Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 466/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzzzzn(2)
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] (dalej: "ZUS") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm. – dalej: "k.p.a.") oraz art. 31zq ust. 8 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm. – dalej: "ustawa

o COVID") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r., nr [...], odmawiającą I. J. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r.

W jej uzasadnieniu ZUS wskazał, że skarżąca wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2020 r. zwróciła się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

Odmawiając zwolnienia, ZUS wskazał, że zgodnie z art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266, ze zm., dalej: "u.s.u.s.") przysługuje prawo do zwolnienia

z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.

W ocenie organu w sytuacji, gdy skarżąca – zgodnie z analizą konta – wymagane dokumenty rozliczeniowe za okres od miesiąca marca do maja 2020 r. złożyła w dniu 10 lipca 2020 r., a więc po obowiązującym terminie 30 czerwca 2020 r., nie może skorzystać ze zwolnienia.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, iż prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i podstawę wymiaru składek ustala zgodnie z art. 18c u.s.u.s. Wyjaśniła, że deklarację rozliczeniową za styczeń 2020 r. złożyła

w dniu 5 lutego 2020 r. i w myśl art. 47 pkt 2g tej ustawy zwolniona jest

z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za kolejne miesiące, dodając, że wyłącznie na telefoniczną prośbę pracownika ZUS złożyła deklaracje rozliczeniowe za miesiące od marca do maja 2020 r.

ZUS w ramach ponownego rozpatrzenia wniosku, stwierdzając brak podstaw do jego uwzględnienia podał, że zgodnie z art. 47 ust. 2g u.s.u.s., osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie

i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c są zwolnione z obowiązku składania deklaracji za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c.

Zdaniem organu, skoro skarżąca korzystała z ulgi "Mała działalność gospodarcza" z kodem 0590Z, jako płatnik składek zobligowana była znać warunki związane ze składaniem deklaracji rozliczeniowych i opłacaniem składek

w preferencyjnych kwotach. Z informacjami w tym zakresie mogła się zapoznać choćby w wyjaśnieniach na stronie ZUS z 28 stycznia 2020 r., w których wskazano, że warunkiem kontynuowania opłacania niższych składek od lutego 2020 r. było wykazanie nowej podstawy wymiaru składek obowiązującej płatnika od lutego do grudnia 2020 r. (wraz z wysokością przychodu, dochodu i form opodatkowania)

w dokumentach rozliczeniowych ZUS DRA cz. II lub ZUS RCA cz. II.

Zgodnie ze stanowiskiem skarżącej, deklaracja rozliczeniowa za styczeń 2020 r. ZUS DRA i DRA II została złożona w terminie. Jednakże deklaracja rozliczeniowa za luty 2020 r. ZUS DRA i ZUS DRA II została złożona po terminie, tj. w dniu 21 kwietnia 2020 r. W konsekwencji nie mogła ona skorzystać ze zwolnienia

z obowiązku składania deklaracji DRA od marca 2020 r. Aby skorzystać ze zwolnienia z opłacenia składek za marzec, kwiecień, maj 2020 r., powinna złożyć deklaracje rozliczeniowe za te miesiące w nieprzekraczalnym terminie do 30 czerwca 2020 r. Tymczasem analiza konta wskazuje, że deklaracje rozliczeniowe za marzec, kwiecień, maj 2020 r. złożyła dopiero w dniu 10 lipca 2020 r. To zaś oznacza, że skarżąca nie nabyła uprawnienia do korzystania ze zwolnienia, o którym wyżej mowa.

W skardze do Sądu skarżąca stwierdziła, że w dniu 2 kwietnia 2020 r. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. na podstawie art. 31zq ustawy o COVID.

Wyjaśniła, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, polegającą na mobilnym świadczeniu usług kosmetycznych, nie zatrudnia pracowników. Z tego tytułu opłaca składki na ubezpieczenia ZUS na podstawie art. 18c u.s.u.s., tzw. "mały ZUS", wyłącznie za siebie. Od 1 stycznia 2020 r. opłaca składki od najniższej możliwej podstawy wymiaru składek, tj. [...] zł.

Argumentowała, że zgodnie z art. 47 ust. 2g u.s.u.s, w dniu 5 lutego 2020 r. złożyła deklarację ZUS DRA za styczeń 2020 r., ustalając podstawę wymiaru składek na 2020 r. oraz deklarację DRA za luty 2020 r. w dniu 21 kwietnia 2020 r.

w odpowiedzi na wezwanie ZUS. W dniu 8 lipca 2020 r. otrzymała telefon z ZUS,

w rozmowie poproszono ją o przesłanie deklaracji ZUS DRA za marzec, kwiecień

i maj 2020 r. twierdząc, że w związku ze złożeniem deklaracji ZUS DRA za luty po terminie, deklaracje za kolejne miesiące się "nie sklonowały" w systemie.

