Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 903/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P. spółki jawnej z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 sierpnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania P. Z. od decyzji Burmistrza P. z dnia 14 czerwca 2016 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - decyzją wydaną przez Burmistrza P. z dnia 14 czerwca 2016 r. określono podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 35.604.00 zł. Opodatkowano grunty, budynki i budowle stwierdzając, że wszystkie te składniki majątku spółki związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podatek od gruntów o powierzchni 2.643 m˛ został obliczony z zastosowaniem stawki 0.88 zł/m˛ i wyniósł 2.325,84 zł. Budynki o powierzchni użytkowej 1.503 m˛ zostały opodatkowane stawką 20,50 zł/m˛, a podatek wynosi 30.815,60 zł. Podatek w kwocie 2.462.16 zł od budowli o wartości amortyzacyjnej 12.3108 zł został obliczony z zastosowaniem stawki 2%.

Podatnik złożył odwołanie od decyzji organu podatkowego, w którym zaskarżył ją w całości. Wniósł o jej uchylnie w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wskazał, że przedsiębiorstwo zawiesiło działalność gospodarczą z końcem 2012 r. z uwagi na brak możliwości funkcjonowania młyna zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Spowodowane to zostało wywłaszczeniem części nieruchomości pod drogę ekspresową S 17, w wyniku czego zlikwidowana została kanalizacja ściekowa, zmniejszono plac manewrowy, a budynek młyna nie spełnia wymogów przeciwpożarowych. Zmniejszenie placu manewrowego uniemożliwia wjazd ciężarówek i dowóz oraz wywóz zboża. Spółka wskazała też, że prowadzi proces ze Skarbem Państwa o wykup pozostałej części nieruchomości, która utraciła dla niej gospodarcze znaczenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie stwierdziło, że spółka jest przedsiębiorcą wpisanym do rejestru KRS. Z dniem 1 listopada 2013r. zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej w postaci prowadzenia młyna, a stosowna informacja jest ujawniona w rejestrze KRS. W rejestrze sądowym określono przedmiot działalności gospodarczej podatnika jako: rolnictwo, łowiectwo, łącznie z działalnością usługową, produkcja artykułów spożywczych, napojów i wyrobów tytoniowych, sprzedaż hurtowa płodów rolnych i żywych zwierząt, sprzedaż detaliczna w niewyspecjalizowanych sklepach, sprzedaż detaliczna żywności, napojów i wyrobów tytoniowych w wyspecjalizowanych sklepach, sprzedaż detaliczna kwiatów, roślin nasion, nawozów, pozostała działalność usługowa. Zdaniem organu z powyższego wynika, że opodatkowana nieruchomość wraz z obiektami budowlanymi może być wykorzystana przez spółkę do prowadzenia działalności gospodarczej innej niż produkcja młynarska. Nadto podatnik przed zawieszeniem działalności gospodarczej przez pierwsze 10 miesięcy 2013 r. mógł wykorzystywać przedmiot podatku od nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. Z pisma strony z dnia 27 maja 2013 r. wynika, że produkcja młyna została faktycznie wstrzymana z końcem 2012 r. Jednak nie jest to równoznaczne ani z formalnym zawieszeniem wykonywania jakiejkolwiek działalności gospodarczej przez podatnika, ani tym bardziej finalnym zakończeniem jej prowadzenia, co wymagałoby wykreślenia spółki z rejestru KRS.

Organ przypomniał, że spółka była obowiązana złożyć do dnia 31 stycznia 2013 r. organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklarację na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru. Deklaracja DN-1 została złożona dopiero dnia 30 października 2013 r. (data wpływu). Spółka wykazała do opodatkowania grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 2643 m˛. Podatek od nich należny został obliczony z zastosowaniem stawki 0.45 zł/m˛ i wyniósł 1.189.35 zł. Zadeklarowano także budynki i ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 1.213 m˛ Zostały one opodatkowane stawką 3,20 zł/m˛, a podatek obliczony wyniósł 3.881,60 zł. Łączna kwota podatku zadeklarowanego do zapłaty wyniosła 5.071 zł. Podatnik nie zadeklarował do opodatkowania żadnych budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Organ porównując treść deklaracji na podatek od nieruchomości za 2013 r. z deklaracją z poprzedniego roku stwierdził, że występuje tożsamość danych dotyczących opodatkowanych gruntów i budynków oraz ich powierzchni podatkowej. Z kolei budowle związane z działalnością gospodarczą były ujęte w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2012 r. w wartości 12.3108 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że deklaracja na podatek od nieruchomości za 2013 r. jest rzetelna jedynie w zakresie kwalifikacji podatkowej gruntów i budynków jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz określenia wielkości podstawy opodatkowania gruntów. Wynika to nie tylko z braku dowodu przeciwnego, wzruszającego domniemanie ustawowe, ale i innych dowodów zebranych w sprawie.

