Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 138/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 136 w zw. z art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA Jacek Bursa Paweł Darmoń / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 grudnia 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją nr 2 z dnia 29 marca 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...], obręb [...] jedn. ewid. [...] m. [...], objętej księgą wieczystą nr [...] w granicach wywłaszczonych działek nr [...] o pow. 1215 m2 i nr [...] o pow. 1419 m2 obręb [...] b. dz. adm. [...] na rzecz A. J., H. C., B. J., H. P., B. D. S. M. i M. L..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że umową sprzedaży z dnia 8 sierpnia 1983 r. Rep. [...], zawartą w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, w formie aktu notarialnego nabyta została na rzecz Skarbu Państwa działka nr [...] o pow. 1215 m2 obręb [...]. Z kolei działkę nr [...] o pow. 1419 m2 obręb [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 4 września 1976 r. Nr [...]. Działki te, objęte wykazem hipotecznym Iwh [...] b. gm. kat. P. stanowiły współwłasność A. J., K. J., F. J., H. J. i A. J. po 1/5 części.

Organ I instancji powołał postanowienia stwierdzające nabycie spadku po byłych właścicielach i podkreślił, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożyli wszyscy spadkobiercy wywłaszczonych właścicieli.

Na podstawie zebranej w postępowaniu dokumentacji geodezyjno - prawnej oraz z porównania mapy archiwalnej działek nr [...] i nr [...] z obowiązującą mapą ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] jedn. ewid. [...] m. [...] ustalono, że wywłaszczonym działkom odpowiadają obecnie działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] oraz nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] m. [...].

Prezydent wskazał, że przedmiotem niniejszej decyzji jest część działki nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] m. [...].

Zgodnie z wpisami w księdze wieczystej nr [...] działka nr [...] o pow. 2184 m2 stanowi własność K. H..

Organ I instancji szczegółowo opisał przebieg postępowania, wskazując w szczególności na swoją poprzednią decyzję wydaną w niniejszej sprawie. Mianowicie decyzją nr 2, znak: [...] z dnia 30 grudnia 2011 r. Prezydent Miasta orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] m. [...] objętej księgą wieczystą nr [...] w granicach wywłaszczonych działek nr [...] o pow. 1215 m2 i nr [...] o pow. 1419 m2 obręb [...] b.dz.adm. [...] na rzecz A. J., H. C., B. J., H. P., B. D., S. M. i M. L..

Wojewoda [...] decyzją z dnia 5 czerwca 2012 r., znak: [...] uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi wskazując, że w postępowaniu nie brał udziału aktualny właściciel nieruchomości K. H.. Jak wynika z umowy sprzedaży warunkowej oraz umowy sprzedaży z dnia 9 grudnia 2011 r. Rep A nr [...] zawartej w formie aktu notarialnego Polska-Włoska Fundacja Promocji Zdrowia im. [...] w K. w celu wykonania części zobowiązań wynikających z przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia 12 sierpnia 2005 r. Rep. [...] (zmienionej późniejszymi aneksami, szczegółowo wymienionymi w umowie sprzedaży z dnia 9 grudnia 2011 r. Rep A nr [...]) sprzedała K. H. działkę nr [...], obręb [...] jedn. ewid. [...] m. [...]. W momencie orzekania o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, tj. w dniu 30 grudnia 2011 r. aktualnym jej właścicielem był K. H., któremu przysługiwał przymiot strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym, a któremu takie prawo w postępowaniu przez organ I instancji nie zostało zapewnione.

Wojewoda [...] w uzasadnieniu decyzji szeroko rozważył okoliczności zaistniałe w sprawie, które uniemożliwiają zwrot wywłaszczonej nieruchomości byłym właścicielom.

Po rozpoznaniu skargi wniesionej na powyższą decyzję Wojewody [...] przez H. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 16 października 2012 r., sygn. II SA/Kr 1096/12 oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przyznał rację Wojewodzie [...], że niezawiadomienie K. H., jako obecnego właściciela działki nr [...] musiało skutkować uchyleniem decyzji Prezydenta Miasta ze względu na naruszenie przepisów postępowania. Jednocześnie Sąd wskazał: "Stanowisko w zakresie oceny dotychczas prowadzonego postępowania w kierunku odzyskania przez organy nieruchomości nie jest dla organu pierwszej instancji wiążące i nie ma wpływu na legalność decyzji kasacyjnej skoro zaistniały podstawy do jej wydania określone w art. 138 § 2 k.p.a. Istota decyzji kasacyjnej polega na wyeliminowaniu decyzji pierwszoinstancyjnej w celu ponownego – tym razem prawidłowego – rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, stąd merytoryczne odniesienie się do materii sprawy nie może być traktowane, jako mieszczące się w powinności wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji wydał decyzję nr 2 z dnia 29 marca 2013 r. nr [...].

Organ I instancji wskazał, iż choć przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia tj. budowę Szpitala [...] w P., gdyż inwestycja ta nigdy nie została ukończona, to nie można jej w chwili obecnej zwrócić, gdyż nie stanowi ona własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego. Na mocy, bowiem umowy notarialnej z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...], m.in. działka nr [...] (z której powstała działka nr [...]) została wniesiona tytułem darowizny na rzecz Polsko-Włoskiej Fundacji Promocji Zdrowia [...] w K.. W toku przedmiotowego postępowania podejmował czynności zmierzające do odzyskania władania nad wywłaszczoną nieruchomością przez Skarb Państwa, a wobec braku możliwości prawnych, skutkujących powrotnym przeniesieniem objętej roszczeniem nieruchomości do zasobu Skarbu Państwa (lub ewentualnie gminy) należało orzec o odmowie jej zwrotu. Nie może, bowiem zostać zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot nie jest Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego.

Odwołanie od tej decyzji złożył A. J. podnosząc m.in., że ", budowę w zakresie robót przygotowawczych rozpoczęto w dniu 3 grudnia 1984 r., natomiast w robotach podstawowych w 1985 roku, co potwierdza również «Informacja w sprawie budowy Szpitala [...] w P.». (...) Prezydent Miasta, zmuszony przez niezaprzeczalne fakty, uznaje w zaskarżonej decyzji, że cel wywłaszczenia nieruchomości nie został zrealizowany. Świadczy to jednoznacznie, że powstał obowiązek organów administracji wystąpienia do poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców z zawiadomieniem o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwrot i że sama idea utworzenia Polsko-Włoskiej Fundacji Promocji Zdrowia im. [...] w K. na bazie nieruchomości spełniających przesłanki zwrotu mogła powstać w intencji naruszenia prawa. Nie powstał przecież żaden szpital publiczny, a wywłaszczone na ten cel nieruchomości zostały sprzedane za bardzo zaniżoną cenę pod budowę budynków mieszkalnych i pod prywatny szpital. Prezydent Miasta prowadzący tę sprawę uchyla się przez 7 lat od ustalenia w postępowaniu administracyjnym podstawowych faktów bezpośrednio związanych z tym postępowaniem, co zresztą w sposób skuteczny czynił od jego rozpoczęcia (...) Powództwo J. W. dotyczyło stwierdzenia nieważności umowy wniesienia tytułem wkładu oraz darowizny przenoszącej własność działki o dawnym numerze [...] przez Skarb Państwa - Wojewodę [...] na rzecz Polsko-Włoskiej Fundacji Promocji Zdrowia im. [...] w K. aktem notarialnym z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...]. Sąd stwierdza dalej, że ewentualne uwzględnienie powództwa i stwierdzenie nieważności umowy w zakresie żądanym pozwem nie miałoby wpływu na sytuację prawną interwenientów ubocznych. Można jedynie mówić o pewnym podobieństwie sytuacji prawnej powoda J. W. i interwenientów ubocznych J. P. oraz M. i M. S.. W świetle powyższego uzasadnienia postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie oraz w związku z tym, iż sytuacja Pana A. J. w przedmiotowej sprawie jest analogiczna z sytuacją interwenientów ubocznych, J. P. oraz M. i M. S., należy stwierdzić, że Prezydent Miasta nieprawidłowo ustalił, iż organ administracyjny nie ma już możliwości przedsięwzięcia czynności zmierzających do odzyskania własności wywłaszczonych nieruchomości o numerze działek [...] i [...] obr. [...] b. dz. adm. P.. Istotne jest bowiem, że przedmiotem sprawy rozpatrywanej z powództwa cywilnego nie jest ocena całej umowy z dnia 21 września 1998 r. lecz tylko stwierdzenie nieważności tej części umowy, która dotyczyła interesu powoda tj. w części przenoszącej własność działki o dawnym numerze [...] (...) Każda ze stron starających się o zwrot wywłaszczonych nieruchomości mogłaby wystąpić do sądu powszechnego o stwierdzenie nieważności umowy z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...] jedynie w zakresie części dotyczącej jej interesu prawnego (...) Aby skutecznie wystąpić do sądu powszechnego o stwierdzenie nieważności przedmiotowej umowy z dnia 21 września 1998 r. należy w postępowaniu administracyjnym ustalić wszystkie istotne okoliczności sprawy, które dotychczas nie zostały przez Prezydenta Miasta [...] ustalone zgodnie z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. Niezbędnym jest, aby w tym celu dokonać przesłuchania świadków i biegłych i uzupełnić akta sprawy o niezbędne dokumenty, o dostarczenie których należy wystąpić".

Wojewoda [...] decyzją z dnia 6 grudnia 2013 r., znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651, ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr 2 Prezydenta Miasta z dnia 29 marca 2013 r. nr [...].

Uzasadniając to rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. materialnoprawną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej byłego właściciela lub następcy prawnego jest zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. Takiego materialnoprawnego wymogu nie stanowi zaś kwestia władania nieruchomością. Podstawowe znaczenie dla toku postępowania ma, zatem ustalenie, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a więc czy w dniu złożenia przez uprawnionego wniosku został zrealizowany cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. W związku, z czym przy zastosowaniu reguł wynikających z przepisów zawartych w art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n, ustalono, czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego została przejęta przez Skarb Państwa, a tym samym czy istnieje (lub nie) ta przesłanka jej zwrotu. Natomiast to, iż Skarb Państwa lub gmina nie władają wywłaszczoną nieruchomością, ma tylko takie znaczenie, że organ orzekający nie może do czasu przejęcia jej we władanie wydać decyzji pozytywnej, tj. orzekającej o zwrocie. Wyjątek od tej zasady stanowi art. 229 u.g.n., który w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania.

Rozstrzygnięcie organu administracji publicznej w postępowaniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, w przypadku, gdy Skarb Państwa lub gmina dokonały rozporządzenia nieruchomością nie wypełniając obowiązku nałożonego na te podmioty w art. 136 ust. 2 ugn i w konsekwencji nie władają aktualnie nieruchomością, musi zostać poprzedzone działaniami zmierzającymi do przywrócenia poprzedniego stanu prawnego nieruchomości umożliwiającego jej zwrot (tak NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1712/06).

Dalej Wojewoda wskazał, że organ I instancji podejmował cały szereg czynności mających na celu umożliwić przywrócenie stanu prawnego nieruchomości umożliwiającego jej zwrot. W szczególności Prezydent Miasta [...] zwracał się do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa o zbadanie zasadności podjęcia przewidzianych prawem czynności mających na celu odzyskanie własności nieruchomości przekazanych na rzecz Fundacji przez Skarb Państwa. Pismem z dnia 26 marca 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] wystąpił do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa o wszczęcie postępowań sądowych w zakresie legalności przekazania na rzecz Polsko - Włoskiej Fundacji Promocji Zdrowia im. [...] w K. nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa z ewentualnym naruszeniem art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie zbycia ich przez tę Fundację w trakcie postępowań o zwrot nieruchomości. W powyższym zakresie Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa udzieliła odpowiedzi w formie opinii z dnia 17 grudnia 2008 r. nr [...], z dnia 12 marca 2009 r. nr [...] i z dnia 19 lipca 2010 r. nr [...], w których wskazała na brak zasadności do wystąpienia z powództwami w powyższym zakresie. Organ I instancji zwracał się również do Ministra Skarbu Państwa o podjęcie działań prawnych w ramach obowiązującego prawa celem umożliwienia realizacji przedmiotowych roszczeń wywłaszczonych właścicieli nieruchomości pod budowę Szpitala [...] w P. lub ich spadkobierców, przy czym Minister Skarbu Państwa podzielił stanowisko Prezesa Prokuratorii Generalnej.

Podejmowane były również działania zmierzające do odwołania przez Ministra Skarbu Państwa darowizny na rzecz Polsko-Włoskiej Fundacji Promocji Zdrowia im. [...] w K. i opracowywania projektu aktu notarialnego - umowy przeniesienia zwrotnego na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przekazanych w/w Fundacji tytułem darowizny a mające na celu odzyskanie przez Skarb Państwa własności m.in. stanowiącej w części przedmiot niniejszego postępowania działki nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] m. K..

W dniu 9 maja 2011 r. zawarty został akt notarialny Rep. [...] - umowa przenosząca własność, na podstawie której Likwidator Polsko - Włoskiej Fundacji Promocji Zdrowia im. [...] w K. zobowiązał się wydać Skarbowi Państwa do dnia 30 maja 2011 r. działki: nr [...], nr [...], [...], nr [...], nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K.. Pozostałe działki objęte odwołaniem darowizny w tym działka nr [...], nie zostały objęte tą umową z powodu roszczeń obciążających nieruchomości będące przedmiotem planowanego zwrotnego przekazania na rzecz Skarbu Państwa. Działka objęta postępowaniem była obciążona hipoteką umowną kaucyjną celem zabezpieczenia przyszłych wierzytelności z tytułu zwrotu ceny w przypadku niedojścia do skutku umowy przyrzeczonej oraz roszczeniem wynikającym z zawarcia umów przedwstępnych z K. H.

Przed Sądem Okręgowym w K. zapadł wyrok w sprawie z powództwa K. H. o złożenie oświadczenia woli z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt [...] w którym w pkt l orzeczono o zobowiązaniu Polsko - Włoskiej Fundacji Promocji Zdrowia im. [...] z siedzibą w K. w wykonaniu przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia 12 sierpnia 2005 r. Rep. A nr [...] oraz późniejszych aneksów do w/w umowy do złożenia oświadczenia woli o podanej w wyroku treści. W/w oświadczenie dotyczyło także działki nr [...].

Wskutek powyższego wyroku umową sprzedaży warunkowej oraz umową sprzedaży z dnia 9 grudnia 2011 r. Rep A nr [...], zawartej w formie aktu notarialnego Polska-Włoska Fundacja Promocji Zdrowia im. [...] w K. w celu wykonania części zobowiązań wynikających z przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia 12 sierpnia 2005 r. Rep. [...] (zmienionej aneksami, szczegółowo wymienionymi w umowie sprzedaży z dnia 9 grudnia 2011 r. Rep A nr [...]) sprzedała K. H. działkę nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] m. K..

Ze względu na stan prawny nieruchomości (własność osoby trzeciej) nie będzie mógł nastąpić zwrot działki nr [...] nawet pomimo uznania jej za zbędną na cel wywłaszczenia dopóki na drodze cywilno-prawnej nie dojdzie do unieważnienia wszystkich umów cywilno-prawnych przenoszących prawo własności przedmiotowej nieruchomości, a tym samym do odzyskania prawa własności przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Tym samym w tym zakresie stanowisko organu I instancji w kwestii odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości uznać należy za prawidłowe.

Podejmowane były przez organy administracji publicznej czynności zmierzające do odzyskana władztwa nad przedmiotową nieruchomością. Następnie Wojewoda wskazał, że organy rozpatrujące wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie mają legitymacji do wniesienia powództwa do sądu powszechnego o stwierdzenie nieważności umowy przenoszącej własność takiej nieruchomości na rzecz osoby trzeciej. Kodeks postępowania cywilnego w art. 189 reguluje kwestię legitymacji procesowej w sprawie o ustalenie istnienia prawa lub stosunku prawnego, przyznając tę legitymację temu, kto ma w tym interes prawny a nie ulega wątpliwości, że taki interes prawny posiadają wnioskodawcy o zwrot nieruchomości. Kontrola, bowiem prawidłowości umowy w formie aktu notarialnego leży jedynie w gestii sądów powszechnych. Nie wynika natomiast z akt sprawy, aby wnioskodawcy wystąpili z takim powództwem do sądu powszechnego.

Odnosząc się do wniosków dowodowych odwołującego w zakresie przesłuchania wskazanych świadków oraz pozyskania dodatkowych dokumentów, co miałoby na celu ustalenie okoliczności w jakich m.in. zawnioskowana do zwrotu nieruchomość została darowana na rzecz Polsko-Włoskiej Fundacji im. [...], a następnie zbyta przez tę Fundację na rzecz osoby trzeciej (w tym ustalenie czy ceny po jakich nieruchomości te były zbywane, nie były zaniżone), podkreślono że Wojewoda [...] nie jest uprawniony do czynienia ustaleń w zakresie wskazanych powyżej okoliczności, gdyż są one poza przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego, dotyczącego kwestii dopuszczalności zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Mając na uwadze cały przeanalizowany stan faktyczny oraz stanowisko, zgodnie, z którym nie jest możliwy zwrot nieruchomości wywłaszczonej (pomimo jej zbędności), jeśli w chwili orzekania nie stanowi ona własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, za prawidłową uznano zaskarżoną decyzję nr 2 Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 marca 2013 r. nr [...], a w konsekwencji utrzymać jaw mocy.

Decyzję Wojewody [...] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie H. C., wnosząc o jej uchylenie oraz o jednoznaczne wskazanie w uzasadnieniu wyroku, że decyzja Wojewody nie uwzględnia ocen prawnych i wskazań wyrażonych w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wyrokach z dnia 29 sierpnia 2006 roku sygn. akt I OSK 879/05, z dnia 10 lipca 2008 roku sygn. akt I OSK 557/07, z dnia 6 listopada 2008 roku sygn. akt I OSK 1477/07, z dnia 28 lutego 2005 roku sygn. akt II SA/Kr 1235/01, z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 104/05, z dnia 25 września 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1147/09, z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1305/09. W skardze zarzucono naruszenie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 6, art. 7 w zw. z art. 77, art. 8, art. 107 § 1 k.p.a., a także art. 7 w zw. z art. 87 Konstytucji RP. Zdaniem strony skarżącej organy administracji nie podjęły dotychczas działań zmierzających do odzyskania władztwa przedmiotowych nieruchomości oraz nie przeprowadziły należytego postępowania wyjaśniającego, bezzasadnie pomijając wiele istotnych kwestii w tej sprawie zgłaszanych przez strony w toczących się postępowaniach o zwrot nieruchomości. Strona skarżąca podniosła, że Wojewoda [...] nie zainteresował się udokumentowanymi przypadkami zaniżania wartości sprzedanych nieruchomości, sprawą zastosowania prawa pierwokupu i nie reaguje na sygnały naruszania prawa przy wydawaniu pozwoleń na budowę na przedmiotowych nieruchomościach. Na poparcie swojego stanowiska przytoczyła szerokie fragmenty uzasadnień wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art.155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżąca wniosła o poinformowanie w formie postanowienia organów zwierzchnich Wojewody [...] i Prezydenta Miasta o ciągłym i celowym naruszaniu przez te organy przepisów obowiązującego prawa i niestosowaniu się do ocen prawnych i wskazań zawartych w wyrokach sądów administracyjnych. Wniosła również o zasądzenie od Wojewody [...] kosztów postępowania, a w szczególności wpisu sądowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Uchylenie jej przez sąd administracyjny mogłoby nastąpić tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), jak również w przypadku innych wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Zarówno zaskarżona decyzja Wojewody [...], jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji Prezydenta Miasta [...] – podobnie jak samo postępowanie administracyjne, nie są dotknięte wadami uzasadniającymi eliminację kontrolowanych aktów administracyjnych z obrotu prawnego.

Poczynione w toku postępowania ustalenia faktyczne obejmują wszelkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia a zaprezentowana ocena prawna jest prawidłowa.

Stosownie do art. 136 ust 1 i 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2010 r., Nr 102 poz. 651 ze zm) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

W sprawie spełnione są częściowo przesłanki do zwrotu nieruchomości, bowiem z wnioskiem wystąpiły wszystkie osoby będące spadkobiercami byłych właścicieli, co potwierdzają stosowne postanowienia spadkowe, a objęte wnioskiem o zwrot części działek nr [...] i nr [...] obr. [...] b. dz. adm. P. są zbędne na cel wywłaszczenia. Jednak aktualny stan prawny nieruchomości nie pozwala na ich zwrot, gdyż nieruchomości stały się przedmiotem obrotu cywilnoprawnego i obecnie ich właścicielem nie jest Skarb Państwa ani Gmina. Na mocy umowy notarialnej z dnia 21 września 1998 r. Rep. A. [...], m.in. działka nr [...] (z której powstała działka nr [...]) została wniesiona tytułem darowizny na rzecz Polsko-Włoskiej Fundacji Promocji Zdrowia św. [...] w K.. Z kolei umową sprzedaży warunkowej oraz umową sprzedaży z dnia 9 grudnia 2011 r. Rep A nr [...], zawartej w formie aktu notarialnego Polska-Włoska Fundacja Promocji Zdrowia im. [...] w K. w celu wykonania części zobowiązań wynikających z przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia 12 sierpnia 2005 r. Rep. [...] (zmienionej aneksami, szczegółowo wymienionymi w umowie sprzedaży z dnia 9 grudnia 2011 r. Rep A nr [...]) sprzedała K. H. działkę nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] m. K.. Zawarcie tej umowy było wynikiem wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt [...], w którym orzeczono o zobowiązaniu Polsko Włoskiej Fundacji Promocji Zdrowia im. [...] z siedzibą w K. w wykonaniu przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia 12 sierpnia 2005 r. Rep. A nr [...] oraz późniejszych aneksów do tej umowy do złożenia oświadczenia woli o podanej w wyroku treści.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego od dawna utrwalony jest pogląd, że organ administracji orzekając o zwrocie nieruchomości powinien badać nie tylko przesłanki zwrotu nieruchomości określone w art. 136 ww. ustawy, ale także aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości powstały po wywłaszczeniu i rozważyć, czy nie stanowi on przeszkody do zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi (por. uchwała SN z dnia 22 grudnia 1993, III AZP 24/93, LEX nr 10916; wyrok SN z dnia 12 maja 1994, III ARN 22/94, OSNP 1994, nr 7, poz. 108). Nie mogą bowiem podlegać zwrotowi nieruchomości wywłaszczone, które stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli zostały sprzedane lub oddane w użytkowanie wieczyste (wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 1998, sygn. IV SA 615/97, LEX nr 45910, wyrok NSA z dnia 15 maja 2009 r. ,sygn. akt l OSK 722/08).

W orzecznictwie wskazuje się na możliwość podważenia ważności umowy przenoszącej własność nieruchomości w przypadku, gdy organ zaniechał obowiązku, o którym mowa w art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli nie poinformował poprzedniego właściciela nieruchomości o powzięciu zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i o możliwości ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a mimo to nieruchomość została użyta na cel inny niż w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 1 tej ustawy). Dopiero gdyby na drodze sądowej doszło do unieważnienia umów, na mocy, których te inne podmioty stały się właścicielami części działek, o których mowa we wniosku a w konsekwencji przywrócenia prawa własności wywłaszczonej nieruchomości Skarbowi Państwa, możliwe byłoby orzeczenie o ich zwrocie.

W niniejszej sprawie podjęto cały szereg czynności celem odzyskania własności objętej postępowaniem działki, szczegółowo opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie przyniosły one jednak skutku z uwagi na roszczenie K. H. wynikające z przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia 12 sierpnia 2005 r. Rep. A nr [...], obejmującej między innymi działkę będącą przedmiotem postępowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że zarzut niewyjaśnienia sprawy poprzez naruszenie przez organy obu instancji przepisów art. 7, 77 § 1, 8 kpa nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy uczyniły zadość wymaganiom tych przepisów, a jak wskazano wcześniej organy administracji publicznej nie mają podstaw prawnych do wniesienia powództwa do sądu powszechnego o stwierdzenie nieważności umów przenoszących własność nieruchomości na rzecz osób trzecich.

Bezzasadne okazały się również pozostałe zarzuty skargi. Organy obu instancji prowadziły postępowanie z zachowaniem zasad wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jak również prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Skarżąca podnosi, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują żadnych innych - poza wskazanymi w art. 229 - przesłanek negatywnych zwrotu nieruchomości. Oczywistym jest jednak, że podmiot publicznoprawny nie może zwrócić nieruchomości, która nie jest jego własnością, nawet gdyby zaistniała przesłanka zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.).