Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 672/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. Spółki jawnej z siedzibą w W. R. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 15 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 15 września 2015 r.

- uchylającą w całości decyzję Starosty z dnia 23 lipca 2014 r., - uchylającą decyzję Starosty z dnia 1 sierpnia 2012 r.

- oraz odmawiającą skarżącej spółce udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód – odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenów utwardzonych i dróg dojazdowych, działki nr [...] w miejscowości W., gm. K., w ilości Qmax=111,15 dm3/s do rowu R-A za pośrednictwem istniejącego rurociągu.

Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 1 sierpnia 2012 r. Starosta udzielił pozwolenia wodnoprawnego dla A. na odprowadzanie oczyszczonych wód opadowych i roztopowych z terenów utwardzonych i dróg dojazdowych w związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie hali produkcyjno-magazynowej z zapleczem socjalnym na działce nr [...], położonej w miejscowości W., gmina K. do istniejącego rurociągu oraz na wykonanie urządzenia wodnego - wylotu z rury PVC ( 40 w km 2+400 istniejącego rurociągu do studzienki rewizyjnej, zlokalizowanej na działce ozn. nr geod. [...].

Decyzją z dnia 23 lipca 2014 r. Starosta odmówił uchylenia swoje decyzji ostatecznej z dnia 1 sierpnia 2012 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego dla A.

Postępowanie przeprowadzone przez Starostę było postępowaniem wznowionym na wniosek E. Ż. – F. - właścicielki działki nr [..], obr. W. i Z. M. - współwłaściciela działki nr [..], z powodu pozbawienia ich czynnego udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Starosty z dnia 1 sierpnia 2012 r., czyli wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Według wnioskodawców zasięg szczególnego korzystania z wód objętego pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 1 sierpnia 2012 r. obejmował ich nieruchomości, co uzasadniało ich udział w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Postępowanie zakończone decyzją z dnia 23 lipca 2014 r. było przeprowadzone powtórnie, po wcześniejszym wydaniu przez Dyrektora RZGW dwóch decyzji z dnia 26 kwietnia 2013 r., o nr [...] i [...], a następnie decyzji z dnia 4 marca 2014 r., nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że po analizie materiału dowodowego, w szczególności dostarczonej przez A. mapy sytuacyjno-wysokościowej z zaznaczonym zasięgiem oddziaływania oraz operatu wodnoprawnego, doszedł do wniosku, że oczyszczone wody opadowe i roztopowe odprowadzane z terenu zakładu do rowu melioracyjnego nie wykraczają zasięgiem oddziaływania poza nieruchomości zakładu A. Według organu, rów melioracyjny R-A jest urządzeniem wodnym, jednakże zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód nie obejmuje całego 2 km odcinka rowu, od miejsca wylotu kanalizacji deszczowej aż do jego ujścia do S., lecz tylko fragment rowu i rurociągu melioracyjnego położonego w granicach nieruchomości zakładu A. Wody opadowe i roztopowe w rozpatrywanym przypadku wprowadzane do odbiornika nie wywierają wpływu na nieruchomości Z. M. oddalone 1,5 km od wylotu i E. Ż.-F., od której nieruchomości do studni dzieli odległość ponad 0,2 km. Odprowadzanie wód opadowych nie ma też wpływu na dotychczasowy sposób korzystania z tych nieruchomości, gdyż w rowach melioracyjnych z założenia zawsze płynie woda zbierana z przyległych gruntów. To, że woda opadowa z zakładu przylegającego do rowu płynie tym rowem, nie oznacza, że wszyscy właściciele przez których grunty przebiega rów melioracyjny o długości 2 km powinni zostać uznani za strony postępowania w sprawie udzielenia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. Organ stwierdził, że zgodnie ze zgromadzoną dokumentacją odprowadzane z zakładu wody opadowe i roztopowe nie będą wpływały na jakość wód w rowie, gdyż będą odpowiadały przepisom rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. Reasumując, Starosta stwierdził brak oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na działki Z. M. i E. Ż. - F.

Od decyzji tej odwołał się Z. M. i E. Ż. – F. Odwołujący zarzucili, że organ I instancji nie ustalił prawidłowo stron postępowania, a biorąc pod uwagę położenie użytkowanych przez nich działek oraz to, że fragment przedmiotowego rowu melioracyjnego jest ich własnością, przysługuje im status strony postępowania zakończonego decyzją z dnia 1 sierpnia 2012 r. Skarżący zarzucili, że organ I instancji traktuje wybiórczo treść dokumentów zebranych w toku postępowania, tj. mapę z zaznaczonym zasięgiem oddziaływania sporządzoną przez specjalistę ds. ochrony środowiska i p.poż. mgr inż. D. K. oraz "Opinię dotyczącą warunków odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu utwardzonego zakładu A." mgr inż. W. B. Odwołujący się wskazali, że organ wziął pod uwagę mapę i to, że zaznaczony na niej zasięg oddziaływania kończy się nagle na granicy działek będących własnością firmy A., nie wziął natomiast pod uwagę zapisów opinii mgr inż. W. B. - "trudności z odprowadzaniem wód opadowych z terenu A. wynikają z braku możliwości odpływu wody. Spowodowane jest to zasypaniem rowu w km 1+005 do km 1+042 (0+837 do 0+800), tj. na działkach nr [...]-[...]" - z której wynika jednak, że odprowadzane wody płyną dalej aniżeli tylko do granicy działek inwestora. Odwołujący Z. M. wskazał, że na jednej z należących do niego działek głębokość rowu nie przekracza 0,5 m, a w treści uzasadnienia decyzji mowa jest o tym, że rów R-A ma głębokość 2-2,5 m. Odwołujący się wskazali, że organ I instancji winien określić, czy odbiornikiem ścieków jest istniejący rurociąg, czy też wody odprowadzane są do wód, ziemi bądź do rowu melioracyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia 15 września 2015 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej uchylił w całości decyzję Starosty z dnia 23 lipca 2014 r., uchylił decyzję Starosty z dnia 1 sierpnia 2012 r. oraz odmówił udzielenia A. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód – odprowadzanie wód opadowych i roztopowych za pośrednictwem istniejącego rurociągu.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym w oparciu o dowody uzupełnione w trakcie postępowania odwoławczego, wyniki oględzin w terenie oraz ekspertyzę dotyczącą warunków odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu zakładu A. z czerwca 2015 r., organ doszedł do wniosku, że przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne, obok wykonania urządzenia wodnego - wylotu rury PVC ( 40 do studzienki rewizyjnej (w km 2+400 rowu) dotyczy również odprowadzania wód opadowych i roztopowych w ilości Qmax=111,15 dm3/s z części terenu zakładu A., obejmującej działkę nr [...] do rowu melioracyjnego, który częściowo został skanalizowany.

Pomimo, że w decyzji z dnia 1 sierpnia 2012 r. mowa jest o odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych do istniejącego rurociągu, który znajduje się na terenie zakładu A., na działce nr [...], to jednak faktyczne odprowadzanie w/w ścieków odbywa się wylotem tego rurociągu do rowu melioracyjnego otwartego, a wylot tego rurociągu znajduje się poniżej km 2+284 rowu. Część rowu otwartego znajduje się jeszcze na działce nr [...] (właścicielem jest firma A.), a część już na działce nr [...] należącej do A. i E. P., następnie już za drogą rów leży na działce nr [...] , stanowiącej własność E. Ż. – F., i dalej przebiega przez grunty prywatnych właścicieli. Miejsce, które wskazał Starosta, jako to, w którym odprowadzane są w/w wody opadowe i roztopowe jest to tzw. istniejąca studzienka rewizyjna znajdująca się w km 2+400 rowu R-A, który już na tej części jest zamieniony w rurociąg. W związku z powyższym nie można uznać - jak to uczynił organ I instancji, że odprowadzanie ścieków następuje już w km 2+400, czyli w miejscu wprowadzenia ścieków do rurociągu. Ścieki te przepływają przez rurociąg nie wsiąkając po drodze i odprowadzane są do rowu otwartego na granicy działek [...] i [...]. W tym miejscu odprowadzane są wody opadowe i roztopowe zarówno z działki nr [...] w ilości Qmax=111,15 dm3/s, ale również ścieki z pozostałego terenu zakładu A. w ilościach: Qmax=35,1 dm3/s (pozwolenie wodnoprawne z dnia 28.08.2012r. znak: [...]), Qmax=78,39 dm3/s (pozwolenie wodnoprawne z dnia 01.06.2012r. znak: [...]), Qn=28,32 dm3/s, a Qmax=245,46 l/s (pozwolenie wodnoprawne z dnia 17.08.2006 r. znak: [...]). W związku z powyższym, ilość ścieków jest znacznie większa niż objęta wyłącznie pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 1 sierpnia 2012 r. znak: [...] i nie wsiąka w miejscu ich odprowadzania, gdyż wskazana w tej decyzji lokalizacja jest rurą prowadzącą ścieki w kierunku rowu otwartego. W związku z powyższym, odprowadzanie ścieków następuje poza terenem firmy A., co Starosta pominął.

Podczas oględzin rowu R-A na odcinku od wylotu rurociągu, którym są odprowadzane wody opadowe i roztopowe z terenu zakładu A. do ujścia rowu do S., w miejscowości W., stwierdzono, że rów będący odbiornikiem wód opadowych i roztopowych nie jest na całej długości w dobrym stanie, tak aby bez przeszkód mógł odebrać wnioskowaną ilość wód. Część przepustów na trasie rowu jest w stanie, który wymaga ich przebudowy, na niektórych odcinkach rów ten jest nienależycie utrzymywany i zaniedbany. Rów na odcinku przebiegającym przez działkę nr [...] jest wyraźnie płytszy niż pozostałe jego odcinki (około 04-0,5 m) i odbiega od wskazanej średniej głębokości rowu 2-2,5 m. Podczas oględzin w terenie zauważono również, że rów na działce nr [...] został skanalizowany (zamieniony na rurociąg ( 40) i jego wylot w dniu oględzin był cały zatopiony.

Nadto, z przedłożonej ekspertyzy z czerwca 2015 r. wynika, że rów R-A na niektórych odcinkach jest w złym stanie technicznym uniemożliwiającym swobodny odpływ wód (nawet w czasie, gdy brak jest opadów deszczu), co powoduje, że wody w rowie stagnują podtapiając w najniższych miejscach przyległe grunty, hamując odpływ wód drenarskich na skutek podtopienia wylotów drenarskich. Niewłaściwa niweleta rurociągów i przepustów znajdujących się na trasie rowu powoduje, że przewody rurowe stają się niejako osadnikami i ograniczają, a wręcz uniemożliwiają swobodny spływ wód. W ekspertyzie potwierdzono, że rurociąg na działce nr [...] (km rowu 1+047-1+149) został wykonany niezgodnie ze sztuką, co powoduje brak swobodnego przepływu wód przez ten odcinek i cofkę aż do 700 m. Nadto, z ekspertyzy wynika, że zarurowany odcinek rowu na terenie zakładu A. (km rowu 2+277,10 - 2+388,1) został wykonany niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 17.05.2005 r. znak: [...], gdyż ułożony został rurociąg ( 500 mm a nie ( 400 mm, co byłoby korzystne dla odprowadzania wód, jednakże przepustowość tego odcinka rowu jest ograniczona do 240 l/s, co zdecydowanie jest niewystarczające dla wód opadowych i roztopowych odprowadzanych tylko z zakładu A., które wynoszą 469 l/s (biorąc pod uwagę wszystkie obowiązujące pozwolenia wodnoprawne, tj. z dnia 01.08.2012r. - Qmax=111,15 dm3/s; z dnia 01.06.2012r. - Qmax=78,39 dm3/s; z dnia 17.08.2006r. - Qmax=245,46 dm3/s i z dnia 28.08.2012r. - Qmax=35,1 dm3/s). Organ wskazał, że istnieje realne zagrożenie, że przy przepływie miarodajnym na tym odcinku rowu Qm=0,504 m3/s, nastąpi spiętrzenie wody w rurociągu i całej sieci kanalizacyjnej, łącznie z podczyszczalniami i wody mogą spłynąć bezpośrednio do rowu R-A z pominięciem podczyszczalni. W ekspertyzie stwierdzono, że jedynie ujściowy odcinek rowu przechodzący przez działki nr [...] i częściowo nr [...] (km rowu 0+000 - 0+269) wraz z przepustem nie stanowią problemu z odprowadzaniem wód deszczowych i melioracyjnych ze zlewni.

Uwzględniając ekspertyzę z czerwca 2015 r. oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie zarówno przez organ I jak i II instancji, stwierdzono, że zasięg oddziaływania odprowadzanych przez A. wód opadowych i roztopowych do rowu R-A nie kończy się na granicy ewidencyjnej działki, stanowiącej teren zakładu A. Podmioty, które złożyły wniosek o wznowienie postępowania są stronami postępowania jako właściciele urządzenia wodnego, znajdującego się w zasięgu oddziaływania korzystania z wód, ze względu na to, że zakład A. korzysta z tego urządzenia traktując je jako odbiornik odprowadzanych ścieków deszczowych. Nie można uznać, że skoro miejsce wprowadzania wód opadowych i roztopowych znajduje się na działce wnioskodawcy, to zasięg oddziaływania ogranicza się jedynie do jego działki. Ze względu na to, że woda w rowie płynie, co wynika z akt sprawy, to każda ilość wód odprowadzana do tego rowu wpływa na jego stan i dokłada się do ilości wód, która odprowadzana była tym rowem jeszcze przed działalnością firmy A. Każda dodatkowa ilość wód ma wpływ na jego stan.

Organ uznał zatem, że wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zarówno E. Ż. – F., jak i Z. M. powinni zostać uznani za strony postępowania, gdyż są nimi zgodnie z art. 127 ust. 7 pkt 4 ustawy Prawo wodne. Przepływy wód w rowie R-A istnieją, pomimo że okresowo są bardzo niskie do zaniku włącznie (stwierdzenie zawarte w opinii z dnia 31.02.2012r.), co oznacza, że odprowadzane ścieki przepływają przez rów R-A na całej jego długości (nawet jeżeli tylko okresowo). Z tego wynika, że adresat pozwolenia wodnoprawnego korzysta z urządzenia wodnego - rowu R-A należącego m.in. do skarżących – Z. M. i E. Ż. – F.

Zebrany materiał dowodowy potwierdza również to, że odbiornik wód opadowych i roztopowych, tj. rów R-A nie jest w stanie przyjąć odprowadzanych ścieków objętych pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 1.08.2012 r. ani również objętych wcześniej wydanymi pozwoleniami (tym bardziej objętych każdym następnym pozwoleniem). Niedopuszczalne jest udzielenie pozwolenia wodnoprawnego bez ustalenia stanu faktycznego i zweryfikowania czy będzie ono w ogóle wykonalne, tj. czy odbiornik jest w stanie swobodnie przyjąć i poprowadzić odprowadzane ścieki bez wyrządzania szkód na gruntach sąsiednich oraz w samym rowie.

Organ odwoławczy podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu I instancji, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek, stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Starosta oceniając operat wodnoprawny jest obowiązany do wyjaśnienia, czy przepustowość urządzenia wodnego - rowu, jest wystarczająca do tego, aby bez negatywnych konsekwencji dla gruntów przyległych, odebrać wnioskowaną ilość ścieków. Wobec braku w/w dowodu, organ II instancji uzupełnił w tym zakresie materiał dowodowy, który potwierdza, że konieczność wyjaśnienia tej materii istniała. Okazało się bowiem, że pozwolenie wodnoprawne jest niemożliwe do zrealizowania, gdyż odbiornik (rów R-A) nie jest w stanie na dzień dzisiejszy odebrać odprowadzanych wód z terenu zakładu i prawdopodobnie nie był do tego przystosowany w dniu wydawania spornej decyzji w 2012 r.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne, pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać m.in. wymagań ochrony środowiska, a zgodnie z art. 126 pkt 1 tej ustawy, odmawia się wydania pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli projektowany sposób korzystania z wody nie spełnia m.in. wymagań ochrony środowiska. Jak wynika jednoznacznie z ekspertyzy, rurociąg znajdujący się na terenie A. nie jest w stanie przyjąć ilości odprowadzanych wód, przez co urządzenia podczyszczające nie spełniają swojej funkcji i ścieki odprowadzane są do rowu R-A bez podczyszczania, co jest sprzeczne z wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska. Poza tym, odbiornik tych wód jest w bardzo złym stanie technicznym wraz z urządzeniami znajdującymi się na jego trasie, i nie jest w stanie przyjąć odprowadzanych wód, co powoduje, że decyzja z dnia 1.08.2012 r. jest co do zasady niewykonalna, a jej realizacja przyczynia się do degradacji odbiornika.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że jeżeli okaże się, że odbiornik ścieków został doprowadzony do stanu, który zapewni swobodny odpływ odprowadzanych wód, a wnioskodawca, tj. A. przebuduje rurociąg za pośrednictwem, którego odprowadza wody opadowe i roztopowe tak, aby mógł on przyjąć ilość wprowadzanych do niego ścieków, bez zagrożenia wystąpienia szkód, nic nie stoi na przeszkodzie, aby złożyć wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w przedmiotowym zakresie.

Organ podkreślił, że zgoda odwołujących się na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do rowu R-A nie ma znaczenia w przypadku udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, bowiem zgodnie z art. 123 ust. 2 ustawy Prawo wodne, pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń wodnych. Wobec tego na wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie jest wymagana zgoda stron postępowania. Pozwolenie wodnoprawne nie jest jednocześnie pozwoleniem na korzystanie z cudzych urządzeń wodnych. Kwestie te powinny zostać rozstrzygnięcie poza postępowaniem wodnoprawnym, na drodze cywilnoprawnej.

W skardze na powyższą decyzję A. zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 127 ust. 7 pkt 4 i 5 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie skutkujące przyjęciem, że Z. M. i E. Ż.-F. są stronami postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, co z kolei skutkowało uchyleniem decyzji organu I instancji z dnia 23 lipca 2014 r. oraz 1 sierpnia 2012 r.

2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, tj. przepisu art. 127 ust. 7 pkt 4 i 5 ustawy z Prawo wodne w związku z art. § 1 i art 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., polegające na nieustaleniu kręgu stron w sprawie oraz niezapewnienie czynnego udziału w sprawie wszystkim stronom postępowania.

3. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 i 80 k.p.a. polegające na nierozpatrzeniu w całości materiału dowodowego w sprawie oraz dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, skutkujące błędnym ustaleniem przez organ II instancji, że odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenu zakładu Skarżącej do rowu melioracyjnego R-A zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, stanowiącym przedmiot niniejszej postępowania, powoduje zagrożenie wystąpienia szkód oraz, że pozwolenie to jest niewykonalne,

4. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 126 pkt 2 w zw. z art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne w zw. z art. 181 ust. 3 oraz 187 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie skutkujące błędnym przyjęciem przez organ II instancji, że zagrożenie wystąpienia szkód stanowi przesłankę negatywną wydania pozwolenia wodnoprawnego,

5. naruszenie przepisu art. 107 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji w zakresie uznania przez organ, że zagrożenie wystąpienia szkód stanowi przesłankę negatywną wydania pozwolenia wodnoprawnego, o której mowa w przepisie art. 126 pkt 2 w zw. z art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne,

6. naruszenie zasady interesu społecznego i słusznego interesu obywateli określonej w przepisie art. 7 k.p.a., polegające na całkowitym pominięciu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji faktu, i wydanie pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z wnioskiem skarżącej stoi w zgodzie z szeroko pojętym interesem społecznym, w tym przede wszystkim interesem mieszkańców miejscowości W. oraz gminy K.

Zarzucając powyższe wniesiono o uchylenie decyzji organu II instancji w całości w przypadku uwzględnienia zarzutu zawartego w pkt 1 petitum niniejszej skargi, względnie o uchylenie decyzji organu II instancji w części, tj. w zakresie pkt 3 decyzji, w przypadku uwzględnienia któregokolwiek z zarzutów zawartych w pkt. 2-6 petitum niniejszej skargi oraz nakazanie organowi II instancji, na podstawie przepisu art. 145a § 1 p.p.s.a., wydania pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z treścią wniosku skarżącej.

Z uzasadnienia skargi wynika brak zgody skarżącej Spółki na uczestnictwo w postępowaniu o udzielenie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego Z. M. i E. Ż. – F. Podkreślono, że skarżąca dołączyła do wniosku o pozwolenie wodnoprawne operat wodnoprawny, z którego wynikało, że zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód ogranicza się do działek stanowiących własność skarżącej. Skarżąca wskazała, że zasięg oddziaływania urządzeń określa inwestor w operacie wodnoprawnym sporządzonym przez osobę uprawnioną a organ nie ma uprawnień do modyfikowania tam sformułowanych wniosków. Alternatywnie wskazano, że gdyby Sąd nie uznał argumentacji powyższej za zasadną, to nie zapewniono udziału w sprawie również innym właścicielom nieruchomości, przez które przebiega rów R-A, które w skardze wymieniono z imienia i z nazwiska. Nadto skarżąca wyjaśniła, że do momentu wydania zaskarżonej decyzji przez okres 3 lat korzystała z udzielonego pozwolenia wodnoprawnego i nie spowodowało to żadnych zakłóceń ani szkód, co potwierdza jego prawidłowość. Skarżąca stwierdziła, że przesłanka wyrządzenia szkody nie stanowi podstawy do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwany dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 15 września 2015 r., mocą której, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylono zarówno decyzję Starosty z dnia 23 lipca 2014 r. odmawiającą uchylenia decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego z dnia 1 sierpnia 2012 r., jak tą decyzję udzielającą pozwolenia wodnoprawnego oraz orzeczono co do istoty sprawy, odmawiając udzielenia skarżącej Spółce udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód poprzez odprowadzanie opadowych i roztopowych z terenów utwardzonych i dróg dojazdowych na działce nr [...] w miejscowości W., gm. K. w ilości Qmax=111,15 dm3/s do rowu R-A za pośrednictwem istniejącego rurociągu.

Kwestionowana decyzja jest wynikiem postępowania wszczętego przez Z. M. i E. Ż. – F. wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 1 sierpnia 2012 r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego skarżącej Spółce na odprowadzanie oczyszczonych wód opadowych i roztopowych z terenów utwardzonych i dróg dojazdowych w związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie hali produkcyjno – magazynowej z zapleczem socjalnym na działce nr [...]. Jako podstawę wniosków wskazano przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem odprowadzanie wód objęte kwestionowanym pozwoleniem odbywać się ma poprzez rów melioracyjny przebiegający przez ich nieruchomości: w odniesieniu do E. Ż. – F. – przez działkę nr [...] i w odniesieniu do Z. M. – przez działkę nr [...]. Jako właściciele wskazanych nieruchomości bez własnej winy nie brali oni udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na opisanej wyżej szczególne korzystanie z wód.

Ponieważ zaskarżona decyzja podjęta została w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego, wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Wznowienie postępowania, podobnie jak każdy inny nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od ogólnej zasady stabilności orzeczeń administracyjnych wynikającej z art. 16 k.p.a. i może znaleźć zastosowanie jedynie w przypadku, gdy orzeczenie dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 oraz w art. 145b § 1 k.p.a.

Przepis art. 145 § 1 k.p.a. określa, kiedy wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. W przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania, wszczęte powinno być postępowanie wstępne. W toku postępowania wstępnego, przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, organ powinien badać jedynie to, czy wniosek o wznowienie oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy zachowany został termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania określony w art. 148 § 1 k.p.a. Jedynie w sytuacji, gdy wniosek nie wskazuje przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. lub nie został dochowany termin do jego zgłoszenia organ administracji może wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. W pozostałych przypadkach organ winien wznowić postępowanie postanowieniem, zgodnie z art. 149 § 1 i przeprowadzić postępowanie w myśl przepisów art. 150 i 151 k.p.a. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego organ administracji wydaje decyzję w trybie art. 151 § 1 k.p.a., to jest odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli brak jest podstaw do jej uchylenia lub uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145 a i b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 2 k.p.a.).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ I instancji zarówno w odniesieniu do Z. M., jak i E. Ż. – F. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia 1 sierpnia 2012 r. i na następnym etapie postępowania wznowieniowego uznał, że skoro miejsce wprowadzania wód opadowych i roztopowych ogranicza się jedynie do działki inwestora to zasięg oddziaływania tego szczególnego korzystania z wód nie obejmuje innych działek poza działką inwestora. Wobec tego organ I instancji odmówił pozostałym właścicielom nieruchomości, przez które przebiega rów R-A, do którego wody miały być odprowadzane, przymiotu strony. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się organ odwoławczy, który po uzupełnieniu materiału dowodowego o wyniki przeprowadzonych w terenie oględzin rowu R-A oraz ekspertyzę stanu technicznego rowu z czerwca 2015 r. uznał, że zasięg oddziaływania odprowadzanych przez A. wód opadowych i roztopowych do rowu R-A nie kończy się na granicy ewidencyjnej działki stanowiącej teren zakładu A., a tym samym interes prawny wnioskujących o wznowienie postępowania właścicieli działek, przez które przebiega rów R-A jest niewątpliwy i uzasadniający ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy pozwolenia wodnoprawnego z ich udziałem.

Organ odwoławczy podjął uzupełniające czynności dowodowego zgodnie z dyspozycją art. 136 k.p.a., które dostarczyły materiału pozwalającego na zweryfikowanie danych ujętych w operacie wodnoprawnym przedstawionym przez A. w toku postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.

Przepis art. 127 ust. 7 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj.: Dz.U. z 2015 r., poz. 469), zwanej dalej Prawem wodnym stanowi, że stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest właściciel istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych i właściciel powierzchni ziemi położonej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych.

Materiał zgromadzony w sprawie potwierdza, że udzielone A. w dniu 1 sierpnia 2012 r. pozwolenie wodnoprawne obejmowało m.in. odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu zakładu A. obejmującej działkę nr [...] do rowu melioracyjnego R-A. Jednak kluczowe dla ustalenia oddziaływania objętego pozwoleniem korzystania z wód był przebieg i stan techniczny rowu R-A, do którego na terenie działki skarżącej wprowadzane miały być wody opadowe i roztopowe. Ustaleń tych zaniedbał organ I instancji, a uchybienia te w trybie art. 136 k.p.a. naprawił organ odwoławczy ustalając, że na terenie działki nr [...] wprowadzone wody zaczynały dopiero swój bieg, ażeby ujście znaleźć już poza terenem działki skarżącej Spółki. Organ ustalił, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, że faktyczne oprowadzanie wód odbywa się wylotem rurociągu do rowu melioracyjnego otwartego. Część rowu otwartego znajduje się jeszcze na działce nr [...], której właścicielem jest A.., a część już na działce nr [...] należącej do A. i E. P., następnie już za drogą rów leży na działce nr [...] należącej do E. Ż. – F. i dalej przebiega przez grunty prywatnych właścicieli. Z tego wynika, że wody przepływają przez rurociąg nie wsiąkając po drodze i odprowadzane są do rowu otwartego na granicy działek [...] i [...]. Potwierdzono również, że woda w rowie R-A płynie, pomimo, że okresowo przepływy są bardzo niskie, a nawet zanikają. Innymi słowy odprowadzane wody opadowe i roztopowe przepływają przez rów R-A na całej jego długości, co oznacza, że adresat pozwolenia wodnoprawnego korzysta z urządzenia wodnego - rowu R-A należącego m.in. do Z. M. i E. Ż. – F. Każda ilość wody odprowadzana do tego rowu wpływa na jego stan i dokłada się do ilość już odprowadzanej nim wody przed uzyskaniem pozwolenia wodnoprawego przez Spółkę. Zasięg oddziaływania odprowadzanych przez A. wód opadowych i roztopowych do rowu R-A nie kończy się na granicy działki skarżącej Spółki, ale biegnie przez wszystkie nieruchomości, przez które ten rów przebiega. Rowem tym bowiem odprowadzane są wody opadowe i roztopowe poza teren zakładu skarżącej Spółki.

W ocenie Sądu, w tych okolicznościach nie ulega wątpliwości interes prawny E. Ż. – F., jak i Z. M. do wzięcia udziału w postępowaniu mającym za przedmiot udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. W sprawie zaistniała zatem przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. uzasadniająca wznowienie postępowania.

Wbrew twierdzeniom skargi sytuacja ta nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na pominięcie w w postępowaniu pozostałych właścicieli nieruchomości, przez które przebiega rów R-A, którzy zostali pominięci w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego,. Każda z zainteresowanych stron winna we własnym zakresie wykazać inicjatywę wznowienia postepowania w odniesieniu do swojej osoby. Postępowanie wznowieniowe ma charakter wnioskowy i bez tego impulsu organ administracji nie ma kompetencji do orzekania w interesie strony, która wniosku o wznowienie nie złożyła.

Należy również zgodzić się z organem odwoławczym, że organ rozpoznający wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego nie jest związany obszarem oddziaływania wskazanym przez wnioskodawcę w operacie wodnoprawnym. Okoliczności te podlegają weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie, który ma obowiązek płynący z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. , stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Stwierdzenie interesu wnioskujących o wznowienie postępowania właścicieli nieruchomości otworzyło drogę do merytorycznego zweryfikowania decyzji z dnia 1 sierpnia 2012 r.

Zgodnie z art. 125 pkt 3 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z odrębnych przepisów. Natomiast przepis art. 126 pkt 1 Prawa wodnego przewiduje, że wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli projektowany sposób korzystania z wody narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 125 pkt 1-2, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 125 pkt 3.

Z materiału zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie, w tym z oględzin rowu R-A przeprowadzonych w terenie oraz z ekspertyzy technicznej z czerwca 2015 r., wynika, że rów ten zbiera wody odprowadzane nie tylko z działki nr [...], ale również z pozostałych terenów należących do skarżącej Spółki. Jest więc odbiornikiem wód opadowych i roztopowych z różnych terenów prowadzącym je do S. w miejscowości W. W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo uznał, że należało zweryfikować rzeczywiste możliwości odbiorcze rowu R-A z punktu widzenia zabezpieczania wymogów ochrony środowiska. Wymogi te określa m.in. Prawo wodne w art. 41 stanowiąc warunki dopuszczalności wprowadzania ścieków i wód opadowych do wód i ziemi. Ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi w ramach zwykłego albo szczególnego korzystania z wód powinny być oczyszczone w stopniu wymaganym przepisami ustawy i nie mogą zawierać określonych w powołanym przepisie substancji szkodliwych.

Wyniki oględzin dostarczyły informacji, że rów ten nie jest na całej długości w dobrym stanie, tak aby bez przeszkód mógł odebrać wnioskowaną przez Spółkę ilość wód. Część przepustów na trasie rowu jest w stanie, który wymaga ich przebudowy, na niektórych odcinkach rów ten jest nienależycie utrzymywany i zaniedbany. Rów na odcinku przebiegającym przez działkę nr [...] jest wyraźnie płytszy niż pozostałe jego odcinki (około 04-0,5 m) i odbiega od wskazanej średniej głębokości rowu 2-2,5 m. Rów na działce nr [...] został skanalizowany (zamieniony na rurociąg ( 40) i jego wylot w dniu oględzin 5.03.2015 r. był całkowicie zatopiony.

Powyższe okoliczności potwierdziła dostarczona przez skarżącą Spółkę na wezwanie organu odwoławczego ekspertyza z czerwca 2015 r. Wynikało z niej, że rów R-A na niektórych odcinkach jest w złym stanie technicznym uniemożliwiającym swobodny odpływ wód (nawet w czasie, gdy brak jest opadów deszczu), co powoduje, że wody w rowie stagnują podtapiając w najniższych miejscach przyległe grunty, hamując odpływ wód drenarskich na skutek podtopienia wylotów drenarskich. Niewłaściwa niweleta rurociągów i przepustów znajdujących się na trasie rowu powoduje, że przewody rurowe stają się niejako osadnikami i ograniczają, a wręcz uniemożliwiają swobodny spływ wód. W ekspertyzie potwierdzono, że rurociąg na działce nr [...] (km rowu 1+047-1+149) został wykonany wadliwie, co powoduje brak swobodnego przepływu wód przez ten odcinek i cofkę aż do 700 m.

