Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 11/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
658
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2017 r. przy udziale sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. we W. na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów eg- zekucyjnych I. Stwierdza bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego; II. Stwierdza, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa; III. Odstępuje od zobowiązania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. do wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych; IV. zasądza na rzecz skarżącej od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 25 maja 2016r. doradca podatkowy J. M. wystąpiła w imieniu "A" Sp. z o.o. (dalej: skarżąca, spółka) do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. (dalej: organ pierwszej instancji) z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2016r. nr [...]; zwrot kwot pobranych tytułem egzekwowanej należności, jak też naliczonych kosztów egzekucyjnych. Do wniosku przedłożono uwierzytelnione pełnomocnictwo procesowe dla ww. doradcy podatkowego do działania w imieniu spółki wystawione przez prokurenta spółki M. Z. wraz z odpisem KRS spółki.

Pismem z dnia 21 lipca 2016r. nr [...] organ pierwszej instancji wezwał stronę do złożenia na piśmie wyjaśnień dotyczących podania z dnia 25 maja 2016r. (pismo kierowane do dor. pod. J. M.).

Pismem z dnia 29 maja 2016r. wskazano, że ww. wniosek jest również wnioskiem o wydanie zaświadczenia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o który spółka wnosi na podstawie art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r., poz. 599 ze zm.; dalej: u.p.e.a.).

Pismem z dnia 18 sierpnia 2016r. nr [...] organ pierwszej instancji wezwał ponownie stronę do złożenia na piśmie wyjaśnień dotyczących podania z dnia 29 maja 2016r. (pismo kierowane do dor. pod. J. M.).

Pismem z dnia 29 sierpnia 2016r. strona udzieliła ponownej, identycznej w swej treści odpowiedzi jak w piśmie z dnia 29 maja 2016r.

Pismem z dnia [...] 2016r. nr [...] organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 64c § 1, § 6a pkt 1 lit. a) u.p.e.a. zawiadomił spółkę o wysokości kosztów postepowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2016r. nr [...] w kwocie 11.018,40 zł. Informując stronę o prawie do wystąpienia z wnioskiem do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych (pismo kierowane do dor. pod. J. M.).

Pismem z dnia 23 września 2016r. dor. pod. K. M. złożył w imieniu spółki wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w związku z zawiadomieniem o wysokości kosztów egzekucyjnych z dnia [...] 2016r. nr [...].

Pismem z dnia 12 października 2016r. organ pierwszej instancji wezwał pełnomocnika o dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa upoważniającego do występowania w Mieniu "A" sp. z o.o. w celu wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Pismem z dnia 24 października 2016r. dor. pod. K. M. przedłożył uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa substytucyjnego; uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa procesowego wraz z odpisem KRS spółki; dowody uiszczenia opłat skarbowych od ww. pełnomocnictw; formularze PPS-1 dotyczące pełnomocnictwa procesowego i substytucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] 2016r. nr [...] pozostawiono podanie bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2, art. 123, art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23; dalej: k.p.a.), w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu wskazano, że przedłożony odpis pełnomocnictwa substytucyjnego nie zawiera wskazania, że osobą je uwierzytelniającą jest doradca podatkowy K. M. W treści pieczątki wskazano co prawda nazwę "B", jednakże jest to nazwa podmiotu prowadzącego działalność, a nie imię i nazwisko doradcy podatkowego. O tym, że pełnomocnictwo zostało uwierzytelnione przez uprawnioną osobę nie można wywieść także z podpisu, który jest nieczytelny. Odwołano się do treści art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2016r., poz. 794), jak i znaczenia semantycznego słowa "podpis" i wskazano, że uwierzytelnienie nie jest skuteczne, bowiem nie wiadomo od kogo pochodzi, co oznacza, że przedłożone pełnomocnictwo jest uwierzytelnione niezgodnie z powołanymi wyżej przepisami.

Pismem z dnia 16 listopada 2016r. dor. pod. K. M. złożył zażalenie od ww. postanowienia zarzucając bezczynność organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ ten bezsprzecznie wie od kogo pochodziło uwierzytelnienie pełnomocnictwa, tj. od dor. pod. J. M. umocowanego w niniejszej sprawie, którego pełnomocnictwo widnieje w aktach sprawy. Zdaniem pełnomocnika obie strony wskazane w pełnomocnictwie substytucyjnym mogą uwierzytelnić takie pełnomocnictwo. Wskazano też, że wątpliwości organu sprowadzają się do techniki sporządzania podpisu na uwierzytelnieniu – gdyż to nieczytelny podpis jest powodem wątpliwości organu z tytułu których pozostawia podanie bez rozpoznania, co jest działaniem niezgodnym z przepisami prawa.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] 2016r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 1 miesiąc od dnia uzupełnienia braku formalnego. W uzasadnieniu wskazano, że w razie wątpliwości powinno wezwać się K. M. do wskazania kto jest osobą uwierzytelniającą podpis. Pozostawienie podania spółki z dnia 23 września 2016r. było zdaniem organu nadzoru działaniem co najmniej przedwczesnym. Do organu egzekucyjnego została złożona kserokopia pełnomocnictwa substytucyjnego dla dor. pod. K. M. Uznano, że faktycznie na pełnomocnictwie brak jest uwierzytelnienia, z którego wynikałoby ponad wszelką wątpliwość, że dokonane zostało przez uprawnioną osobę, jednakże był to brak formalny, który należało uzupełnić. Wskazano też, że złożenie wniosku przez spółkę oznaczało w myśl art. 61 § 3 k.p.a. datę wszczęcia postepowania na żądanie strony w dniu doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Podanie wpłynęło w dniu 27 września 2016r.; termin zaś załatwienia sprawy powinien upłynąć w dniu 27 października 2016r. Uznano jednak sprawę za szczególnie skomplikowaną zatem za termin jej załatwienia uznano termin – 28 listopada 2016r. Z uwagi na fakt, że organ pierwszej instancji wezwał stronę do usunięcia braków w podaniu z dnia 23 września 2016r. termin do załatwienia sprawy przesunął się o 14 dni czyli niniejsza sprawa, zdaniem organu nadzoru, powinna zostać załatwiona do dnia 12 grudnia 2016r. Z akt sprawy nie wynikało również, że strona została poinformowana o niezałatwieniu sprawy w terminie na podstawie art. 35 k.p.a. Uznano zatem za uzasadnione zażalenie strony i zobowiązano organ pierwszej instancji do wyjaśnienia czy na uwierzytelnieniu kopii pełnomocnictwa został złożony podpis osoby do tego uprawnionej a w przypadku pozytywnego ustalenia w tym zakresie w terminie 1 miesiąca od dnia wyjaśnienia ww. wątpliwości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucono na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.; dalej: ppsa) zarzucono bezczynność organu pierwszej instancji w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 23 września 2016r. o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w związku z zawiadomieniem o wysokości kosztów egzekucyjnych z dnia [...] 2016r., doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 20 września 2016r. Wniesiono o stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji do daty wniesienia niniejszej skargi trwała bezczynność, która naruszyła prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki; stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa; rozpoznanie w sprawy w trybie uproszczonym; zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa świadczonego przez doradcę podatkowego, stosownie do norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o oddalenie skargi i wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Pismem z dnia 12 maja 2017r. organ pierwszej instancji poinformował, że postanowieniem z dnia [...] 2017r. nr [...] postanowiono ustalić koszty egzekucyjne w wysokości 11.018,40 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 119 § 1 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Jako, że przedmiotem skargi skarżącej jest przewlekłość Sąd nie był związany wnioskiem organu podatkowego co do przeprowadzenia rozprawy.

W nauce prawa o postępowaniu administracyjnym od lat wskazuje się na istotną wagę problemu terminowego załatwiania spraw administracyjnych dla skutecznej realizacji materialnego prawa administracyjnego. Powolność postępowania może stać się dla organu administracji zainteresowanego w osiągnięciu pewnego operatywnego celu, którego w sposób legalny osiągnąć nie może, środkiem do jego osiągnięcia w sposób pozornie legalny. Szybkość czyli zasada osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym czasie, należy do kardynalnych zasad dobrego postępowania, gdyż każdy dzień zwłoki odsuwa moment realizacji tego celu (E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz teksy, wzory i formularz, Warszawa 1970, s. 62; R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, LEX 2014).

