Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 72/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2, art.4 ust. 1 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 14 ust. 2, art. 13 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 5,
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 § 1 i § 2, art. 149 § 1a, art. 119 pkt 4 art. 52 § 3, art. 154 § 6, art. 286, art. 200 w zw. z art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. O. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu do rozpoznania wniosku K. O. z dnia 6 września 2022 r., w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku, 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) dalej idącą skargę oddala, 4) zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu na rzecz skarżącego K. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 6 września 2022 r. K. O., (zwany dalej skarżącym), wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu, o udzielenie informacji publicznej poprzez udostępnienie obrazów wyroków nakazowych wraz z protokołem posiedzenia/notatką urzędową z posiedzenia oraz zarządzeniem o wyłożeniu wyroku nakazowego na okres 7 dni w sekretariacie Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego w Opolu za okres: 22-26 sierpnia 2022 r., 10-18 września 2021 r., 10-18 września 2020 r., 10-18 września 2019 r. i 10-18 września 2017 r.

Pismem z dnia 13 września 2022 r., przesłanym skarżącemu pocztą elektroniczną, Prezes Sądu Rejonowego w Opolu poinformował skarżącego, że z uwagi na bardzo dużą ilość żądanych wyroków nakazowych, które były wyłożone na okres siedmiu dni w sekretariacie Wydziału II w okresach wskazanych we wniosku, żądane wyroki zostaną mu udostępnione w czytelni Sądu po wcześniejszym umówieniu terminu z kierownikiem sekretariatu II Wydziału Karnego oraz wcześniejszej ich anonimizacji. Ponadto poinformował jednocześnie, że maksymalnie w jednym tygodniu może zostać udostępnionych pięć wyroków.

Skarżący pismem z dnia 25 września 2022 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu, w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wskazując, że wskutek zaniechań organu doszło do naruszenia:

- art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej u.d.i.p., w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej;

- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o:

1) zobowiązanie Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu do załatwienia jego wniosku z dnia 6 września 2022 r. o udzielenie informacji publicznej,

2) stwierdzenie, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3) wymierzenie Prezesowi Sądu grzywny w kwocie 5.000 zł;

4) przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w kwocie 500 zł;

5) zasądzenie od Prezesa Sądu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych w tym zwrotu opłaty sądowej w kwocie 100 zł.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że pomimo wskazania we wniosku sposobu i formy udostępnienia wnioskowanych informacji, organ bezpodstawnie uznał, że skarżący domaga się informacji przetworzonej. Zarzucił, że Prezes Sądu nie wezwał go do wykazania szczególnej doniosłości żądanej informacji dla dobra interesu społecznego, aby przedmiotową informację wydać w terminie 14 dni. Ponadto, organ ten nie odmówił również wydania żądanej informacji publicznej, ani nie umorzył postępowania administracyjnego, wydając przy tym decyzję administracyjną zawierającą elementy wymienione w art. 107 § 1 K.p.a. W ocenie skarżącego, termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo tego podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił żądanej odpowiedzi we właściwym trybie. Prezes Sądu nie wskazał również, iż informacja zostanie przygotowana w czasie późniejszym nie dłuższym niż 2 miesiące. Skarżący zauważył też, iż do innych Prezesów Sądów Rejonowych, w tym samym czasie złożył wnioski tożsame, a ich reakcja była zgoła odmienna i - zdaniem skarżącego – prawidłowa, albowiem udostępnili oni żądaną informację w całym zakresie zarówno co do wyroków, jak i protokołów z posiedzeń lub notatek. W ocenie skarżącego, Prezes Sądu Rejonowego w Opolu całkowicie zbagatelizował złożony przez niego wniosek, co jest zachowaniem niezasługującym na jakąkolwiek społeczną akceptację. W dalszej kolejności wskazał, że jego wniosek dotyczył nie tylko wyroków nakazowych, lecz również aktów promulgacyjnych tychże wyroków, która to część wniosku pozostała bez odzewu organu. Podkreślił, że zgodnie z art. 364 § 1 K.p.k., ogłoszenie wyroku odbywa się jawnie, natomiast w sytuacji wyłączenia jawności rozprawy, sąd podejmuje decyzję o wyłączeniu jawność rozprawy w czasie przedstawiania ustnie motywów wyroku (art. 418 k.p.k.). Potrzeba wyłączenia jawności w tym wypadku będzie istniała w takim zakresie, w jakim nieuniknione będzie, dla przedstawienia motywów rozstrzygnięcia, ujawnienie okoliczności, z powodu których wyłączono jawność rozprawy. Tymczasem z pisma z dnia 13 września 2022 r. nie wynika, czy doszło do jawnego ogłoszenia żądnych przez skarżącego orzeczeń z powodu braku udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w tym zakresie. Natomiast z informacji, którymi dysponuje skarżący wynika, że przynajmniej jedno orzeczenie jest nieistniejącym z procesowego punktu widzenia. Dlatego informacja ta jest istotna ze społecznego punktu widzenia. Skarżący nie ma zatem jakiejkolwiek wątpliwości, iż podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, albowiem w sposób całkowicie zignorował złożony przez niego wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a ponadto nie poinformował skarżącego, iż ma zamiar skorzystać ze swojego uprawienia i termin przedłużyć do 2 miesięcy. W końcu, nawet po upływie 2 miesięcy nie udostępnił skarżącemu zawnioskowanej przez niego informacji publicznej, nie odmawiając jej udzielenia ani nie umarzając postępowania administracyjnego w formie decyzji administracyjnej.

Odnośnie do wymierzenia grzywny i zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz skarżącego podał, że w dzisiejszych czasach, gdy sądy powszechne przechodzą największy kryzys w historii powojennej Polski, niezbędnym jest uczynienie ich w pełni transparentnymi, co wszak w pełni aprobują sami ich orzecznicy. Nieprzestrzeganie zasad transparentności w zestawieniu z postulatami sędziów o zagwarantowanie obywatelowi właśnie pełnej transparentności procesu, w tym procesu karnego, w sposób bezsprzeczny spowodować może podważenie zaufania obywatela do sądownictwa, a tym samym struktury te narazić na śmieszność, czego należy unikać. Skarżący nie może zatem poświęcać swojego prywatnego czasu na wnoszenie tak oczywistych skarg, zatem zasądzenie kwoty 500 zł będzie stanowiło odpowiednią rekompensatę w stosunku do nakładu pracy, jaki został przez skarżącego poniesiony na sporządzenie i nadanie skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że w odpowiedzi na wniosek z dnia 6 września 2022 r. Prezes Sądu nie pozostał bezczynny, bowiem w dniu 13 września 2022 r. skierowano do skarżącego drogą poczty elektronicznej odpowiedź, w której podano, że żądane wyroki zostaną udostępnione w czytelni Sądu po wcześniejszym umówieniu terminu z kierownikiem sekretariatu Wydziału II Karnego oraz wcześniejszej ich anonimizacji.

W replice odpowiedzi na skargę skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej zwanej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddala natomiast skargę w przypadku stwierdzenia, że organ nie pozostawał w bezczynności.

Dodać również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w sprawie dotyczącej sposobu rozpatrzenia wniosku skarżącego, złożonego w trybie cyt. powyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - zwanej nadal u.d.i.p., a dotyczącego udostępnienia obrazów wyroków nakazowych wraz z protokołem posiedzenia/notatką urzędową z posiedzenia oraz zarządzeniem o wyłożeniu wyroku nakazowego na okres 7 dni w sekretariacie Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego w Opolu za okres: 22-26 sierpnia 2022 r., 10-18 września 2021 r., 10-18 września 2020 r., 10-18 września 2019 r. i 10-18 września 2017 roku.

Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, wskazać trzeba, że wniesienie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie zostało przez ustawodawcę ograniczone terminem, jak również nie musi być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czy też wezwaniem wskazanym w art. 52 § 3 P.p.s.a. Stąd też Sąd uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie była dopuszczalna i mogła podlegać merytorycznemu rozpoznaniu.

Na wstępie podkreślić trzeba, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (T. Woś, H. Krysiak - Molczyk i M. Romańska. Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis-Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo "Lexis – Nexis", Warszawa 2006, str. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.

W przypadku dostępu do informacji publicznej bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy i jednocześnie żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępniania informacji publicznych. Jej zaistnienie związane jest przy tym z brakiem podjęcia przez zobowiązany organ czynności ostatecznie zmierzających do rozpoznania wniosku.

W świetle art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, co zresztą nie było kwestionowane w niniejszej sprawie, że Prezes Sądu Rejonowego w Opolu, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Niekwestionowanym jest również, że wnioskowana przez skarżącego informacja, w postaci treści wyroków nakazowych wraz z protokołem posiedzenia/notatką urzędową z posiedzenia oraz zarządzeniem o wyłożeniu wyroku nakazowego na okres 7 dni w sekretariacie Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego w Opolu za okres: 22-26 sierpnia 2022 r., 10-18 września 2021 r., 10-18 września 2020 r., 10-18 września 2019 r. i 10-18 września 2017 r. we wnioskowanych sprawach, posiada walor informacji publicznej, skoro orzeczenia sądów powszechnych, przez które należy rozumieć m.in. wyroki sądowe wraz z uzasadnieniami, są dokumentami urzędowymi wprost wskazanymi w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., jako dane publiczne podlegające udostępnieniu w trybie ustawy. Natomiast spór sprowadza się do oceny, czy organ faktycznie nie zrealizował żądania skarżącego i nie rozpoznał jego wniosku w formie przewidzianej ustawą. Skarżący stoi bowiem na stanowisku, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż nie przesłał informacji w zakresie zgłoszonego żądania. Z kolei organ argumentował, że w trybie art. 14 ust. 2 u.d.i.p. poinformował wnioskodawcę o sposobie i formie udostępnienia informacji publicznej.

Zdaniem Sądu, analiza akt sprawy dowodzi, że argumentacja skarżącego zasługuje na uwzględnienie, bowiem w rozpoznawanej sprawie organ nie udostępnił wnioskowanych informacji, a udzielona odpowiedź nie stanowi o wypełnieniu należnego obowiązku. Co prawda w terminie ustawowym - 13 września 2022 r., organ wystosował do skarżącego pismo, jednak odpowiedź ta była lakoniczna i wskazywała jedynie, że udostępnienie nastąpi po uprzednim umówieniu terminu z kierownikiem sekretariatu. Z tak udzielonej odpowiedzi można jedynie wywnioskować, że podmiot zobowiązany zakwalifikował żądanie wniosku strony jako dotyczące informacji publicznej, co w sprawie nie jest sporne, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium i jest udostępniana na wniosek.

Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Powyższe reguły doznają pewnej modyfikacji w przypadku, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w ocenie jego adresata, dotyczy "informacji przetworzonej" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wiąże się to z doniosłym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej rozróżnieniem na informację publiczną "prostą" oraz "przetworzoną". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że informacją prostą jest informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada, z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 5 u.d.i.p., przy czym wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów) nie jest związane z koniecznością poniesienia pewnych kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Informacja prosta poprzez sam proces anonimizacji, czyli czynność polegającą jedynie na przekształceniu, a nie przetworzeniu informacji, nie zmienia się w informację przetworzoną. Natomiast informacja przetworzona jest jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 953/19 - wszystkie wyroki prezentowane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sadów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wytworzenie zatem informacji przetworzonej wymaga przeprowadzenia przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane materiały źródłowe (informacje proste). Może tu chodzić o konieczność wykonania pewnych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, wyciągów itp., połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych. Musi więc istnieć informacja źródłowa, podstawowa (prosta), której wykorzystanie w postaci zestawienia, obliczenia i tym podobne, spowoduje powstanie informacji jakościowo nowej, "przetworzonej" właśnie (por. wyrok WSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Kr 21/13) - w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych - a więc informacji, która zostanie przygotowana specjalnie dla wnioskodawcy wedle określonych przez niego kryteriów i której wytworzenie wymagać będzie, co do zasady, intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego (por. wyrok WSA z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 230/13,).

Doniosłość przedstawionego podziału na informację publiczną prostą i informację publiczną przetworzoną wynika z faktu, że o ile dostęp do informacji "prostej" ma właściwie nieograniczony charakter - co wynika z przepisów art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w świetle, których każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, ani też stosować praktyk i procedur utrudniających dostęp do informacji publicznej - to już udostępnienie informacji publicznej "przetworzonej" wymaga wykazania po stronie wnioskodawcy, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W świetle tego przepisu nie wystarczy, iż uzyskanie informacji przetworzonej będzie dla interesu publicznego "istotne" - ma ono być dla tego interesu "szczególnie istotne". Przepis ten ma przeciwdziałać zalewowi wniosków zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej dla realizacji celów "niepublicznych", np. prywatnych lub komercyjnych. Celem omawianej ustawy nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych itp. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków.

Jeżeli zatem występowanie "szczególnie istotnego interesu publicznego" w uzyskaniu żądanej informacji nie wynika z samej treści wniosku, organ winien wezwać wnioskodawcę do jego wykazania, z jednoczesnym zaznaczeniem, że dana informacja jest w jego ocenie informacją przetworzoną. Brak (niewykazanie przez wnioskodawcę, pomimo wezwania) interesu publicznego powoduje, że należy wydać decyzję odmawiającą udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, opartą na art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Uwzględniając powyższe rozważania prawne stwierdzić należy, że prawidłowe załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga od jego adresata przeprowadzenia wieloaspektowej, gruntownej analizy wniosku. W pierwszej kolejności - pod kątem zidentyfikowania przedmiotu żądania oraz ustalenia czy adresat wniosku posiada żądane informacje oraz, czy są one informacjami publicznymi w rozumieniu u.d.i.p. Jeżeli zaś żądane informacje - wszystkie lub choćby tylko niektóre z nich - stanowią informację publiczną, to sprawdzenia wymaga czy są one ogólnodostępne (np. w Internecie, na stronach BIP), czy może podlegają udostępnieniu tylko w trybie wnioskowym przewidzianym w u.d.i.p., ewentualnie w trybie szczególnym unormowanym w innej ustawie. Jeśli zaś właściwy okaże się tryb wnioskowy z u.d.i.p., to należy rozważyć czy zachodzą przesłanki ograniczające dopuszczalność udostępnienia żądanej informacji na przykład z uwagi na to, iż informacja ta ma charakter przetworzony w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., ewentualnie na przeszkodzie jej udostępnieniu stoją ustawowo chronione tajemnice, bądź zachodzą inne przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Taka wstępna weryfikacja i klasyfikacja żądanych informacji jest niezbędna, gdyż, jak to wynika z wcześniejszych uwag, w zależności od sposobu odpowiedzi na powyższe pytania inaczej będzie się przedstawiać właściwy tryb oraz forma załatwienia odnośnego wniosku.

Ponadto przepisy omawianej ustawy nie przewidują żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Ustawa przewiduje też załatwienie wniosku poprzez wydanie decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1). Z kolei, jeśli żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, bądź zastosowanie ma odmienny tryb dostępu do informacji lub zobowiązany podmiot nie jest w jej posiadaniu, to wniosek podlega załatwieniu poprzez pisemne powiadomienie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji.

W świetle powyższego wskazać należy, że na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić, jeżeli w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. adresat wniosku (jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej) w ogóle nie zareagował na wniosek, ale także wówczas, gdy udziela on informacji niebędącej przedmiotem wniosku lub informacji niepełnej, niejasnej czy niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, a ponadto gdy nie informuje wnoszącego podanie, że nie posiada wnioskowanej informacji.

Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma natomiast znaczenia, z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu wymuszenie na organie załatwienie sprawy. Dlatego też dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.

W konsekwencji Sąd stwierdził, że Prezes Sądu Rejonowego w Opolu, dopuścił się zarzucanej bezczynności, rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie, w załatwieniu wniosku i stan ten nie ustał do dnia wydania niniejszego wyroku.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie, w myśl art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 286 § 2 P.p.s.a., zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 6 września 2022 r. w terminie 14 dni od doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Podkreślić w tym miejscu należy, że w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność Sąd nie może określić sposobu rozpoznania sprawy, w której dany podmiot pozostaje w bezczynności. Przy rozpoznaniu skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej rola Sądu sprowadza się jedynie do oceny, czy wniosek o udzielenie informacji podlegał rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy oraz czy został on w tym trybie załatwiony przez jego adresata. Uwzględnienie skargi może zatem polegać jedynie na zobowiązaniu adresata wniosku do jego załatwienia w sposób zgodny z przepisami ustawy. Sąd nie może natomiast na tym etapie postępowania ingerować w uprawnienia podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej, w ramach których pozostawiona jest ocena, czy określona informacja publiczna, będąca w posiadaniu tego podmiotu, może być udostępniona, czy też zachodzą podstawy do odmowy jej udostępnienia. Z tego też powodu, w niniejszej sprawie Sąd, dokonując wykładni przepisów prawa, nie dokonał wiążącej organ oceny charakteru żądanych przez skarżącego informacji oraz sposobu załatwienia jego wniosku. Ocena w tym zakresie powinna zostać dokonana przez organ i w zależności od jej wyniku skutkować udostępnieniem żądanych informacji lub wydaniem w tym przedmiocie odpowiedniej decyzji, która stosownie do art. 107 K.p.a. powinna spełniać wymogi przewidziane dla decyzji administracyjnej, w tym zawierać uzasadnienie przedstawiające ocenę organu.

Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zdanie 2 P.p.s.a., stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaniechanie organu było zamierzone, czy też miało na celu utrudnienie skarżącemu dostępu do informacji publicznej. Po otrzymaniu wniosku organ podjął czynności związane z jego załatwieniem i wystosował do skarżącego pismo z dnia 13 września 2022 r. W sprawie nie zachodził zatem przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, czy też lekceważenia wniosku skarżącego. Jednocześnie, skoro zaistniała bezczynność nie miała kwalifikowanego charakteru, w ocenie Sądu, tym samym niecelowe było orzekanie na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. o wymierzeniu organowi grzywny.

W stanie faktycznym tej sprawy Sąd nie znalazł również podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej we wnioskowanej przez niego wysokości. Wskazać bowiem należy, że przyznawana stronom suma pieniężna ma charakter mieszany, kompensacyjny i represyjny (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2954/17). W orzecznictwie zwraca się też uwagę na jej prewencyjny charakter, przy czym przyznanie sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej ma przede wszystkim na celu zadośćuczynienie za ignorowanie jej interesu w terminowym załatwieniu sprawy oraz za wszelkiego rodzaju niedogodności, jakich strona doznała na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności organu administracji (por. wyrok NSA z dnia: 22 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1905/16; 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 2156/17; 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 532/19). Ponieważ na obecnym etapie sprawy interes skarżącego w terminowym jej załatwieniu nie został jeszcze zbadany przez podmiot zobowiązany oraz nie został wskazany w treści wniosku, a ponadto strona nie wykazała jakich niedogodności na skutek bezczynności podmiotu zobowiązanego doznała, tym samym nie orzeczono wskazanego wyżej środka kompensacyjno-represyjnego, stąd dalej idącą skargę oddalono, o czym orzeczono w punkcie 3 wyroku.

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., w punkcie 4 wyroku, Sąd orzekł natomiast o kosztach postępowania. Na wysokość tych kosztów składa uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 100 zł.