Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5058/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 12
journal: Dz.U. 2004 nr 178 poz 1833
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania,  przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii
article: art. 71b ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Powiatu B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3331/15 w sprawie ze skargi Powiatu B. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Powiatu B. na rzecz Ministra Finansów 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2016 roku, sygn. akt V SA/Wa 3331/15 oddalono skargę Powiatu [...] (określanego także jako "skarżący", "strona") na decyzję z [...] czerwca 2015r., Ministra Finansów (nr [...]), który to organ utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z [...] grudnia 2014r. zobowiązującą Powiat [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w wysokości 1.208.430,73 zł.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Pismem z [...] listopada 2014 roku Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów o uzyskaniu przez Powiat [...] nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w wysokości 1.208.430,73 zł w związku z wynikami kontroli przeprowadzonej w dniu [...] maja 2012 r. przez Urząd Kontroli Skarbowej w [...] dotyczącym celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi za rok 2010.

Minister Edukacji Narodowej wyjaśnił, że w wyniku błędu popełnionego przez dyrektorów szkół i placówek przy wypełnianiu danych w Systemie Informacji Oświatowej (SIO) liczba uczniów przeliczonych zawyżona została o 276,8840 uczniów.

Pismem z [...] listopada 2014r. strona została powiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010.

Pismem z [...] grudnia 2014r. strona złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów przebywających w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym.

Postanowieniem z [...] grudnia 2014r. Minister Finansów odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu.

Decyzją z [...] grudnia 2014r. Minister Finansów zobowiązał Skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010r. we wskazanej powyżej wysokości.

Organ I instancji wyjaśnił, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010 została skalkulowana, z uwzględnieniem zawyżonej o 276,8840 uczniów, liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła 17.731.844 zł. Po ponownym przeliczeniu, tj. bez uwzględnienia 276,8840 uczniów przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi 16.523.413,27 zł. Kwota 1.208.430,73 zł, jak wskazał organ, stanowi różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat [...] na rok 2010, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu, którą należy uznać za kwotę nienależną, podlegającą zwrotowi do budżetu państwa.

Decyzją z [...] czerwca 2015r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2014r. zobowiązującą Powiat [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w wysokości 1.208.430,73 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku błędnych danych, wykazanych w Systemie Informacji Oświatowej (SIO), wg stanu na dzień 30 września 2009 r., przez:

- Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w [...] (Szkoła Podstawowa i Gimnazjum) poprzez zawyżenie o 5 uczniów liczby uczniów ogółem, zawyżenie o 5 uczniów liczby uczniów przeliczonych przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 wagą P2 i P40 oraz zawyżenie o 2 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P26,

- Niepubliczną Szkołę Specjalną Przysposabiającą do Pracy w [...] poprzez zawyżenie o 6 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P2 oraz zawyżenie o 3 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P5,

- Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] oraz Gimnazjum przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] poprzez zawyżenie o 14 uczniów liczby uczniów ogółem i zawyżenie o 14 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P1, P26, P34 i P40 oraz zawyżenie o 48 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P2, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych łącznie o 276,8840 uczniów.

Organ wskazał, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010, została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej, o 276,8840 liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła 17.731.844 zł. Po ponownym przeliczeniu, tj. bez uwzględnienia 276,8840 uczniów przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi 16.523.413,27 zł. Kwota 1.208.430,73 zł, stanowiąca różnicę między kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą Powiat [...] otrzymał na rok 2010, a kwotą ustaloną w wyniku wszczętego i przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego, należało – zdaniem organu - uznać za nienależną i podlegającą zwrotowi do budżetu państwa.

Minister Finansów wypowiedział się także szczegółowo w kwestii zarzutów odwołania i uznał je za niezasadne. Fakt pozostawania Ośrodka w [...] w tzw. "gotowości" do przyjęcia 48 osób organ uznał za niewystarczający do zakwalifikowania ich jako wychowanków tej placówki. Minister podkreślił, że podanie liczby miejsc w Ośrodku zamiast faktycznej liczby wychowanków tam przebywających spowodowało, że w aplikacji SIO znalazły się błędne dane o liczbie wychowanków przebywających w Ośrodku posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Minister Finansów wyjaśnił, że w Niepublicznej Szkole Specjalnej Przysposabiającej do Pracy w [...] na dzień 30 września 2009 r. placówka posiadała orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...], z których cztery orzeczenia zostały wydane ze względu na niepełnosprawności sprzężone. Wskazał, że zgodne z art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty, formuła tabeli (NP1) dotyczyła uczniów z więcej niż jedną niepełnosprawnością i przewidywała następujące niepełnosprawności: niewidomi, słabowidzący, niesłyszący, słabosłyszący, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym, z niepełnosprawnością ruchową, z autyzmem. Również w tabeli (NP2a) "Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania społecznego (o orzeczonej jednej niepełnosprawności)" placówka w [...] wykazała dane niezgodne z danymi wynikającymi z orzeczeń. Powyższe potwierdziło ustalenia zawarte w wynikach kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] maja 2012r., a tym samym, że dane wykazane w tabeli (NP1) i (NP2a) nie wynikają z treści wydanych przez poradnię orzeczeń.

W związku z zarzutem w którym strona skarżąca zarzuciła brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji Minister Finansów wyjaśnił, że dla rozstrzygnięcia sprawy zwrotu przez Powiat [...] kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 istotne było ustalenie, czy uczniowie uwzględnieni przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej przy wagach P2 i P5 posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczniowie - zdaniem organu - nie posiadali wymaganych orzeczeń oraz ustalono kwotę nienależnie otrzymanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w związku z brakiem tych orzeczeń. W ocenie Ministra Finansów decyzja zawierała wystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne. Nieposiadanie orzeczeń na dzień 30 września 2009 r. zostało ustalone na podstawie dowodu w postaci wyniku kontroli i wyjaśnień Strony. Minister Finansów wskazał, że był zobligowany do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010, gdyż zachodziły ustawowe przesłanki. W zakresie zarzutu Strony dotyczącego oddalenia wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, które znajdują się w Ośrodku Rozwoju Edukacji, tj. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów przebywających w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w ocenie Ministra Finansów zbędne było przeprowadzenie wnioskowanego dowodu w postaci dokumentacji wychowanków w sytuacji bezspornego ustalenia, że tych wychowanków w dniu 30 września 2009 r. nie było w Ośrodku, gdyż Ośrodek pozostawał "w oczekiwaniu" na nowych wychowanków.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Powiat [...] wniósł o uchylenie obu decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Organ wniósł odpowiedź na skargę w której wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2016 roku, sygn. akt V SA/Wa 3331/15 oddalono skargę.

W ocenie WSA Minister Finansów prawidłowo orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r., w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów, którzy to uczniowie nie posiadali orzeczeń poradni psychologiczno – pedagogicznych.

W ocenie Sądu I instancji organ zasadnie wyjaśnił, że na dzień 30 września 2009 r. nie zostały przedstawione orzeczenia w stosunku do 48 uczniów o potrzebie kształcenia specjalnego. W wykazie szkół i placówek prowadzonych/dotowanych przez jednostkę samorządu terytorialnego, stanowiącym załącznik do pisma Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] uwzględniono 48 uczniów Gimnazjum w [...], przeliczanych wagą P1, P2, P26 oraz 48 wychowanków MOW w [...] przeliczanych wagą P34. Na podstawie ewidencji wychowanków przesłanej przez MOW w [...] w odpowiedzi na wezwania z dnia [...] i [...] lutego 2012 r. oraz wydruków z systemu informacji oświatowej stwierdzono, że według stanu na dzień 30 września 2009 r. w MOW przebywało 34 wychowanków, korzystających z zakwaterowania, będących równocześnie uczniami Gimnazjum Specjalnego działającego przy MOW. MOW w [...] nie przedłożył orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów przebywających w MOW, pomimo wykazania w systemie informacji oświatowej 48 uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego przeliczanych wagą P2.

WSA stwierdził, że wbrew zarzutom strony skarżącej Minister Finansów właściwie zastosował przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. i nie naruszył przepisów art. 7 i art. 8 oraz art. 78 k.p.a.

Sąd I instancji stwierdził, iż organ prawidłowo ustalił, że sporni uczniowie na dzień 30 września 2009 r. (termin wykazania danych w SIO) nie zostali przyjęci do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] poprzez dokonanie stosownego wpisu w księdze. Nie byli w tym Ośrodku zakwaterowani i nie podlegali jego całodobowej opiece. Zasadnie zatem organ przyjął, iż nie byli wychowankami w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2010 r. Doszło zatem do wprowadzania przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] do Systemu Informacji Oświatowej nieprawidłowych danych, co nie zostało zweryfikowanie przez Powiat. WSA wskazał, że niezasadne jest twierdzenie skarżącego, iż dyrektor MOW w [...] miał obowiązek przekazania całości dokumentacji dotyczącej byłych wychowanków do Ośrodka Rozwoju Edukacji. Przypadki zwrotu dokumentacji do Centrum związane są z nieobecnością nieletniego w ośrodku. Natomiast w odniesieniu do wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji, stosowanym do młodzieżowych ośrodków wychowawczych na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia, prowadzona jest księga wychowanków, do której wpisuje się imię (imiona) i nazwisko, datę i miejsce urodzenia wychowanka, imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) i adresy ich zamieszkania, adres dotychczasowego miejsca zamieszkania wychowanka, datę przyjęcia do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków, a także nazwę i adres placówki, do której wychowanek został przeniesiony.

Sąd nie podzielił ponadto stanowiska skarżącego zaprezentowanego w załączniku do protokołu rozprawy, iż organy niezasadnie pozbawiły prawa do nabycia wagi P2 trzech uczniów Niepublicznej Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy w [...]. Przywołane przez skarżącego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego trzech uczniów zostały wydane po dacie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r.

WSA wskazał, że Minister Finansów nie zakwestionował ważności trzech wskazanych w załączniku do protokołu rozprawy orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, a jedynie skonfrontował ich treść z obowiązującą na dzień 30 września 2009 r. definicją niepełnosprawności sprzężonej zawartą w art. 3 pkt 18 u.s.o.

W skardze kasacyjnej wyrokowi Sądu I instancji zarzucono:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi — naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

a) § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. z 2005 r. Nr 19 poz. 166) w związku z art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 265 poz. 2572 ze zm., dalej: "u.s.o.") oraz załącznikiem do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. z 2009 r. Nr 222 poz. 1756) polegające na niesłusznym przyjęciu, że szkoła specjalna przysposabiająca do pracy mogła wykazać w tabeli NP2 jedynie uczniów z orzeczeniami wydanymi przed dniem 16 lutego 2005 r. do czasu utraty ich ważności, podczas gdy z wyżej powołanych przepisów wynika, że waga P2 określona została również dla uczniów z chorobami przewlekłymi, jeżeli wymagają oni stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust 3 u.s.o.); brak jest jednocześnie ograniczenia dotyczącego daty wydania takiego orzeczenia,

b) § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173 poz. 1072) w związku z art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz załącznikiem do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. z 2009 r. Nr 222 poz. 1756) — polegające na niesłusznym przyjęciu, że orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przed tą datą mogą być następnie kwestionowane bądź nieuwzględniane w całości pomimo, iż w myśl ww. przepisu rozporządzenia zachowują one moc w całości,

c) art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tj. Dz. U. z 2016 poz. 198) — polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że skarżący otrzymał część oświatową subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej w sytuacji, gdy w Systemie Informacji Oświatowej prawidłowo wykazano liczbę wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...], wobec czego brak jest podstawy do domagania się przez organ zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za 2010r.,

2. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi — naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi — poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia przyczyn, dla których Sąd podzielił stanowisko organu dotyczące częściowego zakwestionowania treści orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego pomimo wyraźnego brzmienia § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173 poz. 1072),

b) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 poz. 23 ze zm., dalej: "kpa") poprzez bezpodstawne stwierdzenie, że "w świetle bezspornego stanu faktycznego niniejszej sprawy Minister Finansów dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Prowadząc postępowanie przestrzegał stosownych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny", w sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego organ odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentów, tj. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów przebywających w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...], co miało wpływ na wynik sprawy, a zatem, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie zostały podjęte przez organ wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1 w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 poz. 23 ze zm.), polegające na oddaleniu zamiast na uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji zaniechaniu uchylenia decyzji organów administracji obu instancji, mimo iż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono rzeczywistej liczby uczniów (wychowanków) wymagających kształcenia specjalnego, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na orzeczenie obowiązku zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

1, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie,

2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Finansów z dnia 5 czerwca 2015 r. oraz decyzji ją poprzedzającej,

3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,

4. na podstawie art. 176 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi — rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rozwoju i Finansów wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Ponadto pismem z dnia 22 listopada 2017 r. pełnomocnik organu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i ponownie dokonał analizy zarówno językowej, jak i normatywnej pojęcia "wychowanek" w aspekcie stanu prawnego obowiązującego w niniejszej sprawie. Organ wskazał, że moment przyjęcia nieletniego do ośrodka wyznacza materialnoprawny stosunek, kreujący sytuację wychowanka. Organ przytoczył także – na poparcie swoich twierdzeń w zakresie pojęcia "wychowanek" – stanowisko NSA przedstawione w wyroku z dnia 24 stycznia 2017 r. (sygn. akt II GSK 1309/15).

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego poparł skargę kasacyjną oraz zarzuty i wnioski w niej zawarte, natomiast pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, której w sprawie nie stwierdzono.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne, a dokonana kontrola kasacyjna nie mogła doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest prawidłowe i znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.

Minister Finansów orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r., w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów, którzy to uczniowie nie posiadali orzeczeń poradni psychologiczno – pedagogicznych, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.); dalej: "u.s.o.". W niniejszej sprawie liczba uczniów przeliczonych zawyżona została o 276,8840 uczniów.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów związanych z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie zarzutu wskazującego na wadliwość uzasadnienia wyroku WSA wskazać trzeba, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi: "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania". Przepis ten wymienia zatem obligatoryjne elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. W judykaturze prezentowany jest pogląd, że wskazany przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (vide: uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09). Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się, że z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. m.in. wyrok NSA z 19 marca 2012 r., II GSK 85/11).

Analizując wskazany w pkt 2 ppkt a petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zauważyć należy, że autor skargi kasacyjnej zmierza, do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji w zakresie spornych kwestii. Skarżący zarzuca naruszenie o charakterze formalnym, polegające na tym, iż Sąd I instancji nie wyjaśnił w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia przyczyn, dla których Sąd podzielił stanowisko organu dotyczące częściowego zakwestionowania treści orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego pomimo treści § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173 poz. 1072). Zarzut ten został skonkretyzowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (k. 125 – 126 akt sądowych), a dotyczył niezasadnego - zdaniem skarżącego kasacyjnie – pozbawienia prawa do nabycia wagi P5 przez trzech uczniów Niepublicznej Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy w [...] i przyznania tym uczniom innej wagi. Podkreślić należy, że WSA w uzasadnieniu wyroku (k. 103 v. akt sądowych) odniósł się do tej problematyki, dokonując analizy stanowiska strony przedstawionego na etapie postępowania sądowego, które wskazane zostało w załączniku do protokołu rozprawy (znajdującego się na k. 79 – 87 akt sądowych). Sąd I instancji dokonał także analizy normatywnej wskazując, że nastąpiła zmiana przepisów prawnych w tym zakresie. Ponadto WSA wskazał, że Minister Finansów nie zakwestionował ważności trzech wskazanych w załączniku do protokołu rozprawy orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, a jedynie skonfrontował ich treść z obowiązującą na dzień 30 września 2009 r. definicją niepełnosprawności sprzężonej zawartą w art. 3 pkt 18 u.s.o.

NSA wskazuje, że w tym zakresie skarżący kasacyjnie zarzuca, że WSA nie wyjaśnił przyczyn swojego stanowiska w tym spornym elemencie sprawy, jednak w istocie z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący nie zgadza się z poglądami Sądu (akceptującego stanowisko Ministra Finansów), iż prawidłowo zinterpretowano przyporządkowanie danego ucznia do określonej wagi.

Stwierdzić należy, że tak skonstruowany zarzut oparty na art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł odnieść skutku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione przez stronę uchybienie zachodziłoby wówczas, gdyby uzasadnienie orzeczenia nie pozwalało na proste ustalenie przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, a wady w tym zakresie byłyby tak istotne, że nie pozwalałyby na instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Podkreślenia przy tym bowiem wymaga, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako zarzut dotyczący prawa procesowego może okazać się skuteczny o tyle, o ile uchybienia Sądu I instancji mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że o ile możliwa jest sytuacja, w której "jakość" uzasadnienia Sądu pierwszej instancji, zwłaszcza jego język czy klarowność i prostota wywodu prawnego, może budzić wątpliwości czy niezrozumienie strony, o tyle nie oznacza to samo przez się, że orzeczenie z takim uzasadnieniem nie poddaje się instancyjnej weryfikacji i a limine podlega uchyleniu. Nawet bowiem jeśli WSA w sposób niezadowalający bądź wręcz błędnie odniesie się do danej kwestii prawnej, czy też nie zamieści precyzyjnych wskazówek co do dalszego postępowania, to nie jest to podstawą, do automatycznego wyeliminowania takiego orzeczenia z obrotu. Wskazuje na to po pierwsze - art. 184 in fine p.p.s.a. pozwalający na oddalenie skargi kasacyjnej, jeżeli pomimo błędnego uzasadnienia orzeczenie odpowiada prawu, jak i procedura wyjaśnienia wątpliwości rozstrzygnięcia (z pragmatycznego względu dotyczyć powinna orzeczenia prawomocnego), uregulowana w art. 158 p.p.s.a.

Jednolicie w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego (por. M. Niezgódka – Medek, Komentarz do art. 174 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, opubl. WK, 2016 Nb 20 oraz podane tam wyroki NSA z dnia: 11 września 2014 r., I FSK 1335/13, LEX nr 1569205; 25 listopada 2014 r., II GSK 957/13, LEX nr 1658345; 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13, LEX nr 1675977).

W aspekcie zarzutów opisanych w pkt 2 ppkt b i c petitum skargi kasacyjnej, a przedstawionych łącznie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazującej – w zakresie problematyki liczby uczniów i wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] - naruszenie przez WSA: (1) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a. oraz (2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a. NSA wskazuje, że powyższe zarzuty są niezasadne.

Skarżący kasacyjnie wytyka w powyższych zarzutach zaakceptowanie przez Sąd I instancji zaniechania prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania w niniejszej sprawie zgodnie z ogólnymi zasadami procedury administracyjnej oraz brak przeprowadzenia określonych dowodów, których konsekwencją - zdaniem strony skarżącej kasacyjnie - było nieprawidłowe orzeczenie WSA – tj. oddalające skargę. Skarżący kasacyjnie wskazuje, że kontrola działalności organu dokonana przez Sąd I instancji była nieprawidłowa oraz niepełna.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej w tym zakresie wynika, że skarżący w istocie zamierza zakwestionować pojęcie wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego przyjęte przez Sąd I instancji (zgodne ze stanowiskiem organu), jednak nie stawia w tym zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego dotyczącego wykładni bądź zastosowania określonych przepisów. Zarzuca natomiast brak wyjaśnienia dlaczego Sąd I instancji przyjął za Ministrem Finansów, że "sporni" uczniowie nie byli wychowankami Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...], na podstawie ww. rozporządzenia MEN z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. Nr 222, poz. 1756).

Na tle niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości, że Sąd I instancji wyjaśnił, że dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystających z zakwaterowania w tych ośrodkach przypisana jest waga P34 przewidziana w algorytmie określonym w załączniku do rozporządzenia MEN z 22 grudnia 2009 r., w konsekwencji przy wadze P34 mogli być uwzględnieni jedynie nieletni wykazani w systemie Informacji Oświatowej, którzy według stanu na 30 września 2009r. byli zakwaterowani w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] oraz zaakceptował stanowisko wskazane w zaskarżonej decyzji, że w odpowiednich wagach algorytmu wskazanego w tym rozporządzeniu powinni być uwzględnieni uczniowie, którzy również według stanu na dzień 30 września 2009r., posiadali aktualne orzeczenia poradni psychologiczno – pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty.

Należy stwierdzić, że WSA w uzasadnieniu wyroku (k. 102 - 103 akt sądowych) dokonał szczegółowej analizy zarówno stanu faktycznego, jak i stanu prawnego dotyczącego problematyki uczniów i wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych oraz wskazał, że organ prowadząc postępowanie przestrzegał reguł dowodowych. WSA stwierdził, że analiza akt administracyjnych wykazała, że "sporni" uczniowie na dzień 30 września 2009 r. nie byli wychowankami MOW w [...] gdyż nie byli w tym czasie zakwaterowani oraz nie podlegali jego całodobowej opiece (k. 102 v. akt sądowych).

W tym zakresie przede wszystkim zauważyć trzeba, że WSA w kontrolowanym wyroku posługiwał się pojęciem wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego, które analizował przede wszystkim na gruncie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych zasad przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz.U. 2004, Nr 178, poz.1833), rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzaju tej dokumentacji (Dz.U. 2002, Nr 23, poz. 225 ze zm.). Zakwestionowane przez skarżącego w zarzucie 2, ppkt b i c petitum skargi kasacyjnej stwierdzenie odnosi się natomiast do wymogu zakwaterowania (przeliczenia wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach wagą P 34), wynikającego z Załącznika - Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2010 - do rozporządzenia MEN z dnia 22 grudnia 2009r. Skarżący kasacyjnie wskazuje także na brak przeprowadzenia dowodów w postaci orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego (znajdujących się w Ośrodku Rozwoju Edukacji), które mogłyby doprowadzić do uwzględnienia uczniów w kalkulacji oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.

Istotna w zakresie powyższych zarzutów jest analiza rozporządzenia MEN z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. Nr 222, poz. 1756), a w szczególności załącznika do tego rozporządzenia, wskazującego przesłanki określonych wag. Należy wskazać, że waga P34 przeznaczona jest "dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach". Wykładnia powyższego załącznika do rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, że może być do niej zakwalifikowany tylko wychowanek faktycznie przebywający w danym ośrodku.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku (k. 101 v. – 102 akt sądowych) odniósł się do podnoszonej kwestii, wskazując, że waga P34 odnosi się do faktycznej liczby wychowanków (tj. zakwaterowanych w ośrodku), a nie przypuszczalnej. Wskazać w tym zakresie należy, że ze względu na mechanizm uchwalania corocznego budżetu oraz podziału subwencji ogólnej (części oświatowej) dla jednostek samorządu terytorialnego, wprowadzając dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień poprzedzający rok budżetowy (w tym wypadku 30 września 2009 r.) placówki oświatowe nie mogą oprzeć się na opisach wag zawartych w algorytmie określonym w załączniku do właściwego rozporządzenia w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządy terytorialnego. Rozporządzenia te są bowiem wydawane corocznie, pod koniec roku poprzedzającego rok budżetowy, a więc po terminach sprawozdawczych. Również ww. rozporządzenie MEN z 22 grudnia 2009r., jak wynika z jego tytułu stanowi akt jednorazowy, skoro dotyczy sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010. Źródłem informacji w zakresie prawidłowego wprowadzenia danych jest zatem, również wydawana corocznie, instrukcja wprowadzania i przekazywania danych. Korzystanie z instrukcji umożliwia zatem prawidłowe wprowadzanie danych, a potem ewentualne zrekonstruowanie, czy jej zapisy różnią się od pojęć zawartych we właściwym rozporządzeniu. Strona nie podnosiła w sprawie, aby opis wagi P34, mówiącej o wychowankach młodzieżowego ośrodka wychowawczego, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach różnił się od zapisów instrukcji, co czyni jej zarzut bezzasadnym.

W tym miejscu należy odnieść się także do zarzutów skargi kasacyjnej, a dotyczących zaakceptowania przez Sąd I instancji - w drodze kontroli działalności organu - decyzji opartej na niepełnym materiale dowodowym, która to wada przeprowadzonego postępowania administracyjnego oraz zaskarżonej decyzji wynikała z odmowy przeprowadzenia dowodu z dokumentów, tj. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów przebywających w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...]. W konsekwencji powyższego zaniechania – zdaniem skarżącego kasacyjnie - nie wyjaśniono w sprawie liczby uczniów wymagających potrzeby kształcenia specjalnego. W uzasadnieniu tych zarzutów skarżący podkreślił, że organ administracji publicznej jest zobowiązany uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu w sytuacji, gdy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Brak orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] w dniu kontroli nie wynikał z braku tych orzeczeń w ogóle, lecz z regulacji zawartej w § 4 ust. 5, § 7 ust. 3 i §12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz.U. z 2004r., nr 178, poz. 1833 ze zm.), a normującej obowiązek przekazania dokumentów dotyczących nieletnich właściwemu organowi.

Odnosząc się do tak postawionych zarzutów NSA wskazuje, że zgodnie z ww. § 12 cyt. rozporządzenia – w przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności nieletniego w ośrodku trwającej dłużej niż 8 tygodni, licząc od daty powiadomienia o nieobecności nieletniego sądu rodzinnego, dyrektor ośrodka przekazuje dokumentację nieletniego do Centrum oraz powiadamia o tym sąd rodzinny, rodziców lub opiekunów, właściwe organy obowiązane do kontroli spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki oraz właściwego starostę. Przypomnieć też wypada, że strona wykazała w systemie informacji oświatowej – na dzień 30 września 2009r., 48 wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...], wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty), przeliczanych wagą P2. Następnie nie przedstawiła aktualnych orzeczeń, o którym mowa w ww. przepisie ustawy o systemie oświaty. Podkreślić też trzeba, że zgłaszając wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z tych orzeczeń, mających się znajdować w Centrum Metodycznym Pomocy Psychologiczno - Pedagogicznej w Warszawie, strona nie wskazała żadnych danych personalnych (w których posiadaniu powinna być, o ile prowadziła prawidłowo dokumentację), ani też nie nadmieniła którzy to wychowankowie opuścili Ośrodek - w raczej wyjątkowych okolicznościach opisanych w § 12 rozporządzenia, a w szczególności, że sytuacja ta dotyczyła 48 wykazanych wychowanków. W tych okolicznościach, aczkolwiek trzeba przyznać, że przedmiotem zgłoszonego dowodu była okoliczność mająca znaczenie w sprawie, to dowód ten nie był odpowiedni dla jej wykazania. W konsekwencji stwierdzić należy, że odmowa przeprowadzenia dowodu była zasadna, co właściwie zaakceptował Sąd I instancji. W rezultacie prawidłowo ustalono stan faktyczny sprawy na podstawie istniejących dowodów zebranych w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w [...], wśród których nie znalazły się orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, aktualnego w dniu 30 września 2009r., dla uczniów przebywających w MOW w [...].

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego uczniów którzy, zdaniem skarżącego kasacyjnie, byli wychowankami MOW w [...], i w związku z tym powinni być wykazywani w systemie Informacji Oświatowej NSA wskazuje, że na treść art. 71b ust. 1 u.s.o., który stanowi, że kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5. Z art. 71b ust. 3 u.s.o. wynika zaś, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

W załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010, zawarto regulacje stanowiące, że podstawę do naliczania określonych wag stanowi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane na podstawie 71b ust. 3 u.s.o. Posiadanie orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego było warunkiem koniecznym do uwzględnienia uczniów przy określonej wadze. Tylko uczniowie posiadający orzeczenie wskazanych wyżej poradni mogli być wykazani w sprawozdaniach statystycznych GUS i objęci odpowiednią wagą przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 dla danej jednostki samorządu terytorialnego.

W rozpoznawanej sprawie zasadnie wyjaśniono, że na dzień 30 września 2009 r. nie zostały przedstawione orzeczenia w stosunku do 48 uczniów o potrzebie kształcenia specjalnego. W wykazie szkół i placówek prowadzonych/dotowanych przez jednostkę samorządu terytorialnego, stanowiącym załącznik do pisma Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] uwzględniono 48 uczniów Gimnazjum w [...], przeliczanych wagą P1, P2, P26 oraz 48 wychowanków MOW w [...] przeliczanych wagą P34. Na podstawie ewidencji wychowanków przesłanej przez MOW w [...] w odpowiedzi na wezwania z dnia [...] i [...] lutego 2012 r. oraz wydruków z systemu informacji oświatowej stwierdzono, że według stanu na dzień 30 września 2009 r. w MOW przebywało 34 wychowanków, korzystających z zakwaterowania, będących równocześnie uczniami Gimnazjum Specjalnego działającego przy MOW. MOW w [...] nie przedłożył orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów przebywających w MOW, pomimo wykazania w systemie informacji oświatowej 48 uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego przeliczanych wagą P2. Nieprawidłowości dotyczące braku w dniu 30 września 2009 r. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania społecznego ustalone zostały przez Urząd Kontroli Skarbowej w [...] i przedstawione w wyniku kontroli z dnia [...] maja 2012 r.

Dowód z istnienia orzeczeń dotyczących uczniów z [...] zasadnie nie mógł być brany pod uwagę, także ze względu na niespełnienie warunku niezbędnego do ujęcia w wadze P34, która odnosi się do faktycznej liczby wychowanków, a nie przypuszczalnej. Nie jest więc istotna kwestia przeprowadzenia dowodu i poszukiwania stosownej dokumentacji dotyczącej 48 uczniów MOW w [...], skoro nieletni wychowankowie nie byli w tym ośrodku zakwaterowani, ale były to jedynie miejsca potencjalnie przygotowane na ich przyjęcie.

Organ zasadnie przyjął, że zgodnie z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej między jednostki samorządu terytorialnego na 2010 rok przy wadze P34 mogli być uwzględnieni jedynie nieletni wykazani w Systemie Informacji Oświatowej, którzy według stanu na 30 września 2009 r. byli zakwaterowani i przebywali w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym. Środków na utrzymanie podnoszonej w skardze "gotowości" do przyjęcia nieletniego skarżący winien natomiast szukać w swych dochodach własnych.

Organ prawidłowo ustalił, że sporni uczniowie na dzień 30 września 2009 r. (termin wykazania danych w SIO) nie zostali przyjęci do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] poprzez dokonanie stosownego wpisu w księdze wychowanków do której m. innymi wpisuje się datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków (§ 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225 ze zm.). Sporni uczniowie nie byli zatem wychowankami w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2010 r. Doszło zatem do wprowadzania przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] do Systemu Informacji Oświatowej nieprawidłowych danych.

W aspekcie zarzutu materialnoprawnego opisanego w pkt 1 ppkt a petitum skargi kasacyjnej, a polegającego na błędnej wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. z 2005 r. Nr 19 poz. 166) w związku z art. 71b ust. 3 u.s.o. należy ten zarzut uznać za niezasadny.

Podkreślić też należy, że na podstawie § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach szkoły specjalne przysposabiające do pracy organizuje się dla młodzieży, o której mowa w ust. 1 pkt 7 (tj. z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym) i 9 (tj. ze sprzężonymi niepełnosprawnościami).

Podkreślić należy, że skarżący kasacyjnie w sposób błędny określił ten zarzut. Skarżący wskazał na naruszenie § 2 ust. 4 ww. rozporządzenia, który to przepis wyłącznie wskazuje wyłącznie dla jakiej młodzieży organizowane są szkoły specjalne przysposabiające do pracy. Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu orzeczenia ten przepis prawny. Jednakże przepis § 2 ust. 4 ww. rozporządzenia nie normuje w jakimkolwiek zakresie problematyki orzeczeń.

Ustosunkowując się do zarzutu opisanego w pkt 1 ppkt b petitum skargi kasacyjnej, a polegającego na naruszeniu § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173 poz. 1072) w związku z art. 71b ust. 3 u.s.o. oraz załącznikiem do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. z 2009 r. Nr 222 poz. 1756) NSA uznaje te zarzut jako niewłaściwie skonstruowany.

Na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole. Rozporządzenie to zawiera także przepis regulujący problematykę intertemporalną. Zgodnie bowiem z § 20 ust. 1 ww. rozporządzenia zachowują moc orzeczenia odpowiednio o potrzebie kształcenia specjalnego, o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych oraz o potrzebie indywidualnego nauczania wydane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia. Na podstawie § 21 ww. rozporządzenia utraciło moc obowiązującą rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 13, poz. 114 oraz z 2003 r. Nr 23, poz. 192).

NSA wskazuje, że skarżący kasacyjnie nie wskazał zarówno w petitum skargi, jak i w jej uzasadnieniu poprzednio obowiązującego w tym zakresie aktu prawnego, ani też jednostki redakcyjnej tego aktu, który stanowił podstawę normatywną w przedmiocie orzeczeń wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych na podstawie prawa "starego" (tj. poprzedniego rozporządzenia). Jednakże to właśnie w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r., w § 7 ust. 3 - wskazana była problematyka dotycząca okresu na jaki zespół orzekający wydaje orzeczenia. Zgodnie z § 7 ust. 3 orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego, okresu kształcenia w danej szkole albo na czas nieokreślony.

W zakresie zarzutu opisanego w pkt 1 ppkt c petitum skargi kasacyjnej tj. naruszenia przez Sąd I instancji art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tj. Dz. U. z 2016 poz. 198), NSA wskazuje, że zarzut ten jest niezasadny.

Art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stanowi, że w przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

W sprawie będącej przedmiotem skargi kasacyjnej w ten sposób organ administracji publicznej zobowiązał Powiat [...] do zwrotu nienależnej kwoty subwencji, zatem organ nie naruszył tego przepisu prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2014 r., II GSK 1450/13, LEX nr 1572650).

Reasumując Minister Finansów zbadał wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny, a także dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, co zostało prawidłowo skontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Z tych wszystkich przyczyn, uznając, że zarzuty skargi kasacyjnej nie dają podstaw do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia, na podstawie art. 184 p.p.s.a. NSA orzekł jak w pkt I sentencji.

O kosztach NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. jak w pkt II sentencji i zasądził od Powiatu [...] na rzecz Ministra Finansów kwotę 3600 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.