Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2279/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 70 par. 1 i par. 6 pkt 3, art. 201 par. 1 pkt 2, art. 208 par. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 6 ust. 9 pkt 3
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi [,...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] kwotę [...] zł ([...] złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zawiesiło z urzędu postępowanie odwoławcze od decyzji Burmistrza Gminy Z. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. do czasu rozstrzygnięcia przed sądem powszechnym zagadnienia wstępnego w postaci ustalenia istnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawartej pomiędzy poprzednikiem prawnym Spółką X (dalej zwanej spółką lub skarżącą) – Spółką Y. a Spółką Q

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], Burmistrz Gminy Z. określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie [...] zł. W decyzji tej uznano m.in., że budowlę stanowią zarówno kable jak i kanały kablowe połączone w całość techniczno-użytkową. Stwierdzono, że skoro kanalizacja kablowa wraz z ułożonymi w niej kablami stanowi budowlę w rozumieniu prawa budowlanego to tym samym stanowi ona łącznie przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości jako budowla w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W toku postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało wymienione na wstępie postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w jego ocenie umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawarta między Spółką Y. a Spółką Q nie była umową skuteczną. W ocenie Kolegium powyższa umowa była umową pozorną i faktycznie nie doszło do przeniesienia własności kanalizacji kablowej. Organ wyjaśnił, że Prezydent Miasta G. wystąpił w dniu [...] listopada 2014 r. do Sądu Okręgowego w W. z powództwem o ustalenie – czy istnieje umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy Spółką Y. z siedzibą w W. a Spółką Q z siedzibą w W.. Wyjaśniono, że również Prezydent Miasta W. wystąpił z powództwem o ustalenie istnienia tej umowy, a pozew wpłynął do Sądu Okręgowego w W. w dniu [...] października 2014 r. Z podobnym powództwem wystąpił również Prezydent Miasta W. w dniu [...] listopada 2014 r. W ocenie SKO w K. w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Sądu powszechnego stanowi zagadnienie wstępne istotne dla określenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r.

Organ zauważył również, że stosownie do postanowień art. 70 § 6 pkt 3 Ordynacji podatkowej, wniesienie pozwu do sądu powszechnego w niniejszej sprawie zawiesza bieg terminu przedawnienia dla zobowiązania podatkowego za 2009 r. w stosunku do wszystkich budżetów gmin, dlatego też możliwe jest merytoryczne prowadzenie postępowania odwoławczego. Wskazano, że pierwszy z pozwów został wniesiony przez Prezydenta Miasta W. w dniu [...] października 2014 r. i ten moment należy przyjąć za datę zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. Końcowo organ wyjaśnił, że zawieszone postępowanie zostanie podjęte gdy ustanie przyczyna zawieszenia, tj. po prawomocnym zakończeniu postępowania prowadzonego przez sąd powszechny.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem SKO w K. skarżąca wniosła na nie zażalenie, domagając się jego uchylenia oraz umorzenia postępowania.

Uzasadniając zażalenie skarżąca wyjaśniła, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r. uległo przedawnieniu z końcem 2014 r. w związku z czym decyzja w zakresie określającym wysokość zobowiązania podatkowego powinna zostać uchylona a postępowanie umorzone. Stwierdzono, że zawieszanie w takiej sprawie postępowania nie ma żadnych podstaw. Zastrzeżono, że złożenie przez inne organy podatkowe pozwów o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa w żaden sposób na niniejsze postępowanie. Zdaniem skarżącej pozwy złożone przez prezydentów W., W. i G. mają bowiem jedynie wpływ na postępowania prowadzone przed tymi organami. W ocenie skarżącej postępowanie w trybie art. 189(1) k.p.c. wywiera jedynie wpływ na relacje stron tego postępowania. Podkreślono również, że zgodnie z art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Organ błędnie uznał, że istnieje zagadnienie wstępne. Ponadto zawieszenie biegu terminu przedawnienia może nastąpić tylko gdy organ w ramach prowadzonego postępowania podatkowego złożył pozew na podstawie art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [...] maja 2015 r.

W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślił, że umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawarta między Spółką Y. a Spółką Q dotyczyła sprzedaży infrastruktury telekomunikacyjnej. Powyższe zdaniem Kolegium oznacza, że przedmiotem umowy były budowle sieciowe, w tym kanalizacja kablowa, położone na terenie wszystkich gmin w kraju, na terenie których skarżąca posiadała infrastrukturę telekomunikacyjną, w tym także budowle położone na terenie gminy Z.. Zdaniem organu nie do zaakceptowania w państwie prawa jest stanowisko, w świetle którego w razie ustalenia przez sąd powszechny, w wyniku wniesienia pozwu przez Prezydentów Miasta W., Miasta G. i Miasta W., nieistnienia stosunku prawnego – umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. – umowa ta wywoływałaby skutki prawne w odniesieniu do innych organów podatkowych.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organ wskazał, że wniesienie pozwu do sądu powszechnego zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. w stosunku do wszystkich budżetów gmin, dlatego też możliwe jest dalsze merytoryczne prowadzenie postępowania odwoławczego. Wyjaśniono, że pierwszy z pozwów został wniesiony w dniu [...] października 2014 r. i tego też dnia doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. SKO w K., odnosząc się do zarzutów zażalenia, stwierdziło, że w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego organ odwoławczy jest zobowiązany do ponownego ustalenia stanu faktycznego zawisłej przed nim sprawy, przy czym niedopuszczalnym jest ograniczenie się do stwierdzenia, że ustalenia organu I instancji są prawidłowe.

Wyżej wymienione ostateczne rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. stanowi przedmiot skargi spółki kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze skarżąca, reprezentowana przez adwokata wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem. Spółka wniosła ponadto o zwrot kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu SKO w K. zarzuca się naruszenie:

1) art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej – poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne;

2) art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej – poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi spółka podtrzymała argumentację zawartą w uprzednio złożonym zażaleniu, zgodnie z którą złożenie przez inne organy podatkowe powództw o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa w żaden sposób na postępowania prowadzone przez Burmistrza Gminy Z.. Ponadto organ I instancji nie podjął w trakcie postępowania podatkowego żadnych działań, w wyniku których stwierdzono pojawienie się wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. W trakcie postępowania nie przeprowadzono obligatoryjnego w takim przypadku przesłuchania. W ocenie skarżącej zadaniem SKO w K. jest dokonanie oceny, czy przeprowadzone przez Burmistrza Gminy Z. postępowanie spełniało wymogi wynikające z art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy należy wskazać, że zaskarżoną decyzją określono skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r.

Stosownie do postanowień art. 70 § 1 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. - Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie z kolei z art. 6 ust. 9 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. - Dz. U. z 2006 nr 121 poz. 844 ze zm.) osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane: wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca.

Oznacza to, że w razie ustalenia, iż w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem lub też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, przyjąć należy, że zobowiązanie podatkowe skarżącej w podatku od nieruchomości za 2009 r. uległo przedawnieniu z dniem [...] grudnia 2014 r.

Mając powyższe na uwadze należy zaznaczyć, że SKO w K. – uzasadniając dalsze prowadzenie postępowania podatkowego – stwierdziło, że z urzędu jest mu wiadomym, że Prezydent Miasta G. wystąpił w dniu [...] listopada 2014 r. do Sądu Okręgowego w W. z powództwem o ustalenie – czy istnieje umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009r. zawarta pomiędzy Spółką Y. z siedzibą w W. a Spółką Q z siedzibą w W.. Z podobnym powództwem wystąpił Prezydent Miasta W., a pozew wpłynął do Sądu Okręgowego w W. w dniu [...] października 2014 r., a także Prezydent Miasta W. w dniu [...] listopada 2014 r. Odnosząc się do podniesionego w postępowaniu podatkowym zarzutu przedawnienia, organ wskazał, że "wniesienie pozwu do sądu powszechnego w niniejszej sprawie zawiesza bieg terminu przedawnienia dla zobowiązania podatkowego za 2009 r. w stosunku do wszystkich budżetów gmin, dlatego też możliwe jest merytoryczne prowadzenie postępowania odwoławczego".

Przedstawione powyżej stanowisko organu nie zasługuje jednak na aprobatę. Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z art. 5 Ordynacji podatkowej, zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Istota zobowiązania podatkowego sprowadza się do zaistnienia między podatnikiem (podmiotem zobowiązanym – dłużnikiem podatkowym) a związkiem publicznoprawnym (wierzycielem podatkowym) stosunku prawnego, którego przedmiotem jest zapłata podatku w określonej wysokości, terminie i miejscu. Zobowiązanie podatkowe jest skonkretyzowane zarówno po stronie podmiotowej, jak i przedmiotowej. Oznacza to, że podatnik ma uiścić podatek na rzecz danego związku publicznoprawnego, w zakresie podatku od nieruchomości, danej gminy. W świetle definicji zawartej w art. 5 Ordynacji podatkowej, na płaszczyźnie materialnoprawnej nie można zatem uznać, jak czyni to organ podatkowy, że zdarzenie zaistniałe w stosunku zobowiązaniowym pomiędzy ściśle określonymi podmiotami wywołuje skutki w stosunkach prawnych zawiązanych pomiędzy innymi podmiotami. Działanie Prezydenta Miasta G., Prezydenta Miasta W. i Prezydenta Miasta W. nie może zatem wywierać wpływu na los prawny zobowiązania podatkowego skarżącej spółki wobec innych gmin, nawet gdyby były to zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. W polskim prawie podatkowym nie przewidziano konstrukcji zbiorczego zobowiązania podatkowego, która pozwalałaby uznać, że istnieje jedno zobowiązanie podatkowe podatnika do zapłaty podatku od nieruchomości za dany rok na rzecz wszystkich gmin, w których podatnik ten posiada nieruchomości. W każdej gminie powstaje odrębne zobowiązanie do zapłaty podatku na rzecz tej konkretnej gminy, jeżeli zachodzą określone w ustawie przesłanki uzasadniające opodatkowanie. Nie można zatem wykluczyć sytuacji, w której część zobowiązań danego podatnika w podatku od nieruchomości za 2009 r. ulegnie przedawnieniu, podczas inne zobowiązania w tym samym podatku i za ten sam okres, lecz na rzecz innych gmin będą mogły być nadal skutecznie dochodzone ze względu na zawieszenie albo przerwanie biegu terminu przedawnienia. W konsekwencji nie można, w świetle obowiązujących przepisów Ordynacji podatkowej, uznać, że pozwy wniesione do sądu powszechnego przez inne gminy niż ta, która jest beneficjentem należności podatkowej rodzą, na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 Ordynacji podatkowej, skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia we wszystkich zobowiązaniach podatkowych spółki w podatku od nieruchomości za 2009 r.

Należy także zauważyć, że przesłanki zawieszenia bądź przerwania biegu terminu przedawnienia muszą się odnosić do tego zobowiązania podatkowego, którego bieg terminu przedawnienia ma być zawieszony bądź przerwany. W niespornym stanie faktycznym sprawy okoliczność, na którą powołuje się organ podatkowy nie dotyczyła zobowiązania skarżącej spółki w podatku od nieruchomości za 2009 r. do zapłaty podatku na rzecz gminy Z..

Podsumowując, należy stwierdzić, ze wystąpienie z powództwem o ustalenie, czy istnieje umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009r. zawarta pomiędzy Spółką Y. z siedzibą w W. a Spółką Q z siedzibą w W. przez Prezydenta Miasta G., Prezydenta Miasta W. i Prezydenta Miasta W. nie stanowi przesłanki zawieszającej bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Z akt sprawy nie wynika, by zaistniały jakiekolwiek inne okoliczności skutkujące zawieszeniem, czy też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W szczególności na okoliczności tego rodzaju nie wskazał organ odwoławczy orzekając po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Należy zatem uznać, że zaskarżone postanowienie SKO w K. z dnia [...] września 2015 r. i poprzedzające je postanowienie tego samego organu z dnia [...] maja 2015 r. zostały wydane po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

W tym miejscu należy wskazać, że stosownie do postanowień art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Norma wynikająca z powyższego przepisu nakazuje umorzenie postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, a w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przytoczony przepis w sposób jednoznaczny określa procesowy skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu I instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego - niezależnie od tego, czy nastąpiło to po zapłacie, czy przed zapłatą podatku [tak: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1017/14, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl].

Należy zaznaczyć, że procesowym skutkiem upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego będzie konieczność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r. w całości oraz umorzenie postępowania.

W takiej sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do zarzutów dotyczących jego prawidłowości i badanie zasadności zastosowania przesłanek zawieszenia postępowania.

Organ podatkowy, mając na uwadze sformułowane powyżej wyśnienia, winien zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy zaistniały inne przesłanki zawieszające bądź przerywające bieg terminu przedawnienia. Wobec ich braku organ będzie zobowiązany do umorzenia postępowania podatkowego.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012 r. nr 270), jak w sentencji wyroku