Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 330/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 6, art. 47 ust.1 i 2, art. art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 67 i art. 68
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 5 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska -Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lutego 2020 roku sprawy ze skargi J. K. i I. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2019 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wejście na teren nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2018 roku, nr [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta [...], decyzją z [...] października 2018 r., wydaną na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlano oraz na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego odmówił J. i I. K. wyrażenia zgody na wejście na teren działki nr [...] w [...] przy [...], w celu wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu ściągów stalowych, wzmocnieniu fundamentów oraz wykonaniu izolacji pionowej fundamentów budynku przy [...] w [...]

W uzasadnieniu wyjaśniono, iż D. J. oświadczyła o braku zgody wejścia na teren działki nr [...]. Dalej wskazano , iż w toku oględzin (przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2018 r.) stwierdzono, że do założenia ściągu wzdłuż ściany zachodniej budynku państwa K. konieczne będzie wejście na teren działki sąsiedniej i częściowa rozbiórka pokrycia dachu budynku mieszkalnego usytuowanego w granicy działki. Ponadto przy wzmacnianiu ław fundamentowych i wykonaniu izolacji fundamentów budynku państwa K. konieczna jest przebudowa kanalizacji sanitarnej na działce stanowiącej własność państwa J. . W trakcie oględzin Starosta ustalił, że szczegółowy zakres robót i warunki na jakich będą wykonywane ustalą między sobą w późniejszym terminie. Niemniej w dniu [...] sierpnia 2018r. do tutejszego organu wpłynęło pismo D. J. o braku wyrażeniu zgody na ingerencje w należący do niej budynek oraz wykonanie robót budowlanych na terenie jej działki. Dalej organ zauważył, iż zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane przed rozpoczęciem robót inwestor jest obowiązany uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i termin korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę. Starosta stwierdził, że J. i I. K. nie mając zgody właściciela nieruchomości i nie mogą się wykazać oświadczeniem o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Roboty budowlane polegające na wykonaniu ściągów stalowych, wzmocnieniu fundamentów oraz wykonaniu izolacji pionowej fundamentów budynku wymagają ingerencji w istniejącą zabudową i infrastrukturę na działce nr [...] i po ich zakończeniu będzie konieczne przywrócenie do stanu pierwotnego budynku mieszkalnego Państwa J. , a brak porozumienia między stronami nie daje takiej gwarancji. Stąd też należało orzec jak w sentencji decyzji

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. i I. K.. Odwołujący podnieśli, iż motywy decyzji Starosty są dla nich niezrozumiałe. Gdyby D. J. udzieliła im zgody na wejście na swoją działek, to nie zwracaliby się do organu o rozstrzygnięcie tej kwestii w formie decyzji. Zauważyli, iż wejście na teren sąsiedniej działki w celu przeprowadzenia prac budowlanych zawsze wiąże się z obowiązkiem doprowadzenia stanu działki ( budynku ) do stanu poprzedniego i Starostwa winien przy wydaniu zgody na wejście na sąsiedni teren zobowiązać do doprowadzenia w określonym terminie do stanu poprzedniego - art. 47 ust. 3 Prawa budowlanego. Odwołujący podnieśli, iż budynek mieszkalny przylegający do należącego do nich budynku jest od wielu lat niezamieszkały, a istniejąca instalacja sanitarna, o której mowa w zaskarżonej decyzji wg niepotwierdzonej opinii, może być przyczyną zawilgocenia murów piwniczny ich budynku. Odkopanie fundamentów umożliwi stwierdzenie jej stanu technicznego , a nie tylko zabezpieczenia murów piwnicznych przed wilgocią.

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda decyzją z [...] lutego 2019r. o nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy .

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż dyspozycja wynikająca z art. 47 Prawa budowlanego, ma charakter szczególny, ponieważ decyzja zezwalająca na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości, a także budynku lub lokalu ingeruje w sposób wykorzystania sąsiedniej nieruchomości. Wydanie pozytywnej decyzji w trybie art. 47 Prawa budowlanego ogranicza prawo właściciela nieruchomości do pełnego korzystania z niej, poprzez wydanie upoważnienia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, do czasowego wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości.

Według organu odwoławczego ważnym dowodem w powyższej sprawie, jest notatka służbowa sporządzona na skutek dokonanych oględzin przygotowana przez pracownika Referatu Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w [...]. Z notatki tej wynika, że w celu wykonania ściągów wzdłuż ściany zachodniej budynku skarżących, konieczne będzie, oprócz wejścia na teren działki sąsiedniej, o co wnioskują odwołujący się, również częściowa rozbiórka pokrycia dachu budynku mieszkalnego usytuowanego na dz. nr ewid. [...], którym właścicielem jest D. J. wraz z A. J.. Poza tym, podczas wzmocnienia ław fundamentowych i izolacji fundamentów budynku J. oraz I. K. konieczna jest przebudowa kanalizacji sanitarnej na dz. nr ewid. [...]. Właśnie taki zakres prac (wzmocnienie fundamentu wraz z wykonaniem izolacji przeciwwilgociowej, wykonanie ściągów spinających budynek) został nakazany J. i I. K. do wykonania w ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] października 2016 r. [...]) wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...].

Wojewoda zwrócił uwagę, iż celem przepisu art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego jest orzeczenie przez organ administracji architektoniczno- budowlanej o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, określenia niezbędnej potrzeby oraz warunków korzystania z sąsiedniej nieruchomości. Na podstawie ww. przepisu organ nie ma uprawnień do zezwalania na wykonanie rozbiórki części składowej sąsiedniej nieruchomości, np. dachu czy też przebudowy kanalizacji sanitarnej, nawet pod warunkiem przywrócenia jej do stanu poprzedniego. Wydana na podstawie art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego decyzja nie może oznaczać możliwości\ naruszenia substancji budynku sąsiedniego. Roboty budowlane lub też prace przygotowawcze na które wskazał ustawodawca w art. 47 ust. 1 Prawa budowlanego mogą dotyczyć wyłącznie budynku wnioskodawców, a nie budynku znajdującego się na sąsiedniej działce. Według Wojewody taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Ze sporządzonej, ww. notatki służbowej z oględzin wynika, że w celu wykonania robót budowlanych z terenu działki sąsiedniej polegających na wzmocnieniu fundamentu wraz z wykonaniem izolacji przeciwwilgociowej oraz wykonaniu ściągów spinających budynek wnioskodawców koniecznym będzie częściowa rozbiórka pokrycia dachu budynku znajdującego się na działce sąsiedniej oraz przebudowa instalacji sanitarnej na działce nr ewid. [...]. W związku z powyższym, organ administracji architektoniczno-budowlanej, nie może wydać decyzji zezwalającej na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości, ponieważ wykonanie robót budowlanych, wskazanych w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na działce nr ewid. [...] spowodowałoby naruszenie elementów budynku sąsiedniego, a także konieczność wykonywania robót budowlanych na dz. nr ewid. [...], do czego organ, przy wydawania decyzji umożliwiającej wejście na teren działki sąsiedniej nie jest upoważniony, zgodnie z treścią art. 47 ust. 2 oraz art. 47 ust. 3 Prawa budowlanego.

Ponadto, w ocenie Wojewody, wnioskodawcy nie wywiązali się z obowiązku uzyskania zgody właścicieli nieruchomości nr ewid. [...] na wejście na ich nieruchomość w celu wykonania określonych robót budowlanych oraz uzgodnienie sposobu, zakresu i terminu korzystania z nieruchomości lub przedstawienia dowodów o podjęciu starań w celu uzyskania powyższych warunków. Zaznaczono, i iż skarżący podejmowali próby uzyskania takiej zgody, ale w maju 2013 r., więc przed wydaniem decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] oraz przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie, które zostało zainicjowane wnioskiem z [...] października 2017 r.

W związku z powyższym, zdaniem Wojewody, decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

Skargę na powyższą decyzję J. K. i I. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Skarżący wyjaśnili, iż są właścicielami nieruchomości położonej w [...] przy [...] nr [...] na której znajduje się budynek mieszkalny. W roku 2002 rozpoczęli jego rozbudowę w trakcie której zaczął pękać, a na ścianach piwnicznych budynku od strony granicy z działką nr [...] , której właścicielami są D. i A. J., pojawiła się wilgoć. Skarżący wystąpili do sąsiadów o wyrażenie zgody na wejście na teren ich działki w celu wykonania niezbędnych prac remontowych pozwalających na zatrzymanie degradacji stanu technicznego ich budynku, lecz nie uzyskali takiej zgody. Podnieśli, iż gdyby otrzymali zgodę sąsiadów na wejście na teren nieruchomości przy [...] to nie występowaliby do Starosty z wnioskiem o wydanie decyzji na podstawie art. 47 Prawa budowlanego. Dziwi ich stanowisko, iż odmowa wrażenia zgody z 2013 r. uległa przedawnieniu. Dalej podnieśli, że wykonanie prac zabezpieczających przed wilgocią polegać miało na wykonaniu izolacji pionowej murów piwnicznych i fundamentów, która uniemożliwiałaby ich penetrację przez wody opadowe jak również przez, jak podejrzewają, nieszczelne przyłącze wod-kan państwa J. biegnące blisko wspólnej granicy. Z kolei wspomniane wzmocnienie ścian budynku i jego konstrukcji polegać miało na wkuciu w murze pręta zbrojeniowego, gładkiego i połączenia go z już istniejącymi prętami obwodowymi i blachami kotwiącymi w narożnikach budynku. Przeprowadzenie pręta od strony działki państwa J. polegałoby tylko na wykuciu bruzdy i czasowym usunięciu kilku dachówek z dwóch stron połaci dachu państwa J. .. Zaznaczono dodatkowo, iż budynek należąc do sąsiadów jest zamieszkany, a zatem konieczności demontażu kilku dachówek i potem ich uzupełnienie w celu przeprowadzenia ściągu metalowego stanowi niewielką ingerencję. Podkreślono, że ich prawem jest życie w budynku niestanowiącym zagrożenia dla zdrowia i życia, a nieusunięcie wad budynku może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia. Brak możliwości wykonania tych robót uniemożliwia wykonanie decyzji nakazowej PINB w [...]

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym, z [...] stycznia 2020 r. uczestnicy postępowania D. J. i A. J. wskazali, iż należące do nich przyłącze wodne jest szczelne, a zawilgocenie domu sąsiadów związane jest z zasypaną przez sąsiadów studnią. Dom skarżących od strony nieruchomości D. i A. J. nie posiada częściowo fundamentu i opiera się na fundamencie domu uczestników postępowania. Ponadto podnieśli, że wykonanie ściegów i wzmocnienie fundamentów może odbyć się bez ingerencji w dom domu uczestników postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią decyzji Starosty [...] z [...] października 2018 r. stanowił przepis art. 47 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 1186). Zgodne z ust. 1 tego artykułu jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu (najemcy) na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu. Z kolei ust. 2 stanowi, iż w razie nieuzgodnienia warunków, o których mowa w ust. 1, organ administracji architektoniczno-budowlanej - na wniosek inwestora - w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, organ administracji architektoniczno-budowlanej określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości. Dodać należy, iż jak stanowi ust. 3 art. 47 inwestor, po zakończeniu robót, o których mowa w ust. 1, jest obowiązany naprawić szkody powstałe w wyniku korzystania z sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu - na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.

Przepis art. 47 Prawa budowlanego normuje zatem sytuację w której wykonywanie prac przygotowawczych lub robót budowlanych bezwzględnie wymaga wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, co niewątpliwie wiąże się z pewnymi ograniczeniami w korzystaniu z praw podmiotu dysponującego uprawnieniami do tej nieruchomości. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuj pogląd, że ingerencja w prawo własności sąsiada dotyczy tylko robót budowlanych wykonywanych legalnie tj. np. zgodnych z dokonanym zgłoszeniem czy udzielonym pozwoleniem na budowę. Zatem zastosowanie art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego jest zależne od ustalenia, że wnioskodawca, który wystąpił o wydanie decyzji o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości jest osobą, która może legalnie przystąpić do wykonywania określonych robót budowlanych (por. wyroki NSA z 14 lutego 2019 r. o sygn. akt II OSK 739/17 i z 13 marca 2019r. o sygn. akt II OSK 1109/17 – dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jak zauważył, NSA w wyroku z 10 października 2018 r. ( o sygn. akt II OSK 2999/15 – dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl ) przepis art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego ma zastosowanie także do wykonania obowiązków określonych w decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. W judykaturze sądów administracyjnych ugruntowało się bowiem stanowisko, zgodnie z którym wykonanie nałożonego w trybie art. 66 Prawa budowlanego obowiązku nie wymaga wydania decyzji o pozwoleniu na budowę lub dokonania zgłoszenia np. wyroki NSA z: 24 stycznia 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 1147/01, 17 października 2003 r. sygn. akt IV SA 610/02, 4 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 198/15, wyrok WSA w [...] z [...] listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Bd [...] – dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem organ administracji rozpatrując wniosek na podstawie art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego obowiązany jest ustalić spełnienie następujących przesłanek:

- istnieje potrzeba wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych (legalnych),

- udzielenie zgody wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej uzależnia się od niezbędności wejścia na teren tej nieruchomości (nie ma możliwości w inny sposób wykonania prac).

- brak jest dobrowolnej zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości na wejście na jej teren.

W ocenie Sądu, w rozpoznawane sprawie organy prawidłowo ustaliły, iż istnieje potrzeba wykonania robót budowlanych na budynku położonym na działce. Konieczność wykonania tych robót wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Budowlanego w [...] z [...] październik 2016 r. nr [...] ([...]), którą w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nałożono na J. i I. K. nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w ścianie od strony południowej budynku mieszkalnego zlokalizowanego w [...] [...] (działek nr [...]) poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na wzmocnieniu fundamentu wraz z wykonaniem izolacji przeciwwilgociowej oraz na wykonaniu ściągi spinającej ww. budynek.

Jednakże Sąd nie podziela ustaleń organu odwoławczego dotyczących braku dobrowolnej zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości na wejście na jej teren oraz zakresu robót budowlanych koniecznych do wykonania.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż we wniosku z [...] października 2017r. o wydanie decyzji na podstawie art. 47 ust. 2 Praw budowlanego, J. i I. K. wskazali, iż właściciel działki przy [...] nie wyrażają zgody na wejście na teren ich nieruchomości celem wykonania prac nakazanych w ww. decyzji Powiatowego Inspektora Budowlanego w [...] nr [...]. Z kolei w toku postępowania, w piśmie z [...] sierpnia 2018r. D. J. jednoznacznie oświadczyła, iż roboty budowlane nakazane w decyzji Powiatowego Inspektora Budowlanego w [...] zostały częściowo wykonane. Wraz z mężem wyraził zgodę na wykonanie wejścia na ich nieruchomości celem wykonania tych robót od strony północnej budynku. Wskazała jednocześnie, że wykonanie pozostałych robót możliwych jest bez wejścia i zajęcie należącej do niej i jej męża nieruchomości. Stanowisko swoje podtrzymała w piśmie, które wpłynęło do Starosty [...] w dni [...] sierpnia 2018r. W ocenie Sądu powyższe świadczy, iż spełniona został przesłanka braku zgody właściciel sąsiedniej nieruchomości na wejście na jej teren w celu wykonania robót budowlanych określonych w decyzji Powiatowego Inspektora Budowlanego w [...].

Ponadto Sąd uznał, iż twierdzenia Wojewody o zakresie robót budowlanych i nieuzasadnionej ingerencji w budynek należący do D. i A. J. są niewłaściwie udokumentowane, a tym samym nie mogą stanowić podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Wojewoda wskazał, iż ważnym dowodem w sprawie jest notatka służbowa sporządzona na skutek dokonanych oględzin przez pracownika Referatu Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w [...]. Z notatki tej wynika m.in. iż w celu wykonania ściągów wzdłuż ściany zachodniej budynku skarżących, konieczna będzie, częściowa rozbiórka pokrycia dachu budynku mieszkalnego usytuowanego na dz. nr ewid. [...]. Ponadto podczas wzmocnienia ław fundamentowych i izolacji fundamentów budynku J. oraz I. K. konieczna jest przebudowa kanalizacji sanitarnej na dz. nr ewid. [...].

Ze wskazanej przez Wojewodę "notatki służbowej" z dnia [...] sierpnia 2018 r. nie wynika jednak kto jest jej autorem, jaki są personalia pracowników Referatu Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w [...] biorących udział w oględzinach. Nie wskazano też na jakiej podstawie ustalono, iż wykonanie robót budowlanych nakazanych w ww. decyzji Powiatowego Inspektora Budowlanego w [...] nr [...] wymagać będzie ingerencji w nieruchomości sąsiednią (należącą do D. i A. J.), a także czy osoby, które stwierdziły taką konieczność posiadają wiedze specjalistyczną popartą stosownymi uprawnieniami budowlanymi. Zaznaczyć także należy, iż zgodne z zasadą wyrażoną w art. 67 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. W szczególności protokół sporządzany jest z oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej (art. 67 § 2 pt 3 K.p.a.) . Art. 68 K.p.a. stanowi z kolei, iż protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby (§ 1 ) Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole (§ 2). Również art. art. 81 ust. 4 Praw budowlanego przewiduje, iż czynności kontrolne dokonywane m.in. przez organy administracji architektoniczno-budowlanej wymagają formy protokolarnej. Niewątpliwie "notatka służbowa" z dnia [...] sierpnia 2018 r. nie spełnia ww. wymogów jakie winien spełnić protokół. Uzupełniająco zauważyć należy, iż brak podpisu osoby, która ją sporządziła uniemożliwia uznanie jej za adnotację, o której mowa w art. 72 K.p.a.

Powyższe braki "notatki służbowej" uniemożliwiają uznanie jej za istotny dokument w przedmiotowej sprawie. Twierdzenia Wojewody dotyczące zakresu koniecznych prac budowlanych nie są właściwie udokumentowane – opierają się na ocenie bliżej nieokreślonej osoby. Podkreślenia wymaga, iż z decyzji Powiatowego Inspektora Budowlanego w [...] nie wynika konieczność ingerencji w budynek należący do D. i A. J.. Konieczność taka nie wynika również z przesłanej przez ten organ do Starosty [...] opinii technicznej sporządzonej [...] czerwca 2014 r. dotyczącej budynku mieszkalnego położnego przy [...] w [...]. Z opinii tej wynika natomiast konieczność wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości w celu wzmocnienia fundamentu wraz z izolacją przeciwwilgociową oraz dokończenie wykonania ściągów spinających budynek.

Istotnym jest, iż to decyzja Powiatowego Inspektora Budowlanego w [...] z [...] października 2016 r. determinuje zakres robót budowlanych jakie legalnie mogą wykonać J. oraz I. K. i to czy wykonanie tych (i tylko tych) robót budowlanych jest możliwe wyłącznie poprzez wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, podlega ocenie przez organ orzekający na podstawie art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego. Innymi słowy rozstrzygniecie o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości dotyczy tylko i wyłącznie robót budowlanych określonych w ww. decyzji Powiatowego Inspektora Budowlanego w [...].

Rację ma Wojewoda, iż przepis art. 47 ust. 1i 2 Prawa budowlanego daje jedynie uprawnienie do wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości i służy realizacji przez inwestora prac budowlanych na nieruchomości stanowiącej jego własność, a nie na nieruchomości sąsiedniej stanowiącej własność osoby trzeciej. Zatem na decyzją nie można zezwolić na wykonanie rozbiórki jakiejkolwiek części składowej sąsiedniej nieruchomości. Jednak należy mieć na względzie, iż nie każda ingerencja w substancję część składowej sąsiedniej nieruchomości będzie nosił znamiona rozbiórki (lub innych robót budowlanych). W ocenie Sądu usuniecie części dachu (kilku dachówek) w budynku D. i A. J., na czas wykonania robót budowlanych i ich ponowny założenie, po wykonaniu tych robót, bez naruszenia konstrukcji dachu, nie może być uznane za rozbiórkę w rozumieniu praw budowlanego. Wprawdzie ustawa Prawo budowlane nie zawiera legalnej definicji pojęcia "rozbiórka". Odnosząc się jednak do potocznego znaczenia tego słowa, a także mając na uwadze treść art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego (defilującego pojecie budowy) celem rozbiórki jest likwidacja skutków procesu budowy, czyli usunięcie obiektu z miejsca, w którym został on wybudowany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., II OSK 1764/07, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Pojęcie rozbiórki związane jest więc z działaniami (pracami) mającymi na celu likwidację obiektu budowlanego, zakończeniem jego bytu fizycznego. Chwilowy usunięcie i założenie w tym samym miejscy kilku dachówek nie może zostać uznany za rozbiórkę części budynku i jego ponowną budowę.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego oraz przepisów postępowania tj. art. 7 art. 77 § 1 i art. 80 w zw. za art. 67 § 1 i 2 oraz 68 K.p.a. i orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ponownie rozpoznając sprawę rolą organu będzie uwzględnie oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku i ponowne ustalenie, czy roboty budowlane nakazane Ignacemu i J. K. decyzją Powiatowego Inspektora Budowlanego w [...] z 20 październik 2016 r. nr [...] ([...]), wymagają wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości przy [...], (działka nr [...]) w [...]. W razie potrzeby organ winien uzupełnić materiał dowodowy w sprawie o stosowną dokumentację pozwalającą jednoznacznie ustalić, czy nakazane roboty budowlane mogą zostać wykonanie wyłącznie od strony nieruchomości sąsiedniej, a jeżeli tak to w jakim zakresie i przy jakiej ingerencji w obiekty znajdujące się na tej sąsiedniej nieruchomości. Zauważyć w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzając na rzecz skarżącej kwotę [...]- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzoną kwotę złożyły się koszt uiszczonego wpisu sądowego w wysokości [...] zł