Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 452/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 132 ust. 2 i 3, art. 132a, art. 134, art. 134h, art. 135e, art. 135j ust. 1 pkt 3, art. 135l ust. 1, art. 135n ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 106 poz 681
law: Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi.

SENTENCJA

Dnia 18 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 roku sprawy ze skargi S. M. na orzeczenie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] lutego 2013 roku Nr [...] w przedmiocie kary nagany. oddala skargę


UZASADNIENIE

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2012 r. Komendant Miejski Policji w P. na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.) – po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego wobec [...] S. M. obwinionego o to, że w C., będąc poinformowany przez Kierownika Ogniwa Prewencji Komisariatu Policji w C. [...] R. C. o podniesieniu stanu gotowości i poleceniu Komendanta Miejskiego Policji w P., Dowódcy odcinka "X" podinsp. R. K., pełnienia służby przez wszystkich policjantów bez dni wolnych, polecenia tego nie wykonał w ten sposób, że w dniu [...] czerwca 2012 r. nie stawił się do służby, to jest o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy o Policji – stwierdził winę policjanta w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył karę nagany.

Orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu dyscyplinarnym wobec [...] S. M. wszczętym postanowieniem organu I instancji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., wskutek uchylenia przez Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. wcześniejszej decyzji Komendanta Miejskiego Policji w P. nr [...] z dnia [...] 2012 r. Organ II instancji nie podzielił bowiem stanowiska organu I instancji co do zawinionego niestawienia się policjanta do służby w dniu [...] czerwca 2012 r. ze względu na osobiste sprawowanie opieki nad chorym dzieckiem, jednocześnie uznając za zasadne stwierdzenie naruszenia dyscypliny służbowej przez funkcjonariusza co do niewykonania polecenia służbowego stawienia się do służby w dniu [...] czerwca 2012 r. W związku z powyższym w ponownie prowadzonym postępowaniu zostało wydane postanowienie nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. o zmianie zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym.

W uzasadnieniu orzeczenia nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. organ dyscyplinarny I stopnia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz ocenę przeprowadzonych dowodów i stwierdził, że zebrany materiał potwierdza naruszenie przez policjanta dyscypliny służbowej w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] czerwca 2012 r. do Komisariatu Policji w C. wpłynęło, podpisane przez [...] Dowódcę Odcinka "X" [...] za [...], polecenie Komendanta Miejskiego Policji w P. informujące komendantów komisariatów o tym, że w dniach [...] i [...] czerwca 2012 r. wszystkie komisariaty miasta i powiatu [...] pracują bez dni wolnych dla wszystkich policjantów. Przedmiotowe pismo zostało tego samego dnia zadekretowane przez Komendanta Komisariatu Policji w C. [...] D. W. na Kierownika Ogniwa Prewencji [...] R. C. z zapiskiem "zmienić służbę zgodnie z poleceniem Komendanta". Zgodnie z powyższym Kierownik Ogniwa Prewencji KP w C. zmienił wszystkim policjantom komisariatu grafik służby, zawierając w uwagach o zmianie grafików informację, że wszyscy policjanci pracują bez dni wolnych. O zmianach tych Kierownik Ogniwa Prewencji poinformował wszystkich funkcjonariuszy, którzy nie byli na służbie, w dniu [...] czerwca 2012 r., przy czym [...] S. M. poinformował w tym zakresie osobiście w trakcie prowadzonej w tym dniu odprawy do służby o godz. 22.00. Funkcjonariusz ten, zgodnie ze sporządzonym grafikiem służby, miał pełnić służbę w dniach [...] i [...] czerwca 2012 r. w godz. 18.00-6.00. W dniu [...] czerwca 2012 r. [...] R. C. pełnił służbę kontrolnego KP w C. w godz. 18.00-6.00, natomiast Komendant Komisariatu miał zaplanowaną służbę w godz. 18.00-6.00. W tym też dniu ok. godz. 17.00 [...] A. S. pełniąca obowiązki dyżurnego komisariatu, poinformowała [...] R. C., że [...] R. D. i [...] S. M. przedłożyli zaświadczenie o oddaniu w dniu [...] czerwca 2012 r. krwi i niezdolności w tym dniu do służby, które zostały przedłożone Komendantowi Komisariatu. Następnie w dniu [...] czerwca 2012 r. ok. godz. 10.45 [...] S. M. poinformował telefonicznie [...] R. C., że w tym dniu chciałby wziąć jeden dzień urlopu na żądanie i zapytał, czy Kierownik Ogniwa Prewencji wyraża na to zgodę. Ten zaś poinformował funkcjonariusza, że w tej sprawie należy bezpośrednio kontaktować się z Komendantem Komisariatu, gdyż obowiązuje zakaz udzielania dni wolnych. Ok. godz. 11.10 do Komisariatu przybył [...] S. M. i złożył notatkę, że "na podstawie art. 167¹ kodeksu pracy, informuje, iż w dniu [...] czerwca 2012 roku, wykorzysta jeden dzień urlopu na żądanie" celem przedłożenia jej Komendantowi Komisariatu, po czym nie stawił się do służby w dniu [...] czerwca 2012 r.

Ustalając taki stan faktyczny, organ I instancji wyjaśnił jednocześnie, że nie dał wiary wyjaśnieniom obwinionego S. M., zbieżnym z zeznaniami R. D. co do tego, że już dzień wcześniej przed niestawieniem się do służby, ok. godz. 22.00 w dniu [...] czerwca 2012 r., obwiniony poinformował Kierownika Ogniwa Prewencji KP w C., że ma zamiar, w związku z pilną koniecznością oddania krwi, udać się do centrum krwiodawstwa i oddać krew, co Kierownik Ogniwa Prewencji przyjął do wiadomości, a obwiniony uznał za przyzwolenie. W ocenie organu wyjaśnienia obwinionego stanowi jedynie linię obrony przed odpowiedzialnością dyscyplinarną, zaś zeznania Komendanta Komisariatu i Kierownika Ogniwa Prewencji KP w C. nie budzą wątpliwości, są spójne, logiczne i zasługują na uwzględnienie. Ponadto organ wyjaśnił, że zeznania R. D., który wspólnie z obwinionym oddał w tym samym dniu krew, należy traktować jako złożone zarówno w interesie obwinionego, jak i swoim własnym, bowiem świadek ten również w tej sprawie miał prowadzone postępowanie dyscyplinarne.

W ocenie organu, jest oczywiste, że gdyby Kierownik Ogniwa Prewencji już w dniu [...] czerwca 2012 r. wiedział, że obydwaj wspomniani policjanci chcą udać się w dniu [...] czerwca 2012 r. oddać krew, to z całą pewnością informację tę przekazałby przełożonemu, jak również poinformowałby tych policjantów, że zgodnie z poleceniem Komendanta Miejskiego Policji w P. w dniach [...] i [...] czerwca 2012 r. nie ma możliwości wzięcia dnia wolnego oraz że nie mogą udać się do centrum krwiodawstwa. Dalej organ wyjaśnił, że fakt oddania krwi spowodował zgodnie z obwiązującymi przepisami niemożność podjęcia służby czy też pracy w dniu oddania krwi, co było jedynym sposobem do uzyskania dnia wolnego w powyższym okresie. Uznał, że nie było żadnych przeszkód by obwiniony oddał krew w innym, mniej newralgicznym dla służby okresie niż w okresie zabezpieczenia tak dużej imprezy masowej, jaką były Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej w 2012 r. Ponadto wyjaśnił, że wydanie przez Komendanta Miejskiego Policji w P. polecenia pełnienia w dniach [...] i [...] czerwca 2012 r. służby bez dni wolnych przez wszystkich policjantów było spowodowane koniecznością zapewnienia większej niż do tej pory liczby funkcjonariuszy biorących udział w zabezpieczeniu tej imprezy masowej; nie bez znaczenia było też i to, że na terenie działania Komendy Miejskiej Policji w P. w dniu rozpoczęcia Mistrzostw Europy doszło do zamieszek z udziałem kibiców i w celu zapewnienia należytego zabezpieczenia tego terenu oraz zapobieżenia ewentualnym nowym konfliktom udział większej liczby funkcjonariuszy był konieczny i umożliwiał szybką dyslokację policjantów w zależności od potrzeb konkretnej jednostki Policji.

