Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 398/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 229
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Marek Kraus po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi G. D. i L. D. na decyzję Wojewody z dnia 20 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga G. D. i L. D. na decyzję Wojewody z 20 kwietnia 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z 29 października 2020 r. o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. S., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [..] o powierzchni 5032 m2, w zakresie części obecnej działki oznaczonej nr [..] o pow. 3063 m2 z całości, obręb W., KW nr [..], stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa i oddanej w użytkowanie wieczyste na rzecz osób fizycznych, została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Umową sprzedaży zawartą aktem notarialnym Repertorium A. Nr [..] na rok 1974 z dnia 8 kwietnia 1974 r. K. F. sprzedała Skarbowi Państwa B., nieruchomość położoną w G. przy ul. S., wpisaną w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego nr [..], oznaczoną katastralnie jako parcela nr [..] o pow. 5032 m2, pod budowę B. Zgodnie z zapisami widniejącymi w akcie notarialnym sprzedaż nastąpiła w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) - zwaną dalej "ustawą wywłaszczeniową".

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt [..]. spadek po zmarłej K. F. nabyli: F. F., G. D. i G. F. - każde w1/3 części spadku. Na podstawie ww. postanowienia spadek po zmarłym F. F. nabyli: G. D. oraz G. F. - każde w 1/2 części spadku.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 2 października 1998 r., sygn. akt [..], spadek po zmarłym G.F. nabył w całości na podstawie testamentu A. F.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. akt [..], spadek po zmarłej G. D., nabył G. D. i L. D. - każdy w 1/2 części spadku.

W związku z powyższym osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o zwrot ww. nieruchomości byli: A. F., G. D. i L. D..

Jak wynika z wykazu zmian gruntowych, wypisu i wyrysu z rejestru gruntów, z map ewidencji gruntów archiwalnych obrębu W., z pism Urzędu Miasta z 21 grudnia 2018 r. i z 31 stycznia 2020 r. w wyniku podziału działki nr [..], KW nr [..], w 2000 r. powstała działka nr [..], KW [..], następnie w roku 2008 nastąpił następny podział, w wyniku którego powstała działka nr [..], która w tym samym roku została połączona z działką [..] w działkę [..]. Działka [..] w roku 2012 została połączona z działką nr [..], w wyniku połączenia powstała działka [..], która w roku 2013 uległa dalszemu podziałowi m.in. na działkę nr [..]. Na skutek modernizacji ewidencji gruntów i budynków na terenie miasta G. w 2015 r. działka nr [.] zmieniła numer na [..].

Wnioskiem z 8 maja 2020 r. G. D. i L. D. wystąpili do Prezydenta z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. przy ul. S. 1, oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [..] o powierzchni 5032 m2, k.m. 35 W., dla której prowadzona była przez Państwowe Biuro Notarialne księga wieczysta o nr [..].

W toku postępowania organ I instancji ustalił że decyzją z 9 czerwca Wojewoda stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez C. prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, w tym m.in. działki nr [..], Okres użytkowana wieczystego został ustanowiony na okres 99 lat.

Decyzją z 27 lipca 1992 r. Wojewoda za zgodą stron uchylił pkt 2 ww. decyzji z 9 czerwca 1992 r. dotyczący nieodpłatnego nabycia prawa własności budynków i urządzeń budowlanych i zmienił go. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z 29 października 1992 r. utrzymał zaskarżoną decyzję Wojewody z 9 czerwca 1992 r. w mocy. Prawo użytkowania wieczystego działki nr [..] zostało wpisane w księdze wieczystej nr KW [..] w dniu 13 grudnia 1993 r.

Jak wynika z zapisów w dziale II księgi wieczystej nr [..] obecnym właścicielem działki [..] jest Skarb Państwa w użytkowaniu wieczystym L. P. i D. P. Umowa przeniesienia prawa użytkowania wieczystego została zawarta w roku 2013.

Decyzją z 29 października 2020 r. Prezydent Miasta orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul S., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [..] o 5032 m2, w zakresie części obecnej działki oznaczonej nr [..] o pow. 3063 m2 z całości, obręb W., KW nr [..], wskazując jako podstawę swojego rozstrzygnięcia art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020, poz. 1990 ze zm.) - zwanej dalej "u.g.n.".

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wnieśli G. D. i L. D., zarzucając iż "prawo użytkowania wieczystego nie zostało ustanowione na rzecz osoby trzeciej ".

Wojewoda rozpoznając sprawę wskazał, że problematyka zwrotu nieruchomości wywłaszczonych została uregulowana w rozdziale 6 działu III u.g.n. W art. 136 ust. 3 tej ustawy stwierdzono m.in., że "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu".

Dalej organ podał, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 778/12, "przystępując do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, organ w pierwszej kolejności winien bowiem ustalić czy nie zachodzi sytuacja określona w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. (...). Okoliczności dotyczące zrealizowania celu wywłaszczenia mogłyby być rozpatrywane dopiero po ustaleniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1880/11)".

Z powołanego art. 229 u.g.n. wynika, że "roszczenie, o który mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej ".

Odnosząc się do zarzutu odwołania "błędnego ustalenia stanu faktycznego tj. poprzez uznanie, że na wskazanych nieruchomościach, ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej podczas, gdy przedmiotowej działki zostały oddane w użytkowanie wieczyste na rzecz C., które zostało utworzone przez Skarb Państwa (który jest zasadniczo "właścicielem" przedsiębiorstw państwowych), a zatem ten sam podmiot, którym dokonał wywłaszczenia co oznacza, że prawo użytkowania wieczystego nie zostało ustanowione na rzecz osoby trzeciej " wskazał Wojewoda, że w decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 29 października 1992 r., wskazano, iż zarządzeniem Ministra Przemysłu Chemicznego nr [..] Nr ew. [..] z 9 lipca 1976 r. dokonano połączenia trzech Przedsiębiorstw:

"D.;

"C.;

"E..

W następnym akapicie ww. decyzji zaznaczono " paragraf 2 tego zarządzenia określił charakter dokonanego połączenia a mianowicie: połączenie w/w Przedsiębiorstw nastąpiło w ten sposób, że Przedsiębiorstwo "D. -w budowie przejęło nieodpłatnie majątek i zobowiązania, etaty oraz zadania i środki na ich realizację "E. oraz "B. wg stanu na dzień 30.06.1976 r. Nie było to więc przekształcenie, lecz jedynie przejęcie majątku przez "C. - w budowie od dwóch pozostałych Przedsiębiorstw ".

Z przepisu art. 229 u.g.n. wynika, że prawo użytkowania wieczystego ma być ustanowione na rzecz osoby trzeciej, co oznacza inny podmiot niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. W sprawie jest to Przedsiębiorstwo Państwowe "C., czyli podmiot mający swoją własną osobowość prawną, zatem podmiot odrębny od Skarbu Państwa, którego nieruchomość posiada w użytkowaniu wieczystym. Jest to wiec osoba trzecia w rozumieniu art. 229 u.g.n.

Takie stanowisko potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 3013/18, stwierdził, iż "za nieuzasadniony należało również uznać zarzut naruszenia art. 229 u.g.n. przez nieprawidłową wykładnię pojęcia "osoba trzecia". Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że osobą trzecią w rozumieniu tego przepisu jest każda osoba fizyczna, a także każda osoba prawna, niebędącą skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że Przedsiębiorstwo Państwowe "Z," w W. jest również osobą trzecią w rozumieniu tego przepisu, ponieważ w dacie wydania przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji uwłaszczeniowej nr (...) z (...) kwietnia 1996 r. przedsiębiorstwa państwowe były osobami prawnymi (art. 33 k.c. w zw. z art. 1 ustawy z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych - aktualnie Dz. U. z 2017 r., poz. 2152 ze zm.) ".

W związku z powyższym Wojewoda podkreślił, iż użytkownikiem wieczystym był "C., czyli "osoby trzecie " w rozumieniu art. 229 u.g.n.

Pozostało do rozważenia w sprawie, czy zachodzi drugi z elementów negatywnej przesłanki do zwrotu, a mianowicie ujawnienie prawa użytkowania wieczystego, ustanowionego na wywłaszczonej działce nr [..], z której powstała będąca przedmiotem niniejszego postępowania część działki nr [..], w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. Jak wynika z zawiadomienia Sądu Rejonowego, z dnia 20 grudnia 1993 r., prawo użytkowania wieczystego dla działki nr [..] zostało wpisane w księdze wieczystej nr KW [..] w dniu 13 grudnia 1993 r., na rzecz "C.

W świetle dotychczasowych wywodów przyjął Wojewoda, że termin wskazany w art. 229 u.g.n. został dochowany. Jednakże, jak wskazuje orzecznictwo, ustalenie powyższych okoliczności nie jest wystarczające do stwierdzenia, iż przesłanka z ww. artykułu została spełniona i roszczenie o zwrot nie przysługuje. Przepis art. 229 u.g.n. jest przepisem przejściowym, istotą zaś tego rodzaju przepisów jest to, iż odnoszą się one do stosunków prawnych ukształtowanych na postawie dotychczasowego stanu prawnego, zastanych (trwających) w momencie wejścia w życie nowej regulacji, a to oznacza, ze ustalenia podlega czy ustanowione prawo użytkowania wieczystego istniało w dacie wejścia w życie ustawy i czy dalej trwa.

Jak wynika z działów II ksiąg wieczystych nr [..], [..] i [..], prawo użytkowania wieczystego na przedmiotowej działce trwa nieprzerwanie od daty ustanowienia. Po wpisie w dniu 13 grudnia 1991 r. ww. prawa na rzecz "C., prawo użytkowania wieczystego ustanowionego na obecnej działce nr [..] było przedmiotem obrotu. Obecnie przysługuje ono L. P. i D.P., co jest ujawnione w dziale II księgi wieczystej [..].

Na koniec zaznaczył Wojewoda, iż "kategoryczny sposób sformułowania przepisu art. 229 ustawy wskazuje, iż w razie spełnienia omówionych w nim przesłanek, a zatem w sytuacji, kiedy przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość sprzedano albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, które ujawniono również przed tą datą w księdze wieczystej, roszczenie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie przysługuje, a zatem uwzględnienie wniosku o zwrot jest wykluczone. Organy administracji publicznej są zwolnione takim przypadku od obowiązku zbadania, czy nieruchomość siała się zbędna na cel, określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu art. 136 i art. 137 ustawy, skoro uwzględnienie roszczenia jest niemożliwe z uwagi na realizację przesłanek z art. 229 ustawy ". (patrz: J. Jaworski. A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2020 r.).

We wniesionej skardze zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przez wzmiankowaną decyzję poniższych przepisów:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 229 u.g.n. w zw. z przepisem art. 21 ust 2 oraz 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie doszło do ustanowienia na działkach wchodzących w skład nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, podczas gdy doszło do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przez Skarb Państw na rzecz przedsiębiorstwa państwowego, tj. podmiotu, którego wyłącznym właścicielem jest Skarb Państwa, co nie pozwala stwierdzić, żeby przedsiębiorstwo państwowe stanowiło "osobę trzecią" w stosunku do Skarbu Państwa;

2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnie przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez pominięcie prawnie uzasadnionych celów tej ustawy oraz utrzymanie w mocy decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości podczas, gdy nieruchomość powinna podlegać zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., gdy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub umowie sprzedaży nieruchomości dokonanej w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej (art. 137 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 216 u.g.n.);

3. polegające na wydaniu decyzji z pominięciem przepisu art. 8 § 1 k.p.a., poprzez oparcie się jedynie na wykładni językowej przepisów u.g.n., z pominięciem celów tej ustawy oraz z pominięciem przepisów Konstytucji, tj. wydanie decyzji z pominięciem zasad bezstronności, proporcjonalności i równego traktowania;

4. naruszenie art. 21 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji, poprzez odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a w konsekwencji naruszenie istoty prawa własności skarżących.

Wnieśli skarżący o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do wydania decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, zasądzenie kosztów niniejszego postepowania oraz rozważenie możliwości skierowania do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności przepisu art. 229 u.g.n. z art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zakresie w jakim pozwalała organom administracji na odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz byłego właściciela, pomimo braku istnienia celu publicznego uzasadniającego wywłaszczenie, w oparciu jedynie o stanowienia, (w drodze decyzji organu administracji publicznej) prawa użytkowania wieczystego na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego, co w istocie budzi poważne wątpliwości czy Przedsiębiorstwo Państwowe może być traktowane jako osoba trzecia w stosunku do Skarbu Państwa, w szczególności biorąc pod fakt, że Skarb Państwa jest jedynym właścicielem Przedsiębiorstw państwowych oraz czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w drodze administracyjnej mieści się w hipotezie art. 229 u.g.n.. Alternatywnie domagają się skarżący w razie przyjęcia przez sąd, iż na gruncie sprawy zachodzi oczywista niezgodność art. 229 u.g.n. z Konstytucją o odmowe zastosowania tego przepisu w sprawie.

Uzasadniając sformułowane zarzuty wskazali skarżący, że istota sporu sprowadza się do ustalenia czy stronie przysługuje prawo do żądania zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cel, który nigdy nie został zrealizowany, w szczególności z uwzględnieniem wątpliwości dotyczących niekonstytucyjności przepisu art. 229 u.g.n. w zakresie w jakim pozwala na odmowę zwrotu byłemu właścicielowi nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste przedsiębiorstwu państwowemu.

