Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1114/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par.1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10, art. 11
journal: Dz.U. 2006 nr 167 poz 1191
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2010 r. [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego K. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.


UZASADNIENIE

K. K. (dalej skarżący) oraz A. F. (dalej uczestniczka postępowania) złożyli do Ministra Sprawiedliwości – za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] – wnioski o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowy [...] w [...]. Zarówno skarżący, jak i uczestniczka postępowania spełniali wymogi formalne wymienione w art. 10 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 167, poz. 1191 ze zm. (dalej kse).

Na podstawie akt zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego Minister Sprawiedliwości ustalił, iż uczestniczka postępowania ukończyła w 2003 r. w [...] w [...]. wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra. Od października 2003 r. do kwietnia 2004 r. była zatrudniona na stanowisku urzędniczym (na podstawie umowy o pracę na zastępstwo) w Sądzie Rejonowym [...] w [...]. Od [...] maja 2004 r. pracuje w kancelarii komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym [...] w [...]. Po odbyciu aplikacji komorniczej, zdała egzamin komorniczy w dniach [...] lutego i [...] marca 2007 r. na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] czerwca 2007 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego.

Natomiast skarżący ukończył w 2001 r. na Uniwersytecie w [...] wyższe studia prawnicze z wynikiem dostatecznym, uzyskując tytuł magistra. Od [...] sierpnia 1996 r. do [...] listopada 1997 r. pracował w Sądzie Rejonowym [...] jako protokolant. W dniu [...] lipca 2000 r. rozpoczął pracę w Zespole Komorników [...] a po jego rozwiązaniu został zatrudniony w kancelarii komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym [...] w [...] (obecnie kancelaria komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...]). Po odbyciu aplikacji komorniczej, w dniach [...] lutego i [...] marca 2004 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dostateczną. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] kwietnia 2004 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego. Od [...] lipca 2008 r. do [...] lipca 2009 r. pełnił obowiązki zastępcy komornika.

Na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...] Rada Izby Komorniczej w [...] rekomendowała skarżącego, twierdząc, że jest on właściwszym niż uczestniczka postępowania kandydatem na to stanowisko (por. pisma – opinie Rady z dnia [...] września 2009 r. wydane w trybie art. 11 ust. 3 kse w aktach osobowych kandydatów).

W piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. skarżący podniósł m.in., że posiada ponad dwukrotnie dłuższy staż pracy na stanowisku asesora komorniczego niż uczestniczka. Wielokrotnie pełnił obowiązki zastępcy komornika, w tym przez rok pełnił stałe zastępstwo odwołanego komornika A. G. Jako zastępca odwołanego komornika zatrudnił siedem osób oraz z własnych środków dokonał remontu kancelarii i częściowej wymiany sprzętu biurowego. W pierwszym półroczu 2009 r. uzyskał trzeci wynik w apelacji [...] pod względem szybkości prowadzonych postępowań. W przypadku powołania na stanowisko komornika będzie w stanie szybko zorganizować kancelarię. Do pisma dołączył pozytywne opinie na temat swojej działalności oraz protokół kontroli prowadzonej w ramach zastępstwa kancelarii, z którego wynika, iż kancelaria była prowadzona prawidłowo, a czynności podejmowano sprawnie i szybko. Kontrolę w dniach [...] lutego 2009 r. przeprowadziła sędzia Sądu Rejonowego [...] w [...] z polecenia prezesa tego Sądu.

Uczestniczka w piśmie z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdziła, że posiada wyższe niż skarżący kwalifikacje do objęcia stanowiska komornika. Dysponuje bowiem większym poziomem wiedzy prawniczej oraz niezbędnym doświadczeniem zawodowym. Ze studiów prawniczych i egzaminu komorniczego uzyskała bowiem oceny dobre, podczas gdy skarżący zaledwie dostateczne. Posiada także doświadczenie w zarządzaniu zespołem ludzkim, które nabyła podczas pełnienia funkcji kierownika kancelarii komorniczej. W trakcie wieloletniej praktyki prowadziła czynności w sprawach dotyczących zarówno niewielkich, jak i wielomilionowych należności oraz brała udział we wszystkich rodzajach i etapach postępowania egzekucyjnego. Nadto stale poszerza swoją wiedzę teoretyczną poprzez czynny udział sympozjach i szkoleniach. Według oświadczenia uczestniczki, na wykonywane przez nią czynności egzekucyjne nie złożono ani jednej skargi, podczas gdy skarżący w 2008 r. zanotował na swoim koncie [...] skarg, jak również zostały złożone wnioski o wszczęcie przeciwko skarżącemu postępowania dyscyplinarnego. Jej zdaniem skarżący prawdopodobnie i w tym postępowaniu popełnił przestępstwo składając do akt sprawy ww. protokół kontroli kancelarii komorniczej, z uwagi na możliwość naruszenia tajemnicy zawodowej. Ponadto przedstawiając opinie od firm windykacyjnych skarżący naruszył zasady Kodeksu Etyki Zawodowej Komornika, co powinno skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną. Część z nich zawiera negatywny komentarz dotyczący prowadzenia egzekucji przez innych komorników oraz opisy odbierania im spraw, które następnie otrzymywał skarżący.

Ustosunkowując się do powyższych twierdzeń, skarżący w piśmie z [...] grudnia 2009 r. uznał za chybiony zarzut ujawnienia tajemnicy zawodowej, ponieważ kontrola kancelarii, w której pełnił funkcję zastępcy komornika, przeprowadzona była w trybie nadzoru sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości. Jego zdaniem nie ma nic nieetycznego w zwracaniu się do jakiegokolwiek podmiotu o opinię na temat wykonanej pracy. Nie toczyło się wobec niego żadne postępowanie dyscyplinarne, jak również nic mu nie wiadomo o żadnym postępowaniu wyjaśniającym (stanowiącym wstępny etap postępowania dyscyplinarnego). Komornik nie ma wpływu na ilość skarg składanych w trybie art. 767 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, które są uprawnieniem procesowym strony. Część z tych skarg dotyczyła czynności dokonywanych przez innego komornika (później odwołanego, którego skarżący zastępował), natomiast żadna z czynności skarżącego nie została uchylona w ww. trybie. Poza tym, skoro uczestniczka nie zajmowała samodzielnego stanowiska zastępcy komornika sądowego, to na jej czynności nie mogły być składane skargi.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. wydaną na podstawie art. 62 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa) oraz art. 10 i art. 11 ust. 1 kse, Minister Sprawiedliwości powołał uczestniczkę A. F. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...] oraz odmówił powołania na to stanowisko skarżącego K. K.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził w szczególności, że opinie samorządu komorniczego, choć stanowią podlegający ocenie dowód przydatności kandydata do wykonywania zawodu komornika sądowego, nie mają charakteru wiążącego. Po rozpatrzeniu materiału dowodowego organ uznał, iż najodpowiedniejszą kandydatką na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...] jest uczestniczka, która egzamin komorniczy zdała na ocenę dobrą i z takim samym wynikiem ukończyła studia prawnicze. Jednocześnie organ wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż skarżący również daje gwarancję prawidłowego wykonywania funkcji komornika sądowego. Jednak według organu pierwszeństwo należy dać "obiektywnemu kryterium jakim są oceny wiedzy prawniczej".

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł m.in., że organ nie wyjaśnił przyczyn, dla których uznał, iż najistotniejszym kryterium jest ocena z egzaminu komorniczego, a nie doświadczenie zawodowe, wyniki pracy czy dobre opinie. Odnosząc się do argumentu w postaci oceny końcowej ze studiów prawniczych, wskazał, że nie można ich porównywać, ponieważ skarżący ukończył Uniwersytet w [...], a uczestniczka postępowania studiowała na uczelni prywatnej, która postrzegana jest jako mniej prestiżowa. Podniósł też, że uczestniczka zdała egzamin komorniczy w terminie poprawkowym. Według skarżącego twierdzenie uczestniczki w sprawie, iż posiada doświadczenie w prowadzeniu wielomilionowych egzekucji, wobec ograniczeń co do wartości przedmiotu postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez asesora komorniczego, jest nieprawdziwe albo może prowadzić do podejrzenia uczestniczki o działania naruszające prawo. Zatem organ powinien w ramach nadzoru wyjaśnić tę kwestię. Wynik owego ustalenia powinien być potraktowany jako negatywna przesłanka oceny, czy uczestniczka może być uznana za osobę o nieposzlakowanej opinii. Negatywnej ocenie winien też podlegać fakt bezpodstawnego przypisywania przez nią skarżącemu postępowań dyscyplinarnych.

Do powyższych argumentów uczestniczka postępowania ustosunkowała się w piśmie z [...] lutego 2010 r., w którym m.in. negatywnie oceniła postawę oraz cechy charakteru skarżącego. W tym kontekście podniosła, iż komornik sądowy "jest strażnikiem ładu gospodarczego i nie może nim nigdy zostać osoba, która jest hipokrytą i egoistą". W trakcie wieloletniej praktyki prowadziła czynności egzekucyjne w różnych sprawach, co jest zgodne z przepisami prawa, bowiem czym innym jest wykonywanie określonych czynności egzekucyjnych, a czym innym przeprowadzenie egzekucji, której dotyczy ograniczenie określone w art. 33 ust. 1 kse. Skarżący także egzamin komorniczy złożył w terminie poprawkowym, a uzyskał z niego gorszy wynik. Zdaniem uczestniczki postępowania, skarżący fałszywie oskarżą ją o nieuczciwość.

W kolejnym piśmie z [...] marca 2010 r. skarżący wniósł o wyznaczenie w sprawie rozprawy w trybie art. 89 § 1 i 2 kpa, zobowiązanie uczestniczki postępowania do przedstawienia sygnatur postępowań dyscyplinarnych, które mają się toczyć przeciwko jego osobie i spraw, które miał odbierać innym komornikom, jak również o zwrócenie się do Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Rady Komorniczej o wskazanie, czy toczy się przeciwko niemu jakiekolwiek postępowanie dyscyplinarne.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. Stwierdził brak zasadnych podstaw do jej zmiany. Pomimo tego, że powołał na stanowisko komornika uczestniczkę postępowania, to nie zgadza się z przedstawionymi przez nią zarzutami dotyczącymi kontrkandydata, mającymi zresztą charakter pozamerytoryczny, ponieważ w żaden sposób nie znajdują one potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Wyraził zdziwienie, iż osoby ubiegające się o stanowisko komornika, wykształcone, z praktyką i pewnym doświadczeniem zawodowym i życiowym wdają się w dyskusję nie mającą nic wspólnego z przedmiotem postępowania. Jednak twierdzenie, że uczestniczka postępowania poprzez używanie ostrych i zbyt emocjonalnych sformułowań kierowanych pod adresem skarżącego, nie spełnia wszystkich wymogów formalnych niezbędnych do ubiegania się o przedmiotowe stanowisko, gdyż nie posiada nieposzlakowanej opinii, jest – zdaniem organu - zbyt daleko idące.

Art. 89 kpa nie przewiduje możliwości przeprowadzenia rozprawy na wniosek strony. Ponadto w niniejszej sprawie nie zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron, a osiągnięcie celu wychowawczego jest co najmniej dyskusyjne. W ocenie organu decyzja o obsadzie stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...] została podjęta po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz zgodnie z przepisami prawa, a w wyborze właściwej osoby organ kierował się interesem społecznym i słusznym interesem stron. Zgodnie z art. 11 kse wybór kandydata na stanowisko komornika pozostaje w kompetencji organu, zaś w opinii samorządu komorniczego, która dla organu nie jest wiążąca, nie wskazano dlaczego właśnie skarżący jest lepszym kandydatem od uczestniczki i dlaczego odmówiono poparcia uczestniczce.

Według organu o poziomie wiedzy w dziedzinie egzekucji, niezbędnej do wykonywania zawodu komornika sądowego, świadczy wynik z egzaminu komorniczego. Uczestniczka postępowania uzyskała z tego egzaminu lepszy wynik niż skarżący. Również studia prawnicze ukończyła z lepszą oceną końcową. Wynik ten świadczy o poziomie ogólnej wiedzy prawniczej zdobytej na studiach, przydatnej także w zawodzie komornika sądowego. Brak jest podstaw prawnych, aby różnicować dyplomy ukończenia studiów obydwu kandydatów. Ponadto uczestniczka posiada prawie sześcioletni staż pracy w kancelarii komorniczej, a od dwóch lat i dziewięciu miesięcy pracuje na stanowisku asesora komorniczego, a więc posiada odpowiednią praktykę i doświadczenie zawodowe. Gdyby przyjąć, jak chce skarżący, iż decydującym kryterium jest fakt pełnienia funkcji zastępcy komornika, to Minister Sprawiedliwości straciłby jakiekolwiek uprawnienia decyzyjne w sprawie powołań na stanowisko komornika. Może to być jedynie okoliczność dodatkowa, która w konkretnej sprawie pomoże organowi wybrać właściwą osobę. Organ wskazał, że wyniki ze studiów i egzaminu są obiektywnie sprawdzalne, podczas gdy ocena pracy w kancelarii komornika sądowego może być i często jest subiektywna. Dlatego okoliczność pełnienia funkcji zastępcy komornika nie przesądziła w tej sprawie o wyborze właściwej osoby. Organ uznał bowiem, że "odpowiedniejszą kandydatką" jest uczestniczka, na której korzyść wypada porównanie w zakresie ocen ze studiów i egzaminu zawodowego. Z przedstawionych przez oboje kandydatów opinii wynika, że ich praca jest pozytywnie oceniana. Skarżący nie przedstawił dowodów, że posiada większą wiedzę, w tym wiedzę praktyczną.

Na powyższą decyzję z dnia [...] marca 2010 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Przedmiotowej decyzji zarzucił:

• naruszenie przepisów prawa proceduralnego - a konsekwencji także prawa materialnego – w postaci art. 7 kpa w zw. z art. 6 i 8 kpa poprzez:

- wydanie decyzji po ponownym rozpoznaniu sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w postaci pełnienia funkcji komornika przez osobę legitymującą się znacznymi osiągnięciami w zakresie skuteczności i szybkości postępowania, a także bez nadania odpowiedniego znaczenia rekomendacji Krajowej Rady Komorniczej (w rzeczywistości chodzi o ww. Radę Izby Komorniczej w [...] jako organ samorządu komorniczego) przy jednoczesnym stawianiu tej rekomendacji bezpodstawnych zarzutów co do braku wyjaśnienia przyczyn rekomendowania jednej konkretnej osoby, a nierekomendowania innej oraz

- niewzięcie pod uwagę okoliczności zgłoszenia przez uczestniczkę postępowania szeregu zarzutów co do rzetelności działania skarżącego, które były nieprawdziwe i nie znalazły jakiegokolwiek potwierdzenia w ustalonym stanie faktycznym, co winno być uznane za postępowanie naganne i nielicujące z zasadami etyki zawodu i postępowania gwarantującego rzetelność pełnienia powierzonej funkcji,

• naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez brak wystarczającego wyjaśnienia przyczyn, dla których organ administracji uznał, iż ocena z egzaminu komorniczego oraz ocena ze studiów są kryterium o wyższym stopniu istotności niż uzyskiwane w toku prowadzonej działalności wyniki, doświadczenie zawodowe, referencje i rekomendacje, które to kryteria stanowią w istocie kryterium wiodące w zakresie decyzji wierzyciela o wyborze komornika,

• naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 11 ust. 5 kse w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 kse poprzez nieprzyjęcie treści i wniosków opinii rekomendacyjnej za istotne kryterium porównania predyspozycji i cech kandydatów na opisywane stanowisko.

Jednocześnie skarżący wniósł o zwrócenie się do Ministerstwa Sprawiedliwości o nadesłanie akt postępowań w przedmiocie powołania na stanowisko komornika, w których wydane zostały decyzje o sygn. [...], [...] i [...] i dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci uzasadnienia każdej ze wskazanych decyzji, na okoliczność stosowania w wymienionych postępowaniach przez organ administracji kryteriów wyboru kandydata na stanowisko komornika w postaci stażu pracy oraz rekomendacji Krajowej Rady Komorniczej, jako kryteriów istotnych i pozwalających na dokonanie ogólnej oceny predyspozycji kandydatów.

Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7 kpa w zw. z art. 6 i 8 kpa, a w konsekwencji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, ponieważ organ, nie uwzględniając wszystkich kryteriów istotnych dla dokonania oceny właściwego kandydata na stanowisko komornika, działał z naruszeniem art. 11 ust. 5 kse w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 kse. Według skarżącego w przypadku wydawania decyzji o powołaniu na stanowisko komornika, słuszny interes obywateli i interes społeczny polega na ochronie zaufania i uzasadnionego przekonania obywateli co do szybkości i sprawności działań podejmowanych przez komornika. Przekonanie to nie opiera się wyłącznie na wiedzy o ocenie otrzymanej przez komornika z egzaminu komorniczego czy w toku studiów. W toku prowadzonego postępowania za okoliczności wyjątkowo istotne należało uznać fakt uzyskania przez skarżącego rekomendacji organu samorządu komorniczego, potwierdzenie skuteczności i rzetelności jego pracy w klasyfikacji skuteczności kancelarii komorniczych oraz podnoszenie przez uczestniczkę nieprawdziwych i nierzetelnych twierdzeń co do osoby skarżącego, co nie licuje z godnością funkcji, o jaką oboje kandydaci się ubiegają.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podniósł też m.in., że ww. rekomendacja sama w sobie odpowiada na wątpliwości organu administracji - udzielając oficjalnego poparcia organ samorządu (w skardze skarżący konsekwentnie i błędnie wymienia w tym kontekście Krajową Radę Komorniczą, której opinii organ jednak nie zasięgał) wyraził swój pogląd, iż wszelkie przedstawione w jej treści argumenty i okoliczności prowadzą do oceny, że skarżący winien być powołany na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...]. Nadto, jeśli organ administracji miał jakiekolwiek wątpliwości co do treści owej rekomendacji, winien był zwrócić się o dokonanie jej uzupełnienia, bądź wyjaśnienia przyczyn, dla których została ona udzielona.

Analogicznie skarżący ocenił fakt nieprzyjęcia przez organ za istotne kryterium faktu oceny rzetelności i efektywności pracy skarżącego na tle kancelarii komorniczych w obszarze działania Sądu Apelacyjnego w [...]. Okoliczność ta "w sposób najlepszy i najbardziej oczywisty świadczy o tym, że skarżący nie tylko spełnia ustawowe warunki do powołania na stanowisko komornika, legitymuje się rekomendacją Krajowej Rady Komorniczej, ale również swoim dotychczasowym działaniem i jego efektywnością potwierdza, iż powierzoną mu funkcję spełniałby z najwyższą starannością i na najwyższym poziomie, a zatem właśnie w taki sposób, w jaki Minister Sprawiedliwości winien oceniać osoby ubiegające się o uzyskanie powołania na stanowisko komornika".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo podniósł, iż dłuższy staż skarżącego na stanowisku asesora komorniczego spowodowany jest faktem, że okazywał się on gorszym kandydatem na komornika sądowego w innych postępowaniach administracyjnych. Podkreślił też, iż nie kwestionuje opinii samorządu komorniczego, tylko po prostu jej nie uwzględnia, do czego ma prawo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa.

Analizując skargę w świetle powołanych tu kryteriów rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, Sąd uznał ją za zasługującą na uwzględnienie.

Skarżący K. K. i uczestniczka A. F. ubiegali się o jedno stanowisko – komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...]. Zastosowanie w sprawie przez organ art. 62 kpa, czyli połączenia ich wniosków do wspólnego rozpoznania, odniosło ten skutek, że uwzględnienie jednego z nich – uczestniczki A. F. przez powołanie jej na to stanowisko, spowodowało równoczesną odmowę takiego powołania skarżącego K. K. Taka też jest treść zaskarżonego w tej sprawie rozstrzygnięcia organu. Zatem sądowa kontrola decyzji w sprawie odmowy powołania skarżącego na wnioskowane przezeń stanowisko wiąże się z równoczesną kontrolą decyzji w sprawie powołania na nie uczestniczki. Kontrola ta dotyczy w szczególności przestrzegania przez organ ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych m.in. w art. 6, 7, 8 kpa, zbadania w oparciu o art. 77 § 1 kpa, czy podejmując decyzję organ dysponował dowodami uzasadniającymi wybór uczestniczki i czy dokonał – w myśl art. 80 w zw. z art. 77 § 1 kpa – wyczerpującej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla tego wyboru oraz uzasadnił go na zasadach określonych w art. 107 § 3 kpa, przy uwzględnieniu przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.