Dokonując oceny prawnej stanu faktycznego, organ stwierdził, że obowiązek wykonywania poleceń oraz przestrzegania przepisów dotyczących pragmatyki służbowej znajduje umocowanie w art. 58 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy o Policji i wynika ze specyfiki zhierarchizowanej instytucji, jaką jest Policja. Podniósł, że stosunek służbowy policjantów charakteryzuje się znaczną dyspozycyjnością i zdyscyplinowaniem, którym funkcjonariusze muszą się podporządkować, a nieprzestrzeganie tych zasad w wielu przypadkach uniemożliwiałoby wykonywanie ustawowych zadań Policji. W ocenie organu obwiniony swym zachowaniem wykazał, że jest osobą niezdyscyplinowaną, potrafiącą bez jakiejkolwiek przyczyny zaniechać pełnienia ważnej dla społeczeństwa służby, przy czym obwiniony wstępując do służby w Policji zobowiązał się do wykonywania rozkazów i poleceń przełożonych oraz dochować obowiązków wynikających z roty ślubowania. Zdaniem organu zachowanie obwinionego z całą pewnością mogło mieć negatywny wpływ na innych funkcjonariuszy, którzy w sposób sumienny wykonali polecenie Komendanta Miejskiego Policji w P.

Organ dyscyplinarny uznał, że materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza naruszenie przez obwinionego dyscypliny służbowej, a okoliczności zdarzenia wskazują na winę umyślną policjanta. Uwzględniając wszystkie okoliczności zdarzenia – umyślny charakter czynu i warunki osobiste obwinionego, a w szczególności fakt jego dotychczasowej niekaralności, organ wymierzył policjantowi karę nagany, uznając, że pomimo zastosowania najłagodniejszej kary dyscyplinarnej policjant będzie przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej.

Ukarany policjant odwołał się od powyższego orzeczenia organu dyscyplinarnego z dnia 27 grudnia 2012 r., który domagał się zmiany orzeczenia dyscyplinarnego i uniewinnienia go od zarzutu popełnienia przypisanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Stwierdził, że wprawdzie w dniu [...] czerwca 2012 r. nie był obecny na służbie, jednak sankcjonowane jest niewykonanie polecenia służbowego bez usprawiedliwienia, a on niewątpliwie usprawiedliwienie nieobecności na służbie miał, o konieczności oddania krwi na leczenie konkretnego dziecka w Szpitalu Klinicznym [...] przy ul. [...] w [...] poinformował w dniu [...] czerwca 2012 r. bezpośredniego przełożonego, zaś krew oddal ok. 11.30 w [...] w [...] po zakończeniu służby o godz. 6.00 w dniu [...] czerwca 2012 r., a zatem w czasie zupełnie niezwiązanym ze służbą. Nie zgadzając się z dokonaną przez organ oceną jego wyjaśnień, podniósł, że gdyby nie stan zdrowia wywołany oddaniem krwi na pewno stawiłby się do służby. Ponadto zarzucił, że Komendant KP w C. wbrew poleceniom Komendanta Miejskiego Policji w P. udzielał w czerwcu 20012 r. w trakcie "[...]" urlopów wypoczynkowych innym funkcjonariuszom, jednakże nie znalazł zrozumienia dla szlachetnej idei oddawania krwi, a idea pomocy innym wpisana jest w specyfikę pracy policjantów. Wyjaśnił również, osoba, dla której oddał krew, zmarła w dniu [...] 2012 r. W jego ocenie organ dyscyplinarny niewłaściwie zinterpretował przepis dotyczący odpowiedzialności policjantów za przewinienie dyscyplinarne polegające na niewykonaniu polecenia służbowego.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 powołanej ustawy o Policji utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił szczegółowo ustalony stan faktyczny i przeprowadzone dowody, w szczególności wyjaśnienia skarżącego skonfrontowane z zeznaniami świadków. Organ II instancji podzielił w pełni ustalenia poczynione przez organ I instancji i podzielił pogląd, że w postępowaniu dyscyplinarnym w sposób niebudzący wątpliwości wykazano winę funkcjonariusza i naruszenie dyscypliny służbowej, a wymierzona kara uwzględnia umyślny charakter czynu, warunki osobiste obwinionego i fakt dotychczasowej niekaralności. Organ dyscyplinarny II instancji uznał także, że wymierzenie najłagodniejszej akry dyscyplinarnej odniesie zamierzony skutek wychowawczy i obwiniony będzie w przyszłości przestrzegał obowiązujących go przepisów.

