Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 674/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 77 par. 4, art. 61a
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi B. F. na postanowienie Wojewody z dnia 10 lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

B. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewody z dnia 10 lipca 2020 r., nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 26 marca 2020 r. B. F. wystąpił o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w G. przy ul. Ś. - ul. D., oznaczoną w dacie wywłaszczenia jako działka nr [..]. We wniosku wskazano, że nieruchomość została wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 8 kwietnia 1960 r., nr [..], zaś wnioskodawca domaga się przyznania odszkodowania w udziale wynikającym ze spadkobrania po A. G. Jednocześnie do wniosku dołączono postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt [..], o stwierdzeniu nabycia spadku po A. J. F. (w treści wniosku jako załącznik wskazano postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 28 listopada 1999 r. sygn. [..]) oraz pełnomocnictwo udzielone przez wnioskodawcę E. K.- F.

Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2020 r., nr [...], Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, odmówił wszczęcia postępowania. Organ ustalił bowiem w oparciu o prowadzone rejestry, że przed tym organem prowadzone jest już, pod nr [..], postępowanie o ustalenie odszkodowania za dawną działkę nr [..], położoną w G. przy ul. [..], wywłaszczoną A.G. na podstawie orzeczenia PWRN z dnia 8 kwietnia 1960 r., nr [..]. Postępowanie to zostało wszczęte z wniosku B. F. działającego w imieniu własnym oraz spadkobierców A. G., i w chwili obecnej pozostaje zawieszone na podstawie postanowienia z dnia 17 listopada 2010 r. w związku ze śmiercią jednej ze stron postępowania – A.D.

Wniosek B. F. z dnia 18 listopada 2019 r. o podjęcie wskazanego wyżej postępowania został załatwiony negatywnie postanowieniem z dnia 25 lutego 2020 r. o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania z uwagi na dalsze istnienie przesłanki zawieszenia postępowania, bowiem spadkobiercy A. D. nie zostali dotychczas ustaleni a do organu nie wpłynęło postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Wskazano ponadto, że postanowienie z dnia 25 lutego 2020 r. o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania nie zostało zaskarżone przez wnioskodawcę.

Organ stwierdził, że w oparciu o będące w jego posiadaniu akta sprawy o nr [..], dołączono do akt m.in. postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 28 grudnia 1999 r., sygn. [..], o stwierdzeniu nabycia spadku po A. G., wobec czego nie zachodziła konieczność wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braku formalnego wniosku z dnia 26 marca 2020 r.

W związku z powyższym organ nie mógł wszcząć postępowania administracyjnego na podstawie wniosku z dnia 26 marca 2020 r. z uwagi na toczące się już postępowanie, choć obecnie zawieszone, w przedmiotowej sprawie. Zatem, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. Prezydent Miasta odmówił wszczęcia postępowania nie prowadzając postępowania wyjaśniającego, a jedyne dokonując kwerendy prowadzonych przez organ rejestrów i akt zidentyfikowanej w ten sposób sprawy nr [..].

Po rozpatrzeniu zażalenia B. F. Wojewoda postanowieniem z dnia 10 lipca 2020 r., nr [..], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 61a § 1 k.p.a. stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie występuje pierwsza z przesłanek wymienionych w tym przepisie, tj. brak przymiotu strony postępowania, ponieważ z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 8 kwietnia 1960 r., nr [..], wynika, że właścicielem wywłaszczonej parceli nr [..] była A.G. Zgodnie zaś z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 28 grudnia 1999 r., sygn. akt [..], jednym ze spadkobierców A. G. był J. F., a na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt [..], spadek po J. F. nabył m.in. B.F. Zatem z wnioskiem o ustalenie odszkodowania wystąpił jeden ze spadkobierców byłej właścicielki. Natomiast w odniesieniu do drugiej przesłanki, tj. innej uzasadnionej przyczyny, powołując się na orzecznictwo organ wyjaśnił, że należy przez to rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, jak np. wówczas, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już sie toczy albo rozstrzygnięcie już zapadło w takiej sprawie.

Wojewoda przypomniał, że organ I instancji na podstawie swoich rejestrów spraw, ustalił, że jest już prowadzone postępowanie o ustalenie odszkodowania za dawną działkę nr [..] położoną w G., które zostało wszczęte na wniosek B. F. z dnia 17 października 2005 r., działającego w imieniu własnym oraz spadkobierców A.G. Następnie, pismem z dnia 23 listopada 2009 r. B. F., wycofał swój wniosek, a potem pismem z dnia 30 stycznia 2015 r. wycofał wycofanie wniosku z dnia 23 listopada 2009 r. W międzyczasie, w piśmie z dnia 5 marca 2010 r., organ I instancji poinformował B. F., że niezależnie od tego, kto złoży wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stronami postępowania są wszyscy spadkobiercy. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2010 r. Prezydent Miasta zawiesił przedmiotowe postępowanie, a wnioskiem z dnia 18 listopada 2019 r. B. F. wystąpił o podjęcie zawieszonego postępowania, lecz postanowieniem z dnia 25 lutego 2020 r. organ odmówił podjęcia zawieszonego postępowania wskazując, że nie ustały przesłanki stanowiące przyczynę zawieszenia. Dodatkowo, organ wyjaśnił, że sam charakter pieniężny roszczenia odszkodowawczego nie jest przesłanką wystarczającą do prowadzenia postępowania jedynie wobec części spadkobierców osoby wywłaszczonej. Dopuszczenie zaś możliwości rozłącznego orzekania o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia tej samej nieruchomości na rzecz różnych podmiotów prowadziłoby do sytuacji, gdy na podstawie odmiennych wycen nieruchomości sporządzonych w różnym czasie przez różnych rzeczoznawców majątkowych, z tytułu tego samego wywłaszczenia przyznawano by odszkodowania w zróżnicowanej wysokości, co stałoby w ewidentnej sprzeczności z zasadą równego traktowania i zasadą pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej.

Wojewoda odniósł się do treści zażalenia, w której podniesiono, że wniosek B. F. z dnia 26 marca 2020 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest tożsamy z wnioskiem z dnia 17 października 2005 r. dotyczącym całej parceli nr [..], w szczególności inne są strony postępowania oraz inny jest przedmiot, tj. przedmiotem wniosku z dnia 26 marca 2020 r. jest odszkodowanie za udział w działkach nr [..]-[..] - dawna [..] a stroną jest tylko B. F., natomiast przedmiotem wniosku z dnia 17 października 2005 r. jest parcela nr [..], a podmiotami są wszyscy spadkobiercy po A. G., z wyłączeniem B. F. Wojewoda wskazał, że jak wynika z opisanego stanu faktycznego sprawy wszczętej pismem z dnia 17 października 2005 r., stroną w dalszym ciągu jest B. F. Ponadto, to właśnie on, korzystając z prawa strony tego postępowania, pismem z dnia 18 listopada 2019 r., wniósł o jego podjęcie.

Organ II instancji wskazał, że tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy. Powołując się na orzecznictwo organ zauważył, że bez względu na to, który ze spadkobierców złoży wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, również pozostali spadkobiercy stają się stronami tego postępowania. Skoro zarówno zawieszone postępowanie, jak i to, którego wszczęcia żądał B. F. składając wniosek z dnia 26 marca 2020 r., dotyczą kwestii ustalenia odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. za dawną parcelę nr [..] położoną w G., wywłaszczoną na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 8 kwietnia 1960 r., więc obie sprawy są tożsame. Ponadto, Wojewoda ocenił, że Prezydent Miasta nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego służącego ocenie wystąpienia materialnoprawnych podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, a jedynie dokonał sprawdzenia swoich rejestrów spraw i ustalił, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość już się toczy. Wobec powyższego uznano, że zaistniała przesłanka z art. 61a § 1 k.p.a. i słusznie organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania.

W skardze B. F. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.

1) art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 136 § 1 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niezasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia i błędnym przyjęciu, że organ odwoławczy wydając postanowienie kasacyjne prawidłowo skorzystał z art. 138 § 1 k.p.a., chociaż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do jego zastosowania, dlatego zażalenie powinno zostać uwzględnione, a także wadliwe oddalenie zażalenia, będące efektem błędnego przyjęcia, że organ odwoławczy prawidłowo nie skorzystał z instytucji przewidzianej w art. 136 k.p.a., gdy okoliczności sprawy wskazywały na możliwość i konieczność uzupełnienia materiału dowodowego przez organ odwoławczy w ramach tego przepisu i wydanie postanowienia merytorycznego w sprawie, a utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia narusza zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a.,

2) art. 61a § 1, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 140 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Wojewodę dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz błędnych ustaleń i braku dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy, a także braku wzięcia pod uwagę całokształtu stanu prawnego znajdującego zastosowanie w

sprawie.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta, a także o zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia znaczenie miało przede wszystkim ustalenie co do braku zgody wszystkich spadkobierców na złożenie przez B. F. wniosku z dnia 26 marca 2020 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skarżący podniósł, że nie toczyło się postępowanie administracyjne o ustalenie i wypłatę odszkodowania za udział nieruchomości położonych w G. przy ul. [..], działek nr [..]-[..] i nie jest potrzebna zgoda pozostałych spadkobierców do zainicjowania postępowania w tym przedmiocie. Jeżeli organ odwoławczy miał co do tego wątpliwości, to mógł skorzystać z instytucji przewidzianej w art. 136 § 1 k.p.a. i uzupełnić z urzędu dowody i materiały w tym zakresie. Zdaniem skarżącego, utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji ponownie doprowadzi do dalszego wydłużonego czasu trwania postępowania, co narusza zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a.

Skarżący zauważył, że w celu ustalenia, czy faktycznie istnieją przesłanki z art. 61a § 1 k.p.a. uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania, organ nie może gromadzić dowodów, na podstawie których dokona ustalenia stanu faktycznego, a jeżeli konieczne jest ustalenie stanu faktycznego sprawy, trzeba wszcząć postępowanie. Jednakże badanie istnienia okoliczności stanowiących przeszkody do wszczęcia postępowania w toku procedury z art. 61a k.p.a. nie może skutkować prowadzeniem postępowania wyjaśniającego w sprawie, gdyż w takim wypadku doszłoby do naruszenia przepisów. W ocenie skarżącego, opisana okoliczność zaistniała w niniejszej sprawie, ponieważ nie było podstaw do zastosowania wskazanego przepisu, gdyż istniała konieczność wszczęcia postępowania, a następnie przeprowadzenia analizy interesu prawnego skarżącego. Zdaniem skarżącego, nie zachodzi tożsamość spraw, ponieważ zmienia się krąg osób uprawnionych. Podniesiono, że wskazana w orzecznictwie rozdzielność roszczenia o odszkodowanie a powoływanie się organu na wspólne prawo do ustalenia odszkodowania oraz blokowanie i brak dążenia do wydania prawomocnej decyzji przez organ, który z tego czerpie korzyści materialne, stanowi rażące naruszenie art. 8 k.p.a. i nie budzi zaufania do organów władzy publicznej.

Skarżący uznał ponadto, że na mocy art. 136 ust. 7 u.g.n. (który obowiązuje od 14 maja 2020 r.) uprawnienie do zwrotu (analogiczne uprawnienia o odszkodowanie), o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Po 14 maja 2020 r. w stosunku do nieruchomości wywłaszczonych ponad 20 lat temu roszczenia wszelkie wygasają, co ma zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy decyzji wywłaszczeniowej z 1960 r. a tylko B. F. złożył wniosek z dnia 26 marca 2020 roku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za udział wywłaszczonych nieruchomości położonych w G. – w części przypadającej z udziału w spadkobraniu po A. G. Zatem nie zachodzi tożsamość stron postępowania, gdyż roszczenie wobec osób, które nie złożyły wniosku do dnia 14 maja 2020 r., wygasa z powodu upływu 20-letniego okresu.

Skarżący wskazał, że jego wniosek z dnia 26 marca 2020 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za udział w wywłaszczonej nieruchomości położonej w G., stanowiącej aktualnie działki nr [..]-[..], ul. [..], nie jest tożsamy z wnioskiem z dnia 17 października 2005 r. dotyczącym całej parceli nr [..], tj. inne są podmioty – strony postępowania oraz inny jest przedmiot.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty. Kontrola ta sprowadza się do weryfikacji, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga danej sprawy administracyjnej a ocenia jedynie, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego podejmowania. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Analiza okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy doprowadziła Sąd do wniosku, że zaskarżone postanowienie Wojewody, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, z dnia 14 kwietnia 2020 r., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania przysługującego B. F. za nieruchomość wywłaszczoną przez Skarb Państwa od A. G. oznaczoną w dacie wywłaszczenia numerem [..], nie narusza prawa.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek skarżącego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania w trybie i na zasadach wynikających z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.), zwanej dalej u.g.n.

Artykuł 61a § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej odmawia postanowieniem wszczęcia postępowania w przypadku, gdy z żądaniem wszczęcia postępowania występuje osoba niebędąca stroną postępowania lub z innych uzasadnionych przyczyn. Przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego mogą mieć charakter podmiotowy, dotyczący układu podmiotowego konkretnego postępowania, jak i przedmiotowy, dotyczący samego przedmiotu postępowania administracyjnego. Jeżeli w akcie stosowania prawa administracyjnego organ dokonuje autorytatywnej konkretyzacji uprawnień lub obowiązków określonego podmiotu, kształtując jego sytuację prawną, to przesłanki podmiotowe odnoszą się do zagadnienia identyfikacji sfery interesu prawnego określonego podmiotu i w ogóle jego zdolności do bycia podmiotem obrotu prawnego, a przesłanki przedmiotowe do tego, jakie określone i skonkretyzowane obowiązki mają być nałożone, a jakie uprawniania przyznane.

Ustawodawca w art. 61a k.p.a. wyraził w sposób konkretny tylko jedną przesłankę podmiotową, odwołującą się do przymiotu strony postępowania, pozostawiając pozostałe, mieszczące się w zakresie odniesienia wyrażania "uzasadnione przyczyny", wyjaśnieniom doktryny i orzecznictwa. Do takich innych uzasadnionych przyczyn można zaliczyć sytuacje, gdy żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją, albo, gdy żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis/el. 2021). Takie też stanowisko przyjął NSA w wyroku z 28.12.2018 r., I OSK 1948/18 (dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl) rozważając drugą przesłankę odmowy wszczęcia postępowania wskazał, że: "Przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy: żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Zatem jeżeli zaistnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, to obowiązkiem organu jest odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 KPA".

Oczywistą przeszkodą sprzeciwiającą się wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego z uwagi na sprzeczność z podstawowymi zasadami prawa administracyjnego jest wcześniejsze wszczęcie i prowadzenie postępowania w tej samej sprawie. Stwierdzenie wystąpienia tej przeszkody wymaga oceny tożsamości sprawy, która ma miejsce wówczas, gdy występują w niej te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Charakter i zakres praw i obowiązków podlegających konkretyzacji w toku postępowania administracyjnego stanowi o tożsamości sprawy. Przesądzające znaczenie ma tożsamość przedmiotowa z uwagi na następstwa prawne dopuszczone na podstawie przepisów prawa.

Z ujawnionych okoliczności faktycznych, potwierdzonych dokumentami znajdującymi się w zasobach organu I instancji, wynika, że wniosek o odszkodowanie za wywłaszczoną działkę o [..], stanowiącą obecnie działki o nr [..]-[..], położone w G. przy ul. [..], skarżący B.F. wniósł do Prezydenta Miasta już w 2005 r., działając wówczas zarówno w swoim własnym imieniu, jak i w imieniu pozostałych spadkobierców A. G.

Postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem jest w toku, a sprawa objęta żądaniem wniosku nie została dotychczas rozstrzygnięta. Skarżący bowiem pismem z dnia 23 lutego 2015 r. wycofał swoje oświadczenie o cofnięciu wniosku o odszkodowanie z dnia 17 października 2005 r. i wniósł o kontynuowanie postępowania w sprawie odszkodowania za działkę nr [..]. Natomiast zawieszenie biegu powyższego postępowania, na mocy postanowienia Prezydenta Miasta z dnia 17 listopada 2010 r., do czasu stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej A. D. – jednej ze stron postępowania w sprawie odszkodowania, nie przekreśla istnienia stanu zwisłości sprawy, który jest przeszkodą do ponownego wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie odszkodowania za działkę o byłym nr [..].

Wobec tego za niedopuszczalne należało uznać wszczęcie postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczenie wskazanej działki zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 26 marca 2020 r. złożonym w imieniu własnym. Podkreślić przy tym należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, fakt, że we wniosku z 2020 r. wystąpił z żądaniem samodzielnie we własnym imieniu nie modyfikuje ani przedmiotowej ani podmiotowej strony tego żądania o odszkodowanie za wywłaszczenie dokonane orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 8 kwietnia 1960 r. Przedmiot postępowania pozostaje niezmienny, a jest nim odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość należne uprawnionym spadkobiercom w częściach odpowiadających ich udziałom w spadku, co wynika z podzielności roszczenia o odszkodowanie. Nie ulega wątpliwości, że w takiej sytuacji wierzyciel może domagać się zaspokojenia swojej części wierzytelności pieniężnej niezależnie od pozostałych uprawnionych. Jednak w razie złożenia wniosku o odszkodowanie przez jednego ze spadkobierców, w tym postępowaniu winni brać udział również pozostali spadkobiercy, bo prawo to wynika z ich wspólnego prawa do ustalenia przesłanek do odszkodowania, które wynika z kolei z praw spadkowych po dawnych właścicielach (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2017 r., I OSK 1421/16, LEX nr 2324329).

Skoro skarżący już raz z 2005 r. wszczął postępowanie o należne jemu oraz pozostałym spadkobiercom A. G. odszkodowanie w części adekwatnej do ich udziałów w spadku, to nie mógł skutecznie uczynić tego po raz drugi, nawet w sytuacji, gdy występował samodzielnie. Przesłanka przedmiotowa wyłączająca dopuszczalność wszczęcia postępowania obejmuje niedopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie, która jest rozpoznawana w toczącym się postępowaniu lub została zakończona decyzją. Nie jest dopuszczalne prowadzenie dwóch odrębnych postępowań w tożsamej przedmiotowej sprawie, jak i nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w tożsamej sprawie, która została zakończona decyzją. W tych okolicznościach drugi wniosek skarżącego o odszkodowanie nie mógł być sposobem na ominięcie procesowej przeszkody do prowadzenia już toczącego się postępowania, która pojawiła się w związku ze śmiercią strony, i która w myśl art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje organ do zawieszenia postępowania.

Skarżący nie zdołał podważyć tożsamości podmiotowej ani przedmiotowej sprawy o odszkodowanie. Przedmiotem obu wniosków było bowiem odszkodowanie należne skarżącemu za działkę nr [..] wywłaszczoną na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 8 kwietnia 1960 r., nr [..]. Okoliczności faktyczne i prawne dochodzonego roszczenia są takie same. Każde z postępowań wszczętych tymi wnioskami mogłoby się zakończyć dla skarżącego, w razie spełnienia przesłanek do odszkodowania, ustaleniem i wypłatą odszkodowania w częściach odpowiadających jego udziałowi w spadku i bez wpływu na ten stan pozostawała okoliczność wystąpienia przez skarżącego w 2005 r. z wnioskiem nie tylko we własnym imieniu, ale również w imieniu pozostałych spadkobierców. Wskazany akt wywłaszczenia wyznaczył ramy przedmiotowe roszczenia odszkodowawczego skarżącego oraz pozostałych spadkobierców tworzących krąg stron postępowania w sprawie o odszkodowanie za wywłaszczenie ówczesnej działki nr [..].

W zaistniałym stanie faktycznym stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo uznały, iż prowadzenie w tak zakreślonych granicach sprawy nowego postępowania jest niedopuszczalne, gdyż dotyczyłoby tych samych nieruchomości, co do których sprawa została już na drodze administracyjnej uprzednio wszczęta i jest w toku (obecnie zawieszona, ale jeszcze nie zakończona decyzją ostateczną).

Sąd uznał, że organy administracji obu instancji nie naruszyły prawa wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, albowiem akta postępowania potwierdzają w istocie istnienie innej uzasadnionej przeszkody, o której mowa w art. 61a k.p.a.

W ocenie Sądu, okoliczności świadczące o istnieniu zawisłości sprawy o odszkodowanie za działkę nr [..] wynikały już z prostego zestawienia treści obu wniosków skarżącego z 2005 r. i z 2020 r., znajdujących się w zasobach organu I instancji. Dokumenty zalegające w aktach niniejszej sprawy, potwierdzające prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez organ, nie zostały pozyskane przez organ I instancji w wyniku prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale zalegały w zasobach tego organu w związku ze sprawą zainicjowaną wnioskiem skarżącego z 2005 r. i znane były organowi z urzędu (art. 77 § 4 k.p.a.).

Zwrócić należy uwagę, że powoływany przez skarżącą art. 136 ust. 7 u.g.n. reguluje kwestie związane z roszczeniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a nie z roszczeniem o odszkodowanie, którego dotyczyło żądanie objęte wnioskiem skarżącego. W konsekwencji, z wejścia w życie wskazanej regulacji nie wynikają dla skarżącego żadne konsekwencje.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę.

Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.