Następnie organ zauważył, że z treści wypisów z rejestru gruntu wynika, iż spółka jest właścicielem działek położonych w jednostce rej. [...] Wierzchowiska Drugie. Działka nr [...] skalsyfikowana jako Bi zajmuje powierzchnię 0,09 ha, działka [...] skalsyfikowana jako RIIIa - 0,1363 ha, działka [...] sklasyfikowana jako Bi - 0,0380 ha. Łączna powierzchnia gruntu wynosi 0,2643 ha. Ustalenia te zgodne są również z treścią opinii rzeczoznawców inż. W. B., opinii mgr inż. T. B. i mgr inż. M. Ś. .

Nieruchomość gruntowa jest zabudowana budynkiem młyna przemysłowego o powierzchni użytkowej 1.503,20 m˛ wraz z budowlami i urządzeniami towarzyszącymi, tj. zespołem silosów, zadaszeniem nad zsypem ziarna, wagą samochodową, kontenerem wagi samochodowej, utwardzonym tłuczeniem placem manewrowym.

Kolegium przytoczyło brzmienie art. 1a ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l). Podkreśliło, iż regułą jest, że każdy przedmiot podatku od nieruchomości będący w posiadaniu przedsiębiorcy jest kwalifikowany jako związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Odnosząc te rozważania do spółki organ zauważył, że podatnik jest przedsiębiorcą, właścicielem i samoistnym posiadaczem opodatkowanych gruntów, budynków i budowli. Wyjątkiem od uznania w takich okolicznościach, że przedmiot podatku od nieruchomości jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej jest ustalenie w postępowaniu podatkowym, że nie jest i nie może być on wykorzystywany do prowadzenia działalności ze względów technicznych. Argument ten został podniesiony przez podatnika, który wskazał, że na skutek wywłaszczenia części nieruchomości dotychczasowa działalność nie może już być wykonywana.

Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie podatkowej na zlecenie organu przeprowadzono dowód z opinii biegłego mgr inż. W. B.. Wynika z niej, że obiekty budowlane strony mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności gospodarczej. Biegły nie wykluczył też możliwości, że po wykonaniu niezbędnych robót budowlanych i prac konserwacyjnych, a także doprowadzeniu do właściwego stanu technicznego wszystkich obiektów budowlanych z urządzeniami jest możliwe przywrócenie dotychczasowej funkcji młyna przemysłowego. Opinia ta zdaniem organu jest rzetelna, sporządzona przez osobę dysponującą wiadomościami specjalnymi i uprawnieniami zawodowymi z zakresu budownictwa.

Nie można zdaniem organu zgodzić się z zarzutem odwoławczym, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia żadnej działalności gospodarczej. Strona umotywowała go tym, iż biegły sądowy inż. R. B. uznał, że przywrócenie funkcji młyna przemysłowego jest nieopłacalne, gdyż koszty przekroczyłyby aktualną wartość obiektu budowlanego. Jak wspomniano, podatnik jest przedsiębiorcą który może prowadzić inną niż młynarska działalność gospodarczą, zgodnie z rejestrem KRS. Względy techniczne w znaczeniu podatkowym nie są względami ekonomicznymi i organizacyjnymi. Co najważniejsze, biegły sądowy inż. R. B. jest ekspertem z zakresu organizacji, zarządzania i rachunkowości, a więc nie ma wiadomości specjalnych z zakresu budownictwa niezbędnych do rozpatrzenia kwestii, jaki jest stan techniczny przedmiotu podatku od nieruchomości.

Budowle znajdujące się na opodatkowanej nieruchomości gruntowej opodatkowane są zatem w ocenie organu podatkiem od nieruchomości, gdyż są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez podatnika. Podstawę ich opodatkowania stanowi wartość amortyzacyjna w wysokości 123.108 zł, która jest ustalona zgodnie z treścią deklaracji podatkowej DN-1 na 2012 r.

Konkludując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ podatkowy pierwszej instancji dokonał prawidłowego obliczenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2013 r. Zastosował właściwe stawki podatkowe na podstawie § 1 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia 16 listopada 2012 r. (Dz. Urz. Woj. L. . z 2012r., poz. 3728). Łączna kwota należnego podatku od nieruchomości za 2013 r. wyniosła 35.604,00 zł.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego spółka wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającym ją rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 201 §1 pkt 2 w zw. z art. 216 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę zawieszenia postępowania podatkowego pomimo, iż wydanie decyzji podatkowej jest uzależnione od wstępnego rozstrzygnięcia prejudycjalnego, czy przedmiot opodatkowania może być wykorzystywany do prowadzenia określonej działalności gospodarczej, toczącego się przed Sądem Okręgowym w W. w sprawie XXV C [...];

- art. 122 i art. 124 w zw. z art. 187 § 1 art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej :

1.poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu na okoliczność tego, czy stan techniczny opodatkowanej nieruchomości pozwala na jej wykorzystanie do prowadzenia działalności gospodarczej innej niż młynarska;

