Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 293/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 pkt 3 i 6, art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: § 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 3 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 września 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 423/07 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 września 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 423/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę M. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2006 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Sąd I instancji przytoczył na wstępie uzasadnienia stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że M. J. pismem z 2 marca 2006 r. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek ZUS. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej obecne dochody to pensja męża, z której opłacane są jego studia oraz finansowa pomoc dla teściowej. Dodała, że żyje w skrajnej nędzy i wystąpiła o renę z tytułu niezdolności do pracy, bo warunki zdrowotne uniemożliwiają jej podjęcie pracy, nie ma środków na leczenie i jest całkowicie niewypłacalna.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] czerwca 2006 r. odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od marca 1999 r. do kwietnia 2003 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 1999 r. do kwietnia 2003 r., Fundusz Pracy za okres od marca 1999 r. do kwietnia 2003 r. i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 1999 r. do kwietnia 2003 r., wraz z odsetkami w łącznej kwocie 58.484,08 zł. W podstawie prawnej organ I instancji wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dalej u.s.u.s.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że jeśli chodzi o składki na własne ubezpieczenie społeczne osoby prowadzącej działalność gospodarczą (składki na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia), to w stosunku do wnioskodawczyni nie stwierdzono całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., bowiem mąż zobowiązanej jest zatrudniony i osiąga z tego tytułu dochód. Organ wskazał również na regulację zawartą w art. 26 i 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), mającą zastosowanie w związku z art. 31 u.s.u.s., która stanowi, że płatnik odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania składkowe; w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność ta obejmuje majątek odrębny płatnika oraz majątek wspólny płatnika i jego małżonka. W sprawie nie zachodzi więc sytuacja całkowitej nieściągalności.

Organ wskazał, że nie zachodzą też przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w tym zakresie ustalono, że strona mieszka wraz z mężem oraz rodzicami, którzy ponoszą koszty utrzymania mieszkania. W ocenie ZUS potrzeby rodziny są zaspokajane, a dodatkowo mąż zobowiązanej wspiera finansowo swoją matkę. Organ uznał, iż obecna sytuacja finansowa strony nie jest zadowalająca i jednorazowa spłata zadłużenia może przekraczać jej możliwości finansowe, lecz wskazane trudności nie mają charakteru trwałego ani pogłębiającego się. Odnośnie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, ZUS wskazał, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie podlegają umorzeniu.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] września 2006 r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję. Organ wskazał, że w sprawie nie została wyczerpana możliwość dochodzenia należności przez ZUS w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał także, iż źródłem dochodu zobowiązanej może być świadczenie rentowe, jeśli nabędzie do niego prawo i że nie można też wykluczyć powrotu strony do aktywności zawodowej i możliwości zarobkowania. Organ uznał, iż obecnie potrzeby bytowe rodziny są zaspakajane, gdyż koszty utrzymania ponoszą mąż zobowiązanej oraz rodzice strony, z którymi zobowiązana wraz z małżonkiem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a którzy posiadają własne źródło utrzymania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał, iż kwota zadłużenia zobowiązanej jest znaczna, jednak należności mogą być spłacane stopniowo, co przewiduje przepis art. 29 u.s.u.s., gwarantując osobie zobowiązanej wstrzymanie biegu odsetek za zwłokę począwszy od następnego dnia po dniu wpływu wniosku o udzielenie ulgi, a spłacając zadłużenie strona uniknie negatywnych konsekwencji mających wpływ na zakres oraz wysokość przyszłych świadczeń, jakie płatnikowi będą przysługiwać z tytułu ubezpieczeń społecznych określonych w art. 5 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.).

W skardze na powyższą decyzję M. J. wskazała, że spełnia przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Skarżąca podniosła, iż organ w stopniu niedostatecznym rozważył indywidualny interes skarżącej w umorzeniu należności z tytułu składek i w tym miejscu odniosła się do nieodwracalnych w jej opinii strat powstałych w wyniku przestępstw dokonanych na szkodę drukarni, w której kiedyś prowadziła działalność gospodarczą oraz wskazała, że skutkiem niewykrycia sprawców tych przestępstw niemożliwe stało się wystąpienie z roszczeniami odszkodowawczymi. Strona dodała, że organ nie uwzględnił i nie zbadał podnoszonych przez nią faktów związanych z nieodwracalną niemożnością odzyskania należności od dłużników, a stan zdrowia skarżącej udokumentowany m.in. przez chirurga i ortopedę uniemożliwia jej sugerowany przez organ powrót do aktywności zawodowej i możliwości zarobkowania.