Nie ulega daniem skarżących wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na wskazany w umowie cel budowy fabryki, skoro budowa ta nie została rozpoczęta do dnia składania skargi, przeszło 45 lat od dnia zawarcia umowy.

W ocenie skarżących istota sporu zasadza się zatem na prawidłowej wykładni przepisu art. 229 u.g.n ustanawiającego wyjątek od reguły zwrotu nieruchomości zbędnej na cel uzasadniający wywłaszczenie. Przepis ten wyłącza istnienie roszczenia o zwrot nieruchomości w sytuacji, gdy przed dniem 1 stycznia 1998 roku (wejście w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami), nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zdaniem skarżących nie sposób jest prawidłowo ustalić treści normy prawnej zawartej w tym przepisie, bez uwzględnienia założeń ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz w oderwaniu od gwarancji podstawowych wolności i praw zawartych w Konstytucji.

Po pierwsze przepis ten, jako wyjątek od reguły będącej odzwierciedleniem podstawowego konstytucyjnego prawa do ochrony własności, powinien być interpretowany ściśle i z uwzględnieniem wykładni funkcjonalnej, przez wzgląd na swój wyjątkowy charakter. "Celem tej regulacji jest ochrona praw podmiotów - osób trzecich, które w dobrej wierze nabyły od Skarbu Państwa lub gminy prawo własności nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego oraz utrwalenie ujawnionych w księgach wieczystych stosunków prawnorzeczowych." (Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany. Bończak-Kucharczyk Ewa, LEX/el. 2020). Należy wiec zwrócić uwagę na fakt, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego "C." nie uzasadnia stosowania tak dalece posuniętej ochrony względem nabywcy prawa, ponieważ stanowiło wyłącznie pozorną zmianę stanu prawnego nieruchomości zachodzącą w obrębie jednego podmiotu jakim jest Skarb Państwa.

Przedsiębiorstwa państwowe działają od 1981 roku na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 września 1981 roku o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1644 ze zm.). Należy zdecydowanie odróżnić je od Spółek z udziałem Skarbu Państwa i zwrócić uwagę na ich szczególny charakter wynikający ze specyfiki ustroju PRL. Przedsiębiorstwo państwowe jest jednostką gospodarcza wyodrębnioną ze Skarbu Państwa jedynie w sposób formalny (organizacyjny), pozostając jednocześnie składnikiem majątku Skarbu Państwa. Podkreśla to między innymi fakt, że w razie komercjalizacji takiego przedsiębiorstwa staje się ono jednoosobową spółką Skarbu Państwa (prawo własności pozostaje przy dotychczasowym właścicielu a zmienia się jedynie forma prawna przedsiębiorstwa). Traktowanie przedsiębiorstwa państwowego jako "osoby trzeciej" w stosunku do Skarbu Państwa stoi w oczywistej sprzeczności z wykładnią funkcjonalną i systemową przepisu art. 229 u.g.n., który ma chronić prawa osób trzecich, które w dobrej wierze nabyły jedno z praw wymienionych w przepisie. Odmowa zwrotu byłemu właścicielowi nieruchomości, jako wyjątek od reguły zwrotu nieruchomości zbędnej na cel uzasadniający wywłaszczenie, powinna mieć charakter wyjątkowy, wynikający z uznania, że co prawda nieruchomość powinna zostać zwrócona, ale na bardziej skuteczną ochronę zasługuje prawo osoby trzeciej, która bez świadomości wad prawnych nieruchomości nabyła ją od Skarbu Państwa.

Takie uznanie wymaga każdorazowo analizy proporcjonalności zastosowanego środka prawnego oraz swoistego ważenia kolidujących ze sobą wartości z uwzględnieniem przepisu art. 31 ust. 3 Konstytucji.

W przedmiotowej sprawie odmowa zwrotu nieruchomości byłemu właścicielowi oznaczałaby nieuzasadnione i w swojej istocie niesprawiedliwe przyznanie większej ochrony prawnej Skarbowi Państwa, który najpierw wywłaszczył obywatela z nieruchomości na cel, którego następnie nie zrealizował, po czym, wykorzystując literalne brzmienie przepisu art. 229 u.g.n. oraz fakt władztwa administracyjnego nad obywatelem, utrzymuje się w posiadaniu nieruchomości pomimo braku racjonalnych ku temu przesłanek. W ocenie skarżących nie sposób jest bowiem znaleźć w przedmiotowej sprawie wartości, które uzasadniałyby pozostawanie prawa własności przy Skarbie Państwa i naruszenie tak podstawowego prawa jakim jest prawo własności.

Trudno za uzasadnioną w myśl przepisu art. 229 u.g.n. uznawać ochronę praw Skarbu Państwa do nieruchomości odebranej obywatelowi na cel, który nigdy nie został zrealizowany. Nie jest przecież celem tego przepisu stworzenie podmiotom reprezentującym Skarb Państwa dogodnej sytuacji prawnej, umożliwiającej zachowanie wywłaszczonej nieruchomości, pomimo odpadnięcia przyczyny wywłaszczenia. Takie rozumienie tego przepisu czyniłoby prawo do zwrotu nieruchomości - pozornym. Skarżący pozostawałby pozbawiony prawa do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, pomimo braku racjonalnych podstaw ku temu by go takiego prawa pozbawić.

Uzasadnione wątpliwości skarżących budzi także sposób w jaki doszło do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Należy bowiem zwrócić uwagę na fakt, iż C. nabyło prawo użytkowania wieczystego w drodze decyzji administracyjnej Wojewody z dnia 9 czerwca 1992 roku stanowiącej działanie Skarbu Państwa w ramach imperium, tj. wykonywane w ramach zarządzania własnością Skarbu Państwa przy możliwości narzucania swojej woli innym podmiotom. Według WSA w Warszawie przepis art. 229 u.g.n. w zakresie użytkowania wieczystego odnosi się jedynie do przypadków, gdy prawo to powstało w drodze czynności prawnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2010 roku, I SA/Wa 1829/09).

Skarżący uznają za wartą podkreślenia okoliczność, że na nieruchomości do dnia dzisiejszego nie została zrealizowana żadna inwestycja, która mogłaby uzasadniać tak daleko idącą ochronę praw teraźniejszego właściciela czy użytkownika wieczystego. Być może na ocenę i wynik ważenia wartości przy analizie przepisu art. 229 u.g.n. i ocenę prawidłowości odmowy zwrotu nieruchomości mogłaby mieć wpływ realizacja na przedmiotowych działkach budowy lub inwestycji innego rodzaju, co przy uwzględnieniu prawa własności do budynku użytkownika wieczystego uzasadniałoby w pewnym stopniu większą ochronę nabywcy w dobrej wierze. Skarżący pragną jednak jeszcze raz podkreślić, że na przedmiotowej działce nie została wykonana żadna inwestycja ani przez teraźniejszego właściciela ani żadnego z kolejnych użytkowników wieczystych, a działki te znajdują się w takim samym stanie w jakim zostały odebrane od K. F.

Zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 w zw. z art. 64 Konstytucji, czyli prawa własności znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. I tak za Sądem Najwyższym: "Generalnie bowiem organy dokonujące wywłaszczenia powinny liczyć się z ewentualnością zwrotu nieruchomości, gdy odpadnie cel wywłaszczenia i dokładać staranności aby zadośćuczynić roszczeniu poprzedniego właściciela. Obowiązek ten nie wyczerpuje się w zrealizowaniu powinności zwrotu nieruchomości zbędnej na potrzeby określone w wywłaszczeniu, ale obejmuje także podejmowanie czynności zmierzających do skutecznego zapobieżenia aktom zadysponowania taką nieruchomością, które na podstawie art. 229 u.g.n. prowadziłyby w rezultacie do utraty roszczenia o jej zwrot" (Wyrok SN z dnia 12 sierpnia 2009 roku, IV CSK187/09).

W kwestii możliwości przedstawienia przez Sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego należy zwrócić dodatkowo uwagę na wyrażony przez TK pogląd dotyczący ograniczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wskazany dalej w tym samym orzeczeniu:

"Podobnie jak w przypadku konstytucyjnego pojęcia "wywłaszczenie", również zakres konstytucyjnej zasady zwrotu nie może być determinowany (i ograniczany) treścią rozwiązań prawnych zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Jest dokładnie na odwrót, mianowicie to ustawodawca, kształtując przepisy o zwrocie, ma obowiązek - z pełnym poszanowaniem pozostałych wymagań konstytucyjnych (takich jak zasady równości wobec prawa i równej ochrony praw majątkowych podmiotów podobnych) -zapewnić pełną efektywność konstytucyjnej gwarancji zwrotu nieruchomości, która stała się zbędna do realizacji celu publicznego. Z nakazu ochrony własności i innych praw majątkowych (art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji) wynika bowiem dla ustawodawcy nie tylko obowiązek negatywny powstrzymania się od ustanowienia regulacji, która mogłaby te prawa pozbawić ochrony albo w sposób nieuprawniony ochronę tę ograniczyć, lecz także obowiązek pozytywny ustanowienia przepisów i procedur zapewniających skuteczną ochronę prawom majątkowym. W tym świetle należy oceniać również przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu nieruchomości. Powinny one mianowicie gwarantować skuteczną ochronę przed jakimikolwiek próbami obejścia konstytucyjnego warunku istnienia rzeczywistego celu publicznego oraz dawać możliwość skorzystania z konstytucyjnej gwarancji zwrotu nieruchomości zawsze wtedy, gdyby cel publiczny, mający uzasadniać przejęcie nieruchomości przez podmiot publiczny, okazał się fikcyjny lub uległ dezaktualizacji".

Jako uzasadnienie przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją oraz ratyfikowaną umową międzynarodową wskazali skarżący na przesłanki zastosowania art. 193 Konstytucji RP oraz skierowania do Trybunału pytania prawnego co do zgodności art. 229 u.g.n. z Konstytucją RP oraz art. 1 Protokołu 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zakresie w jakim pozwala organom administracji na odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz byłego właściciela, pomimo braku istnienia celu publicznego uzasadniającego wywłaszczenie, w oparciu jedynie o fakt ustanowienia, (w drodze decyzji organu administracji publicznej) prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego, co w istocie budzi poważne wątpliwości czy przedsiębiorstwo państwowe może być traktowane jako osoba trzecia w stosunku do Skarbu Państwa, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że Skarb Państwa jest jedynym właścicielem przedsiębiorstw państwowych oraz czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w drodze decyzji administracyjnej mieści się w hipotezie art. 229 u.g.n..

Mając na względzie podniesioną w niniejszej skardze argumentację dotyczącą przedsiębiorstw państwowych, sposobu ich powstania oraz struktury własnościowej zachodzą w opinii skarżących poważne wątpliwości odnośnie możliwości uznania takowego podmiotu jako osoby trzeciej w rozumieniu art. 229 u.g.n.

Ostatecznie, mając na względzie w/w rozważania, skarżący poddali pod rozwagę Sądowi możliwość odmowy zastosowania art. 229 u.g.n. jako w sposób oczywisty niezgodny z Konstytucją RP.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2019 r. II SA/Łd 236/19: Oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak bowiem oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchomiały procedurę pytań prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2021, poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2019 r., poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 20 kwietnia 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z 29 października 2020 r. o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. S., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [..] o powierzchni 5032 m2, w zakresie części obecnej działki oznaczonej nr [..] o pow. 3063 m2 z całości, obręb W., KW nr [..], stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa i oddanej w użytkowanie wieczyste na rzecz osób fizycznych. Do wywłaszczenia doszło w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t. j. Dz. U. z 1974 r., poz. 64). Na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia 8 kwietnia 1974 r. K. F. sprzedała działkę nr [..] Skarbowi Państwa – B.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.), dalej jako u.g.n. W myśl art. 216 ust. 1 u.g.n. do zamkniętego katalogu nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, do których mają zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. zatytułowanego "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości" stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Stosownie do art. 136 ust. 1 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie z art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. z dniem 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zatem przyjęcie, że uprawnionemu podmiotowi przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, umocowane w art. 136 u.g.n., możliwe jest w sytuacji, gdy nie zachodzi negatywna przesłanka zwrotu, wynikająca z cytowanego wyżej art. 229 u.g.n. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie przysługuje, po myśli cytowanego art. 229 u.g.n., gdy łącznie zachodzą trzy warunki: (1) wywłaszczona nieruchomość musi zostać sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, (2) sprzedaż nieruchomości lub ustanowienie użytkowania wieczystego musi nastąpić przed 1 stycznia 1998 r., (3) prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego musi zostać wpisane do księgi wieczystej.

Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 229 u.g.n. sformułowaniem "roszczenie nie przysługuje" powoduje niemożliwość załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem strony domagającej się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa w księdze wieczystej nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli najpóźniej do 31 grudnia 1997 r., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot. Oznacza to, że do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wystarcza ustalenie, że w danym wypadku zaistniały przesłanki negatywne zwrotu nieruchomości, o których mowa w art. 229 u.g.n. Dla ustalenia ziszczenia się przesłanek, o których mowa w tym przepisie nie mają znaczenia późniejsze zmiany w stanie prawnym nieruchomości albo jej części, bowiem skoro roszczenie to na dzień wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nie istniało, to nie mogło "odżyć" w późniejszym okresie (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 10 kwietnia 2019 r., sygn. II SA/Gd 878/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA).

Na marginesie należy zauważyć, że składowi orzekającemu znana jest rozbieżność w orzecznictwie i doktrynie co do skutków wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 229 u.g.n. w zakresie tego, czy postępowanie administracyjne powinno zakończyć się umorzeniem (wobec jego bezprzedmiotowości, bezskuteczności roszczenia o zwrot) czy też odmową zwrotu - po merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy (zob. szerzej E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, komentarz do art. 229, teza 1 in fino oraz teza 3; wyrok WSA w Kielcach z 8 marca 2018 r, sygn. II SA/Ke 21/18, CBOSA). Jednakże pomimo dwóch odmiennych poglądów sąd wskazuje, że bez względu na formę zakończenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie skutek dla skarżących jest ten sam, gdyż w obu przypadkach nie zostanie im zwrócona wnioskowana nieruchomość. Co więcej, w istocie merytoryczne rozstrzyganie sprawy, które miało miejsce w niniejszym przypadku i zakończyło się wydaniem decyzji odmownej, de facto zapewniło skarżącym szerszą ochronę prawną niż w przypadku, gdyby postępowanie to zostało umorzone.

Podkreślić należy, że art. 229 u.g.n. został zamieszczony w Dziale VII u.g.n. zatytułowanym "Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe", jest więc przepisem o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa. Z samej istoty tego typu przepisów wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, art. 229 u.g.n. ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości. W takich przypadkach nie dochodzi bowiem do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, w celu ochrony praw osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi (zob. wyrok WSA w Krakowie z 31 marca 2021 r., sygn. II SA/Kr 11/21, CBOSA). Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej, bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa w księdze wieczystej (złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej) nastąpiło przed dniem wejścia w życie u.g.n., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot. Z chwilą realizacji przesłanek z art. 229 u.g.n. nieruchomość wchodzi bowiem do obrotu cywilnoprawnego i co do zasady jej zwrot nie będzie możliwy, niezależnie od wystąpienia przesłanek zbędności (zob. wyrok NSA z 11 września 2020 r., sygn. I OSK 210/20, CBOSA).

Wskazać należy również, że art. 229 u.g.n. znosi obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa albo właściwą jednostkę samorządu terytorialnego, lecz tylko w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie jest już właścicielem nieruchomości lub nie włada nieruchomością, gdyż została ona oddana w użytkowanie wieczyste innej osobie (osobie trzeciej), której prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej, a stan taki trwał w dniu wejścia ustawy w życie (zob. wyrok NSA z 30 stycznia 2020 r., sygn. I OSK 1284/18, CBOSA). Przy czym osobą trzecią w rozumieniu przepisu art. 229 u.g.n. na rzecz której na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego jest każda osoba fizyczna, a także każda osoba prawna, niebędącą Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego (zob. wyrok NSA 6 listopada 2019 r., sygn. I OSK 3013/18, CBOSA).

Przekładając powyższe rozważania ogólne na grunt niniejszej sprawy sąd stwierdza, że jasny i jednoznaczny w swej treści przepis art. 229 u.g.n. wyklucza zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w 1974 r. jako działki nr [..] o pow. 5032 m2, a obecnie będącej części działki nr [..] o pow. 3063 m2, bowiem jak wynika z zebranego materiału dowodowego przed dniem 1 stycznia 1998 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., rozporządzono przedmiotową nieruchomościami w ten sposób, że oddano ją w użytkowanie wieczyste, a fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej.

Przypomnieć należy, że decyzją Wojewody z 9 czerwca 1992 r. stwierdzono nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez C. prawa użytkowania wieczystego gruntów, w tym m.in. działki nr [..] oraz prawa własności budynków i urządzeń budowlanych znajdujących się na tym gruncie. Zgodnie z pkt 3 tej decyzji nieruchomości wyszczególnione w pkt 1 nie podlegają komunalizacji z mocy prawa. Okres użytkowania wieczystego określono na 99 lat. Następnie, decyzją z 27 lipca 1992 r. Wojewoda zmienił własną decyzję w zakresie pkt 2 stwierdzając dodatkowo prawo nieodpłatnego nabycia niezakończonych budowli i budynków znajdujących się na przedmiotowym gruncie. Decyzją z 29 października 1992 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 9 czerwca 1992 r. W aktach sprawy znajdują się uwierzytelnione kopie zawiadomienia o wpisie do księgi wieczystej oraz księgi wieczystej, z których wynika, że w dniu 13 grudnia 1993 r. Sąd Rejonowy dokonał wpisu do KW [..] dotyczącej m.in. działek nr [..] (obszar 5032 m2), w dziale II wskazano jako właściciela Skarb Państwa, a jako użytkownika wieczystego C.

