Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2469/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 39 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1101/13 w sprawie ze skargi M.B. na decyzj[...] 18 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1101/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] września 2013 r., działając na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., dalej u.p.s.) Wójt Gminy W. odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dochód skarżącego nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Jednakże powodem odmowy przyznania zasiłku była niewystarczająca ilość środków finansowych na zabezpieczenie potrzeb w zakresie zasiłków celowych w miesiącu lipcu 2013 r. Organ wyjaśnił, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W. na 2013 r. otrzymał z budżetu kwotę 30.000 zł na wszystkie świadczenia celowe (do wykorzystania w części 1/12 miesięcznie), z czego na zasiłki celowe dla osób i rodzin przeznaczono 17.082,92 zł. Organ oszacował, że miesięcznie do pobrania zasiłku może być uprawnionych ponad 20 osób i rodzin, a miesięczna kwota na zasiłki celowe wynosi 1423,58 zł., czyli około 70 zł na osobę. Natomiast w lipcu 2013 r., wraz ze skarżącym, o zasiłki ubiegało się 13 osób (rodzin), spośród których z pomocy skorzystało 9 osób (rodzin). Średnia wysokość zasiłku wynosiła 166,67 zł, a kryteria, jakimi kierował się GOPS przy jego przyznaniu to: sytuacja materialna, występujące problemy oraz długotrwała i ciężka choroba. Jednocześnie organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący otrzymał decyzją z dnia 14 sierpnia 2013 r. zasiłek celowy z przeznaczeniem na pokrycie całości lub części leków w miesiącu sierpniu 2013 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M.B. wskazując, że ma orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności w stopniu trwałym i znacznym, a o zasiłek celowy na leki stara się 4 razy w roku, bowiem potrzeby leczenia farmakologicznego są bardzo duże.

Zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, iż wnioskując o przyznanie zasiłku celowego skarżący złożył 5 faktur za zakupione leki. Organ odwoławczy ustalił, że skarżący ma 55 lat, mieszka z matką, ale prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie przekraczał kwoty kryterium dochodowego. Zatem spełnia wymogi do objęcia go pomocą. Jednak przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego opiera się na uznaniu administracyjnym, które wprawdzie nie pozwala organom na dowolność w rozstrzyganiu sprawy, ale nie nakazuje spełnienia każdego żądania strony. Organ musi mieć na względzie nie tylko interes skarżącego ale także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i życiowej.

Kolegium przyznało, że organ pierwszej instancji niezbyt precyzyjnie wyjaśnił kryteria, jakimi kierował się w przyznaniu 9 osobom (rodzinom) zasiłków celowych, spośród 13 ubiegających się o tę formę pomocy w miesiącu lipcu 2013 r. Jednak mając na uwadze niewielką kwotę miesięczną do dyspozycji GOPS na zasiłki celowe oraz średnią wysokość zasiłku przyznaną tym 9 osobom (rodzinom) organ odwoławczy uznał, że mogło dojść do sytuacji, w której pierwszeństwo miały osoby (rodziny), które złożyły wnioski wcześniej niż skarżący, a ich potrzeby, w powiązaniu z sytuacją materialną, występującymi problemami i chorobami, wymagały wsparcia z pomocy społecznej.

Ponadto organ odwoławczy uznał, że faktury przedstawione przez skarżącego nie mogą być wiarygodnym dowodem na to, że faktycznie są to leki niezbędne w leczeniu istniejących u niego schorzeń. Zdaniem organu skarżący powinien dołączyć do wniosku recepty na potwierdzenie tej okoliczności, co pozwalałoby na identyfikację leków zakupionych z potrzebami skarżącego. W opinii Kolegium koszt rzeczywiście zakupionych leków był niższy niż wynikało to z przedstawionych przez skarżącego faktur i mógł zostać zaspokojony ze środków przez niego posiadanych na co wskazuje zakup leków przed złożeniem wniosku o zasiłek.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M.B. żądając weryfikacji tej decyzji oraz wskazując, że przy jego minimalnych dochodach miesięcznych nie stać go na uzupełnianie czy zabezpieczanie domowej apteczki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), wymienionym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołał podstawę materialnoprawną przyznawania zasiłku celowego w postaci art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. i wyjaśnił, że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy, organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 u.p.s. a więc koniecznością dostosowania rodzaju formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Sąd uznał, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego jest trudna, zważywszy na wysokość miesięcznych dochodów oraz sytuację zdrowotną (niepełnosprawność w stopniu znacznym). Sąd pokreślił jednocześnie, że celem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszelkich potrzeb stron, a jedynie pomoc w tym zakresie. Nawet spełnienie wymaganych kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia i to w oczekiwanej wysokości. Zaś, jak wynika z akt sprawy administracyjnej, skarżący nie został bez pomocy w zaspokojeniu potrzeby związanej z zakupem leków w miesiącu sierpniu 2013 r., gdyż decyzją z dnia 14 sierpnia 2013 r. otrzymał zasiłek celowy z przeznaczeniem na pokrycie części lub całości leków i leczenia. Skarżący otrzymał także zasiłek celowy decyzją z 14 kwietnia 2013 r. Zatem organy każdorazowo odrębnie badają jego sytuację w odniesieniu do jego potrzeb oraz sytuacji finansowej GOPS w danym miesiącu.

Sąd podzielił również argumentację organu odwoławczego odnośnie zbadania przesłanki "niezbędności" wnioskowanej przez skarżącego pomocy w zakupieniu leków w miesiącu czerwcu 2013 r. Podkreślił, że w ramach rozpatrywania zasadności przyznania zasiłku celowego należy skupić się na "niezbędnej potrzebie bytowej". Sformułowanie "niezbędność" oznacza, że dana potrzeba ma wystąpić tu i teraz, i bez jej zaspokojenia osoba nie będzie w stanie normalnie, bądź prawidłowo funkcjonować. Wyjaśnił, że skarżący załączył do wniosku wszczynającego postępowanie 5 faktur za zakupione leki, ale nie przedstawił żadnej recepty, ani oświadczenia lekarskiego, z których to dokumentów wynikałaby konieczność (niezbędność) zakupu leków uwidocznionych na fakturach. Sąd uznał, że brak jest również dowodów na wykazanie zasadności zakupu 150 tabletek Apapu (2 opakowania) w odstępie 5 dni. Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, że koszt niezbędnych skarżącemu leków mógł być niższy, natomiast - w sytuacji braku recept na zakupione leki – skarżący zabezpieczył tę potrzebę we własnym zakresie. Pomoc uzyskiwana z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego nie może stanowić źródła refundacji wszystkich wydatków ponoszonych przez skarżącego, nawet w oderwaniu od oceny ich niezbędności w danej chwili.

Sąd wyjaśnił ponadto, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie spełnia wszystkich kryteriów zawartych w art. 107 § 3 k.p.a., ale Kolegium rozpoznając sprawę merytorycznie po raz drugi naprawiło te uchybienia, wypowiadając się w uzasadnieniu swojej decyzji precyzyjnie w zakresie potrzeby dofinansowania skarżącemu do zakupu niektórych leków i środków przedstawionych na fakturach, jak również co do wskazania kryteriów, jakimi kierował się GOPS w przyznawaniu zasiłków celowych dla osób (rodzin) w lipcu 2013 r. Organy uzasadniły więc ograniczenie środków finansowych GOPS w miesiącu lipcu 2013 r. oraz wskazały, jakimi kryteriami kierował się organ pierwszej instancji, odmawiając przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M.B. zaskarżając go w części, tj. z zakresie punktu pierwszego oddalającego skargę, domagając się jego uchylenia w tym zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy zarówno decyzja organu pierwszej, jak i drugiej, instancji nie spełnia wszystkich kryteriów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., a także naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. polegające na błędnym przyjęciu, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji jest zasadna, i tym samym przekroczenie granicy tzw. uznania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd niesłusznie uznał, iż organ drugiej instancji naprawił naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez organ pierwszej instancji, polegające na wadliwie sporządzonym uzasadnieniu decyzji. Zdaniem autorki skargi kasacyjnej, także Kolegium naruszyło art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zaskarżona decyzja była nieprecyzyjna, a wydając ją organ opierał się nie na ustaleniach faktycznych, a na domniemaniach. W skardze kasacyjnej podkreślono, że w lipcu 2013 r. zasiłek otrzymało 9 osób (rodzin), podczas gdy z rozważań organów wynika, że przeciętnie w każdym miesiącu do otrzymania zasiłku może być uprawnionych ponad 20 osób i rodzin. Ponadto w lipcu 2013 roku średnia kwota zasiłku wyniosła 166,67 zł na osobę (rodzinę), podczas gdy średnia kwota przyznanych miesięcznych zasiłków powinna wynosić około 70 zł na osobę (rodzinę) i mogła objąć także inne osoby, w tym skarżącego. Autorka skargi kasacyjnej podkreśliła, że wyjątkowa sytuacja z lipca 2013 roku nie została niczym uzasadniona. Zaznaczyła także, że organy administracji nie wyjaśniły dlaczego w lipcu 2013 roku inne rodziny miały trudniejszą sytuację materialną, poważniejsze problemy czy choroby, ani nie wskazały czy faktycznie kolejność składania wniosków miała wpływ na przyznanie zasiłku. Ogólne argumenty przedstawione przez organ są zdaniem autorki skargi kasacyjnej nieprzekonywujące i w żadnym wypadku nie uzasadniają, dlaczego właśnie została wydana decyzja o odmowie przyznania zasiłku celowego skarżącemu. Należy zatem przyjąć, że zaskarżone decyzje zostały wydane z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał jej w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Odnośnie oceny zasadności wskazanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania, przypomnieć należy, iż stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie każde naruszenie przepisów postępowania sądowego może stanowić podstawę kasacyjną, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem stawiając taki zarzut, należy wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów, to wyrok tego sądu byłby odmienny. W ocenie NSA zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 i 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie jest zasadny. Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zdaniem NSA Sąd I instancji dokonał szczegółowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, także pod kątem jej zgodności z wymogami stawianymi w przytoczonym przepisie. Zauważył niedostatki uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, prawidłowo stwierdzając jednocześnie, że zostały one naprawione przez organ odwoławczy. Sąd pierwszej instancji doszedł do prawidłowej konkluzji, że w toku postępowania administracyjnego prawidłowo oceniono sytuację życiową i majątkową skarżącego. Dokonane ustalenia były wystarczające do przyjęcia, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Spełnienie tego kryterium nie jest jednak jedyną przesłanką korzystania ze środków przyznawanych w ramach pomocy społecznej. Sąd podał podstawy rozstrzygnięcia wskazując na treść art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. oraz art. 2 i 3 u.p.s., z tych ostatnich wynika, że celem tej pomocy jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka, ale potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Taka konstrukcja przesądza o tym, że organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i tylko w tych granicach mogą być realizowane ustawowe cele pomocy społecznej. Pomoc społeczna nie zawsze może być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni zaspakajała istniejące potrzeby, gdyż nie pozwalają na to ograniczone środków, jakimi dysponują organy pomocy społecznej. Skarżący co prawda nie uzyskał zasiłku celowego w lipcu 2013 r. ale sukcesywnie korzysta z tej formy pomocy w innych miesiącach i innych form pomocy społecznej.

Nie można się zgodzić z autorką skargi kasacyjnej, która upatruje naruszenia przepisów postępowania w przyjęciu przez Sąd I instancji uzasadnienia organu opartego na niejasnych ustaleniach dotyczących możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej i niejasnym rozdziale tych środków oraz oparcie się na domniemaniach. Wbrew stanowisku autorki skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dokonał trafnej oceny poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku. Przy czym zauważyć wypada, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wystarczający ustalono sytuację wnioskodawcy związaną z jego niepełnosprawnością oraz jego stanem zdrowia, a także samotnym gospodarowaniem oraz uzyskiwanymi dochodami i ponoszonymi wydatkami w zestawieniu z możliwościami finansowymi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Dlatego też podzielić należało pogląd Sądu, iż organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadził prawidłową jego ocenę. Tym samym należy uznać, iż oparł się na stanie faktycznym, który został ustalony przez organy administracji zgodnie z wymogami art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W tym miejscu wyjaśnienia także wymaga to, iż kontrola decyzji uznaniowych jest przeprowadzona pod względem ich zgodności z prawem. Zbadania wymaga to, czy uznanie było w ogóle dopuszczalne oraz czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji, jak również czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy (por. Janusz Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 472; uzasadnienie wyroku NSA z dnia: 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08 i 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1458/08, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej – kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 – 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego w zakresie wysokości przyznanej pomocy (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08). Byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić poglądu o konieczności wskazania, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Niedopuszczalnym byłoby także szczegółowe analizowanie sytuacji materialnej innych osób, którym udzielono pomocy w stosunku do sytuacji skarżącego, mogłoby to prowadzić do naruszenia dóbr tych osób a we większych ośrodkach pomocy społecznej byłoby to niewykonalne. Ponadto takie obowiązki nie wynikają z norm art. 39 ust. 1 i 2 i art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, art. 3 ust. 3 i 4 tej ustawy, czy też art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności odnosić się do precyzyjnego określania ilości środków finansowych, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej, nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Taka kontrola byłaby bowiem sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, jak już powiedziano wyżej, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Jeszcze raz zatem powtórzyć przyjdzie, iż wobec kontrolnych uprawnień Sądu, ograniczonych tylko do legalności decyzji, kontrola możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków wykraczałaby poza kognicję Sądu wyznaczoną przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1398/09, zamieszczonego w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym jako błędne należało uznać stanowisko wnoszącego skargę kasacyjną, iż brak precyzyjnego wyjaśnienia okoliczności związanych z możliwościami płatniczymi GOPS i oraz brak szczegółowego określenia sposobu rozdysponowania środków przeznaczonych na pomoc społeczną w miesiącu lipcu 2013 r. uniemożliwiło dokonanie przez Sąd pełnej kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a tym samym mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Należy tu dodać, że niezbyt fortunne sformułowanie organu odwoławczego, iż "mogło dojść do sytuacji, że kryterium pierwszeństwa miały osoby lub rodziny, które złożyły wioski wcześniej niż skarżący", należy rozumieć, nie jako wątpliwości organu odwoławczego w tym zakresie, lecz jako dopuszczalność odmówienia pomocy skarżącemu w lipcu 2013 r. z uwagi na uwzględnienie wcześniej złożonych wniosków w powiązaniu z sytuacją materialną, problemami i chorobami tych innych osób, które w ocenie organu były w trudniejszej sytuacji niż skarżący.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w kontekście poczynionych już wyżej rozważań, także ten zarzut nie mógł być uznany za trafny. Sąd pierwszej instancji poczynił bardzo szerokie wywody dotyczące wykładni wskazanych tu przepisów, popierając je obszernie cytowanym orzecznictwem. Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko Sądu pierwszej instancji całkowicie podziela. W uzupełnieniu można wskazać, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji był artykuł 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, przepis ten nie precyzuje jednak wysokości takiego zasiłku. Na marginesie można tu podać, że organy uznały, iż skarżący spełnia kryteria przyznania zasiłku celowego, a cel jakim jest zakup leków, na który miał być przeznaczony zasiłek, mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. Jednak na mocy art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Tak więc wysokość przyznawanego zasiłku każdorazowo determinowana jest możliwościami pomocy społecznej, a ta jak wykazano wyżej nie pozwalała na uwzględnienie wniosku skarżącego. Przy czym już w następnym miesiącu tj. sierpniu 2013 r., przyznano skarżącemu zasiłek celowy na zakup leków, zatem nie pozostawiono go bez pomocy w tej potrzebie.

Z brzmienia art. 39 powołanej ustawy o pomocy społecznej i użytego w niej zwrotu "może", wynika, że decyzja w zakresie pomocy społecznej podejmowana przez organ administracyjny, ma charakter uznaniowy, co świadczy o tym, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wskazano wyżej i wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Tak więc udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Podkreślić należy, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na dany rodzaj świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jest powszechnie wiadomym, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

W niniejszej sprawie organy administracji zastosowały się do wskazanych wymogów. Ustalono, że organy obu instancji uwzględniły sytuację materialną i zdrowotną M.B. uznając, iż kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego, ale niewystarczające środki budżetowe jakim dysponował GOPS uniemożliwiły zaspokojenie skarżącego. Z akt niniejszej sprawy wynika, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W. dysponuje ograniczonymi środkami, wynika również, że skarżący otrzymywał już zasiłki celowe i inną pomoc, nie można zatem uznać, że jest on traktowany gorzej niż inni podopieczni. Zatem nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego, jak zarzuca się w skardze kasacyjnej.

Z powyższych względów, należało uznać, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.