Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 757/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono decyzję w całości i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 199c ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 2 ust 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 1051
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia  przyznawanych doktorantom.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia za rok akademicki 2017/2018 1. uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie administracyjne; 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz L. C. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

L. C. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Kultury i szkolnictwa Wyższego z [...] lutego 2018 r. (nr [...]) o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania skarżącemu stypendium za wybitne osiągniecia naukowe.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Rektor Uniwersytetu [...] w [...] w piśmie z [...] września 2017 r. zwrócił się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o przyznanie L. C. - doktorantowi IV roku studiów doktoranckich w dziedzinie nauk biologicznych, stypendium za wybitne osiągnięcia naukowe, na rok akademicki 2017/2018. Wnioskodawca podał, że L. C. zaliczył trzeci rok studiów doktoranckich i uzyskał wpis na rok czwarty. Planowany termin ukończenia studiów doktoranckich to wrzesień 2018 r. Do wniosku dołączył opinię rady Uczelni orz wykaz wybitnych osiągnięć naukowych doktoranta.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z [...] grudnia 2017 r. (nr [...]) działając na podstawie art. 199c ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183) przyznał L. C. stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2017/2018 w wysokości 25.000 zł.

W piśmie z 3 stycznia 2018 r. Uniwersytet poinformował organ, że w dniu 21 listopada 2017 r. L C. ukończył studia doktoranckie i otrzymał stopień naukowy doktora nauk biologicznych. W związku z tym przyznane mu w dniu [...] grudnia 2017 r. stypendium nie zostało wypłacone.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Minister Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. (nr [...]) wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z [...] grudnia 2017 r. i na podstawie art. 152 § 1 k.p.a., wstrzymał jej wykonanie. Organ podał, że w rozpoznawanej sprawie wyszyły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (w dacie wydania decyzji L. C. nie posiadał statusu doktoranta).

Następnie, decyzją z [...] lutego 2018 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego działając na podstawie art. 162 § 3 w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdził wygaśnięcie decyzji własnej z [...] grudnia 2017 r. o przyznaniu skarżącemu stypendium naukowego. W uzasadnieniu podał, że stypendium ministra za wybitne osiągnięcia w nauce jest jedną z form pomocy materialnej przyznawanej doktorantom (art. 199 ust. 1 ustawy).

Organ podał, że z art. 199 ust. 4 tej ustawy wynika, że do przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia w nauce stosuje się odpowiednio przepisy o pomocy materialnej dla studentów, natomiast stosownie do art. 181 ust. 2 ustawy, stypendium może być przyznane doktorantowi.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia przyznawane doktorantom (Dz. U. z 2015 r., poz. 1051), stypendium za dany rok akademicki może być przyznane doktorantowi, który zaliczył rok studiów doktoranckich w poprzednim roku akademickimi i uzyskał w danym roku akademickim wpis na kolejny rok studiów doktoranckich przewidziany w programie tych studiów oraz uzyskał w okresie studiów doktoranckich wybitne osiągnięcia naukowe związane z daną dziedziną nauki i dyscypliną naukową.

Stwierdzenie wygaśnięcia tej decyzji leży w interesie społecznym, ponieważ podstawowym celem pomocy materialnej dla doktorantów finansowanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa jest wspieranie osób posiadających znaczące osiągniecia naukowe i tym samym motywowanie ich do dalszej pracy naukowej oraz uzyskiwania wysokich wyników w procesie kształcenia. Zdaniem organu, stypendium przyznawane przez Ministra ma wspierać kształcenie do momentu ukończenia studiów trzeciego stopnia i uzyskania przez doktoranta kwalifikacji trzeciego stopnia (tytułu doktora). Osoba, która ukończyła studia trzeciego stopnia nie uczestniczy już w procesie dydaktycznym. Zatem decyzja z [...] grudnia 2017 r. stała się bezprzedmiotowa.

Z akt sprawy wynika, że L. C. nie skorzystał z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i na podstawie art. 52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zaskarżył tę nieostateczną decyzję do Sądu.

Skarżący w skardze do Sądu zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 199c ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 lipca 2015 r. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że stypendium może być przyznane tylko osobie, która w chwili wydania decyzji formalnie posiada status doktoranta. Zdaniem skarżącego, stypendium jest przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe uzyskane w okresie studiów doktoranckich, zatem ocena przesłanek (wybitnych osiągnieć naukowych) dokonywana jest post factum.

