Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1836/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska Sędziowie: WSA Sławomir Fularski (spr.) WSA Cezary Kosterna Protokolant sekretarz sądowy Marcin Woźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także jako "organ I instancji") decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] orzekł o ustaleniu W. Z.(dalej także jako "rolnik", "beneficjent" lub "strona") kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości [...] zł., powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczane od dnia następującego po upływie 14 dni od daty doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że beneficjent do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy (tj. do dnia [...] kwietnia 2016 r.) nie zachował warunku samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego na które przyznano mu pomoc finansową. W wyniku bowiem przeprowadzonej w 2013 r. kontroli krzyżowej ustalono, że działki wchodzące w skład jego gospodarstwa rolnego, na które otrzymał on dofinansowanie, użytkował i pobierał do nich dopłaty bezpośrednie inny rolnik. W tej sytuacji organ I instancji uznał, że beneficjent nie prowadził samodzielnie gospodarstwa rolnego na które przyznano mu pomoc w postaci premii dla młodych rolników i ustalił kwotę do zwrotu w wysokości 100% przyznanej premii. W związku z powyższym wypłacona pomoc podlega zwrotowi w wysokości [...] zł.

W wyniku wniesionego przez rolnika odwołania od ww. decyzji, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ARiMR (dalej jako "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej "Kpa"), w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98 poz. 634, z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o ARiMR") uchylił decyzję organu I instancji i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes ARiMR w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że w dniu [...] września 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu W. Z. pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości [...] zł z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W dniu 27 października 2011 r. do organu I instancji wpłynął wniosek rolnika o płatność wraz z umową dzierżawy z dnia [...] września 2011 r. i oświadczeniem o podjęciu w ww. dniu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. W wyniku przeprowadzonej kontroli krzyżowej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił, że na działki (nr [...],[...]), na które W. Z. otrzymał pomoc finansową w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", dopłaty bezpośrednie w 2012 r. pobierał inny rolnik – A. R.. W związku z powyższym organ I instancji wystosował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień, a następnie informację o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach ww. działania. W dniu zaś [...] stycznia 2014 r. wydał stronie wskazaną na wstępie decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności na kwotę [...] zł.

W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że kwota nienależnie pobranych płatności została ustalona w sposób błędny i decyzja organu I instancji winna być uchylona na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Wyjaśnił przy tym, że wypłacone nienależnie W. Z. środki w ramach działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom", pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 - 2 ustawy o ARiMR. Płatność z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" przysługuje na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2014, nr 201, zwanego dalej "rozporządzeniem MRiRW z dnia 17 października 2007 r.").

Zgodnie z § 20 ust. 1 ww. rozporządzenia pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19. W rozumieniu § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia "beneficjent powinien spełniać warunki, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze i tiret trzecie oraz ust. 7 pkt 3, do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy". Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 tiret pierwszy rozporządzenia pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", jest przyznawana osobie fizycznej, z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, zwanym dalej "gospodarstwem", jeżeli w wymaganym okresie powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie będzie nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju oraz nie większa niż 300 ha. W niniejszej sprawie zatem W. Z. miał obowiązek spełniać warunek posiadania gospodarstwa rolnego o użytkach rolnych o powierzchni nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, tj. 10,23 ha.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że prawodawca wskazał również w rozporządzeniu MRiRW z dnia 17 października 2007 r. jakie tytuły prawne do dysponowania gruntem są przez organy ARiMR uznawane i w jakich formach szczególnych muszą być one zawarte. Zgodnie z § 3 ust. 5 ww. rozporządzenia przy ustalaniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze, sumuje się powierzchnię użytków rolnych stanowiących przedmiot:

1) własności;

2) użytkowania wieczystego;

3) dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta na czas nieoznaczony lub na okres co najmniej 5 lat, jednak nie krótszy niż do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy;

4) dzierżawy od podmiotów innych niż wymienione w pkt 3, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta:

a) w formie aktu notarialnego albo ma datę pewną,

b) na okres co najmniej 10 lat.