S. M., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika procesowego, zaskarżył powyższe orzeczenie dyscyplinarne Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] lutego 2013 r. sygn. [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu postawił zarzut naruszenie:

1. prawa materialnego: art. 132 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o publicznej służbie krwi, art. 132 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z art. 9 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o publicznej służbie krwi, art. 134 pkt 1 w zw. z art. 134a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o publicznej służbie krwi poprzez wymierzenie skarżącemu kary nagany za czyn, który nie jest przewinieniem dyscyplinarnym w rozumieniu art. 132 ust. 1 ustawy o Policji;

2. przepisów postępowania: art. 135l ust. 1 w zw. z art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji.

Powołując się na art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o publicznej służbie krwi, podniósł, że usprawiedliwienia nieobecności oskarżonego na służbie w dniu [...] czerwca 2012 r. nie stanowiła niewykonania polecenia Komendanta Miejskiego Policji w P. w sytuacji, gdy wykonanie polecenia nie było obiektywnie możliwe. Twierdzenie przeciwne, którego wyrazem jest zaskarżone orzeczenie, narusza w jego ocenie art. 27 ust. 1 ustawy o Policji i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o publicznej służbie krwi. Podniósł, że nieobecność skarżącego na służbie w dniu [...] czerwca 2012 r. była obiektywnie niemożliwa i bezsprzecznie, z powodów znajdujących oparcie w ustawie o publicznej służbie krwi, skarżący nie mógł wykonać polecenia stawienia się na służbie w dniu [...] czerwca 2012 r., a w zakresie władztwa skarżącego pozostawał jedynie wybór dnia, w którym skarżący oddał krew. Zdaniem strony pomiędzy przyczynami nieobecności skarżącego na służbie w dniach [...] czerwca i [...] czerwca 2012 r. nie zachodzi różnica uzasadniająca karanie skarżącego za nieobecność w pierwszym z tych dni, a zwolnienie od podlegania odpowiedzialności dyscyplinarnej za nieobecność w dniu drugim, bowiem zarówno utrata zdrowia przez dziecko skarżącego [przyczyna usprawiedliwiająca niestawienie się do służby w dniu [...] czerwca 2012 r.], jak i utrata zdrowia przez skarżącego wskutek oddania krwi w dniu [...] czerwca 2012 r. są okolicznościami, na które nie miał on wpływu. Jego zdaniem orzeczenie kary za nieobecność na służbie w dniu [...] czerwca 2012 r. przy wyłączeniu ukarania nieobecności w dniu [...] czerwca 2012 r. przeczy zasadom prawa i logiki, jak również wskazuje na niekonsekwencję organów dyscyplinarnych, bowiem utrata zdrowia wskutek oddania krwi jest niezależna od dawcy krwi, a zwolnienie go od obowiązków zawodowych ma na celu ochronę zdrowia i bezpieczeństwa. W ocenie skarżącego organ dyscyplinarny II instancji powinien był uchylić orzeczenie z dnia 27 grudnia 2012 r. i umorzyć postępowanie w I instancji. Na rozprawie pełnomocnik podtrzymał zarzuty i wnioski skargi.

W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna.

Na wstępie trzeba zauważyć, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Komendant Miejski Policji w P. wszczął wobec S. M. postępowanie dyscyplinarne, zarzucając mu, że w C., będąc poinformowany przez Kierownika Ogniwa Prewencji Komisariatu Policji w C. [...] R. C. o podniesieniu stanu gotowości i poleceniu Komendanta Miejskiego Policji w P., Dowódcy odcinka "X" podinsp. R. K., pełnienia służby przez wszystkich policjantów bez dni wolnych, polecenia tego nie wykonał w ten sposób, że w dniach [...] i [...] czerwca 2012 r. nie stawił się do służby, to jest o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy o Policji. W toku ponownego rozpatrywania sprawy przez ten organ dyscyplinarny w postanowieniu nr [...] z dnia [...] 2012 r. o zmianie zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym pierwotny zarzut postawiony obwinionemu został ograniczony do określenia, że zarzucanego obwinionemu przewinienia dopuścił się w ten sposób, że w dniu [...] czerwca 2012 r. nie stawił się do służby; skarżący w tym dniu nie stawił się do służby, którą miał pełnić w godzinach 18.00-6.00, bowiem wcześniej w tym dniu oddał honorowo krew, w związku z czym nie był zdolny do pełnienia służby. Zrezygnowano natomiast z postawienia skarżącemu zarzutu niewykonania polecenia służbowego stawienia do służby w dniu [...] czerwca 2012 r., którego to dnia obwiniony nie stawił się do służby ze względu na osobiste sprawowanie opieki nad chorym dzieckiem. W związku z tym dalsze rozważania odnoszą się jedynie do oceny prawnej zachowania skarżącego w dniach [...] i [...] czerwca 2012 r.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy powołanej ustawy o Policji. Skarżącemu przypisano czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, stwierdzając winę policjanta w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej, i wymierzono karę nagany.

Zagadnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy Policji reguluje rozdział 10 (art. 132-144a) ustawy o Policji. W myśl art. 132 ust. 1 tej ustawy, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Podkreślenia wymaga, że jeżeli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa może skutkować zastosowaniem odpowiedzialności dyscyplinarnej. Jest tak z tej przyczyny, że definicja przewinienia dyscyplinarnego zawarta w art. 132 ust. 2 ustawy jest definicją formalną, która zobowiązuje do przyjęcia popełnienia takiego przewinienia w oderwaniu od materialnego elementu społecznej szkodliwości (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 982/06, LEX nr 265545). Objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością Policji publiczne zaufanie. Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy Policji oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań stawianych tej formacji (ochrony zdrowia i życia ludzi) oraz kompetencji i związanego z działalnością Policji publicznego zaufania. Przy wykonywaniu zadań obowiązuje zatem nie tylko dyscyplina służbowa, ale i przestrzeganie zasad etyki zawodowej, do których to wartości należy zaliczyć szczególną staranność w wykonywaniu obowiązków (tak NSA w wyroku z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 637/06, LEX nr 320611). Nadto warto zauważyć, że w nowoczesnym państwie osoby sprawujące funkcje publiczne powinny liczyć się z tym, iż zgodnie z łacińską zasadą honos habet onus (honor przynosi ciężar) poddane są surowszej ocenie niż zwykli obywatele.

Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2). Przepis art. 132 ust. 3 określa, jakie w szczególności zachowania są naruszeniem dyscypliny służbowej. Między innymi wymienione jest w tym przepisie odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego (pkt 1), zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (pkt 2) i niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (pkt 3). Użyte w treści omawianego przepisu sformułowanie "w szczególności" oznacza, iż nie tylko stypizowane w tym przepisie czyny (wymienione zachowania policjantów) można uznać za naruszenie dyscypliny służbowej. Ustawodawca, uznając, że niemożliwe jest ich enumeratywne wyliczenie, odsyła do klauzuli generalnej zawartej w art. 132 ust. 2 ustawy o Policji, która definiuje ogólnie pojęcie naruszenia dyscypliny służbowej, za które to naruszenie policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną. Tutejszy Sąd podziela pogląd co do tego, że art. 132 ust. 3 ustawy o Policji wylicza jedynie przykładowo rodzaje naruszeń dyscypliny służbowej. Zawarty w tym przepisie katalog zachowań (działań i zaniechań), które mogą skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną funkcjonariusza, jest otwarty (tak wyrok tutejszego Sądu z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 311/09 (LEX nr 553446 – dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe stanowisko znajduje pełne potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego., który w wyroku z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt K 35/06 (Dz.U. nr 163, poz. 1026) ocenił zgodność art. 132 ust. 2 ustawy o Policji z przepisami Konstytucji: art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji.

Podnieść także należy, że postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariusza Policji ma charakter postępowania represyjnego. Zarówno z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i regulację szczególną w powołanej ustawie o Policji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania dyscyplinarnego policjantów (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2006 roku l OSK 472/06, Lex nr 290653; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2006 roku l OSK 527/06, Lex nr 2906445). Zgodnie z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Powyższe jednak nie oznacza, że wszystkie rozwiązania prawne wypracowane na tle Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego mają zastosowanie wprost, a nawet odpowiednio, do postępowania dyscyplinarnego. Dla poniesienia odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia to, czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone, czy też nie. Czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne może mieć bowiem charakter umyślny, jak i nieumyślny, na co wprost wskazuje treść art. 132a ustawy o Policji. Stąd też przewinienie dyscyplinarne jest zawinione, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi (art. 132a pkt 1), jak również wtedy, gdy policjant nie mając zamiaru jego popełnienia jednak popełnia przewinienie na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką mógł i powinien przewidzieć (art.132a pkt 2). Już zatem samo (nieumyślne, niezamierzone) naruszenie obowiązków służbowych może powodować odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariusza. Wobec tego postać i stopień jego winy nie przesądza o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, może natomiast mieć wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej.

Przypisanie policjantowi sprawstwa przewinienia dyscyplinarnego powinno nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, która wraz z zasadą oficjalności obowiązuje w postępowaniu dyscyplinarnym. Na organie spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy (por. art. 135e ust. 1, 135a ust. 1, 135j ust. 3 ustawy o Policji). Jest to warunek nieodzowny dla prawidłowego przeprowadzenia tego procesu, a co za tym idzie, także prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przypisanie winy wymaga zatem jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej.

W art. 134 ustawy o Policji został zwarty katalog kar dyscyplinarnych. Zgodnie natomiast z art. 134h tej ustawy wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.

Organ dyscyplinarny uznał w niniejszej sprawie, że materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza naruszenie przez obwinionego dyscypliny służbowej, a okoliczności zdarzenia wskazują na winę umyślną policjanta. Taki wniosek organu jest w pełni uprawniony.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że Kierownik Ogniwa Prewencji KP w C. – [...] R. C. w trakcie odprawy do służby w dniu [...] czerwca 2012 r. o godz. 22.00. powiadomił skarżącego o treści polecenia Komendanta Miejskiego Policji w P., które w dniu [...] czerwca 2012 r. wpłynęło do KP w C., stwierdzającego obowiązek pełnienia służby w dniach [...] i [...] czerwca 2012 r. w komisariatach na terenie [...] i powiatu [...] przez wszystkich policjantów bez dni wolnych. W związku z tym poleceniem został zmieniony grafik służb wszystkim policjantom KP w C., którzy zostali także poinformowani o zmianie zasad pełnienia służby w tych dniach. O powyższych okolicznościach Kierownik Ogniwa Prewencji powiadomił Komendanta KP w C.. Skarżący wraz ze [...] R. F. miał pełnić służbę w dniach [...] i [...] czerwca 2012 r. w godz. 18.00-6.00.

Skarżący, bez uprzedniego powiadomienia Kierownika Ogniwa Prewencji, jak i Komendanta KP w C., że nie może pełnić służby w wyznaczonych dniach, w dniu [...] czerwca 2012 r. w godzinach porannych udał się wraz z innym policjantem, który miał pełnić służbę wraz ze skarżącym, do centrum krwiodawstwa, gdzie honorowo oddał krew (450 ml), po czym dostarczył do jednostki zaświadczenie o oddaniu krwi i niezdolności w tym dniu do służby, które zostały przedłożone Komendantowi Komisariatu.

Zdaniem Sądu, w sprawie organy dyscyplinarne prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy. Zeznania funkcjonariuszy pełniących w dniu [...] i [...] czerwca 2012 r. w Komisariacie Policji w C., jak i całokształt okoliczności sprawy wskazują, że skarżący został poinformowany o podniesieniu stanu gotowości i poleceniu Komendanta Miejskiego Policji w P. pełnienia służby przez wszystkich policjantów bez dni wolnych, mimo to postanowił w dniu [...] czerwca 2012 r. honorowo oddać krew w centrum krwiodawstwa, wskutek czego nie stawił się na służbie w dniu [...] czerwca 2012 r.

Wbrew zarzutom skarżącego, postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko niemu było przeprowadzone w sposób prawidłowy. Organy dyscyplinarne wskazały na jakich dowodach oparły się, ustalając stan faktyczny i rozstrzygając w sprawie. Ponadto wskazały z jakich powodów nie dały wiary wyjaśnieniom obwinionego oraz innego policjanta, którzy wspólnie w nocy [...]/[...] czerwca 2012 r. pełnili służbę, a następnie w dniu [...] czerwca 2012 r. udali się oddać krew, co do okoliczności powiadomienia bezpośredniego przełożonego już w dniu [...] czerwca 2012 r. o zamiarze oddania krwi w dniu [...] czerwca 2012 r. i uzyskania potwierdzenia akceptacji dla takiego ich zachowania.

W szczególności wiarygodność zeznań [...] R. C. (Kierownika Oddziału Prewencji) nie może podlegać zakwestionowaniu. Świadek ten jest bezstronną osobą w sprawie, na co wskazuje jednoznacznie pozytywna opinia o skarżącym – notatka służbowa z dnia [...] sierpnia 2012 r. sporządzona na potrzeby postępowania, zawierająca obiektywną ocenę policjanta. W tych warunkach należy założyć, że wykazując elementarną dbałość o dobro służby świadek poinformowałby przełożonego – Komendanta KP w C., iż już w dniu [...] czerwca 2012 r. skarżący zgłosił przeszkodę do objęcia służby w dniu [...] czerwca 2012 r. ze względu na zamiar honorowego oddania krwi. Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że świadek podjąłby działania celem odpowiedniego zabezpieczenia służby, wobec luki w obsadzie służby wynikającej z przewidywanej absencji skarżącego i drugiego funkcjonariusza, z którym pełnił służbę w dniu [...] czerwca 2012 r. i następnie w dniu [...] czerwca 2012 r. udał się do centrum krwiodawstwa oddać krew. Zarazem organy dyscyplinarne zasadnie podały w wątpliwość twierdzenia skarżącego oraz zeznania [...] R. D. co do tego, że powiadomili Kierownika Oddziału Prewencji już w dniu [...] czerwca 2012 r. o zamiarze oddania krwi w następnym dniu i przewidywanej absencji na służbie, oraz że uzyskali na to jego domniemaną zgodę. Wobec powyższego brak jest wiarygodnych dowodów na to, że skarżący już w dniu [...] czerwca 2012 r. podjął próbę uprzedniego powiadomienia przełożonego o zaistniałej okoliczności, która nie miała charakteru zdarzenia nagłego.

Nadto należy wspomnieć, że gdyby skarżący już w dniu [...] czerwca 2012 r. wiedział, względnie przewidywał, że następnego dnia nie stawi się do służby i nie powiadomił o tym, zachowując drogę służbową, to tego rodzaju domniemane zachowanie skarżącego należałoby uznać za naruszenie obowiązującego w dacie popełnienia czynu (do dnia 19 czerwca 2013 r.) § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz.U. nr 151, poz. 1261); aktualnie § 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz.U. z 2013 r., poz. 644). Zgodnie bowiem z powołanym przepisem policjant obowiązany był uprzedzić bezpośredniego przełożonego o niemożności stawienia się do służby lub spóźnieniu z przyczyny z góry wiadomej lub możliwej do przewidzenia oraz określić przewidywany czas trwania nieobecności. Trzeba w tym miejscu jednakże zaznaczyć, że zarzut postawiony skarżącemu nie obejmuje naruszenia powyższego przepisu, co jest niewątpliwie korzystne dla obwinionego.

Obwiniony zaprezentowaną w skardze linię obrony przed stawianym mu zarzutem oparł na przepisach art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz.U. nr 106, poz. 681 ze zm.). Jest to działanie chybione, bowiem organy dyscyplinarne nie stawiają skarżącemu zarzutu z powodu samego honorowego oddania krwi ani nie zmierzają do ukarania go za to, że wskutek oddania krwi znajdował się w stanie wyłączającym pełnienie służby. Innymi słowy, zarzut nie obejmuje samego skutku zdrowotnego, jaki zwykle niesie ze sobą honorowe oddanie krwi, ani nie dotyczy wprawienia się w stan wyłączający zdolność do pełnienia służby. Jak trafnie zauważył skarżący, z powodów znajdujących oparcie w ustawie o publicznej służbie krwi nie mógł wykonać polecenia obecności na służbie w dniu [...] czerwca 2012 r., a w jego zakresie pozostawał jedynie wybór dnia, w którym skarżący oddał krew. I ta ostatnia okoliczność stanowi podstawę do przypisania skarżącemu zarzutu niepodporządkowania się poleceniu pełnienia służby bez dni wolnych. Odróżnia też nieobecność na służbie w tym dniu od nieobecności w dniu [...] czerwca 2012 r. obiektywnie niezależnej do skarżącego – ze względu na konieczność wykonywania opieki nad chorym dzieckiem. Skarżący nie mógł bowiem swobodnie wybrać dnia choroby dziecka, natomiast od jego tylko woli zależało, w którym dniu zdecyduje się oddać honorowo krew. Jak sam przyznał w odwołaniu, krew dla chorych dzieci jest potrzebna stale, zatem jego działanie nie było determinowane nagłą potrzebą, stanem wyższej konieczności. Podjęcie decyzji o honorowym oddaniu krwi właśnie w dniu, w którym wszyscy policjanci mieli pełnić służbę bez dni wolnych spowodowało w konsekwencji, że w dniu [...] czerwca 2012 r. miał on dzień wolny, wbrew poleceniu Komendanta Miejskiego Policji w P. o podwyższonej gotowości obowiązującej w dniach 16-[...] czerwca 2012 r. Zamierzone niestawienie się do służby z przyczyn zdrowotnych usprawiedliwionych uprzednim honorowym oddaniem krwi, w sytuacji gdy skarżący wiedział o podwyższonej gotowości w tych dniach oraz o zmianie grafiku i przypadających mu służbach, a także miał swobodę co do wyboru dnia, w którym może oddać krew, wyczerpuje postawiony mu zarzut niewykonania polecenia Komendanta Miejskiego Policji w P., Dowódcy odcinka "X" podinsp. R. K., pełnienia służby przez wszystkich policjantów bez dni wolnych. Podjęcie decyzji o honorowym oddaniu krwi w dniu [...] czerwca 2012 r. naraziło też jednostkę Policji na niebezpieczeństwo zdezorganizowania pracy w okresie podwyższonej gotowości i nie może być ocenione jako prawidłowe działania policjanta. Takie zachowanie obwinionego stanowiło naruszenie dyscypliny służbowej polegające na zawinionym niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy o Policji) poprzez niewykonanie polecenia przełożonego, tj. czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji.

Tym samym należy stwierdzić, że zarzucany skarżącemu czyn znalazł swoje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wątpliwości nie budzi przy tym zawinienie skarżącego w postaci winy umyślnej. Przy tym należy zaznaczyć, że materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie jest spójny i kompletny, pozwalający w sposób wyczerpujący odtworzyć okoliczności zarzucanego czynu. Wobec powyższego zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o publicznej służbie krwi, a przez organ odwoławczy art. 135l zw. z art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji nie znalazły swojego potwierdzenia w toku kontroli zaskarżonej decyzji. Utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy, na podstawie art. 135n ust. 4 pkt ustawy o Policji, orzeczenia dyscyplinarnego organu I instancji było zasadne.

Co się tyczy wymiaru kary, stwierdzić należy, że orzeczona kara nie jest zbyt surowa. Organ po przeprowadzeniu postępowania prawidłowo uzasadnił wymiar kary za przypisane skarżącemu przewinienie, która przybrała postać nagany, tj. najłagodniejszej z katalogu kar sformułowanego w art. 134 ustawy o Policji. Organ dyscyplinarny uwzględnił wszystkie okoliczności zdarzenia, w tym umyślny charakter czynu, jak i warunki osobiste obwinionego, a w szczególności fakt jego dotychczasowej niekaralności. Wymierzona kara został orzeczona z uwzględnieniem wytycznych zawartych w art. 134h ustawy o Policji. Zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 134 i art. 134a powołanej ustawy okazały się niezasadne.

Reasumując, Sąd w wyniku przeprowadzenia oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia uznał, że nie narusza ono obowiązujących przepisów prawa.

W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako bezzasadna podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).