Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 873/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] grudnia 2021r. A. O. (skarżąca), reprezentowana przez adwokata, zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem.

Decyzja z 3 lutego 2022 r. ( znak SR.5233.10.3.2022) Wójt Gminy Lubanie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nastąpiła po ukończeniu 25 lat. Decyzja ta została uchylona w całości decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z 25 marca 2022 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z 1 kwietnia 2021r. Wójt Gminy Lubanie odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ opisał ustalenia faktyczne związane z sytuacją rodzinną skarżącej, podkreślając, że od 2018 r. nie jest zatrudniona i jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Skarżąca obecnie zamieszkuje wraz z ojcem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz synem, który zamieszkuje w osobnym pomieszczeniu i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Do października 2021 r. ojciec zamieszkiwał wraz z bratem skarżącej na gospodarstwie rolnym w miejscowości Z.. Zdaniem organu przeszkodą dla przyznania świadczenia jest fakt niespełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, ponieważ niepełnosprawność ojca powstała w okresie późniejszym niż określony w tym przepisie. Ponadto nie zachodzi w sprawie konieczność rezygnacji przez wnioskującą z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i orzeczenie o przyznaniu spornego świadczenia, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez wnioskodawcę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku decyzją z 30 czerwca 2022r. znak KO.411.1010.2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że mimo szczegółowych wskazań co do prawidłowej interpretacji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 organ I instancji wskazań tych nie uwzględnił. Organ odwoławczy wskazał ponownie, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny, stwierdził, iż art. 17 ust. 1b ww. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (nom) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Niedokonanie przez ustawodawco zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Tym samym argument organu I instancji pomijający opisaną wyżej utratę konstytucyjności przepisu, Kolegium uznało za wadliwy i niemogący uzasadniać odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niezależnie jednak od powyższego organ odwoławczy na podstawie przedłożonych akt podzielił stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznani wnioskowanego świadczenia z uwagi na to, że wykazany zakres sprawowanej opieki nie wskazuje na konieczność rezygnacji czy też niepodejmowania przez stronę zatrudnienia. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, iż osoba wymagająca opieki wspólnie, zamieszkuje z rodziną (synem) wnioskodawczyni. Ojciec nie jest osobą leżącą, samodzielnie wykonuje niezbędne czynności. Wnioskodawczyni zapewnia pomoc w przygotowywaniu posiłków, utrzymaniu czystości, przy kąpieli. Natomiast wizyty u lekarza, robienie zakupów, załatwiania spraw urzędowych zapewnia syn wnioskodawczyni. Organ wyjaśnił że opieka stała w rozumieniu art. 17 winna być to opieka ciągła, nieprzerwana, codzienną. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, aby zakres i konieczność opieki sprawowanej przez wnioskującą miały taki właśnie charakter, który uniemożliwiałby zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej. Tymczasem świadczenie pielęgnacyjne ma charakter rekompensaty za niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnację z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, stąd bezsporne jest, że powinien istnieć związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudniania lub rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem opieki nad niepełnosprawnym. Świadczenie to nie jest formą wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym (a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności i potrzeb osoby, która się opiekują) zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A. O., reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz w oparciu o przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022r., poz. 329 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: art. 17 ust. 1 pkt 4 poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą oraz art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ nie wziął pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego. W trakcie którego pracownik socjalny nie zakwestionował faktu sprawowania opieki jak i zakresu wykonywanych czynności. Organ dokonał także pobieżnej analizy oświadczenia strony o zakresie wykonywanych czynności. Nadto okoliczność, że ojciec skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający ojca do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Zdaniem skarżącej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 i 1a należy dokonywać przez pryzmat wartości konstytucyjnych. Celem tej regulacji jest natomiast udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzanie przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. bowiem obie strony zgłosiły wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W tym trybie sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że odpowiada ono prawu.

Istota sporu w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organy w przedmiotowej sprawie zasadnie uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, określonej w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ("u.ś.r.") czyli nie zachodzi związek przyczynowo skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zarobkowej skarżącej a koniecznym sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem.

Jak wynika z akt sprawy wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca przedłożyła wypis z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z 26 listopada 2019r. w którym stwierdzono, że ojciec skarżącej J. K. jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji od nie da się ustalić.

Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 21 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności – oznacza to stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczona na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach. Poza sporem pozostaje zatem okoliczność, że ojciec skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Powyższa regulacja odwołuje się zatem do dwóch przypadków. Pierwszy w którym osoba uprawniona nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz drugi, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną w stopniu znacznym. Użyty przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. zwrot "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka i jej zakres ma uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej, zatem musi zachodzić między nimi, tj. sprawowaną opieką i niemożnością wykonywania pracy zarobkowej związek przyczynowo-skutkowy. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę osobom niepełnosprawnym, nie z powodu sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną stałą opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do niewykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić.

Niewątpliwie przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 września 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 691/19). Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj lub ilość niezbędnych czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przy czym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Ponadto warunek stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywanie opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19). Pomoc sprowadzająca się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, nie stanowi o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką. Organ musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem pozostaje, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 435/21). Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że sam fakt sprawowania opieki przez osobę niepodejmującą zatrudnienia nad niepełnosprawnym członkiem rodziny o wymaganym stopniu niepełnosprawności, jest decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia i nie ma tu żadnego znaczenia rzeczywisty charakter oraz wymiar tej opieki. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą. Wskazać bowiem należy, że z treści art. 17 u.ś.r. nie można wyinterpretować normy prawnej, z której wynikałoby, że wolą ustawodawcy było przyznanie przedmiotowego świadczenia każdej niezatrudnionej lub rezygnującej z zatrudnienia osobie, która sprawuje nawet stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przeciwnie, świadczenie to nie jest świadczeniem przyznawanym za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem najbliższej rodziny. Taki obowiązek ciąży wszakże na bliskich (w szczególności zstępnych) w ramach obowiązku alimentacyjnego, wynikającego z przepisów Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego.

Niesporny w sprawie jest fakt sprawowania przez skarżącą stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem (wdowcem). Z orzeczenia stwierdzającego stałą niezdolność do samodzielnej egzystencji J. K. z [...] listopada 2019 r. wynika, ze zamieszkiwał on w S. [...]. Podobnie w zalegającej w aktach Karty Informacyjnej z Powiatowego Szpitala w A. sp. z o.o. z 1 października 2021 r. wskazano adres S. . Z kolei w formularzu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca wskazała, że ojciec mieszka wraz z nią pod adresem L. [...]. Z dołączonego do wniosku z 14 grudnia 2021 r. zestawienia czynności wynika, że skarżąca zamieszkuje w pod adresem L. [...] dołączonego do wniosku zestawienia czynności wynika, ze skarżąca wykonuje codziennie szereg czynności pielęgnacyjnych związanych z opieką nad ojcem oraz inne czynności związane z normalnym funkcjonowaniem każdej rodziny czy tez osoby samotnie gospodarującej takie jak sprzątanie, gotowanie, pranie, opłacanie rachunków, realizacja recept , zakupy, załatwianie spraw urzędowych.

Z akt sprawy wynika nadto, że skarżąca jest od wielu lat osobą bierną na rynku pracy.

Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z 14 stycznia 2021r. wynika, że skarżąca zamieszkuje z ojcem J. K. 86 lat (od września 2021 r.), z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz z synem T. O.. Syn zajmuje jedno oddzielne pomieszczenie i prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe (oświadczenie strony). Skarżąca ostatnio pracowała od 23.04 do 20.07 2018 r. na umowę zlecenie. Od 30.08. 2018 r. jest zarejestrowana w PUP, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Stary i dotychczasowy adres zamieszkania ojca to Z. gmina W., gdzie zamieszkuje brat skarżącej W. K.. Prowadzi on jednak gospodarstwo rolne, choruje, jest po udarze i wychowuje sam 6-letnia córkę, zatem zdaniem strony nie jest w stanie opiekować się ojcem. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia skarżąca zmuszona była zabrać ojca do siebie. Zamieszkuje obecnie wraz z ojcem i synem w domu jednorodzinnym dwupiętrowym, który składa się z 4 pomieszczeń, kuchni, łazienki, wc, centralnego ogrzewania. Każdy z domowników zajmuje samodzielny pokój. Rozpalaniem w piecu zajmuje się syn skarżącej.

Ojciec nie jest osobą pampersowaną, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne. Łazienka wyposażona jest w prysznic, wraz z krzesełkiem , z którego niepełnosprawny korzysta w trakcie kąpieli. Ojciec porusza się o lasce, skarżąca pomaga mu w doprowadzeniu do łazienki, a on sam wszystkie czynności wykonuje samodzielnie. Pokój ojca znajduje się na piętrze, jednak potrafi on samodzielnie zejść ze schodów, czasami z pomocą córki. Opis czynności wskazany w wywiadzie środowiskowym częściowo różni od zestawienia dołączonego do wniosku m.in. w aspekcie pampersowania, kąpieli, palenia w piecu, zakupów, załatwiania spraw urzędowych, zawożenia do lekarza. Część tych czynności w ogóle nie jest wykonywana, a część wykonuje syn skarżącej.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy słusznie stwierdził, że z poczynionych ustaleń nie wynika, aby rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad ojcem wymuszał powstrzymywanie się przez skarżącą od podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy). Zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że skarżąca od długiego czasu nie pozostawała w zatrudnieniu, nie wynika z akt sprawy aby wykonywała inne prace zarobkowe. Nie sposób stwierdzić w tej sprawie, aby obecnie podjęcie się zatem stałej opieki nad ojcem, wymagało od skarżącej rezygnacji czy to z zatrudnienia czy to z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nadto z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się ojcem – w rozumieniu czynności stricte związanych z opieka nad osoba niepełnosprawną a nie z wykonywaniem zwyczajnych domowych obowiązków i czynności, ma możliwość, na tle poczynionych ustaleń wskazujących na częściową pomoc syna, podjęcia pracy. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w tym zakresie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem, jak i kwestii związanych z jego stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która to zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu. Z materiału dowodowego nie wynika, że ojciec skarżącej jest osobą leżącą, czy też potrzebuje permanentnej pomocy osoby drugiej przy ubraniu, poruszaniu się, załatwianiu potrzeb fizjologicznych i.t.p.. Przyjąć zatem należy, że sam przy użyciu kuli może przemieszczać się po domu jak również poza nim. Z materiału dowodowego nie wynika także, aby J. K. był niesprawny ruchowo w górnej części ciała, może więc samodzielnie siedzieć, nie wymaga karmienia, pojenia, jest świadomy, samodzielnie spożywa przygotowane posiłki i leki. Jest także samodzielny w zakresie załatwiania potrzeb fizjologicznych. Z twierdzeń skarżącej w trakcie wywiadu środowiskowego nie wynika, aby wykonywała w stosunku do ojca czynności pielęgnacyjne, wymagające ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, np. leczenia odleżyn i ran, karmienia przez sondę, zmian pampersów lub pieluchomajtek. Opisana pomoc w znacznym zakresie sprowadza się do zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, a także jakie są wykonywane przez pracujące dzieci, które choć nie mieszkają z rodzicami, pomagają im w sprawach życia codziennego z powodu starczego wieku i związanych z wiekiem chorób. Nie są to czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącej, gdyż stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego i mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym, co w konsekwencji stanowi o braku możliwości powiązania braku aktywności zawodowej skarżącej z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Sąd nie neguje faktu sprawowania przez skarżącą tej opieki co jednak nie stanowi samoistnie przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego należało zatem uznać za prawidłową i zgodną z prawem ocenę organu odwoławczego, że nie zachodzi w tej sprawie związek przyczynowy pomiędzy zakresem koniecznych czynności wykonywane przez skarżącą w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną a ewentualnym niepodejmowaniem zatrudnienia. Nie wynika bowiem z okoliczności sprawy, aby skarżąca zrezygnowała z pracy zarobkowej lub podjęcia takiej pracy w celu sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Skarżąca nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej od wielu lat, kiedy nie miało to żadnego związku z koniecznością sprawowania takiej opieki. Ojciec zamieszkiwał bowiem wtedy w rodzinnym gospodarstwie rolnym wraz z bratem skarżącej. W tych okolicznościach podjęcie się przez skarżącą opieki nad ojcem od września 2021 r. i zmiana jego miejsca zamieszkania, nie powodują konieczności rezygnacji z zarobkowania, w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W związku z tym, że czynności związane z zaspokajaniem i pomocy niepełnosprawnemu ojcu wykonuje nie tylko skarżąca, ale częściowo także jej syn, nie można wykluczyć możliwości podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, robót dorywczych i.t.p.

Reasumując wskazać ponownie należy, że omawiane świadczenie nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu jest m.in. ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia), a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, czyli ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej koniecznej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Podkreślić należy, że nie zawsze i nie w sposób automatyczny każda osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, także ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia choćby w ograniczonym wymiarze czasu pracy. Każdą taką sytuację należy bowiem analizować z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych, co w niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo uczynił. W konsekwencji Sąd nie podzielił zarzutów dotyczących błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz naruszenia przepisów postępowania.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku