Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 810/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] października 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2019 r. [...] odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką J. K., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję wydano w następujących okolicznościach.

[...] czerwca 2019 r. K. K. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] (MOPR w [...]) o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką J. K..

Organ I instancji ustalił, że J. K. na podstawie orzeczenia z [...] marca 2007 r. posiada znaczny stopień niepełnosprawności, datowany od [...] lutego 2007 r. Niepełnosprawność powstała przed 16. rokiem życia. Ustalono też, że K. K. od [...] listopada 1997 r. pobiera emeryturę (decyzja ZUS z [...].11.1997 r.). W związku z tym, stosownie do przepisu art. 5 ust. 1 pkt a) ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej: u.ś.r.) Prezydent [...] stwierdził, że skoro wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, spełniona została przesłanka odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Z takim uzasadnieniem wydano ww. decyzję z [...] czerwca 2019 r.

W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 17 ust. 1 i 5 u.ś.r. poprzez pominięcie celów ustawy i norm konstytucyjnych, niezastosowanie art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP i art. 28 ust. 1 i 2 lit. c) Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych. Podała, że w [...] r. urodziła córkę J., a w 1997 r. przeszła na wcześniejszą emeryturę na podstawie przepisów rozporządzenia z 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki. Dodała, że od 4 lat pobiera emeryturę, odkąd osiągnęła wiek emerytalny. Wynosi ona [...] zł, a świadczenie pielęgnacyjne – [...] zł. Strona zaznaczyła, że w związku z tym jest w gorszej sytuacji aniżeli osoby, które również zrezygnowały z zatrudnienia celem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zdaniem strony organ nie powinien był poprzestawać na literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) uś.r.

SKO w [...] utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję przytoczyło przepisy art. 17 ust. 1-6 u.ś.r., a także art. 24 ust. 1, 2a, 4 u.ś.r. i stwierdziło, że zważywszy na to, że K. K. ma ustalone prawo do emerytury na mocy decyzji ZUS z [...] listopada 1997 r., to – choć opiekuje się niepełnosprawną w znacznym stopniu córką, nie może – stosownie do przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) uś.r. uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podkreśliło, że podziela tę linię orzeczniczą sądów administracyjnych, która przyjmuje takie właśnie stanowisko. Podkreśliło też, że brzmienie ww. przepisu nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych, bowiem ustalenie prawa do emerytury wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ma podstaw, by odmawiać stosowania tego przepisu, czy zmieniać jego treść. Ustawodawca przyjął taki model pomocy – celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie to ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca.

Co do zarzutu niezgodności przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. z art. 2 i art.32 Konstytucji RP Kolegium zwróciło uwagę, że w ramach szeroko rozumianego prawa zabezpieczenia społecznego funkcjonuje m.in. system ubezpieczenia społecznego oraz system świadczeń rodzinnych. Generalnie emerytura przyznana w pierwszym systemie powiązana jest z takimi zdarzeniami jak uzyskanie przez osobę określonego okresu ubezpieczenia i dożyciem określonego wieku. Świadczenie to przyznawane jest na wniosek, a prawo do niej nabywa się z mocy prawa. Świadczenie pielęgnacyjne zaś ma w założeniu w części zrekompensować danej osobie brak dochodu z pracy zarobkowej, która tej pracy nie może wykonywać, ponieważ musi opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy emerytalnej nie przewidują możliwości przechodzenia z emerytury na świadczenie pielęgnacyjne. Odwrotna sytuacja jest możliwa. System świadczeń opiekuńczych ma więc charakter zamknięty. Brak jest regulacji przewidującej zasadę przyznawania świadczenia o najwyższej wysokości, z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego świadczenia (emerytury), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia oraz regulacji wskazującej, czy organ jest związany żądaniem strony w zakresie wnioskowanego świadczenia (jako najkorzystniejszego), czy też, że to organ z urzędu ocenia, które ze świadczeń jest dla wnioskodawcy najkorzystniejsze. Ustawodawca założył, że do świadczenia pielęgnacyjnego uprawniona jest osoba sprawująca opiekę, która nie ma ustalonego prawa do świadczenia z innego systemu zabezpieczenia społecznego. Emerytura jest świadczeniem nieutracalnym, świadczeniem najpewniejszym. Świadczenie pielęgnacyjne zależy z kolei od zdarzeń przyszłych i niepewnych, bowiem dotyczy podopiecznego, z założenia osoby o poważnym uszczerbku na zdrowiu, która może żyć krócej od opiekuna, co powodowałoby utratę świadczenia. Ponadto emeryt co do zasady może podjąć pracę, a uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego – nie. Status emeryta zabezpiecza też materialnie jego członka rodziny – dzieci uprawnione są do renty rodzinnej. W przypadku zaś śmierci osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego dziecko takiej osoby nie otrzymuje żadnego świadczenia.

