Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 86/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6360 Biblioteki
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 4, art. 14
journal: Dz.U. 2012 poz 642
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach - tekst jednolity
article: art. 13
journal: Dz.U. 2012 poz 406
law: Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant starszy referent Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi Gminy W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody D. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 11 załącznika do uchwały nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie nadania statutu [...] we W. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Rada Miejska uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie nadania statutu [...] Bibliotece Publicznej we W. na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1515) w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. z 2012 r. poz. 642 oraz z 2013 r. poz. 829), uchwaliła, co następuje:

§ 1. Gminnej instytucji kultury pod nazwą [...] Biblioteka Publiczna we W. nadaje się statut w brzmieniu określonym w załączniku do niniejszej uchwały.

§ 2. Traci moc uchwała nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] grudnia 1999 r. w sprawie nadania statutu instytucji kultury pod nazwą [...] Biblioteka Publiczna (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej W. Nr [...], poz. [...], z późn. zm.1)).

§ 3. Wykonanie uchwały powierza się Prezydentowi W.

§ 4. Uchwała wchodzi wżycie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym [...].

Statut stanowiący załącznik do powyższej uchwały w § 10 stanowił:

Źródłami finansowania biblioteki są:

1) przychody z prowadzonej działalności, w tym ze sprzedaży składników majątku ruchomego;

2) przychody z najmu i dzierżawy składników majątkowych;

3) (...).

§ 11 tego statutu stanowił:

Biblioteka może, na zasadach zgodnych z obowiązującym prawem, prowadzić jako dodatkową działalność w zakresie:

1) wypożyczania, najmu, dzierżawy i sprzedaży posiadanych składników majątkowych;

2) produkcji i sprzedaży wydawnictw książkowych, audiowizualnych, multimedialnych, map, planów, zdjęć oraz innych publikacji i materiałów bibliotecznych;

3) promocji i reklamy;

4) projekcji filmów;

5) organizacji spotkań i wystaw;

6) usług transportowych związanych z przewozem osób i rzeczy;

7) usług konserwacji i introligatorskich;

8) usług kserograficznych, przegrywania, skanowania i nagrywania materiałów bibliotecznych na urządzenia mobilne;

9) organizacji wizyt metodycznych, przeprowadzania staży;

10) sprzedaży dzieł i utworów powstałych w związku z realizacją zadań statutowych (ust. 1).

Dodatkowa działalność nie może ograniczać ani utrudniać wykonywania zadań statutowych Biblioteki a środki uzyskane z jej prowadzenia mogą być wykorzystane wyłącznie na realizację zadań statutowych Biblioteki (ust. 2).

Wojewoda [...] rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] działając na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1515) stwierdził nieważność § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 11 załącznika do uchwały Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] listopada 2015r. w sprawie nadania statutu [...] Bibliotece Publicznej we W.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że przedmiotową uchwałę doręczono Wojewodzie [...] w dniu 2 grudnia 2015 r.

W toku badania legalności uchwały organ nadzoru stwierdził podjęcie § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 11 załącznika do uchwały z istotnym naruszeniem art. 11 ust. 3 w związku z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (tekst jedn. Dz. U.

z 2012 r. poz. 642 ze zm.).

Bezpośrednią podstawę prawną do podjęcia uchwały stanowi art. 11 ust. 1 i 3 ustawy o bibliotekach. W myśl ust. 1 tego artykułu biblioteka stanowiąca samodzielną jednostkę organizacyjną działa na podstawie aktu o utworzeniu biblioteki oraz statutu nadanego przez organizatora. Z kolei ust. 3 określa obligatoryjne elementy statutu biblioteki, a więc cele i zadania biblioteki, organy biblioteki i jej organizację, w tym zakres działania i lokalizację filii oraz oddziałów, nazwę jednostki sprawującej nadzór merytoryczny nad działalnością biblioteki - w odniesieniu do biblioteki wchodzącej w skład ogólnokrajowej sieci bibliotecznej oraz źródła finansowania działalności biblioteki.

Według Wojewody [...] § 10 ust. 1 pkt 6 oraz § 11 statutu załącznika do uchwały narusza prawo.

Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 1 ustawy o bibliotekach, usługi bibliotek, których organizatorami są podmioty określone w art. 8 ust. 2, są ogólnie dostępne i bezpłatne, z zastrzeżeniem ust. 2. Ustęp drugi wspomnianego wyżej przepisu określa zamknięty katalog usług, za które biblioteki mogą pobierać opłaty, to jest: 1) za usługi informacyjne, bibliograficzne, reprograficzne oraz wypożyczenia międzybiblioteczne;

2) za wypożyczenia materiałów audiowizualnych; 3) w formie kaucji za wypożyczone materiały biblioteczne; 4) za niezwrócenie w terminie wypożyczonych materiałów bibliotecznych; 5) za uszkodzenie, zniszczenie lub niezwrócenie materiałów bibliotecznych. W ust. 3 znajduje się kategoryczne zastrzeżenie, że wysokość opłat,

o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, nie może przekraczać kosztów wykonania usługi,

a więc nie jest to działalność zarobkowa. Wymienione wyżej czynności, zgodnie z wolą ustawodawcy mogą być czynnościami odpłatnymi, z uwagi na ich charakter, przy jednoczesnym uwzględnieniu wskazanego zastrzeżenia zawartego w art. 14 ust. 3 tej ustawy.

Wskazał, że z treści powyższego artykułu wynika ponadto, że są to jedyne sytuacje, w których biblioteki mogą pobierać opłaty. Pozostała działalność prowadzona przez biblioteki musi być działalnością nieodpłatną, na co wskazuje także art. 14 ust. 1 ustawy i co wyklucza możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez tę jednostkę. Z definicji pojęcia działalności gospodarczej, zawartej w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.) wynika bowiem, że jej immanentną cechą jest zarobkowy charakter. Tymczasem przedmiot wymienionych w § 11 ust. 1 załącznika do uchwały działalności wskazuje, że stanowią one działalności o charakterze działalności gospodarczej ukierunkowanej na chęć uzyskiwanie zysku. Powyższe potwierdza również sam zapis ust. 2 tego paragrafu, który wprost stanowi o wykorzystywaniu uzyskanych z działalności środków.

Według organu nadzoru w odniesieniu do bibliotek nie znajdzie zastosowania art. 13 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 406 ze zm.), gdzie stwierdza się, że statut instytucji kultury może zawierać postanowienia dotyczące prowadzenia działalności innej niż kulturalna, jeżeli instytucja zamierza działalność taką prowadzić. Przepis ten ma charakter normy ogólnej, dotyczącej wszystkich instytucji kultury. Przepisy ustawy o bibliotekach wprowadzają w tym zakresie szczegółowe regulacje, dotyczące rodzaju i charakteru usług świadczonych przez biblioteki, dopuszczające odpłatność usług świadczonych przez biblioteki wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 14 ust. 2 tej ustawy. Tym samym z uwagi na fakt, że ustawa o bibliotekach zawiera wyczerpujące uregulowania dotyczące zakresu świadczonych usług przez biblioteki, natomiast art. 2 ustawy o bibliotekach stanowi, że w zakresie nieuregulowanym ustawą do bibliotek stosuje się odpowiednio przepisy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, w ocenie organu nadzoru zastosowanie art. 13 ust. 2 pkt 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej w związku z art. 2 ustawy o bibliotekach nie jest możliwe.

Ostatecznie należy stwierdzić, że § 11 załącznika do uchwały narusza w sposób istotny obowiązujące regulacje ustawowe, gdyż umożliwia prowadzenie działalności gminnej jednostce organizacyjnej, jaką jest biblioteka, w zakresie znacznie szerszym niż zostało to uregulowane przez ustawodawcę wart. 14 ustawy o bibliotekach.

Na poparcie stanowiska organu nadzoru wskazał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SA/Wr 114/08) oraz wyrok tego Sądu z dnia 5 grudnia 2012 r. (sygn. akt IV SA Wr 434/12). Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej przez bibliotekę, której organizatorem jest jednostka samorządu terytorialnego potwierdzony został także w rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 kwietnia 2014 r. (sygn. LEX-S.4131.4.2014.HL).

Ponadto zauważł, że bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia nieważności § 11 załącznika do uchwały wskazującego na zakres prowadzonej działalności przez bibliotekę jest również stwierdzenie nieważności § 10 ust. 1 pkt 2 załącznika do uchwały. Zgodnie bowiem z tym zapisem uchwały jednym ze źródeł finansowania biblioteki są przychody z najmu i dzierżawy składników majątkowych, a więc przychody uzyskiwane z działalności jaką Rada przewidziała w § 11 ust. 1 pkt 1 załącznika do uchwały, natomiast stwierdzenie nieważności § 11 załącznika do uchwały spowoduje bezprzedmiotowość § 10 ust. 1 pkt 2 załącznika do uchwały. Z kolei pozostawienie tego zapisu uchwały w obrocie prawnym będzie stało w sprzeczności z charakterem przepisów aktu prawa miejscowego, które winny być jasne, dookreślone i niebudzące jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych.

Skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., wniosła Gmina W. – Rada Miejska W. i żądała uchylenia w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody [...].

Organ nie zgodził się z twierdzeniami organu nadzoru, jakoby § 11 załącznika do uchwały naruszał w sposób istotny obowiązujące regulacje ustawowe, umożliwiając prowadzenie działalności gminnej jednostce organizacyjnej, jaką jest biblioteka, w zakresie znacznie szerszym niż zostało to uregulowane przez ustawodawcę w art. 14 ustawy o bibliotekach. Nie sposób też zgodzić się z tezą, jakoby w odniesieniu do bibliotek nie znajdował zastosowania art. 13 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2012 r. poz. 406, z późn. zm.), który stanowi, że statut instytucji kultury może Zawierać postanowienia dotyczące prowadzenia działalności innej niż kulturalna, jeżeli instytucja zamierza działalność taką prowadzić. Nie jest też prawidłowa ocenia organu nadzoru, w myśl której zastosowanie art. 13 ust. 2 pkt 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej w związku z art. 2 ustawy o bibliotekach nie jest możliwe. Stwierdzając powyższe, organ nadzoru przyjął niesłuszne założenie, w myśl którego art. 14 ust. 2 ustawy o bibliotekach określa jedyne sytuacje, w których biblioteki mogą pobierać opłaty. Pozostała działalność prowadzona przez biblioteki musi być zdaniem organu nadzoru działalnością nieodpłatną na co wskazuje także art. 14 ust. 1 ustawy i co jakoby wyklucza możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez tę jednostkę.

Zadania biblioteki, określone w art. 4 ustawy o bibliotekach, służą wprost realizacji celów biblioteki jako instytucji kultury. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, do podstawowych zadań bibliotek należy: 1) gromadzenie, opracowywanie, przechowywanie i ochrona materiałów bibliotecznych; 2) obsługa użytkowników, przede wszystkim udostępnianie zbiorów oraz prowadzenie działalności informacyjnej, zwłaszcza informowanie o zbiorach własnych, innych bibliotek, muzeów i ośrodków informacji naukowej, a także współdziałanie z archiwami w tym zakresie. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego artykułu, do zadań bibliotek może ponadto należeć prowadzenie działalności bibliograficznej, dokumentacyjnej, naukowo-badawczej, wydawniczej, edukacyjnej, popularyzatorskiej i instrukcyjno-metodycznej. Z kolei, zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy, statut określa w szczególności: 1) cele i zadania biblioteki. Są to zadania służące, zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy, zachowaniu dziedzictwa narodowego, pełnienia przez bibliotekę roli w zakresie zorganizowania i zapewnienia dostępu do zasobów dorobku nauki i kultury polskiej oraz światowej. Należy zauważyć, ze zadania określone w art. 4 ustawy są wprawdzie enumeratywnie wymienione w ustawie, ale jednocześnie ta sama ustawa nakłada na radę gminy obowiązek ich uszczegółowienia, czy też rozbudowania w statucie tej instytucji. Niewątpliwie w odniesieniu do tych zadań zastosowanie ma norma art. 14 ustawy o bibliotekach o bezpłatności usług bibliotecznych i wskazująca rodzaje usług, za która taka opłata może być pobierana. Nie można jednak uznać, że rada gminy miałaby jedynie możliwość regulowania w statucie biblioteki tej materii, która i tak została już uregulowana w ustawie. Wskazuje na to niewątpliwie art. 11 ust. 3 pkt 1 ustawy o bibliotekach, zgodnie z którym statut określa w szczególności cele i zadania biblioteki. Skoro zatem zgodnie z art. 4 ustawy do podstawowych zadań bibliotek należy m. in. obsługa użytkowników, udostępnianie zbiorów i prowadzenie działalności informacyjnej, a ponadto - fakultatywnie - do zadań bibliotek może należeć prowadzenie działalności bibliograficznej, dokumentacyjnej, naukowo-badawczej, wydawniczej, edukacyjnej, popularyzatorskiej i instrukcyjno-metodycznej, to nie jest zrozumiałe dlaczego organ nadzoru zarzuca Radzie Miejskiej W. dookreślanie tych zadań w statucie biblioteki. Wykonywanie wskazanych ustawowo zadań bibliotecznych wiąże się niewątpliwie z koniecznością podejmowania takiej działalności o charakterze materialno-technicznym, która służy ich realizacji. To właśnie takich zadań dotyczy kwestionowany § 11 uchwały.

W odniesieniu do działalności innej niż wskazane ustawowo zadania biblioteczne, przepisy ustawy o bibliotekach nie zawierają szczegółowych unormowań co do tego, jak ta działalność ma być prowadzona. Nie świadczy to jednak o braku regulacji w tym zakresie. Zgodnie z art. 2 ustawy o bibliotekach, w zakresie nieuregulowanym tą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Należy uznać, że to odpowiednie stosowanie dotyczy właśnie kwestii wykonywania zadań (działalności) innych niż zadania biblioteczne, wskazane w ustawie. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, w zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy dotyczącymi organizowania i prowadzenia działalności kulturalnej oraz przepisami o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, stosuje się przepisy o prowadzeniu działalności gospodarczej. Z kolei, zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, statut instytucji kultury zawiera postanowienia dotyczące prowadzenia działalności innej niż kulturalna, jeżeli instytucja zamierza działalność taką prowadzić.

Z powyżej regulacji wynika, że instytucja kultury może prowadzić działalność inną niż działalność kulturalna, która stanowi jej istotę. Tą inną działalnością może być działalność gospodarcza. O rodzaju i zakresie tej innej działalności przesądza statut instytucji kultury.

Organ podniósł też, że powyższą argumentację podzielił w wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r. (sygn. Akt III SA/Wr 46/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jak też Naczelny Sąd Administracyjny.

Podał, że w świetle przytoczonej argumentacji nie jest również zasadne i legalne stwierdzenie nieważności § 10 ust. 1 pkt 2 uchwały, którego istnienie organ nadzoru uznał za bezprzedmiotowe tylko i wyłącznie ze względu na fakt stwierdzenia nieważności § 11 uchwały.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 7 i art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) sądy administracyjne powołane zostały do kontroli działalności administracji publicznej, przez - między innymi - rozpoznawania skarg na akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego. Według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) kontrola sądu administracyjnego sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej reguluje podstawowe elementy konstrukcji prawnej nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego, a mianowicie określa organy nadzoru i kryteria nadzoru, stanowiąc w art. 171, że " działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności (ust. 1). Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 148 przewiduje, że "Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt". Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadza innych kryteriów do kontroli uchwał jednostek samorządu terytorialnego. Również ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) nie wprowadza innych kryteriów aniżeli kryterium zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego. A zatem sąd administracyjny kontroluje uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego, a pośrednio akty nadzoru na te uchwały wyłącznie na podstawie kryterium zgodności z przepisami prawa. Podstawy podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy reguluje art. 91 ust. 1 i ust. 4 powołanej ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 91 ust.1 tej ustawy uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia w trybie określonym w art. 90. Natomiast zgodnie z art. 91 ust. 4 w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwalę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Przepis art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym wyróżnia zatem dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy: istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenia prawa. Podstawą rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy może być tylko istotne naruszenie prawa. Wprawdzie powołana ustawa nie określa rodzaju naruszenia prawa, które należałoby zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa, jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że są to takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały.

Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., w którym to Wojewoda stwierdził nieważność § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 11 załącznika do uchwały Nr [...] Rady Miejskiej we W. z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie nadania statutu [...] Bibliotece Publicznej we W.

Istotnymi dla rozpoznania sprawy są następujące przepisy ustawy o bibliotekach (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 642):

Art. 2, który mówi, że w zakresie nieuregulowanym ustawą do bibliotek stosuje się odpowiednio przepisy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.