Decyzje w sprawie powołania komornika sądowego są decyzjami podejmowanymi w sferze uznania administracyjnego. Świadczy o tym brzmienie stanowiących materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia przepisów art. 10 kse, który w ust. 1 stanowi, że "na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która (...)", a następnie wymienia w punktach 1-11 warunki formalne tego powołania (w sprawie w odniesieniu do skarżącego i uczestniczki ich spełnienie jest poza sporem) oraz art. 11 ust. 1 kse, zgodnie z którym komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego.

Uznanie administracyjne definiowane jest jako przyznanie organowi w określonym stanie faktycznym pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór jednego z prawnie dopuszczanych wariantów rozstrzygnięcia – takiego, który organ uważa za najwłaściwszy. Jednak wybór ten musi być realizowany zgodnie z zasadami państwa prawa wyrażonymi w Konstytucji oraz w ogólnych zasadach Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Niezależnie bowiem od wzmiankowanej reguły wyboru rozstrzygnięcia, której podlegają decyzje uznaniowe, pozostają one decyzjami administracyjnymi, do wydania których zasady te mają pełne zastosowanie. W szczególności w myśl tych zasad organ obowiązany jest wyczerpująco wyjaśnić dlaczego uczynił ze swego uprawnienia, mającego źródło w przepisach prawa materialnego, taki a nie inny użytek. Zwłaszcza w sytuacji, gdy o jedno stanowisko ubiega się kilku (tu dwóch) kandydatów, spełniających formalne i merytoryczne kryteria powołania, organ winien wykonać ten obowiązek w sposób szczególnie dokładny i czytelny, tak żeby uniknąć zarzutu dowolności działania.

Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd administracyjny w wypadku stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ nie uzasadnił dostatecznie swojego wyboru, pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe.

W ocenie Sądu takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie wystąpiły. Przede wszystkim nie wydaje się, żeby w okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy można było poprzestać – jak uczynił to organ – na kryterium ocen uzyskanych przez skarżącego i uczestniczkę z ukończenia studiów prawniczych i egzaminu komorniczego, z pominięciem pozostałych elementów tego stanu, które przy decydowaniu o wyborze winny być uwzględnione, gdyż mogły na ten wybór wpłynąć. Chodzi mianowicie w pierwszej kolejności o ocenę (i wyciągnięcie stosownych wniosków) dotychczasowej pracy stron na zajmowanych stanowiskach asesorskich przez czas poprzedzający wybór, skoro praca ta wiąże się bezpośrednio z czynnościami, które wykonuje komornik i pozwala w dużym stopniu zweryfikować w praktyce predyspozycje i umiejętności merytoryczne kandydata na komornika. Oceny z ukończenia studiów i egzaminu komorniczego, aczkolwiek istotnie – jak podnosi organ – są obiektywnie sprawdzalne (chociażby przez fakt wymienienia ich na odpowiednich dokumentach), jednak żeby mogły stanowić miarodajny/wystarczający element porównania kwalifikacji i przydatności stron na sporne stanowisko, musiałyby zostać wystawione w co najmniej zbliżonych co do czasu i miejsca okolicznościach faktycznych. Tymczasem skarżący i uczestniczka ukończyli studia prawnicze w różnym czasie i na różnych uczelniach, tak samo w różnym czasie zdawali egzamin komorniczy. Zatem proste zestawienie wyników tych studiów i egzaminów nie może przesądzać oceny stron pod kątem obsady stanowiska komorniczego, dodatkowo w sytuacji gdy obsada ta następuje po kilku latach od ich uzyskania, z tego mianowicie powodu, że wyniki te strony uzyskiwały w nie do końca dających się porównać uwarunkowaniach akademickich i aplikacyjnych charakterystycznych dla danej uczelni i rocznika aplikacji komorniczej. Odmienny pogląd musiałby wynikać z założenia braku jakichkolwiek różnic programowych, czy różnic w sposobie i poziomie egzekwowania wiedzy na poszczególnych uczelniach prawniczych, jak i na wszystkich rocznikach aplikacji komorniczej oraz kończących ją egzaminach. Takie założenie jest jednak wątpliwe, a to prowadzi do wniosku, że stopień taki sam lub zbliżony, jednak ze studiów na różnych uczelniach, a potem z egzaminu zawodowego zdawanego w różnym czasie i przed innymi komisjami, może oznaczać różny poziom kwalifikacji merytorycznych zdających, zależny od ukończonej uczelni i terminu aplikacji. Z tych powodów – skoro porównanie w/w ocen kandydatów/stron, które organ przyjął za przesłankę zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie jest wystarczającym kryterium wyboru, tak ważne znaczenie przypisać należy praktycznej weryfikacji tych kwalifikacji w toku wykonywania przez strony obowiązków asesorskich. Komornik jest specyficznym zawodem prawniczym, gdzie oprócz samej wiedzy z zakresu prawa kluczowe znaczenie ma odpowiednia praktyka. Analiza zatrudnienia kandydatów na stanowisku asesora, w tym charakteru wykonywanych czynności i ich wyników, to elementy, które organ winien mieć na uwadze, gdyż pozwalają one na obiektywizację oceny przydatności kandydatów w kontekście wymogów stanowiska, które chcą objąć. Należy przy tym uwzględnić opinie zawodowe o kandydatach sporządzone z tytułu sprawowanego nadzoru przez wiceprezesa Sądu Rejonowego [...]. Chodzi o opinię z [...] sierpnia 2009 r. dotyczącą uczestniczki A. F. i opinię z [...] października 2009 r. dotyczącą skarżącego K. K. Obie opinie (tego samego zresztą autorstwa) są pozytywne dla obu stron. Zwraca jednak uwagę, że w opinii z [...] października 2009 r. podkreślono kilkakrotne pełnienie przez skarżącego funkcji zastępcy komornika, w tym chodzi o roczny okres takiego zastępstwa za odwołanego komornika, mianowicie od [...] lipca 2008 r. do [...] lipca 2009 r. W świetle przepisów art. 27 i nast. kse zastępca komornika, wyznaczony w przypadku odwołania komornika, prowadzi postępowanie w sprawach dotychczas niezakończonych przez odwołanego do czasu powołania komornika w tym rewirze i czyni to na własny rachunek. Stażu pracy, w tym doświadczenia zawodowego, w szczególności na w istocie samodzielnym stanowisku zastępcy komornika, organ nie może pominąć przy ocenie kwalifikacji kandydatów.

Okoliczność, że skarżący legitymuje się dłuższym doświadczeniem w pracy asesora komorniczego niż uczestniczka, w tym na stanowisku zastępcy komornika, co jak wynika z materiałów sprawy nie było nigdy udziałem uczestniczki, organ winien zbadać w kontekście lepszych ocen, jakie z kolei osiągnęła ona ze studiów prawniczych i egzaminu komorniczego (przy uwzględnieniu powyższych w tym względzie zastrzeżeń) oraz właściwie te elementy wyważyć pod kątem kwalifikacji stwarzających prognozę najlepszego wykonywania funkcji komornika przez jednego z tych kandydatów. W interesie społecznym leży bowiem by stanowisko to objęła osoba z doświadczeniem popartym wiedzą teoretyczną i praktyczną. Niewątpliwie odpowiednio długi staż właściwie wykonywanej pracy, dodatkowo także na samodzielnym stanowisku zastępcy komornika, nie jest bez znaczenia dla oceny takiej wiedzy, zwłaszcza że wiedza praktyczna to wynik posiadanego doświadczenia. Zatem staż ten winien być uwzględniony przy analizie przesłanek gwarantujących prawidłowe wykonywanie w przyszłości obowiązków komorniczych, gdyż za wynikającym z niego doświadczeniem idą dodatkowe umiejętności, których nie posiada osoba bez tego doświadczenia. Wyrażona w zaskarżonej decyzji uwaga, że gdyby przyjąć za decydujące kryterium fakt pełnienia funkcji zastępcy komornika, to organ straciłby jakiekolwiek uprawnienia decyzyjne w sprawie powołań komorniczych, jest niezrozumiała. Uprawnienia te nie oznaczają bowiem władzy w tym zakresie niczym nie skrępowanej. Podejmując decyzję uznaniową organ obowiązany jest wszak zbadać – w myśl w/w zasad prowadzenia postępowania administracyjnego – wszystkie elementy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bez względu na to, który z tych elementów może to rozstrzygnięcie determinować i wyciągnąć z tego badania odpowiednie wnioski.

Uprawnienia decyzyjne nie są więc kompetencją samą w sobie, tylko służą podjęciu decyzji na bazie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego, tak żeby udokumentowany sposób procesu decyzyjnego uwalniał organ od posądzeń o dowolność działania.

W sprawie natomiast organ, poprzestając na porównaniu kandydatów "w zakresie ocen ze studiów i egzaminu zawodowego", które "wypada na korzyść (...) uczestniczki", jednakże przy pominięciu szczegółowej oceny ich zawodowego doświadczenia oraz przebiegu stażu asesorskiego, w istocie nie wyjaśnił dlaczego - jak podaje w zaskarżonej decyzji - uczestniczka jest "odpowiedniejszą kandydatką na stanowisko komornika sądowego (...)". W tych warunkach zapatrywanie organu, że opinie o skarżącym, czy protokół kontroli kancelarii, mogą świadczyć o prawidłowym wykonywaniu obowiązków asesora i zastępcy komornika, jednak nie dowodzą, że lepiej radzi sobie z obowiązkami zawodowymi niż robiłaby to na jego miejscu uczestniczka, ma charakter pewnej spekulacji, a nie wniosku uzasadnionego rozważonym w sprawie materiałem dowodowym.

Nie należy też zapominać, że na materiał ten składają się również opinie organu samorządu komorniczego – Rady Izby Komorniczej w [...] z [...] września 2009 r. (por. akta administracyjne), wydane w trybie art. 11 ust. 3 kse, w których Rada rekomendowała skarżącego jako – jej zdaniem – właściwego kandydata na sporne stanowisko. Jednocześnie nie udzieliła takiej rekomendacji uczestniczce. Wprawdzie opinie te są lakoniczne w treści, a Minister Sprawiedliwości nie jest nimi związany, jednak stanowią jeden z dowodów oceny przydatności kandydatów do zawodu komornika i powinny być przez organ rozważone w kontekście pozostałych materiałów sprawy.

Nie bez znaczenia dla wyniku sprawy może okazać się analiza argumentacji, jaką w tej sprawie posługiwała się uczestniczka na poparcie swoich starań. Na stronie 6 zaskarżonej decyzji organ zauważył bowiem, że jej zarzuty wobec kontrkandydata (por. część wstępną niniejszego uzasadnienia) nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym i mają charakter pozamerytoryczny. Ocenił jednak za zbyt daleko idące twierdzenie, że poprzez używanie ostrych i zbyt emocjonalnych sformułowań pod adresem skarżącego nie posiada ona nieposzlakowanej opinii.

Otóż trzeba tu odnotować, że cechy osobowościowo-charakterologiczne /sfera emocjonalna kandydata mają znaczenie – i to istotne – przy ocenie jego przydatności na stanowisko komornika. Komornik jest funkcjonariuszem państwowym i jako osoba zaufania publicznego musi spełniać określone kryteria, dotyczące zarówno należytego przygotowania merytorycznego, jak i cech charakteru. Jeżeli w postępowaniu administracyjnym organ stwierdzi fakty, które mogą na tym tle rodzić po stronie kandydata wątpliwości, winien poddać je pod tym właśnie kątem stosownej analizie i wyciągnąć z niej wnioski. Wydaje się, że w tej sprawie taka analiza jest pożądana.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa również, że w odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że dłuższy czas pracy skarżącego na stanowisku asesora komorniczego spowodowany jest faktem, że skarżący okazywał się gorszym kandydatem na komornika w innych postępowaniach. Aczkolwiek nie jest dopuszczalne aby odpowiedź na skargę uzupełniała zaskarżone rozstrzygnięcie, zatem przy jego sądowej ocenie argument ten nie ma znaczenia, jednak przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ – jeżeli wyciąga z tego argumentu wnioski dla oceny kwalifikacji skarżącego w niniejszym postępowaniu, winien go odpowiednio uszczegółowić i sprecyzować.

Sąd nie uwzględnił zgłoszonego w skardze w/w wniosku dowodowego uznając, że decyzje administracyjne wydawane w innych sprawach – w konkretnym stanie faktycznym i prawnym, nie mogą stanowić materiału dowodowego w tej sprawie.

Reasumując, ponownie rozpoznając tę sprawę organ winien uzupełnić ustalenia faktyczne w podanym wyżej kierunku oraz podać wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia, które będzie odzwierciedlać proces dokonanych ustaleń i zastosowane kryteria uznania administracyjnego.

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd rozstrzygnął na zasadzie art. 200 ppsa.