Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 861/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 8, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1-2, art. 13 ust. 2, art. 31, art. 14 ust. 2, art. 27 ust. 1 i 4, art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 178 poz 1749
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1-3, art. 108 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 2 pkt 4, par. 17 pkt 1
journal: Dz.U. 1999 nr 45 poz 453
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRÓW SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI ORAZ ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ z  dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2014r. sprawy ze skarg A. R. i A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 lipca 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia 20 marca 2013r.

w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Postanowieniem z dnia 27 października 2005r., wydanym na wniosek większości właścicieli gruntów położonych na projektowanym obszarze scalenia, Starosta wszczął postępowanie scaleniowe gruntów wsi B., D., N. gmina O. dotyczące obszaru o powierzchni 1.059,2891 ha.

W trakcie prowadzonego postępowania scaleniowego rolnicy ze wsi B. oraz D. złożyli dodatkowe wnioski o objęcie ich gruntów scaleniem i przeniesienie ich ekwiwalentów ze wsi sąsiednich do wsi B., D.

Postanowieniem z dnia 19 marca 2012r. organ I instancji poszerzył obszar scalenia o działki położone we wsi S., gmina O. oraz we wsi L., gmina Z.

Postanowieniem z dnia 29 października 2012r. Starosta objął na wniosek uczestników scalenia dodatkowe grunty położone na obiekcie scaleniowym we wsi B., D., N., S..

Prawomocnym wyrokiem z dnia 27 maja 2013r. o sygn. akt II SA/Ke 234/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2013r., utrzymujące w mocy ww. postanowienie organu I instancji z dnia 29 października 2012r.

Decyzją z dnia 20 marca 2013r. organ I instancji zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi B., D., N. na terenie gminy O. o ogólnym obszarze 1.082,0355 ha, poszerzonym o dodatkowy obszar gruntów wsi: L., gmina Z. o powierzchni 0,5322 ha, S., gmina O. o powierzchni 1,2855 ha, zgodnie z projektem scalenia wykazanym na mapie obszaru scalenia oraz w rejestrze szacunkowym gruntów wydzielonych w wyniku scalenia, sporządzonym przez upoważnionego do tych czynności geodetę, ze zmianami odnośnie gruntów położonych we wsiach i należących do wyszczególnionych w rozstrzygnięciu osób we wsi B., D., N., uwidocznionych na mapach obszaru scalenia i w dodatkowym rejestrze szacunku porównawczego po scaleniu, na zasadach objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów spisanych w ich warunków objęcia w posiadanie z dnia 11 czerwca 2012r. stanowiących integralną część decyzji. W podstawie prawnej powołano art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 23, 27, 28 oraz 29 ustawy z dnia 26 marca 1982r. roku o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2003r. nr 178, poz. 1749 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

W pkt I – IX ww. rozstrzygnięcia szczegółowo określono inne elementy scalenia gruntów, w tym dopłaty dla poszczególnych uczestników scalania.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że granice obszarów scalenia we wsi B., D., N. we wstępnej fazie scalenia zostały ustalone w terenie w obecności zainteresowanych stron, a następnie zostały trwale oznaczone i zamierzone. Po oszacowaniu gruntów i wyrażeniu zgody na dokonany szacunek porównawczy gruntów - uchwałą zebrania uczestników scalenia z dnia 27 kwietnia 2011r. i 29 marca 2012r. został sporządzony rejestr szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem. Dane odnośnie podmiotów, numerów i powierzchni działek przyjęto z operatu ewidencji gruntów. Wszystkie orzeczone późniejszymi decyzjami ostatecznymi zmiany w operacie ewidencji gruntów były wprowadzane w dokumentacji scaleniowej na bieżąco. Wszystkich uczestników scalenia wzywano indywidualnie w celu zapoznania się z dotychczasowym stanem posiadania, złożenia oświadczenia o zgodności stanu ewidencyjnego ze stanem faktycznym na gruncie, złożenia życzeń co do lokalizacji nowych gruntów oraz wniosków na pomniejszenie lub powiększenie gospodarstw rolnych. Do wszystkich gruntów zaprojektowano sieć dróg dojazdowych. Kształt i układ zaprojektowanych działek na obszarze scalenia uzależniono od układu dróg, sieci urządzeń melioracji wodnych, ukształtowania terenu oraz przewidywanego przeznaczenia gruntów. Uczestnicy scalenia gruntów wsi B., D., Nowe otrzymali grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane, to znaczy o podobnej powierzchni, strukturze użytków rolnych i jakości bonitacyjnej, z uwzględnieniem powiększenia lub pomniejszenia gospodarstwa na wniosek zainteresowanych w zamian za dopłaty pieniężne, przy czym za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3%. Opracowany przez uprawnionego geodetę, a następnie wyznaczony na gruncie i zastabilizowany projekt scalenia gruntów wsi B., D., N., poszerzony o części wsi S. gminy O. i L. gminy Z. został okazany wszystkim zainteresowanym uczestnikom scalenia (zawiadamianym indywidualnie) w dniach od 25 kwietnia 2012r. do 5 lipca 2012r. Projekt scalenia gruntów uwidoczniono na pierworysie mapy obszaru scalenia oraz w rejestrze szacunku porównawczego gruntów po scaleniu.

Odnosząc się do zgłoszonych przez uczestników scalenia zastrzeżeń do okazanego projektu scalenia organ wskazał, że zostały one szczegółowo rozpatrzone, po wcześniejszym zasięgnięciu opinii Komisji pełniącej funkcje doradcze, zgodnie z art. 10 ustawy. Podkreślono przy tym, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 27 ust. 1 ustawy, jako że na ogólną liczbę 950 uczestników scalenia gruntów 45 zastrzeżeń zostało rozpatrzonych przez komisje doradczą, z czego 22 pozytywnie. Ponadto stosownie do art. 31 ustawy organ zawiadamiał uczestników postępowania poprzez obwieszczenia lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób ogłoszenia publicznego. Starosta wskazał również na zaprojektowanie funkcjonalnej sieci dróg gminnych do wszystkich gruntów siedliskowych i rolnych, nadanie racjonalnego kształtu działkom zgodnie z ich przeznaczeniem (także przewidywanym) oraz właściwe określenie granic nieruchomości. Cele te, zdaniem organu, we wsiach B., D., Nowe, S. i L. zostały osiągnięte, czego dowodem jest mała ilość - w stosunku do ogólnej liczby uczestników scalenia - zastrzeżeń na projekt scalenia. Przed scaleniem nie wszystkie nieruchomości miały bezpośredni dostęp do dróg ogólnodostępnych, część z nich korzystała ze służebności, głównie zwyczajowych. Natomiast w wyniku scalenia gruntów poprawiły się wartości użytkowe zarówno działek siedliskowych jak i rolnych poprzez zapewnienie wszystkim nieruchomościom dostępu do dróg publicznych.

Ponadto organ wskazał, że decyzją własną z dnia 24 września 2009r. o środowiskowych uwarunkowaniach postanowił stwierdzić brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na scaleniu gruntów wsi B., D., N. gm. O. o łącznej powierzchni 1059 ha.

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli T. S., A. R. i A. Z.

T. S. podniosła, że po ustaleniu przez komisję scaleniową nowych punktów granicznych jej areał zmniejszył się do ok. 17a, co uniemożliwia jej pracę w sadzie.

Z kolei A. R. wskazał, że w sposób nieprawidłowy zostały zastabilizowane punkty graniczne poprzez użycie pali drewnianym na terenach, które nie były podmokłe oraz pali betonowych bez odpowiedniego atestu. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 27 ust. 4 pkt 3 ust. 4 pkt 3 ustawy poprzez niedołączenie załącznika graficznego w postaci mapy przedstawiającej projekt scalenia wsi B. wraz z zaznaczonym przebiegiem granic nieruchomości.

Natomiast A. Z. zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 7 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 7 ust. 3 i 4 ustawy poprzez brak wykazania uczestników scalania w postanowieniu Starosty z dnia 19 października 2012r. – które ponadto nie zostało odczytane w sposób wymagany przez ustawę (co dotyczy również zakwestionowanej decyzji) na zebraniu uczestników scalenia w miejscowości L., gm. Z.. Zdaniem strony w sposób nieprawidłowy zostały zaastabilizowane punkty graniczne – poprzez użycie pali drewnianym na terenach, które nie były podmokłe oraz pali betonowych bez odpowiedniego atestu. Ponadto znakami granicznymi nie zostały oznaczone należące do strony działki. Z kolei poprzez brak dołączenia załącznika graficznego w postaci mapy przedstawiającej projekt scalenia wsi B. wraz z zaznaczonym przebiegiem granic nieruchomości naruszono art. 27 ust. 4 pkt 3 ustawy. Doszło także do nieprawidłowości w podjęciu uchwały przez uczestników scalenia. A. Z. wskazał również, że bezprawnie zawłaszczono jego działkę na rzecz Skarbu Państwa i Gminy O. oraz źle przeliczono należące do niego działki. Strona nie mogła się również zapoznać z informacjami o wartości szacunkowej swoich gruntów. Zdaniem odwołującego się projekt scalania nie uwzględnia ochrony gruntów przewidzianych dla obszaru Natura 2000. Zgodnie bowiem z decyzją Starosty o środowiskowych uwarunkowaniach nowe drogi miały mieć parametry dostosowane do obsługi maszyn rolniczych i transportu rolniczego i powinny powstać w miejscach istniejących już dojazdów, podczas gdy w projekcie scalenia gruntów wsi B. przewidziano nowe drogi w całkowicie nowej lokalizacji. Zostały one poprowadzone m.in. przez obszary wodno-błotne o płytkim zaleganiu wód podziemnych w bezpośrednim sąsiedztwie jeziora. A. Z. wskazał, że projekt scalenie gruntów opracował projektant – S. K. oraz M. L., którzy prawdopodobnie nie posiadają uprawnień do projektowania dróg.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję, podzieliło w całości ustalenia faktyczne i podstawę prawną powołane przez organ I instancji. W tym zakresie wskazano m. in., że na zebraniu ogólnym w dniu 27 kwietnia 2011r. i 29 marca 2012r. uczestnicy scalenia określili stosowną uchwałą zasady szacunku gruntów objętych scaleniem. Grunty objęte scaleniem oszacował, a następnie opracował projekt scalenia upoważniony przez Starostę Powiatu - geodeta projektant scalenia, przy udziale powołanej przez ten organ komisji, pełniącej funkcje doradcze. Z kolei o terminach zebrań uczestników scalenia, o wyłożeniu do publicznego wglądu wyników oszacowania gruntów i składników gruntowych, o terminach okazania projektu scalenia zawiadomiono uczestników scalenia przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty bądź przez indywidualne zawiadomienia. Po oszacowaniu gruntów i wyrażeniu zgody na dokonany szacunek porównawczy gruntów - uchwałą zebrania uczestników scalenia z dnia 27 kwietnia 2011r. i 29 marca 2012r. został sporządzony rejestr szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem. Do wszystkich gruntów zaprojektowano sieć dróg dojazdowych. Siedliskowe grunty zabudowane w większości pozostawiono w dotychczasowym stanie posiadania, a zmiany granic tych gruntów były dokonywane jedynie na zgodny wniosek zainteresowanych uczestników scalenia. Na pozostałym obszarze projekt scalenia opracowano w oparciu o złożone życzenia przez uczestników scalenia, położenie i wartości gruntów przed scaleniem oraz ustalenie projektu ogólnego scalenia gruntów. Kształt i układ zaprojektowanych działek na obszarze scalenia, uzależniono od układu dróg, sieci urządzeń melioracji wodnych, ukształtowania terenu oraz przewidywanego przeznaczenia gruntów. Uczestnicy scalenia gruntów wsi B., D., N. otrzymali grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane, to znaczy o podobnej powierzchni, strukturze użytków rolnych i jakości bonitacyjnej, z uwzględnieniem powiększenia lub pomniejszenia gospodarstwa na wniosek zainteresowanych w zamian za dopłaty pieniężne. Za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3%.

Opracowany przez geodetę - projektanta scalenia S. K., a następnie wyznaczony na gruncie i zastabilizowany projekt scalenia gruntów wsi B., D., N., poszerzony o części wsi S. i L. został okazany wszystkim zainteresowanym uczestnikom scalenia w dniach od 25 kwietnia 2012r. do 5 lipca 2012r. Do okazania projektu uczestnicy scalenia byli zawiadomieni indywidualnie. Projekt scalenia gruntów uwidoczniono na pierworysie mapy obszaru scalenia oraz w rejestrze szacunku porównawczego gruntów po scaleniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na ww. decyzję Kolegium (sprawa o sygn. akt II SA/Ke 861/13) A. R. ponownie zwrócił uwagę na podniesione w odwołaniu kwestie związane z ochroną unikalnych siedlisk przyrodniczych (Natura 2000), przebiegiem drogi nr 3839 od strony południowej kompleksu "Dworzysko" przez bezcenne przyrodniczo tereny chronione oraz postulowaną likwidacją drogi nr 3922. Strona domaga się wykreślenia wszelkich treści z obydwu decyzji, dotyczących działki nr 2567 "Przeria", kwestionując ustalenia organów obu instancji o tym, że wody jeziora stanowią własność Skarbu Państwa. Ponadto skarżący zarzucił Kolegium brak rozpoznania pkt 1 (zarzut dotyczący nieprawidłowego zastabilizowania znaków granicznych) i 2 (brak dołączenia załącznika graficznego – mapy przedstawiającej projekt scalenia wraz z zaznaczonym przebiegiem granic nieruchomości, o której mowa na str. 2 decyzji Starosty, wiersze od 22 do 25). złożonego odwołania. Końcowo skarżący wniósł o zobowiązanie organu I instancji do ujęcia w decyzji scaleniowej obowiązku wykonania wszystkich prac poscaleniowych na przydzielonych mu działkach (rekultywacja, drogi dojazdowe itp.).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na wymienioną na wstępie decyzję wniósł także A. Z. (sprawa o sygn. akt II SA/Ke 862/13), powtarzając w obszernym uzasadnieniu argumentację opisaną w ww. odwołaniu oraz zarzucając Kolegium brak ustosunkowania się do tych zarzutów. W tym zakresie skarżący wskazał na:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 8 K.p.a. poprzez wydanie “zbiorczej" decyzji w indywidualnych i różniących się od siebie kwestiach spornych dla 3 osób, to jest T. S., A. R. i A. Z.;

