Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2275/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 33.9 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2008 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia[...] października 2007 r. n nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania S. Z. od uchwały z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do jej wydania doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

S. Z. wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2007 r. wystąpił do Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. o dopuszczenie do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, wyznaczonego na dzień 30 czerwca 2007 r.

Po złożeniu egzaminu pisemnego Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. ww. uchwałą z dnia [...] lipca 2007 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską stwierdziła, iż S. Z. uzyskał z egzaminu 189 punktów, co zgodnie z art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oznacza wynik negatywny.

Odwołanie od powyższej uchwały Komisji Egzaminacyjnej złożył skarżący - S. Z.. W odwołaniu wnosił o dokonanie weryfikacji pytań egzaminacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem pytań przez niego kwestionowanych o numerach 25, 26, 51, 102, 129, 190, 193 i 221, a następnie przez wykazanie ich nieprawidłowości i wadliwości przyznanie za każde z nich po 1 punkcie. Test egzaminacyjny zawierał, zdaniem skarżącego, pytania dla których prawidłowa była więcej niż jedna odpowiedź, co sprawia, iż kandydat na aplikanta musiałby zaznaczyć więcej niż jeden wariant prawidłowej odpowiedzi, które są prawidłowe (pytania nr 102, 190 i 193), a takie działanie zgodnie z art. 339 ustawy o radcach prawnych pozbawia go możliwości uzyskania punktu. Ponadto skarżący wskazał, iż w pozostałych zakwestionowanych przez niego pytaniach żadna z podanych propozycji odpowiedzi nie może zostać uznana za prawidłową, co powoduje iż rozwiązujący pytania zmuszony jest do wskazania odpowiedzi jego zdaniem najbardziej "zbliżonej do prawidłowej". Tym samym skarżący wniósł o uchylenie lub zmianę uchwały poprzez stwierdzenie, iż w wyniku weryfikacji pytań egzaminacyjnych wynik egzaminu konkursowego w stosunku do jego osoby jest pozytywny, a w konsekwencji umożliwia dokonanie wpisu na listę aplikantów radcowskich w P.

W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Minister Sprawiedliwości wskazał, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 z póżn. zm. ).

Zdaniem organu z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Również uchwała Komisji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 oraz 33- ust. 3 ustawy, z wyjątkiem pytania numer 192. Pytanie to zostało dotknięte oczywista omyłka pisarską, jednakże skarżący otrzymał za nie jeden punkt, uwzględniony w łącznej sumie punktów określonej w uchwale Komisji Egzaminacyjnej. Nie wpływa to zatem na zmianę uchwały w zakresie liczby punktów otrzymanych przez skarżącego na egzaminie konkursowym.

Ustosunkowując się do zarzutów w zakresie kwestionowanych przez skarżącą pytań Minister Sprawiedliwości zważył, co następuje:

Pytanie numer 25 brzmiało:

"Skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej 15 lat:

A. podlega zatarciu z mocy prawa z upływem 10 lat od wykonania lub

darowania kary albo przedawnienia jej wykonania,

B. podlega zatarciu z mocy prawa z upływem 20 lat od wykonania lub

darowania kary albo przedawnienia jej wykonania,

C. nie podlega zatarciu z mocy prawa".

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "C". Skarżący udzielił odpowiedzi "A".

W odwołaniu skarżący postawił zarzut, iż tak skonstruowane pytanie prowadzi do wniosku, że żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa, wskazując iż prawo karne oprócz zatarcia z mocy prawa wyróżnia także instytucję zatarcia na wniosek samego skazanego. Zdaniem skarżącego prawidłowa odpowiedzią byłaby odpowiedź "nie ulega zatarciu ani z mocy prawa ani na wniosek", "nigdy nie ulega zatarciu" albo "nie ulega zatarciu".

W ocenie organu zasadę instytucji zatarcia skazania normuje przepis art. 106 k.k. Wyjątek natomiast od tej zasady wprowadza przepis art. 106a k.k. Prawidłową zatem odpowiedzią na to pytanie jest treść art. 106a k.k.

Przepis ten wyłącza spod działania instytucji zatarcia skazania tylko jeden przypadek - mianowicie, gdy sprawca został skazany na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnione na szkodę małoletniego poniżej lat 15.

Całkowicie niesłuszne w ocenie organu jest stanowisko skarżącego, iż żadna z zawartych w teście odpowiedzi nie jest prawidłowa. Całe pytanie wiązało się z kwestią możliwości zatarcia skazania z mocy prawa w przypadku sprawcy wymienionego w treści art. 106a k.k. Zważywszy, iż pytanie wiązało się z zatarciem skazania w określonym reżimie prawnym, zawartym w przepisie art. 106a k.k., to odpowiedź poprawną statuuje tylko odpowiedź "C".

Pytanie numer 26 brzmiało:

"Typem kwalifikowanym przestępstwa zgwałcenia nie jest:

A. zgwałcenie ze szczególnym okrucieństwem,

B. zgwałcenie z wykorzystaniem podstępu,

C. zgwałcenie wspólnie z inną osobą".

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B". Skarżący udzielił odpowiedzi "C".

W odwołaniu skarżący podnosił, iż żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa. Co prawda skarżący wskazuje, iż kwestię przestępstwa zgwałcenia oraz typów kwalifikowanych tegoż przestępstwa reguluje art. 197 k.k., a w myśl § 3 i 4 zgwałcenie wraz z inną osobą (traktowane jako zgwałcenie zbiorowe) oraz zgwałcenie ze szczególnym okrucieństwem są kwalifikowanymi typami przestępstwa zgwałcenia i stanowią zbrodnię, jednakże powołując się na piśmiennictwo i orzecznictwo (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1971 r., I KR 220/70, OSNKW 1971, nr 7-8, poz. 112 oraz z dnia 10 maja 1972 r., IV KR 23/72, OSNKW 1972, nr 10, poz. 160) podnosi, iż podstęp może zostać użyty przy popełnianiu przestępstwa zgwałcenia w typie kwalifikowanym.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazał, iż odpowiedź "A" i "C" są typami kwalifikowanymi zgwałcenia. Przedstawiane przez skarżącego liczne przykłady orzeczeń sądowych, czy też akademickie rozważania licznie przytaczanych przez skarżącego autorów wskazują na znaczną liczbę możliwych do zaistnienia kazusów w rożnych konfiguracjach podmiotowych (gwałt zbiorowy) i z natury danego charakteru - przedmiotowych (gwałt ze szczególnym okrucieństwem) typów kwalifikowanych przestępstwa zgwałcenia. Jednakże sam środek prowadzący do dokonania kwalifikowanego przestępstwa zgwałcenia, jakim jest podstęp, nie eliminuje formy kwalifikowanej czynu zabronionego. Użycie podstępu jako środka do popełnienia przestępstwa zgwałcenia w typach kwalifikowanych jak i w typie podstawowym jest jak najbardziej możliwe. Jednakże samo użycie podstępu przy popełnieniu przestępstwa zgwałcenia bez zaistnienia dodatkowych przesłanek (szczególne okrucieństwo, wspólnie i w porozumieniu z inną osobą) nigdy nie będzie typem kwalifikowanym tego przestępstwa.

Pytanie numer 51 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem karnym skarbowym maksymalna wysokość grzywny którą można nałożyć mandatem karnym za wykroczenie skarbowe, to:

A. dziesięciokrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia,

B. pięciokrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia,

C. podwójna wysokość minimalnego wynagrodzenia".

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "C". Skarżący udzielił odpowiedzi "A".

Skarżący w odwołaniu przyznał, iż taka odpowiedź znajduje swe oparcie w art. 48 § 2 kodeksu karnego skarbowego, to jednak podniósł, iż test z egzaminu na aplikacje radcowską przeprowadzonego w dniu 10 grudnia 2005 r. zawierał w swojej treści pytanie nr 129, którego treść, choć nie identyczna odpowiadała treści pytania nr 51. Brzmienie tamtego pytania wraz z odpowiedziami to:

"Mandatem karnym za wykroczenie skarbowe można nałożyć karę grzywny w wysokości nie przekraczającej :

a) 5000 złotych,

b) dziesięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia,

c) podwójnej wysokości minimalnego wynagrodzenia".

Skarżący wskazał, iż z uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 17 grudnia 2005 r. nr 479/VI/2005 wynika, iż w pytaniu nr 129 z 2005 r. wszystkie wskazane w treści odpowiedzi uznano za błędne. Jego zdaniem przygotowując się do testu egzaminacyjnego w 2007 r. rozwiązując testy na aplikację radcowską z lat poprzednich mógł zostać wprowadzony w błąd co do co do prawidłowości odpowiedzi na pytanie nr 51, tym bardziej iż przepis art. 48 § 2 kodeksu karnego skarbowego obowiązuje nadal w identycznej postaci jak to miało miejsce w 2005 roku.

Organ odnosząc się do powyższego zarzutu wskazał, iż prawidłowa odpowiedź wynika wprost z treści art. 48 § 2 kodeksu karnego skarbowego. Ponadto Minister Sprawiedliwości podniósł, iż test z 2005 r. został przygotowany przez Zespół powołany przez Krajową radę radców Prawnych, a nie zaś zespół powołany przez Ministra Sprawiedliwości, jak to ma miejsce obecnie. Ponadto pytanie z testu z roku 2005 nie zawierało chociażby tytułu aktu prawnego, z którego wywodzić się winna prawidłowa odpowiedź, a jedna z proponowanych była całkiem odmienna od tej z aktualnego testu.

Pytanie numer 102 brzmiało:

"Z urzędu sąd zawiesza postępowanie cywilne, jeżeli:

A. strona znajduje się w miejscowości pozbawionej w skutek nadzwyczajnych wydarzeń komunikacji z siedzibą sądu,

B. sąd zaprzestał czynności na skutek siły wyższej,

C. rozstrzygniecie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania".

Odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A". Skarżący udzielił odpowiedzi "C".

Zdaniem skarżącego za prawidłowe należy uznać odpowiedzi "A" i "C". W jego ocenie za odpowiedzią "A" przemawia przepis art. 174 § 1 pkt 3 k.p.c., natomiast za uznaniem za prawidłową odpowiedzi "C" przemawia przepis art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c., który stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego. Skarżący wskazuje, iż co prawda art. 177 k.p.c. mówi o fakultatywnym zwieszeniu postępowania z urzędu, jednakże z treści pytania nie wynika, iż dotyczy ona instytucji obligatoryjnego zawieszenia postępowania cywilnego.

Organ ustosunkowując się do powyższego zarzutu wskazał, iż pytanie jednoznacznie dotyczyło sytuacji, gdy sąd "zawiesza" a więc ma obowiązek zawieszenia postępowania cywilnego z urzędu, a zatem jedyną prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "A" oparta na treści art. 174 §1 pkt 3 w zw. z art. 173 k.p.c. w zw. z art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.

Pytanie numer 129 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, roszczenia z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji ulegają przedawnieniu z upływem:

A. jednego roku,

B. trzech lat,

C. dwóch lat".

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B". Skarżący udzielił odpowiedzi "A".

Zdaniem skarżącego pytanie nie zawiera żadnej prawidłowej odpowiedzi. Przepis art. 20 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji odsyła bowiem do przepisu art. 442 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym "roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę". Ponadto zgodnie z przepisem art. 442 § 2 kodeksu cywilnego jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia". W związku z powyższym, aby bez jakichkolwiek wątpliwości uznawać odpowiedź "B" za prawidłową, należało pytanie doprecyzować, dodając w nim np. zwrot "zasadniczo" czy "z reguły" albo warianty odpowiedzi uzupełnić o sformułowanie "nie później jednak niż z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące szkodę".

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, ustosunkowując się do powyższego zarzutu, wskazał, iż właściwa odpowiedź na to pytanie jest zawarta wprost w treści przepisu art. 20 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.), a odpowiednie stosowanie przepisu art. 4421 § 1 k.c. nie wyklucza trzyletniego okresu przedawnienia roszczeń z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji, wskazanego w art. 20 cytowanej wyżej ustawy.

Pytanie numer 190 brzmiało:

"Przepisom ustawy Prawo o stowarzyszeniach podlegają:

A. związki wyznaniowe,

B. ochotnicze straże pożarne,

C. partie polityczne".

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B". Skarżący udzielił odpowiedzi "A".

Skarżący w odwołaniu podniósł, że wszystkie odpowiedzi są prawidłowe. Uzasadniając prawidłowość odpowiedzi A" powołał się na poglądy doktryny oraz na fakt, iż przepis art. art. 37 ustawy Prawo o stowarzyszeniach stosuje się odpowiednio do obowiązków likwidatorów kościoła i innego związku wyznaniowego, co wynika z art. 36 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1899 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Ponadto podnosił, iż za prawidłową należy uznać także odpowiedź "C", bowiem partie polityczne, pomimo iż działają na podstawie odrębnej ustawy z dnia 27 czerwca 1997 roku o partiach politycznych, to podlegają przepisom ustawy Prawo o stowarzyszeniach w sprawach likwidacji partii politycznych, nieuregulowanych w ustawie o partiach politycznych. Do partii politycznych stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, co wynika wprost z przepisu art. 49 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 roku o partiach politycznych.

W odpowiedzi na powyższy zarzut Minister sprawiedliwości podniósł, iż z treści art.7 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy Prawo o stowarzyszeniach wynika wprost, że przepisom ustawy nie podlegają związki wyznaniowe i partie polityczne. Natomiast powołany przez skarżącego art. 49 ustawy o partiach politycznych stanowi, iż "w sprawach likwidacji partii politycznej, nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach." Należy jednak zauważyć, iż przepis ten mieści się w rozdziale 6 ustawy o partiach politycznych, zatytułowanym: "Likwidacja partii politycznej" (art. 45 i następne). Zatem także w sprawie likwidacji partii politycznej w pierwszej kolejności mają zastosowanie przepisy ustawy o partiach politycznych, a dopiero w drugiej kolejności, i to tylko w tym zakresie i to odpowiednio przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach, przy czym wyłącznie mogą mieć zastosowanie przepisy rozdziału 5 tejże ustawy.

Pytanie numer 193 brzmiało:

"Według Kodeksu postępowania administracyjnego, przepisy tego kodeksu stosuje się w sprawach:

A. wydawania zaświadczeń,

B. karnych skarbowych,

C. dotyczących powstawania zobowiązań podatkowych".

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A". Skarżący udzielił odpowiedzi "C".

W ocenie skarżącego tak skonstruowane pytanie pozwala uznać wszystkie odpowiedzi za prawidłowe. Przepis art. 3 § 1 k.p.a. stanowi, że przepisów k.p.a. nie stosuje się do postępowania w sprawach karnych skarbowych oraz do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII. Jednocześnie z art. 3 § 4 uregulowano, iż "Do postępowania w sprawach wymienionych w § 1, 2 i 3 pkt 2 stosuje się jednak przepisy działu VIII". Z powyższego wynika, iż przepisy działu VIII k.p.a. dotyczące postępowania w sprawach skarg i wniosków, zarówno w sprawach karnych skarbowych jak i w sprawach dotyczących powstania zobowiązań podatkowych mają pełne zastosowanie. Ponadto w tych ostatnich stosuje się również przepisy działów IV i V k.p.a. Zdaniem skarżącego uznanie odpowiedzi "A" za odpowiedź wyłącznie prawidłową byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby z treści pytania nr 193 wynikało wprost, iż dotyczy ono spraw, w których kodeks postępowania administracyjnego stosuje się w pełnym zakresie.

W odpowiedzi na zarzut organ podniósł, ze skoro pytanie zawiera sformułowanie "przepisy tego kodeksu" to rzeczą oczywistą było, że dotyczy to wszystkich przepisów zawartych w k.p.a., gdyż nie było ograniczenia do poszczególnych przepisów czy działów. Dlatego też wątpliwości odwołującego nie mogą być uznane za uzasadnione.

Pytanie numer 221 brzmiało:

Zgodnie z ordynacją podatkową, zobowiązanie podatkowe zabezpieczone zastawem skarbowym:

A. nie przedawnia się i dlatego zaległość podatkowa może być egzekwowana z całego majątku podatnika,

B. nie przedawnia się, jednakże zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu zastawu,

C. przedawnia się na zasadach ogólnych".

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B". Skarżący udzielił odpowiedzi "C".

Skarżący w odwołaniu podnosił, iż brak jest w przedmiotowym pytaniu prawidłowej odpowiedzi. Wskazując, iż kwestię przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych zastawem skarbowym reguluje przepis art. 70 § 8 ordynacji podatkowej, zgodnie z którym "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu", podniósł, że wskazana jako prawidłowa odpowiedź "B" jest nieprecyzyjna, brak w niej bowiem sformułowania "po upływie terminu przedawnienia".

W ocenie organu nie można się zgodzić ze skarżącym. Odpowiedź "B" jest prawdziwa, gdyż zobowiązania podatkowe zabezpieczone zastawem skarbowym nie przedawniają się i w tym przypadku zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu zastawu. Pytanie nie odnosiło się do tego, od kiedy zobowiązania podatkowe zabezpieczone zastawem skarbowym mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu zastawu, w związku z czym zarzuty skarżącego są nieuzasadnione.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. złożył S. Z., wnosząc o jej uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji w całości (po dokonaniu weryfikacji pytań egzaminacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem pytań kwestionowanych przez skarżącego) i uznanie wykazanych przez skarżącego nieprawidłowości w zakresie wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radowską poprzez zsumowanie punktów za wadliwie sformułowane pytania. Ponadto wnosił o stwierdzenie wadliwości kwestionowanych przez niego pytań oraz orzeczenie, że w wyniku wykazanych przez skarżącego nieprawidłowości, wynik przedmiotowego egzaminu należy uznać za pozytywny w stosunku do skarżącego. S. Z. zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 399 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Skarżący powtórzył całość argumentacji zawartą w odwołaniu, wskazującej jego zdaniem na nieprawidłowości w przytoczonych pytaniach testu egzaminacyjnego. Dodatkowo odnośnie pytania nr 26 wskazał, iż niejasne sformułowanie wariantu odpowiedzi B jako "zgwałcenie z wykorzystaniem podstępu" jest zbyt ogólne i błędnie sugeruje, iż chodzi tu o wszystkie sytuacje, w których popełnione zostaje przestępstwo zgwałcenia (a więc zarówno w typie podstawowym jak i kwalifikowany) co wprowadza w błąd rozwiązującego test. W przypadku pytania nr 51 skarżący zarzucił organowi, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się w sposób merytoryczny do zarzutów zawartych w odwołaniu, przerzucając niejako odpowiedzialność na zespół tworzący test w roku 2005. Odnośnie pytania nr 102 postawił Ministrowi Sprawiedliwości zarzut, iż w zaskarżonej decyzji nie przedstawił on przekonujących dowodów na fakt, iż pytanie to dotyczyło tylko i wyłącznie działania sądu o charakterze obligatoryjnym. Co do pytania nr 129, skarżący wskazał błędne powołanie się przez organ odwoławczy w swojej decyzji na art. 4421 § 1 k.c., który wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2007 r., a więc półtora miesiąca po przeprowadzeniu egzaminu na aplikację radcowską.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r., którą organ utrzymał w mocy uchwałę z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P..

Skarżący wystąpił z wnioskiem o dopuszczenie go do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Do egzaminu przystąpił uzyskując 189 punkty, co dało negatywny wynik z egzaminu konkursowego.

Postępowanie związane z egzaminem konkursowym na aplikację radcowską regulują przepisy art. 331 - 3310 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.). Podstawowe przepisy dotyczące przedmiotowej sprawy mają brzmienie:

"Art. 331. 1. Egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych, zwane dalej "komisjami".

2. Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji.

3. Egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu.

4. Egzamin konkursowy przeprowadza się raz w roku, w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości, nie później niż do 30 września przed rozpoczęciem roku szkoleniowego, równocześnie w tym samym dniu w Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem ust. 5.

5. W przypadku zaistnienia zdarzenia losowego uniemożliwiającego przeprowadzenie egzaminu konkursowego przez daną komisję w terminie, o którym mowa w ust. 4, Minister Sprawiedliwości wyznacza dodatkowy termin przeprowadzenia egzaminu konkursowego przez tę komisję. Przepisy art. 332 ust. 4-7 stosuje się odpowiednio.

Art. 332. 1. Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów, zwany dalej "zespołem konkursowym".

2. W skład zespołu konkursowego wchodzi 5 osób, w tym 3 przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości oraz 2 przedstawicieli delegowanych przez Krajową Radę Radców Prawnych.

3. Przewodniczący zespołu konkursowego, wyznaczony przez Ministra Sprawiedliwości spośród jego przedstawicieli, kieruje pracami zespołu oraz określa tryb pracy zespołu.

4. Zespół konkursowy przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru na egzamin konkursowy dla kandydatów.

Art. 335. 1. Minister Sprawiedliwości powołuje komisje spośród osób, których wiedza, doświadczenie i autorytet dają rękojmię prawidłowego przebiegu egzaminu konkursowego.

2. Komisja składa się z siedmiu członków. W skład komisji wchodzą:

1) trzej przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości; przedstawicielem Ministra Sprawiedliwości może być także, po wyrażeniu zgody, sędzia albo sędzia w stanie spoczynku,

2) dwaj przedstawiciele delegowani przez Krajową Radę Radców Prawnych,

3) jeden pracownik naukowy, naukowo-dydaktyczny lub dydaktyczny na wydziale prawa w szkole wyższej w Rzeczypospolitej Polskiej lub w Polskiej Akademii Nauk i posiadający co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego z zakresu nauk prawnych,

4) jeden prokurator będący prokuratorem powołanym co najmniej na stanowisko prokuratora prokuratury okręgowej, również prokurator w stanie spoczynku.

Art. 339. 1. Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.

2. Test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy.

3. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

4. Z przebiegu egzaminu konkursowego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji uczestniczący w egzaminie konkursowym. Członkowie komisji mogą zgłaszać uwagi do protokołu.

5. Przewodniczący komisji przesyła Ministrowi Sprawiedliwości protokół w terminie 7 dni od dnia sporządzenia.

Art. 3310. 1. Po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Komisja ogłasza wyniki egzaminu konkursowego.

2. Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości.

3. Minister Sprawiedliwości zawiadamia rady okręgowych izb radców prawnych o wynikach egzaminu konkursowego oraz publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu."

Z powyższych przepisów wynika, iż komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych można uznać za organ, któremu zostało zlecone wykonywanie czynności związanych z ustaleniem wyniku egzaminu. Ustalenie wyniku egzaminu następuje poprzez wydanie uchwały. Uchwała ma charakter decyzji administracyjnej; jest aktem o charakterze indywidualnym. O indywidualnym charakterze sprawy (ustalenie wyniku egzaminu) świadczy, iż dotyczy ona imiennie wymienionego podmiotu (skarżącego) oraz jego konkretnych praw (od ustalonego wyniku egzaminu zależy jego pozycja jako osoby mającej prawo ubiegania się o wpis na listę aplikantów). Uchwała zawiera wszystkie niezbędne składniki decyzji. Organem odwoławczym jest Minister Sprawiedliwości.

Minister Sprawiedliwości jako organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę ustalenia wyniku egzaminu konkursowego utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę uznając, iż negatywny wynik egzaminu został ustalony prawidłowo i brak jest podstaw do ustalenia pozytywnego wyniku egzaminu. Organ odniósł się do każdego zarzutu podniesionego w odwołaniu i szczegółowo uzasadnił brak podstaw do uznania za poprawne udzielone odpowiedzi na kwestionowane pytania. Skarżący oparł skargę na zarzucie, iż pytania nr 25, 26, 51, 102, 129, 190, 193 i 221 nie spełniały ustawowych wymogów określonych w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, w myśl którego pytanie testowe na egzaminie konkursowym powinno zawierać trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, a kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Zdaniem skarżącego omawiane pytania wskutek ich błędnego sformułowania nie posiadały żadnej prawidłowej odpowiedzi lub posiadały kilka prawidłowych odpowiedzi.

Należy podkreślić, iż dla pozytywnego wyniku egzaminu wystarczało odpowiedzieć poprawnie tylko na 190 pytań, z ogólnej liczby 250. Zgłaszający mieli świadomość, iż właściwa jest tylko jedna poprawna odpowiedź.

Organowi nie można - zdaniem Sądu - postawić zarzutu, że sprawę załatwił z naruszeniem norm procesowych. Jak wynika z obszernego i szczegółowego uzasadnienia decyzji, organ przeanalizował całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem i ustosunkował się do wszystkich zarzutów skarżącej, które ukierunkowały jego działanie. Ostatecznie nie stwierdził, iż w sprawie miały miejsce uchybienia, które mogłyby zaważyć na indywidualnym wyniku konkursu.

W ocenie Sądu odnośnie pytania nr 25 organ wyczerpująco uzasadnił stanowisko, że prawidłowość odpowiedzi "B" wynika wprost z treści przepisu art. 106 a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, w myśl którego nie podlega zatarciu skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeśli pokrzywdzony był małoletnim poniżej 15 lat. Przepis art. 106a k.k. jest wyjątkiem od zasady zatarcia skazania wyrażonej w treści art. 107 k.k. i nie ma znaczenia czy zatarcie skazania na wniosek czy też z urzędu, skoro przepis ten wyłącza jakąkolwiek możliwość zatarcia skazania za to przestępstwo.

Bezzasadnie są także zarzuty skarżącego dotyczące pytania nr 26. Prawidłowość odpowiedzi "B" wynika z treści przepisu art. 197 k.k., w którym wskazano w § 2 i § 3 kwalifikowane typy przestępstwa zgwałcenia, tj. zgwałcenie wspólnie z inną osobą i zgwałcenie ze szczególnym okrucieństwem. W ocenie Sądu należy zgodzić się z argumentacją organu, iż samo użycie podstępu przy popełnieniu przestępstwa zgwałcenia bez zaistnienia dodatkowych przesłanek (szczególne okrucieństwo, wspólnie i w porozumieniu z inną osobą) nigdy nie będzie typem kwalifikowanym tego przestępstwa.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego pytania nr 51 wskazać należy, iż sam skarżący przyznaje, iż na prawidłowość odpowiedzi "A znajduje swe oparcie w art. 48 § 2 kodeksu karnego skarbowego. Bezzasadne jest powołanie się przez skarżącego na podobieństwo kwestionowanego pytania do pytania z testu egzaminacyjnego na egzamin konkursowy w 2005 r. nr 129, które zostało uznane za błędne. Przedmiotowy egzamin konkursowy polegał na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego z obowiązujących przepisów prawa, a nie na sprawdzeniu wiedzy opartej na znajomości odpowiedzi na pytania z egzaminów konkursowych z poprzednich lat.

