Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 839/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia WSA del. Ewa Kwiecińska Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Spółka z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1724/05 w sprawie ze skargi Z. Spółka z o.o. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Z. Spółka z o.o. w [...] na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 450 (słownie: czterysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2006 r. oddalił skargę Z. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego we Wrocławiu decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art.93 ust.1, art.92 ust.1 i ust.4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088, ze zm.) oraz lp. 1.4.1. załącznika do tej ustawy, wymierzył Z. Spółce z o.o. karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej. W uzasadnieniu stwierdził między innymi, że w dniu 7 stycznia 2005r na drodze krajowej zatrzymano do kontroli należący do spółki zespół pojazdów o numerach rejestracyjnych [...]. Kierowca okazał kartę drogową, w której nie wpisano numerów rejestracyjnych pojazdu. Niewypełniona lub nienależycie wypełniona karta opłaty drogowej nie stanowi dowodu uiszczenia wymaganej należności. Istniały zatem podstawy do nałożenia na przedsiębiorcę powyższej kary za naruszenie art.42 ust.1, art.87 ust.1 i 2 ustawy o transporcie drogowym oraz § 4 ust.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684).

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] nr [...] powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy. Podzielił przy tym stanowisko organu I instancji, iż karta opłaty za przejazd po drogach krajowych, której nie można przyporządkować do kontrolowanego pojazdu z uwagi na brak numeru rejestracyjnego, nie może stanowić dowodu uiszczenia należnej opłaty drogowej. Podkreślił ponadto, że na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek weryfikacji prawidłowości wypełnienia karty opłaty, zarówno co do prawdziwości, jak i kompletności danych podlegających wpisowi. W razie wystąpienia uchybień powinien on zatem zwrócić kartę jednostce wystawiającej z żądaniem ich usunięcia.

Decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego Spółka Z. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagając się jej uchylenia, podniosła, że uiściła należną opłatę drogową. Dlatego nie mogą mieć do niej zastosowania art.42 ust.1 oraz art.87 ust.1 i 2 ustawy o transporcie drogowym. Organ nie powinien także powoływać się na § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r., stanowiący, iż karta opłaty niewypełniona nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Przepis ten został bowiem wydany bez upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 42 ust. 7 cyt. ustawy.

. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wspomnianym wyrokiem z dnia 2 lutego 2006 r. skargę Z. Sp. z o.o. oddalił. W motywach wyroku podał, że § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych przewiduje opłatę dobową, siedmiodniową, miesięczną, półroczną i roczną. W myśl § 4 ust. 1 tego rozporządzenia opłaty dokonuje się poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu zgodnie z § 5 rozporządzenia. Natomiast § 4 ust. 2 rozporządzenia stanowi, iż dla uzyskania ważności karta opłaty powinna zostać wypełniona przez rozpoczęciem przejazdu. Wypełnienia dokonuje jednostka uprawniona do sprzedaży karty, z wyjątkiem kart opłat dobowych i siedmiodniowych, które w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności może wypełnić przedsiębiorca. Powyższe nie zwalnia nabywcy z obowiązku sprawdzenia prawidłowości wypełnienia tego dokumentu. Posługiwanie się kartą niewypełnioną lub wypełnioną w sposób nieprawidłowy rodzi określone konsekwencje finansowe w stosunku do przedsiębiorcy, nie zaś do osoby upoważnionej do sprzedaży i wypełnienia karty. Kierowca prowadzący pojazd należący do Z. Sp. Z o.o. nie okazał podczas kontroli prawidłowo wypełnionej karty opłaty. Nie można zatem uznać, że Spółka wywiązała się z obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty za przejazd jej pojazdu po drodze krajowej. Pociągnęło to za sobą skutki wskazane w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że wykonywanie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 15 000 zł. Załącznik do ustawy w Lp. 1.4.1. za wykonywanie transportu bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych przewiduje zaś karę 3 000 zł. W tej sytuacji nie można uznać by zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu I instancji naruszały prawo. Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej, iż § 5 ust. 6 rozporządzenia w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych wykracza poza delegację ustawową wynikającą z art. 42 ust. 7 ustawy transporcie drogowym. Zawarte w powołanym przepisie upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu obejmuje wydanie, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, rozporządzenia wykonawczego określającego rodzaj i stawki opłat za przejazdy po drogach krajowych oraz tryb wnoszenia opłaty i sposób jej rozliczania w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także wzory dokumentów potwierdzających wniesienie opłaty. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że § 5 ust. 6 rozporządzenia nie wykracza poza ustalony w ustawie zakres delegacji do wydania przepisów wykonawczych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Z. Sp. Z o.o., Reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o jego zmianę oraz zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca Spółka zarzuciła błędne zastosowanie zapisu zawartego w lp. 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu nałożenia kary, podczas gdy w zaistniałym stanie faktycznym mógł mieć zastosowanie jedynie lp. 1.4.4. tego załącznika, a w konsekwencji przedsiębiorcy mogła być wymierzona tylko kara w wysokości 500 zł a nie 3 000 zł. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że podstawowym warunkiem nałożenia kary wymienionej w lp.1.4.1. załącznika była realizacja przewozu bez dokonania opłaty. Tymczasem w niniejszej sprawie opłata taka została uiszczona, czego strona przeciwna nie kwestionuje. Brak w karcie numeru rejestracyjnego pojazdu, nie może być zatem utożsamiany z nieuiszczeniem w ogóle przedmiotowej należności.. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej Spółki, zastosowanie powinna znaleźć lp. 1.4.4. załącznika do ustawy, ustalająca karę w wysokości 500 zł za wykonywanie transportu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej. Zastosowanie restrykcyjnej interpretacji lp. 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym w związku z brzmieniem § 5 ust. 6 rozporządzenia w sprawie uiszczania rzez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych powodowałoby bezprzedmiotowość jego lp. 1.4.4. Rozumowania tego nie da się pogodzić z generalną zasadą tworzenia aktów normatywnych, w myśl której żaden zapis ustawowy nie może być uznany za zbędny. W związku z tym zarówno organ administracji, jak i Sąd mają obowiązek dostrzeżenia różnic natury faktycznej, mających wpływ na wysokość kary.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Należy przede wszystkim przypomnieć, że art. 42 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 204, poz. 1088 ze zm.) wprowadza - z określonymi wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie – zasadę uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych przez przedsiębiorców wykonujących transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujących przewozy na potrzeby własne. Pociąga to za sobą – zgodnie z postanowieniami art. 87 ust. 3 tej ustawy – obowiązek przedsiębiorcy wyposażenia kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane prawem dokumenty, do których zalicza się też kartę potwierdzającą wniesienie opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, kierowca pojazdu powinien mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli (art. 87 ust. 1 ustawy). Dowodem potwierdzającym wniesienie przedmiotowej opłaty jest – stosownie do § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) – nabyta przez przedsiębiorcę karta opłaty, wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu. Karta dla swej ważności musi być przy tym wypełniona zgodnie ze wskazaniami zawartymi w § 5 ust. 1 i ust. 3–5 powołanego rozporządzenia. Karta opłaty niewypełniona i przez to nieodpowaiadająca wymogom określonym w cyt. § 5 rozporządzenia nie będzie mogła stanowić dowodu potwierdzającego wniesienie opłaty, czyli przedsiębiorca w świetle przepisów powołanego rozporządzenia, traktowany będzie tak jakby karty opłaty nie wykupił – a co za tym idzie – nie uiścił wymaganej należności

Analiza przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym związanych z opłatami za korzystanie z dróg krajowych oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych wskazuje, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek posiadania karty opłaty drogowej, właściwie wypełnionej przed rozpoczęciem przejazdu. Zatem fakt, że kartę opłaty – jak w tej sprawie – półrocznej wypełnić musiała jednostka, w której opłata była wnoszona, nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku czuwania nad tym, by karta ta została należycie wypełniona. Tym bardziej, że na odwrocie karty znajduje się pouczenie jednoznacznie wskazujące, że niewypełniona lub nienależycie wypełniona karta nie stanowi dowodu opłaty. W tej sytuacji, niezwrócenie przez przedsiębiorcę uwagi – po blisko 4 miesiącach korzystania z karty opłaty – na to, że w karcie tej nie został wpisany przez sprzedającego numer rejestracyjny pojazdu, świadczy o braku należytej staranności ze strony przedsiębiorcy. Przepisy ustawy o transporcie drogowym wyraźnie wskazują, że przedsiębiorca obowiązany jest w trakcie przejazdu po drogach krajowych legitymować się dokumentem potwierdzającym wniesienie wymaganej opłaty – karty stosownej opłaty rocznej, półrocznej, miesięcznej, siedmiodniowej lub dobowej. W przypadku wykonywania transportu drogowego z naruszeniem obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca podlega stosownie do postanowień art. 92 tej ustawy – karze pieniężnej.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że w trakcie dokonanej w dniu 7 stycznia 2005 r. kontroli skarżąca spółka wykonująca transport drogowy nie legitymowała się dowodem uiszczenia opłaty za przejazd określonym pojazdem po drogach krajowych. Jak zaznaczono zgodnie z § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. tylko wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty. W niniejszej sprawie przedmiotowa karta opłaty DI 0150598 nie została wypełniona w istotnej części. Nie wpisano w niej bowiem numeru rejestracyjnego pojazdu umożliwiającego identyfikację pojazdu, na który karta opłaty została wykupiona. Bez numeru rejestracyjnego pojazdu w karcie opłaty nie można stwierdzić, jakiego pojazdu a co za tym idzie przewoźnika karta ta dotyczy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno niewypełnienie karty opłaty w całości jak i niewypełnienie jej w istotnej części pozwalającej na identyfikację pojazdu z nią związanego sprawia, że karta taka nie może stanowić dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty (§ 4 ust. 2).

Wskazać należy, że przesłanki z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, określające sposób wypełnienia karty opłaty, należy traktować łącznie, a brak wpisania numeru rejestracyjnego samochodu uważać za istotną wadę wpływającą na ocenę ważności dokumentu, o którym mowa w § 4 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia. Tylko pełne wypełnienie wspomnianej karty pozwala na stwierdzenie, że transport wykonywany jest właściwym pojazdem, a tym samym wysokość pobranej opłaty jest prawidłowa i odpowiada przesłankom z art. 42 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, w myśl którego stawki opłaty uzależnione są od czasu przejazdu po drogach krajowych, rodzaju pojazdu samochodowego, dopuszczalnej masy całkowitej oraz liczby osi i emisji spalin pojazdu samochodowego, co oznacza, iż uiszczona przez przedsiębiorcę opłata przewidziana jest dla konkretnego pojazdu, którym chce on wykonywać transport. Posługiwanie się zatem niewypełnioną w istotnej części kartą opłaty drogowej – brak wpisanego numeru rejestracyjnego pojazdu, który umożliwia właściwą jego identyfikację, nie mogło w tej sprawie stanowić prawidłowego dowodu potwierdzającego uiszczenia wzmiankowanej opłaty. Podzielić przy tym należy stanowisko Sądu I instancji, że przepis § 5 ust. 6 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. mieści się w delegacji ustawowej zawartej w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.

Istniała więc w zaistniałej sytuacji podstawa wymieniona w art. 92 ustawy o transporcie drogowym do wymierzenia skarżącej kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku Lp. 1.4.1. Stąd za chybione uznać należy zarzuty postawione zaskarżonemu wyrokowi w podstawach kasacyjnych.

Z powyższych względów, na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną wniesioną przez Z. Spółkę z o.o. jako niezasadną należało oddalić.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.204 pkt.1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.