Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1540/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 34
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 146 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant ref. staż. Sebastian Niedbalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S. G. na akt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia kuratora uchyla zaskarżony akt


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie aktem z zakresu administracji publicznej z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], oznaczonym jako rozstrzygnięcie w sprawie wynagrodzenia kuratora, Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w W. ( dalej jako "PARP") przyznał S. G. kwotę 300 zł powiększoną o stawkę VAT tytułem wynagrodzenia za czynności kuratora w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez PARP w sprawie o zwrot dofinansowania przez [...] Jednostkę Badawczą [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K., otrzymanego w ramach umowy o dofinansowanie; kwotę 809,05 zł plus VAT tytułem zwrotu wydatków poniesionych na przejazdy w związku z wykonywaniem czynności kuratora oraz kwotę 57,20 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych ka korespondencję. W uzasadnieniu podano, że Sąd Rejonowy dla [...] we [...] postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. wyznaczył dla nieobecnej strony kuratora sądowego w osobie radcy prawnego S. G. w celu reprezentowania interesów strony w postępowaniu prowadzonym przez PARP w sprawie zwrotu przez [...] Jednostkę Badawczą [...] sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w [...], środków pochodzących z umowy o dofinansowanie nr [...]. Postępowanie zostało wszczęte urzędu w dniu [...] maja 2015 r. i zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], od której kurator wniósł odwołanie. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. kurator wystąpił o przyznanie wynagrodzenia w kwocie 10.800,00 zł plus VAT, zwrot wydatków poniesionych na przejazdy w kwocie 809,05 zł plus VAT oraz zwrot wydatków poniesionych na korespondencję w kwocie 57, 20 zł. Organ wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem wobec braku regulacji prawnej odnoszącej się bezpośrednio do wynagrodzenia kuratora ustanowionego w postępowaniu administracyjnym, podstawę ustalenia tego wynagrodzenia na zasadzie analogii stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1476 ). Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia wysokość wynagrodzenia kuratora dla strony nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie lub czynności radców prawnych, a w odniesieniu do spraw nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1 wysokość stawek minimalnych ustala się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju ( § 1 ust. 2 ). W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r . w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz. U. 2013 r., poz. 490 ze zm.) obwiązującym na dzień wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu otrzymanego w ramach umowy dofinansowania, brak jest spraw zbliżonych charakterem do spraw z tego zakresu. Zatem postępowania prowadzone w tej sprawie z udziałem kuratora należało zakwalifikować do kategorii spraw, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 15, tj. o zwrot korzyści uzyskanych kosztem Skarbu Państwa. Organ wskazał, iż stosując się do wymogów z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, nakazujących brać pod uwagę niezbędny nakład pracy radcy prawnego a także charakter sprawy i wkład radcy prawnego, wynagrodzenie kuratora przy uwzględnieniu § 10 ust. 1 pkt 15 oraz odpowiednio § 14 ust. 2 lit. c powinno wynosić 300 zł plus podatek VAT. Mając na względzie, że kurator może ubiegać się o zwrot udokumentowanych wydatków w związku z wykonywaniem czynności w postępowaniu dla którego został wyznaczony w celu reprezentowania interesów strony, organ stwierdził, że przyznał kuratorowi zwrot wydatków [poniesionych na przejazdy w kwocie 809,05 zł plus VAT oraz zwrot wydatków poniesionych na korespondencję w kwocie 57, 20 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. G. zaskarżył powyższy akt z zakresu administracji publicznej wydany z sprawie wynagrodzenia kuratora, zarzucając mu naruszenie polegające na:

1) wadliwym zastosowaniu § 10 ust. 1 pkt 15) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r . w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz. U. z 2002 r., nr 163 poz. 1349 ze zm.) i zakwalifikowaniu postępowania jako zbliżonego rodzajowo do sprawy o zwrot korzyści uzyskanych kosztem Skarbu Państwa, 2) niezastosowanie § 2 pkt 7) w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym w dniu ustanowienia go kuratorem, względnie § 6 pkt 7) w zw. z § 5 ww. rozporządzenia w zw. z § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1476 ) i niezakwalifikowaniu postępowania jako sprawy zbliżonej rodzajowo do sprawy o roszczenie pieniężne, w której wysokość stawek minimalnych określa się w oparciu o wartość przedmiotu sprawy, którą w postępowaniu stanowi wysokość dofinansowania, którego zwrotu domaga się organ, 3) wadliwym zastosowaniu § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. i niezastosowaniu § 2 ust. 2 tego rozporządzenia, względnie wadliwym zastosowaniu § 2 ust. 2 tego rozporządzenia i przyjęciu, że nakład pracy kuratora, rodzaj o stopień zawiłości sprawy nie uzasadniają przyznania kuratorowi wynagrodzenia we wnioskowanej wysokości 10.800, 00 zł plus VAT. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz o stwierdzenie naruszenia prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia o wynagrodzeniu jemu należnego z tytułu pełnienia funkcji kuratora w postępowaniu ze wskazaniem sposobu tego rozstrzygnięcia. Skarżący wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów powołanych w uzasadnieniu skargi, a nadto nieobciążanie jego kosztami postępowania w przypadku nieuwzględnienia skargi w całości lub w części. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazał między innymi, że przyznane mu wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji kuratora nie jest adekwatne do czasu, jaki poświęcił na realizację czynności, które zostały przez niego precyzyjnie określone we wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. Sporządził i złożył odwołanie od decyzji organu z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...]. Na przedmiotowe czynności poświęcił 43, 5 godziny, co kontekście przyznanego mu wynagrodzenia w kwocie 300 zł plus VAT oznacza, że wynagrodzenie za godzinę pracy ustalono na poziomie 6,89 zł plus VAT. Skarżący dodał, ze w dniu 5 kwietnia 2018 r. skierował do organu wezwanie do naruszenia prawa i zmiany rozstrzygnięcia w sprawie wynagrodzenia kuratora, które pozostało bezskuteczne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej również "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). . Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art.146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżony akt z dnia [...] marca 2018 r. został wydany z naruszeniem prawa w stopniu mającym wpływ a wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli jest akt wydany w sprawie ustalenia wynagrodzenia dla kuratora ustanowionego dla reprezentowania strony w postępowaniu administracyjnym. Na wstępie podkreślenia wymaga, że podmiot nieobecny, wobec którego toczy się postępowanie administracyjne powinien być reprezentowany przez przedstawiciela, którego na wniosek organu administracji publicznej, złożonego stosownie do treści art. 34 k.p.a. i po podjęciu przez ten organ wszelkich czynności zmierzających do ustalenia miejsca zamieszkania (pobytu, siedziby) strony postępowania - ustanowi sąd powszechny (art. 184 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy). Z tytułu pełnienia funkcji kuratora ustanowionego dla strony postępowania administracyjnego przysługuje wynagrodzenie, które z uwagi na ścisły związek z konkretnym postępowaniem administracyjnym obciąża organ administracji (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 . sygn. akt III CZP 117/88, publ. OSNC z 1990, nr 1, poz. 11). Ani wysokość tego wynagrodzenia, ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach k.p.a., ani w przepisach szczególnych. Lukę taką w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii, na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2748/12 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym w tym wyroku, że relacja między organem i przedstawicielem strony nie pozostaje w bezpośrednim związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym, stąd forma, w jakiej powinno nastąpić przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi ustanowionemu w art. 34 k.p.a., to akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. Odnośnie wysokości wynagrodzenia kuratora, przyjąć należy, że przepisami prawa stanowiącymi podstawę tego wynagrodzenia mogą być przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w postępowaniu cywilnym, stosowane jednak odpowiednio ( Dz. U. z 2013 r., poz.1476). Wedle ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska przez "odpowiednie stosowanie prawa" należy rozumieć, że przepisy te mogą mieć zastosowanie bez żadnych ograniczeń (wprost), z odpowiednimi modyfikacjami usprawiedliwionymi podobieństwami i odmiennościami między postępowaniami, albo - ze względu na występujące różnice między tymi postępowaniami - nie mogą być stosowane w ogóle (por. np. uchwałę Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2000 r., sygn. akt III CZP 41/00, publ. OSNC 2001, nr 4, poz. 57). W § 1 powołanego powyżej rozporządzenia zostało wskazane, że (1) wysokość wynagrodzenia kuratora nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny, przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych; (2) wysokość tych stawek w sprawach nieokreślonych w przepisach dotyczących opłat za czynności radcy prawnego określa się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju; (3) wynagrodzenie podwyższa się o kwotę podatku towarów i usług, w sytuacji gdy kurator jest podatnikiem obowiązanym do rozliczenia tego podatku. Natomiast § 2 tego rozporządzenia przewiduje zwrot wydatków (1) poniesionych przez kuratora w związku z wykonywaniem czynności w danej sprawie, których wysokość (2) nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Przedmiot opłat za czynności adwokackie oraz wysokość ich stawek minimalnych określało zarówno w dacie pełnienia przez skarżącego obowiązków kuratora jak i w dacie wydania zaskarżonego aktu, rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych( z. U. 218, poz. 265), które mocą § 22 z dniem 1 stycznia 2016 r. uchylało poprzednie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2013 r., poz.490 oraz 2015 r., poz. 617 i 1078). Rozporządzenie to w § 21 zawierało przepis przejściowy, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej sprawie. Z akt sprawy wynika, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu w dniu 4 maja 2015 r., skarżący kuratorem został ustanowiony w dniu 7 września 2017 r., decyzja kończąca postępowanie w pierwszej instancji została wydana w dniu 1 stycznia 2008 r., pismem z dnia 19 lutego 2018 r. kurator złożył od tej decyzji odwołanie. Wynika zatem z tego, że w dacie wydania zaskarżonego aktu była to już sprawa tocząca się przed kolejną instancją, a czego, jak wynika z treści tego aktu organ w ogóle nie wziął pod uwagę, ustalając wynagrodzenie dla kuratora będącego radcą prawnym. Prawidłowo natomiast organ zakwalifikował prowadzone postępowanie, w którym skarżący działał jako kurator, do spraw o zwrot korzyści uzyskanych kosztem Skarbu Państwa, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 15 w zw. z § 5 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. wskazanym przez organ, a w rozporządzeniu z dnia 22 października 2015 r. w § 8 ust. 1 pkt 16 w zw. z § 20. Zważyć bowiem należy, że decyzją Prezesa Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia [...] stycznia 2018 r. wydaną na podstawie art. 207 pkt 1 i 2 ustawy o finansach publicznych, [...] Jednostka Badawcza [...] Sp. z o.o. w likwidacji została zobowiązana do zwrotu kwoty 997 680,00 zł wraz z odsetkami wobec niedopełnienia obowiązków wynikających z § 2 ust. 2, § 7 ust. 13 umowy o dofinansowanie i wypowiedzenia umowy o dofinansowanie ze skutkiem natychmiastowym na podstawie § 12 ust. 3 pkt 3 umowy o dofinansowanie zawartej w dniu 23 kwietnia 212 r. Jak wynika z treści powołanego wyżej art. 207 ust. 1 w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystywane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Z treści tego przepisu wynika, że wydana na jego podstawie decyzja ma charakter deklaratoryjny, a niekonstytutywny, a to oznacza, że przedmiot sporu nie dotyczy należności pieniężnej, do której miałby zastosowanie wskazany w skardze § 2 pkt 7 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., obowiązującego od 1 stycznia 2016 r. bądź też § 6 pkt 7 poprzedniego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. W zaskarżonym akcie prawidłowo organ wskazał, że przy ustalaniu wynagrodzenia dla kuratora należy zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. wziąć pod uwagę niezbędny nakład pracy, charakter sprawy i wkład pracy kuratora, będącego radcą prawnym. W treści zaskarżonego aktu organ nie wyjaśnił w oparciu o jakie kryteria określił wynagrodzenie kuratora w wysokości 300, 00 zł, a to oznacza, że organ nie sprostał obowiązkom dokładnego wyjaśnienia stronie dlaczego uznał, że skarżącemu należy się wynagrodzenie w takiej właśnie kwocie. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.