Art. 4 ust. 1 tej ustawy stanowi, że do podstawowych zadań bibliotek należy:

1) gromadzenie, opracowywanie, przechowywanie i ochrona materiałów bibliotecznych;

2) obsługa użytkowników, przede wszystkim udostępnianie zbiorów oraz prowadzenie działalności informacyjnej, zwłaszcza informowanie o zbiorach własnych, innych bibliotek, muzeów i ośrodków informacji naukowej, a także współdziałanie z archiwami w tym zakresie.

ust. 2. Do zadań bibliotek może ponadto należeć prowadzenie działalności bibliograficznej, dokumentacyjnej, naukowo-badawczej, wydawniczej, edukacyjnej, popularyzatorskiej i instrukcyjno-metodycznej.

Art. 14 ust. 1 zaś, że usługi bibliotek, których organizatorami są podmioty określone w art. 8 ust. 2, są ogólnie dostępne i bezpłatne, z zastrzeżeniem ust. 2.

ust. 2. Opłaty mogą być pobierane:

1) za usługi informacyjne, bibliograficzne, reprograficzne oraz wypożyczenia międzybiblioteczne;

2) za wypożyczenia materiałów audiowizualnych;

3) w formie kaucji za wypożyczone materiały biblioteczne;

4) za niezwrócenie w terminie wypożyczonych materiałów bibliotecznych;

5) za uszkodzenie, zniszczenie lub niezwrócenie materiałów bibliotecznych.

Wysokość opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, nie może przekraczać kosztów wykonania usługi (ust. 3).

W ocenie Sądu powołany art. 4 taksatywnie, ostatecznie określa zadania bibliotek. Stanowi w sposób wyczerpujący jaką działalnością zajmują się biblioteki. Wprawdzie w ust. 1 wymienia się podstawowe zadania bibliotek, jednakże otwarty w tym ustępie Katalog spraw zamyka ustęp 2 stwierdzeniem: "do zadań bibliotek może ponadto należeć ....". Czyli z powołanego ustępu 2 wynika, że ponad obowiązkowymi zadaniami z ustępu pierwszego biblioteki mogą prowadzić działalność fakultatywną tylko w zakresie wskazanym w ustępie drugim.

Zatem w ocenie składu orzekającego przepis powyższy wyklucza prowadzenie innej działalności (zadań).

Potwierdzeniem powyższej myśli według Sądu są postanowienia art. 14 ustawy o bibliotekach. Mówi on, że usługi bibliotek, których organizatorami są podmioty określone w art. 8 ust. 2, są ogólnie dostępne i bezpłatne, z zastrzeżeniem ust. 2. Biblioteka, której przedmiotem oceny jest statut, została utworzona przez podmiot określony w art. 8 ust. 2 – jednostkę samorządu terytorialnego – tym samym może pobierać opłaty tylko za usługi określone w ust. 2.

Wprawdzie powołany przez skarżącego art. 13 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2012 r., poz. 406 ze zm.) mówi, iż statut na podstawie którego działają instytucje kultury (a taką jest również biblioteka) może zawierać postanowienia dotyczące prowadzenia działalności innej niż kulturalna, jeżeli instytucja zamierza taką działalność prowadzić. Nie mniej jednak według Sądu, na wprowadzenie takiego zapisu nie pozwala powołany wyżej art. 2. Wynika z niego, że tylko w zakresie nieuregulowanym ustawą o bibliotekach stosuje się odpowiednio przepisy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Tymczasem w ocenie Sądu w ustawie o bibliotekach dokonano uregulowania omawianych kwestii (art. 4). Tym samym nie ma zastosowania w nin. sprawie art. 13 ust. 6 ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej. Taki sam pogląd wyrażał tutejszy Sąd w uzasadnieniu w wyroku z dnia 9 kwietnia 2008 r., III SA/Wr 114/08 oraz w wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r. IV SA/Wr 434/12.

Z przyczyn podanych wyżej Sąd nie podzielił odmiennego stanowiska wyrażonego również przez tutejszy Sąd – w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 46/13. Tym samym uznać należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) Sąd orzekł jak wyżej.

H.B.4.05.2016 r.