W odpowiedzi, w dniu 10 lipca 2020 r. zgodnie z prośbą przesłała brakujące deklaracje.

Skarżąca stwierdziła, że w związku ze zmianą przepisów i zmianą treści art. 18c ust. 1 u.s.u.s. podstawa wymiaru składek w ramach "małego ZUS" za styczeń 2020 r. była ustalana na starych zasadach tj. od przychodu z działalności, natomiast za luty – grudzień 2020 r. w ramach "małego ZUS plus" na nowych zasadach tj. od dochodu z działalności. Co za tym idzie, powinna złożyć deklarację rozliczeniową za luty 2020 r., co uczyniła w dniu 21 kwietnia 2020 r. Zmiana ta nie wpłynęła jednak na wysokość ustalonej przez nią podstawy wymiaru składek na 2020 r.

Zdaniem skarżącej, skoro zgodnie z treścią art. 47 ust. 2g u.s.u.s., osoby opłacające składki ramach tzn. "małego ZUS" i "małego ZUS plus" są zwolnione

z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę, to jeśli złożyła deklarację za miesiąc styczeń 2020 r.

i luty 2020 r., nie była zobowiązana do składania kolejnych deklaracji rozliczeniowych. Co za tym idzie nie była też zobowiązana do złożenia deklaracji rozliczeniowych za marzec – maj 2020 r. i brak ich złożenia w terminie do 30 czerwca 2020 r. nie może być podstawą do odmowy przyznania prawa do zwolnienia

z obowiązku opłacania składek za ten okres.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej:

"p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,

a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi

naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub

inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też

naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Spór w sprawie dotyczy prawidłowości odmowy zwolnienia skarżącej

z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe, wypadkowe, dobrowolne

ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za miesiące: marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Okolicznością niesporną jest, że skarżąca jako płatnik składek, opłacający składki sam za siebie, zgłosiła się do ubezpieczeń w ramach

Małej Działalności Gospodarczej Plus (tzw. "mały ZUS Plus"), składając w terminie deklaracje za styczeń 2020 r. Poza sporem pozostaje

również, że deklaracja rozliczeniowa za luty 2020 r. ZUS DRA i ZUS DRA II została złożona w dniu 21 kwietnia 2020 r., natomiast

deklaracje rozliczeniowe za marzec, kwiecień, maj 2020 r. zostały złożone w dniu 10 lipca 2020 r.

Wskazać w tym miejscu należy, że w dniu 1 lutego 2020 r. weszła w życie zmiana do u.s.u.s na mocy ustawy z dnia 12 grudnia 2019 r. o

zmianie ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 2550) – dalej "ustawa zmieniająca

u.s.u.s.".

Na podstawie art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej u.s.u.s., art.18 c u.s.u.s. dotyczący najniższej podstawy wymiaru składek otrzymał inne

brzmienie i stanowi, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6

pkt 1, którego roczny przychód

z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty [...]złotych, uzależniona

jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej

"dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym.

Stosownie do art. 18 ust. 9 u.s.u.s. ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje informację o zastosowanych formach opodatkowania

obowiązujących tego ubezpieczonego w poprzednim roku kalendarzowym, o rocznym przychodzie

z pozarolniczej działalności gospodarczej i rocznym dochodzie z tej działalności uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, w tym o

przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania, oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia

emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy w:

1) imiennym raporcie miesięcznym albo

2) w deklaracji rozliczeniowej – w przypadku, o którym mowa w art. 47 ust. 2

- składanych za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia pozarolniczej

działalności gospodarczej

w danym roku kalendarzowym.

Na mocy art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s., płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty

miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca - dla

osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przysyła jedynie

deklarację rozliczeniową (art. 47 ust. 2 u.s.u.s.).

Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i

ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c, są zwolnione

z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji

rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do

złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły

podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c (art. 47 ust. 2g u.s.u.s.).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej u.s.u.s. ubezpieczony, który na 2020 r. ustalał najniższą podstawę wymiaru składek na

ubezpieczenia emerytalne

i rentowe zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym po wejściu w życie niniejszej ustawy, ustala

podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1

w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, bez złożenia zgłoszenia wyrejestrowania

i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 36 ust. 14 ustawy zmienianej w art. 1.

Stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej u.s.u.s., ubezpieczony,

o którym mowa w ust. 1, przekazuje:

1) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, odpowiednio w imiennym raporcie

miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za styczeń 2020 r., oraz

2) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, odpowiednio w imiennym

raporcie miesięcznym albo

w deklaracji rozliczeniowej, składanych za luty 2020 r.

- w terminach określonych w art. 47 ust. 1 pkt 1 lub 3 ustawy zmienianej w art. 1.

Na podstawie art. 5 ust.1 ustawy zmieniającej u.s.u.s. ubezpieczony, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 1,

który ustala na 2020 r. podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w

art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą i:

1) przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ustalał podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w sposób inny

niż określony w art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, zawiadamia Z. U. S. o

zmianie danych dotyczących tytułu ubezpieczenia przez złożenie zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń

społecznych, o którym mowa w art. 36 ust. 14 ustawy zmienianej w art. 1, zawierającego prawidłowe dane,

2) rozpoczął lub wznowił prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej

w lutym 2020 r., dokonuje zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, o którym mowa

w art. 36 ust. 4b ustawy zmienianej w art. 1

- w terminie do końca lutego 2020 r.

Na mocy art. 5 ust. 2 u.s.u.s., jeżeli termin określony w ust. 1 jest krótszy niż 7 dni, ubezpieczony składa zgłoszenie wyrejestrowania

i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych albo zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych, w terminie 7 dni odpowiednio od

zaistnienia zmiany danych albo od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.

Ponieważ skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z opłacenia należności

z tytułu składek w dniu 2 kwietnia 2020 r., w sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy COVID-19 obowiązujące na ten dzień.

Na podstawie art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność,

o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., zwanej dalej "osobą, prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na

własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek

na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne

i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy,

należnych za okres od dnia

1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem

1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym

miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300%

prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. W przypadku osoby prowadzącej

pozarolniczą działalność zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, ustalone od obowiązującej ją

najniższej podstawy wymiaru tych składek.

Zgodnie z art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w

art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem

o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do ZUS, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.

Stosownie do art. 31zq ust. 1 tej ustawy, za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje

rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Na podstawie art. 31zq ust. 2 ustawy o COVID, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art.

31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za

ostatni miesiąc wskazany we wniosku

o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest

z obowiązku ich składania – w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc

wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek.

Na mocy art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art.

31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie

później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Z powyższego wynika, że skarżąca, ubiegając się o wnioskowane zwolnienie z obowiązku uiszczenia składek, winna złożyć stosowne

dokumenty wraz

z wnioskiem w terminie do 30 czerwca 2020 r.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz oceny prawidłowości prowadzenia postępowania administracyjnego wszczętego złożonym przez

stronę wnioskiem, Sąd doszedł do przekonania, że w toku postępowania organ naruszył przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a

naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać w pierwszej kolejności należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s.

mają zastosowanie przepisy k.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na

straży praworządności (art. 7), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1), wypełniać wobec

stron obowiązki informacyjne (art. 9), zapewnić stronom udział

w postępowaniu (art. 10 § 1), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie dostrzegł w postępowaniu organu istotne naruszenie art. 9 k.p.a., którym to ustawodawca nałożył na

organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron

o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania

administracyjnego, a także czuwania nad tym, aby strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu

nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na

powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy

i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści przez nią żądanej. Ponadto,

obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany

w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że

w następstwie złożenia przez skarżącą w dniu 2 kwietnia 2020 r. wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym,

kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a., organ powinien czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa

strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego przepis ten wymaga, organ powinien – w rozsądnym terminie – udzielić skarżącej

należytych i wyczerpujących informacji i wyjaśnień, co do okoliczności, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc

konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony.

Z pola widzenia nie można też tracić faktu, że już od lutego 2020 r. organ wiedział o brakującej deklaracji ZUS DRA cz. II koniecznej

przy wyborze "małego ZUS Plus". Jednakże nie podjął żadnych działań (zarówno przed jak i po wszczęciu postępowania) mających na celu

powiadomienia skarżącej o wykrytych nieprawidłowościach.

Mimo upływu długiego czasu od złożenia wniosku, organ nie udzielił stronie przed dniem 30 czerwca 2020 r. wyjaśnień, że warunkiem

pozytywnego załatwienia tego wniosku jest złożenie brakujących dokumentów rozliczeniowych (deklaracji), po czym wydał decyzję odmowną

wskazując, iż ostatecznym terminem, do którego skarżąca miała złożyć przedmiotowe deklaracje rozliczeniowe był 30 czerwca 2020 r. i

termin ten upłynął.

Podkreślić w tym miejscu należy, że norma postępowania zawarta w art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie niezbędnych

wyjaśnień i wskazówek

z urzędu, a nie tylko na wniosek, a to wszystko w celu ochrony strony przed negatywnymi konsekwencjami braku wiedzy co do

obowiązującego prawa.

Zdaniem Sądu, przyczyną niezłożenia dokumentów rozliczeniowych przez skarżącą nie była jej zła wola, lecz w istocie brak potrzebnej

wiedzy co do obowiązujących wymogów formalnych, o których nie poinformował jej organ. Tezę tę potwierdza okoliczność, że skarżąca na

żądanie organu, w dniu 10 lipca 2020 r. wymagane dokumenty złożyła.

Zdaniem Sądu naruszenie art. 9 k.p.a. miało istotny wpływ na pozbawienie skarżącej prawa, które niewątpliwie uzyskałby w sytuacji,

gdyby organ stosował się

(i uczynił to we właściwym czasie) do dyrektyw płynących z tego przepisu. Wbrew nakazowi z niego wynikającego, organ nie poinformował

strony nie tylko należycie

i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, ale w ogóle nie podjął jakichkolwiek kroków w celu udzielenia takiej

informacji. Nie wezwał skarżącej do złożenia wymaganych dokumentów, które miały wpływ na ustalenie jej praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania i nie czuwał, aby nie poniosła ona szkody na skutek swojej nieświadomości prawnej. W

aktach sprawy brak jest dowodów, które mogłyby choć pośrednio świadczyć o tym, że organ podjął starania, by w porę poinformować

skarżącą, że bez złożenia brakujących dokumentów jej wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. Brak ten, który w toku postępowania

w odpowiednim momencie nie został stronie zasygnalizowany, ostatecznie spowodował negatywne rozpatrzenie jej wniosku.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ pominie fakt opóźnienia w złożeniu dokumentów, jako okoliczność wpływającą na rozstrzygnięcie o

zasadności wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiące od marca do maja 2020 r. Nawet bowiem,

jeżeli skarżąca w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. nie złożyła wszystkich wymaganych dokumentów, to organ nie może odmówić

zwolnienia wyłącznie z powodu tego opóźnienia. Sam bowiem dopuścił się w prowadzonym postępowaniu szeregu znaczących uchybień, których

skutki nie powinny obciążać skarżącej. Strona nie może ponosić negatywnych skutków błędnego działania organu, prowadzącego postępowanie

wadliwie, z naruszeniem zasad ogólnych tego postępowania.

ZUS, biorąc pod uwagę cel przedmiotowego zwolnienia (zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego) rozważy nadto, czy nie powinno się

zastosować instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy

COVID-19 (zmiana: Dz. U. poz. 2255). Nakazują one, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu

epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności

kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej

zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie

terminu. Powołane przepis weszły w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji, lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie

obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra

Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii Dz. U. poz. 491). Omawiana

regulacja niejako koryguje nowelizację ustawy COVID-19 dokonaną ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie

działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), w wyniku której m.in. uchylono przepis art.

15zzr ustawy COVID-19 obowiązujący od 31 marca 2020 r., który przewidywał w ust 1 pkt 2, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia

epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego

z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących

jej prawa i obowiązki – nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Wydaje się więc, że wejście w życie 16 grudnia

2020 r. przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy CONVID-19 ma na celu zniweczenie skutków prawnych uchylenia art. 15zzr ustawy COVID-19.

W związku z powyższym, po myśli przytoczonego przepisu, ustalenie że skarżąca nie była zwolniona z obowiązku złożenia wymaganych

dokumentów,

w okolicznościach sprawy, obligowało organ do podjęcia czynności, których mowa

w art. 15 zzzzzn2 ustawy. Brak udzielenia informacji, o której mowa w przytoczonym powyżej przepisie stanowił naruszenie wynikającej z

art. 9 k.p.a. zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i

obowiązków. Uchybienie to również mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ uwzględni również wskazania wynikające z niniejszego wyroku

i rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Jednocześnie Sąd nie przesądza czy

skarżący ma, czy też nie ma prawa do zwolnienia z opłacania składek. Stwierdza wyłącznie, że wydanie decyzji miało miejsce z

naruszeniem prawa, a organ ma obowiązek rzetelnego rozpoznania wniosku.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.