Wobec powyższego, w niniejszej sprawie zachodzą wszystkie trzy przesłanki, o których mowa w art. 229 u.g.n., tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. na wywłaszczonych działkach ustanowiono prawo użytkowanie wieczystego na rzecz osoby trzeciej dokonując stosownego wpisu w księdze wieczystej.

W tym miejscu należy odnieść się do stanowiska zaprezentowanego w skardze odnośnie do podmiotu, na rzecz którego ustanowiono prawo użytkowania wieczystego. Zdaniem skarżących bowiem, ustanowienie takiego prawa na rzecz przedsiębiorstwa państwowego C. stanowiło jedynie pozorną zmianę stanu prawnego, która zaszła w obrębie jednego podmiotu, tj. Skarbu Państwa. Skład orzekający nie podziela takiego poglądu. Jak wynika bowiem z art. 229 u.g.n., prawo użytkowania wieczystego ma być ustanowione na rzecz osoby trzeciej, tj. podmiotu innego niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie podmiotem tym na dzień wydania decyzji przez Wojewodę oraz na dzień wpisu do księgi wieczystej było przedsiębiorstwo C., a zatem podmiot odrębny od Skarbu Państwa, którego nieruchomość posiada w użytkowaniu wieczystym. W ocenie sądu, jest to osoba trzecia w rozumieniu art. 229 u.g.n., ponieważ w dacie wydania decyzji przedsiębiorstwa państwowe były osobami prawnymi. Tak stanowił w 1992 i 1993 r. zarówno art. 33 Kodeksu cywilnego (osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną), jak i art. 1 ustawy z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (przedsiębiorstwo państwowe jest samodzielnym, samorządnym i samofinansującym się podmiotem gospodarczym posiadającym osobowość prawną). Wobec tego, zdaniem sądu, nie można utożsamiać przedsiębiorstwa państwowego ze Skarbem Państwa, a stanowisko takie zostało potwierdzone m.in. w wyrokach: WSA w Poznaniu z 14 kwietnia 2021 r., sygn. I SA/Po 824/20, NSA z 6 listopada 2019 r., sygn. I OSK 3013/18 (CBOSA). Co więcej, ewentualne dalsze przekształcenia tego przedsiębiorstwa pozostają bez znaczenia dla niniejszej sprawy, bowiem na dzień dokonania wpisu do księgi wieczystej ziściły się przesłanki uniemożliwiające zwrot skarżącemu wywłaszczonych nieruchomości.

Ponadto, należy zauważyć, że w skardze powołano się m.in. na wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2010 r., sygn. I SA/Wa 1829/09, zgodnie z którym art. 229 u.g.n. w zakresie użytkowania wieczystego odnosi się jedynie do przypadków, gdy prawo to powstało w drodze czynności prawnej. Skarżącym najwyraźniej umknęło, że wyrok ten był przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie podzielił takiej wykładni przepisu art. 229 u.g.n. (zob. wyrok z 20 kwietnia 2011 r., sygn. I OSK 904/10, CBOSA). NSA wskazał w nim, że art. 229 u.g.n. w pierwotnym brzmieniu stanowił, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Na podstawie art. 1 pkt 93 ustawy z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz.U. z 2000 Nr 6, poz. 70) z dniem 15 lutego 2000 r. przepis ten został zmieniony w ten sposób, że wyrazy "oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej" zastąpiono wyrazami "ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej". Oznacza to, że zwrot "ustanowiono" obejmuje zarówno sposób nabycia prawa użytkowanie wieczystego w drodze czynności prawnej, jaki i z mocy prawa. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione stanowisko, zgodnie z którym nie można różnicować sposobów powstania prawa użytkowania wieczystego.

Natomiast odnosząc się do wniosku skarżących o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego bądź skorzystanie przez sąd z możliwości odmowy zastosowania art. 229 u.g.n. w związku z jego niezgodnością z Konstytucją RP, sąd wskazuje, że wobec zaprezentowanej wykładni przepisów prawa oraz wskazanej wyżej odrębności podmiotowej przedsiębiorstw państwowych od Skarbu Państwa skład orzekający podziela zaprezentowany powyżej pogląd, iż przedsiębiorstwo państwowe jest osobą trzecią (odrębną od Skarbu Państwa), o której mowa w art. 229 u.g.n., nie dostrzegając potrzeby kierowania pytania prawnego o zgodność tego przepisu z Konstytucją RP.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w związku z wnioskiem Wojewody i wobec braku żądania skarżących o przeprowadzenie rozprawy.