Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 332/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.90 ust. 3a, ust. 3d, ust. 4, art. 14 ust.3, art.17 ust. 7, art.2 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art.252 § 1 pkt 2 i § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art.145 § 1 pkt 1 lit. a, art.200, art.205, art.209
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na decyzję Ministra Finansów (obecnie: Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Finansów na rzecz Powiatu [...] kwotę 22.987 zł (dwadzieścia dwa tysiące dziewięćset osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W związku z kontrolą Urzędu Kontroli Skarbowej w B. przeprowadzoną w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na 2011 rok, pismem z dnia [...] maja 2015 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów o uzyskaniu przez Powiat M. (Skarżący) nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji za 2011 rok w wysokości [...] zł. Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazało, iż w wyniku błędnych danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym – Gimnazjum Specjalne w G. nastąpiło zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych łącznie o 181, 5043 uczniów.

Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 513 ze zm.) Minister Finansów, zobowiązał Powiat M. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż w wyniku błędnych danych wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r. przez dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego - Gimnazjum Specjalnego w G. zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych łącznie o 181,5043 uczniów.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Powiat M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania. Skarżący zarzucił, iż decyzja Ministra Finansów narusza przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego. Ponadto Skarżący zarzucił, iż zaskarżona decyzja narusza przepis art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.").

W piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej ustosunkowało się do wniosku Powiatu M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011.

Wobec powyższego Powiat M. pismem z dnia [...] listopada 2015 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, zaznaczając, iż wobec braku określenia w sposób jednoznaczny pojęcia "wychowanek" w dotychczas obowiązujących przepisach prawa i ustaleniu ww. definicji w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2014 r. poz. 382 oraz z 2015 r. poz. 1418 i 1707) należy stwierdzić, że Powiat M. otrzymał w 2011 roku subwencję oświatową w należnej wysokości stosowaną do prawidłowo wykazanej w systemie informacji oświatowej liczby wychowanków w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w G.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Finansów decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną wydaną w I instancji i uznał jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż stosownie do art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. Nr 249, poz. 1659). Algorytm przewidywał odrębne wagi, w tym m. in. wagę P34 dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach.

Minister Finansów wyjaśnił, iż - mając na uwadze treść opisu wagi P34 określoną w załączniku do ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej, a także przepisy regulujące m. in. prowadzenie przez placówki systemu oświaty dokumentacji, tj. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzaju tej dokumentacji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1170), wcześniej rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. (Dz. U. z 2002 r., nr 23, poz. 225 z późn. zm.) oraz przepisy określające zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowych ośrodków wychowawczych, tj. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. z 2011 r., nr 296, poz. 1755), wcześniej rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. nr 178, poz. 1833, z ze zm.) - za wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego uznaje się osobę przyjętą do placówki i z dniem przyjęcia wpisaną do księgi wychowanków. W ocenie organu, algorytm podziału subwencji nie uwzględniał wychowanków, którzy zostali skierowani do placówki, a do niej nie przybyli. Zatem, jak stwierdził organ, wychowankiem nie była osoba skierowana do młodzieżowego ośrodka wychowawczego oraz niewpisana do księgi wychowanków. Organ podkreślił, iż obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości finansowania osób niebędących wychowankami młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Dodatkowo wskazał, iż w przypadku nieletniego wychowanka, który został skierowany, ale jeszcze nie przybył do ośrodka i w związku z tym nie został ujęty w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia subwencji, jednostka samorządu terytorialnego może wystąpić z wnioskiem o przyznanie środków z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej. Wśród kryteriów podziału rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej jest m.in. dofinansowanie z tytułu wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych polegającego na wzroście liczby uczniów przeliczeniowych w stosunku do danych przyjętych do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z algorytmem wskazanym w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 podstawą kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego na rok 2011, w tym dla Powiatu M., były m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów/wychowanków w roku szkolnym 2010/2011, wykazywane w systemie informacji oświatowej (według stanu na dzień 30 września 2010 r. i na dzień 10 października 2010 r.), zweryfikowane przez organy prowadzące (dotujące) szkoły i placówki.

Dokonując analizy zgromadzonej dokumentacji Minister Finansów zauważył, iż Dyrektor Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego - Gimnazjum Specjalnego w G. na dzień 30 września 2010 r. podał do systemu informacji oświatowej stan niezgodny z faktyczną liczbą uczniów, bowiem 14 uczniów na dzień 30 września 2010 r. nie realizowało obowiązku szkolnego. Wobec powyższego zawyżono o 14 uczniów liczbę uczniów ogółem oraz liczbę uczniów przeliczanych wagą P1, P2, P26 i P40. Ponadto dyrektor ww. ośrodka w wadze P34 nieprawidłowo wykazał w systemie informacji oświatowej 13 wychowanków, którzy na dzień 30 września 2010 r. nie korzystali z zakwaterowania w tym ośrodku (tj. 7 nieletnich nie zostało w ogóle doprowadzonych do ośrodka oraz 6 nieletnich zostało doprowadzonych do ośrodka po dniu 30 września 2010 r.), tym samym zawyżając liczbę wychowanków przeliczanych wagą P34 o 13 wychowanków.

Organ podniósł, iż dane te zostały ustalone na podstawie wyjaśnień Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] oraz wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2015 r. Ponadto wzięto pod uwagę wyjaśnienia Powiatu M. przedstawione w pismach z dnia 24 czerwca 2015 r., z dnia 28 września 2015 r., z dnia 13 października 2015 r. oraz z dnia 27 listopada 2015 r.

Reasumując Minister Finansów wskazał, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2011 dla Powiatu M., o której Powiat został powiadomiony pismem Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2011 r., została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych o 181,5043 uczniów i wynosiła [...] zł. Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia 181,5043 uczniów przeliczeniowych wynosi [...] zł. Kwotę [...] zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą Powiat M. otrzymał na rok 2011, a kwotą ustaloną na podstawie skorygowanych danych, należy uznać za kwotę nienależną. Kwota ta podlega zwrotowi do budżetu państwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Powiat M. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. z 2011 r., nr 249, poz. 1659) poprzez nieuprawnione przyjęcie, że na skutek błędnych danych wskazanych w systemie informacji oświatowej według danych wskazanych na dzień 30 września 2010 r. przez dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego - Gimnazjum Specjalnego w G. zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych łącznie o 181,5043 uczniów;

2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy w sposób niezgodny z zasadą prawdy obiektywnej,

art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronom w sposób właściwy przesłanek, którymi kierował się organ przy wyjaśnieniu sprawy,

art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego w sposób nieobiektywny, niewyczerpujący,

art. 80 k.p.a. poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego w sposób noszący znamiona dowolności a nie swobody,

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów dotyczących uzasadnienia decyzji.

Powyższe zarzuty Skarżący rozwinął w motywach skargi. Podniósł m.in., iż nie zgadza się z przedstawionym przez organ rozumieniem pojęcia "wychowanek" młodzieżowego ośrodka wychowawczego, z powołaniem się na przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 opisujące wagę P34 - dotyczącą wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, a także przepisy regulujące m.in. prowadzenie przez placówki systemu oświaty dokumentacji.

W ocenie Skarżącego dokonanie właściwej wykładni prawa, także systemowej, celowościowej i funkcjonalnej w zakresie pojęcia "wychowanek" młodzieżowego ośrodka wychowawczego jest kluczowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotu niniejszej sprawy. Zdaniem Skarżącego Minister, powołując się na przepisy prawa, uczynił to w oderwaniu od systemu, w którym funkcjonuje wskazany przepis oraz celu, któremu przepis ten miał służyć.

Podkreślono, iż podstawowy problem w niniejszej sprawie to dokonana przez Ministerstwo Edukacji Narodowej zmiana interpretacji przepisów prawa. Przyjmowana wcześniej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej interpretacja pojęcia "wychowanek" definiowała w ten sposób osobę skierowaną do młodzieżowego ośrodka wychowawczego. Umożliwiało to wpisywanie osób skierowanych do systemu informacji oświatowej i taka praktyka była powszechną od 2005 roku. Młodzieżowe ośrodki wychowawcze nie domagają się finansowania miejsc zarezerwowanych, oczekujących na wychowanków, a wyłącznie osób wpisanych do Systemu Informacji Oświatowej zgodnie z obowiązującym prawem. Placówka zgodnie z przepisami wpisywała wszystkie osoby przyjęte/doprowadzone i skierowane do młodzieżowego ośrodka wychowawczego do księgi wychowanków. Na podstawie księgi wychowanków i instrukcji systemu informacji oświatowej (mówiącej, iż należy wykazać wszystkich wychowanków ze względu na rodzaj skierowania lub zgłoszenia do ośrodka) dane były wprowadzane do systemu informacji oświatowej.

Skarżący wyjaśnił, iż liczba wychowanków wykazana na dzień 30 września 2010 r. w systemie informacji oświatowej nie jest, jak podaje Minister "de facto liczbą miejsc w ośrodku", ale stanowi liczbę faktycznie zajętych przez wychowanków miejsc w Ośrodku. Przyjęcie skierowania i wpisanie do księgi wychowanków stanowi gwarancję, że już z chwilą przybycia wychowanek ma zapewnione miejsce w Ośrodku i zostanie objęty opieką i pomocą. Wiąże się to w szczególności z koniecznością zatrudnienia właściwych pracowników w Ośrodku, przygotowaniem obiektów do zamieszkania i nauki itp. Brak dotowania nieletnich skierowanych do młodzieżowych ośrodków wychowawczych przy jednoczesnym obowiązku utrzymania miejsca dla takiej osoby powodowałoby powstanie stanu, w którym ośrodki ponosiłyby koszty przygotowania i utrzymania miejsca dla osoby skierowanej, a nie otrzymałyby na nią dotacji. Zdaniem Skarżącego, mając powyższe na uwadze, również należałoby założyć, że w systemie informacji oświatowej należy ująć osoby skierowane do ośrodka, gdyż skierowanie do ośrodka należałoby uznać za przyjęcie nieletniego do ośrodka, a czynność wpisania do ewidencji i przeprowadzenia rozmowy z wychowankiem jako obowiązki dyrektora ośrodka, a nie moment przyjęcia do ośrodka.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło

w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Dokonując oceny zgodności z prawem decyzji Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r., Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny, a istota sporu sprowadza się do oceny, czy o wychowanku młodzieżowego ośrodka wychowawczego

w rozumieniu art. 90 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.; dalej: "ustawa o systemie oświaty") możemy mówić od daty skierowania tej osoby do ośrodka, czy też od daty stawienia się jej

w ośrodku zgodnie ze skierowaniem. Skarżący bowiem twierdzi, że dotacja przysługiwała na nieletnich skierowanych do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, albowiem od dnia skierowania nieletniego do ośrodka wychowawczego miejsce dla niego musi być zarezerwowane i utrzymywane w pełnej gotowości przez ten ośrodek. Powyższe oznacza konieczność ponoszenia przez ośrodek kosztów utrzymywania zarezerwowanego miejsca. W ocenie zaś Ministra Finansów wychowankiem jest osoba, która posiada skierowanie do ośrodka i z dniem przyjęcia do tego ośrodka została wpisana do księgi wychowanków. Osoba ta staje się wychowankiem ośrodka z chwilą jej wpisania do księgi wychowanków. Powyższa okoliczność przekłada się bezpośrednio na istotę sporu, która sprowadza się do wyjaśnienia kwestii, czy Skarżący pobrał dotację dla niepublicznej placówki oświatowej za 2011 rok w nadmiernej wysokości, w sytuacji gdy dotyczyła ona 13 osób, które posiadały skierowania do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego – Gimnazjum Specjalnego w G., ale nie korzystały z zakwaterowania, i w związku z tym, czy organy orzekające w sprawie uprawnione były do określenia przypadającej do zwrotu kwoty nadmiernie pobranej dotacji wraz z odsetkami na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych.

Zgodnie z art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.) dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego :

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych,

w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.

Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3). Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (ust.4). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust.5).

W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest, iż w stanie prawnym obowiązującym w 2011 r. brak jest regulacji, która wskazywałaby wprost, jakie okoliczności decydują o tym, od kiedy dana osoba jest wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego, czy o uznaniu danej osoby za wychowanka decyduje skierowanie do ośrodka, czy też przybycie (wpisanie do księgi wychowanków).

Regulacje dotyczące zasad dotowania młodzieżowych ośrodków wychowawczych zostały zawarte m.in. w art. 90 ust. 3a, ust. 3d, ust. 4 ustawy

o systemie oświaty. Zgodnie z art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w 2011 r.), placówki niepubliczne, o których mowa w art. 2 pkt 5 i 7, otrzymują na każdego wychowanka dotacje z budżetu powiatu w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju placówki w części oświatowej subwencji ogólnej dla danej jednostki samorządu terytorialnego,

a w przypadku niepublicznych ośrodków umożliwiających realizację obowiązku,

o którym mowa w art. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom

i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży

z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju ośrodków

w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, pod warunkiem, że osoba prowadząca placówkę przedstawi planowaną liczbę wychowanków organowi właściwemu do udzielenia dotacji, nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. Art. 2 pkt 5 ustawy o systemie oświaty wskazuje, iż system oświaty obejmuje między innymi młodzieżowe ośrodki wychowawcze. Posługując się w tym przepisie określeniem "wychowanek" ustawa nie wskazuje w art. 3 jak należy rozumieć to określenie. Jedynie w punkcie 11) tego przepisu stwierdza, iż ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o uczniach - należy przez to rozumieć także słuchaczy i wychowanków. Szczegółowe regulacje dotyczące młodzieżowych ośrodków wychowawczych zostały zawarte

w rozporządzeniach: Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. z 2011 r., Nr 296, poz. 1755; dalej: "rozporządzenie z dnia 27 grudnia 2011 r." ), Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2002 r., Nr 23, poz. 225 ze zm. – obowiązującym w 2013 r.; dalej: "rozporządzenie z dnia 19 lutego 2002 r."), Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2011 r., Nr 109, poz. 631 – obowiązującym w 2013 r.; dalej: "rozporządzenie z dnia 12 maja 2011 r.").

Zgodnie z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w 2011 r.) organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania

i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a - 3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji. Zgodnie zaś z obowiązującym w 2011 r. brzmieniem art. 90 ust. 3d ustawy dotacje,

o których mowa w ust. 1a - 3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej; dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki.

W ocenie Sądu za trafną należy uznać argumentację Skarżącego co do tego, iż

o uznaniu nieletniego za wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego decyduje skierowanie tej osoby do ośrodka. Wniosek taki należy wyprowadzić z treści

§ 2 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia z 27 grudnia 2011 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, w celu zapewnienia sprawności postępowania w zakresie kierowania

i przyjmowania nieletnich do ośrodków oraz przenoszenia i zwalniania nieletnich

z ośrodków właściwi starostowie, ośrodki oraz organy prowadzące ośrodki współpracują z ORE za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 3 pkt

3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2005 r., nr 64, poz. 565, z późn. zm.). W ramach współpracy, o której mowa w ust. 1, ośrodki są obowiązane w szczególności do niezwłocznego przekazywania organom prowadzącym i ORE informacji o wolnych miejscach w ośrodkach w przypadkach niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka, przeniesienia nieletniego do innego ośrodka, zwolnienia nieletniego z ośrodka lub nieusprawiedliwionej nieobecności nieletniego w ośrodku trwającej dłużej niż 4 tygodnie (ust. 2). Organ prowadzący ośrodek jest obowiązany do stałej analizy stanu wykorzystania miejsc w ośrodku (ust. 3). Z brzmienia powyższego przepisu,

w szczególności regulacji zawartej w ustępie 2 wynika, iż skierowanie nieletniego do ośrodka sprawia, że miejsce w ośrodku jest wykazywane jako zajęte. Przepis ten bowiem wskazuje, że informacja o wolnym miejscu jest przekazywana w przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka. Doprowadzenie do ośrodka może mieć zaś miejsce po orzeczeniu przez sąd rodzinny o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, a następnie skierowaniu do ośrodka wskazanego przez Ośrodek Rozwoju Edukacji przez starostę (§ 1 rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2011 r.). Z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia wynika także, iż informacja o wolnym miejscu jest przekazywana w przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności nieletniego w ośrodku trwającej dużej niż 4 tygodnie. Z powyższego wynika, iż wykazywanie miejsca

w ośrodku jako "zajętego", przy uwzględnieniu przesłanek z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia nie jest powiązane z faktyczną obecnością nieletniego w ośrodku. Zauważyć należy, iż nieusprawiedliwiona nieobecność, o której mowa wyżej może mieć miejsce po przybyciu do ośrodka i wpisaniu do księgi wychowanków, co orzekające w sprawie organy uznają za warunkujące uznanie nieletniego za wychowanka ośrodka i czyniące zasadnym przyznanie dotacji. Tymczasem w ocenie Sądu brak jest podstaw do odmiennego potraktowania okresu pomiędzy skierowaniem a przybyciem nieletniego do ośrodka i nieusprawiedliwioną nieobecnością trwającą

4 tygodnie po przybyciu do ośrodka i wpisaniu do księgi wychowanków, podczas gdy dopiero przekroczenie tego okresu pozwala na wykazanie miejsca w ośrodku jako wolnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż od skierowania do ośrodka, ośrodek traci możliwość dysponowania miejscem i jest obowiązany pozostawać w gotowości na przyjęcie skierowanego nieletniego oraz wywiązanie się ze swoich wobec tego nieletniego obowiązków. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż nieletni w okresie od skierowania do przybycia do ośrodka nie posiada statusu wychowanka tego ośrodka, skoro bezsporne jest, iż status taki posiada w okresie 4 tygodni nieusprawiedliwionej nieobecności po przybyciu i wpisaniu do księgi wychowanków. Nie ulega też wątpliwości, iż zorganizowanie opieki dla osoby skierowanej do ośrodka,

a jeszcze przed jej przybyciem wiąże się z wydatkami. Zapewnienie opieki jest zaś jednym z obowiązków ośrodka, na który jest przeznaczona dotacja i która jednocześnie może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących placówki (art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty). Powyższe wywody nie pozostają w sprzeczności

z art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym placówki otrzymują dotację na każdego wychowanka. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego o statusie wychowanka nie decyduje § 5 rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002 r. Zgodnie

z brzmieniem tego przepisu specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii oraz placówka zapewniająca opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania prowadzą księgę wychowanków (ust. 1). Do księgi wychowanków wpisuje się imię (imiona) i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz numer PESEL wychowanka, imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) i adresy ich zamieszkania, adres dotychczasowego miejsca zamieszkania wychowanka, datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków, a także nazwę i adres placówki, do której wychowanek został przeniesiony (ust. 2). Wpisów w księdze wychowanków dokonuje się chronologicznie według dat przyjęcia wychowanków (ust. 3). Wskazać należy, iż przepisy rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002 r. dotyczą sposobu prowadzenia oraz rodzajów dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej, nie stanowią o okolicznościach wskazujących na nabycie, czy utratę statusu wychowanka ośrodka.

Ubocznie wskazać należy, iż na prawidłowość powyższych wywodów wskazują regulacje prawne, które z uwagi na ich późniejsze wejście w życie nie mają zastosowania w sprawie. Wynika z nich jednak, iż dostrzeżono potrzebę uregulowania w sposób nie budzący wątpliwości kwestii decydującej o tym od kiedy mamy do czynienia z wychowankiem ośrodka w rozumieniu art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Jak już wskazano wyżej definicji wychowanka, nie zawierały obowiązujące

w 2011 r. ww. przepisy. Nie zawierało jej także rozporządzenie z dnia 12 maja 2011 r. Rozporządzenie to zostało uchylone przez rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2015 r., poz. 1872), które w myśl § 83 weszło w życie z dniem

1 września 2016 r., z wyjątkiem § 15, który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z jego § 15 nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł

o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego z dniem otrzymania przez dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2014 r. poz. 382 oraz z 2015 r. poz. 1418 i 1707). Zauważyć jednocześnie należy, iż analizowany przez Sąd na potrzeby niniejszej sprawy § 2 rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2011 r. zachował swoją aktualność. Rozporządzenie z dnia 19 lutego 2002 r. zostało uchylone i zastąpione rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1170), a w § 7 tego rozporządzenia zawarto regulacje odpowiadające regulacjom zawartym w § 5 rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002 r., przy czym § 7 ust. 3 stanowi odwzorowanie zapisu § 5 ust. 3 uchylonego rozporządzenia.

W tych okolicznościach, oparcie się przez organ odwoławczy na treści

§ 5 rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002 r. i uznanie, że wychowankiem jest osoba, która posiada skierowanie do ośrodka i z dniem przyjęcia została wpisana do księgi wychowanków, z pominięciem zapisów rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2011 r.,

o których mowa wyżej doprowadziło do naruszenia art. 90 ust. 3 a ustawy o systemie oświaty i art. 252 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy o finansach publicznych.

Stwierdzenie powyższych uchybień obliguje Sąd do uchylenia decyzji organu odwoławczego, o czym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł

w punkcie 1 wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zaś uwzględnić przedstawione wywody i wskazaną wykładnię prawa.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2, art. 209 p.p.s.a.