Ekspertyza potwierdziła również, że zarurowany odcinek rowu na terenie zakładu A. (km rowu 2+277,10 - 2+388,1) został wykonany niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 17.05.2005 r. znak: [..], gdyż ułożony został rurociąg ( 500 mm a nie ( 400 mm, co byłoby korzystne dla odprowadzania wód, jednakże przepustowość tego odcinka rowu jest ograniczona do 240 l/s, co zdecydowanie jest niewystarczające dla wód opadowych i roztopowych odprowadzanych tylko z zakładu A., które wynoszą 469 l/s (biorąc pod uwagę wszystkie obowiązujące pozwolenia wodnoprawne, tj. z dnia 01.08.2012r. - Qmax=111,15 dm3/s; z dnia 01.06.2012r. - Qmax=78,39 dm3/s; z dnia 17.08.2006r. - Qmax=245,46 dm3/s i z dnia 28.08.2012r. - Qmax=35,1 dm3/s).

Wskazano, że istnieje realne zagrożenie, że przy przepływie miarodajnym na tym odcinku rowu Qm=0,504 m3/s, nastąpi spiętrzenie wody w rurociągu i całej sieci kanalizacyjnej, łącznie z podczyszczalniami i wody mogą spłynąć bezpośrednio do rowu R-A z pominięciem podczyszczalni. W ekspertyzie stwierdzono, że stagnacja wody w rowie po pierwsze może doprowadzić do podtapiania przyległych gruntów, po drugie może prowadzić do nasilonego procesu gnilnego różnego rodzaju materiału biologicznego znajdującego się w wodzie deszczowej i porastającego skarpy, co może prowadzić do nasilenia się emisji niepożądanych zapachów oraz może skutkować zamuleniem rurociągu i przepustów co całkowicie pozbawi go faktycznej przepustowości.

Na podstawie powyższej ekspertyzy organ odwoławczy ocenił, że przepustowość rowu jest niewystarczająca do tego, ażeby bez negatywnych konsekwencji dla gruntów przyległych odebrać ilość wody wnioskowaną przez A.. Stwierdzony i udokumentowany stan techniczny odbiornika wód opadowych i roztopowych w postaci rowu R-A uniemożliwia mu bezpieczne i zgodne z wymogami ochrony środowiska przyjęcie odprowadzanych ścieków objętych pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 1 sierpnia 2012 r., jak również objętych wcześniej wydanymi pozwoleniami.

Nadto ekspertyza jednoznacznie potwierdziła, że rurociąg znajdujący się na terenie A. nie jest w stanie przyjąć ilości odprowadzanych wód, przez co urządzenia podczyszczające nie spełniają swojej funkcji i ścieki odprowadzane są do rowu R-A bez podczyszczania, co jest sprzeczne z wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska.

W konsekwencji wydanie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do tego rowu R-A byłoby sprzeczne z dyspozycją art. 125 pkt 3 Prawa wodnego, albowiem przyczyniałoby się do wyrządzenia szkód w środowisku. Skoro nie można było zgodnie z prawem udzielić skarżącej Spółce pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód to wznowione postępowanie w przedmiocie jego udzielenia mogło doprowadzić wyłącznie do uchylenia decyzji z dnia 1 sierpnia 2012 r. i odmowy udzielenia A. pozwolenia wodnoprawnego.

Wskazać należy, że organ odwoławczy zasadnie zaznaczył, że odmowa udzielenia pozwolenia nie zamyka możliwości ponownego ubiegania się o pozwolenie w zmienionych warunkach, to znaczy po przeprowadzeniu działań usuwających ujawnione nieprawidłowości w stanie technicznym rowu R-A oraz rurociągu na nieruchomości skarżącej.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż organ odwoławczy orzekający w sprawie - w takim zakresie, który był niezbędny dla możliwości legalnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - zgromadził pełny materiał dowodowy i ustalił stan faktyczny sprawy w następstwie jego prawidłowej oceny. Tym samym należycie wywiązał się z obowiązków nałożonych przepisami rządzącymi gromadzeniem i oceną materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Materiał dowodowy uzupełniony w instancji odwoławczej mógł stanowić miarodajną podstawę weryfikacji przesłanek udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę, jako bezzasadną, oddalił.