądowoadministracyjnej, dawać przekonanie kontrolującemu o słuszności zaskarżonego aktu - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1754/13.

W ocenie Dyrektora ARiMR, materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź, co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie doszło bowiem do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn.: Dz. U. z 2013r., poz. 173) oraz mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych przez Skarżąca płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w wysokości 14 784,00 zł za lata 2004-2008 - w związku z zaniechaniem przez Skarżąca prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem ONW.

Poza sporem jest, że Skarżąca z dniem 25 lutego 2005 r. zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW o powierzchni 39,50 ha. Bezspornym w niniejszej sprawie jest również, że w 2009 r. Skarżąca prowadziła działalność rolniczą jedynie na powierzchni 28,30 ha. Powyższe zostało bezsprzecznie ustalone w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt V Sa/Wa 814/13 od którego to skargę kasacyjną Skarżącej oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1625/14. Tak więc - co istotne w niniejszej sprawie, za bezsporne należy też uznać, że Skarżąca zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem.

Podstawę prawną ustalenia tej kwoty stanowią przepisy art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329), zwanego dalej rozporządzeniem ONW. Stosownie do powołanego art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc: wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej. Zgodnie natomiast z powołanym § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, to zwraca: część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha. Z przepisów tych wynika zasada, wedle której pobrane przez rolnika płatności są traktowane jako nienależnie pobrane jeśli nie wykonuje on zobowiązań, o których mowa we wskazanych przepisach.

W związku z powyższym, słusznie organ odwoławczy stwierdził, że zasadnym jest zobowiązanie Skarżącej do zwrotu części otrzymanych środków finansowych za powierzchnię, na której nie zrealizowała podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Skarżąca w toku postępowania administracyjnego podniosła, że zaniechanie przez nią w 2009 r. prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów nastąpiło wskutek wystąpienia siły wyższej (tj. podtopienia części gruntów) uniemożliwiającej jej prowadzenie działalności rolniczej. Zdaniem Skarżącej potwierdzają to dane zawarte w protokołach kontroli przeprowadzonych w jej gospodarstwie. Siła wyższa ustała w dniu 7 czerwca 2010 r., natomiast skarżąca złożyła swoje oświadczenie w dniu 16 czerwca 2010 r. W ocenie Skarżącej, zachowała więc ona termin dziesięciu dni roboczych na poinformowanie o powyższym właściwego organu.

Zgodnie z orzecznictwem sądowym, przypadki siły wyższej to sytuacje nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia, przy dochowaniu należytej staranności ze strony rolnika (patrz - wyrok NSA z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1770/12). Za taką nadzwyczajną sytuację, w ocenie Sądu można uznać podtopienie części gruntów skarżącej.

Niemniej jednak, zgodzić się należy z organem odwoławczym, że jeśli nawet powyższe zaniechanie Skarżącej nastąpiło na skutek wystąpienia siły wyższej uniemożliwiającej jej prowadzenie działalności rolniczej na części gruntów, to nie zawiadomiła ona o tym fakcie właściwego organu w terminie określonym przepisami prawa. Co więcej, zauważyć należy, że w trakcie postępowania w zakresie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r., Skarżąca konsekwentnie wskazywała na fakt użytkowania powierzchni zgodnej z podjętym zobowiązaniem, tj. 39,50 ha, zarzucając organom ARiMR błędy w ustaleniu powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo w ww. roku. W takiej zaś sytuacji, w związku z zaniechaniem przez Skarżącą dokonania tegoż zawiadomienia, organ miał prawo, a jednocześnie obowiązek zastosowania § 9 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r.

Okoliczności dotyczące zaniechania przez Skarżącą działalności rolniczej na części gruntów zostały bowiem ujawnione w toku rozpatrywanych przez ARiMR wniosków skarżącej o przyznanie płatności na 2009 r. Nie można więc uznać, by zaniechanie prowadzenie działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem wynikało z działania Skarżącej w dobrej wierze. Tym samym, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, zastosowanie znajduje 10 - letni termin na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

Prawidłowo organ odwoławczy zauważył, że dla zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności niewystarczającym jest wystąpienie okoliczności określanych w prawie wspólnotowym jako przypadki siły wyższej. Koniecznym jest zaś, w przypadku wystąpienia tych okoliczności, powiadomienie o ich wystąpieniu na piśmie właściwego organu w określonym terminie. Jeżeli zaś producent rolny nie dopełnił tego obowiązku, ustalenie przez organ zaniechania działalności rolniczej obliguje do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie i nie ma wówczas żadnego znaczenia przyczyna, dla której producent rolny zaniechał działalności rolniczej (patrz - wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 504/10).

Sąd w tym miejscu podkreśla, że sam obowiązek zwrotu powstaje w takim przypadku niezależnie od tego, czy pobierający płatności przyczynił się do zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, czy też to zaniechanie było niezależne od jego działań.

Istotnym i wiążącym Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie jest, że WSA w Warszawie stwierdził w przywołanym już wyżej wyroku z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt V Sa/Wa 814/13 oddalającym skargę Skarżącej w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania (ONW) na rok 2009, iż wobec niezgłoszenia przez Skarżącą faktu wystąpienia przedmiotowych podtopień brak jest podstaw do zachowania przez nią prawa do wnioskowanej pomocy. Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Artykuł ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 613/08, publ. LEX 551652). Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje ona zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Moc wiążąca określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Skutkiem zaś zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w postępowaniu późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2008 r., I OSK 1074/07, LEX nr 483185).

Zawinienie Skarżącej polegało na niepoinformowaniu ARiMR o niemożności wykonania koszenia w terminie z powodu podtopienia i niewycofaniu działek z wniosku. Skarżąca, posiadając wiedzę na temat obowiązków wynikających z zobowiązań ONW, nie informowała organu na piśmie o wystąpieniu takich okoliczności.

W myśl zaś z art. 50 ust. 7 rozporządzenia nr 796/2004, jeśli rolnik nie był w stanie spełnić swoich zobowiązań w wyniku siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z rozumieniem art. 72, zachowuje swoje prawo do pomocy do obszaru kwalifikowanego w czasie wystąpienia zdarzenia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Stosownie do przywołanego art. 72 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Przepis art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 wskazuje na aktywność rolnika, polegającą na zgłoszeniu tego faktu, a nie z wiedzą ARiMR o wystąpieniu określonych zdarzeń. Tym samym, argumentacja Skarżącej, że organ miał wiedzę na temat okoliczności siły wyższej czy też okoliczności nadzwyczajnych jakie miały miejsce w jej gospodarstwie rolnym, bowiem wynikało to z protokołów kontroli nie oznacza, że Skarżąca była zwolniona z obowiązku zawiadomienia o tych okolicznościach w stosownym terminie. Wykrycie jakiejkolwiek nieprawidłowości w gospodarstwie przez organy ARiMR, w sytuacji gdy rolnik nie informował o takiej sytuacji tego organu, skutkuje w myśl art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004 odrzuceniem jakiejkolwiek zmiany we wniosku. Tak więc, powierzchnia działek, na której nie mogła być prowadzona działalność rolnicza ze względu na wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powinna być zgłoszona ARiMR przez Skarżącą, bowiem jedynie spełnienie wymogów określonych w art. 72 rozporządzenia nr 796/2004, umożliwia przyznanie pomocy do obszaru kwalifikowanego w czasie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności czy siły wyższej. Skarżąca zaś nie wykazała, że nie jest winna odnośnie wykrytych nieprawidłowości.

W związku z tym, uznać należy, że organ zbadał w wystarczający sposób na potrzeby niniejszej sprawy przesłanki zwalniające skarżącą z konieczności zwrotu nienależnie pobranych płatności określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Fakt zaprzestania działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem i brak poinformowania przez Skarżącą w wymaganym terminie o zaistnieniu siły wyższej stanowi samodzielną przesłankę do żądania zwrotu środków nienależnie pobranych. Wbrew zaś zarzutom skargi, przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie stwierdził w szczególności naruszania art. 75 i art. 77 k.p.a. Organy dopuściły, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonały ustalenia i oceny stanu faktycznego, ustalając Skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności ONW.

W świetle wskazanych wyżej przepisów, brak było przesłanek uzasadniających odstąpienie od domagania się zwrotu płatności ONW. Tym samym, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości wskazanej w zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.