Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3141/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.16a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 640/14 w sprawie ze skargi C.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 640/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi C. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, z dnia [...] października 2013 r., nr [...], w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Chojnice z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...].

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wójt Gminy Chojnice, działając na podstawie art.16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), odmówił przyznania C. P. specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2012/2013 w związku ze sprawowaniem opieki nad matką – E. W.. Organ podał, że wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego złożony został w dniu 19 lipca 2013 r. Wskazał, że zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wójt ustalił, że matka wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 24 lutego 2004 r. C. P. pracowała do 31 maja 2000 r., następnie w okresie od 1 czerwca 2010 r. do 30 września 2010 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, z tym, że do dnia 8 czerwca 2001 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. W okresie od października 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką. Zatem brak było, w ocenie organu, rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

W odwołaniu C. P. podniosła, że na początku 2010 r. dostała propozycję pracy od pracownika socjalnego przy pracach społecznie użytecznych na terenie Gminy Chojnice. Zgodziła się na tę pracę i pracowała, ale z uwagi na pogarszający się stan zdrowia matki musiała zrezygnować z tej pracy. Dodała, że stan zdrowia matki stale się pogarsza. Wymaga ona stałej opieki i pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium uznało, że w świetle art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przesłanka odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego wskazana przez organ niższej instancji (tj. brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a opieką sprawowaną nad matką), została oceniona prawidłowo. Organ zauważył, że matka wnioskodawczyni już od lutego 2004 r. wymagała stałej opieki , a stosunek pracy C. P. ustał 31 maja 2000 r., w wyniku rozwiązania umowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Następnie do 30 września 2010 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Twierdzenia odwołującej się o złym stanie zdrowia matki, który zmusił ją do rezygnacji z zatrudnienia w ramach prac społecznie użytecznych w 2010 r., według organu odwoławczego, nie są przekonujące. Jej matka wymagała przecież stałej i długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji już od lutego 2004 r.

Ponadto organ zwrócił uwagę na to, że w sprawie chodzi o nowe uprawnienie, nieznane wcześniej ustawie o świadczeniach rodzinnych. Wskazane świadczenie odróżnić należy od świadczenia pielęgnacyjnego, które unormowano w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i co do którego obowiązują częściowo inne przesłanki nabycia do niego prawa. W przepisie tym mowa jest o niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego chodzi wyłącznie o osoby, które rezygnują z aktualnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bezpośrednio w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną.

C. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wskazała, że jej matka potrzebuje stałej opieki i pomocy. Niezrozumiały dla niej jest fakt, że nie bierze się pod uwagę prac społeczno-użytecznych, w których brała udział.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jako podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji wskazał art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Sąd odnotował, że przepis ten został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) i zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu, do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie: specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie zostało uzależnione od spełnienia szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie. Według Sądu, istota sporu sprowadza się do niespełnienia przez skarżącą - zdaniem organów odmawiających przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego - przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wynikającej z ust. 1 art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd przypomniał stanowisko organów obu instancji, według których skarżąca C. P. opiekuje się niepełnosprawną matką od 2010 r. Zawodowo pracowała do czerwca 2000 r., następnie w okresie od 1 czerwca 2000 r. do 30 września 2010 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. W okresie od października 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na matkę, a zatem w takim wypadku nie jest możliwe – w ocenie organów – wypełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na niepełnosprawność matki, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, prezentowana przez organy w niniejszej sprawie wykładnia art.16a ust. 1 ustawy nie zasługuje na akceptację. Organy, dokonując wykładni tego przepisu przyjęły, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego - art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy. W ocenie Sądu, taka interpretacja przepisu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości, wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy prowadzi natomiast do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy (czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także - co istotne w rozpoznawanej sprawie - zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).

Sąd przytoczył pogląd, zgodnie z którym, specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako wynagradzaniem (rekompensatą) przez Państwo osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. A zatem to sam fakt niepozostawania w zatrudnieniu, spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, i nie ma tu żadnego znaczenia czy osoba opiekująca się zrezygnowała z trwającego zatrudnienia czy też w ogóle z samego podjęcia zatrudnienia. W ocenie Sądu, potwierdzenia prawidłowości powyższej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy doszukać się można w związanych z analizowanym stanem prawnym orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego: wyrok z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13 oraz postanowienie z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt P 1/14. Jak zauważył Sąd pierwszej instancji, rzeczą sądu administracyjnego rozpatrującego sprawę ze skargi na decyzję odmawiającą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osobie, która pobierała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie decyzji, która wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r., było dokonanie spośród możliwych sposobów wykładni art. 16a ust. 1 ustawy takiego, który przyniósłby rezultat zgodny z przepisami Konstytucji RP. Przedstawiona na wstępie rozważań prawnych w niniejszym uzasadnieniu interpretacja art. 16 a ust. 1 ustawy do rezultatu takiego prowadzi.

Sąd rozważył także znaczenie nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567). Zgodnie z art. 17 pkt 2 tej ustawy, art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przybiera od 1 stycznia 2015 r. następujące brzmienie: "specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:

1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub

2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji".

Zdaniem Sądu, przywraca się zatem uszczegółowienie przesłanek nabycia prawa do zasiłku znajdujące się uprzednio wśród przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do końca 2012 r.). Według Sądu, należy zmianę tę uznać za zabieg ustawodawczy mający na celu usunięcie rozbieżności w orzecznictwie, do których doprowadziła ustawa nowelizująca z dnia 7 grudnia 2012 r. przez ograniczenie określenia przesłanki nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego do sformułowania: "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W istocie zmiana ta precyzuje jedynie treść przesłanki nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w zgodzie z normami konstytucyjnymi. Na niekonstytucyjne skutki możliwej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prowadzącej do utraty praw słusznie nabytych, zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 5 grudnia 2013 r.

Sąd nie podzielił natomiast poglądu prawnego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 269/14, akceptującego wykładnię art. 16 a ust. 1 ustawy, prezentowaną przez organy administracji. Uzasadnienie to pomija bowiem całkowicie aspekt konstytucyjny wykładni analizowanego przepisu, który ma znaczenie decydujące dla jej rezultatu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art.16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz art. 135 P.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd zalecił organom dokonanie oceny określonych w art. 16a ust. 1 ustawy przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, z uwzględnieniem przedstawionej powyżej wykładni tego przepisu. Jednakże z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, która realizując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, wprowadziła dla osób, którym wygasły z dniem 30 czerwca 2013 r. decyzje przyznające świadczenia pielęgnacyjne, nowy rodzaj świadczenia rodzinnego - zasiłek dla opiekuna – wypłacany wstecz od 1 lipca 2013 r. wraz z odsetkami, należy zwrócić uwagę na konieczność sprawdzenia, czy zasiłek taki nie został skarżącej na jej wniosek przyznany. Zasiłek dla opiekuna i specjalny zasiłek opiekuńczy są świadczeniami, które wykluczają się bowiem wzajemnie. Gdyby zatem zasiłek dla opiekuna skarżącej w istocie przyznano za okres od 1 lipca 2013 r., to rzeczą organu administracji byłoby umorzenie postępowania w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, reprezentowane przez Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku – radcę prawnego. Zaskarżyło wyrok w całości. Zarzuciło:

naruszenie prawa materialnego, a konkretnie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że osobie pozostającej bez zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych (to jest osobie nie podejmującej zatrudnienia), która podejmuje się sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje prawo otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego;

naruszenie prawa materialnego, a konkretnie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że właściwa interpretacja tego przepisu wymaga sięgnięcia po wykładnię konstytucyjną, w sytuacji jasnej i nie budzącej wątpliwości treści normy prawnej wynikającej z literalnej wykładni art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, opartej dodatkowo na woli ustawodawcy wyrażonej w ustawie z dnia 04 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków rodzinnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 567);

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniosło o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku;

2) zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

ewentualnie

w przypadku uznania, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

3) uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., a zatem należy ograniczyć się do problematyki podniesionej w podstawach kasacji.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) poprzez przyjęcie, że właściwa interpretacja tego przepisu wymaga sięgnięcia po wykładnię konstytucyjną. W myśl art. 188 pkt 1 Konstytucji RP, Trybunał Konstytucyjny orzeka o zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją. Zgodnie zaś z art. 193 Konstytucji RP, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Niezależnie jednak od unormowania art. 188 pkt 1 Konstytucji RP, obowiązuje wynikająca z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasada ustrojowa bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji. Jedną z form bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy jest oparcie wyroku na orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego (patrz: Janusz Trzciński "Bezpośrednie stosowanie zasad naczelnych Konstytucji przez sądy administracyjne", ZNSA 2011/3/39).

Trybunał Konstytucyjny przyjął, że art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z określonymi w art. 16a ust. 1 pkt 2 wskazaniami, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP (patrz: uzasadnienie wyroku TK z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13, OTK-A 2013/9/134; uzasadnienie postanowienia TK z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt P 1/14, OTK-A 2014/7/85). Ocena prawna Sądu pierwszej instancji została zatem oparta na stanowisku Trybunału Konstytucyjnego. Stanowisko to, w sprawie z pytania prawnego dotyczącego art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyrażone zostało co prawda nie w sentencji orzeczenia, więc nie ma skutku wynikającego z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1300/11), ale umorzenie postępowania w sprawie P 1/14 wynikało z dyspozycji art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.).Trybunał stwierdził zaś w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 lipca 2014 r., że zasadniczy problem konstytucyjny dotyczący sytuacji prawnej osób pobierających przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne, które na mocy tej ustawy zostały go pozbawione, został już rozstrzygnięty przez Trybunał Konstytucyjny. Trybunał wskazał, że w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13, orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 2012 r., wprowadzającej m.in. zaskarżony art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą z 2012 r. Tak sformułowane stanowisko, skutkujące oceną o zbędności lub niedopuszczalności wydania orzeczenia merytorycznego, wskazuje na podważenie przez Trybunał Konstytucyjny konstytucyjności zaskarżonego przepisu. Nie wiąże ono w sensie dyspozycji art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, ale nie może pozostać bez wpływu na rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy.

Oceny tej nie zmienia wejście w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567). Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy, ma ona na celu przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją (patrz: Uzasadnienie projektu ustawy. Sejm RP VII Kadencji. Nr druku 2252, http://www.sejm.gov.pl).

W konsekwencji uznać należy, że nie stanowi naruszenia prawa materialnego, wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wedlug której, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ma także osoba, która pobierała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a następnie utraciła je na podstawie art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, a która po wejściu w życie art. 16a ust. 1 nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, przy zachowaniu pozostałych wymogów tego przepisu (por. wyroki NSA: m.in. z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt I OSK 489/14; z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 812/14).

Na zakończenie odnotować trzeba, że Sąd pierwszej instancji błednie określił okres posiadania przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej jako okres pobierania przezeń zasilku dla bezrobotnych. Uchybienie to pozostaje jednak poza granicami kasacji, a niezależnie od tego nie miało wpływu na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.