Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1316/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 153 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego G. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. umorzono postępowanie wszczęte na wniosek Z. C., G. W., K. R., H. G., K. B., P. W., Z. C., H. P., B. B., S. Z., B. K., L. M. i F. K., w sprawie stwierdzenia nieważności wydanej w dniu [...] r., przez Wójta Gminy S. decyzji znak [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych typu [...] o mocy 2MW każda w m. J. i J. gmina D..

Rozpatrując wnioski Kolegium wzięło pod uwagę utrwalone w tym zakresie orzecznictwo sądowe, że stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej są nie tylko strony postępowania trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

Planowana inwestycja może oczywiście powodować oddziaływanie na grunt sąsiednich nieruchomości, utrudniać, czy wręcz uniemożliwiać korzystanie z nich zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 140 k.c.). Zatem nie można wypowiadać się o istnieniu bądź nieistnieniu w konkretnej sprawie interesu prawnego bez wszechstronnego zbadania prawdopodobnego wpływu decyzji na sferę praw stron skarżących – wnioskodawców. Jednocześnie wszechstronne zbadanie tej kwestii może nastąpić po wszczęciu postępowania. Biorąc pod uwagę, że fakt posiadania interesu prawnego wnioskodawców w przedmiotowej sprawie nie był oczywisty, Kolegium uznało za stosowne wszczęcie postępowania mającego na celu ustalenie czy posiadają oni interes prawny do występowania w sprawie.

Zdaniem organu, w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko stronami tego postępowania bezsprzecznie będą, oprócz wnioskodawcy, właściciele działek objętych przewidywanym obszarem ograniczonego oddziaływania, jeżeli oddziaływanie planowanej inwestycji będzie wykraczać poza teren, do którego inwestor posiada tytuł prawny (będzie przekraczać ustalone prawem standardy).

Co do zasady przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będą zatem miały podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, gdyż będą narażone na jego oddziaływanie. Oprócz posiadaczy nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie stronami w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych będą również inni, których nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.

Kolegium dodało, że zgodnie z art. 143 k.c., społeczno-gospodarczego przeznaczenia gruntu nie wyznacza sposób, w jaki z gruntu dotychczas korzystano, ale sposób, w jaki właściciel faktycznie i potencjalnie zgodnie z przepisami prawa i planem zagospodarowania przestrzennego może zgodnie ze swoją wolą z gruntu korzystać.

Organ zaznaczył, że do jednego z głównych oddziaływań na środowisko związanych z elektrowniami wiatrowymi należy zaliczyć emisję hałasu towarzyszącą pracy turbin wiatrowych.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. nr 120, poz. 826 - obecnie z 2014 r., 112) dopuszczalny poziom hałasu w środowisku na obszarach chronionych, tj. na granicy terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług chronionych akustycznie nie może przekraczać 50 dB w porze dziennej (od godz.6 do 22) i 40 dB w porze nocnej (od godz. 22 do 6) natomiast dla terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, zamieszkania zbiorowego, zabudowy zagrodowej

i mieszkaniowo-usługowej – 55 dB w porze dziennej i 45 dB w porze nocnej.

W ocenie organu, szczegółowa analiza raportu zawierającego

m.in. oddziaływanie hałasu na przyległe tereny wykazała, że działki wnioskodawców leżą poza strefą oddziaływania planowanej inwestycji. Działka nr [...] należąca do

G. W. położona jest w odległości około 730 m od granicy działki [...], na której planowana jest elektrownia wiatrowa a pozostałe działki nr [...], i [...] są w odległości 708 m, 430 m i 308 m., również działka nr [...] położona jest w odległości około 550 m od działek [...] i [...], na których planowana jest lokalizacja turbin.

Przedmiotowe tereny (nieruchomości), tj. grunty rolne niezabudowane nie są ujęte, jako podlegające ochronie akustycznej w cyt. rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku,

tj. ustawodawca dla tych terenów nie określił dopuszczalnego poziom dźwięku.

Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że nieruchomości wnioskodawców znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji a inwestycja uniemożliwi lub utrudni korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

Kolegium po zbadaniu czy i ewentualnie jak daleko, sięga oddziaływanie planowanej inwestycji na możliwość wykonywania prawa własności przez wnioskodawców stwierdziło, że nie mają oni interesu prawnego do występowania

w sprawie o stwierdzenie nieważności w charakterze strony.

Organ podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.) i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad nieważności, wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Należy zatem przyjąć, że rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa, którego nie można utożsamiać z każdym naruszeniem.

Kolegium dodało, że rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan prawa z dnia wydania tej decyzji; na taką ocenę nie ma wpływu ani późniejsza zmiana prawa ani też zmiana interpretacji tego prawa. Dlatego też w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być brane pod uwagę przepisy ustawy o inwestycjach

w zakresie elektrowni wiatrowych ani tez ustawy o dostępie do informacji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy G. W., K. R., H. G., K. B., P. W., Z. C., H. P., B. B., S. Z., B. K. i L. M. podnieśli, że Kolegium pominęło w swojej ocenie fakt, że przedmiotowe nieruchomości należące do wnioskodawców (skarżących) wchodzą w skład gospodarstw agroturystycznych co ma "przełożenie na ograniczenie w postaci immisji", tzn. hałasu i pola elektromagnetycznego. Zdaniem skarżących, wartości podane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, należy przyjmować tak jak dla obszarów służących rekreacji i wypoczynkowi. Niezależnie od powyższego, organ pominął również w swojej ocenie fakt skumulowanego oddziaływania elektrowni będących przedmiotem oceny. Strony zaznaczyły, że powyższe ustalenie nie wymaga wiadomości specjalnych a wynika wprost z przepisów szczególnych.

W uzupełnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 12 września 2017 r., podpisanym m.in. przez G. W., podniesiono dodatkowo, że według map złożonych przez inwestora, na działkach nr [...] oraz [...] obręb J. ma powstać elektrownia wiatrowa praktycznie na terenie drogi gminnej oraz na terenie oznaczonym jako granica strefy W II – częściowej ochrony archeologiczno-konserwatorskiej, co jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy D.. Wskazano również, że według oświadczenia inwestora elektrownia wiatrowa mająca stanąć na działce nr [...] obręb J. znajdować się będzie w zbyt bliskiej odległości od terenów leśnych oraz zabudowań mieszkalnych (np. działka nr [...] obręb J.). Zdaniem skarżącego, decyzji w niniejszej sprawie nie powinien wydawać Wójt Gminy S. , lecz Wójt Gminy D. (który nie miał "żadnego interesu majątkowego na tym terenie").

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu opisanego wyżej wniosku, decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art/ 127 § 3 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone przez poprzedni skład orzekający

i po przeprowadzeniu "badań odległościowych na kopii map" znajdujących się w aktach sprawy stwierdziło, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż nieruchomości wnioskodawców znajdują w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji a inwestycja uniemożliwi lub utrudni korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 143 k.c.).

Według danych zawartych w raporcie, hałas emitowany przez poszczególne turbiny wiatrowe nie przekroczy 45 dB na granicy zabudowy mieszkaniowej. Zasięg akustycznego oddziaływania projektowanego zespołu 12 elektrowni dla max poziomu mocy akustycznej wyniesie 300 m od najbliżej położonej elektrowni. Powołując się na ustalenia poprzedniego składu orzekającego, Kolegium stwierdziło, że spośród osób podpisanych po wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarówno K. R. jak i Z. C. nie są w ogóle właścicielami nieruchomości na terenie Gminy D., czyli nie posiadają żadnego interesu prawnego do występowania z żądaniem stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Natomiast wśród osób, które podpisały się pod wnioskiem zarówno o stwierdzenie nieważności jak i o ponowne rozpatrzenie sprawy, a których grunty leżą najbliżej planowanych elektrowni znajdują się Z. C., B. B., P. W., F. K., K. B., S. Z.. Kolegium zwróciło uwagę, że grunty rolne, niezabudowane obiektami siedliska rolnego, nie podlegają ochronie w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.

Odnosząc wskazania raportu co do odległości oddziaływania zespołu

12 elektrowni wiatrowych na otoczenie, poprzedni skład orzekający stwierdził,

że eksploatacja przedmiotowego zespołu elektrowni wiatrowych w aspekcie hałasu nie będzie miała wpływu na wykonywanie przez wnioskodawców prawa własności posiadanych nieruchomości, co prowadzi do tego, iż nie można ich uznać stronami, gdyż nie posiadają interesu prawnego do występowania w sprawie o stwierdzenie nieważności. Skoro wnioskodawcy nie posiadali interesu prawnego, należało wydać decyzję umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe, właśnie z uwagi na brak interesu prawnego. Kolegium w składzie orzekającym aktualnie, po zbadaniu wszystkich ww. okoliczności wynikających z posiadanych materiałów dowodowych (raport z 2007 r. wraz z jego uzupełnieniami z 2007 r. i z 2009 r.) podzieliło wszystkie ustalenia poprzedniego składu w w/w zakresie.

Odnosząc się do zarzutu, że Kolegium w swoim postępowaniu winno przyjmować w tej sprawie wartości dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, tak jak dla obszarów służących do rekreacji i wypoczynku, gdyż tereny te wchodzą w skład gospodarstw agroturystycznych, organ stwierdził, iż aby to było możliwe, wnioskodawcy winni wystąpić do Wójta Gminy D. o zmianę funkcji tych terenów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, uchwalanym przez Radę Gminy D.: z funkcji rolnej na tereny wypoczynku agroturystycznego. Także pozostałe zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozparzenie sprawy uznało za niezasadne.

W skardze na powyższą decyzję, G. W. podniósł, że Kolegium nie odniosło się w niej do następujących kwestii:

- nieprawidłowości w ocenie strefy oddziaływania inwestycji będącej przedmiotem oceny w postępowaniu prowadzonym przez Wójta Gminy S. .

W decyzji zawarto stwierdzenie, że decyzja dotyczy budowy 12 elektrowni wiatrowych, kiedy to w rzeczywistości dotyczy ona budowy 12 elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą tj. drogami dojazdowymi, kablami, itp. oraz jej eksploatacji. Ponadto, mimo nawet ustalenia przez SKO w K., że nieruchomości wnioskodawców leżą w odległości mniejszej niż 400 metrów od planowanych elektrowni organ nie spostrzega negatywnego oddziaływania. Jest to niedopuszczalne w świetle np. faktu, że zrzut lodu ze skrzydeł elektrowni o wysokości ok. 150 metrów można zaobserwować w odległości do ok. 550 metrów;

- sprzeczności z zapisami w miejscowym planie zagospodarowania. Dla działek nr [...], [...] oraz [...] ustalono ochronę archeologiczno konserwatorską, przy czym na działce nr [...] w myśl zapisów w m.p.z.p. znajduje się zabudowa podlegająca ochronie archeologiczno – konserwatorskiej. Nadto w myśl zapisów w m.p.z.p. dla działki nr [...] wskazano brak możliwości zabudowy. Powyższe zapisy stoją w sprzeczności z zapisami w wydanej decyzji. Ponadto, według map złożonych przez inwestora na działkach nr [...] oraz [...] obręb J. ma powstać elektrownia wiatrowa praktycznie na terenie drogi gminnej oraz na terenie oznaczonym jako granica strefy W II częściowej ochrony archeologiczno – konserwatorskiej co także jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy D. ([...]).

W ocenie skarżącego, elektrownia wiatrowa mająca stanąć na działce [...] obręb J. znajdować się będzie w zbyt bliskiej odległości od terenów leśnych oraz zabudowań mieszkalnych (dla przykładu działka nr [...], obręb J.).

Strona podkreśliła, że Wójt Gminy S. nie powinien wydawać decyzji środowiskowej na terenie obejmującym obszar J. tylko Wójt Gminy D.. Wójt Gminy D. nie miał żadnego interesu majątkowego na tym terenie.