Jednocześnie Prezes ARiMR dodał, że w art. 81 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 96, z późn. zm. zwanej dalej "K.c."), została zawarta definicja "daty pewnej", zgodnie z którą jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego poświadczenia daty, poświadczenie takie jest skuteczne także względem osób nie uczestniczących w dokonaniu tej czynności prawnej (data pewna). Czynność prawna ma datę pewną także w razie stwierdzenia dokonania czynności w jakimkolwiek dokumencie urzędowym – od daty dokumentu urzędowego oraz w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez organ państwowy, organ jednostki samorządu terytorialnego albo przez notariusza – daty wzmianki.

Organ odwoławczy zauważył, że w przedmiotowej sprawie beneficjent posiada do działki nr [...] tytuł prawny, który nie spełnia jednak przesłanek zawartych w rozporządzeniu MRiRW z dnia 17 października 2007 r. Zgodnie zaś z § 20 ust. 3 pkt 2 ww. rozporządzenia w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa § 18 ust. 1 pkt 2, 2a lub 4 - zwrotowi podlega 25 % kwoty pomocy za niespełnienie każdego z warunków określonych tymi przepisami. W decyzji przyznającej płatność strona została pouczona do zapewnienia do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy (tj. do dnia [...] grudnia 2016 r.), że powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład nabytego gospodarstwa rolnego jest nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju, tj. 10,23 ha. W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego ustalono, że na działki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego o numerach [...]i [...] mocą decyzji nr [...] została przyznana beneficjentowi pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W latach 2012-2013 dopłaty bezpośrednie na ww. działki jednak pobierał i użytkował inny rolnik – A. R.. Strona przedstawiła wprawdzie nową umowę dzierżawy datowaną na dzień [...] stycznia 2012 r., na działkę nr [...], o powierzchni 13,94 ha. W ocenie jednak organu odwoławczego, w okresie od stycznia 2012 r. do września 2013 r., rolnik nie dysponował żadnym tytułem prawnym świadczącym o posiadaniu minimalnej powierzchni gospodarstwa rolnego (tj. 10,23 ha), przy jednoczesnym uwzględnieniu zasad określonych w § 3 ust. 5 rozporządzenia, bowiem umowa datowana na dzień [...] stycznia 2012 r. ma datę pewną dopiero od dnia [...] września 2013 r.

Prezes ARiMR wyjaśnił, że przedstawione przez rolnika w toku postępowania inne dokumenty, tj. akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., zgodnie z którym strona nabyła działkę nr [...] o powierzchni 0,2900 ha oraz akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] września 2012 r., zgodnie z którym strona nabyła działkę nr [...] o powierzchni 1,4900 ha, w rozumieniu rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. nie spełniają warunku wskazanego w § 18 ust. 1 pkt 2a dotyczącego minimalnej powierzchni.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, organ odwoławczy uznał, że z akt sprawy nie wynika zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej przez beneficjenta,

a jedynie nie spełnienie warunku polegającego na użytkowaniu gospodarstwa

o powierzchni nie mniejszej niż 10,23 ha, a to skutkuje koniecznością zwrotu 25% przyznanej pomocy. Kwota nienależnie pobranych płatności ustalona przez organ I instancji jest więc błędna. Strona nie wypełniła bowiem warunków wskazanych w § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. W związku z tym, brak jest w sprawie przesłanek do uznania, że W. Z. zwolniony jest z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom". Zgodnie bowiem z § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia kwota nienależnie pobranych płatności ustalona rolnikowi winna wynosić 25% kwoty pomocy, tj.: [...] zł x 25% = [...] zł. Powyższą kwotę należy zwrócić w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji. Naliczanie odsetek zatem następuje od dnia następującego po upływie 60 dni od dnia doręczenia decyzji o ustaleniu nienależnie lub nadmiernie pobranych kwot do dnia zwrotu tej płatności. Od kwoty nienależnie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Następnie Prezes ARiMR stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, aby rolnik spełnił warunki wskazane w rozporządzeniu art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r., z późn. zm.) umożliwiające odstąpienie od ustalenia nienależnie pobranej płatności.

