Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 318/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Małgorzata Górecka Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" S.A. z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu o d d a l a s k a r g ę /-/M. Górecka /-/A. Łaskarzewska /-/E. Brychcy


UZASADNIENIE

W dniu 30 czerwca 2004r. Spółka "A" S.A. z siedzibą w P. na podstawie art. 12 ust. 1 stawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw dokonał zgłoszenia Staroście P. zanieczyszczenia ziemi substancjami ropopochodnymi na terenie działek nr [...] i [...] w P. . Wskazał, że zanieczyszczenie zostało spowodowane przed wejściem w życie ustawy przez Centralę Produktów Naftowych S.A. (k. 3-4 akt administracyjnych pierwszej instancji).

Pismem z dnia 6 lipca 2004r. (doręczonym 8 lipca 2004r.) Starosta na podstawie art. 64 § 2 kpa wezwał zgłaszającego do złożenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby na zgłoszonej nieruchomości oraz szczegółowego opisu okoliczności wskazujących, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (k. 6 akt administracyjnych).

W dniu 19 lipca 2004r. Spółka "A" wniosła o przedłużenie terminu uzupełnienia zgłoszenia (k. 7 akt administracyjnych pierwszej instancji).

Pismem Starosty z dnia 22 lipca 2004r. poinformowano zgłaszającego, iż zgodnie z art. 58 § 2 kpa wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, a wniosek podlega rozpoznaniu dopiero po dopełnieniu czynności, to jest – w niniejszej sprawie – po przedłożeniu brakujących dokumentów (k. 11 akt administracyjnych pierwszej instancji).

W dniu 30 września 2004r. Spółka "A" wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia zgłoszenia i przedłożyła wyniki badań dotyczące zanieczyszczenia przypowierzchniowej warstwy ziemi oraz przytoczyła okoliczności, które – jej zdaniem – świadczą o tym, iż sprawcą zanieczyszczenia jest Centrala Produktów Naftowych S.A. (k. 12 - 31 akt administracyjnych pierwszej instancji).

Starosta Powiatowy w P. postanowieniem z dnia 29 listopada 2004r. na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 kpa w zw. z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) odmówił Spółce "A" S.A. w P. przywrócenia terminu uzupełnienia zgłoszenia o zanieczyszczeniu powierzchni.

W uzasadnieniu wskazano, że badanie zostało wykonane w dniach 10-11 sierpnia 2004r., czyli po ustawowym terminie dokonania zgłoszenia (30 czerwca 2004r.). Nadto nie przedstawiono dokumentów potwierdzających, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot. W związku z tym nie można stwierdzić, czy fakt zanieczyszczenia gruntu miał miejsce przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Wskazano też, iż przyczyną uchybienia terminu było wyłącznie zaniedbanie strony, która pomimo znajomości przepisów prawa nie dopełniła obowiązku badań zanieczyszczenia gleby (k. 25-31 akt administracyjnych pierwszej instancji).

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka "A" S.A. wskazała, iż art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. nie określa w sposób precyzyjny jakiego rodzaju badania należy przedłożyć w celu umożliwieniu organowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wezwanie do uzupełnienia wniosku w trybie art. 64 § 2 kpa było błędne, bowiem przepis ten należy rozpatrywać w ścisłym związku z art. 62 § 2 kpa Wykonanie badań specjalistycznych nie jest w związku z powyższym przesłanką formalną (tylko materialną) wniosku, a organy administracji były zobowiązane do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 17 stycznia 2005r. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu podkreślono, iż ustawa z dnia 27 lipca 2001r. w art. 12 nałożyła na władających powierzchnią ziemi, na której przed wejściem w życie ustawy (1 października 2001r.) nastąpiło zanieczyszczenie powierzchni ziemi lub gleby przez inny podmiot, obowiązek zgłoszenia właściwemu staroście tego faktu w terminie do dnia 30 czerwca 2004r. W art. 12 ust. 2 ustawy określono, że do zgłoszenia należy dołączyć wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia. Ustawa statuująca obowiązek zgłoszenia zanieczyszczenia weszła w życie 1 października 2001r., a Spółka "A" miała kilka lat na prawidłowe przygotowanie zgłoszenia, (k. 37-38 akt administracyjnych).

Skargę na powyższe postanowienie złożyła Spółka "A" S.A. zarzucając naruszenie art. 7 kpa, 64 § 4 kpa art. 58 kpa, a także art. 12 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Starosty P.. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. nie wskazano sposobu wykonania badań, a wezwanie o przedłożenie wyników badań laboratoryjnych nie było uzasadnione brzmieniem przepisu. W praktyce szacowania stanu nieruchomości w zakresie zanieczyszczeń produktami ropopochodnymi rutynowo opisuje się występowanie zanieczyszczeń wyłącznie na podstawie naocznych oględzin. Zdaniem skarżącego wnioski z tego rodzaju czynności to wyniki badań.

Wzywając do uzupełnienia braków wniosku starosta niewłaściwie zastosował art. 64 § 2 kpa, a w piśmie z dnia 27 lipca 2004r. błędnie powołał się na treść art. 58 §2 kpa.

Wydając w dniu 29 listopada 2004r. postanowienie z dnia 29 listopada 2004r. starosta błędnie badał stopień winy skarżącego, skoro termin, o którym mowa w art. 64 § 2 kpa jest terminem zawitym i nie podlega przywróceniu w trybie art. 58 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Stosownie do treści art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr. 100, poz. 1085, dalej u.w.s.o.z.), która weszła w życie w dniu 1 października 2001r. władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.

Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, że sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot (art. 12 ust. 2 ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw).

W myśl art. 64 § 2 kpa jeżeli podanie nie czyni zadość innym (niż w art. 64 § 1 kpa) wymaganiom ustalonym w przepisach prawa należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięci braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Zdaniem Sądu zgodzić należy się z organami I i II instancji, że do "wymagań ustalonych w przepisach prawa" w rozumieniu cytowanego art. 64 § 2 kpa zaliczyć należy wynikający z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. wymóg przedłożenia określonych w tym przepisie dokumentów.

Wspomniany art. 12 ust. 2 stanowi bowiem o dokumentach, które załączyć należy do zgłoszenia faktu zanieczyszczenia.

Niesporne jest, że wniosek złożony dnia 30 czerwca 2004r. nie zawierał żadnych dokumentów dodatkowych, w szczególności wyników badań, opisu okoliczności wskazujących, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot.

Niespornym jest, że dostarczenie wyników badań oraz wspomnianego opisu nastąpiło po upływie wyznaczonego terminu.

Niezasadnie skarżący twierdzi, że termin, o którym mowa w art. 64 § 2 kpa nie podlega przywróceniu w trybie art. 58 kpa. Można bowiem żądać przywrócenia terminów ustawowych do dokonania czynności procesowej.

Termin wskazany w art. 64 § 2 kpa jest terminem ustawowym do dokonania czynności uzupełnienia braków podania, może być zatem przywrócony.

Nie może być natomiast przedłużony. Termin w myśl art. 58 § 1 kpa przywraca się na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobniono, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Prośbę o przywrócenie należy wnieść w terminie 7 dni od ustania przyczyn uchybienia.

Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.

Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy.

O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.

Nie stanowi braku winy strony nieznajomość prawa, wybranie innej drogi obrony interesu prawnego.

Osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić brak swojej winy tj. powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Zgodzić należy się z wywodami organów obu instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu.

Nie sposób bowiem przyjąć w okolicznościach niniejszej sprawy, że dochowano obiektywnego miernika staranności, że zaistniała przeszkoda, od strony niezależna, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu nadzwyczajnego wysiłku.

Skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia zgłoszenia nie wyjaśnił przyczyny opóźnienia. Nie powołał choćby jednej okoliczności, która usprawiedliwić miałaby omieszkanie w złożeniu żądanej dokumentacji.

W istocie zatem słusznym było przyjęcie przez organy administracji, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu.

Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, iż występowanie zanieczyszczeń opisuje się wyłącznie na podstawie naocznych oględzin. Stwierdzenie skarżącego ocenić należy jako dowolne, dokonane wbrew literackiemu brzmieniu przepisu art. 12 ust. 2 cytowanej ustawy. Badanie bowiem to praca zmierzająca do poznania czegoś za pomocą analizy naukowej ("Słownik 100 potrzebnych słów" pod red. Jerzego Bralczyka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2005). W Słowniku Języka Polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (Warszawa 1993) "badać" to dokładnie gruntownie poznawać coś za pomocą analizy naukowej".

Oględziny nie spełniają wymienionych warunków.

Nie sposób zgodzić się z argumentacją organów, iż postanowienie o odmowie przywrócenia terminu znajduje swe uzasadnienie w fakcie nie przedstawienia dokumentów potwierdzających, że sprawcą zanieczyszczenia gruntu był inny podmiot.

Takiego żądania organ nie skierował do zgłaszającego się.

W świetle w art. 12 ust. 2 cytowanej ustawy brak było doń podstaw.

W tej materii ustawa wymaga jedynie opisu takich okoliczności.

W tym stanie rzeczy skoro skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie w złożeniu dokumentacji nie nastąpiło z jego winy słusznym była odmowa przywrócenia terminu do złożenia żądanej dokumentacji.

Skarga jako bezzasadna ulec musiała oddaleniu (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

/-/M. Górecka /-/A. Łaskarzewska /-/E. Brychcy

kk