Skarżący dodał, że planowane wiatraki w J. będą w zbyt bliskiej odległości od istniejących już elektrowni wiatrowych. Zarzucił także brak rzetelnej informacji bowiem z obwieszczeń Wójta Gminy S. nie wynikała żadna w miarę precyzyjna informacja o lokalizacji planowanej farmy, łącznie z przebiegiem np. kabli, dróg, itp. Nie zostały tym samym spełnione wymogi ustawy z dnia 3 października 2008 roku.

Na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - podniósł dodatkowe argumenty, które uzupełnił pismem z dnia 4 marca 2019 r.

Skarżący wskazał na naruszenie przepisów art. 143 k.c., w zw. z art. 140 k.c.,

w zw. z art. 144 k.c., w zw. z art. 82 ust. 1 pkt. 1b ustawy z października 2008 r.

o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa

w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, w zw. z § 1 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów ochrony środowiska, w zw. z art. 6 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska

w zw. z art. 28 k.p.a., wyrażające się w:

- ograniczeniu się przez SKO w K. na etapie wydawania ostatecznej decyzji z [...] r. do ogólnikowego wskazania jedynie odległości w jakiej nieruchomości G. W. (jak też pozostałych osób żądających stwierdzenia nieważności wspomnianej Decyzji Wójta Gminy S. z [...] r.) znajdują się od działek inwestycyjnych, na których planowane jest posadowienie elektrowni wiatrowych stanowiących składowe elementy przedsięwzięcia objętego decyzją w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań,

- ogólnikowym wskazaniu w ostatecznej decyzji SKO w K.

z [...] r., że odległość nieruchomości skarżącego od przedsięwzięcia objętego zakresem decyzji Wójta Gminy S. nie będzie powodowała oddziaływania przedmiotowego środowiska na wskazane nieruchomości w kontekście kreowania immisji w postaci przekroczonych norm hałasu, a także nie będzie kreować innych oddziaływań.

Skarżący zwrócił uwagę na niezbadanie przez SKO w K. interesu prawnego skarżącego G. W. (jak też pozostałych osób wymienionych w sentencji decyzji z [...] r.) w stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy S. z [...] r., a finalnie statusu skarżącego (oraz ww. osób) jako stron postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności

ww. decyzji Wójta Gminy S. .

Strona zaznaczyła, że ocena dokonana w ostatecznej decyzji SKO w K. z [...] r. (analogicznie jak ocena zawarta w poprzedzającej opinii własnej SKO w K. z [...] r.) nie została oparta na badaniu:

- czy immisje generowane przez przedsięwzięcie w postaci budowy

12 elektrowni wiatrowych na terenie sołectw J. i J. (w tym w szczególności immisja w postaci hałasu) ze względu na swój zasięg determinowany właściwościami technicznymi i charakterem działania elektrowni wiatrowych (w tym turbin wiatrowych) stanowiących części składowe przedsięwzięcia będą oddziaływały w sposób negatywny na nieruchomości skarżącego (oraz innych osób żądających stwierdzeni nieważności decyzji Wójta Gminy S. ),

- czy realizacja przedsięwzięcia objętego zakresem decyzji Wójta Gminy S. w przedmiocie uwarunkowań środowiskowych, a także oddziaływanie rzeczonej inwestycji wpłynie ujemnie na możliwość niezakłóconego korzystania z nieruchomości skarżącego (oraz pozostałych osób) przy uwzględnieniu rzeczywistego, planowanego przeznaczenia rzeczonych nieruchomości, obejmującego w przypadku G. W. zabudowę siedliskową, w tym posadowienie na działce nr [...] domu jednorodzinnego mieszkalnego wraz z budynkiem gospodarczym.

