Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 268/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 st. 2 i ust. 3; art. 10 ust. 1; art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 22 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Ewa Alberciak Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 17 października 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi I. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania A. i M. M. wraz z dziećmi oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzekającą o wymeldowaniu A. i M. M. wraz z dziećmi z pobytu stałego w lokalu nr 6 przy ul. A. w Ł. i orzekł o odmowie ich wymeldowania.

Postępowanie w sprawie wymeldowania A. i M. M. wraz z dziećmi z lokalu Nr 6 przy ul. A. w Ł. wszczęte zostało na wniosek I. A. z dnia 16 stycznia 2007 r. Wnioskodawczyni wskazała, że wnuk wraz żoną i dziećmi wyjechali z kraju i nie przebywają w miejscu stałego zameldowania od ponad roku.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że A. i M. M. z dziećmi od około roku przebywają poza granicami kraju. M. M. wyjechał w 2005 roku do pracy do Irlandii , a w 2006 roku pojechała do niego żona – A. M. wraz z dziećmi. W lokalu Nr 6 przy ul. A. w Ł. zamieszkuje aktualnie I. A. A. M. wraz z dziećmi – do czasu wyjazdu do męża do Irlandii w sierpniu 2006 roku – zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. W lokalu tym znajduje się część rzeczy osobistych oraz meble pozostające własnością rodziny M..

Kontrola meldunkowa z dnia 8 maja 2007 roku, dokonana w spornym lokalu, potwierdziła, że w lokalu tym zamieszkuje obecnie I. A., która potwierdziła przy tym, że w lokalu znajduje się część rzeczy osobistych oraz meble należące do rodziny M. W toku postępowania małżonkowie M. złożyli oświadczenie, że planują powrót do kraju w sierpniu 2007 r. Następnie 31 lipca 2007 r. złożyli kolejne obszerne oświadczenie wyjaśniając, że w mieszkaniu Nr 6 przy ul. A. w Ł. zamieszkują za zgodą głównego najemcy I. A. od grudnia 2001 r. W sierpniu 2003 r. babcia z własnej woli przeprowadziła się do swojej córki i od tego czasu oni ponosili wszystkie koszty utrzymania mieszkania i wykonali tam remont . Opłaty za mieszkanie uiszczali do stycznia 2007 r. , a opiekę nad mieszkaniem sprawował ojciec A. M. W styczniu 2007 r. otrzymali informację w mieszkaniu zostały wyłamane i wymienione zamki, a babcia I. A. oświadczyła, że nie życzy sobie aby dokonywali oni jakichkolwiek płatności związanych z lokalem. Po przyjeździe do Polski w lipcu 2007 r. babcia udostępniła im mieszkanie . Oświadczyli, że pracę mają zapewnioną w Irlandii na najbliższy rok i nie zamierzają zostać na stałe poza granicami kraju.

Oświadczenie złożyła także w dniu 25 września 2007 r. I. A., która potwierdziła fakt zamieszkania wnuka z żoną w jej mieszkaniu w 2001 r. Przyznała też, że w 2003 r. wyprowadziła się do córki , ale w jej ocenie zmusiły ją do tego ciągłe konflikty z żoną wnuka i wnukiem. Potwierdziła, że po wyjeździe wnuka, a następnie jego żony za granicę usiłowała uzyskać klucze do swojego mieszkania, a następnie 25 stycznia 2007 r. weszła do mieszkania korzystając z pomocy ślusarza. Udostępniła wnukowi klucze do mieszkania w lipcu 2007 r., ale miał jej zwrócić klucze w chwili ponownego wyjazdu z kraju w sierpniu, czego nie uczynił. Stwierdziła też, że przed wyjazdem, wnuk z żoną wszystkie swoje meble przenieśli do jednego większego pokoju, nie zapewnili jej nawet łóżka do spania. W jej ocenie wnuk z rodziną wyjechał na stałe i nie ma zamiaru powrócić. W Irlandii wynajmuje dom, ma tam stałą pracę, a starsza córka chodzi do irlandzkiej szkoły. I. A. wypowiedziała także M. M. umowę użyczenia przedmiotowego lokalu.

W tej sytuacji faktycznej, organ I instancji stwierdził, że rodzina M. wraz z dziećmi koncentruje swoje życie osobiste w Irlandii, gdzie wynajęła dom. A. i M. M. pracują tam, a starsza córka uczęszcza do szkoły, młodszą opiekuje się natomiast matka A. M. – L. D., która również zamieszkuje w Irlandii wraz z rodziną M. od 2006 roku

Zdaniem organu przyszły, niepewny zamiar powrotu wymienionych do kraju

i zamieszkania w lokalu Nr 6 przy ul. A. w Ł., pozostaje bez wpływu

na ocenę stanu faktycznego, istniejącego w chwili obecnej.

Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody [...] złożyli A. i M. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu odwołania wskazali , że: 1/zamieszkiwali w przedmiotowym lokalu od 2001 roku i przeprowadzili w nim kapitalny remont, podnoszący znacznie wartość lokalu; 2/ przez cały czas wyrażają wolę zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu; 3/ wszelkiego rodzaju meble i wyposażenie przedmiotowego lokalu stanowią ich własność; 4/ faktycznie przebywają za granicą, ale ich nieobecność jest czasowa, a w miejscu zamieszkania koncentruje się ich życie rodzinne; 5/ ponosili wszelkie opłaty związane z przedmiotowym lokalem przez okres od 2001 roku do stycznia 2007 roku, a zaprzestali ich uiszczania na wyraźne żądanie użyczającej lokalu.

Dalej odwołujący się podnieśli, że w ich ocenie z przedstawionych faktów wynika jednoznacznie, że nie zachodzą okoliczności, ani podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu, gdyż brak jest woli odwołujących się do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i zamiaru stałego związania się z innym miejscem pobytu oraz urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Podnieśli ponadto, że wypowiedzenie umowy użyczenia nastąpiło dziewięć miesięcy po złożeniu przez użyczającą wniosku o wymeldowanie odwołujących się. Podkreślali także, że fakt uniemożliwienia im dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można być uznany za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez odwołujących się w sposób dobrowolny.

Po wniesieniu odwołania Wojewoda [...] uznał za konieczne przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego i wezwał pełnomocnika małżonków M. do podania czy otrzymali oni wypowiedzenie umowy użyczenia , jak często od momentu wyjazdu za granicę byli w kraju i gdzie się wówczas zatrzymywali, czy zamierzając na stałe pozostać za granicą, czy zamierzają powrócić do miejsca stałego pobytu (w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, kiedy i jak zamierzają ten zamiar zrealizować?), czy zgłosili swój wyjazd w biurze meldunkowym, jakie prace remontowe wykonali w miejscu pobytu stałego , co pozostawili w mieszkaniu, dlaczego w sierpniu 2007 r. wyjeżdżając z Polski nie oddali kluczy I. A. i czy mają wiedzę kto zamieszkuje w przedmiotowym lokalu.

W odpowiedzi pełnomocnik małżonków M. złożył pismo, w którym oświadczyli oni, że wypowiedzenie umowy użyczenia lokalu otrzymali 28 września 2007 r., od wyjazdu za granicę przyjeżdżają na każde święta , wakacje i okazjonalne pobyty weekendowe i zawsze zatrzymują się w przedmiotowym lokalu, za granicą przebywają czasowo i nie zamierzają tam pozostać na stałe. Najprawdopodobniej powrócą do Polski w II połowie 2008 r. i mają nadzieję, że będą mogli zamieszkać ponownie w miejscu swojego stałego pobytu. Wyjaśnili, że nie mają stałej pracy w Irlandii , otrzymują ją za pośrednictwem agencji zatrudnienia. Umowa najmu domu była czasowa i uległa rozwiązaniu po upływie okresu na który została zawarta. W piśmie wskazano ponadto, że remont przeprowadzony w mieszkaniu obejmował wymianę drzwi wejściowych, wymianę okien z żaluzjami w dwóch pokojach, wymiana podłóg na panelowe w pokojach, wykonanie gładzi i malowanie w pokojach, wymiana kaloryferów w pokojach, wymiana instalacji elektrycznej w całym mieszkaniu, zamontowanie szafy commandor w przedpokoju, założenie terakoty i tapety w przedpokoju. W miejscu stałego pobytu pozostał komplet wypoczynkowy, z ławą i stolikiem RTV, szafa ,dwa dywany, wersalka, biurko z przystawką, łóżeczko dziecinne ,lodówka , pralka, maszyna do szycia, pościel, odzież zimowa , całe wyposażenie kuchni. Do pisma załączono dowód zawarcia umowy ubezpieczenia mieszkania do czerwca 2007 r., zawiadomienie o uznaniu przyczyn wypowiedzenia umowy użyczenia za nieprawdziwe, kserokopię pisma skierowanego do Szkoły Podstawowej Nr 56 o wyrażenie zgody na realizację obowiązku szkolnego R. M. poza szkolą od 1 .09.2006 r. do 28.02.2007r. , tłumaczenie dokumentu potwierdzającego zatrudnienie na stałe M. M. od 5 maja 2007 r. i A. M. od 20.04.2007 r. Odwołujący się wyjaśnili, że w czasie ostatniego pobytu na życzenie babci przenieśli całe swoje mienie do jednego pokoju. Zatrzymali jeden komplet kluczy do mieszkania, bo taką informację przekazał im w imieniu babci ojciec M. M. Drugi komplet kluczy posiadała babcia I. A. Według wiedzy wnoszących odwołanie w lokalu nikt nie przebywa.

Pismem z dnia 14 stycznia 2008 r. pełnomocnik I. A. po zapoznaniu się z zebranym przez organ materiałem dowodowym stwierdził, że A. i M. M. dopiero raz przyjechali do kraju na przełomie lipca i sierpnia 2007 r. Zaprzeczył, aby pozwolono odwołującym się zabrać klucze od lokalu, a przeniesienie rzeczy do jednego pokoju ocenił jako złośliwe działanie. Poinformował także, że 29 maja 2007 r. lokal został wykupiony na własność przez I. A. i załączył do pisma kserokopię aktu notarialnego.

Organ odwoławczy przesłuchał też 2 świadków zgłoszonych przez stronę wnoszącą odwołanie, na okoliczność przyjazdów do kraju i okoliczności zamieszkania w lokalu.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], powołując się na przepisy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję orzekającą o wymeldowaniu A. i M. M. wraz z dziećmi z pobytu stałego w lokalu nr 6 przy ul. A. w Ł. i orzekł o odmowie ich wymeldowania.

Organ odwoławczy, wskazując na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazał, iż jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest przesłanka opuszczenia lokalu. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że opuszczenie lokalu bez wymeldowania, jako jedyna z przesłanek wymeldowania, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu stałego i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Opuszczeniem lokalu w świetle art. 15 ust. 2 ustawy jest więc nie tylko fizyczne nieprzebywanie w nim, ale także zamiar jego opuszczenia z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich interesów osobistych i majątkowych. Przy czym przebywanie poza miejscem stałego zameldowania, uzasadnione względami obiektywnymi, nie jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Dotyczy to np. przebywania poza miejscem stałego zamieszkiwania w związku z wykonywaniem pracy.

W tym stanie faktycznym, w ocenie organu II instancji, nie ma wątpliwości, że M. M. od września 2005 roku nie zamieszkuje w lokalu nr 6 przy ul. A. w Ł. bowiem, w związku z wykonywaną pracą, przebywa poza granicami kraju. Nie ma także wątpliwości, iż A. M. w sierpniu 2006 roku pojechała wraz z dziećmi do męża do Irlandii. Stąd wyjaśnienia i oceny organu wymagało ustalenie, czy A. i M. M. opuścili miejsce stałego zameldowania definitywnie, czy też wyprowadzili się jedynie czasowo z powodu podjęcia przez M. M. pracy zarobkowej w Irlandii.

Zdaniem organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do stwierdzenia, że A. i M. M. wraz z dziećmi definitywnie opuścili miejsce pobytu stałego i przenieśli swoje centrum życiowe poza granice kraju. W omawianej sprawie bezspornym jest, że M. M. wyjechał za granicę w celach zarobkowych. Zmusiła go do tego sytuacja zawodowa i rodzinna (utrata dotychczasowego zatrudnienia, narodziny drugiego dziecka). Jak wskazał organ, z doświadczenia życiowego wynika, że obecnie wielu młodych ludzi podejmuje zatrudnienie poza granicami kraju, co nie jest równoznaczne z trwałym skoncentrowaniem tam swoich interesów życiowych. W ocenie organu odwoławczego, na dzień orzekania, brak było przesłanek wskazujących na zamiar trwałego związania się przez A. i M. M. z miejscem pobytu czasowego w Irlandii. Organ miał na uwadze, że do momentu opuszczenia lokalu, rodzina M. skupiała swoje centrum życiowe w lokalu Nr 6 przy ul. A. w Ł. Nie bez znaczenia było w ocenie organu to, że w czasie kilkakrotnych przyjazdów rodzina powracała do miejsca pobytu stałego.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył pełnomocnik I. A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Strona skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegające na błędnej wykładni tego przepisu i odmowie wymeldowania A. i M. M. z lokalu nr 6 w Ł. przy ul. A. mimo ustalenia, że mieszkają oni w Irlandii z całą rodziną od sierpnia 2006 roku, a M. M. od września 2005 roku, oboje wykonują tam pracę oraz że ich małoletnie dziecko uczęszcza do szkoły.

Zdaniem strony skarżącej, fakt zamieszkiwania A. i M. M. w Irlandii z całą rodziną, wykonywania tam pracy przez oboje małżonków oraz uczęszczania dziecka do szkoły oznacza, że lokal nr 6 przy ul. A. 10 A w Ł. nie stanowi ich centrum życiowego, a co za tym idzie miejsca pobytu stałego. W skardze podkreślono, że w sprawie okolicznością niesporną jest to, że ich przeniesienie do Irlandii miało dobrowolny charakter. Okoliczność, że w dotychczasowym miejscu zamieszkania małżonkowie M. pozostawili cześć rzeczy nie jest okolicznością wystarczającą do przyjęcia, że nie doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zameldowanie ma charakter rejestracyjny i powinno odzwierciedlać stan rzeczywisty w zakresie pobytu danej osoby. W sytuacji, gdy rodzina A. i M. M. związana jest w nowym miejscu zamieszkania pracą i szkołą dziecka, istnieją wystarczające przesłanki, aby uznać, że centrum życiowe tej rodziny jest w Irlandii.

Do skargi strona załączyła zdjęcia spornego lokalu, mające obrazować fakt opuszczenia przez rodzinę M. tego lokalu i zabrania – jak to określiła skarżąca - większości swoich rzeczy. Skarżąca podniosła także, że małżonkowie M., po wypowiedzeniu im umowy użyczenia, nie posiadają żadnego tytułu prawnego do zajmowanego lokalu.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy stwierdził w szczególności, że opuszczenie lokalu przez rodzinę M. wynikało z ich złej sytuacji materialnej i ma charakter czasowy. Odnosząc się natomiast do dołączonych do skargi zdjęć lokalu, organ II instancji wniósł o odrzucenie ich jako dowodu w sprawie, bowiem – jak wskazał – trudno jest stwierdzić, czy faktycznie zostały one wykonane w spornym lokalu, a ponadto nie można wykluczyć, że strona przeciwna wykonała je, po wcześniejszym opróżnieniu fotografowanych szafek, skoro ma swobodny dostęp do lokalu. Ponadto, zdaniem organu, dowód ze zdjęć nie był zgłaszany przez stronę skarżącą w toku postępowania wyjaśniającego przed organami administracji publicznej. Zgłoszenie tego dowodu na wcześniejszym etapie wyjaśniania sprawy, pozwoliłoby tym organom na jego weryfikację, chociażby w drodze oględzin lokalu.

Odnosząc się do zarzutu, iż zameldowanie rodziny M. ogranicza w sposób sprzeczny z prawem, prawa właściciela do dysponowania swoją własnością, organ stwierdził, że kwestią ewidencji ludności nie jest ochrona własności prywatnej, lecz stosowanie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wszelkie zaś spory pomiędzy właścicielem, a lokatorem powstałe na tle czy to użytkowania lokalu czy to rozliczeń finansowych mają charakter cywilnoprawny, a co za tym idzie właściwym do ich rozstrzygnięcia jest sąd powszechny.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę i oświadczył, że w marcu 2008 r. uczestnicy postępowania wystąpili z pozwem o zwrot nakładów na lokal przeciwko skarżącej. Nadmienił także, że w sierpniu 2008 r. uczestnicy zabrali ze spornego lokalu resztę swoich rzeczy.

Pełnomocnik uczestników postępowania wnosił o oddalenie skargi, wyjaśnił przy tym, że od stycznia 2007 r. uczestnicy nie mogą swobodnie korzystać z lokal. Potwierdził także fakt wystąpienia na drogę sądową o zwrot nakładów na lokal, zaprzeczył natomiast jakoby uczestnicy zabrali wszystkie swoje rzeczy z lokalu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje więc sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [ dalej p.p.s.a.] Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podkreślić przy tym należy, że analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] orzekająca o uchyleniu decyzji organu I instancji i w efekcie o odmowie wymeldowania A. i M. M. wraz dziećmi z pobytu stałego w lokalu nr 6 przy ul. A. w Ł. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydanych w sprawie decyzji nie są sporne i nie budzą wątpliwości. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72).

Stosownie do art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1496/00). Opuszczenie lokalu oznaczać więc będzie nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założenie w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego (zainteresowanych), czy też pozostają z nią w sprzeczności.

Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania istnienia owego zamiaru. W rozpoznawanej sprawie – w ocenie sądu – kwestia ta została rozważona przez organ odwoławczy, a wnioski do których organ doszedł są zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Niewątpliwym jest, iż M. M. od września 2005 r. nie zamieszkuje w lokalu nr 6 przy ul. A. w Ł. bowiem, w związku z wykonywaną pracą, przebywa poza granicami kraju. Nie ma także wątpliwości, iż A. M. w sierpniu 2006 r. wraz z dziećmi również wyjechała do Irlandii. Bezspornym jest także, że w związku ze swoim wyjazdem zainteresowani nie dokonali wymeldowania. Nie są również przedmiotem sporu następujące okoliczności faktyczne: 1) przed wyjazdem, od 2001 r. uczestnicy zamieszkiwali w spornym lokalu należącym do I. J.; 2) uczestnicy korzystali z przedmiotowego lokalu na zasadzie użyczenia; 3) w spornym lokalu uczestnicy pozostawili swoje rzeczy: meble, sprzęty, rzeczy osobiste; 4) w czasie pobytu w kraju w 2007 r. zainteresowani zamieszkali w miejscu pobytu stałego 5) uczestnicy pokrywali koszty utrzymania lokalu do stycznia 2007r., a zaprzestali ich uiszczania na wyraźne żądanie I. A., 6) wcześniej wykonali remont mieszkania.

W tej sytuacji faktycznej, w świetle przedstawionych ustaleń, wyjaśnienia i oceny organu wymagało ustalenie, czy A. i M. M. opuścili miejsce stałego zameldowania definitywnie, czy też wyprowadzili się jedynie czasowo z powodu podjęcia przez M. M. pracy zarobkowej w Irlandii. W szczególności w świetle informacji przekazywanych przez zainteresowanych, że zamierzają wrócić do kraju i nadal chcą zamieszkiwać w spornym lokalu.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji pozwalał organowi odwoławczemu na ustalenie, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do opuszczenia przez M. i A. M. oraz ich dzieci miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z faktu ponoszenia przez uczestników kosztów utrzymania lokalu i jego ubezpieczenia, a także pozostawienia w nim całego wyposażenia (meble, lodówka, pralka) można było wyprowadzić wniosek, że opuszczenie przez rodzinę M. lokalu przy ul. A. w Ł. nie miało charakteru trwałego , i że zamierzają oni powrócić do miejsca stałego pobytu po zakończeniu pracy w Irlandii. Okoliczność, że na skutek nieporozumień rodzinnych, na życzenie skarżącej zaprzestali uiszczania opłat za lokal nie zmienia tej oceny, podobnie jak usunięcie wszystkich rzeczy z jednego pokoju w czasie pobytu w Polsce w sierpniu 2007 r. – wobec tego, że w mieszkaniu postanowiła (od stycznia 2007r.) zamieszkać skarżąca. W ocenie sądu, w stanie faktycznym sprawy, Wojewoda trafnie uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia , że zainteresowani definitywnie opuścili miejsce stałego pobytu w Polsce i przenieśli swoje centrum życiowe poza granice kraju. Przede wszystkim stwierdzić należy, że zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, nałożonego w art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie ma żadnego wpływu na ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2 tej ustawy do wymeldowania z pobytu stałego. Sam fakt wyjazdu za granicę nie jest bowiem równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, uzasadniającym wymeldowanie (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powyżej wskazanej sprawie o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas , gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały. W rozpoznawanej sprawie uczestnicy oczywiście dobrowolnie wyjechali do pracy za granicą , ale w chwili wydawania zaskarżonej decyzji brak było dostatecznych podstaw do uznania, że opuszczenie miejsca stałego pobytu ma charakter stały. Przeciwnie, rzeczy pozostawione w mieszkaniu, uiszczanie opłat za lokal , przyjazd w okresie letnim do Polski w 2007 r. oraz deklaracje uczestników o tym, że zamierzają wkrótce powrócić do domu, świadczyły, że opuszczenie lokalu przy ul. A. w Ł. nie ma charakteru stałego.

Za tym stanowiskiem, w ocenie sądu, przemawia fakt, iż opuszczenie spornego lokalu przez zainteresowanych spowodowane było okolicznościami obiektywnymi, tj. wyjazdem M. M. za granicę w celach zarobkowych, do czego zmusiła go – jak ustalił organ II instancji – sytuacja rodzinna i zawodowa (utrata dotychczasowego zatrudnienia, narodziny drugiego dziecka). Ze zgromadzonej w akt sprawy dokumentacji wynika jednoznacznie, że dotychczasowy pobyt zainteresowanych poza miejscem ich stałego zameldowania spowodowany jest okolicznością podjęcia przez M. M. zatrudnienia w Irlandii. Fakt ten ma istotne znaczenie dla ustalenia, że w niniejszej sprawie i w tych okolicznościach nadal nie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez uczestników postępowania. Co do zasady, w sytuacji, gdy dana osoba pozostaje poza miejscem stałego pobytu jedynie na okres pracy zarobkowej, należy przyjąć, iż okoliczność ta wyklucza możliwość jej wymeldowania z miejsca pobytu stałego, albowiem nie wiąże się ona z trwałym i dobrowolnym opuszczeniem dotychczasowego miejsca stałego pobytu Por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2415/06). Oczywiście za każdym razem ocena, czy nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu powinna uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy w tym także długość pobytu poza stałym miejscem zamieszkania. W tym przypadku jednak, biorąc pod uwagę cel wyjazdu uczestników za granicę, okres pół roku – do dnia złożenia wniosku o wymeldowanie oraz okres około 2 lat od dnia wyjazdu A. M. do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie świadczył jednoznacznie o trwałym opuszczeniu lokalu.

Wskazując na ustalenia organu, że w spornym lokalu pozostają rzeczy osobiste, meble i inne przedmioty pozostające własnością zainteresowanych i, że korzystali oni ze spornego mieszkania w czasie swoich pobytów w kraju podkreślić należy, że faktów w tym zakresie nie kwestionowała także sama skarżąca. Powyższe świadczyć może w sposób jednoznaczny o tym, iż nie zrezygnowali oni z uprawnienia do przebywania w tym lokalu i zamierzają do niego powrócić.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze oraz nowych okoliczności przedstawionych w toku rozprawy przed sądem, w szczególności: zabrania przez uczestników latem 2008 r. wszystkich rzeczy z mieszkania, wystąpienia przez uczestników z pozwem przeciwko skarżącej o zwrot nakładów poniesionych przez nich na remont mieszkania, dalsze przedłużenie pobytu uczestników za granicą, to nie mogą mieć one znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, gdyż nie istniały one w dacie jej wydania i nie były przedmiotem oceny dokonywanej przez organ. Nie można więc przez pryzmat tych okoliczności dokonywać oceny prawidłowości rozumowania organu, który zaistnienia tych okoliczności nie mógł przewidzieć. Wskazać należy, co podniesione zostało już na wstępie, że sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzję, biorąc jednakże pod uwagę stan prawny i faktyczny na dzień jej wydania. W tej sytuacji argumenty podnoszone przez stronę w skardze, czy w toku rozprawy, a w szczególności nowe zgłoszone dowody na okoliczność trwałego opuszczenia spornego lokalu przez zainteresowanych (zdjęcia załączone od skargi), nie mogły wywrzeć zamierzonego skutku. Dodać należy, że nowe okoliczności, które zaistniały po wydaniu decyzji, mogą być ewentualnie przedmiotem oceny w nowym postępowaniu administracyjnym. Natomiast w niniejszej sprawie, będącej przedmiotem oceny sądu, w toku postępowania administracyjnego organy prawidłowo zgromadziły i oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Tym samym za trafne należy uznać rozstrzygnięcie organu II instancji, że przytoczone przez skarżącą okoliczności nie dają podstaw do wymeldowania zainteresowanych ze spornego lokalu.

Odnosząc się wreszcie od zarzutu skarżącej, że fakt zameldowania zainteresowanych w spornym lokalu "ogranicza w sposób sprzeczny z prawem prawa właściciela do dysponowania swoją własnością", sąd pragnie stwierdzić, że instytucja zameldowania nie przesądza o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim, które to uprawnienie jest pochodną tytułu do lokalu. Uprawnień tych można dochodzić w razie sporu na drodze postępowania przed sądem powszechnym. W rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych meldunek ma bowiem charakter jedynie rejestracyjny i nie wiąże się z prawem do lokalu. Na etapie czynności zameldowania i wymeldowania nie bada się więc w żadnym razie tytułu prawnego do lokalu.

W związku z powyższym, mając na uwadze wszystkie podniesione argumenty, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że – wbrew twierdzeniom skarżącej – w ustalonym stanie faktycznym brak było podstaw do wymeldowania M. i A. M. wraz dziećmi z pobytu stałego w mieszkaniu przy ul. A. w Ł..

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

RA