Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 883/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4, art. 24 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

W dniu [...] stycznia 2017r. A. G. (Skarżący) wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek, do opłacenia których był zobowiązany w związku

z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną, finansową i zdrowotną.

W postępowaniu administracyjnym Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że od [...] stycznia 2017r. Skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wg oświadczenia prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca nie wskazał źródła dochodu,

z którego pokrywa koszty bieżącego utrzymania, a które określił w wysokości 200,00 zł. Ponosi również koszty leczenia w wysokości 207,27 zł miesięcznie. Dodatkowe obciążenie stanowią zobowiązania pieniężne z tytułu zaległości podatkowych

w instytucjach oraz alimentacyjne na łączną kwotę 109.365,96 zł. Wnioskodawca podał, że jest właścicielem w udziale 1/2 nieruchomości położonej w miejscowości Ś. oraz współwłaścicielem samochodu osobowego marki Peugeot 206. Jest to jedyny pojazd, który posiada. W toku postępowania organ ustalił, że Skarżący, prócz ww. pojazdu, figuruje jako właściciel siedmiu pojazdów mechanicznych: motoru WSK 175, trzech samochodów marki Polonez, rok produkcji: 1987, 1988 i 1990, pojazdu marki Toyota Corolla - rok produkcji 1980, marki Renault 19 - rok produkcji 1993 oraz samochodu marki Toyota Starlet - rok produkcji 1986. Ustalono, że strona nie korzysta

z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. W 2014r. Skarżący uzyskał dochód z tytułu pobieranego świadczenia z Biura Pracy w wysokości 5.356,20 zł. W następnym roku osiągnął stratę w wysokości 6337,02 zł z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych. Ponadto ustalono, że wnioskodawca posiada zadłużenie wobec: Urzędu Skarbowego we W., Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w B. oraz Gminy M. W..

Rozpatrując złożony wniosek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r. odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek z powodu nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności, o której stanowi art. 28 ust. 2 i 3 oraz z uwagi na brak podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016r. poz. 963), dalej: "u.s.u.s."

W wyniku złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał

w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2017r. uznając, że brak jest przesłanek jednoznacznie przemawiających za umorzeniem należności.

W uzasadnieniu organ przywołał regulacje pozwalające na umorzenie należności

z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności określone w art. 28 u.s.u.s., wymienił przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i stwierdził, że

w przedmiotowej sprawie przesłanki takie nie zachodzą. Wyjaśnił, że z przyczyn oczywistych w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Do sytuacji strony nie ma również odniesienia art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Skarżący wyrejestrował prowadzoną działalność gospodarczą i posiada składniki majątku, z których można prowadzić egzekucję - jest współwłaścicielem nieruchomości i samochodu osobowego. Nie mogą być również zastosowane przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., ponieważ w zakresie prowadzonej przez wnioskodawcę działalności nie toczyło się postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Podobnie w sprawie nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 oraz 6 u.s.u.s. Obecnie wobec Skarżącego, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prowadzi postępowanie egzekucyjne. Przesłanka art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. też nie wystąpiła ponieważ odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł), tymczasem kwota zadłużenia strony jest od tych kosztów wyższa.

Ponadto organ rozpatrzył sytuację strony pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., dających możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności oraz w wydanym na podstawie tego przepisu rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Organ stwierdził również, że podstawy do umorzenia należności z tytułu składek

w przypadku Skarżącego nie może stanowić art. 17 ustawy zmieniającej, pozwalający umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy

i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należne do [...] grudnia 1998r. oraz na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należne za okres od [...] stycznia 1999r. do [...] grudnia 2001r., pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Organ uzasadnił powyższe tym, że w dniu [...] grudnia 2002r. wydał decyzję, jednak Skarżący nie opłacił należności niepodlegających restrukturyzacji, dlatego ww. należności nie zostały umorzone.

Organ wyjaśnił, że prowadzenie działalności gospodarczej obarczone jest ryzykiem nieuzyskania spodziewanego rezultatu, tym samym brak dochodów z jej prowadzenia nie może stanowić przesłanki skutkującej umorzeniem należności z tytułu nieopłaconych składek. Również brak wiedzy o konieczności zgłoszenia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej do ZUS nie stanowi, w świetle obowiązującego stanu prawnego, samoistnej przesłanki uzasadniającej zwolnienie z obowiązku uregulowania powstałych należności. Organ nie zgodził się z twierdzeniem, że zadłużenie powstało na skutek objęcia Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem

w ZUS w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zakład wyjaśnił, że zadłużenie na koncie wnioskodawcy powstało dużo wcześniej, w listopadzie 1997r.

i obejmuje ono również składki za zatrudnionych pracowników.

Organ zaznaczył, że Skarżący nie podjął dotychczas skutecznych działań zmierzających do spłaty lub zmniejszenia wysokości zadłużenia. W wyniku tego znaczną część długu stanowią obecnie odsetki za zwłokę. Strona posiada także zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego, Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w B. oraz Gminy M. W.. Jednocześnie nie wskazała, że ubiega się o ich umorzenie.

Organ wyjaśnił, że zobowiązanie podatkowe, podobnie jak zobowiązanie z tytułu składek stanowi obowiązek publicznoprawny. Dodał, że rozstrzygając niniejszą sprawę uwzględnił także zasadę tzw. interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela. Ponadto decyzja nie nakłada na Skarżącego dodatkowych obowiązków, które nie ciążyłyby na nim do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie obecnej sytuacji materialnej oraz osobistej. Nadto uwzględnienie wniosku oznaczałoby uprzywilejowanie strony względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek.

Na zakończenie rozstrzygając o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, organ powołał się na uznanie administracyjne.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący stwierdził, że zebrany materiał dowodowy dotyczący jego sytuacji, jednoznacznie wskazuje na brak możliwości spłaty zaległości w wysokości 297.213,90 zł, a istniejące od wielu lat zadłużenie skutecznie uniemożliwia mu podejmowanie działań w kierunku rozwoju działalności gospodarczej. Podniósł, że jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny z zasiłkiem 450 zł (pozostałą część pobiera komornik z tytułu alimentów). Dochody te nie pozwalają mu na bieżące wydatki. Zamierza zwrócić się z wnioskiem do Pomocy Społecznej. Podważył realność zaspokojenia zadłużenia z posiadanego

15-letniego samochodu oraz piwnic, które obecnie zajmuje.

Zdaniem Skarżącego, logicznym byłoby zwolnienie go z zadłużenia, aby mógł pracować i spłacać swoje długi. W przeciwnym razie będzie zmuszony do końca życia korzystać z pomocy państwa i zostanie bezdomnym. Dodał, że od 10 lat płaci ZUS systematycznie wykładając ponad 1000 zł miesięcznie. Wyjaśnił, że zadłużenie było następstwem niedomówień między ZUS a KRUS. Mając zaświadczenie, że nie podlega ubezpieczeniu ZUS, ubezpieczył się w 1999r. w KRUS z tytułu posiadanego gospodarstwa. W 2003r. ZUS nagle "odkrył", że jednak powinien opłacać składki

w ZUS, a nie w KRUS i nakazał mu spłatę zadłużenia od 1999r. To zachwiało sytuacją finansową Skarżącego, która od tego czasu ulegała systematycznemu pogorszeniu, co doprowadziło do rozpadu rodziny i zapaści na zdrowiu.

Wskazując, że jego zobowiązania sięgają 1999r., Skarżący uważa, iż powinny one ulec przedawnieniu. Jego zdaniem, nie może się toczyć postępowanie o umorzenie należności w stosunku do należności, które już wygasły. ZUS w tej kwestii się nie wypowiedział. Nie określa też okresu, w którym prowadzona jest egzekucja komornicza.

Zdaniem strony, organ wadliwie ocenił jej sytuację finansowo-materialną. Nie wyjaśnił rzetelnie czy pozwala ona na spłacenie zobowiązania bez uszczerbku dla jego egzystencji. Skarżący zauważył, że organ potwierdził, iż jego dochody świadczą

o ubóstwie. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie stanowi więc logicznej konsekwencji ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle przepisów prawa. Dla strony nielogicznym jest odmowa umorzenia kwoty prawie 300.000,00 zł osobie żyjącej poniżej ubóstwa. W ocenie Skarżącego, organ, który widzi możliwość spłaty zadłużenia wraz z odsetkami winien wyczerpująco uzasadnić swoje stanowisko konkretnymi dowodami i wyliczeniami.