Bezzasadne są także zarzuty skarżącego odnoszące się do pytania nr 102. W ocenie Sądu z treści przedmiotowego pytania (" Z urzędu sąd zawiesza postępowanie cywilne, jeżeli...") wynika, iż dotyczy ono instytucji obligatoryjnego zawieszenia z urzędu przez sąd postępowania cywilnego. Zatem za jedyną prawidłową odpowiedź należy uznać odpowiedź nr "A", znajdująca swe oparcie w treści przepisu art. 174 § 1 pkt 3 k.p.c, w myśl którego sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeśli strona znajduje się w miejscowości pozbawionej na skutek nadzwyczajnych wydarzeń komunikacji z siedzibą sąd. Za błędną zaś należy uznać wskazaną przez skarżącego odpowiedź "C", opartą na przepisie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c., w którym mowa o instytucji fakultatywnego zawieszenia z urzędu postępowania cywilnego przez sąd.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego pytania nr 129 wskazać należy, iż prawidłowość odpowiedzi "B" znajduje swe oparcie treści przepisu art. 20 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.), w myśl którego roszczenia z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji ulegają przedawnieniu z upływem lat trzech. Należy zgodzić się z argumentacją organu, iż wskazany w tym przepisie art. 442 k.c. można stosować jedynie pomocniczo wyłącznie w tym zakresie, który pozwoli na ustalenie momentu powzięcia wiedzy co do powstania samej szkody lub osoby obowiązanej do jej naprawienia. Bez znaczenia jest mylne przytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisu art. 4421 § 1 k.c., który nie obowiązywał w dniu przeprowadzenia egzaminu konkursowego.

Także zarzutów dotyczących pytań nr 190 i 193 nie można uznać za trafne.

W ocenie Sądu odnośnie pytania nr 190 organ wyczerpująco uzasadnił stanowisko, że prawidłowość odpowiedzi "B" wynika wprost z treści przepisów art. 7 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.), w myśl którego przepisom tej ustawy nie podlegają kościoły i inne związku wyznaniowe oraz ich osoby prawne (ust. 1) oraz partie polityczne (ust. 5). Skarżący wskazał na przepisy, które w jego ocenie wskazują na stosowanie w pewnym zakresie przepisów ustawy Prawo do stowarzyszenia do związków wyznaniowych (obowiązki likwidatora kościoła i innego związku wyznaniowego) oraz partii politycznych (likwidacja partii politycznej).

Podobny zarzut skarżący postawił odnoście pytania nr 193. Zdaniem Sądu prawidłowości odpowiedzi "B" na to pytanie wynika z brzmienia przepisu art. 3 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w myśl którego Przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania w sprawach karnych skarbowych (pkt 1) oraz spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Skarżący wskazał na stosowanie do ww. kategorii sprawach części przepisów k.p.a. (sprawy karne skarbowe - dział VIII, sprawy z zakresu ordynacji podatkowej - dział IV, V i VIII).

Odnosząc się do zarzutów dotyczących obydwu ww. pytań dodatkowo wskazać należy, iż odpowiedź na pytania testowe nie wymaga czynienia dodatkowych założeń; skoro obowiązuje w prawie jakaś zasada ogólna i pytanie jej dotyczy, nie ma potrzeby sięgać do wyjątków. Pytania nr 190 i 193 dotyczą właśnie takich zasad ogólnych dotyczących wyłączeń spod zakresu obowiązywania ustawy Prawo o stowarzyszeniach oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i bezzasadne jest sięganie po skarżącego po wyjątki od powyższych przepisów.

W ocenie Sądu, odnośnie pytania nr 221, organ wyczerpująco uzasadnił stanowisko, że prawidłowość odpowiedzi "B" wynika wprost z treści przepisu 70 § 8 ordynacji podatkowej, zgodnie z którym "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu". Należy podzielić stanowisko organu, iż pytanie jest postawione prawidłowo. Zobowiązania podatkowe zabezpieczone zastawem skarbowym nie przedawniają się i w tym przypadku zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu zastawu. Pytanie nie odnosiło się do tego, od kiedy zobowiązania podatkowe zabezpieczone zastawem skarbowym mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu zastawu, w związku z czym bez znaczenia był fakt niezamieszczenia w treści pytania sformułowania "po upływie terminu przedawnienia".

Ponadto, w związku z powoływaniem się przez skarżącego na piśmiennictwo orzecznictwo Sądu Najwyższego, nadmienić należy iż pytania testu były układane w oparciu o treść obowiązujących przepisów prawa, nie sprawdzały znajomości orzecznictwa czy poglądów doktryny, które mogą być różne a czasami wręcz rozbieżne. Egzamin był testem na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne a nie egzaminem ze znajomości poglądów wyrażanych przez doktrynę.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.