Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 529/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Asesor WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2006r. sprawy ze skargi D. C. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...]; 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącej D. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

D. C. wniosła skargę na uchwałę Nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. utrzymującą w mocy uchwałę Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. odmówiła wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich z uwagi na uzyskaną przez nią w toku postępowania konkursowego zbyt małą liczbę punktów.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2004 r. skarżąca wystąpiła do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z podaniem o wznowienie postępowania w trybie art. 145a § 1 kpa w sprawie zakończonej uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. w sprawie odmowy przyjęcia jej na I rok aplikacji radcowskiej.

W uzasadnieniu wniosku wskazała, że podstawą wydania uchwały z dnia [...] czerwca 2000 r. odmawiającej wpisania jej na listę aplikantów radcowskich był wynik konkursu przeprowadzonego na podstawie Regulaminu wydanego w oparciu o art. 60 pkt 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. P 21/02 za niekonstytucyjny, istnieją więc podstawy do wznowienia postępowania w tej sprawie.

Ponadto podkreśliła, że zarówno w dniu wydania uchwały odmawiającej przyjęcia jej na I rok aplikacji radcowskiej, jak i obecnie spełnia warunki wskazane w art. 33 ust. 1 ustawy o radcach prawnych do wpisania na listę aplikantów radcowskich.

Biorąc więc pod uwagę art. 65 ust. 1 i art. 190 pkt. 4 Konstytucji RP jej wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wpisania na listę aplikantów radcowskich jest w pełni uzasadniony.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. podjętą, jak wynika z jej części wstępnej, w sprawie odmowy wznowienia postępowania, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. dokonała faktycznie rozstrzygnięcia merytorycznego, gdyż odmówiła uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. w sprawie odmowy przyjęcia skarżącej na I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2000/2001.

W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że skarga o wznowienie postępowania z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. nie może być uwzględniona z uwagi na fakt, że uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o odmowie przyjęcia na I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2000/2001 została podjęta prawidłowo, zgodnie z dotychczas obowiązującymi przepisami w tym zakresie oraz, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Skarżąca wniosła odwołanie od tej uchwały do Krajowej Rady Radców Prawnych wskazując na rażące naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 146 § 2 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Wniosła w związku z tym o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz wznowienie postępowania w sprawie odmowy przyjęcia jej na I rok aplikacji.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. odmawiając wznowienia postępowania bezpodstawnie rozstrzygnęła równocześnie o istocie sprawy, odmawiając uchylenia swojej uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r., co stanowi rażące naruszenie art. 146 § 2 kpa. Skoro bowiem Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. odmówiła wznowienia postępowania nie mogła, opierając się na art. 146 § 2 kpa, rozstrzygnąć co do istoty sprawy.

Gdyby nawet przyjąć, że uchwała ta jest decyzją kończącą postępowanie wznowione to i tak rażąco narusza ona art. 151 § 1 kpa, gdyż odmowa uchylenia decyzji ostatecznej mogłaby nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145a kpa, przy równoczesnym braku przesłanek negatywnych wskazanych w art. 146 § 1 i § 2 kpa.

Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2004r., podjętą w sprawie odwołania od odmowy wznowienia postępowania, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. stwierdzając w uzasadnieniu tej uchwały, że uchwała Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. odmawiająca wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich podjęta była w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych. Podstawą wydania tej decyzji nie był natomiast art. 60 pkt 8b tej ustawy, który został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny. W niniejszej sprawie nie zachodzi więc formalna przesłanka do wznowienia postępowania.

Powołując się na uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego Krajowa Rada Radców Prawnych stwierdziła, że przeprowadzone konkursy na aplikację nie mogą podlegać weryfikacji, a zakwestionowane przepisy, do czasu ich zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny korzystały z domniemania konstytucyjności.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, że podstawą wydania uchwały z dnia [...] czerwca 2000 r. odmawiającej wpisania jej na listę aplikantów radcowskich był art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny.

Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymując w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych nie wzięła pod uwagę art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz nie uwzględniła art. 145a i art. 146 kpa.

Wniosek skarżącej o wznowienie postępowania z powodu okoliczności wskazanych w art. 145a kpa, złożony w ustawowym terminie, był wystarczającą i jedyną przesłanką do wznowienia postępowania, którego merytorycznym rozstrzygnięciem winna być uchwała wydana po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania, na podstawie art. 151 kpa.

Krajowa Rada Radców Prawnych w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje stanowisko, że podstawą wydania uchwały z dnia [...] czerwca 2000 r. odmawiającej wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich był art. 33 ustawy o radcach prawnych, a nie art. 60 pkt 8b tej ustawy objęty wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a więc w sprawie tej nie występuje formalna przesłanka do wznowienia postępowania.

Powołując się na uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ponownie podkreśliła też, że przeprowadzone konkursy na aplikację radcowską zachowują swoją skuteczność i nie podlegają procedurze wznowienia, czy też wzruszenia ich rezultatów, a przepisy dotychczasowe, do czasu ich zakwestionowania przez Trybunał, korzystają z domniemania konstytucyjności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia.

Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Uchwały w sprawie wpisu lub odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich mają walor decyzji administracyjnych, a więc należy stosować przy ich wydawaniu przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. naruszają prawo.

Skarżąca D. C. wystąpiła do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie jej wpisu na listę aplikantów radcowskich w trybie art. 145a par. 1 kpa.

Zgodnie z art. 149 § 1 kpa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W niniejszej sprawie, rozpoznając wniosek D. C. o wznowienie postępowania, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. zaniechała wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie. Wydała natomiast w dniu [...] kwietnia 2004 r. uchwałę Nr [...], w której jako przedmiot rozstrzygnięcia wskazała odmowę wznowienia postępowania, ale faktycznie dokonała w tej uchwale rozstrzygnięcia merytorycznego odmawiając uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. w sprawie odmowy przyjęcia skarżącej na I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2000/2001.

Rozstrzygnięcie takie w świetle art. 149 kpa było niedopuszczalne.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 1983 r. SA/Ka 245/83 – jak długo organ administracji państwowej nie podejmie postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 kpa, może rozważać zasadność wniosku o wznowienie jedynie w kategoriach art. 145 § 1 kpa. Wszelkie rozważania i czynności merytoryczne są na tym etapie postępowania niedopuszczalne.

W wyrokach z dnia 13 listopada 1987 r. I SA 1326/86 oraz z dnia 8 czerwca 2001 r. SA 420/01 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził natomiast – postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa) jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 kpa), mogą być wyłącznie efektem postępowania, przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 kpa i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kpa.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. rozpatrując wniosek skarżącej o wznowienie postępowania miała więc prawo badać tylko dopuszczalności wznowienia z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych oraz kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu z art. 145a § 2 kpa.

Nie mogła natomiast na tym etapie postępowania oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez skarżącą faktycznie wystąpiły. Tę kwestię Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. mogła rozważać dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

Odmowa wznowienia postępowania mogła nastąpić tylko z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania nie mógł być natomiast negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia.

Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] października 2004 r. utrzymała w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. W uchwale Krajowej Rady Radców Prawnych jako przedmiot rozstrzygnięcia wskazano odwołanie od odmowy wznowienia postępowania. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że faktycznie taki był jej przedmiot rozstrzygnięcia. Krajowa Rada Radców Prawnych nie odniosła się więc do rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w uchwale Rady Okręgowej Izby Radców prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r.

Uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych oraz Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. są więc wewnętrznie sprzeczne.

Doszło w nich do pomylenia instytucji wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy i odmowy wznowienia postępowania.

Rozpoznając ponownie sprawę Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. powinna w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek skarżącej o wznowienie postępowania, a więc je wznowić w formie postanowienia, albo odmówić jego wznowienia już w formie decyzji.

Skutkiem wznowienia postępowania może być dopiero przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia i merytoryczne rozpoznanie sprawy w przedmiocie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich.

Odmawiając wznowienia postępowania organ powinien natomiast wskazać formalne przyczyny odmowy wznowienia postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.