2.poprzez pominięcie analizy opinii biegłego sądowego R. B. skutkujące brakiem uzasadnienia, z jakich powodów i w jakim zakresie wnioski w niej zawarte nie zostały uwzględnione przez organy podatkowe;

3.poprzez zaniechanie analizy porównawczej dopuszczonych w sprawie opinii biegłych i aprioryczne przyznanie waloru dowodowego opinii biegłego W. B. z pominięciem wyjaśnienia przez organy podatkowe oczywistych rozbieżności pomiędzy ustaleniami i końcowymi wnioskami biegłych;

- art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez ich wadliwe zastosowanie pomimo, iż przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej;

- art. 1a ust 1 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędną wadliwą wykładnię i przyjęcie, iż niemożność wykonywania działalności gospodarczej ze względów technicznych odnosi się do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej, podczas gdy brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej odnosi się tylko do działalności związanej z faktycznym przeznaczeniem przedmiotu podatowania;

- art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez ustalenie na podstawie analogii w oparciu o deklarację podatkową z 2012 r. wartości amortyzacyjnej budowli na rok 2013, podczas gdy wartość amortyzacyjna będąca podstawą opodatkowania budowli powinna być ustalana na chwilę zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego.

W uzasadnieniu skargi odniesiono się między innymi do kwestii związanej z odmową zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania cywilnego prowadzonego z powództwa spółki przed Sądem Okręgowym w W..

Zdaniem strony skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powieliło błąd organu I instancji i nie odniosło się do postawionego w odwołaniu od decyzji zarzutu błędnego przyjęcia przez Burmistrza, iż dopuszczona uprzednio jako dowód w przedmiotowej sprawie opinia biegłego sporządzona na potrzeby postępowania cywilnego nie posiadała waloru dowodowego w postępowaniu podatkowym.

Według skarżącej w toku postępowania podatkowego zaniechano ustalenia, co było przyczyną odmiennych konkluzji biegłych. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie określa także w jakim zakresie organ daje wiarę stanowisku prezentowanemu przez biegłego B. . W istocie bowiem nie wiadomo czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości przychyla się do zajętego przez niego stanowiska, czy też podziela je jedynie w części. Według strony organ odwoławczy z naruszeniem art. 187 §1 Ordynacji podatkowej zaniechał kompleksowego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie przedstawił żadnego stanowiska odnośnie opinii biegłego B. . Z wniosków końcowych opinii przedstawionej przez tego biegłego wynika, że ,,Budowa drogi S-17 i 2016L spowodowała przerwanie produkcji młyna i stanowi trwałą nieusuwalną przeszkodę do jej wznowienia z powodu braku możliwości ruchu pojazdów ciężkich po drodze lokalnej". W zaskarżonym rozstrzygnięciu w żaden sposób nie przeprowadzono polemiki z analizami i wnioskami zawartymi w powyższej opinii.

Zdaniem strony skarżącej, z uwagi na istotne zmniejszenie powierzchni placu manewrowego nie jest możliwe prowadzenie na nim żadnej innej, niż pierwotnie założono działalności gospodarczej. Przedstawione wyżej okoliczności nie wynikają z działań przedsiębiorcy, który nie mógł skutecznie sprzeciwić się rozbudowie drogi S17, mają one charakter obiektywny i w obecnym stanie faktycznym nieusuwalny.

Na zakończenie strona podniosła, iż organ w sposób wadliwy ustalił podstawę opodatkowania w części dotyczącej budowli. Nadmieniono, że złożona przez podatnika deklaracja na podatek od nieruchomości DN-1 za rok 2013 nie zawierała informacji odnośnie opodatkowania jakichkolwiek budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego na okoliczność, co jest podstawą opodatkowania budowli. W aktach sprawy nie ma żadnego dowodu, że jest nią wartość amortyzacyjna w wysokości 123.108 zł. Zdaniem skarżącej, niedopuszczalne jest jak uczynił to organ II instancji, wskazanie wartości amortyzacyjnej na podstawie analogicznego porównania z deklaracją za poprzedni rok podatkowy. Wartość amortyzacyjna będąca podstawą opodatkowania budowli powinna być ustalana na chwilę zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego, nie zaś na dowolną chwilę przyjętą przez organy podatkowe.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Poparło stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreśliło, że wbrew twierdzeniu strony, toczące się przed sądem powszechnym postępowanie cywilne nie ma charakteru prejudycjalnego dla niniejszej sprawy. Sprawa cywilna dotyczy zobowiązania Skarbu Państwa, reprezentowanego przez GDDKiA do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie nabycia opodatkowanej nieruchomości. Prawomocny wyrok może w przyszłości zmienić stan prawny gruntów, ale nie zmieni stanu faktycznego sprawy podatkowej, która dotyczy określenia wysokości zobowiązania za 2013 r.

Zdaniem organu, nie można też zgodzić się z twierdzeniem strony, iż przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia żadnej działalności gospodarczej. Nie może o tym stanowić opinia biegłego R. B., który nie jest ekspertem z zakresu budownictwa. Trudno zatem podważyć wiarygodność i rzetelność opinii biegłego mgr inż. W. B. na podstawie analizy innej tematycznie opinii występującego w postępowaniu cywilnym.

W postępowaniu sądowym strona zgłosiła wniosek o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zawisłej przed Sądem Okręgowym w W. sprawy z powództwa firma A przeciwko Skarbowi Państwa – Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie nabycia pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości (sygn. akt XXV C [...]). Wniosek ten był już przedmiotem rozstrzygnięcia organów podatkowych, które uznały, że zagadnienie rozpatrywane przez sąd cywilny nie jest zagadnieniem prejudycjalnym (wstępnym) dla wydania decyzji wymiarowej w niniejszym postępowaniu podatkowym. Konstatację tę podziela Sąd. Wbrew bowiem twierdzeniu podatnika, organy podatkowe są w stanie dokonać samodzielnych ustaleń okoliczności niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Wynik sprawy cywilnej nie będzie determinantą dla decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, szczególnie że sprawa ta dotyczy podatku za 2013 r., zaś sąd cywilny rozstrzyga sprawę według stanu na dzień zamknięcia rozprawy. W ocenie Sądu nie zostały zatem spełnione przesłanki zawieszenia postępowania wskazane w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. (oznacza to również negatywną weryfikację zarzutu skargi dotyczącego naruszenia wskazanej normy prawnej).

Na wniosek skarżącego Sąd dopuścił w dowód z dokumentu w postaci opinii biegłego mgr inż. T. K., przeprowadzonej dla celów postępowania cywilnego przed Sądem Okręgowym w W.. Opinia została wydana w sierpniu 2016 r., a zatem strona nie mogła skorzystać z tego dowodu w postępowaniu podatkowym. W tych okolicznościach Sąd uznał, że dowód ten może zostać przeprowadzony uzupełniająco w niniejszym postępowaniu, nie powodując jednocześnie zbędnej w nim zwłoki (art. 108 § 3 p.p.s.a.). Dowód ten może przyczynić się do pełnego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności i winien z tych względów podlegać ocenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna, co skutkuje jej oddaleniem na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2016. 1066, j.t.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, zgodnie z § 2 tego przepisu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016.718, j.t.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, w tym skarg na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej.

W niniejszej sprawie niespornym jest, że firma A jest właścicielem gruntów, budynków i budowli wskazanych w decyzji (zostały one wskazane przez samego podatnika w deklaracji podatkowej za 2013 r., zaś co do budowli – w deklaracji za 2012 r.). O ile poza sporem pomiędzy stronami pozostaje kwestia opodatkowania należących do spółki gruntów i budynków – jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (dotyczy to ich powierzchni oraz przyjętej przez organ stawki podatkowej), o tyle sporne jest opodatkowanie budowli skarżącego, posadowionych na nieruchomości wykorzystywanej do 2012 r. czynnie przez podatnika do prowadzenia działalności gospodarczej. Są to budowle i urządzenia towarzyszące zabudowie młyna przemysłowego (silosy, zadaszenie nad zsypem ziarna, waga samochodowa, kontener wagi, utwardzony tłuczniem plac manewrowy). Poza sporem pozostaje kwalifikacja tych obiektów jako budowli w rozumieniu art. 1 a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Podatnik w taki sposób kategoryzował te obiekty w deklaracjach podatkowych za poprzednie okresy, w tym za 2012 r., gdzie wskazał również ich wartość amortyzacyjną na kwotę 123.108 zł.

W 2012 r., w związku z wywłaszczeniem części nieruchomości, na której są posadowione te budowle, podatnik zawiesił działalność gospodarczą z ich wykorzystaniem. W jego ocenie straciły one w tych okolicznościach wartość gospodarczą i ze względów technicznych są wyłączone z możliwości ich wykorzystania do wykonywania działalności prowadzonej przez podatnika. Podkreślono przy tym, że dla tej oceny istotnym jest gospodarcze przeznaczenie obiektów, nie zaś dywagacje o możliwym ich wykorzystaniu. Podatnik podkreślił, że cały obiekt został odłączony od kanalizacji sanitarnej, zaś plac manewrowy został znacząco zawężony, co uniemożliwia swobodny dojazd i manewrowanie dużych pojazdów dostawczych. Wszelkie prace remontowe, zmierzające do dostosowania obiektów do dotychczasowej działalności, byłyby nierentowne i nieefektywne. Z tych względów w toku jest proces z powództwa cywilnego podatnika przeciwko Skarbowi Państwa o zobowiązanie do złożenia oświadczenia o wykupie pozostałej części nieruchomości, w trakcie którego wywołano szereg opinii biegłych (zaoferowanych przez podatnika jako materiał dowodowy w niniejszej sprawie). W ocenie podatnika świadczy to o utraceniu przez budowle cech kwalifikujących je do prowadzenia działalności gospodarczej. Z tych względów podatnik nie ujawnił budowli w deklaracji podatkowej za 2013 r.

Organ podatkowy stanął jednak na stanowisku, że budowle w całości powinny być opodatkowane najwyższą stawką podatkową, bowiem nawet w zmienionych okolicznościach mogą być wykorzystywane przez przedsiębiorcę do prowadzenia jego działalności statutowej. Wnioski te wywiódł m.in. z opinii biegłego mgr inż. W. B.. Opinia, sporządzona na zlecenie organu podatkowego, została oceniona jako rzetelna, w pełni odpowiadająca na postawione w tezie dowodowej zagadnienie. Biegły (z uprawnieniami budowlanymi i energetycznymi) we wnioskach opinii, wydanej po przeprowadzeniu oględzin spornej nieruchomości i posadowionych na niej obiektów, a także analizie dokumentacji (w tym dokumentacji technicznej obiektów, dokumentacji projektowej GDDKiA) wskazał, że zmniejszenie powierzchni nieruchomości niewątpliwie powoduje utrudnienia w jej użytkowaniu, jednak istnieje możliwość takiego urządzenia infrastruktury (w tym przebudowy zbiornika bezodpływowego), że pozwoli to na prowadzenie na nieruchomości działalności gospodarczej w ramach PKD spółki (np. skup płodów rolnych). Biegły nie wykluczył też możliwości kontynuacji działalności o dotychczasowym profilu. Podkreślił, że wszystkie obiekty spełniają wymagania techniczno – budowlane, nie istnieją też żadne przeciwskazania przeciwpożarowe do dalszej eksploatacji gospodarczej obiektów. Biegły odpowiedział na zarzuty strony do wniosków opinii, popierając swoje stanowisko. Tymczasem w opinii strony, ocena tego dowodu dokonana przez organ jest niewłaściwa, wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Wnioski biegłego pozostają bowiem w wyraźnej sprzeczności z wnioskami opinii wywołanych i przeprowadzonych przed sądem cywilnym w toczącym się z powództwa spółki procesie. Opinie te zostały złożone przez stronę i stały się materiałem dowodowym w sprawie. Organ nie odniósł się w ocenie strony do tych dowodów, w szczególności nie skonfrontował analiz i szczegółowych wniosków złożonych opinii z opinią biegłego W. B..

W ocenie Sądu zarzuty te nie są jednak uzasadnione. Trudno przyznać rację skarżącemu, który twierdzi, że organ zaniechał przeprowadzenia dowodu na okoliczność tego, czy stan techniczny opodatkowanej nieruchomości pozwala na jej wykorzystanie do prowadzenia działalności gospodarczej innej niż młynarska podczas, gdy właśnie takie zadanie spoczywało na biegłym mgr inż. W. B.. Organ w postanowieniu dowodowym z dnia 9 października 2015 r., kierując się wytycznymi organu odwoławczego zawartymi w decyzji z dnia 22 lipca 2015 r. wskazał, że zakresem opiniowania winny być objęte zagadnienia: czy grunty i obiekty budowlane należące do podatnika mogą być wykorzystane do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej, czy też taka działalność nie może być prowadzona z wykorzystaniem przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych w rozumieniu art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Biegły, któremu zlecono wydanie opinii, posiadał stosowne uprawnienia i wiadomości specjalne do jej opracowania. Wbrew stanowisku strony w operacie poddał on szczegółowej analizie zarówno stan geodezyjny, jak i techniczny nieruchomości i zabudowań w kontekście możliwości ich wykorzystania w działalności gospodarczej. Uwaga biegłego nie koncentrowała się przy tym na ustaleniach w zakresie możliwości prowadzenia przez podatnika we wskazanym miejscu dotychczasowej działalności (a w taki sposób ocenę swoją zawężały pozostałe opinie, w tym wywołana przez organ opinia biegłego E. K., z tych względów zakwestionowana przez organ odwoławczy). Nie sposób jednak nie zwrócić uwagi na fakt, że wnioski obu tych opinii (pomimo, że biegły E. K. znacząco zawęził zakres badania) są ze sobą zbieżne i prowadzą do tożsamego wniosku o nieistnieniu przeszkód technicznych w wykorzystaniu obiektów, w tym budowli, do prowadzenia działalności gospodarczej.

Nadto w ocenie Sądu, organ podatkowy przeprowadził ocenę dowodów w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie zasadami procesowymi, nie naruszając przy tym art. 122 i art. 124, jak też art. 191 Ordynacji podatkowej. W szczególności organ bez wątpienia podjął wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i jego oceny z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa podatkowego. W tym względzie skorzystał z możliwości wywołania opinii biegłego w trybie art. 197 § 1 O.p., co było w pełni uzasadnione okolicznościami sprawy i umiejętnie skorzystał z jego wiadomości specjalnych dla rozstrzygnięcia istotnych dla sprawy zagadnień. Zgromadzony materiał dowody – wbrew stanowisku strony – został rozpatrzony całościowo i w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 O.p.). Organ nie pominął bowiem zgłoszonych przez podatnika dowodów w postaci opinii biegłych: mgr inż. W. S., mgr inż. T. B. i mgr inż. M. Ś. oraz inż. R. B.. Dopuścił te dowody, zgodnie z zasadą otwartego systemu dowodów w postępowaniu podatkowym, wyrażoną w art. 181 O.p. W ramach oceny całokształtu dowodów nie mógł jednak pominąć, że opinie te zostały jednak sporządzone na użytek toczącej się sprawy cywilnej (a zatem w ramach odrębnego systemu prawa, posługującego się własnymi kategoriami pojęciowymi) i – jak słusznie podkreślił organ – nie odpowiadają swoim zakresem opinii biegłego W. B.. Dotyczy to również opinii sporządzonej przez mgr inż. T. K., którą podatnik złożył w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dowody te nie korzystają też z waloru bezpośredniości, co oczywiście musiało zostać uwzględnione w procesie ich oceny w kontekście dowodu wywołanego przez organ w postępowaniu podatkowym, w którym dodatkowo przesłuchano biegłego na okoliczność złożonej ekspertyzy, a także zlecono mu czynności uzupełniające, uwzględniające dynamikę trwającego postępowania. W postępowaniu podatkowym nie obowiązuje wprawdzie w pełni zasada bezpośredniości, a stan faktyczny sprawy może zostać ustalony na podstawie dowodów przeprowadzonych przez inny organ. Każdorazowo organ podatkowy winien jednak w takim wypadku dokonać weryfikacji i ustalenia, czy pochodzący z zewnątrz (od innego organu, szczególnie działającego poza innym postępowaniem podatkowym, sprawdzającym, kontrolnym lub karno - skarbowym) materiał dowodowy w pełni odpowiada potrzebom dowodowym w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Nie należy zapominać, że zgodnie z obowiązującą linią orzecznictwa, opinie sporządzone na zlecenie strony (a taki walor należy w postępowaniu podatkowym przypisać również opiniom pochodzącym z postępowania cywilnego; podkreślenia wymaga, że w ramach procesu cywilnego opinia pochodząca z innej sprawy stanowi wyłącznie dokument prywatny w rozumieniu art. 245 kpc) traktować należy jedynie jako wyjaśnienia służące poparciu stanowiska strony, choć z uwzględnieniem wiadomości specjalnych (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., II FSK 1770/09; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., I GSK 847/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2015 r., III SA/Wa 163/15). Według WSA w Krakowie (wyrok z dnia 27 marca 2014 r. w sprawie I SA/Kr 1753/13) oraz WSA w Gdańsku (wyrok z dnia 6 maja 2013 r. w sprawie I SA/Gd 275/13), opiniom sporządzonym na zlecenie strony nie można przypisać waloru dowodu z opinii biegłego, nawet jeśli sporządzone zostały przez osoby posiadające wiedzę fachową. Oznacza to, że jeśli w sprawie pojawi się konieczność skorzystania z wiadomości specjalnych, organ winien rozważyć potrzebę skorzystania z art. 197 O.p. Dowód z opinii biegłego nie może być zatem zastąpiony skutecznie innym dowodem.

Z tych też względów konfrontacja (analiza porównawcza) dowodów przedstawionych przez stronę, a pochodzących z postępowania cywilnego, z dowodem z opinii biegłego mgr inż. W. B., nie mogła być tak oczywista, jak sugeruje to skarżący. Opinia biegłego W. B. podlegała natomiast ocenie, tak jak każdy inny dowód w sprawie. W ocenie tej nie chodzi przy tym wyłącznie o fakt, że jest to dowód dopuszczony przez organ w tej sprawie i przeprowadzony przy uwzględnieniu zasady bezpośredniości, ale przede wszystkim o pozytywny wynik analizy logiczności i poprawności wniosków opinii, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. To zaś doprowadziło do samodzielnych ustaleń organu i przyjęcia autonomicznego stanowiska służącego dotarciu do prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i rozstrzygnięciu konkretnej sprawy.

Wbrew oczekiwaniu strony organ nie ma też obowiązku dopuszczenia wszystkich inicjowanych przez nią dowodów. Granicą dla prowadzonego postępowania dowodowego jest dostateczne wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Niekorzystny dla strony wynik tego postępowania nie jest dostatecznym argumentem do jego kontynuacji i podejmowania dalszych czynności, które de facto sprowadziłyby się do polemiki z dokonanymi już ustaleniami i przeprowadzonymi dowodami.

Podkreślenia wymaga także fakt, że organy umożliwiły stronie, reprezentowanej w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika, udział na każdym etapie tego postępowania i wypowiedzenie się w sprawie materiału dowodowego, z czego skarżący wielokrotnie korzystał (art. 123 § 1 O.p.). Przesłanki, którymi kierowały się organy były jasne i czytelne, szczególnie na ostatnim etapie postępowania, kiedy organ I instancji wykonywał wytyczne wskazane w decyzji organu odwoławczego. Nie sposób zatem uznać, jak chce skarżący, że organy naruszyły w postępowaniu zasadę wynikającą z art. 124 O.p.

Nie budzi wątpliwości, że ustawodawca uzależnił w przepisach ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (w brzmieniu obowiązującym w 2013 r.; Dz. U. z 2006 r. nr 121, poz. 844 ze zm., dalej "u.p.o.l."), wysokość stawek podatku od nieruchomości od sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania. Najwyższą stawką objęto nieruchomości związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Należy podkreślić, że grunt, budynek i budowle są związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., z wyjątkiem sytuacji, gdy nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Wyłączenie przedmiotów opodatkowania w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. z opodatkowania następuje wówczas, gdy przedmiot ten nie nadaje się do prowadzenia działalności gospodarczej przez konkretnego przedsiębiorcę i nie mógłby być wykorzystywany przez inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą o innym charakterze. "Względy techniczne" to każda obiektywna okoliczność natury technicznej, nie mająca błahego charakteru, tj. taka, która prowadzi do oceny, że dany budynek jest w stanie katastrofalnym, np. grożącym jego zawaleniem. Dotyczy to też takich obiektów, które z uwagi na szczególną konstrukcję i przystosowanie do działalności wysokospecjalistycznej, w sposób obiektywny nie nadają się do innej działalności.

W ocenie Sądu, organ właściwie odczytał i zinterpretował treść art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Wskazać należy, że w przepisie tym ustawodawca zdefiniował grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej jako grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. W przedmiotowej sprawie do bezspornych należą takie okoliczności, jak fakt, że spółka jest przedsiębiorcą i w jej posiadaniu znajdują się sporne (co do sposobu kwalifikacji podatkowej) budowle. Opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów, budowli i budynków znajdujących się w posiadaniu przedsiębiorcy nie jest uzależnione od rzeczywistego wykonywania na tych gruntach i w zlokalizowanych na nich budynkach i budowlach czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej. Istotne znaczenie dla wywołania określonych skutków podatkowych ma sam fakt posiadania tychże nieruchomości przez przedsiębiorcę. Jak już zaznaczono, kwestie te w rozpoznawanym przypadku nie budzą wątpliwości.

Podkreślenia również wymaga, że konieczność przeprowadzenia remontów w budynkach, budowlach, czy też ich reorganizacji, nie oznacza pozbawienia ich związku z działalnością gospodarczą w szerokim znaczeniu. Adaptacja istniejących obiektów do prowadzenia zamierzonej działalności gospodarczej stanowi jeden z wyznaczników prowadzenia tejże działalności. Reasumując więc, przejściowe niewykorzystywanie przez przedsiębiorcę posiadanej nieruchomości do wykonywania działalności gospodarczej nie uzasadnia odstąpienia od stosowania przy wymiarze podatku od tej nieruchomości stawek przewidzianych dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą (por. wyrok NSA z 14 marca 2014 r. II FSK 944/12).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.ol. podstawę opodatkowania stanowi:

1) dla gruntów - powierzchnia,

2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa,

3) dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego.

Stosownie do art. 4 ust. 5 u.p.o.l. jeżeli od budowli lub ich części, o których mowa w ust. 1 pkt 3, nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych - podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa określona przez podatnika.

Art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. odsyła do regulacji ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. W konsekwencji podstawę opodatkowania dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej stanowi wartość będąca podstawą obliczania amortyzacji w określonym roku podatkowym.

Podkreślenia wymaga, że sposób ustalania podstawy opodatkowania w przypadku budowli wymaga szczególnej aktywności ze strony podatnika, która nie zawsze może zostać zastąpiona przez organ podatkowy. Zaznaczyć także należy, że w odniesieniu do podatku od nieruchomości, dokonane odpisy amortyzacyjne nie rzutują na wartość budowli w podatku od nieruchomości, skoro wartość tę bierze się - dla określenia podstawy opodatkowania - w pełnej wysokości (bez dokonanych odpisów amortyzacyjnych).

Sąd nie zgadza się z tezą, że zaniechanie przeprowadzenia dowodu z ewidencji środków trwałych spółki stanowi w rozpatrywanym przypadku naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ewidencja środków trwałych stanowi niewątpliwie podstawowe źródło informacji o danych potrzebnych do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości. Jednak w orzecznictwie wskazuje się, że przyjęcie, iż ustalenie podstawy opodatkowania budowli powinno się odbywać wyłącznie na podstawie zapisów ewidencji środków trwałych byłoby nielogiczne i często wykluczające możliwość zakwestionowania przez organy podatkowe podstawy opodatkowania wskazanej przez podatnika w deklaracji podatkowej. W przypadku, gdy podatnik nie przedstawia organom właściwej ewidencji środków trwałych albo przedstawiona ewidencja jest nieczytelna, bądź też wykazana w niej wartość budowli jest zaniżona, to w okolicznościach konkretnej sprawy organ może dla ustalenia podstawy opodatkowania budowli sięgnąć do innych dowodów. Pomimo zatem niezadeklarowania przez podatnika wartości początkowej środka trwałego w danym roku podatkowym można ją ustalić w oparciu o deklaracje podatkowe składane w latach poprzednich. Podstawy ku temu odnajduje się w przepisach Ordynacji podatkowej przewidujących otwarty system środków dowodowych i zasadę równej ich mocy, przy jednoczesnym braku ograniczenia dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w zakresie wykazania określonych faktów (zob. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2014 r. II FSK 502/12, wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2016 r. II FSK 3438/15, dostępne w CBOSA).

Organ, dokonując ustalenia podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomości, zastosował wartości budowli podane przez spółkę w deklaracji za lata 2012 r. W ocenie Sądu, taki sposób wyliczenia podstawy opodatkowania, przy braku współpracy ze strony spółki, jest prawidłowy. Trzeba podkreślić, że w toku postępowania podatkowego spółka nie przedstawiła żadnego dowodu podważającego przyjętą wartość budowli w 2013 r., nie wskazywała też na jakiekolwiek zmiany w stanie posiadania budowli. W piśmiennictwie i orzecznictwie zwraca się uwagę na obowiązek podatnika współdziałania z organem w ramach prowadzonego postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 182/11).

W rozpoznawanej sprawie organy wielokrotnie wyzwały spółkę do przedstawienia danych dotyczących posiadanych przedmiotów opodatkowania, w tym budowli i ich wartości. Na te wezwania przedstawiciele podatnika odpowiadali przez podkreślanie braku swego zobowiązania podatkowego w zakresie budowli z uwagi na istnienie względów technicznych wyłączających opodatkowanie. Wobec powyższego, organy miały pełne prawo oprzeć się w prowadzonym postępowaniu na złożonej przez stronę deklaracji na podatek od nieruchomości na 2012 r. i wydać decyzję na podstawie art. 21 § 3 O.p. Tym bardziej, że z wyjaśnień przedstawicieli spółki jednoznacznie wynika, że w trakcie postępowania przed organami nie kwestionowali wartości budowli, a w deklaracji na 2013 r. wyłączyli z podstawy opodatkowania (w porównaniu z deklaracją z 2012 r.) opisane budowle z powodu zmiany okoliczności faktycznych wpływających na ich opodatkowanie, a nie zmniejszenia ich wartości. W świetle art. 180 § 1 O.p. dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ponadto zgodnie z art. 181 O.p. deklaracja podatkowa stanowi dowód w postępowaniu podatkowym. W razie braku innych danych, wykorzystanie deklaracji na podatek na 2012 r. jest wręcz pożądane. Nie oznacza to, że wartość przyjętej przez organy podstawy opodatkowania nie uwzględnia dyspozycji art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Organom podatkowym znana była wartość początkowa środka trwałego, wynikająca właśnie z deklaracji podatkowej złożonej przez spółkę za 2012 r. Skoro spółka nie przedstawiła żadnych okoliczności powodujących zmianę tej wartości (a z informacji Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Podatkowego z dnia 4 września 2013 r. wynika, że w 2012 i 2013 r. nie zgłaszano rozpoczęcia lub zakończenia prac budowlanych realizowanych na obiektach budowlanych znajdujących się na działkach nr [...], [...], [...], położonych w Wierzchowiskach Drugich), a także nie kwestionowała wartości środków trwałych przyjętej za podstawę opodatkowania w tymże roku podatkowym, to należało uznać, że wartość budowli nie uległa zmianie w porównaniu do stanu ujawnionego w deklaracji na 2012 r. (tak też wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawie I SA/Bk [...]).

Sąd nie stwierdził zatem naruszenia przepisów procesowych i materialnych wskazanych w skardze, jak też innych naruszeń powodujących konieczność eliminacji zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Organ zgromadził materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy (art.187 § 1 op), ocenił go zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej, realizując jednocześnie zasadę szybkości i sprawności postępowania wyrażoną w art. 125 §1 Ordynacji podatkowej, a wydana w sprawie decyzja, zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 O.p., zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Sporządzone przez organ uzasadnienie decyzji zawiera elementy niezbędne wskazane w art. 201 § 4 O.p., w tym wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, które obdarzył wiarą. Organ wskazał też, z jakich względów nie oparł swych ustaleń na innych zgromadzonych w sprawie dowodach. Lakoniczność uzasadnienia w tym zakresie nie uniemożliwia kontroli instancyjnej i oceny prawidłowości działania organu, bowiem – choć syntetycznie – to jednak w sposób klarowny przedstawił on swoje stanowisko.

Brak jest tym samym podstaw do uznania, że organ podatkowy naruszył przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.