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.- dalej p.p.s.a.) zakres przedmiotowy skarg na bezczynność wyznaczają postanowienia art 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy. Tak więc zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w Ordynacji podatkowej lub akcie szczególnym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzja lub postanowienie nie zostały podjęte w pierwszej instancji, jak i przypadku gdy w obowiązującym terminie nie zostały one wydane przez organ drugiej instancji.

Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym określają przepisy art. 139 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 - dalej O.p.) Zgodnie z art. 227 § 1 O.p. organ podatkowy do którego wpłynęło odwołanie, przekazuje je wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania odwołania, chyba, że w tym terminie wyda decyzję na podstawie art. 226. Przekroczenie tych terminów lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 140 O.p. oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego.

Podstawową zasadą instytucji skargi na bezczynność jest zatem ochrona strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z treścią art. 149 p.p.s.a. uznając skargę na bezczynność organu za zasadną sąd zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania określonej czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SAB 37/00).

W niniejszej sprawie organ, już po wniesieniu skargi na wydał rozstrzygnięcie, ustalając postanowieniem z dnia [...] 2017r. wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego.

Należało jednakże wziąć pod uwagę pełną treść art. 149 p.p.s.a. Wykładnia i zastosowanie art. 149 p.p.s.a wymaga uwzględnienia celu zmian jakie zostały dokonane ustawami: z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r.) oraz z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 12 lipca 2011 r.). Celem tych zmian jest rozszerzenie środków przeciwdziałania bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw, a także umożliwienie efektywnego dochodzenia przez stronę postępowania odszkodowania za poniesioną szkodę od organu administracji z tytułu niewydania orzeczenia lub decyzji z naruszeniem prawa oraz ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych odpowiedzialności majątkowej za zaniechania prowadzące do wyrządzenia szkody na skutek rażącego naruszenia prawa, co pozostaje w ścisłym związku z Konwencją o ochronie praw człowiek i podstawowych wolności oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie przeciwdziałania przewlekłemu prowadzeniu postępowań administracyjnych i rekompensowania szkód wynikających z tego tytułu. Prawidłowa wykładnia art. 149 p.p.s.a. nie może zostać przeprowadzona w oderwaniu od celów tych zmian ( tak NSA w postanowieniu z dnia 26.07.2012r., sygn. akt II OSK 1360/12 – cbois).

Należy podnieść więc, że dokonanie czynności, w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt. 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.). O uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., sąd - uwzględniając skargę - jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienie skargi, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. W konsekwencji uwzględnieniem skargi, w rozumieniu art. 149 .p.p.s.a. jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Odmienna wykładnia art. 149 p.p.s.a. prowadziłaby do pozbawienia strony możliwości dochodzenia odszkodowania, o którym mowa w art. 417¹ § 3 Kodeksu cywilnego (dalej kc) za szkodę, której źródłem jest niewydanie orzeczenia lub decyzji, a także wypaczałaby sens wprowadzonych zmian w przepisach p.p.s.a. oraz O.p.

W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego, ocenia czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a., jeżeli nie ma podstaw do odrzucenia albo oddalenia skargi, bądź umorzenia postępowania sądowego.

Przepis art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu lub podjęcia określonej czynności w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417¹ § 3 kc, wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu (zob orzecz. NSA cyt. wyżej).

W niniejszej sprawie i jej kontekście faktycznym nie budzi wątpliwości, że postępowanie przed Naczelnikiem [...] Urzędu Skarbowego ma związek z podjętymi przez pełnomocnika – dor. pod. J. M. w imieniu skarżącej działaniami zmierzającymi do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2016r. nr [...]; zwrotem kwot pobranych tytułem egzekwowanej należności, jak też naliczonych kosztów egzekucyjnych. Organ pierwszej instancji nie miał wątpliwości w kwestii uwierzytelnienia pełnomocnictwa procesowego przez ww. pełnomocnika pomimo, że sposób uwierzytelnienia był identyczny z tym, który w kolejnym etapie działań tego samego pełnomocnika zostało następnie przez ten organ zakwestionowane jako wadliwe. Z tą tylko różnicą, że posługiwał się takim uwierzytelnieniem pełnomocnik substytucyjny pełnomocnika procesowego dor. pod. K. M. Pisma organu były kierowane na adres pełnomocnika, nie kwestionowano czytelności podpisu uwierzytelnienia a z pism kierowanych przez skarżącą również wynika każdorazowo imię i nazwisko pełnomocnika skarżącego.

Dodatkowo zdaniem Sądu pierwszej instancji z przedłożonych do wniosku o wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych dokumentów nie budzi wątpliwości, kto uwierzytelnił przedłożone odpisy pełnomocnictw – był nim pełnomocnik procesowy dor. pod. J. M. Świadczy o tym widniejąca w polu 37 Pełnomocnictwa Szczególnego PPS-1 pieczątka z dokładnym imieniem i nazwiskiem ww. pełnomocnika wraz jej identycznym podpisem jak na poczynionym obok (w poz. 36) uwierzytelnieniu. Z pełnomocnictwa tego wyraźnie wynika, umocowanie dor. pod. K. M. do reprezentacji w sprawach dotyczących podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013r. (zgodnie z treścią załączonego uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa substytucyjnego). Możliwość ustanowienia zaś substytucji wynika z niekwestionowanego pełnomocnictwa procesowego udzielonego dor. pod. J. M. przez prokurenta skarżącej.

Stosownie do treści art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony (art. 33 § 3 k.p.a.).

Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie, zwięzłość przepisów k.p.a. dotyczących instytucji pełnomocnictwa wskazuje na to, że zamiarem ustawodawcy nie było sformalizowanie wymagań co do ustanowienia pełnomocnika (por. wyrok NSA z 4 lipca 2006 r., II OSK 941/05, LEX nr 275483).

Z art. 32 i art. 33 k.p.a. wynika, że instytucja pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym ma charakter możliwie dalece odformalizowany. W razie wątpliwości treść pełnomocnictwa musi być odczytywana w kontekście faktycznym danej sprawy i prawdopodobnych intencji mocodawcy, w szczególności jego obiektywnie pojmowanego interesu. Organ powinien także uwzględnić, czy w świetle pełnomocnictwa umocowana nim osoba działa w sposób korzystny dla mocodawcy. Jeżeli bowiem osoba, przedstawiająca wystawione dla niej pełnomocnictwo do działania, podejmuje na jego podstawie czynności mieszczące się w prawdopodobnych intencjach mocodawcy i na rzecz jego obiektywnie pojmowanego interesu – to wątpliwości, co do zakresu pełnomocnictwa, organ administracji publicznej jest obowiązany przesądzić na rzecz przyjęcia, że ta osoba została umocowana w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2014r. sygn. akt II OSK 1663/13, CBOSA).

Powyższe przepisy nie zawierają żadnych wskazań, co do sposobu uwierzytelniania pełnomocnictw lub innych dokumentów przez wymienionych w nim pełnomocników. Wymogi poświadczeń odpisów dokumentów wynikają natomiast z przepisów ustaw dotyczących korporacji zawodowych zrzeszających tych pełnomocników. W myśl art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 213) doradca podatkowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 41 ust. 4 ww. ustawy doradca podatkowy ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać podpis doradcy podatkowego, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) doradca podatkowy stwierdza to w poświadczeniu. Należy pamiętać, że co do zasady samo uwierzytelnianie przy poświadczaniu pełnomocnictwa nie ma na celu "zrównania dokumentu pełnomocnictwa z dokumentem urzędowym", lecz jedynie wykazanie istnienia umocowania do działania. Podpis w znaczeniu powszechnie używanym jest to bowiem napisany lub uwierzytelniony własnoręczny znak. Natomiast przepisy prawa nie dają podstaw do nadania pojęciu "podpisu" innego od powszechnie używanego. Istotne bowiem w sprawie jest aby podpis na załączonym dokumencie pełnomocnictwa był własnoręczny (por. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FSK 697/12, CBOSA). A zatem wbrew temu co próbował twierdzić zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ nadzoru nie ma wątpliwości co do istnienia umocowania zarówno dla dor. pod. J. M., jak i dla dor. pod. K. M. jako jej substytuta, jak i co do osoby uwierzytelniającej pełnomocnictwa. Nie ma też większego znaczenia kto takiego uwierzytelnienia udzielił - w sprawie był to pełnomocnik, który uwierzytelnił udzielone pełnomocnictwo substytucyjne.

