Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1064/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2014 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej jako "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania A. P. (dalej również jako "skarżącego") od decyzji Wójta Gminy L. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nie nakazującej R. L., właścicielowi nieruchomości nr ew. [...], położonej w L., przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

Wójt Gminy L., po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] nie nakazał R. L., właścicielowi nieruchomości nr ew. [...], położonej w L., A. L., właścicielowi nieruchomości nr ew. [...] i [...], A. T., A. T., K. T., M. T. właścicielom nieruchomości nr ew. [...], położonej w L., R. i A. K., właścicielom nieruchomości nr ew. [...] i [...], położonych w L., przywrócenia stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W wyniku rozpatrzenia odwołania A. P. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzeczeniem z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. SKO uznało, że nie było podstaw do prowadzenia jednego postępowania administracyjnego w sprawach poszczególnych nieruchomości, z których każda dotyczy zmiany stanu wody na nieruchomościach poszczególnych współwłaścicieli. Łącznemu rozpoznaniu tych spraw stoi na przeszkodzie brak tożsamości stanu faktycznego.

Ocenę te podtrzymał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 716/12, oddalił skargę A. P. na ww. decyzję SKO.

Wójt Gminy L. po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nie nakazał A. L., właścicielowi nieruchomości nr ew. [...] i [...] położonych w L., przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Organ pierwszej instancji wskazał m. im., że przeprowadzono oględziny działek [...] oraz [...] z udziałem właścicieli tych nieruchomości, tj. A. P. i R. L. w dniu [...] maja 2013 r. Ponadto organ pierwszej instancji zlecił uprawnionemu hydrologowi reprezentującemu firmę I. ([...]) wykonanie opracowania w zakresie określenie, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie, tj. czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej z nieruchomości nr ew. [...] na działkę nr ew. [...]. Do otrzymanej "Opinii w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr ew. [...], [...] w L." dołączone zostało "Sprawozdanie z badań warunków gruntowo-wodnych w rejonie działki Nr Ew. [...] przy ul. S. w L." opracowane przez firmę G. Usługi geologiczne, wykonane na zlecenie firmy [...].

Organ po zapoznaniu się z aktami sprawy, stwierdził, że zgromadzony specjalistyczny materiał dowodowy, jest wystarczający do podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Wójt przeanalizował m. in. takie kwestie jak ukształtowanie terenów działek, odpływy wody z terenów przedmiotowych działek, przepustowość rowu wzdłuż ulicy S. Stwierdzono m. in., że barierę dla przepływającej wody stanowią zabudowania na działce nr ew. [...], położone w obszarze bezodpływowym tej nieruchomości. Organ stwierdził także, że "obniżenie terenów obu działek o warstwę nawiezionego gruntu antropogenicznego, tj. północnej części działki nr ew. [...] o około 0,3 m i północnej części działki nr ew. [...] o około 0,5 m nie poprawi sytuacji wodnej na terenie działki.

Właściciele nieruchomości nr ew. [...] i [...] powinni podjąć działania zmierzające do odwodnienia terenu nieruchomości, stanowiących ich własność.

Zatem podniesienie terenu na działce nr [...], a także podniesienie terenu na działce nr ew. [...] nie spowodowało zmiany w naturalnym kierunku przepływu wody, nie naruszyło zatem stosunków wodnych na tym terenie".

Organ podniósł również, że na podstawie przeprowadzonych badań terenowych, można jednoznacznie stwierdzić, że kierunek przepływu wód podziemnych jest zachodni i nie ma możliwości zalewania działki nr ew. [...] przez wody gruntowe.

Po rozpatrzeniu materiału dowodowego organ pierwszej instancji stwierdził,

że R. L. nie naruszył art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.), dalej "Prawo wodne", tj. nie zakłócił stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich – nieruchomości nr ew. [...], stanowiącej własność A. P., zatem brak jest podstaw do zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, nakazującego właścicielowi gruntów przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

A. P. odwołał się od powyższej decyzji.

SKO rozpatrując przedmiotowa sprawę w drugiej instancji przeanalizowało postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji i oceniło je jako prawidłowe.

SKO powołało się na przeprowadzoną wizję lokalna z udziałem zainteresowanych właścicieli oraz na materiał dowodowy zawierający wiadomości specjalne. Organ odwoławczy podniósł, że przedmiotowy dowód nie został zakwestionowany i stanowił podstawę do oceny, czy doszło do naruszenia przepisu art. 29 Prawa wodnego. Biegły wydając opinię brał pod uwagę aktualny stan i dokonane zmiany na gruncie. Prawidłowo organ pierwszej instancji przyjął, że wobec niezakwestionowania wydanej opinii, sprawę należało uznać za dostatecznie wyjaśnioną. Dokonanym ustaleniom w sprawie nie można zatem postawić zarzutu sprzeczności z treścią zebranego materiału dowodowego w sprawie. Powołanie biegłego z zakresu hydrologii było zgodne z art. 77, 84 § 1 i 75 § 1 kpa.

W ocenie SKO zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania, że R. L., jako właściciel działki nr ew. [...] w L., dokonał zmian stanu wody na gruncie, które by oddziaływały ze szkodą dla gruntów skarżącego, zatem prawidłowo nie nakazano mu przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

A. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję SKO z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...]. W uzasadnieniu wywodził, że bezprawne podwyższanie gruntów przez sąsiadów, doprowadza do zalewania jego posesji, w związku z czym poniósł straty w mieniu ruchomym jak i w budynkach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu.

Zakwestionował również przedmiotową opinię biegłego, twierdząc, że badania terenu przeprowadziła "nieodpowiednia firma geologów".

Stwierdził także, że:

- brak jest wskazania rzędnych terenu pierwotnego i obecnego w kontekście wykonanych i analizowanych wierceń geotechnicznych,

- autorzy nie stworzyli mapy sytuacyjno-wysokościowej pokazującej obecny stan terenu na działkach,

- opinia powinna być sporządzona przez uprawnionych hydrologów a nie geologów.

Skarżący zwrócił się do Sądu o ustalenie winnych, którzy przyczynili się do zniszczenia jego mienia oraz o nakazanie usunięcia nielegalnie nawiezionej ziemi na działki sąsiednie, gdyż jego działka jest teraz położona najniżej.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoja ocenę wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 27 października 2014 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił SKO naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy. W szczególności poprzez niezobowiązanie biegłego do wskazania jak kształtowały się stosunki wodne na działce skarżącego oraz działkach sąsiednich przed nawiezieniem ziemi i podwyższeniem gruntów od 1 do 1,5 metra. Wskazał, że wbrew obowiązkowi prawnemu nie doprecyzowano jaki rodzaj urządzeń może zapobiec zalewaniu działki skarżącego, mimo iż stwierdzono, że przywrócenie stanu poprzedniego nie poprawi zaistniałej sytuacji. Istniejące budynki gospodarcze i mieszkalne nie były wcześniej zalewane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwanej w skrócie: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi.

Art. 29 Prawa wodnego reguluje sytuacje, w których dochodzi do naruszenia istniejących stosunków wodnych. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu wody ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich,

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Dodatkowo na właścicielu gruntu, stosownie do art. 29 ust. 2 Prawa wodnego, ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W przypadku zaś spowodowania przez właściciela gruntu zmian stanu wody na gruncie, które to zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, może na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, decyzją nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Należy podkreślić, że stosownie do tego przepisu przesłankami nałożenia na właściciela gruntu obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom jest spowodowanie zmiany stanu wód na gruncie oraz wynikająca z tego szkoda dla gruntów sąsiednich. Ustalenie, czy zachodzą podstawy do zastosowania tego przepisu, następuje w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez właściwe organy administracyjne.

Stosownie do przytoczonych przepisów Prawa wodnego pierwszym celem postępowania wyjaśniającego powinno być ustalenie, czy na danym gruncie doszło do zmiany stanu wód i na czym ta zmiana polega.

Według skarżącego sąsiednie działki zostały podwyższone (o ok. 1 – 1,5 metra), co zakłóciło stosunki wodne i spowodowało zalewanie działki skarżącego.

Przeprowadzając postępowanie dowodowe Wójt Gminy L. przeprowadził oględziny nieruchomości nr ew. [...] i [...] z udziałem zainteresowanych właścicieli i dopuścił dowód w postaci "Opinii w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr ew. [...], [...] położonych przy ulicy S. w miejscowości L.", dalej jako "Opinia", sporządzonej m. in. przez mgr inż. B. C., posiadającą uprawnienia hydrologiczne nr [...]. Do opinii tej zostało dołączone "Sprawozdanie z badań warunków gruntowo-wodnych w rejonie dz. Nr ew. [...] przy ul. S. w L." opracowane przez mgr. P. G., posiadającego uprawnienia geologiczne – upr [...]. W sporządzonej Opinii przedstawiono dokumentację z odbytej wizji lokalnej, wykonane pomiary geodezyjne, numeryczne modele terenu wraz z kierunkami spadków terenu oraz wnioski z analiz geoinformatycznych, charakterystykę meteorologiczną terenu, obliczenia hydrologiczne, tj. obliczenia ilości wody odpływającej z działek i analizę przepływu wody pomiędzy tymi działkami oraz model hydrodynamiczny przepustowości rowu wzdłuż ulicy S. Sprawozdanie sporządzone przez uprawnionego geologa określało warunki gruntowo-wodne w rejonie działki nr ew. [...] oraz możliwości zalewania obszaru przedmiotowej działki przez wody gruntowe z terenów sąsiadujących. Załączniki do sprawozdania zawierają charakterystykę geologiczną i hydrologiczną analizowanych działek, mapę dokumentacyjną, karty otworów badawczych, przekroje geologiczne oraz mapę hydroizohips.

We wnioskach końcowych (karta nr 39, 40 Opinii) stwierdzono m. in.:

- podniesienie działki [...] i [...] nie spowodowało zmiany w naturalnym kierunku przepływu wody, a zatem nie naruszyło stosunków wodnych na tym terenie,

- obniżenie powierzchni terenu działki [...] do rzędnej sprzed jej podwyższenia spowoduje spływ wszystkich wód opadowych z działki [...] na działkę [...] co spowoduje jej podtopienie warstwą wody o głębokości 122 mm.

W Opinii tej znalazły się również sugestie i zalecenie dotyczące zabezpieczeń (zaproponowano wykonanie rowu odwadniającego przeprowadzonego wzdłuż ogrodzenia rozdzielającego działki [...] i [...] w kierunku rowu odwadniającego zlokalizowanego wzdłuż ulicy S. oraz - jako że budynki na działce [...] zalewane są również wodami spływającymi z terenu działki nr [...] - zalecono wykonanie systemu odwadniającego teren działki [...], odprowadzającego wodę w kierunku rowu wzdłuż ul. S.).

Powyższe dowody, zawierające opinie i oceny osób posiadających wiedzę specjalną, posiadających uprawnienia hydrologiczne i geologiczne, prawidłowo stanowiły podstawę oceny organów rozstrzygających niniejszą sprawę w obu instancjach. Należy podkreślić, że przedmiotowy dowód nie został przez skarżącego zakwestionowany, tzn. skarżący nie przedstawił takiego kontrdowodu, który skutecznie podważyłby opinie i wnioski biegłego w niniejszej sprawie. Niezrozumiały i niesprecyzowany jest także zarzut skarżącego, że opinię sporządziła "nieodpowiednia firma geologów" Jak już wyżej wskazano autorka Opinii mgr inż. B. C. posiada stosowne uprawienia hydrologiczne.

W ocenie Sądu całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym dawał organom prowadzącym to postępowanie jednoznaczne podstawy do uznania, że właściciel nieruchomości nr ew. [...] nie zmienił stosunków wodnych ze szkodą dla gruntu sąsiedniego, tj. działki nr ew. [...], a skoro tak, brak było podstaw do nałożenia na właściciela tych działek obowiązków na podstawie art. 29 Prawa wodnego. Wyjaśnić trzeba, że: "Przepis art. 29 Prawa wodnego nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy rzecz ujmując, postępowanie administracyjne, prowadzone na podstawie art. 29 p.w. ma wykazać zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, o których mowa w tym przepisie" (tak np. WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 36/11, Lex Omega nr 950785).

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela przedstawiony wyżej pogląd i uznaje, że zarzuty skargi m. in., że w opinii nie wskazano, jak kształtowały się stosunki wodne przed nawiezieniem ziemi przez sąsiadów, oraz że nie doprecyzowano jaki rodzaj urządzeń może zapobiec zalewaniu działki skarżącego nie są zasadne i nie podważają opinii biegłego.

Podsumowując, Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi wskazujące na wadliwość postępowania dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Przeciwnie, analiza akt administracyjnych przemawia za tym, że organy podjęły odpowiednie działania w celu ustalenia, czy doszło do zmian wody na gruncie ze szkodą dla działek sąsiednich, zgromadziły materiał dowodowy i na jego podstawie, po dokonaniu jego oceny, wyciągnęły prawidłowe wnioski, jasno je uzasadniając. W tak ustalonym stanie faktycznym organ prawidłowo zastosował art. 29 Prawa wodnego. Zatem w rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził aby organy administracyjne naruszyły przepisy prawa procesowego jak i materialnego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.