L. C. postawił ponadto zarzut naruszenia art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji niezasadne wygaszenie decyzji o przyznaniu stypendium za wybitne osiągnięcia naukowe.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że z przepisów art. 199 § 1 pkt 5, art. 199c ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia wynika, że stypendium stanowi nagrodę dla osoby, która w toku studiów doktoranckich (w rozumieniu § 2 ust. 3 rozporządzenia) wyróżniała się szczególnymi osiągnieciami w dziedzinie nauki. Ocena tych osiągnieć jest dokonywana ex post i dotyczy okresu, w którym wnioskujący o stypendium pozostawał doktorantem. Innymi słowy, ocenie stypendialnej komisji kwalifikacyjnej podlegają osiągnięcia naukowe osoby ubiegającej się o stypendium, uzyskane w okresie poprzedzającym złożenie kandydatury (w toku studiów doktoranckich). Zatem nie jest prawidłowe stanowisko organu, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji , że osoba ubiegająca się o stypendium musi posiadać status doktoranta w chwili wydania decyzji o przyznaniu stypendium. Prowadziłoby to do paradoksalnej sytuacji, gdy uzyskanie tytułu naukowego w przyśpieszonym trybie, w nieodległej perspektywie od uzyskania wpisu na ostatni rok studiów doktoranckich tj. dwa miesiące po rozpoczęciu roku akademickiego (co nota bene dodatkowo uwypukla szczególne uzdolnienia doktoranta) niweczyłoby wszelkie starania kandydata, poczynione w toku studiów doktoranckich. Jest to nie do pogodzenia z istotą i celem stypendium przyznawanego za wybitne osiągnięcia uzyskane w toku studiów doktoranckich.

Skarżący dodał, że stypendium ministra za wybitne osiągnięcia naukowe odróżnić należy od pozostałych form pomocy materialnej dla doktorantów, wymienionych w art. 199 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Po pierwsze dlatego, że wniosek o jego przyznanie jest rozpoznawany przez Ministra (a nie Rektora uczelni) i jest finansowane z budżetu państwa. Po drugie, stypendium nie ma celu socjalnego, a jest "czymś więcej" od stypendium dla najlepszych doktorantów i może być przyznane niezależnie od tego, jeżeli doktorant uzyskuje wybitne osiągnięcia naukowe (artystyczne, w sporcie).

W konkluzji skarżący podniósł, że spełnił wszystkie przesłanki przyznania stypendium: zaliczył rok studiów doktoranckich w poprzednim roku akademickim, uzyskał wpis na kolejny rok studiów oraz uzyskał w okresie studiów wybitne osiągnięcia naukowe.

W uzasadnieniu drugiego zarzutu skargi, L. C. wywiódł, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością decyzji, ponieważ nie przestał istnieć przedmiot stosunku prawnego. To, że skarżący w dniu wydania decyzji nie był doktorantem, ale doktorem jest irrelewantne dla tej sprawy. Skarżący dodał, że nie jest prawidłowe zapatrywanie organu, że wygaszenie decyzji o przyznaniu stypendium za wybitne osiągnięcia w nauce leży w interesie społecznym, z uwagi na to, że stypendium na wspierać osoby posiadające osiągnięcia naukowe i motywować je do dalszej pracy naukowej. Tak rozumiany "interes" polegać miałby, w istocie na odebraniu zdolnemu młodemu człowiekowi gratyfikacji pieniężnej za ciężką pracę w toku studiów doktoranckich, którą z całą pewnością przeznaczyłby na swój dalszy rozwój naukowy.

Na zakończenie skarżący podniósł, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka wznowieniowa o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ to, że uzyskał on tytuł doktora nie ma znaczenia w tej sprawie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że z art. 199c ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia jednoznacznie wynika, że stypendium za wybitne osiągnięcia może być przyznane doktorantowi. Idąc tokiem rozumowania skarżącego, należałoby przyjąć, że prawo ubiegania się o stypendium przysługiwałoby wszystkim absolwentom studiów doktoranckich, którzy uzyskali w okresie kształcenia wybitne osiągniecia, po pozytywnym zaopiniowaniu ich wniosku przez radę wydziału ich byłej uczelni macierzystej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] lutego 2018 r., bez skorzystania z prawa do zwrócenia się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 52 § 3 P.p.s.a.), a więc zaskarżył decyzję nieostateczną w administracyjnym toku instancji. Z akt sprawy nie wynika, aby przed przekazaniem sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem skarga L. C. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

W skardze do Sądu skarżący podniósł, że stypendium ministra o którym mowa w art. 199 § 1 pkt 5 i art. 199 c ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, może być przyznane osobie, która ukończyła studia doktoranckie (uzyskała tytuł doktora), jeżeli uzyskała w okresie odbywania tych studiów wybitne osiągnięcia naukowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje to stanowisko za prawidłowe.

Przepis art 199c ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że stypendia ministra za wybitne osiągniecia są przyznawane doktorantom przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora uczelni zaopiniowany przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej (senat uczelni).

Przesłanki przyznania stypendium zostały zdefiniowane w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 lipca 2015 r. Zgodnie z tym przepisem stypendium za dany rok akademicki może być przyznane doktorantowi, który zaliczył rok studiów doktoranckich w poprzednim roku akademickim i uzyskał w danym roku akademickim wpis na kolejny rok studiów doktoranckich przewidziany w programie tych studiów oraz uzyskał w okresie studiów doktoranckich wybitne osiągnięcia naukowe (artystyczne, w sporcie).

Te przesłanki nie obejmują wymagania, aby osoba, która ubiega się o stypendium musiała uczestniczyć w studiach doktoranckich w chwili wydania decyzji o stypendium. Potwierdza to § 2 ust. 3 rozporządzenia, który stanowi, że okres studiów doktoranckich (w którym dana osoba uzyskała wybitne osiągnięcia naukowe) obejmuje okres od dnia rozpoczęcia tych studiów (a w przypadku doktoranta, który uzyskał stypendium w poprzednich latach, od dnia 1 października roku akademickiego w którym otrzymała ostatnie stypendium), do dnia 30 września roku akademickiego w którym przedstawił swoją kandydaturę do przyznania stypendium. Oznacza to, że do 30 września 2018 r. (koniec roku akademickiego 2017/2018 r.) skarżący pozostaje "w okresie studiów doktoranckich" (mimo ze faktycznie wcześniej, w listopadzie 2017 r. uzyskał tytuł doktora).

Sąd zauważa, że stypendium za wybitne osiągnięcia naukowe jest nagrodą za uzyskane, w okresie studiów doktoranckich, wyniki w nauce, a więc kryterium przyznania stanowią osiągnięcia sprzed podjęcia (złożenia) wniosku o stypendium. W ocenie Sądu zapatrywanie wyrażone przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prowadzi do tego, że stypendium nie mogłoby być przyznane za wybitne osiągnięcia naukowe uzyskane w ostatnim roku studiów doktoranckich (a więc w okresie studiów doktoranckich), jeżeli wniosek w ten sprawie został załatwiony już po uzyskaniu przez doktoranta tytułu naukowego doktora. Zatem przyznanie stypendium mogłoby być uzależnione od terminu załatwienia wniosku o jego przyznanie, a więc np. ewentualna zwłoka organu w jego rozpoznaniu prowadziłaby do odmowy przyznania nagrody.

Z tego co już powiedziano wynika, że zaskarżona decyzja o wygaśnięciu na podstawie art. 162 § 1 k.p.a., decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] grudnia 2017 r. o przyznaniu L. C. stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2017/2018 została wydana z naruszeniem powołanych w skardze przepisów. Okoliczność faktyczna, na którą powołuje się organ i która miałaby stanowić o bezprzedmiotowości decyzji, jest irrelewantna dla tego postępowania. Zdobycie przez skarżącego tytułu doktora przed wydaniem decyzji o przyznaniu stypendium, w świetle powołanych przepisów rozporządzenia, nie pozbawia go prawa do otrzymania tej nagrody, jeżeli spełnił przesłanki określone w powołanych przepisach.

Sąd zauważa, że z akt sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2018 r. Minister wznowił postępowanie powołując się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (nowe okoliczności faktyczne, nieznane organowi wydającemu decyzji, istniejące w chwili wydania decyzji). Zaskarżona decyzja została jednak wydana na podstawie art. 162 § 1 k.p.a., a więc w innym trybie.

Zaskarżona decyzja Ministra została więc wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a). W takim przypadku Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a).

Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 145 § 3 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 tej ustawy.