Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 592/95
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 1996-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
article: art. 366
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Skoro zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnej, to każda ze stron tej czynności jest stroną postępowania dotyczącego wymiaru opłaty skarbowej.

Prawo podatkowe nie definiuje pojęcia solidarności, należy więc w tym zakresie sięgnąć do przepisów prawa cywilnego, to jest do art. 366 i następnych kodeksu cywilnego.

Każdy więc z podatników ma przymiot strony, ponieważ przyszła decyzja będzie dotyczyła jego interesu prawnego.

TEZY

Skoro zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnej, to każda ze stron tej czynności jest stroną postępowania dotyczącego wymiaru opłaty skarbowej.

Prawo podatkowe nie definiuje pojęcia solidarności, należy więc w tym zakresie sięgnąć do przepisów prawa cywilnego, to jest do art. 366 i następnych kodeksu cywilnego.

Każdy więc z podatników ma przymiot strony, ponieważ przyszła decyzja będzie dotyczyła jego interesu prawnego.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 stycznia 1995 r. Izba Skarbowa w K., po rozpoznaniu odwołania Banku S. Spółka Akcyjna w K., utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w K. z dnia 5 grudnia 1994 r. dotyczącą wymiaru opłaty skarbowej. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że 21 listopada 1994 r. zawarto pomiędzy A.C. - właścicielem apteki w S. /zbywcą/ a Bankiem S. Spółka Akcyjna w K. umowę przelewu wierzytelności tytułem odpłatnym, a umowa przybrała postać umowy sprzedaży. Wierzytelność opiewała na kwotę 598.262.000 zł. w związku z tym Urząd Skarbowy w K., zgodnie z par. 58 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej, prawidłowo ustalił opłatę skarbową w wysokości 11.965.200 zł., tj. 2 proc. wartości wierzytelności. W ocenie organu drugiej instancji kwestia czynności cywilnoprawnych nie podlegających opłacie skarbowej jest unormowana w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o opłacie skarbowej. Umowy sprzedaży nie podlegają opłacie skarbowej, jeżeli strona sprzedająca z tytułu zawartej umowy jest podatnikiem podatku od towarów i usług, tj. osobą lub jednostką organizacyjną zobowiązaną do uiszczenia podatku. Prawa majątkowe, w tym wierzytelności, nie są towarem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, a ich sprzedaż nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, wobec tego podlega opłacie skarbowej. Z wyłączenia od opłaty skarbowej korzystają jedynie umowy sprzedaży wierzytelności dokonywane w ramach usług bankowych przez podmioty uprawnione do świadczenia tych usług, przy czym podmioty te muszą spełniać warunki określone przepisami prawa bankowego. Skoro w rozpoznawanej sprawie, w umowie przelewu wierzytelności zawartej 21 listopada 1994 r. stroną sprzedającą był właściciel apteki, nie działający na warunkach określonych prawem bankowym, to sprzedaż wierzytelności nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT i dlatego opłata skarbowa powinna być pobrana.

Bank S. Spółka Akcyjna złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 5 grudnia 1994 r. Decyzjom tym zarzucono naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że - jego zdaniem - w świetle przepisów art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ a także art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a", ustawy o opłacie skarbowej czynności cywilnoprawnej polegające na zawarciu umowy przelewu wierzytelności, które jedną ze stron jest Bank, nie podlegają opłacie skarbowej. Obrót wierzytelności jest w świetle statutu Banku usługą w zakresie finansów. W znowelizowanym przepisie art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej postanowiono, że czynności cywilnoprawne objęte zwolnieniem na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, nie podlegają opłacie skarbowej. Wynika z tego, że czynność cywilnoprawna polegająca na zawarciu umowy przelewu wierzytelności, której jedną ze stron jest Bank, nie podlega opłacie skarbowej. Przepis art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej nie precyzuje nazw umów, wskazuje jedynie, że chodzi o umowy objęte zwolnieniem między innymi w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, czyli świadczenie usług między innymi w zakresie finansów.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w K. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją argumentację wyrażoną w decyzji drugiej instancji, ponadto podała, że rozbieżność między stronami polega na interpretacji terminu "sprzedaż" w kontekście przepisów podatkowych. W obrocie cywilnoprawnym pojęcie to istotnie obejmuje świadczenie zarówno sprzedawcy, jak i kupującego. W rozumieniu jednak przepisów podatkowych /szczególnie ustawy o podatku od towarów i usług/ "sprzedaż" towarów i usług oznacza obrót, czyli przychód uzyskany z transakcji. W przedmiotowej sprawie efekt finansowy umowy sprzedaży wierzytelności uwidoczniony został po stronie kosztów działalności Banku. Sama więc umowa nie rodziła obowiązku podatkowego, nie może być więc traktowana jako usługa podlegająca opodatkowaniu w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, czy usługa zwolniona od tego podatku w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy. W ocenie orzekającego organu ma zastosowanie zasada, wynikająca z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o opłacie skarbowej, według której umowa sprzedaży wykonywana na warunkach określonych w tym przepisie i nie podlegająca podatkowi VAT, podlega opłacie skarbowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 16 i art. 196 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa i do tych jedynie kwestii ograniczają się rozważania Sądu w sprawie objętej skargą.

Badający zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, niezależnie od granic skargi /art. 206 Kpa/ stwierdzono, że przy rozpoznawaniu sprawy jedna ze stron postępowania administracyjnego, A.C., zbywający Bankowi wierzytelność bez własnej winy, nie brał udziału w postępowaniu. Decyzja Izby Skarbowej w K. z dnia 17 stycznia 1995 r. nie została mu bowiem doręczona. Z akt sprawy nie wynika również, że zawiadomiono A.C. o złożeniu odwołania od decyzji pierwszej instancji dokonanego przez Bank S. Spółka Akcyjna do czego obliguje art. 131 Kpa.

Brak doręczenia decyzji wydanej w pierwszej instancji skutkował wyłączeniem A.C. jako strony z postępowania odwoławczego, co stanowi przewidzianą w art. 145 par. 1 pkt 4 podstawę do wznowienia postępowania. Stwierdzenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania obligowało z kolei Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Stronami umowy przelewu wierzytelności zawartej 21 listopada 1994 r. byli A.C. - właściciel apteki w S. jako zbywający oraz Bank S. Spółka Akcyjna w K. - jako nabywca. Zbywający A.C. nie brał udziału w postępowaniu podatkowym, jakkolwiek - zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej - miał uprawnienia strony. Przymiotu strony nie utracił na skutek ustalenia zawartego w par. 6 umowy z dnia 21 listopada 1994 r., że opłatę skarbową od umowy ponosi Bank. Z mocy art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnej. Prawo podatkowe nie definiuje pojęcia solidarności, należy więc w tym zakresie sięgnąć do przepisów prawa cywilnego, tj. do art. 366 i następnych kodeksu cywilnego. Każdy więc z podatników ma przymiot strony, ponieważ przyszła decyzja będzie dotyczyła jego interesu prawnego. Z tych też powodów Sąd zgodnie z art. 207 par. 1 i 2 pkt 2 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.