Zdaniem strony, prawidłowa, kompleksowa ocena zagadnienia interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji wymaga ustalenia, czy określona odległość nieruchomości osoby kwestionującej decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach od terenów, na których posadowione ma zostać przedsięwzięcie, powoduje, że nieruchomość objęta jest zakresem oddziaływania inwestycji stanowiącej przedmiot decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności immisji w postaci hałasu (przekraczającego regulacje określone na kanwie Rozporządzenia z dnia 14 czerwca 2007 r.), wpływającej na ograniczenie lub wyłączenie możliwości korzystania zeń zgodnie z normalnym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

O społeczno-gospodarczym przeznaczeniu działki nie decyduje jej oznaczenie

w rejestrze gruntów i księdze wieczystej w chwili nabycia, lecz sposób, w jaki właściciel faktycznie może z niej korzystać zgodnie ze swoją wolą, przepisami prawa

i przeznaczeniem gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Skarżący nawiązując do stanowiska zaprezentowanego w dniu 28 lutego 2019 r. ponownie podniósł, że brak wyeliminowania z obiegu prawnego przedmiotowych decyzji SKO umarzających postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. , skutkować będzie niemożnością merytorycznego rozpoznania kwalifikowanej wadliwości decyzji Wójta Gminy S. , w tym wskazanych przez skarżącego rażących nieprawidłowości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według wskazanego wyżej kryterium, doprowadziła do uznania, że decyzja ta, podobnie jak decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Istotę sporu w sprawie stanowi ustalenie Kolegium w decyzjach z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r., że skarżącemu nie przysługuje status strony

w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych typu [...] o mocy 2 MW każda w m. J. i J. gmina D..

W sprawie niesporne jest, że G. W. jest właścicielem

m.in. działek o nr [...] położonych w J. gmina D.. Organ ustalił,

że działki te znajdują się w odległości 708 m i 308 m od granicy działek, na których planowana jest lokalizacja turbin i stanowią grunty rolne niezabudowane wobec czego nie są ujęte jako podlegające ochronie akustycznej w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.

W tej sytuacji – zdaniem Kolegium – eksploatacja przedmiotowego zespołu elektrowni wiatrowych w aspekcie hałasu nie będzie miała wpływu na wykonywanie przez wnioskodawcę jego prawa własności posiadanych nieruchomości, co powoduje, że nie można uznać go za stronę postępowania i wobec czego postępowanie to należało umorzyć. Zgodnie bowiem z treścią art. 105 § 1 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W ocenie Sądu, powyższa decyzja zapadła jednak przedwcześnie, bez należytego wyjaśnienia kwestii dotyczących ewentualnego oddziaływania inwestycji na nieruchomości skarżącego, bez dokonania w tym zakresie niezbędnych ustaleń.

Zdaniem Kolegium, nieruchomości osób wnioskujących o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. , są położone poza wyznaczoną strefą oddziaływania elektrowni wiatrowych. Organ wskazał,

że przeprowadził badania odległościowe na kopii map znajdujących się w aktach niniejszej sprawy, stanowiących ustawowe elementy składowe wchodzące w zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, przedłożonego przez inwestora. Według danych zawartych w raporcie, hałas emitowany przez poszczególne turbiny wiatrowe nie przekroczy 45 dB na granicy zabudowy mieszkaniowej. Zasięg akustycznego oddziaływania projektowanego zespołu 12 elektrowni dla max poziomu mocy akustycznej wyniesie 300 m od najbliżej położonej elektrowni.

Jak już wspomniano organ przyjął przy tym, że grunty rolne niezabudowane obiektami siedliska rolnego, nie podlegają ochronie w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu

w środowisku.

Powyższe stanowisko organu – w kontekście badania legitymacji procesowej skarżącego – należy uznać za nietrafne. SKO błędnie bowiem uznało, że skoro działki gruntu stanowiące własność skarżącego położone są poza granicami terenu chronionego akustycznie (poza zasięgiem oddziaływania hałasu o natężeniu 45 dB) to nie można przyjąć, że są narażone na oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia.

Podzielając w pełni pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1005/13, należy stwierdzić, że dla uznania interesu prawnego wnioskodawcy wystarczające byłoby ustalenie, że nieruchomości stanowiące jego własność położone są w zasięgu oddziaływania inwestycji, niezależnie od tego czy określone normy hałasu zostały zachowane lub przekroczone. Istotne byłoby samo ustalenie, że planowana inwestycja może oddziaływać na nieruchomości wnioskodawcy w stopniu przewidującym określone uciążliwości. Nie może być decydująca w tym względzie okoliczność różnej ochrony akustycznej terenów zabudowanych i terenów rolnych niezabudowanych. Rozróżnienie takie mogłoby mieć znaczenie przy merytorycznej ocenie sprawy, a nie przy ustalaniu interesu prawnego podmiotu występującego z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego.

Przy dokonywaniu oceny, czy dana osoba jest stroną postępowania nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tej osoby, a jedynie to, czy interes taki osobie przysługuje. W przeciwieństwie do regulacji szczególnych (np. art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), art. 28 k.p.a. stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (wyrok NSA z 29.1.2014 r., II OSK 2064/12).

Analizując oddziaływanie oznaczonej inwestycji w aspekcie interesu prawnego właścicieli nieruchomości pobliskich lub sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji organ nie może ograniczyć się tylko do ustalenia takiego oddziaływania, które stanowi naruszenie określonych norm. Niezasadnie organ odwoławczy pomija fakt, że decyzja środowiskowa musi poprzedzać szereg decyzji związanych z szeroko pojętym procesem inwestycyjno-badawczym. W rezultacie mimo odrębności postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań oraz innych postępowań inwestycyjnych, istotna jest występująca między nimi współzależność. Dlatego podmioty należące potencjalnie do kręgu stron w sprawie dotyczącej lokalizacji inwestycji lub pozwolenia na budowę, mają niewątpliwie interes prawny by brać udział w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego (por. wyrok NSA z 18.6.2014 r.,

II OSK 140/13).

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku z dnia 6 listopada 2014 r., w zakresie dotyczącym ochrony środowiska przed uciążliwościami powodowanymi działaniem różnego rodzaju urządzeń należy stwierdzić, że czynności powodujące hałas i wibracje oraz inne uciążliwości dla środowiska, podejmowane na określonej nieruchomości, mogą oddziaływać na sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Na prawo właściciela nieruchomości sąsiedniej do niezakłóconego korzystania z nieruchomości może mieć bezpośredni wpływ decyzja administracyjna dotycząca podmiotu powodującego uciążliwości dla środowiska. Nie byłby racjonalny pogląd, że wynik postępowania administracyjnego w sprawie sposobu zagospodarowania nieruchomości (lokalizacja określonych obiektów i urządzeń), także z punktu widzenia przepisów o ochronie środowiska, może oddziaływać bezpośrednio na sferę interesów właściciela sąsiedniej nieruchomości, wynikających z wykonywania przysługującego mu prawa własności, natomiast postępowanie dotyczące funkcjonowania obiektów, urządzeń powodujących uciążliwości dla środowiska nie oddziałuje na sferę interesów właściciela sąsiedniej nieruchomości (uchwała 7 Sędziów NSA z 11.10. 1999 r., OPS 11/99, ONSA 2000/1/6).

Mając na uwadze powyższe, nie ulega wątpliwości, że sam fakt,

iż nieruchomości skarżącego stanowią grunty rolne nie przesądza jeszcze o braku wpływu planowanej inwestycji na te nieruchomości.

Należy jednocześnie podkreślić, że stanowisko organu w omawianym zakresie jest niejednoznaczne. Z jednej strony Kolegium wskazuje, że grunty te w ogóle nie podlegają ochronie akustycznej, z drugiej zaś strony podaje, że organ przeprowadził badania odległościowe na kopii map znajdujących się w aktach niniejszej sprawy. Kolegium nie wskazało przy tym jakie mapy ma na myśli, ani w jaki sposób odległości dla poszczególnych działek faktycznie ustaliło.

Należy podkreślić, że w aktach nadesłanych do Sądu brak jest takich map,

na których w czytelny sposób naniesiony byłby zasięg oddziaływania inwestycji na nieruchomości skarżącego – w tym w szczególności działki nr [...] oraz [...]. W Raporcie o oddziaływaniu na środowisko przedstawionym przez inwestora znajduje się co prawda mapa obrazująca zasięg oddziaływania poszczególnych turbin wiatrowych, w tym także turbin położonych w okolicy działek skarżącego nr [...], jednak jest mało szczegółowa i nie naniesiono na nią poszczególnych działek w taki sposób by można było stwierdzić czy znajdują się one w zasięgu ich oddziaływania.

Co więcej, z treści przedstawionego przez stronę Raportu o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia wprost wynika, że prognozowany zasięg oddziaływania akustycznego projektowanych siłowni wiatrowych [...] przedstawiono (na rysunku H1) za pomocą izolinii o wartości 45 dB oraz za pomocą mapy hałasu obejmującej przedział od 40 do 80 dB. W Raporcie brak jest zatem takich wyliczeń, które pozwoliłyby na ustalenie zasięgu oddziaływania akustycznego przedmiotowego przedsięwzięcia nieprzekraczającego opisanych wyżej wartości.

Tymczasem, jak już wskazano powyżej dla uznania interesu prawnego wnioskodawcy wystarczające byłoby ustalenie, że nieruchomości stanowiące jego własność położone są w zasięgu oddziaływania inwestycji, niezależnie od tego czy określone normy hałasu zostały zachowane lub przekroczone.

Z tego względu nie mają rozstrzygającego znaczenia dla ustaleń organu

w omawianym zakresie – potwierdzone dowodami przedstawionymi przez skarżącego na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. - okoliczności dotyczące przeznaczenia gruntów należących do skarżącego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, czy też fakt, że stara się on o uzyskanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego oraz gospodarczego w ramach siedliska rolniczego na działce nr [...] obręb J..

Natomiast jeśli chodzi o podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące decyzji ustalającej uwarunkowania środowiskowe z [...] r. to należy wskazać, że na tym etapie postępowania nie podlegają one ocenie Sądu. Zaskarżona decyzja dotyczy bowiem umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania z uwagi na uznanie przez organ, że skarżący nie jest stroną postępowania. Wobec tego ocenie Sądu podlega jedynie prawidłowość umorzenia wspomnianego postępowania nie zaś prawidłowość samej decyzji z [...] r.

Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ w swej ocenie możliwości przyznania G. W. statusu strony postępowania pominął omówione powyżej kwestie zasięgu odziaływania akustycznego planowanej inwestycji na nieruchomości należące do skarżącego. Powyższe skutkowało uchybieniami w prowadzonym przez organ postępowaniu administracyjnym, poprzez brak dokonania wszystkich koniecznych ustaleń (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), mających znaczenie dla wyjaśnienia w sposób bezsporny kręgu stron postępowania, w szczególności czy skarżącemu przysługuje status strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

W tych okolicznościach, zasadne okazało się uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, z powodu przedwczesnego ustalenia,

że skarżący nie posiada interesu prawnego do udziału w ww. postępowaniu administracyjnym.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącej naruszenia przez organ przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2018 r., poz. 2081), należy podkreślić, że o takim naruszeniu nie może być mowy, ponieważ przepisy tej ustawy nie miały zastosowania w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem inwestora z dnia 15 lutego 2007 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 6 września 2007 r.).

Przepisy wspomnianej ustawy weszły bowiem w życie z dniem 15 listopada 2008 r., przy czym w myśl przepisu art. 153 ust. 1 tejże ustawy, do spraw wszczętych, na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 144, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1, przepisy dotychczasowe, z tym że dotychczasowe kompetencje:

1) ministra właściwego do spraw środowiska przejmuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska;

2) wojewodów, marszałków województw i dyrektorów urzędów morskich przejmują regionalni dyrektorzy ochrony środowiska.

Skoro zatem w dniu wejścia w życie ustawy, postępowanie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań było już w toku, zatem – wbrew stanowisku skarżącego – zastosowanie miały w tym przypadku przepisy dotychczasowe a nie przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ mając na względzie powyższe uwagi, podejmie czynności zmierzające do wyeliminowania wskazanych uchybień, w tym

w szczególności dokona niezbędnych ustaleń w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji z uwagi na odległość elektrowni wiatrowej od działek skarżącego,

w kontekście ograniczeń jakie inwestycja może spowodować z uwagi na podnoszone przez skarżącego argumenty, co winno przyczynić się do wyjaśnienia, czy wymienionemu przysługuje przymiot strony w ww. postępowaniu.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy.