Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 305/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3 i 3a, art. 30
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1 - 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 10 par. 1, art. 77 , art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski, Sędzia WSA Zofia Skrzynecka (spr.), Protokolant Referent stażysta Ryszarda Judziak - Brzozowa, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 28 lipca 2011 r., sprawy ze skargi S.J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. oddala skargę; II. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego z Kancelarii Radcy Prawnego wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści) powiększonej o należny podatek od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 listopada 2010 r. S. J. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od września 2001 r. do lutego 2003 r. wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu wskazał, że przyczyną zakończenia działalności gospodarczej był jego zły stan zdrowia, który pogarsza się z upływem lat na skutek doznanego urazu w wyniku wypadku samochodowego w 1985 r. Wnioskodawca utrzymuje się z renty w wysokości 836,69 zł. Na jego utrzymaniu pozostaje ponadto schorowana żona, która nie uzyskuje żadnych świadczeń.

Decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres wrzesień – listopad 2001 r., maj, lipiec – sierpień, październik – grudzień 2002 r. oraz luty 2003 r. wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 9.423,48 zł.

W uzasadnieniu Zakład wskazał, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Nie wystąpił bowiem stan całkowitej nieściągalności zadłużenia, o którym mowa w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.". Zakład nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku strony w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie".

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 26 stycznia 2011 r. strona podniosła, że Zakład w sposób nieprawidłowy (niepełny) ustalił, że żaden z przedstawionych przez nią argumentów nie uzasadnia umorzenia należności. Powinien był bowiem uwzględnić takie okoliczności, jak wysokość otrzymywanej przez zobowiązanego renty oraz przewlekła choroba jego żony i związana z tym konieczność sprawowania nad nią opieki. Ponadto wnioskodawca wskazał, że oczekuje na operację stawu biodrowego, która ma się odbyć w 2012 r. Zarzucił, iż organ naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez wyznaczenia jedynie trzydniowego terminu do zapoznania się z aktami sprawy. Stwierdził, że wyegzekwowanie zaległości nie tylko jest niemożliwe, ale pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.

Wydaną na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy w/w decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że źródłem utrzymania rodziny strony jest świadczenie rentowe w wysokości 836,69 zł brutto. Zobowiązany zajmuje 1/6 mieszkania po zmarłych rodzicach. Kwestia własności mieszkania nie jest uregulowana prawnie. Ponadto strona posiada budynek gospodarczy o pow. 80 m², samochód Volkswagen Golf, rok prod. 1996 oraz przyczepę lekką, rok prod. 1999. Oprócz zaległości z tytułu składek obciążają ją również zaległości z tytułu podatków w łącznej kwocie 67 zł oraz z tytułu kredytu odnawialnego w wysokości 2.000 zł. Stałe wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą ok. 359,42 zł miesięcznie i obejmują: energię elektryczną 166,42 zł, wodę 10 zł, telefon 33 zł, gaz 50 zł, opał 100 zł. Strona ponosi również koszty leczenia w wysokości 100 zł miesięcznie.

Analizując przedmiotową sprawę z punktu widzenia przesłanek umorzenia zaległości organ wskazał, że nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności stosownie do art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Zobowiązany pobiera bowiem świadczenie rentowe, z którego można prowadzić egzekucję. Zgodnie bowiem z art. 139 – 141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U z 2009 Nr 153, poz. 1227) świadczenia pieniężne podlegają egzekucji na zaspokojenie roszczeń egzekucyjnych do wysokości 25 % świadczenia z tym, że świadczeniobiorca nie może otrzymać mniej niż 50 % najniższej emerytury – renty.

W odniesieniu do przesłanek umorzenia należności na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., Zakład stwierdził, że nie mają one zastosowania w stosunku do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika za zatrudnianych pracowników. Analizując natomiast sprawę w aspekcie przesłanek umorzenia należności w części dotyczącej wnioskodawcy, Zakład wskazał, iż okoliczność, że stronę obciążają również zobowiązania powstałe u innych wierzycieli, nie może stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności na ubezpieczenie społeczne. Jednocześnie, porównując dochody i wydatki zobowiązanego stwierdził, że opłacenie składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a zatem w sprawie zaistniała przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia. Jednakże, jak podkreślono w uzasadnieniu decyzji, uznanie, że w sprawie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia nie powoduje automatycznie obowiązku wydania pozytywnej dla strony decyzji, gdyż instytucja umorzenia należności została oparta na konstrukcji uznania administracyjnego, które dopuszcza odmowę umorzenia należności pomimo wystąpienia przesłanek umorzenia.

Zakład nie zgodził się natomiast ze stanowiskiem strony, że w sprawie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Jak wskazał, strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem w nie mogła być w stosunku do niej rozpatrywana przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. W odniesieniu do argumentacji dotyczącej stanu zdrowia zobowiązanego i jego małżonki, wskazał, że w toku postępowania nie przedstawiono jakiejkolwiek dokumentacji medycznej ani zaświadczenia o konieczności sprawowania przez wnioskodawcę opieki nad żoną. Możliwości podjęcia pracy przez zobowiązanego nie wyklucza również częściowa niezdolność do pracy. Dodatkowo Zakład podniósł, że problemy zdrowotne wnioskodawcy wiążą się z wypadkiem samochodowym, który miał miejsce w 1985 r. Pomimo tego wypadku prowadził on jednak w dalszym ciągu działalność gospodarczą do dnia 31 maja 2003 r.

Ze względu na fakt, że zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 lipca 1983 r. do 31 maja 2003 r. Zakład nie znalazł również podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), zgodnie z którym umorzenie należnych składek może nastąpić mimo braku całkowitej nieściągalności, jeśli:

1) osoba ubiegająca się o umorzenie nie podlegała przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287),

2) za umorzeniem przemawia ważny interes tej osoby.

Zakład nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Stwierdził, że wnioskodawca miał możliwość, na każdym etapie postępowania, zapoznania się z aktami sprawy, wniesienia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów oraz zażądania dodatkowych wyjaśnień. Jednakże z przysługującego mu prawa do zapoznania się z aktami sprawy nie skorzystał.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie i merytoryczne rozpatrzenie sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ZUS. Zaskarżonej decyzji zarzuciła nieuwzględnienie szeregu istotnych okoliczności mających znaczący wpływ na rozstrzygnięcie oraz złożonych przez nią wyjaśnień.

W ocenie skarżącego sytuacja, w jakiej się znalazł w wyniku splotu nieszczęśliwych okoliczności, wypełnia przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, co potwierdził Zakład w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Pomimo uznania, że skarżący nie ma żadnych możliwości spłaty ciążących na nim zobowiązań Zakład w dalszym ciągu nalicza odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Tymczasem konieczność spłaty jakiejkolwiek kwoty z tytułu powyższych zobowiązań spowodowałaby znaczny uszczerbek dla strony i jej rodziny oraz pozbawiłaby ją możliwości egzystencji. Skarżący ponowił argumentację dotyczącą stanu zdrowia. Stwierdził, że jego wiek, brak możliwości podniesienia kwalifikacji zawodowych oraz uraz, którego doznał w wypadku samochodowym, uczynił z niego osobę niezdolną do pracy. Jednakże Zakład odmówił umorzenia należności pomimo uznania, że sytuacja, w jakiej znalazła się strona nie daje nawet w dalekiej przyszłości jakichkolwiek perspektyw na spłatę ciążących na niej zobowiązań.

W odpowiedzi Zakład podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 5 lipca 2011 r. skarżący podkreślił, że Zakład powinien był odnieść się do źródeł utrzymania skarżącego, a także poziomu ponoszonych przez niego wydatków. Powinien był również ocenić w sposób jednoznaczny, czy zobowiązany ma realną możliwość uzyskania środków na spłatę zadłużenia. Skarżący zaznaczył przy tym, że żyje poniżej granic minimum socjalnego, co nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Powołał się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1426/08, w myśl którego umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić, jeżeli wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy {art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)}.

W związku z zawartym w skardze wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji i merytoryczne rozpoznanie sprawy przez Sąd poprzez nakazanie Zakładowi umorzenia należności z tytułu składek, tytułem wstępu należy zaakcentować, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji. Sąd administracyjny nie jest natomiast władny w zakresie merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z unormowaniami wynikającymi z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem w świetle powołanych przepisów ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne jedynie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. W niniejszym przypadku oznacza to, że Sąd nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia należności z tytułu składek. Tym samym Sąd nie może również nakazać Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Leży to bowiem w granicach jego wyłącznej kompetencji.

Opisany powyżej zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy, sprowadzający się do kryterium jej zgodności z prawem, ma też ważkie znaczenie z punktu widzenia charakteru podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne została bowiem podjęta w formie procedowania, która zakłada możliwość wyboru przez organ konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Słusznie Zakład wywiódł w niniejszej sprawie, że wszędzie tam, gdzie ustawodawca w treści przepisu prawnego używa dla określenia kompetencji organu do podjęcia pewnych czynności zwrotu "może", konstruuje daną instytucję na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Charakter uznania administracyjnego został szczegółowy wyłożony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z tego też względu Sąd nie dopatrzył się potrzeby powtórzenia ogólnych rozważań dotyczących decyzji uznaniowych. Sformułowane przez Zakład w tym zakresie uwagi są prawidłowe i znajdują umocowanie w bogatym orzecznictwie sądowym (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, LEX nr 46473). Strona skarżąca natomiast przedstawionej w tym zakresie argumentacji Zakładu nie kwestionuje. Warto przy tym zaznaczyć, że przyznanie organowi przez prawodawcą pewnego rodzaju elastyczności w stosowaniu prawa wynika głownie z konieczności ustalenia relacji pomiędzy wartościami respektowanymi przez społeczeństwo indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Swoboda organu w postaci luzu decyzyjnego stanowi bowiem dogodny mechanizm zapewnienia z jednej strony stabilności prawa, a z drugiej umożliwienia organom prowadzenia własnej polityki poprzez dokonywanie wyborów i środków działania (M.Jaśkowska [w:] Z.Duniewska, R.Hauser, M.Jaśkowska, M.Matczak, Z.Niewiadomski, A.Wróbel, System Prawa Administarcyjnego, Tom I Instytucje prawa administracyjnego, Warszawa 2010 r., s.219).

Specyficzny charakter decyzji o charakterze uznaniowym powoduje, że ich kontrola sądowa ma nieco ograniczony zakres. Skoro, jak już wyżej wyjaśniono, w sytuacji wystąpienia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, Zakład ma możliwość wyboru zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego bądź negatywnego dla wnioskodawcy, kontrola sądowa polega na zbadaniu, czy Zakład podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego i wnikliwego jego rozważenia. Zatem uznać należało, że zagwarantowana przez przepisy prawa autonomia organu w orzekaniu, mimo spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie danej normy prawnej, podlega kontroli sądu zarówno na etapie prowadzenia postępowania dowodowego, jak i w stadium oceny zgromadzonych dowodów, implikujących końcowe wnioski. Sąd nie może natomiast ingerować w swobodny wybór dokonany przez rozpatrujący sprawę organ.

Rozpoznając niniejszą sprawę według omówionych wyżej kryteriów Sąd doszedł do wniosku, iż Zakład w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy sprawy oraz dokonał jego wszechstronnej i kompleksowej oceny w kontekście przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wskazać przy tym należy, że strona w złożonej skardze nie zakwestionowała dokonanych przez Zakład ustaleń faktycznych dotyczących jej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej. Sformułowane przez nią zarzuty koncentrują się natomiast wokół wyrażonej przez Zakład oceny podnoszonych przez nią okoliczności.

Sąd podzielił stanowisko Zakładu w kwestii niewystąpienia w sprawie podstaw do umorzenia należności na podstawie przepisów art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., odwołujących się do przesłanki całkowitej nieściągalności należności. Powołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zawiera zamknięty katalog sytuacji, które ustawodawca uznaje za spełniające kryterium całkowitej nieściągalności, w tym m.in. zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie (pkt 3), niezaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym (pkt 4), stwierdzenie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję (pkt 5). Jak wskazał Zakład, żadna z wymienionych w powołanym przepisie okoliczności nie zachodziła w stosunku do strony skarżącej, w szczególności w toku postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Sąd podzielił tę ocenę. Z akt sprawy wynikało bowiem, że strona otrzymuje świadczenie rentowe, które może podlegać zajęciu w toku postępowania egzekucyjnego do wysokości podlegającej ochronie. Ponadto posiada majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego i przyczepy. Tym samym, do czasu stwierdzenia przez organ egzekucyjny braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, przy założeniu nieistnienia pozostałych przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 4a i 6 u.s.u.s., nie jest możliwe umorzenie należności z tytułu składek w oparciu o przesłankę całkowitej nieściągalności. Strona zresztą powyższych twierdzeń Zakładu i wywiedzionej w tym zakresie oceny w złożonej skardze nie zakwestionowała.

Argumentacja skargi wskazuje natomiast, że podnoszone przez zobowiązanego zarzuty koncentrują się wokół dokonanej przez Zakład oceny występowania w sprawie przesłanek umorzenia należności z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W myśl tego przepisu Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Sądu, prawidłowo Zakład zauważył, że umorzenie należności z tytułu składek w oparciu o powyższe uregulowanie nie ma zastosowania do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, na co wskazuje treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Ponadto stosownie do art. 30 u.s.u.s. możliwość umorzenia na podstawie art. 28 i 29 tej ustawy została wyłączona w odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami. W związku z powyższym Zakład decyzją z dnia "[...]" umorzył postępowanie z wniosku strony w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami składek.

W aspekcie powyższej uwagi możliwość umorzenia należności z tytułu składek na podstawie przesłanek określonych w w/w rozporządzeniu mogła być rozpatrywana jedynie w odniesieniu do tej ich części, która dotyczyła składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek. Analizując te przesłanki, Zakład przychylił się do twierdzeń wnioskodawcy, że jego sytuacja finansowa uzasadniała wniosek, iż w sprawie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, tj. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Tym samym wyraził stanowisko zgodne z prezentowaną przez stronę argumentacją, że jej sytuacja materialna jest bardzo trudna, wręcz zagraża egzystencji jej i jej rodziny. Jednocześnie Zakład, korzystając ze swobody wyboru rozstrzygnięcia, na jaką pozwala mu instytucja uznania administracyjnego, uznał, że pomimo wystąpienia tej przesłanki wniosek strony nie zasługiwał na uwzględnienie. Zauważyć należy, że odmowa udzielenia wnioskowanej ulgi w sytuacji jednoczesnego przyznania, że opłacenie należności z tytułu składek może pozbawić skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, obligowała Zakład do starannego uzasadnienia podjętej decyzji. Wymaganiom tym, w ocenie Sądu, uczyniono zadość. Zakład przedstawił bowiem w przekonywujący sposób argumenty, które zadecydowały o odmowie przyznania stronie preferencji w spłacie zadłużenia. Wskazał, iż strona, oprócz zaległości z tytułu składek, posiada również zobowiązania z tytułu kredytu bankowego w wysokości 2.000 zł. Przyznanie ulgi w spłacie należności z tytułu składek w sytuacji, gdy strona posiada również inne zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym stanowiłoby w istocie preferowanie spłaty przez nią tych ostatnich zobowiązań względem należności z tytułu składek. Ponadto Zakład ustalił, że strona posiada majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego i przyczepy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wynikało również, że pomimo podnoszonych twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i zagrożeniu egzystencji strona nie korzysta z pomocy społecznej (k. 58 akt adm.), co czyniło uprawnionym wniosek, że jej sytuacja nie jest tak dramatyczna, jak ją przedstawiła w toku postępowania. Z akt sprawy wyłaniał się bowiem obraz osoby egzystującej dzięki skromnym środkom ze świadczenia rentowego, a która mimo bardzo trudnej – jak podnosiła – sytuacji, nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, co samo w sobie jest sprzeczne.

Zdaniem Sądu, w świetle akt sprawy nie było też podstaw do jednoznacznego uznania, że skarżący nie ma i nie będzie miał jakichkolwiek możliwości zarobkowania w przyszłości. Wbrew twierdzeniom strony, nie sposób w treści zaskarżonej decyzji odnaleźć twierdzenia, z którego płynąłby wniosek, iż Zakład przyznał, że sytuacja, w jakiej znalazła się ona, nie daje nawet w dalekiej przyszłości jakichkolwiek perspektyw na spłatę ciążących na niej zobowiązań. Zwrócić należy uwagę, że wniosek strony dotyczył umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. W ocenie Sądu, ta najdalej idąca forma pomocy w postaci całkowitej rezygnacji z dochodzenia należności nie była w stanie faktycznym sprawy uzasadniona. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jest bowiem możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że strona nie tylko obecnie, ale również w przyszłości, nie będzie miała możliwości spłaty zaległości. Wprawdzie skarżący powołał się na trudną sytuację zdrowotną, która w jego ocenie spowodowała utratę możliwości zarobkowania, a tym samym uzasadniała stwierdzenie istnienia w sprawie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia, jednakże, w ocenie Sądu, twierdzenie to nie znajdowało oparcia w materiale sprawy. Skarżący nie jest osobą w podeszłym wieku. Podstawą przyznania mu świadczenia rentowego było stwierdzenie częściowej niezdolności do pracy, co samo w sobie nie przekreśla możliwości podjęcia przez niego jakiejkolwiek, choćby w niepełnym wymiarze czasu, pracy. Ponadto pogłębianie się problemów zdrowotnych skarżący wiąże z urazem, który miał miejsce w wyniku wypadku samochodowego w 1985 r. Zdaniem Sądu, w tym kontekście słusznie Zakład zaakcentował, że uraz ten nie stanowił dla strony przeszkody do prowadzenia działalności gospodarczej, którą zakończyła dopiero w 2003 r. Wywiedzionej przez Zakład oceny nie mogła zmienić również powoływana przez stronę okoliczność, iż na 2012 r. planowana jest operacja stawu biodrowego. Zdarzenie to ma bowiem charakter przyszły i jako takie nie może mieć wpływu na ocenę aktualnej sytuacji strony. Jeżeli natomiast rzeczywiście nastąpi i będzie skutkować ograniczeniem obecnych możliwości zarobkowania, może stanowić podstawę nowego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.

Twierdzeń o braku możliwości uzyskania dochodu na opłacenie należności z tytułu składek nie uzasadniał również stan zdrowia żony wnioskodawcy, gdyż oprócz dowodów na ponoszenie wydatków na leczenie, nie przedstawiono jakichkolwiek dowodów, które by potwierdziły istnienie w sprawie przesłanki umorzenia należności z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, jaką jest nieuzyskiwanie dochodów w związku z koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Z akt sprawy nie wynika, by żona strony legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności i pobierała świadczenie z tytułu niezdolności do pracy. Wręcz przeciwnie, jest ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna, z czego płynie wniosek, że niedomagania zdrowotne czy też choroba nie wyłączyły jej osoby z rynku pracy.

W ocenie Sądu, Zakład prawidłowo uznał, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie znalazła również potwierdzenia podnoszona przez stronę okoliczność poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Taką okolicznością nie mógł być bowiem wypadek samochodowy w 1985 r., który nie przeszkodził stronie w dalszym prowadzeniu działalności gospodarczej. Ponadto słusznie Zakład podkreślił, że przesłanka ta mogłaby znaleźć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do wnioskodawcy prowadzącego działalność gospodarczą, na co wskazuje końcowa część powołanego przepisu. Tymczasem w niniejszej sprawie wnioskodawca zakończył prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 31 maja 2003 r.

Sąd nie uznał za zasadne zarzutów strony podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy, dotyczących nierespektowania przez Zakład przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. Zauważyć należy, że strona formułując te zarzuty, nie wskazała na konkretne okoliczności faktyczne, które w jej ocenie wymagały zbadania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, a jedynie w sposób bardzo ogólny zakwestionowała wyprowadzoną przez Zakład ocenę ustalonego stanu faktycznego. Tymczasem zdaniem Sądu, przeprowadzona w uzasadnieniu skarżonej decyzji analiza sytuacji wnioskodawcy była bardzo szczegółowa i wyczerpująca. Wszystkie akcentowane przez niego okoliczności, które mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, znalazły w niej odzwierciedlenie.

Sąd nie dostrzegł również uchybienia przez Zakład przepisom K.p.a., dotyczącym umożliwienia stronie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym sprawy przed wydaniem decyzji. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że na każdym etapie postępowania, przed wydaniem decyzji, strona była informowana o przysługującym jej na mocy art. 10 § 1 K.p.a. uprawnieniu, lecz pomimo prawidłowego doręczenia jej pism, nie skorzystała z niego. Wbrew twierdzeniom strony, powołany przepis nie zakreśla terminu, w jakim należy stworzyć jej możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a zatem trudno uznać, że wyznaczony w niniejszej sprawie 3 – dniowy termin był niezgodny z tym przepisem. Ponadto wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów może być zrealizowane do dnia wydania decyzji, co w niniejszej sprawie nastąpiło po upływie znacznie dłuższego czasu niż 3 – dniowy termin zakreślony w zawiadomieniach.

Podkreślić jeszcze raz należy, iż nawet zaistnienie przesłanki umorzenia należności nie tworzy automatycznie po stronie Zakładu obowiązku jej umorzenia. Instytucja umorzenia jest bowiem oparta na zasadzie uznania administracyjnego, które powoduje, iż nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Zakład, korzystając z uznania administracyjnego, dokonuje wyboru rozstrzygnięcia i może – mimo istnienia przesłanki – odmówić uwzględnienia wniosku strony.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa skutkującego koniecznością jej uchylenia.

Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić z powodu jej bezzasadności.