Oddalając skargę M. J., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s.). Przez należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Zgodnie z art. 28 u.s.u.s., Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności, choć nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możność, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Sąd stwierdził, że przy braku całkowitej nieściągalności, ustalonej wg kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec strony skarżącej. Sąd podkreślił, że organ nie wyczerpał możliwości dochodzenia należności w postępowaniu egzekucyjnym, zaznaczono jednocześnie, iż składki, co do zasady, ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat od chwili, w której stały się wymagalne, i w tym też okresie ZUS może dochodzić należności w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2002 r., Dz. U. Nr 110, poz. 968 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż naruszono prawo materialne przyjmując, że w jej przypadku nie zachodzą przypadki nieściągalności określone art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s., Sąd stwierdził, że organy słusznie odwołały się do solidarnej odpowiedzialności małżonków za zobowiązania z tytułu zaległych składek.

Sąd wskazał, że w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek.

Sąd podkreślił, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

W ocenie Sądu, organ słusznie odwołał się do solidarnej odpowiedzialności małżonków za zobowiązania z tytułu zaległych składek. Jest to o tyle istotne, iż w ramach wskazanych w decyzji przepisów o postępowaniu egzekucyjnym ochrona wynagrodzenia za pracę związana jest z wysokością minimalnego wynagrodzenia. A zatem ustawodawca w istocie przewiduje swoisty próg, który ma zapewniać minimum egzystencji. W ocenie Sądu, skoro organ jest władny w świetle prawa egzekwować na drodze przymusu administracyjnego (sądowego) określone kwoty, to tym bardziej należy przyjąć istnienie możliwości ich dobrowolnego uiszczania przez zobowiązanego. W tej sytuacji nie bez znaczenia jest również mocno akcentowana przez organy orzekające możliwość wystąpienia do Zakładu o zawarcie układu ratalnego, co gwarantuje osobie zobowiązanej wstrzymanie biegu odsetek za zwłokę począwszy od dnia następnego po dniu wpływu wniosku o udzielenie ulgi (art. 29 ust. 2 u.s.u.s.).

Sąd nie podzielił zarzutu, iż organ sprzecznie ze stanem faktycznym ustalił jakoby skarżąca mogła powrócić do "aktywności zawodowej i możliwości zarobkowania". Organ bowiem sytuację skarżącej w tym zakresie ocenił tylko hipotetycznie i wariantowo, bowiem powoływała się ona w toku postępowania na swój zły stan zdrowia i starania o rentę, z drugiej jednak strony do chwili wydania decyzji w drugiej instancji nie uzyskała w tym zakresie stosownego orzeczenia.

Sąd uznał, że nie jest usprawiedliwiony zarzut skarżącej dotyczący pominięcia przez organ w toku postępowania administracyjnego okoliczności powstania zadłużenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wspomniał, iż w aktach sprawy znajduje się dokumentacja wskazująca, że nieznani sprawcy w latach 2001-2002 włamywali się do prowadzonej przez zobowiązaną drukarni i że dochodzenia umarzano wobec niewykrycia sprawców. Ponadto, zdaniem sądu - co do zasady - okoliczności w jakich powstało zadłużenie nie są okolicznościami, od których uzależnione jest umorzenie zaległości. Mogą one co prawda w niektórych sytuacjach być ocenione jako istotne, ale tylko wówczas, gdy znajdą przełożenie na przesłanki przewidziane w art. 28 u.s.u.s. W przypadku skarżącej tak nie jest, gdyż nie spowodowało to ani całkowitej nieściągalności, ani też, co wyżej wykazano, nie pozbawiło zobowiązanej i jej rodziny możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych.

Sąd nie uwzględnił zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organ sytuacja wnioskodawczyni. Wskazał, że w toku postępowania nie doszło też do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

W skardze kasacyjnej M. J. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:

naruszenie prawa materialnego - art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s. poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, mimo iż nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności i jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne;

naruszenie prawa materialnego - art. 28 ust. 3a u.s.u.s. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie przepis ten nie ma zastosowania, pomimo iż przypadek skarżącej jest na tyle uzasadniony, że bez względu na stwierdzony przez organ (stronę przeciwną) brak całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na ubezpieczanie społeczne, należności te powinny zostać umorzone;

naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a., skoro uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, iż organ, którego skarga dotyczy podjął wszelkie kroki możliwe do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i słuszny interes obywateli.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podniosła, że Sąd nie uwzględnił i nie rozważył w stopniu dostatecznym indywidualnego interesu skarżącej w umorzeniu należności z tytułu składek.

Sąd też w niedostatecznym stopniu uwzględnił nieodwracalne straty, jakie skarżąca poniosła skutkiem przestępstw, które zostały dokonane na szkodę drukarni, w której prowadziła działalność gospodarczą. Wydarzenia te, w ocenie skarżącej, wbrew twierdzeniom zaskarżonego wyroku, spowodowały, że ona i jej rodzina została pozbawiona możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Nadto Sąd nie uwzględnił podnoszonych przez skarżącą faktów związanych z pominięciem przez organy nieodwracalnej niemożliwości odzyskania należności od dłużników, np. firmy "Z.".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach:

1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. Ponieważ składające się na podstawy kasacyjne zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie.

W niniejszej sprawie przedstawienie ogólnych uwag dotyczących podstaw kasacyjnych i granic ponownego rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny jest konieczne, jeśli zważyć konstrukcję skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej został zawarty zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., poprzez uznanie, że "organ, którego skarga dotyczy podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i słuszny interes obywateli". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest wadliwie skonstruowany i nie może być merytorycznie rozpoznany. Jako naruszony przepis postępowania autor skargi kasacyjnej wymienia art. 7 k.p.a. bez powiązania z przepisami postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, co oznacza, iż skuteczność zarzutów naruszenia przepisów postępowania zależna jest od wymienienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych jego zdaniem przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, a nie jedynie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Sądy administracyjne nie stosują przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, a jedynie oceniają ich stosowanie w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które stosują i które określają sposób oraz środek i tryb prawny tej oceny. Zatem naruszenie przepisów postępowania administracyjnego może być wskazywane i powoływane w skardze kasacyjnej, jeżeli przepisy te nie stanowią jeszcze dostatecznie wyczerpującej podstawy kasacyjnej sformułowanej, przedstawionej i uzasadnionej zgodnie z wymogami wynikającymi z unormowania art. 174 pkt 2 i art. 176 p.p.s.a., jeżeli w treści skargi kasacyjnej nie towarzyszy im zarzut i argumentacja kasacyjna obejmująca adekwatne przepisy p.p.s.a., w sposób, na podstawie i w trybie których sąd administracyjny mógł i powinien rozpoznawać oraz rozpatrywać legalność kontrolowanego postępowania administracyjnego (por. m.in. wyroki NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 181/04, ONSAiWSA 2004/2/36 i z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt GSK 73/04, zbiór Lex nr 108540, opubl. "Monitor Prawny 2004/14/632; z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 104/05 z glosą A. Kubiak-Kozłowskiej, opubl. OSP 2007/1/7; czy wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 166/05, zbiór Lex nr 194422).

Skargę kasacyjną oparto także na pierwszej podstawie kasacyjnej, na którą składa się zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przez ich błędną wykładnię.

Jednakże ani z rozwinięcia zarzutów w punkcie 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, ani z ich uzasadnienia nie wynika, by strona wnosząca skargę kasacyjną podważała przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wykładnię przepisów prawa materialnego wskazywanych jako naruszone. Podnoszone są natomiast okoliczności odnoszące się do sfery ustaleń faktycznych albo poprzez kwestionowanie niepodważonej przez Sąd I instancji oceny dowodów i zaakceptowanych ustaleń, albo poprzez przedstawienie własnych twierdzeń natury faktycznej, które nie zostały zdaniem skarżącej dostatecznie wyjaśnione i uwzględnione, a miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przy braku skutecznych zarzutów naruszenia przepisów postępowania tego rodzaju argumentacja nie może spowodować uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia prawa materialnego z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. nie może polegać na wadliwych ustaleniach stanu faktycznego. Powinien być sformułowany w zasadzie w oderwaniu od błędów w ustaleniach faktycznych sprawy i uzasadniać w czym tkwiły błędy w rozumowaniu Sądu przeprowadzającego wykładnię konkretnego przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1045/04, zbiór Lex nr 187142).

Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię polega na błędnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumpcji, co wyraża się tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej (por. postanowienie SN z dnia 15 października 2001 r., sygn. akt I CKN 102/99 niepubl.).

Zatem w uzasadnieniu zarzutu z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poza przytoczeniem naruszonego przepisu autor skargi kasacyjnej musi wskazać sposób jego naruszenia i wyjaśnić na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu prawa i jak zdaniem skarżącej powinien on być rozumiany i stosowany.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca, powołując naruszenie art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s., zarzuciła błędne przyjęcie, iż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, mimo iż nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności i jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W uzasadnieniu tak sformułowanego w petitum skargi kasacyjnej zarzutu kasator nie wyjaśnił jak w jego ocenie należy ww. przepis wykładać i dlaczego przyjęta przez Sąd I instancji interpretacja jest błędna. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał jakichkolwiek argumentów świadczących o tej formie naruszenia prawa materialnego oraz nie podał innego sposobu zrekonstruowania treści tego przepisu.

Przepis art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. stanowi, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Z kolei przepis art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Skarżąca zatem odwołała się do dwóch różnych przesłanek z katalogu zawartego w ust. 3 art. 28 u.s.u.s., nie różnicując ich. Nadto, zarzucając naruszenie art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., nie odwołała się do pełnego tekstu tego przepisu tylko jego fragmentu, omijając ten istotny element, który stanowi, że "o całkowitej nieściągalności można mówić jedynie, gdy jednocześnie jest brak innych osób, które wspólnie odpowiadają ze zobowiązanymi lub na które taką odpowiedzialność można przenieść."

W uzasadnieniu skargi jej autor w ogóle do tych norm prawnych się nie odniósł.

Natomiast przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zatem w powołanym ostatnio przepisie ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżąca zarzucając wadliwości w ustaleniach stanu faktycznego i zaakceptowanej przez Sąd I instancji oceny dowodów dokonanej przez organ administracji publicznej, usiłuje kwestionować stanowisko Sądu I instancji akceptujące pogląd organu o braku podstaw do zastosowania § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia - przy czym tego przepisu nie powołuje - aczkolwiek odwołuje się do treści zawartej w tej normie prawnej.

Zdaniem skarżącej, błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie ma w tej sprawie zastosowania wynika z tego, iż Sąd nie uwzględnił, że organ zbagatelizował podnoszone przez skarżącą fakty związane z nieodwracalną niemożnością odzyskania należności od dłużników i brakiem możliwości uzyskania odszkodowań z włamań, co wpłynęło na jej sytuację materialną. Skarżąca zarzuca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie zastosował omawianego przepisu, gdyż błędnie uznał, że ZUS prawidłowo ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.

Możliwość zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wiąże się z obowiązkiem wykazania okoliczności z § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia, co należy rozumieć jako konieczność przedstawienia okoliczności uzasadniających wniosek o umorzenie należności z tytułu składek ZUS. Okoliczności te podlegają ocenie organu w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym przedstawiony przez stronę. Samo wystąpienie okoliczności, o których mowa w omawianym przepisie niewątpliwie należy do faktów ustalonych w toku postępowania administracyjnego. W szczególności ustalenie, czy i jak ewentualne trudności w odzyskaniu odszkodowania w związku z włamaniem do zakładu prowadzonego przez skarżącą oraz odzyskaniu należności od dłużników wpłynęły na sytuację materialną skarżącej i jej rodziny, a w szczególności na niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, leżą w sferze okoliczności faktycznych sprawy. Kasator uzasadniając zarzut błędnej wykładni art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odwołuje się do powyższych okoliczności, polemizując ze stanowiskiem Sądu I instancji, akceptującym ustalenia organu dotyczące sytuacji materialnej skarżącej.

W istocie rzeczy autor skargi kasacyjnej zwalcza ustalenia faktyczne dokonane w sprawie poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego, co jest niedopuszczalne.

Jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu naruszenia prawa materialnego, co do jego nietrafnego zastosowania, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności faktyczne, bez wskazania przy tym jakie normy postępowania naruszył Sąd I instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonej decyzji.

Z wymienionych powodów oddalono skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.