Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2520/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 158 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 868
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie: sędzia WSA Kaja Angerman asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia 1[...] sierpnia 2019 r., [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. Minister Środowiska, po rozpoznaniu wniosku E. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lipca 2019 r., znak: [...], odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], obr. [...], gmina [...].

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister Środowiska przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

Pismem z [...] czerwca 2019 r. (wniesionym [...] czerwca 2019 r.) Burmistrz [...] zwrócił się do Ministra Środowiska o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy, w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych, polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], obr. [...], gmina [...].

Minister Środowiska postanowieniem z [...] lipca 2019 r., odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]. Organ wskazał, że art. 95 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 868.) nakazuje ujawnienie udokumentowanych złóż kopalin w celu ich ochrony w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa. Celem uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy z organem administracji geologicznej jest zapewnienie możliwości ochrony udokumentowanych złóż kopalin oraz wykluczenie takiego sposobu zagospodarowania nieruchomości, która mogłaby w przyszłości uniemożliwić ich eksploatację. Zabudowa budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr [...], obr. [...], gmina [...], trwale uniemożliwi przyszłą eksploatację złoża węgla brunatnego "[...]"[...]. W związku z tym organ stwierdził, że uzgadniana trwała zabudowa narusza zasadę ochrony złóż kopalin przeznaczonych do eksploatacji odkrywkowej, dlatego nie jest możliwe pozytywne uzgodnienie projektu decyzji dla tej inwestycji.

Utrzymując w mocy postanowienie z [...] lipca 2019 r., Minister wskazał, że stosownie do art. 158 pkt 1 Prawa geologicznego i górniczego do zakresu działania organów administracji geologicznej należy wykonywanie określonych zadań, a w szczególności podejmowanie rozstrzygnięć oraz wykonywanie innych czynności niezbędnych do przestrzegania i stosowania ustawy, w tym udzielanie koncesji. Zgodnie z art. 156 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 Prawa geologicznego i górniczego organem administracji geologicznej jest minister właściwy do spraw środowiska, a zadania administracji geologicznej wykonuje minister właściwy do spraw środowiska - przy pomocy Głównego Geologa Kraju, będącego sekretarzem lub podsekretarzem stanu w urzędzie obsługującym ministra. Stosownie do art. 161 ust. 3 pkt 1 Prawa geologicznego i górniczego do ministra właściwego do spraw środowiska, jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji, należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi, dotyczące złóż kopalin objętych własnością górniczą, o których mowa w art. 10 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego. W myśl natomiast art. 10 ust. 1 i ust. 5 Prawa geologicznego i górniczego złoża węgla brunatnego bez względu na miejsce ich występowania są objęte własnością górniczą, przysługującą wyłącznie Skarbowi Państwa. Teren, na którym znajdują się złoża kopalin podlega ochronie uregulowanej w Prawo geologiczne i górnicze. Zgodnie z art. 95 ust. 1 tej ustawy udokumentowane złoża kopalin oraz udokumentowane wody podziemne, w granicach projektowanych stref ochronnych ujęć oraz obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych, a także udokumentowane kompleksy podziemnego składowania dwutlenku węgla, w celu ich ochrony ujawnia się w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa.). W przepisie art. 125 Prawa ochrony środowiska wprost wskazano, iż złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Ochrona złóż, w tym przede wszystkim złóż o znaczeniu strategicznym dla państwa, jest również elementem polityki surowcowej, przyjętej w Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 - uchwała Rady Ministrów Nr 239 z dnia 13 grudnia 2011 r. (M.P. z 2012 r. poz. 252), zwanej dalej "KPZK 2030". Niewątpliwie węgiel brunatny stanowi surowiec strategiczny z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego państwa. Ustalenia tej koncepcji są natomiast wiążące przy sporządzeniu planów zagospodarowania przestrzennego wszystkich kategorii. W Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] - uchwała NR [...] Rady Miejskiej w [...]z dnia [...] września 2016 r., udokumentowane złoże węgla brunatnego "[...]" zostało objęte ochroną prawną. Po ponownym przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym karty informacyjnej złoża kopaliny stałej uzyskanej z Systemu Gospodarki i Ochrony Bogactw Mineralnych "MIDAS" prowadzonym przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy, Minister stwierdził, iż na obszarze działki nr [...], z obrębu obr. [...], gmina [...], znajduje się udokumentowane złoże węgla brunatnego "[...]"[...], które spełnia warunki do jego eksploatacji. Z uwagi na planowany sposób zagospodarowania terenu działki ponad złożem budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, uznać należy, że złoże węgla brunatnego "[...]"[...] będzie trwale niedostępne dla eksploatacji, a co za tym idzie zostanie utracona możliwość jego gospodarczego wykorzystania w przyszłości. Pozytywne uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy stanowiłoby o naruszeniu zasady szczególnej ochrony złóż kopalin oraz zasady racjonalnej gospodarki złożem. Okoliczność, że planowana inwestycja znajdują się na obszarze chronionego krajobrazu "[...]", nie ma wpływu na wynik rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Organ uzgadniający w tym postępowaniu nie ocenia tego, czy zamierzona działalność wydobywcza węgla brunatnego uniemożliwiłaby wykorzystanie nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem, jako obszaru chronionego krajobrazu w odróżnieniu do postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku o udzielenie koncesji na wydobycie węgla brunatnego. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w art. 1 ust. 2 pkt 3 i 9 stanowi o obowiązku uwzględniania w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wymagań ochrony środowiska, przy czym respektowanie tych ostatnich wartości odbywa się w powiązaniu z przepisami prawa ochrony środowiska, a jedną z części systemu ochrony środowiska jest ochrona złóż przewidziana w art. 95 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego oraz art. 72 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 125 Prawa ochrony środowiska. Zasada zrównoważonego rozwoju oznacza m.in. konieczność oszczędnego wykorzystywania wszystkich elementów środowiska (w tym będących złożami kopalin), w zakresie niezbędnym do zaspokajania potrzeb również przyszłych pokoleń. Ochrona udokumentowanych złóż kopalin przewidziana w art. 95 ust. 1 Prawa ochrony środowiska nie oznacza obowiązku umożliwienia natychmiastowej eksploatacji złoża, a jedynie zapewnienia ewentualnej możliwości jego eksploatacji, gdy zajdzie taka potrzeba. Okoliczność, że działki sąsiednie nr [...],[...] oraz [...], z obrębu [...], zostały zabudowane pomimo tego, że na terenie tych nieruchomości występują złoża węgla brunatnego nie wpływa na prawidłowość odmowy uzgodnienia decyzji w tej sprawie. Nie istniały w tej sprawie okoliczności wymagające przeprowadzenia przez organ uzgadniający postępowania wyjaśniającego "w szerszym zakresie", tj. z uwzględnieniem stanów faktycznych i prawnych sąsiednich działek nr [...],[...] oraz [...], z obrębu [...]. Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstąpiły od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. W 2017 r. Najwyższa Izba Kontroli (NIK) przeprowadziła kontrolę dotyczącą gospodarki złożami strategicznych surowców kopalnych (KGP.430.020.2017), której celem było ustalenie, czy gospodarka zasobami kopalin w Polsce jest prowadzona zgodnie ze strategicznymi celami zrównoważonego rozwoju kraju. NIK ocenił negatywnie działania Ministra w latach 2010 do 2017, wskazując na długotrwałe zaniechanie organu w zakresie wywiązywania się z zadania ochrony i gospodarowania złożami kopalin, w szczególności z obowiązków wynikających z rządowych dokumentów strategicznych. Wśród zaleceń pokontrolnych NIK wskazał na konieczność wytypowania przez Ministra strategicznych złóż kopalin oraz wprowadzenie mechanizmów zabezpieczenia możliwości ich eksploatacji. Minister, w celu wdrożenia zaleceń pokontrolnych NIK, uznał, że na gruncie obowiązujących przepisów prawnych, jednym z instrumentów prawnych umożliwiających zabezpieczenie interesów państwa w zakresie ochrony strategicznych złóż kopalin powinno być wykorzystanie instrumentów przewidzianych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. W takich okolicznościach "zmiany" poglądu Ministra w podejmowaniu decyzji w przedmiocie odmowy uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych - na tle dotychczasowych rozstrzygnięć uzgadniających wydanych przez ten organ, np. w odniesieniu do działek sąsiadujących z planowaną inwestycją nie można traktować jako zasady podważania zaufania obywateli do państwa.

E. M. wniosła skargę na postanowienie z [...] sierpnia 2019 r., zarzucając naruszenie:

1. art. 7, 77 § 1, 80 w zw. z art. 106 § 4 K.p.a. w zw. z art. 53 ust. 5 i art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez:

A) pominięcie faktu, iż planowane inwestycje znajdują się na obszarze chronionego krajobrazu "[...]" co stosownie do art. 24 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody uniemożliwia m.in. prowadzenie wydobycia do celów gospodarczych skał w tym torfu, oraz skamieniałości, w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów i bursztynu;

B) pominięcie rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniach dotyczących nieruchomości sąsiednich tj. działek nr [...],[...] oraz [...], w których organ uzgodnił realizację przedsięwzięć;

C) ograniczenie postępowania sprawdzającego wyłącznie do materiałów przedłożonych przez Burmistrza [...], pomimo że w sprawie istniały okoliczności wymagające przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w szerszym zakresie,

- co doprowadziło do ustalenia stanu faktycznego niezgodnego z prawdą materialną;

2) art. 8 § 2 K.p.a. poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, wyrażonego w postępowaniach uzgodnieniowych dotyczących sąsiednich działek ewidencyjnych nr [...],[...] oraz [...], w których organ uzgodnił realizację przedsięwzięcia, bez podania uzasadnienia odstępstwa, co w rezultacie doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania wobec organu administracji publicznej;

3) naruszenie art. 158 w zw. z art. 161 ust. 3 w zw. z art. 95 Prawa geologicznego i górniczego poprzez nienależyte jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że obowiązek ujawnienia udokumentowanych złóż kopalin w celu ich ochrony w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa powinien być realizowany poprzez odmowę uzgodnienia warunków zabudowy inwestycji znajdujących się na tych złożach, podczas gdy obowiązek ten realizowany jest właśnie poprzez ujawnianie złóż w wymienionych w przepisie aktach prawnych (planach i studium).

Podnosząc takie zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Organy administracji obowiązane są zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. stosować się do zasady ustalania prawdy obiektywnej, do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz uzasadnienia swojego stanowiska. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Warunki te zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Organ uzgadniający zebrał materiał dowodowy w stopniu wystarczającym do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Wbrew stanowisku skarżącej Minister Środowiska trafnie oparł swoje rozstrzygnięcie na szeregu przepisów (m.in. art. 158 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego, art. 125 Prawa ochrony środowiska), zatem nie można uznać, że działał arbitralnie, poza granicami prawa. Organ przede wszystkim uwypuklił wagę problemu ochrony strategicznych złóż kopalin (węgla brunatnego), w szczególności poprzez zapewnienie dostępu do tych złóż. Uzasadnienie tej oceny znalazło się w uzasadnieniu decyzji organu uzgadniającego, zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a.

Przepis art. 53 ust. 4 pkt 5 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, że decyzje o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Do ministra właściwego do spraw środowiska, jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji, należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi, dotyczące złóż kopalin (m. in. węgla brunatnego), będących własnością górniczą (art. 161 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 10 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego). Tym samym Minister Środowiska jest właściwy do uzgodnienia planowanej inwestycji, jeżeli w odniesieniu do udokumentowanych złóż węgla brunatnego. Przepis art. 53 ust. 4 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wskazuje kryteriów takiego uzgodnienia. W związku z tym, to organ administracji geologicznej powinien w tym przypadku prowadzić postępowanie uzgodnieniowe w zakresie swojej właściwości rzeczowej.