Należy zaznaczyć, że organ administracji kwestionując umocowanie danej osoby w sprawie do działania w imieniu innej – jest zobowiązany szczegółowo i wyczerpująco wyjaśnić swoje wątpliwości. W uzasadnieniu tym powinien obalić założenie, że osoba przedstawiająca pełnomocnictwo dla niej do działania w imieniu mocodawcy jest umocowana w sprawie. Ciężar wykazania, że tak nie jest – w świetle regulacji instytucji pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym – ciąży bowiem na organie administracji. Założenie to ma nie tylko oparcie w konieczności praworządnego działania przez organ administracji (art. 6 i art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania do władzy publicznej (które może być podważone przez niezrozumiałe negowanie umocowania pełnomocnika w sprawie art. 8 k.p.a.) czy czuwania, aby strona nie poniosła negatywnych szkody z powodu nieznajomości prawa regulującego wymogi pełnomocnictwa (art. 9 k.p.a.), ale także w obowiązku szybkiego działania przez organy (art. 12 k.p.a.).

Należy jednak stwierdzić, że w sprawie doszło do nieuzasadnionego negowania umocowania pełnomocnika w sprawie oraz iluzorycznej kontroli organu nadzoru, która doprowadziła do niezasadnego wydłużenia postępowania i wydania postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych dopiero w dniu [...] 2017r. czyli 7 miesięcy od dnia wpływu podania skarżącej (data wpływu 27 września 2016r.).

Nie sposób jest też nie zauważyć, że niewydanie takiego postanowienia rodziło dotkliwe skutki prawne dla skarżącej w postaci uniemożliwienia kwestionowania przez skarżącą wysokości tychże kosztów. Tym bardziej w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016r. sygn. akt SK 31/14 stwierdził niekonstytucyjność przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie opłat za dokonane czynności egzekucyjne.

Wbrew zaś temu, co stwierdził organ nadzoru wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych nie było sprawą na tyle skomplikowaną aby stwierdzić, że na jego wydanie organ pierwszej instancji potrzebował 2 miesiące. Tym bardziej, że analiza akt dowodzi, że postanowienie z dnia [...] 2017r. ustaliło koszty egzekucyjne na tym samym poziomie, co koszty przedstawione w zawiadomieniu z dnia [...] 2016r. Zaś samo rozstrzygnięcie nie zawiera w swej treści odniesienia się do wspomnianego wyroku TK, który to fakt mógłby ewentualnie uzasadniać ww. twierdzenie, że mamy do czynienia ze sprawą szczególnie skomplikowaną.

Zgodnie z art. 35 § 1 ppsa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 ppsa). Z taką zaś sprawą, która wymagała załatwienia bez zbędnej zwłoki była przedmiotowa sprawa. Chodziło bowiem o wydanie postanowienia w przedmiocie ustalenia kosztów egzekucyjnych a zatem organ dysponował faktami i dowodami wpływającymi na ich wysokość. Co dowodzi wskazywane wcześniej zawiadomienie, jak i charakter oczekiwanego postanowienia.

Należy tym samym stwierdzić, że organ do dnia wniesienia skargi pozostawał bezczynny na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa.

Stosownie zaś do treści art. 149 § 1a ppsa w razie stwierdzenia bezczynności organu Sąd zobowiązany jest do stwierdzenia czy taka bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a ppsa, jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, opubl. CBOSA).

W sprawie na tle zaistniałych okoliczności wobec ewidentnie nieuprawnionego kwestionowania umocowania pełnomocnika w sprawie doprowadzono do bezczynności organu w sposób rażący albowiem w istocie w sposób nieuprawniony organy podatkowe uchylały się do wydania postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych i uniemożliwiało to stronie ich kwestionowanie również w kontekście wspomnianego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Sąd natomiast odstąpił od zobowiązania organu do wydania postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, wobec wydania takiego postanowienia w dniu [...] 2017.

Z tych też względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1, 1a ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa i art. 205 § 2 ppsa. Na kwotę kosztów składał się: wpis sądowy w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego – 240 zł oraz opłata skarbowa 17 zł.