Jednocześnie samo prawdopodobieństwo uzyskania dochodów jest niewystarczające dla celów wykazania możliwości spłaty zadłużenia. Nie chodzi bowiem o wykazanie potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła w konkretnym okresie osoba ta uzyska realne środki pozwalające na spłatę jej zadłużenia.

Skarżący podniósł, że egzekucja komornicza majątku ruchomego i nieruchomego daje znikome pokrycie zobowiązania, a doprowadza go i jego rodzinę do bankructwa, bezdomności i upodlenia. Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie zasady przekonywania. Jego zdaniem, zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie stanowi logicznej konsekwencji ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1066) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.

z 2017r. poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym - co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza procesu decyzyjnego Zakładu wskazuje, że narusza on przepisy postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

II. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ubezpieczenie rentowe, ubezpieczenie wypadkowe - wraz z odsetkami za zwłokę. Zdaniem organu, nie wystąpiły przesłanki umorzenia zaległości z tytułu ww. należności, stąd decyzja odmawiająca uwzględnienia wniosku jest zasadna. W ocenie natomiast strony skarżącej, organ naruszył przepisy prawa odmawiając umorzenia ww. składek wraz z odsetkami, co jest skutkiem nieprawidłowej oceny jej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a ponadto doszło do przedawnienia składek.

W pierwszej kolejności należy podać, że stosownie do art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości

niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 ww. ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawy umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z przepisu tego wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie ma obowiązku umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

III. Analizując wyżej przywołane przepisy należy stwierdzić, że istotnym elementem stanu faktycznego sprawy są ustalenia w zakresie istnienia zaległości, o których umorzenie wnioskuje zobowiązany. Pozytywne lub negatywne decyzje w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS mogą być podejmowane wyłącznie w odniesieniu do należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest nadal zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast procedowanie w sprawach dotyczących należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Za bezprzedmiotowe (podlegające umorzeniu zgodnie z art. 105 § 3 k.p.a.) trzeba bowiem uznać prowadzenie przez organ postępowania w sprawie umorzenia nieistniejących (przedawnionych) należności składkowych. Zatem nie ulega wątpliwości, że wydanie decyzji w oparciu o art. 28 u.s.u.s. musi być poprzedzone prawidłowym ustaleniem okresów, za które należności nie uległy przedawnieniu i wysokości tychże zaległości. Ustalenia takie powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności. Instytucja umorzenia ma bowiem zastosowanie jedynie wtedy, gdy istnieje należność, znana jest jej wysokość i ta wysokość nie jest sporna. Wysokość należności z tytułu składek może mieć bowiem znaczenie dla oceny przesłanek umorzenia i może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania ulgi. Nie ulega wątpliwości, że na ocenę okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w aspekcie przesłanek ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych, tj. ocenę możliwości płatniczych strony i w konsekwencji ewentualnej zapłaty należności, istotny wpływ ma m.in. wysokość ustalonych i dochodzonych od niej należności. W postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności organ jest zobligowany z urzędu wykazać prawidłowo kwotę należności z tytułu składek, której dotyczy wniosek, bowiem umorzenie tej właśnie konkretnej kwoty stanowi przedmiot postępowania, a przedmiot taki musi być jednoznacznie i prawidłowo określony. Nie jest bowiem możliwe umorzenie należności, które nie istnieją.

Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie takich ustaleń nie dokonano. Istnieją przy tym uzasadnione wątpliwości co do istnienia przynajmniej części zaległości, o których umorzenie wnioskował Skarżący z powodu ich przedawnienia.

W tym kontekście zauważyć należy, że organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy

i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz ubezpieczenie rentowe

w części finansowanej przez płatnika i ubezpieczenie wypadkowe - dotyczących okresów w latach 1997, 1998, 2000-2009, 2013 i 2015.

IV. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w 1997r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. został zmieniony ustawą z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074). Zgodnie z tym przepisem, obowiązującym od 1 stycznia 2003r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się one wymagalne.

Z uwagi na to, że ustawa z 18 grudnia 2002r. nie zawierała przepisów przejściowych

w zakresie stosowania znowelizowanego art. 24 ust. 4 u.s.u.s. do należności z tytułu składek wymagalnych i nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003r., początkowo pojawiły się wątpliwości, czy do tych należności należy stosować "stary" czy "nowy" termin przedawnienia. Zgodnie jednak z ugruntowanym już poglądem przedstawionym w orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych – który to skład orzekający w sprawie w pełni podziela – do nieprzedawnionych do 31 grudnia 2002r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (por. uchwały Sądu Najwyższego z 8 lipca 2008r., sygn. l UZP 4/08 oraz z 2 lipca 2008r., sygn. II UZP 5/08 - Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 16 i 17

i wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2008r., II GSK 547/08 oraz

z 8 lutego 2011r., II GSK193/10). Z dniem 1 stycznia 2012r. został zmieniony przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s., przez określenie 5-letniego terminu przedawnienia należności

z tytułu składek. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. 2011.232.1378) do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust. 2 tej ustawy). Wskazać należy, że w przepisie art. 24 przewidziano zdarzenia, które mają wpływ na bieg terminu przedawnienia, tj. układ ratalny, zawieszenie, przerwanie biegu terminu przedawnienia, podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania świadczenia (art. 24 ust. 5, 5a, 5b, 5c).

V. Uwzględniając fakt, że przedmiotem postępowania są należności z tytułu składek poczynając od 1997r., a zatem sprzed 20 lat, to obowiązkiem organu było ustalenie i wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji, czy należności nie wygasły w części na skutek upływu terminu przedawnienia, ewentualnie czy zaistniały okoliczności, które miały wpływ na bieg terminu przedawnienia. W uzasadnieniach decyzji brak w tym zakresie jakiegokolwiek wywodu, pomimo że w postępowaniu administracyjnym przed organem, Skarżący podniósł już tę okoliczność, co następnie podtrzymał w skardze. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ powołał się na zabezpieczenie hipoteczne na majątku nieruchomym dłużnika wskazując, że wpisy zostały dokonane [...] czerwca 2005r., [...] czerwca 2005r., [...] marca 2014r. oraz [...] kwietnia 2017r. Sąd zauważa, że nie powiązano tych wpisów z konkretnymi składkami i nie powołano konkretnych dowodów na ich poparcie poprzez włączenie ich do akt sprawy administracyjnej. Ponownie rozpatrując sprawę organ odniesie się szczegółowo do tego zagadnienia wykazując, które składki na skutek konkretnie jakiego wpisu do księgi wieczystej nie uległy przedawnieniu. Na poparcie tej argumentacji organ włączy do akt sprawy stosowne dokumenty, aby twierdzenia organu można było skontrolować. Skarżący ma też prawo poznać stanowisko organu co do nieprzedawnienia składek, gdy konsekwentnie powołuje się na okoliczność przedawnienia.

VI. Podsumowując należy wskazać, że z zaskarżonej decyzji nie wynikają ustalenia organu pozwalające stwierdzić, które i w jakiej wysokości należności istnieją (na dzień wydania decyzji), skoro brak jest jakiejkolwiek analizy dotyczącej okresu przedawnienia.

Powyższe uchybienia uniemożliwiają Sądowi dokonanie pełnej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy przynajmniej część spornych należności w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie uległa przedawnieniu (niektóre sprzed 20 lat).

Z kolei z uwagi na fakt, że niejasności w kwestii przedawnienia są powodem uchylenia zaskarżonej decyzji, przedwczesna jest kontrola prawidłowości zbadania przez organ istnienia przesłanek umorzenia należności w świetle sytuacji, w której znajduje się Skarżący.

Ponownie zatem rozstrzygając sprawę organ ustali wysokość należności z tytułu składek będących przedmiotem postępowania, uwzględniając terminy przedawnienia oraz okoliczności, które mogą mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do konkretnych składek. Sąd obecnie nie przesądza zagadnienia czy doszło do przedawnienia należności składkowych, jak twierdzi Skarżący, czy nie miało ono miejsca, jak podnosi organ. Kwestia ta wymaga jednak szczegółowego rozważenia. Niewyjaśnienie powyższej kwestii narusza art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i zbadane (art. 11 k.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.).

VII. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

s. H. Adamczewska-Wasilewicz s. E. Kruppik-Świetlicka J. Szulc