Zgodnie z art. 158 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego do zakresu działania organów administracji geologicznej należy m.in. podejmowanie rozstrzygnięć oraz wykonywanie innych czynności niezbędnych do przestrzegania i stosowania ustawy. Prawo geologiczne i górnicze określa wymagania w zakresie ochrony złóż kopalin, wód podziemnych oraz innych elementów środowiska w związku z wykonywaniem działalności m.in. w zakresie prac geologicznych oraz wydobywania kopalin ze złóż (art. 1 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego). Kopaliny należące do nieodnawialnych zasobów środowiska przyrodniczego podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu, stosownie do art. 3 pkt 13 lit. a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2019 r. poz. 1396 ze zm.). Ochrona zasobów środowiska realizowana jest na podstawie Prawa ochrony środowiska oraz ustaw szczególnych (art. 81 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. W myśl art. 125 Prawa ochrony środowiska, złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Zasada racjonalnej gospodarki złożami kopalin stanowi jeden z głównych nakazów wymagających uwzględniania w podejmowaniu rozstrzygnięć przez organy administracji geologicznej. Szczegółowe zasady gospodarowania złożami kopalin i związanej z eksploatacją złoża ochrony środowiska określają przepisy ustawy - Prawo geologiczne i górnicze (art. 81 ust. 3 Prawa ochrony środowiska). Tym samym istotnym kryterium uzgodnienia z organem administracji geologicznym w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin jest kryterium racjonalnej gospodarki złożami kopalin, w tym możliwości eksploatacji tych złóż w przyszłości.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotem inwestycji jest budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na terenie działki nr ewid. [...], gmina [...]. Obszar inwestycji stanowi teren niezabudowany. Nie kwestionowane jest, że na obszarze tej działki znajduje się udokumentowane złoże węgla brunatnego "[...]"[...] (por. uchwała Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...]). Minister Środowiska odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na terenie działki nr ewid. [...], z uwagi na to, że będzie to prowadzić do trwałego pozbawienia dostępu do eksploatacji złoża węgla brunatnego [...][...]. Eksploatacja złoża węgla brunatnego co do zasady prowadzona jest metodą odkrywkową.

Udokumentowane złoża kopalin, w tym węgla brunatnego objęte są ochroną prawną gwarantowaną przez Prawo ochrony środowiska oraz Prawo geologiczne i górnicze. Należy podzielić stanowisko organu uzgadniającego, że zabudowanie obszaru, na którym znajdują się złoża uniemożliwi trwale dostęp do ewentualnej eksploatacji tego złoża. Tym samym jest to sprzeczne z zasadą ochrony nieodnawialnych zasobów środowiska przyrodniczego, w tym kopalin, która sprowadza się do racjonalnego gospodarowania tymi zasobami oraz ich kompleksowego wykorzystania. Organ dokonał oceny, czy zabudowa nieruchomości nie będzie sprzeczna z tymi zasadami w oparciu o kartę informacji złoża kopaliny stałej uzyskanej z sytemu Gospodarki i Ochrony Bogactw Materialnych "MIDAS", z której wynikało, że złoże węgla brunatnego "[...]"[...] spełnia warunki do jego eksploatacji. Jednocześnie organ powołując się na uchwałę Rady Ministrów Nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 wskazał, że węgiel brunatny stanowi strategiczny surowiec z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego państwa. Tym samym organ zasadnie odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w tej sprawie.

Na zmianę stanowiska nie wpływa powoływana przez skarżącą okoliczność, że planowana inwestycja usytuowana jest na obszarze chronionego krajobrazu "[...]", co może skutkować ograniczeniem możliwości wydobycia węgla brunatnego w okolicy. Po pierwsze, jak słusznie wskazał organ, co do zasady w toku postępowania uzgodnieniowego nie podlega ocenie, czy potencjalna działalność wydobywcza jest dopuszczalna w świetle przepisów odrębny, w szczególności dotyczących przeznaczenia terenu i ograniczeń w zakresie jego zagospodarowania, albowiem kwestia ta podlega ocenie w toku rozpatrywania wniosku o udzielnie koncesji (art. 29 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego). Po drugie, jakkolwiek na obszarze chronionego krajobrazu o nazwie "[...]" obowiązuje zakaz wydobywania do celów gospodarczych skał, w tym torfu oraz skamieniałości, w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów i bursztynu (zob. § 3 ust. 1 pkt 3 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego postanowienia uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w sprawie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu o nazwie "[...]"), to zakaz ten nie obowiązuje na terenach, na których udokumentowano złoża kopalin (zob. § 3 ust. 2 powołanej uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] września 2016 r.). Tym samym, skoro złoże węgla brunatnego "[...]"[...] zostało udokumentowane, to nie obowiązuje w tym zakresie zakaz jego wydobywania. W konsekwencji zarzuty skargi o niemożliwości wydobycia węgla brunatnego na terenie działki skarżącej z tej przyczyn, że znajduje się na obszarze chronionego krajobrazu "[...]" są chybione.

Niezasadne jest również zarzut naruszenia art. 8 § 2 K.p.a., który skarżąca wiąże z nieuzasadnionym odstąpieniem od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, przyjętej w postępowaniach uzgodnieniowych dotyczących sąsiednich działek ewidencyjnych nr [...],[...] oraz [...], w których uzgodnił realizację przedsięwzięć. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ szczegółowo i obszernie uzasadnił powody odstępstwa od praktyki rozstrzygania w sprawach uzgodnień projektu decyzji o warunkach zabudowy. Organ wskazał, że w 2017 r. Najwyższa Izba Kontroli (NIK) przeprowadziła kontrolę dotyczącą gospodarki złożami strategicznych surowców kopalnych (KGP.430.020.2017), której celem było ustalenie, czy gospodarka zasobami kopalin w Polsce jest prowadzona zgodnie ze strategicznymi celami zrównoważonego rozwoju kraju. NIK ocenił negatywnie działania Ministra Środowiska w latach 2010 do 2017, wskazując na długotrwałe zaniechanie organu w zakresie wywiązywania się z zadania ochrony i gospodarowania złożami kopalin, w szczególności z obowiązków wynikających z rządowych dokumentów strategicznych. Minister Środowiska przyjął, że w celu wdrożenia zaleceń pokontrolnych NIK, na gruncie obowiązujących przepisów prawnych, jednym z instrumentów prawnych umożliwiających zabezpieczenie interesów państwa w zakresie ochrony strategicznych złóż kopalin powinno być wykorzystanie instrumentów przewidzianych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Organ prawidłowo przyjął, mając na uwadze ważny interes publiczny (ochrona złóż kopalin poprzez zabezpieczenie możliwości eksploatacji złóż o strategicznym znaczeniu dla państwa), że zachodzi podstawa do odstąpienia do dotychczasowego poglądu w podejmowaniu decyzji w przedmiocie uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy w zakresie udokumentowanych złóż kopalin, np. w odniesieniu do działek sąsiadujących z planowaną inwestycją. Organ uzgadniający szczegółowo uzasadnił przyczyny odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, a także odniósł się do twierdzeń skarżącej dotyczących dotychczasowego stanowiska w sprawach działek znajdujących się w sąsiedztwie. W konsekwencji nie może mówić od naruszeniu zasady podważania zaufania obywateli do państwa, ani o odstąpieniu od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

W ocenie Sądu, nie było konieczne przeprowadzanie przez organ uzgadniający dodatkowego postępowania dowodowego dotyczącego działek nr [...],[...] oraz [...]. Przede wszystkim, należy bowiem wskazać, że przyczynę odmowy uzgodnienia stanowi okoliczność, iż zabudowa działki nr ewid. [...] uniemożliwi eksploatację złoża węgla brunatnego "[...]"[...] spełniającego warunki do jego eksploatacji, co prowadziłoby do naruszenia zasady racjonalnego gospodarowania kopalinami oraz kompleksowego ich wykorzystania, określonej w art. 125 Prawa ochrony środowiska. Tym samym, brak było potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego co do tego, czy zabudowa na działkach nr [...],[...] oraz [...] nie narusza tych zasad. Organ, mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy, w szczególności rodzaj inwestycji i usytuowanie działki skarżącej, dokonał oceny wpływu tej inwestycji na ochronę złóż węgla brunatnego, w szczególności jakie konsekwencje może ona mieć dla możliwości eksploatacji tego złoża, stanowiącego strategiczne złoża kopalin, w przyszłości i miał wystarczające podstawy do przyjęcia, że zabudowa nieruchomości skarżącej jest sprzeczna z zasadami ochrony tego złoża. Dokonana przez organ ocena nie jest dowolna i znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym. Skarżąca nie przedstawiła żadnych innych danych czy źródeł, z których wynikałoby, że fakty podane przez organ nie są rzetelne i nie mogą być podstawą ustaleń faktycznych w tej sprawie, a w konsekwencji – podstawą odmowy uzgodnienia planowanej inwestycji. Gdyby ochrona złóż kopalni, w szczególności poprzez racjonalne gospodarowanie tymi kopalinami i kompleksowe ich wykorzystanie nie stanowiła kryterium oceny, jak próbuje wywodzić to skarżąca, to brak byłoby potrzeby uzgadniania danej inwestycji przez wyspecjalizowany organ administracji geologicznej. Racje ma skarżąca, że okoliczność, iż stosownie do art. 95 Prawa geologicznego i górniczego udokumentowane złoża kopalin, w celu ich ochrony ujawnia się w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa nie wpływa samo przez się na odmowę uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy. Jednakże to, że organ powołał się na powyższy przepis nie podważa prawidłowości rozstrzygnięcia w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), oddalił skargę.