Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 399/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 1a pkt 12,  art. 17 par. 1,art. 60 par. 1,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 70 par. 1,  art. 70 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 124 par. 1-2 w zw. z  art. 7 i 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Jaśniewicz WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi I. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o nr [...] ; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ M. Jaśniewicz


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. w dniu 7 stycznia 2010 r. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...], na postawie którego wszczęto postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania od I. C. zaległości podatkowej w podatku od podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2004 r. w kwocie [...] wraz z odsetkami i za miesiąc maj 2004 r. w kwocie [...] wraz z odsetkami.

W dniu 12 stycznia 2010 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego I. C. stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w [...] w G.. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego doręczono zobowiązanej w dniu 18 stycznia 2010 r.

W dniu 21 stycznia 2010 r. I. C. wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w których podniosła, że wierzyciel nie doręczył jej upomnienia przed wszczęciem egzekucji, a także, że w tytule wykonawczym nie zamieszczono wzmianki o rodzaju odsetek od zaległości podatkowych – wbrew wymogom art. 27 ust. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym nie wskazano na jakiej podstawie organ egzekucyjny ustalił rodzaj naliczonych odsetek.

Ponadto zobowiązana stwierdziła niedopuszczalność egzekucji wobec przedawnienia dochodzonej zaległości, co nastąpiło z dniem 31 grudnia 2009 r. Przerwanie biegu przedawnienia mogło nastąpić wobec zgodnego z prawem zastosowanie przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego. Organ ten dokonał co prawda zajęcie jej rachunku bankowego w dniu 10 grudnia 2009 r. na odstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 grudnia 2009 r. Nr [...] jednakże było ono nieskuteczne wobec wadliwości tytułu wykonawczego, wobec czego w świetle prawa nie mogło nastąpić przerwanie biegu przedawnienia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., po rozpatrzeniu zarzutów na postępowanie egzekucyjne, postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 17 i 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym, oddalił zarzuty.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny odniósł się do poszczególnych zarzutów I. C.. W pierwszym rzędzie stwierdził, że zgodnie z § 13 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r., Nr 137, poz. 1541 ze zm.) w przypadku, gdy należność pieniężna – zobowiązanie podatkowe – została określona w orzeczeniu, a jest nim również decyzja deklaratoryjna, egzekucja może być prowadzona bez uprzedniego doręczenia podatnikowi upomnienia.

Co do braku w tytule wykonawczym wzmianki o rodzaju odsetek od należności głównej pozostałej do zapłaty organ egzekucyjny stwierdził, że tytuł wykonawczy został przez wierzyciela wystawiony prawidłowe, zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2002 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 9, poz. 106).

Także w kwestii przedawnienia dochodzonego zobowiązania podatkowego w.w. organ nie podzielił stanowiska zobowiązanej stwierdzając, że zajęcie rachunku bankowego w dniu 10 grudnia 2009 r. było dokonane skutecznie na podstawie tytułu wykonawczego [...], bez względu na to, że wobec nieprawidłowości tego tytułu na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 powołanej ustawy umorzono postępowanie egzekucyjne wszczęte na jego podstawie. Umorzenie to nie spowodowało jednak uchybienia dokonanych czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 § 1 w.w. ustawy z 17 czerwca 1966 r., a jedynie wystawienie nowego tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 7 stycznia 2010 r. dotyczącego tych samych zaległości co tytuł zawierający wady.

Konkludując Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że nie nastąpiło przedawnienie dochodzonej zobowiązania podatkowego.

Na postanowienie to I.C. wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w P., w którym wnosi o uchylenie rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego i uwzględnienie wniesionych przez nią zarzutów bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia w.w. podnosi argumenty jak we wcześniejszych zarzutach na prowadzone postępowanie egzekucyjne, pomijając jedynie kwestię dotyczącą upomnienia.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 24 marca 2010 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podzielając przedstawione w nim stanowisko.

Bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany wobec spełnienia przez organ egzekucyjny dwóch wymogów wskazanych w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej tj. zastosowania środka egzekucyjnego i powiadomienia o tym fakcie podatnika.

Bez wpływu na przerwanie biegu przedawnienia pozostaje – w myśl art. 60 § 1 ustawy – fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec cofnięcia przez wierzyciela tytułu wykonawczego Nr [...].

Natomiast rodzaj odsetek został wskazany w rubryce 71 pkt 2 tytułu wykonawczego.

W tej sytuacji brak podstaw do uwzględnienia zażalenia.

W skardze na to postanowienie I. C., działająca przez pełnomocnika, wnosi o uchylenie "zaskarżonej decyzji" w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu w.w zarzuca naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez niezasadne przyjęcie, że nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia oraz naruszenie art. 60 powołanej ustawy przez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Strona skarżąca podkreśla, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nastąpiło z dniem 31 grudnia 2009 r. tj. po upływie 5 lat od końca roku, w którym powstało to zobowiązanie.

W związku z tym wystawienie tytułu wykonawczego 7 stycznia 2010 r. nie może wywoływać skutków dla skarżącej. Przerwanie biegu przedawnienia nie nastąpiło, bowiem środek egzekucyjny (zajęcie konta) zastosowany w toku egzekucji wszczętej wadliwym tytułem wykonawczym, co w konsekwencji skutkowało umorzenie postępowania, nie wywołuje skutków prawnych.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), a także art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone są przy tym przez granice określonej sprawy. W konsekwencji treść i zakres rozpoznania sądu administracyjnego determinują właściwe, w każdej sprawie wymagające indywidualnego ustalenia, normy prawa materialnego, które w ostatecznym rezultacie wyznaczają nieprzekraczalne granice tożsamości sprawy podatkowej.

W rozpatrywanej sprawie nie kwestionowany jest ustalony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stan faktyczny.

Przedmiot dwukrotnie wszczynanego postępowania egzekucyjnego: po raz pierwszy tytułem wykonawczym z dnia 10 grudnia 2009 r. Nr [...], a po raz drugi tytułem wykonawczym z dnia 7 stycznia 2010 r. Nr [...], stanowi zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień i maj 2004 r.

Termin płatności wskazanego podatku mijał z dniem 31 grudnia 2004 r., w związku z czym zobowiązanie podatkowe przedawniłoby się z końcem roku 2009, czyli z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, o czym przesądza przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Jednakże wskazany art. 70 Ordynacji podatkowej w § 4 przewiduje możliwość przerwania biegu przedawnienia w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony.

W rozpatrywanej sprawie na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 grudnia 2009 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne, w toku którego dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i powiadomiono o tym zobowiązaną.

Następnie w związku z wnioskiem wierzyciela jakim był organ podatkowy – o "wycofanie tytułu wykonawczego" Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 23 grudnia 2009 r. umorzył postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej upea) wobec błędu w podstawie prawnej wskazanej w tytule wykonawczym.

Po wystawieniu drugiego tytułu wykonawczego z dnia 7 stycznia 2010 r. organ egzekucyjny ponownie w dniu 12 stycznia 2010 r. wystąpił do banku z wnioskiem o zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność zobowiązanej z rachunku bankowego.

Bank zrealizował tenże wniosek i przekazał Urzędowi Skarbowemu stosowną kwotę.

Jak słusznie stwierdza organ egzekucyjny umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, który jest dysponentem postępowania egzekucyjnego, nie powoduje uchylenia czynności egzekucyjnej, jaką było w tym przypadku zajęcie wierzytelności I. C. w [...] w G. o czym przesądza przepis art. 60 ust. 1 upea.

W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę na przepis art. 1a pkt 12 upea zawierający definicję ustawową pojęcia "środek egzekucyjny" przez który w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej należy rozumieć m.in. egzekucję z rachunków bankowych oraz na pkt 2 tegoż przepisu określający, co należy rozumieć przez "czynność egzekucyjną". Wobec braku tożsamości tych pojęć w rozumieniu art. 1a powołanej ustawy organu obu instancji winny w uzasadnieniach wydanych postanowień oddalających zarzuty I. C. na prowadzone postępowanie egzekucyjne prawidłowo i wyczerpująco uzasadnić swoje stanowisko zarówno w aspekcie postanowień przepisu art. 60 § 1 upea jak i art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Było to tym bardziej konieczne, że skarżąca podważała we wniesionych zarzutach i w zażaleniu zasadność stanowiska organu egzekucyjnego co do przerwania biegu przedawnienia dochodzonych zobowiązań podatkowych i w konsekwencji i w konsekwencji kwestionuje zasadności wystawienia drugiego tytułu wykonawczego skoro jej zdaniem zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z końcem 2009 roku.

Nadto zauważyć należy, że organy obu instancji przyjmując, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 60 § 1 upea) ponowiły wniosek o zajęcie wierzytelności skarżącej z konta bankowego po wystawieniu drugiego tytułu wykonawczego i również nie odniosły się w uzasadnieniach wydanych postanowień do zasadności tej czynności, co było zasadne w świetle prezentowanego przez nie stanowiska co do skuteczności zastosowania przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego w aspekcie przerwania biegu przedawnienia (art. 70 § 4 Op). Jeżeli bowiem w tym zakresie wspominany wniosek – środek egzekucyjny – z dnia 10 grudnia 2009 r. był skuteczny, to może powstać pytanie dlaczego wystawiono drugi wniosek w dniu 12 stycznia 2010 r., uznając pierwszy wniosek za nieskuteczny w zakresie egzekucyjnej. Kwestia ta również wymaga uzasadnienia.

Wskazać należy na konieczność wyczerpującego omawiania w uzasadnieniu postanowień wszystkich kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności dotyczących stanowiska określonych organów odnoszących się do zarzutów podnoszonych przez stronę. Wymaga bowiem tego regulacja prawna zawarta w postanowieniach przepisu art. 124 § 1 i 2 Kpa w związku z art. 7, 7 i 9 Kpa.

Zauważyć należy, że mimo, iż w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a., nie wydaje się decyzji, a jedynie postanowienia, to waga przedmiotu rozstrzygnięcia, które dotyczy istotnych dla strony praw lub obowiązków wymaga, by organy egzekucyjne sporządzały uzasadnienia tych postanowień w sposób wyczerpujący, odnosząc się do uzasadnienia zajętego przez nie stanowiska oraz do argumentów strony.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ egzekucyjny winien wziąć pod uwagę wyżej przedstawiony pogląd Sądu.

Odnosząc się do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd mając na względzie zasadę legalizmu określoną w art. 134 ppsa, rozstrzygając sprawę w jej granicach nie będąc związany zarzutami skargi stwierdza, że nie odpowiada ono wymogom formalnym przewidzianym w art. 124 § 2 Kpa w związku z art. 17 o 18 upea, bowiem nie zawiera, jak to wyżej wskazano prawidłowego uzasadnienia, co rzutuje na możliwość oceny jego merytorycznej prawidłowości.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 135 ppsa orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 ppsa.

/-/ K.Nikodem /-/ M.Skwierzyńska /-/ M.Jaśniewicz

uk