b) art. 2, 7, 8, 30, 31, 32 (szczególnie § 2) Konstytucji RP oraz art. 6, 7, 8, 225 § 1 i 2 K.p.a., polegające na wymienieniu w zakwestionowanej decyzji jedynie kilkunastu z kilkudziesięciu jego zarzutów, przy ich częściowym przeinaczeniu – co dotyczy przykładowo opisywania procedury ogłoszenia postanowienia z dnia 19 października 2012r. oraz zastabilizowania punktów granicznych na terenach podmokłych drewnianymi palikami;

c) art. 2, 7, 8, 30, 31, 32 (szczególnie § 2) Konstytucji RP oraz art. 6, 7, 8, 225 § 1 i 2 K.p.a. oraz naruszenie godności urzędowej, o jakiej mowa w art. 16a ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz częściowo art. 304 § 2 K.p.k. poprzez:

- brak odniesienia się do zarzutów podniesionych na ok. 60 – 100 stronach odwołań (Kolegium poświęciło temu zagadnieniu jedynie 3 strony zakwestionowanej decyzji);

w tym zakresie skarżący podniósł, że uzasadnienie prawne zostało sporządzone w oparciu o fałszywe ustalenia faktyczne, a wydana decyzja sankcjonuje “kradzież" ziemi jednym uczestnikom pod pretekstem "tzw. "celu społeczno-gospodarczego" (rzekoma woda publiczna jezioro Przeria – działka nr 2567), czy budowy oczyszczalni ścieków (pomimo braku odpowiednich zapisów w m.p.z.p.) oraz przekazanie jej innym (“zasłużonym") – metodą na tzw. “zakrzaczenie", które jest wymysłem geodety – projektanta, nieznajdującym oparcia w przepisach prawa; zdaniem skarżącego w toku postępowania doszło także do “fałszowania" treści decyzji środowiskowej wraz z “tworzeniem" projektu sieci dróg poscaleniowych, sprzecznych z treścią tego rozstrzygnięcia;

- niesprawiedliwe, nieuczciwe i “zmataczone" rozpatrzenie pkt 1 jego odwołania – wobec przyznania przez Kolegium, że doszło do naruszenia art. 7 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 7 ust. 3 i 4 ustawy (wbrew stanowisku WSA w Kielcach wyrażonym w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 234/13) przy jednoczesnym stwierdzeniu, że uchybienie to nie miało znaczenia dla sprawy;

- niesprawiedliwe, nieuczciwe i “zmataczone" rozpatrzenie pkt 2 jego odwołania – gdyż faktem jest naruszenie procedury wynikającej z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy;

- niezgodne z prawem i “zmataczone" rozpatrzenie pkt 3 jego odwołania – gdyż faktem jest naruszenie procedury wynikającej z § 17 ust. 1 i 3 oraz § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 15 kwietnia 1999r. (Dz. U. Nr 45, poz. 453), a nie – jak twierdzi Kolegium – że dopiero po zakończeniu scalenia można składać wnioski o uzupełnienie oznaczeń słupkami betonowymi, czy drewnianymi i że stworzono “jakiś" regulamin w tej kwestii (podczas gdy wiążące w trakcie scalenia – nie zaś po jego zakończeniu – jest ww. rozporządzenie); nie odniesiono się przy tym do pochodzenia słupków betonowych (faktura) oraz certyfikatu zgodności z normami (pkt 4 odwołania);

- niezgodne z prawem i “zmataczone" rozpatrzenie pkt 7 i 5 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie procedury wynikającej z art. 27 ust. 4 pkt 3 ustawy;

- niezgodne z prawem i “zmataczone" rozpatrzenie pkt 6 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie procedury wynikającej z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy – wobec zawarcia w treści uchwały z dnia 29 marca 2012r. postanowienia Starosty z dnia 21 listopada 2011r. (uchylonego przez Kolegium) oraz postanowienia Starosty z dnia 19 marca 2012r., które nie było wcześniej prawidłowo ogłoszone, a ponadto zebranie w dniu 29 marca 2012r. prowadziła osoba nieuprawniona; tym samym uchwała z dnia 29 marca 2012r. jest nieważna;

- niezgodne z prawem i “zmataczone" rozpatrzenie pkt 7 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie procedury wynikającej z art. 13 ust. 1 i 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy, gdyż szacunek gruntów (krzywdzący dla uczestników) dla wsi B. został dokonany przy udziale Komisji, w której skład wchodziły osoby nieuprawnione;

- niezgodne z prawem i “zmataczone" nierozpatrzenie pkt 8 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie procedury wynikającej z art. 25 ust. 1 i 2, gdyż rozpatrzeniem zastrzeżeń do projektu scalenia (lipiec 2012r.) zajmowała się Komisja, w której składzie było 2 nieuprawnionych członków;

- niezgodne z prawem i “zmataczone" nierozpatrzenie pkt 9 jego odwołania – w związku z brakiem informacji zawartej w art. 11 ust. 1 i/lub informacji o możliwości zaskarżenia danej uchwały do sądu;

- niezgodne z prawem i “zmataczone" rozpatrzenie pkt 7 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie procedury wynikającej z art. 13 ust. 1 i 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy,

- naruszenie procedury wynikającej z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 21 Konstytucji RP, to jest kradzieży jego działki nr 1165/1 pod nieprawdziwym pretekstem “wody publicznej" przy pomocy metody na tzw. “scalenie" (art. 27 ust. 1 ustawy); podobnie działki nr 1114, 1113, 1112, 1111, 1175, 1174, 1173, 1172 pod zbędną drogę, której istnienia nie przewiduje decyzja środowiskowa i której urządzenie może przynieść szkodę w środowisku;

- niezgodne z prawem i “zmataczone" rozpatrzenie pkt 11 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie art. 8 K.p.a., art. 5 i 86 Konstytucji RP w zw. z art. 27 ust. 3 ustawy, to jest zatwierdzenie przez Starostę projektu scalenia, który nie uwzględnia zaleceń RDOŚ w Lublinie – planu zadań ochronnych dla obszary Natura 2000, jak i zapisów ustaw i rozporządzeń okołośrodowiskowych;

- nierozpatrzenie pkt 12 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 22 ustawy, to jest tworzenie działek o charakterze rekreacyjnym dla Gminy O. (pod pretekstem rzekomej lokalizacji oczyszczalni ścieków) i również dla osób prywatnych – podczas gdy ustawowym celem scalenia jest tworzenie gruntów rolnych;

- nierozpatrzenie pkt 15 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie procedury wynikającej z art. 23 ust. 2, art. 24, art. 25 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy to jest brak okazania na gruncie i podania wartości szacunkowej działke nr 1312, 1396, 1397, 1614 i 1500;

- nierozpatrzenie pkt 16 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie procedury wynikającej z art. 21 ustawy, co dotyczy m. in. działek z zabudowaniami nigdy niewłączonymi do scalenia;

- nierozpatrzenie pkt 17 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 3, 4 , 33 ustawy – wobec braku opisania w uzasadnieniu decyzji wszystkich nieprawidłowości zaistniałych podczas postępowania scaleniowego;

- nierozpatrzenie pkt 19 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie art. 8 K.p.a. oraz art. 11 ust. 1 ustawy, pomimo licznych wystąpień strony w niniejszej sprawie (w szczególności nie rozpatrzono pisma z dnia 10 marca 2012r.);

- nierozpatrzenie pkt 20 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie procedury określonej w art. 23 ust. 2 ustawy – wobec braku wskazań znaków granicznych nowych działek skarżącego przez osoby “okazujące";

- nierozpatrzenie pkt 21 odwołania, gdyż faktem jest naruszenie zobowiązań wynikających z art. 8 K.p.a. – przez Dyrektora AMR OT w Rzeszowie, który odmówił rozdysponowania ziemi agencyjnej wszystkim uczestnikom, by następnie w podejrzanych okolicznościach załatwić sprawy kilku uczestników scalenia;;

- nierozpatrzenie pkt 22 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie art. 107 § 1 i art. 108 § 1 K.p.a. w zw. z art. 33 ustawy – wobec braku uzasadnienia prawnego decyzji Starosty w kwestii nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, przy jednoczesnym oparciu się na “jakiejś" instrukcji (niebędącej aktem prawnym) oraz konieczności wywozu obornika;

d) mające zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy naruszenie art. 8 K.p.a. i art. 304 § 2 K.p.k., polegające na:

- nierozpatrzeniu pkt 13 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie procedury wynikającej z art. 11 ust. 1 i art. 13 ust. 1 i 2 ustawy, ponieważ uchwałę z dnia 14 marca 2011r. przyjęto z głosem osoby, której nie było na zebraniu – co świadczy o sfałszowaniu podpisu J. F.;

- nierozpatrzeniu pkt 14 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie procedury wynikającej z art. 24 ust. 2 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy, to jest celowe, złośliwe i nieuczciwe rozpatrzenie przez komisję zastrzeżeń skarżącego do projektu scalenia oraz błędne (zaplanowane) przeliczenie punktów za jego grunty;

- nierozpatrzeniu pkt 18 jego odwołania, gdyż faktem jest naruszenie art. 7, 8, 9, K.p.a. w zw. z art. 33 ustawy oraz art. 73 i 74 § 2, to jest ciągłej odmowy wglądu i wydania dokumentów postępowania.

Ze względu na powyższe skarżący wniósł o uchylenie wydanych w niniejszej sprawie decyzji.

Postanowieniem z dnia 12 listopada 2013r. tut. Sąd zarządził połączenie sprawy II SA/Ke 861/13 oraz sprawy II SA/Ke 862/13 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą II SA/Ke 861/13.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (k. 2012), utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów wsi B., D., N. na terenie gminy O. (k. 1896).

Mając na względzie powyższe wskazać trzeba, że tryb i zasady scalania gruntów zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003r. nr 178, poz. 1749 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

W świetle art. 1 ustawy celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 1998r., sygn. akt II SA 941/98, LEX nr 41780 scalenie gruntów ma charakter zbiorowego zabiegu urządzeniowo-rolnego (gospodarczego). Cechują je rozwiązania mające charakter techniczny przy uwzględnieniu przepisów ustawy. Odnosząc się do zarzutów skarżących, kwestionujących przyjęte w postępowaniu scaleniowym rozwiązania należy wyjaśnić, że jego cechą charakterystyczną jest to, że organy administracyjne opracowujące projekt scalenia korzystają ze swobody w jego ukształtowaniu i wyborze najlepszego, ich zdaniem, rozwiązania w danych warunkach – tak by w miarę możliwości uwzględnić interesy

i życzenia wszystkich uczestników scalenia. Zwykle w toku postępowania scaleniowego rodzą się liczne konflikty pomiędzy uczestnikami oczekującymi wyłącznie na poprawę ich warunków gospodarowania. Kontrola sądu w takich sprawach polega więc wyłącznie na dokonaniu oceny czy wydane rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa i czy zostało wydane w wyniku zebrania i oceny niezbędnego materiału dowodowego. Ponadto, jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2005r. sygn. II OSK 123/05, scalenie gruntów cechują rozwiązania mające charakter techniczny. Stanowi ono zbiorowy zabieg urządzeniowo – rolny przy opracowywaniu projektu, gdzie organy administracyjne korzystają z pewnej swobody. Swoboda ta jest niezbędna dla wybrania optymalnego w danych warunkach rozwiązania, przy jednoczesnym uwzględnieniu – w miarę możliwości – interesów i wniosków wszystkich uczestników scalenia. Rozstrzygnięcie organów w tym zakresie ma niewątpliwie charakter uznaniowy.

W sprawie niniejszej – zdaniem Sądu – organy obu instancji nie naruszyły granic uznania administracyjnego. Doszło bowiem do zatwierdzenia projektu scalenia, który zmniejszył szachownice gruntów oraz poprawił stan rozłogu na objętym nim obszarze, utrudniające prowadzenie racjonalnej gospodarki. Bardzo duża ilość właścicieli posiadała bowiem działki kilku arowe, znacznie oddalone od siedziby gospodarstwa, których nie można było uprawiać maszynami rolniczymi – z uwagi na ich szerokość. Wskazać przy tym również należy na zaprojektowanie funkcjonalnej sieci dróg do wszystkich gruntów siedliskowych i rolnych, nadanie racjonalnego kształtu działkom, zgodnie z ich przeznaczeniem (także przewidywanym) oraz właściwe określenie granic nieruchomości. Podkreślić przy tym trzeba, że przed scaleniem nie wszystkie nieruchomości miały bezpośredni dostęp do dróg ogólnodostępnych, część z nich korzystała ze służebności, głównie zwyczajowych. W wyniku scalenia gruntów poprawiły się wartości użytkowe zarówno działek siedliskowych jak i rolnych poprzez zapewnienie wszystkim nieruchomościom dostępu do dróg publicznych. Ponadto, dowodem spełnienia celów przeprowadzonego postępowania jest mała ilość - w stosunku do ogólnej liczby uczestników scalenia - zastrzeżeń na projekt scalenia. Podkreślić przy tym trzeba, że we wsi B. – gdzie mieszkają skarżący – na ogólną liczbę 374 uczestników scalenia, zastrzeżenia na okazany projekt scalenia złożyło jedynie 15 uczestników scalenia.

Jednocześnie, analizując dogłębnie akta administracyjne niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że postępowanie scaleniowe zostało przeprowadzone przez Starostę z zachowaniem przewidzianej w ustawie procedury, przy jednoczesnym zebraniu i rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz podjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 K.p.a.). Nie budzi przy tym wątpliwości tut. Sądu – uwzględniając mnogość i złożoność zarzutów podnoszonych przez skarżących tak na etapie postępowania scaleniowego, jak i odwoławczego – że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia wyszczególnionych w skargach przepisów o charakterze ustawowym oraz konstytucyjnym. Podkreślić przy tym należy, że wbrew argumentacji A. Z. organy obu instancji dały wyraz swojemu stanowisku w uzasadnieniach decyzji, spełniających wymogi z art. 107 § 1, 2 i 3 K.p.a. Jednocześnie nie sposób podzielić stanowiska tego skarżącego o konieczności wydania odrębnych decyzji dla trzech osób w przedmiocie scalenia. Omawiana ustawa możliwości takiej bowiem nie przewiduje.

Przechodząc do zebranej w niniejszej sprawie dokumentacji należy zwrócić uwagę na okoliczność, że już po wydaniu postanowienia z dnia 27 października 2005r. o wszczęciu postępowania scaleniowego gruntów wsi B., D., N. gmina O., kolejnym postanowieniem z dnia 29 października 2012r. (k. 1677) Starosta objął na wniosek uczestników scalenia dodatkowe grunty położone na obiekcie scaleniowym, a mianowicie:

- wieś B. - 13 działek o powierzchni 4,1800 ha,

- wieś D. - 159 działek o powierzchni 24,2365 ha,

- wieś Nowe - 16 działek o powierzchni 4,6500 ha,

- wieś S. - 1 działka o powierzchni 0,33 ha.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 27 maja 2013r. o sygn. akt II SA/Ke 234/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2013r., utrzymujące w mocy ww. postanowienie organu I instancji z dnia 29 października 2012r. (k. 1686).

W tym miejscu wskazać trzeba, że zgodnie z art. 8 ustawy uczestnicy scalenia lub wymiany otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3 %. W wypadkach gdy ze względów technicznych nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej, stosuje się dopłaty pieniężne. Dopłaty te przysługują za różnicę wartości szacunkowej przekraczającą 3 %. Jak wynika z art. 10 ust. 1 ustawy grunty objęte scaleniem szacuje oraz opracowuje projekt scalenia upoważniony przez starostę geodeta-projektant scalenia, przy udziale powołanej przez ten organ komisji pełniącej funkcje doradcze. W skład komisji wchodzą:

1) wszyscy uczestnicy scalenia, a jeśli liczba uczestników jest większa niż 10 osób - rada uczestników scalenia

2) przedstawiciel społeczno-zawodowych organizacji rolników;

3) przedstawiciel Agencji będącej uczestnikiem scalenia;

4) przedstawiciel starosty, na którego terenie działania są położone grunty objęte scaleniem;

5) przedstawiciel izby rolniczej, na której terenie działania są położone grunty objęte scaleniem.

W tym zakresie wskazać trzeba, że komisja o której mowa w art. 10 ust. 1 została powołana postanowieniem Starosty z dnia 21 marca 2011r. (k. 745). Następnie postanowieniem z dnia 12 stycznia 2012r. (k. 845) dokonano uzupełnienia i zmiany składu osobowego Komisji. Z akt sprawy wynika, że opiniowanie zastrzeżeń do projektu scalania dokonywane było przez osoby wymienione we wskazanych wyżej postanowieniach. Brak zatem podstaw do stwierdzenia, że opinie te zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa.

Jak wynika z kolei z art. 11 ust. 1 ustawy uczestnicy scalenia, w drodze uchwały, określają zasady szacunku gruntów. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu uczestnicy scalenia na drugim zebraniu ogólnym w dniu 29 marca 2012r., stosowną uchwałą określili zasady szacunku gruntów objętych scaleniem (k. 787) – wymaganą większością trzech czwartych głosów uczestników scalenia obecnych na zebraniu zwołanym w drugim terminie (art. 13 ust. 2 ustawy). Należy przy tym wyjaśnić, że po przyjęciu ww. uchwały podpisała ją rada uczestników scalenia (o jakiej mowa w art. 9 ustawy) oraz prowadzący zebranie przedstawiciel Starosty – nie zaś ww. komisja, która stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy bierze jedynie udział przy szacowaniu oraz opracowywaniu projektu scalenia (funkcje doradcze). Zgodnie z pkt 3 powołanej uchwały wyniki oszacowania gruntów zostały wyłożone do publicznego zapoznania się z nimi przez uczestników scalenia w dniach od 11 do 19 kwietnia 2011r. Jak wynika bowiem z art. 12 ust. 1 ustawy oszacowania gruntów, lasów oraz sadów, ogrodów, chmielników i innych upraw specjalnych ogłasza się na zebraniu uczestników scalenia, zwołanym przez starostę, a następnie udostępnia się je do publicznego wglądu na okres 7 dni we wsiach objętych scalaniem. Ponadto zgodnie art. 31 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów o terminie zebrań uczestników scalenia, o wyłożeniu do publicznego wglądu wyników oszacowania gruntów, o terminie okazania projektu scalenia gruntów starosta zawiadamia uczestników postępowania poprzez obwieszczenia lub winny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłoszenia. Mając na względzie cyt. regulacje – w zestawieniu z zawartością akt administracyjnych niniejszej sprawy – nie budzi wątpliwości Sądu spełnienie ustanowionych w nich wymogów.

Należy przy tym podkreślić, że do wszystkich gruntów zaprojektowano sieć dróg dojazdowych. Siedliskowe grunty zabudowane w większości pozostawiono w dotychczasowym stanie posiadania, zmiany granic tych gruntów były dokonywane jedynie na zgodny wniosek zainteresowanych uczestników scalenia. Na pozostałym obszarze projekt scalenia opracowano w oparciu o złożone przez uczestników scalenia życzenia, położenie i wartości gruntów przed scaleniem oraz ustalenia projektu ogólnego scalenia gruntów. Kształt i układ zaprojektowanych działek na obszarze scalenia uzależniono od układu dróg, sieci urządzeń melioracji wodnych, ukształtowania terenu oraz przewidywanego przeznaczenia gruntów. Uczestnicy scalenia gruntów wsi B., D., N. otrzymali grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane, to znaczy o podobnej powierzchni, strukturze użytków rolnych i jakości bonitacyjnej, z uwzględnieniem powiększenia lub pomniejszenia gospodarstwa na wniosek zainteresowanych w zamian za dopłaty pieniężne. Jak już wyjaśniono na wstępie za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3%. Opracowany przez geodetę - projektanta scalenia S. K., a następnie wyznaczony na gruncie i zastabilizowany projekt scalenia gruntów wsi B., D., Nowe, poszerzony o części wsi S. gminy O. i L. gminy Z. został okazany wszystkim zainteresowanym uczestnikom scalenia w dniach od 25 kwietnia 2012r. do 5 lipca 2012r. Do okazania projektu uczestnicy scalenia byli zawiadomieni indywidualnie. Projekt scalenia gruntów został uwidoczniony na pierworysie mapy obszaru scalenia oraz w rejestrze szacunku porównawczego gruntów po scaleniu.

Powracając do treści art. 12 ustawy wskazać trzeba, że na zebraniu, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu, oraz w okresie wyłożenia wyników oszacowania gruntów do publicznego wglądu, uczestnicy scalenia mogą wnosić zastrzeżenia do dokonanego szacunku (ust. 2). Zastrzeżenia do szacunku gruntów bada komisja, o której mowa w art. 10 ust. 1, która z wynikami swoich ustaleń zapoznaje uczestników scalenia na zebraniu zwołanym przez starostę (ust. 3). Zgodnie z art. 24 ustawy uczestnicy scalenia, w terminie 14 dni od dnia okazania projektu scalenia gruntów, mogą zgłaszać na piśmie staroście zastrzeżenia do tego projektu (ust. 1), które starosta rozpatruje po zasięgnięciu opinii komisji o której mowa w art. 10 ust. 1 (art. 24 ustawy).

W tym miejscu wskazać trzeba – w odniesieniu do zastrzeżeń zgłoszonych przez A. Z., że ww. komisja stwierdziła, że nie dotyczą one wyszacowania konkretnych gruntów, a samej procedury ich szacowania. Uczestnik ten oczekiwał bowiem przedstawienia wyników oszacowania w kwotach pieniężnych, podczas gdy grunty zostały wyszacowane w wartościach punktowych (kwintalach żyta) za jednostkę powierzchniową danego użytku i klasy. Mając na uwadze wyjaśnienia geodety projektanta komisja stwierdziła, że grunty wyszacowano zgodnie z zasadami ustalonymi ww. uchwałą uczestników z dnia 14 marca 2011r. – co przesądziło o nieuwzględnieniu zastrzeżeń A. Z. (k. 774).

Starosta , po wcześniejszym zasięgnięciu opinii ww. komisji pełniącej funkcje doradcze (art. 10 ustawy) szczegółowo rozpatrzył zgłoszone przez uczestników scalenia zastrzeżenia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji z dnia 20 marca 2013r. Została przy tym spełniona przesłanka do zatwierdzenia projektu scalenia gruntów, o jakiej mowa w art. 27 ust. 1 ustawy, gdyż że po jego okazaniu, o którym mowa w art. 23 ust. 2 i w art. 26, większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń.

Podkreślić przy tym trzeba, że organ I instancji, po przeanalizowaniu opracowanego projektu scalenia oraz zastrzeżeń wniesionych przez A. R. oraz opinii Komisji, wprowadził zmiany do przedmiotowego projektu. W tym zakresie podkreślono, że A. R. w obszarze scalenia posiadał grunty w 33 działkach o łącznej powierzchni 5,44 ha o wartości szacunkowej 354,13 pkt, zaś w wyniku scalenia wydzielono mu grunty w 10 działkach zgodnie ze złożonym ustnym życzeniem o łącznej powierzchni 12,4011 ha i wartości szacunkowej 364,26 pkt, a przy zachowaniu wartości gruntów sprzed scalenia uczestnikowi przydzielono grunty w wielkości przekraczającej o 127 % powierzchnię gruntów objętych scaleniem. Mając na względzie powyższe organ prawidłowo przywołał art. 14 ust. 2 ustawy, z którego wynika że na przydzielenie gruntów o powierzchni przekraczającej 20 % powierzchni gruntów objętych scaleniem wymagana jest pisemna zgoda uczestnika scalenia. Tymczasem A. R. po terenowym okazaniu granic wydzielonych mu działek nie stawił się w kancelarii scaleniowej, nie złożył oświadczenia dot. przyjęcia lub odrzucenia projektu i nie wyraził pisemnej zgody na powiększenie obszaru gruntów o ponad ustawowe 20% powierzchni. W rezultacie zasadnie dostosowano wydzielony uczestnikowi ekwiwalent do zgodności z powołanym przepisem poprzez odłączenie przydzielonych wcześniej działek nr 3982, 3983, 3670 o łącznej powierzchni 5,6712 ha i wartości szacunkowej 39,18 pkt, zmniejszenie obszaru działki nr 3780 o powierzchnię 0,50 ha oraz dołączenie do gruntów A. R. działki nr 3826 o powierzchni 0,2197 ha i wartości szacunkowej 43,94 pkt. Po wprowadzeniu tych zmian powierzchnia i wartość przydzielonych skarżącemu gruntów wyniesie bowiem 6,3396 ha o wartości 351,15 pkt, tym samym spełniając wymogi art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym przy zachowaniu wartości gruntów sprzed scalenia, bez zgody uczestnika scalenia, różnica powierzchni wydzielonych mu gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie może przekraczać 20 % powierzchni gruntów objętych scaleniem.

Analogiczną argumentację prawną należy zastosować do rozpatrzenia przez komisję zastrzeżeń zgłoszonych przez A. Z., który w obszarze scalenia posiadał grunty na 78 działkach o powierzchni łącznej 7,85 ha i wartości szacunkowej 335,48 pkt. Uczestnikowi temu wydzielono bowiem grunty na 9 działkach o powierzchni 9,5033 ha i wartości szacunkowej 330,00 pkt, uwzględniając w ich lokalizacji wszystkie życzenia uczestnika z wyjątkiem drogi (działka nr 3839) i przedscaleniowej działki nr 1165/1. Jeśli chodzi o tę drogę to organ prawidłowo wyjaśnił, że działka nr 3839 została wydzielona dla skomunikowania nieobjętego scaleniem gruntów jeziora "Przeria" – stanowiących śródlądową wodę publiczną. Co się zaś tyczy przedscaleniowej działki nr 1165/1 to weszła ona w skład działki nr 3853 wydzielonej dla Skarbu Państwa dla zabezpieczenia dostępu do śródlądowej wody publicznej, która zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012r. poz. 145) z mocy prawa stanowi własność Skarbu Państwa. Podsumowując powyższe konstatacje Starosta prawidłowo wskazał, że w stanie poscaleniowym wydzielono – bez pisemnej zgody uczestnika – grunty w wielkości przekraczającej ustawowe 20 % powierzchni gruntów przedscaleniowych. Jednakże wobec braku stawiennictwa A. Z., bądź jego pełnomocnika w kancelarii scaleniowej po terenowym okazaniu działek – w celu złożenia oświadczenia co do zgody na powiększenie obszaru wydzielonych gruntów o ponad ustawowy limit 20 % - prawidłowo odłączono z przydzielonych mu gruntów działek nr 3975 i 3977 powierzchnię 0,52 ha.

Odnosząc się do pozostałych wniosków i uwag zawartych w zastrzeżeniach A. R. oraz A. Z. (i powielonych w większej części w odwołaniu oraz w skardze), dotyczących:

- podania klas bonitacyjnych i rodzaju użytków rolnych gruntów objętych scaleniem, danych imiennych i numeru uprawnień zawodowych osoby okazującej projekt scalenia na gruncie, zaprojektowania odpowiedniej ilości przepustów na urządzeniach melioracji wodnych, oznaczenia i podania numerów znaków granicznych, przesłania uwierzytelnionego rejestru szacunku gruntów, wykonania rekultywacji działek oraz ponownego okazania na gruncie projektu scalenia po zrealizowaniu ww. zastrzeżeń oraz wskazywaniu nieprawidłowości m. in. przy okazywaniu granic nowych działek, dotyczących braku uprawnień osoby okazującej na gruncie przebieg granic i położenie znaków granicznych, przesłania uwierzytelnionych kserokopii rejestrów scaleniowych, podania klas bonitacyjnych gruntów przed i po scaleniu, zagęszczeniu znaków granicznych na wyznaczonych granicach oraz powtórnego okazania działek nowego stanu przez osobę z uprawnieniami zawodowymi, to Sąd w całości podziela przedstawioną w tym zakresie argumentację Starosty, że powyższe uwagi nie odnoszą się merytorycznie do projektu scalenia

W tym miejscu podkreślić trzeba, że skarżący – pomimo prawidłowego zawiadomienia – nie stawili się na posiedzenie komisji rozpatrującej ich zastrzeżenia. Jak wynika natomiast z wyjaśnień geodety - projektanta scalenia na okazanie projektu scalenia stawił się A. R. działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik i A. Z. Z kolei odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać – bazując na aktach administracyjnych niniejszej sprawy – że najpierw pracownicy wykonawcy okazywali uczestnikom granice działek w kompleksach na gruncie, potwierdzając fakt okazania podpisem uczestnika w protokole granicznym, a następnie w kancelarii scaleniowej w remizie OSP w B. geodeta projektant szczegółowo zapoznawał uczestników z powierzchniami, wartościami szacunkowymi każdej okazanej na gruncie działki, ustalał indywidualne warunki objęcia w posiadanie oraz przyjmował od uczestnika pisemne oświadczenia dotyczące przyjęcia lub odrzucenia projektu. Tymczasem skarżący stawił się jedynie przy terenowym okazaniu granic, nie składając natomiast przed geodetą oświadczenia – mimo prawidłowego powiadomienia obwieszczeniem i indywidualnym zawiadomieniem o konieczności złożenia oświadczenia po terenowym okazaniu granic działek na gruncie. Co się zaś tyczy podnoszonego przez A. Z. zarzutu o nieposiadaniu uprawnień przez ww. osoby okazujące granice nowych działek to nie sposób uznać ich za uzasadnione, jako że obowiązujące przepisy zobowiązują do posiadania uprawnień z zakresu scalania i wymiany gruntów jedynie upoważnionego przez starostę geodetę - projektanta scalenia jako kierownika zespołu projektowo - pomiarowego. Warunek ten został spełniony w niniejszej sprawie, jako że kierownik zespołu projektowo-pomiarowego posiada wymagane prawem uprawnienia zawodowe nr 392 wydane przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii w Warszawie. Takie wymogi nie odnoszą się natomiast do pozostałych pracowników zespołu wykonujących poszczególne jednostkowe czynności pomiarowe i pomocnicze.

Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących nieprawidłowego zastabilizowania punktów granicznych działek (określających przebieg granicy nieruchomości), wskazać trzeba, że zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. nr 45, poz. 453) przez znak graniczny rozumie się przez to znak z trwałego materiału umieszczony w punkcie granicznym lub trwały element zagospodarowania terenu znajdujący się w tym punkcie. W § 17 pkt 1 wskazano, że punkty graniczne należy utrwalić znakami naziemnymi i podziemnymi. Znaki naziemne mogą być wykonane z betonu, kamienia naturalnego lub innego trwałego materiału. Mając na względzie powyższe regulacje nie sposób podzielić wątpliwości A. Z. co utrwalenia punktów granicznych palami drewnianym. zwłaszcza że – jak wyjaśniły organy obu instancji – rozwiązanie takie przyjęto na wniosek stron w przypadku wydłużonych granic działek w celu zapewnienia widoczności z każdego punktu na punkt sąsiedni, wykonując te czynności już po przyjęciu projektu i zgłoszeniu takiej potrzeby przez uczestnika scalenia. Ponadto znaki graniczne zastabilizowano zgodnie z opracowanymi "Warunkami technicznymi na realizację działania Scalenie Gruntów wsi B., D., N. na obszarze 1059 ha".

Odnosząc się do żądań A. R. co do przeprowadzenia zabiegów rekultywacji wskazać trzeba, że na etapie postępowania przed organem I instancji skarżący nie sprecyzował numeru działki, rodzaju zabiegu oraz powierzchni wymagającej rekultywacji – co czyni jego zarzuty w tym zakresie bezprzedmiotowe.

Mając na uwadze, że na ogólną liczbę 950 uczestników scalenia gruntów złożono tylko 45 zastrzeżeń (przy czym jedynie 22 rozpatrzono pozytywnie) nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość decyzji Starosty. Jak wynika bowiem z art. 27 ust. 1 ustawy, projekt scalenia gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń.

Przechodząc do oceny spełnienia przez Starostę wymogów z art. 28 ust. 1 ustawy (kwestionowanej przez A. Z.) wskazać trzeba, że zgodnie z tym przepisem decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów podano się do wiadomości przez jej odczytanie na zebraniu uczestników scalenia w dniu 21 marca 2013r. (k. 1838), a ponadto przez jej wywieszenie na okres 14 dni w lokalach urzędów gmin, na których terenie są położone scalane grunty, oraz na tablicach ogłoszeń we wsiach wchodzących w obszar scalenia (k. 1834).

W tym miejscu wskazać trzeba, że zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów, poza wymogami określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, powinna określać:

1) obszar scalenia lub wymiany gruntów;

2) terminy i zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia lub wymiany oraz sposoby rozliczeń, o których mowa w art. 2 ust. 3, art. 8, art. 14 ust. 1 oraz w art. 23 ust. 1;

3) przebieg granic nieruchomości w wypadkach, o których mowa w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Analizując treść decyzji Starosty z dnia 20 marca 2013r. nie budzi wątpliwości Sądu, że rozstrzygnięcie to, wbrew zarzutom skarżącego A. Z., spełnia wszystkie ww. wymogi. Podkreślić przy tym trzeba, że – jak wynika z akt administracyjnych – o wszystkich czynnościach dotyczących opracowania

i wyznaczenia na gruncie projektu scalenia projektu scalenia jego uczestnicy byli zawiadamiani przez zawiadomienia i obwieszczenia wywieszane na tablicach ogłoszeń w miejscowościach i Urzędzie Miasta O. w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz poprzez indywidualne zawiadomienia przesyłane przez geodetę - projektanta scalenia.

Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów o naruszeniu w wyniku spornego scalenia szczególnych walorów przyrodniczych objętego nim terenu, należy wskazać, że decyzją z dnia 24 września 2009r. o środowiskowych uwarunkowaniach Starosta postanowił stwierdzić brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na: scaleniu gruntów wsi B., D., N. gm. O. o łącznej powierzchni 1059 ha realizowanego przez Starostę/ (k. 683). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że cyt. "planowane przedsięwzięcie znajduje się w około 70% swojej powierzchni w specjalnym obszarze ochrony siedlisk Przełom Wisły w Małopolsce oraz bezpośrednio przylega do obszaru specjalnej ochrony ptaków Małopolski Przełom Wisły. Z uwagi na skalę przedsięwzięcia, zasięg jego oddziaływania oraz lokalizację nie przewiduje się znaczącego negatywnego oddziaływania na:

- stan siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków roślin i zwierząt,

- jego powiązania z innymi obszarami, dla których ochrony proponowany jest w/w obszar Natura 2000,

- integralność obszaru".

Odnosząc się do zarzutów A. Z. o "zawłaszczeniu" należących doń gruntów należy wyjaśnić, że projekt scalenia zawiera optymalne rozwiązania związane z poprawieniem rozłogu gruntów w danej wsi oraz zmniejszeniem szachownicy gruntów. Dla poprawienia struktury obszarowej gospodarstw dla uczestników scalenia wydzielono działki w nowej lokalizacji powstałe nawet z kilkunastu działek z uwzględnieniem wartości obszarowej i szacunkowej sprzed scalenia i po scaleniu. Podkreślenia wymaga, że jednym z głównych celów scalenia gruntów we wsiach B., D. i N. było także racjonalne ukształtowanie sieci dróg rolniczych w obszarze scalenia oraz skomunikowanie tej sieci dróg rolniczych z drogami publicznymi poza obszarem scalenia. W projekcie sieci dróg rolniczych w obszarze scalenia wsi B. wykorzystano sieć dróg istniejących poprzez dostosowanie szerokości pasów drogowych do wymogów współczesnych pojazdów i maszyn rolniczych. Zracjonalizowano i zmieniono przebieg części dróg istniejących w sposób umożliwiający wykorzystanie istniejących żelbetowych mostów na rowach melioracyjnych i ciekach wodnych, zapewniając obustronną obsługę wydzielonych w procesie scalenia kompleksów działek i komunikację ze szlakami drogowymi poza obszarem scalenia. Odnosząc się do zarzutów skarżących wskazać trzeba, że we wsi B. w przylegającym do jeziora Przeria od strony zachodniej kompleksie działek pod nazwą "Dworzysko" istniały dwie drogi obsługujące ten kompleks:

- okalająca od północy droga polna przebiegająca na styku z gruntami Wspólnoty Gruntowej, w większości nieprzejezdna oraz przebiegająca ukośnie przez kompleks "Dworzysko" oraz

- rozcinająca istniejące działki droga polna o nawierzchni darniowej.

Natomiast w projekcie scalenia adaptowano okalającą od strony północnej drogę polną (droga nr 3829) oraz zaprojektowano drogę w części południowej kompleksu "Dworzysko" (droga nr 3839) w miejsce drogi ukośnej, z wyprowadzeniem drogi nr 3839 przez istniejący żelbetowy most na cieku wodnym (działka nr 3708) poza obszar scalenia, przez nieobjęte postępowaniem scaleniowym grunty Wspólnoty.

Mając na uwadze opisany powyżej stan faktyczny należy podzielić stanowisko Kolegium o tym, że przewidziana sieć dróg rolniczych poprowadzona z dwóch kierunków w przyległym do jeziora Przeria kompleksie działek "Dworzysko" zapewni transportową obsługę również działek położonych po stronie południowej drogi nr 3839 oraz umożliwi bezkolizyjne korzystanie osób zainteresowanych z publicznych wód jeziora Przeria. Przesądza to, zdaniem Sądu, o prawidłowości przyjętego rozwiązania. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że wbrew obawom skarżących na obszarze Natura 2000 zostaną uwzględnione zadania ochronne wynikające z zapisów ustawy o ochronie środowiska oraz opisanej powyżej decyzji Starosty z dnia 24 września 2009r. o braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko przez przedmiotowe przedsięwzięcie.

Odnosząc się do rygoru natychmiastowej wykonalności, nadanego decyzji organu I instancji na podstawie art. 108 § 1 K.p.a., nie sposób podzielić formułowanych w tym zakresie przez A. Z. zarzutów. Jak słusznie wyjaśnił bowiem Starosta zakończenie procesu scalenia nastąpiło w takim terminie, że ewentualna korekta projektu scalenia w przypadku uchylenia tej decyzji przez organ odwoławczy i następnie wydanie nowej decyzji w tej sprawie byłoby w danym roku gospodarczym niemożliwe do zrealizowania i naraziłoby na bardzo duże straty gospodarcze większość uczestników postępowania – poprzez istotne obniżenie plonów. Wynika to bowiem z ewentualnego zachwiania cyklu produkcyjnego w rolnictwie – z uwagi na oczekiwanie przez rolników na wprowadzenie ich w danym roku w posiadanie nowych gruntów, zwłaszcza mając na uwadze konieczność stosowania się do rygorów płodozmianu. Niezależnie od powyższego organ I instancji podkreślił, że na realizację zagospodarowania poscaleniowego, w tym na budowę i konserwację rowów melioracyjnych, budowę dróg, umożliwiających dojazd do nowych działek rolnych, zostały zagwarantowane środki publiczne, a niewykorzystanie ich w całości lub części w zaplanowanych terminach, spowoduje ich wygaśnięcie, uniemożliwiając tym samym kompletne przeprowadzenie zabiegu urządzeniowo-rolnego.

Mając na względzie, że projekt scalenia został opracowany zgodnie z obowiązującymi przepisami, uczestnicy scalenia otrzymali za grunty posiadane przed scaleniem należne ekwiwalenty, zaś różnice w wartości gospodarstw przed i po scaleniu zostaną wyrównane dopłatami obliczonymi na podstawie wyceny gruntów ustalonej w drodze uchwały przez uczestników scalenia nie budzi wątpliwości Sądu legalność wydanych w niniejszej sprawie decyzji.

Sąd natomiast nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności z Konstytucją art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scaleniu i wymianie gruntów, gdyż w ocenie Sądu przepis ten, określający sposób zatwierdzania projektu scalenia gruntów jest w ocenie Sądu zgodny z Konstytucją.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.

-----------------------

4