Odnosząc się do złożonego przez stronę odwołania organ II instancji stwierdził, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia. Rolnik otrzymując płatność w ramach działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom", podjął szereg zobowiązań, których nie wypełnienie zagrożone jest sankcją w postaci zwrotu części lub całości pomocy. W decyzji o przyznaniu pomocy strona w pkt 4 b zobowiązana została również między innymi do zapewnienia do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy (w tym przypadku do dnia [...] grudnia 2016 r.), że powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład nabytego gospodarstwa rolnego nie będzie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju, tj. 10,23 ha. Z literalnego brzmienia przepisu § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wynika wprost, że beneficjent powinien spełniać warunki, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze oraz ust. 7 pkt 3, do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy. Nie spełnienie natomiast ww. warunku przez jakikolwiek okres czasu powoduje nie wypełnienie zobowiązania i wiąże się z obowiązkiem zwrotu części pomocy wysokości 25 % jej kwoty.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie kwestionuje faktu użytkowania przez stronę rolniczo innych gruntów rolnych (na działce nr [...] o łącznej powierzchni 13,98 ha), jednak przedstawione dowody, tj. kserokopia umowy dzierżawy z dnia [...] stycznia 2012 r. nie spełnia warunków określonych w § 3 ust. 5 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r., bowiem nie stanowi gospodarstwa rolnego, co z kolei oznacza naruszenie przesłanek § 18 ust. 1 rozporządzenia. Tym samym nie można się zgodzić

z twierdzeniem strony jakoby wypełniła wszelkie stawiane przez prawo warunki. Rolnik nie dotrzymał bowiem warunku utrzymania powierzchni w gospodarstwie rolnym (tj. 10,23 ha), co oznacza iż naruszył § 18 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. Ponadto, należy zauważyć, że ubiegając się o przyznanie pomocy finansowej

w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" strona potwierdziła znajomość przepisów obowiązujących w ramach tego działania, podpisując punkt XV we wniosku "oświadczenie".

Stosownie zaś do treści art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z dnia 28 stycznia 2011 r. nr 25 str.8, z późn. zm.), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Z kolei na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2011 r. poz. 749, z późn. zm.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni. Zgodnie z art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej, stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 %. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, poczynając od 4 lipca 2013 r. wynosi 10,00% kwoty zaległości

w stosunku rocznym i może ulec zmianie. Na koniec uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz. 1747), strona może zwrócić się do właściwego miejscowo Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, działającego z upoważnienia Prezesa ARiMR, z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności, rozłożenie płatności całości lub części należności na raty lub ich umorzenie.

Skargę na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] maja 2014 r. wniósł W.Z. (dalej jako "skarżący"). Powyższemu rozstrzygnięciu zarzucił:

- naruszenie przepisów oraz wadliwą interpretację przepisów prawa administracyjnego

i cywilnego, w szczególności przepisów dotyczących daty pewnej

- uchybienia formalne polegające na uchybieniu art. 80 Kpa poprzez zaniechanie oceny całokształtu sprawy i pominięcie wniosków skarżącego.

Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie obowiązku zwrotu pobranych płatności w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu podtrzymał swoją dotychczasową argumentację podnosząc, że wydanie decyzji było w sposób oczywisty bezpodstawne i miało miejsce bez wnikliwego badania stanu faktycznego. W ocenie skarżącego, nawet przychylając się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji, kwota zwrotu dotacji powinna wynieść 3 % a nie 25 %, jak twierdzi Prezes ARiMR. Idąc bowiem tokiem rozumowania organu powinien zostać zastosowany § 19 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. Skarżący podniósł nadto, że zaskarżona decyzja nie odnosi się merytorycznie do jego zarzutów. Podstawą do zwrotu otrzymanej dotacji mogło być wyłącznie złamanie warunków zastrzeżonych w umowie/decyzji z dnia [...] września 2011 r. Przy czym zgodnie z postanowieniem umowy wstępne zastrzeżenia musiały być spełnione do marca 2012 r. Podstawą odwołania od pierwotnej decyzji była kwestia stosowania instytucji "daty pewnej" w dokumentach stanowiących wykonanie umowy. W treści decyzji zawarto zastrzeżenie, że beneficjent może posiadać grunty na podstawie umowy dzierżawy zawartej w formie aktu notarialnego lub umowy z datą pewną na okres co najmniej 10 lat. Dyspozycja art. 23 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z dnia 7 marca 2007 r. zawiera elementy które powinna zawierać umowa/decyzja. Punkt drugi tego artykułu stanowi, że umowa jest nieważna w przypadkach opisanych w Kodeksie cywilnym, który to zawiera również regulacje dotyczące nieważności części zapisów umownych. Definicja "daty pewnej" z art. 81 K.c. stanowi że, jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego określenia daty to poświadczenie takie jest skuteczne względem osób nie uczestniczących w czynności prawnej. W ustawie o wspieraniu obszarów wiejskich nie ma żadnej delegacji do stosowania instytucji "daty pewnej", co do umowy dzierżawy objętych programem subwencji. Taka delegacja może być tylko w ustawie. Nie może być zaś ujęta w żadnym akcie niższego rzędu, np. w rozporządzeniu. Tym samym, skarżący zawierając umowę dzierżawy w dniu [...] stycznia 2012 r. spełnił wymóg dotyczący wielkości gruntów rolnych. Skarżący dodał, że mógł jedynie zawinić w kwestii nie przedłożenia dokumentu w terminie, ale sankcja za takie zaniedbanie wynosi 3 %, a nie 25 % wypłaconej dotacji. Dlatego też wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę, Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację, zarzuty skargi uznał za niezasadne. Wyjaśnił, że brak było podstaw do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 3%, bowiem organ odwoławczy nie dopatrzył się spełnienia przez beneficjenta warunku polegającego na użytkowaniu gospodarstwa o powierzchni nie mniejszej niż 10,23 ha w okresie od stycznia 2012 r. do września 2013 r., co skutkowało koniecznością ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 25 % przyznanej pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa, v.art.145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu objęta jest decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w pierwszej instancji.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt otrzymania przez skarżącego decyzją z dnia [...] września 2011 r. pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości [...] zł. Sporną jest zaś zasadność ustalenia skarżącemu wysokości procentowej kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z ww. tytułu. Organ I instancji uznał bowiem, że otrzymana przez skarżącego pomoc powinna podlegać zwrotowi w 100%. Organ odwoławczy uznał zaś, że zwrotowi podlega jedynie 25% kwoty pomocy. Skarżący z kolei uważa, że kwota zwrotu w jego przypadku powinna wynieść 3% kwoty pomocy.

Na wstępie wyjaśnić należy, że materialnoprawną podstawą ubiegania się o pomoc finansową w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 stanowią przepisy rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. Stanowi ono w § 15 ust. 3, że decyzję o przyznaniu pomocy (takiej o jaką wystąpił skarżący) wydaje się z zastrzeżeniem dopełnienia przez beneficjenta w terminie 180 dni od dnia doręczenia tej decyzji m.in. nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa wskazanego w biznesplanie spełniającego warunki o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze i tiret trzecie, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz podjęcia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa o którym mowa w pkt 1.

Poza sporem pozostaje, że w wyniku przeprowadzonej w 2013 r. kontroli krzyżowej ustalono, że działki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego skarżącego na podstawie zawartej przez niego umowy dzierżawy, na które otrzymał on dofinansowanie, użytkował jednak i pobierał do nich dopłaty bezpośrednie inny rolnik. W związku z tym, skarżący w toku postępowania, dopiero jednak we wrześniu 2013 r. przedstawił kolejną umowę dzierżawy, datowaną na dzień [...] stycznia 2012 r., z której wynika, że od ww. dnia jest dzierżawcą działek rolnych o powierzchni 13,94 ha.

Zgodnie z § 20 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19. W myśl ust. 3 ww. paragrafu, w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1:

1) pkt 1, pkt 1a, pkt 3 lit. b, pkt 5, pkt 6, pkt 7 lub pkt 8 – zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy;

2) pkt 2, pkt 2a lub pkt 4 – zwrotowi podlega 25% kwoty pomocy za niespełnienie każdego z warunków określonych tymi przepisami (...).

Stosownie zaś do treści ust. 4 ww. paragrafu, w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów o których mowa w § 19, zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy za nieprzedłożenie każdego z dokumentów określonych w tym przepisie, przy czym w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 2, 6 oraz 7, zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy - niezależnie od liczby przedłożonych dokumentów.

Na podstawie § 18 ust. 1 powoływanego rozporządzenia beneficjent powinien: samodzielnie prowadzić gospodarstwo, na które przyznano pomoc, do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy (pkt 1), spełnić warunek dotyczący minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, do dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy – w przypadku o którym mowa w § 3 ust. 1 (pkt 1a), spełniać warunki o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze i tiret trzecie oraz ust. 7 pkt 3 do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy (pkt 2), spełniać warunek dotyczący minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie, do dnia spełnienia warunku dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów w gospodarstwie rolnym w kraju – w przypadku, o którym mowa w § 3 ust. 1 (pkt 2a) (...).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 tiret pierwszy ww. rozporządzenia pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest przyznawana osobie fizycznej, z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu 553 Kodeksu cywilnego, zwanym dalej "gospodarstwem", jeżeli w wymaganym okresie powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie będzie nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych

w gospodarstwie rolnym w kraju oraz nie większa niż 300 ha.

Ustawodawca wskazał zaś ww. rozporządzeniu jakie tytuły prawne do dysponowania gruntem są przez organy ARiMR uznawane i w jakich formach szczególnych muszą być one zawarte. Zgodnie z § 3 ust. 5 powoływanego rozporządzenia przy ustalaniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze, sumuje się powierzchnię użytków rolnych stanowiących przedmiot:

1) własności;

2) użytkowania wieczystego;

3) dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta na czas nieoznaczony lub na okres co najmniej 5 lat, jednak nie krótszy niż do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy;

4) dzierżawy od podmiotów innych niż wymienione w pkt 3, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta:

a) w formie aktu notarialnego albo ma datę pewną,

b) na okres co najmniej 10 lat.

Mając na uwadze powyższe regulacje zauważyć należy, że jeśli w skład gospodarstwa rolnego skarżącego wchodzą użytki rolne, które nie stanowią jego własności lub nie są przedmiotem użytkowania wieczystego, to muszą one stanowić przedmiot dzierżawy. Dodatkowym zastrzeżeniem w odniesieniu do dzierżawy od podmiotów innych niż wymienione w pkt 3 ww. § 3 ust. 5 , jest jednak to, że umowa dzierżawy musi być zawarta na okres co najmniej 10 lat w formie aktu notarialnego albo z datą pewną.

Z kolei w art. 81 § 1 i 2 K.c., została zawarta definicja "daty pewnej", zgodnie z którą jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego poświadczenia daty, poświadczenie takie jest skuteczne także względem osób nie uczestniczących dokonaniu tej czynności prawnej (data pewna). Czynność prawna ma datę pewną także w razie stwierdzenia dokonania czynności w jakimkolwiek dokumencie urzędowym - od daty dokumentu urzędowego oraz w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez organ państwowy, organ jednostki samorządu terytorialnego albo przez notariusza - od daty wzmianki.

W niniejszej sprawie skarżący miał obowiązek spełniać warunek posiadania co najmniej przez 5 lat, gospodarstwa rolnego o użytkach rolnych o powierzchni nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, tj. 10,23 ha o czym został pouczony w decyzji przyznającej płatność. Tymczasem w okresie od stycznia 2012 r. do września 2013 r. skarżący nie dysponował żadnym tytułem prawnym świadczącym o posiadaniu minimalnej powierzchni gospodarstwa rolnego (10,23 ha), przy jednoczesnym uwzględnieniu zasad określonych w § 3 ust. 5 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. Nie można bowiem uznać, że przedstawiona przez niego w toku postępowania kolejna umowa dzierżawy gruntów od podmiotu innego niż wymieniony w § 3 ust. 5 pkt 3, (czyli nie od Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego), która nie została zawarta w formie aktu notarialnego, a jest datowana na dzień [...] stycznia 2012 r., okazana przez niego w organie I instancji dopiero w miesiącu wrześniu 2013 r., ma datę pewną. Tym samym, tytuł prawny skarżącego do działki objętej przedmiotową umową dzierżawy, nie spełnia przesłanek zawartych w rozporządzeniu MRiRW z dnia 17 października 2007 r.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy słusznie uznał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł., tj. 100 % kwoty pomocy, zasadnym jest zaś zwrot 25 % kwoty pomocy. Zgodnie bowiem z § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. w przypadku niepełnienia warunku o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 2, 2a lub 4 zwrotowi podlega 25 % kwoty pomocy za niespełnienie każdego z warunków określonych tymi przepisami. Tym samym, prawidłowo na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa wydał zaskarżoną decyzję, którą uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł co do istoty sprawy.

Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że przedstawione przez skarżącego w toku postępowania inne dokumenty tj. akt notarialny Repertorium A nr [...] z [...] kwietnia 2012 r., zgodnie z którym nabył on działkę nr [...] o powierzchni 0,2900 ha oraz akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] września 2012 r. zgodnie z którym nabył działkę nr [...] o powierzchni 1,4900 ha, w rozumieniu rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. nie spełniają warunku wskazanego w § 18 ust. 1 pkt 2a rozporządzenia dotyczącego minimalnej powierzchni.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, stwierdzić należy, że skarżący nie wypełnił warunków wskazanych w § 18 ust. 1 pkt 2 powoływanego rozporządzenia, co wiąże się z obowiązkiem zwrotu 25 % - zgodnie z § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia. Brak było zaś w niniejszej sprawie podstaw do odstąpienia od ustalenia skarżącemu nienależnie pobranej płatności.

W ocenie Sądu, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze. W niniejszej sprawie brak było prawnej możliwości ustalenia kwoty do zwrotu w wysokości wskazanej przez skarżącego - to jest 3% kwoty przyznanej pomocy. Ustalenie w wysokości 3 % kwoty może bowiem zostać zastosowane jedynie w przypadku nieprzedłożenia w terminie określonych dokumentów o czym wprost stanowi § 20 ust. 4 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. Natomiast w niniejszej sprawie organ odwoławczy dopatrzył się nie spełnienia przez skarżącego warunku polegającego na użytkowaniu gospodarstwa o powierzchni nie mniejszej niż 10,23 ha w okresie od stycznia 2012 r. do września 2013 r. Powyższe skutkuje koniecznością ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 25% przyznanej pomocy.

Nie są również zasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 80 Kpa sprowadzające się do zarzutu, że organ nie rozpatrzył

i nie zebrał całości materiału dowodowego oraz pominął wnioski skarżącego. Ustalenia dokonane na podstawie faktów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji były bowiem na tyle jednoznaczne, że wbrew temu co twierdzi skarżący, organ nie miał obowiązku poszukiwania innych dowodów potwierdzających okoliczności sprawy. Organ w całości rozpatrzył zebrany w sprawie materiał dowodowy, na jego podstawie właściwie ustalił stan faktyczny i prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa.

Z przedstawionych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.