Zdaniem Kolegium zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony Państwa nie stanowi samo w sobie naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji, ani zasady niedyskryminacji określonej w art. 18 Konstytucji. Dopiero zróżnicowanie podmiotów prawa charakteryzujących się w równym stopniu daną cechą relewantną, oparte na dowolnych bądź różnych kryteriach, może oznaczać niedozwoloną dyskryminację. Tymczasem cechą wspólną osób, które otrzymują świadczenie pielęgnacyjne jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów, decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konieczność sprawowania opieki musi wiązać się z utratą uzyskiwanych dochodów, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Osoba posiadająca zabezpieczenie emerytalne nie znajduje się w takiej sytuacji, jak osoba która z racji sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dochodów nie osiąga.

K. K. wnosząc do tutejszego Sądu skargę na powyższą decyzję SKO w [...] podniosła zarzuty tożsame do przywołanych w odwołaniu od decyzji I-instancyjnej. Skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

SKO w [...] w odpowiedzi wniosło o oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sąd uznał skargę za zasadną.

Spór pomiędzy organami orzekającymi w sprawie a skarżącą powstał na gruncie wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. tj. zagadnienia, czy skarżąca jako osoba mająca ustalone prawo do emerytury może uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką w sytuacji, gdy przeszła na wcześniejszą emeryturę na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 29, poz. 149 ze zm.) celem opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu córką.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia [...] stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Organy orzekające poprzestały na literalnym brzmieniu tego przepisu i uznały, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do emerytury (decyzja ZUS z [...].11.1997 r., decyzja ZUS o waloryzacji emerytury z [...].03.2019 r.), to nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w jakiejkolwiek wysokości. Dla organów nie miała znaczenia wskazywana przez K. K. okoliczność, że przeszła ona na wcześniejszą emeryturę, a następnie nabyła prawo do emerytury w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką.

Sąd orzekający w niniejszym składzie stanowiska organów I i II instancji nie podziela.

Sądowi znany jest pogląd, powołany przez organ odwoławczy, a prezentowany w judykaturze (por. np. wyroki NSA: z 10 lipca 2017 r., sygn. I OSK 134/18, z 19 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1831/15, z 6 kwietnia sygn. I OSK 2950, z 17 czerwca 2016 r. sygn. I OSK 3209/14, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wedle którego rezultat wykładni celowościowej art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przemawia za tym, że wykładnia językowa tego przepisu jest prawidłowa i prowadzi do uznania, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje (nawet w kwocie obniżonej) osobie, która ma ustalone prawo do emerytury i sprawuje opiekę nad bliską w rozumieniu przepisów k.r.o. osobą niepełnosprawną. Sądy w wyrokach tych wskazały, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne stanowi pomoc "ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym w sytuacji, gdy na osobie tej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziecka" (por. wyrok TK z 18 lipca 2008 r., P 27/07; z 22 lipca 2008 r., P 41/07; cz. III pkt 5.2 uzasadnienia wyroku z 18 listopada 2014 r., SK 7/11). W związku z tym w prezentowanych wyrokach uznano, że z uwagi właśnie na powyższy cel ustawodawca zdecydował wyłączyć z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, które mają już ustalone prawo do świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., czyli m.in. osoby mające ustalone prawo do emerytury. Wskazano, że osoby te nie pozostają bez pomocy ze strony państwa z tytułu rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Dochód wynikający ze świadczenia pracy został im zastąpiony prawem do wcześniejszej emerytury. Osobie opiekującej się osobą niepełnosprawną zrekompensowano już zatem częściowo stratę finansową z uwagi na wcześniejszą rezygnację z aktywności zawodowej. Tym samym także rezultat wykładni celowościowej art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przemawia za tym, że wykładnia językowa tego przepisu jest prawidłowa.

Sąd tak prezentowanej wykładni nie podziela.

Wrócić należy do okoliczności, w jakich na podstawie rozporządzenia z 1989r. uzyskiwano prawo do wcześniejszej emerytury. Skarżąca uzyskała prawo do wcześniejszej emerytury od [...] r. na podstawie rozporządzenia RM z 1989 r. Świadczenie to spełnia tę samą funkcję i ma taki sam cel, jak obecnie ustanowione w ustawie o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozporządzenie z 1989 r. przyznawało bowiem prawo do wcześniejszej emerytury matce, która nie mogła lub nie może kontynuować zatrudnienia z powodu stanu zdrowia swojego dziecka - jeżeli spełniała warunki wymienione w tym akcie prawnym (§ 1 ust. 1 rozporządzenia). Rozporządzenie to utraciło moc 1 stycznia 1999 r. w następstwie wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz. U. z 2004 r., nr 39, poz. 353). Z tą chwilą osoba zdolna do pracy, lecz nie pozostająca w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji mogła ubiegać się o przyznanie zasiłku stałego na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414). Ustawa o pomocy społecznej z 1990 r. obowiązywała do 30 kwietnia 2004 r., natomiast regulacja dotycząca rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem znalazła swoje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującym art. 17 u.ś.r., który przewiduje z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne.

W niniejszej sprawie istotna zmiana sytuacji spowodowała konieczność weryfikacji jasnych wydawałoby się rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w oparciu o reguły wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Wynika to ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kiedy ustawodawca uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na poziomie [...] zł miesięcznie i była to kwota niższa niż ówczesna wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do [...] maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do [...] zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już niemal dwukrotnie wyższe od najniższej emerytury (wysokość świadczenia pielęgnacyjnego - [...] zł, wysokość najniższej emerytury - [...] zł). Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a0 u.ś.r. w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej).

Wobec powyższego uznać należy, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit .a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie. W tym zakresie Sąd nie podziela stanowiska wyrażanego w powołanym orzecznictwie sądów administracyjnych.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że zasada równości polega na tym, iż wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (wyrok TK z 9 marca 1988 r., U 7/87, a także wyroki TK z 6 maja 1998 r.,37/97, 20 października 1998 r., K 7/98, 17 maja 1999 r., P 6/98, 4 stycznia 2000 r., K 18/99, 18 grudnia 2000 r., K 10/00 21 maja 2002 r., K 30/01, 28 maja 2002 r., P 10/01, 18 marca 2014 r., SK 53/12).

W świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak wynika z treści cytowanej ustawy sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zróżnicowana w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. W związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach (por. wyroki TK z 23 listopada 2010 r., K 5/10, 19 kwietnia 2011 r., P 41/09, 18 czerwca 2013 r., K 37/12, 5 listopada 2013 r., K 40/12 i z 17 czerwca 2014 r., P 6/12). Odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r., K 38/13 wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Sąd nie znalazł racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko WSA w [...], że nie jest przekonujące w tym względzie stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z 10 lipca 2018, sygn. I OSK 134/18 (dostępny j.w.), że osoba, której przysługuje prawo do emerytury ma zapewnioną częściową rekompensatę z tytułu rezygnacji przez nią z aktywności zawodowej i w związku z tym przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego spowodowałoby, że miałaby dwa świadczenia z tego samego tytułu i znajdowałaby się w korzystniejszej sytuacji niż osoby, które nie mają możliwości przejścia na emeryturę. Osoba mająca prawo do emerytury znajdowałaby się tylko wówczas w korzystniejszej sytuacji gdyby oprócz emerytury otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne w pełnej wysokości. Gdyby natomiast otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy pomiędzy jego wysokością a wysokością otrzymywanej emeryturą, to nie znajdowałaby się ani w korzystniejszej sytuacji niż osoby, które nie mają prawa do emerytury, ani też w mniej korzystnej sytuacji, w jakiej się znajduje, kiedy tak jak skarżąca, otrzymuje wyłącznie emeryturę niższą od świadczenia pielęgnacyjnego.

Za zróżnicowaniem sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegającym na pozbawieniu świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy otrzymują świadczenia niższe, wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., z całą pewnością nie przemawia stan finansów państwa. Świadczy o tym wprowadzenie w ostatnich latach nowych programów przyznających w dużej skali świadczenia dla rodzin, bez względu na wysokość dochodu (świadczenie wychowawcze, świadczenia z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego) oraz zapowiedzi daleko idącego rozszerzenia takich programów w najbliższym czasie.

Jeżeli chodzi o cel świadczenia pielęgnacyjnego, nie budzi wątpliwości, że jest nim rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

Mając na uwadze powyższe należało przyjąć, że skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości pomniejszonej o wysokość otrzymywanej emerytury.

Pośrednio potwierdza słuszność takiego rozwiązania treść dwóch projektów ustaw o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw: rządowy z [...] marca 2015 r. (https://www.gov.pl/web/rodzina/bip-projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-swiadczeniach-rodzinnych-oraz-niektorych-innych-ustaw) i poselski z [...] listopada 2016 r. (http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/druk.xsp?nr=1100). W obu tych projektach proponowano zmianę art. 17 u.ś.r. polegającą na tym, że świadczenie pielęgnacyjne przysługiwać miało w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a kwotą pobieranych świadczeń wymienionych obecnie w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a), pomniejszonych o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Trafnie więc WSA w [...] podkreślił, że kilkuletnia bezczynność ustawodawcy w procedowaniu tych projektów, pomimo powiększania się z upływem czasu różnic między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością najniższych świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) wymaga od Sądu podjęcia próby racjonalnego wytłumaczenia tego zaniechania. Zawsze bowiem w procesie stosowania prawa Sąd i organy winny przyjmować, że prawodawca działa racjonalnie i zgodnie z Konstytucją. Nie można w związku z tym zakładać złej woli prawodawcy, czyli w tym przypadku intencji niesprawiedliwego pokrzywdzenia pewnej grupy opiekunów osób niepełnosprawnych, którzy otrzymują bardzo niskie świadczenia i przez to mają być całkowicie pozbawieni prawa do przysługującego im znacznie wyższego świadczenia pielęgnacyjnego. Jedynym sensownym wytłumaczeniem zaniechania ustawodawcy, który jest racjonalny i działa z poszanowaniem Konstytucji, a nie zmienił treści art. 17 u.ś.r. jest to, że przepis ten nie wymaga pilnej nowelizacji, albowiem możliwa jest taka jego interpretacja, która nie będzie naruszać konstytucyjnych zasad - równości wobec prawa (art. 32 ust.1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2) oraz realizować będzie obowiązki udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Takiej właśnie interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. winny dokonać w niniejszej sprawie Sąd i organy będąc na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji zobowiązanymi do bezpośredniego stosowania jej przepisów. Oczywiście nie oznacza to oparcia rozstrzygnięcia Sądu, czy też decyzji organu wprost o powołane wyżej przepisy Konstytucji, a jedynie dokonanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. prowadzącej do wniosku, że przepis ten wyłącza prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej przez nią emerytury.

Mając powyższe na uwadze, a także uznając, iż organy dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rozstrzygając sprawę ponownie, organ I instancji zastosuje się do oceny prawnej, wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Weźmie pod uwagę, że prawidłowo interpretowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. znajduje zastosowanie do sytuacji skarżącej w ten sposób, że pozbawia ją przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury. Innymi słowy, organ przyjmie, że posiadanie przez skarżącą uprawnienia do emerytury nie stanowi przeszkody do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie uzasadnia przyznanie go w wysokości pomniejszonej o tę emeryturę, przy czym chodzi o emeryturę faktycznie otrzymywaną przez skarżącą, czyli w tzw. wysokości netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne).