Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1677/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold – Rogiewicz, asesor WSA Piotr Dębkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej zwany "Naczelnikiem US") w toku prowadzonego wobec majątku J. Z. (dalej zwany "Stroną" lub "Skarżącym") na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 10 lipca 2017 r. obejmujących należności z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres luty – kwiecień 2012 r., czerwiec - grudzień 2013 r., lata 2014 - 2016 oraz styczeń - kwiecień 2017 r. na kwotę 1.021,10 zł należności głównej, postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z dnia 3 sierpnia 2017 r., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w C. S.A. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało odebrane przez Skarżącego w dniu 24 sierpnia 2017 r. Bank potwierdził odbiór zawiadomienia w dniu 3 sierpnia 2017 r.

C. S.A. w dniu 24 sierpnia 2017 r. przekazał na konto urzędu kwotę w wysokości 1.287,93 zł, która w całości pokryła zaległość objętą tytułem wykonawczym (1.021,10 zł - należność główna, 194,23 zł - odsetki i 72,60 zł - koszty egzekucyjne).

Skarżący pismem z 7 września 2017 r. złożonym do Naczelnika US na podstawie art. 54 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.; dalej "u.p.e.a.") zaskarżył wszczęcie egzekucji zgodnie z zawiadomieniem o zajęciu, w którym niezasadnie powołano NIP i regon, gdyż sprawa nie ma związku z działalnością gospodarczą, jednocześnie wnosząc zarzuty oparte na przepisach art. 33 § 1 pkt 1, 6 i 10 u.p.e.a.

Naczelnik US przy piśmie z dnia 18 września 2017 r. wezwał Skarżącego do sprecyzowania pisma z dnia 7 września 2017 r. poprzez wskazanie czy wniesione żądanie należy rozumieć jako zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a., czy też jako skargę na czynność egzekucyjną dotyczącą zawiadomienia z dnia 3 sierpnia 2017 r. Wezwanie to zostało doręczone Stronie w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej zwana "K.p.a.").

Naczelnik US pismem z 18 września 2017 r. wystąpił do Dyrektora Centrum O. S.A. o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku, informując jednocześnie, że w wyniku dokonanego zajęcia w dniu 24 sierpnia 2017 r. uzyskano całość dochodzonej należności, którą przekazano na konto Wierzyciela.

Skarżący w odpowiedzi na wezwanie z dnia 18 września 2017 r. przy piśmie z dnia 17 października 2017 r. wyjaśnił, że pismo z dnia 7 września 2017 r. zawiera skargę na czynności egzekucyjne, zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji oraz prośbę o przywrócenie 7-dniowego terminu do zgłoszenia zarzutów.

Dyrektor Centrum O. S.A. pismem z dnia 17 października 2017 r., złożył wyjaśnienia dotyczące obowiązku rejestracji odbiorników rtv oraz uiszczania opłaty abonamentowej. Odnośnie natomiast wpłaconych zaległości z tytułu opłat rtv za okres 04/2012-05/2013 w kwocie 289,42 zł z dnia 24 maja 2017 r. poinformował, że kwota została pomniejszona w tytule wykonawczym.

Naczelnik US postanowieniami z 9 listopada 2017 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz nie uwzględnił zarzuty wniesione pismem z dnia 7 września 2017 r. uzupełnionym pismem z dnia 17 października 2017 r. z uwagi na wniesienie ich z uchybieniem terminu.

Ponadto Naczelnik US postanowieniem z 9 listopada 2017 r. uznał skargę Strony z dnia 7 września 2017 r. na czynność dotyczącą zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w C. S.A., dokonaną zawiadomieniem z dnia 3 sierpnia 2017 r. za bezzasadną.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej zwany "Dyrektorem") w wyniku rozpatrzenia wniesionego zażalenia z dnia 8 grudnia 2017 r. postanowieniem z dnia 16 stycznia 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia 9 listopada 2017 r.

Strona nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 7 marca 2018 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący pismem z dnia 7 grudnia 2017 r. zwrócił się o umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego w dniu 24 sierpnia 2017 r. tj. w dniu doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i tytułu wykonawczego, na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a., w związku ze spełnionymi przesłankami zawartymi w § 1 pkt 2 i 3 tego przepisu, który ma formę obligatoryjną. Skarżący wskazał, że kwota dochodzonej należności w wysokości 1.282,83 zł, wskazana do zajęcia z rachunku bankowego, jest niezasadna (zawyżona), co oznacza, że obowiązek tak określony nie istniał i nie jest wymagalny, gdyż został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Stanowi to przesłanki wymienione w art. 59 § 1 pkt 2 i 3. Egzekwowany obowiązek został również określony z naruszeniem art. 2 ust. 3 i 5 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1204).

Według Skarżącego w tytule wykonawczym, jak i w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności, do egzekwowanego obowiązku została zaliczona kwota opłaty abonamentowej za kwiecień 2012 r. w wysokości 18,50 zł wraz z odsetkami w wysokości 9,43 zł, które to kwoty zostały już wpłacone w dniu 24 maja 2017 r. w kwocie 289,42 zł, należnej za okres od kwietnia 2012 r. do maja 2013 r. Kwota odsetek za kwiecień zawiera się również w tej kwocie i została wyliczona z zastosowaniem kalkulatora ze strony internetowej P.. Zdaniem Skarżącego, określając egzekwowany obowiązek, organ egzekucyjny rażąco naruszył art. 54 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm.; dalej "O.p.") (mający zastosowanie w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), określając wbrew tym przepisom nienależne odsetki od lipca 2013 r., które zostały zawarte w egzekwowanej należności w wysokości 1.282,83 zł.

Według Strony wskazane zarzuty wadliwego, niezasadnego określenia egzekwowanego obowiązku, spełniające przesłanki do umorzenia postępowania, choć są zbieżne z podstawami zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, wymienionymi w art. 33 u.p.e.a., to nie dotyczą zasadności wnoszenia opłat abonamentowych, co do zasady, gdyż nie kwestionuje zasadności wnoszenia opłat wynikających z ustawy o opłatach abonamentowych. Z tego względu nie mają tu zastosowania przepisy art. 34 § 1 u.p.e.a. i nie jest wymagane stanowisko wierzyciela, które miałoby ewentualnie być wiążące dla organu egzekucyjnego, zwłaszcza w sprawie niezasadnych odsetek od lipca 2013 r., które naliczył organ egzekucyjny, a nie wierzyciel.

Końcowo za istotne uznał znaczenie w przedmiotowej sprawie przepisów art. 7, art. 8 § 2 i art. 77 K.p.a.

Naczelnik US pismem z dnia 8 stycznia 2018 r. wystąpił do P. S.A. Dyrektora Centrum O. o zajęcie stanowiska w sprawie wniosku z dnia 7 grudnia 2017 r.

W odpowiedzi na powyższe P. S.A. przy piśmie z dnia 26 marca 2018 r. poinformowała, że w sprawie zaległych opłat abonamentu rtv wobec Strony, objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 10 lipca 2017 r., podtrzymuje w całości stanowisko przedstawione we wcześniejszej korespondencji kierowanej do Naczelnika US oraz abonenta (Skarżącego) pismem z dnia 17 października 2017 r.

Naczelnik US postanowieniem z dnia 7 maja 2018 r. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem Strony z dnia 7 grudnia 2017 r. z uwagi na jego bezprzedmiotowość, bowiem dokonana została całkowita spłata należności objętych tytułem wykonawczym.

Dyrektor w wyniku rozpatrzenia zażalenia z dnia 4 czerwca 2018 r. postanowieniem z dnia 13 lipca 2018 r. uchylił postanowienie Naczelnika US z dnia 7 maja 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem zajęcia merytorycznego stanowiska przez organ egzekucyjny w sprawie wniesionego przez Stronę wniosku z dnia 7 grudnia 2017 r.

P. S.A w odpowiedzi na wystąpienie Naczelnika US o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionego wniosku z dnia 7 grudnia 2017 r. przy piśmie z dnia 19 listopada 2018 r. podtrzymała stanowisko w przedmiotowej sprawie zawarte w swoim wcześniejszym piśmie z dnia 26 marca 2018 r.

Naczelnik US postanowieniem z dnia 20 grudnia 2018 r. odmówił umorzenia postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 lipca 2017 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie w zakresie nieprawidłowego określenia wysokości dochodzonych należności podkreślił, że Dyrektor Centrum O. S.A. jest wierzycielem w przedmiotowej sprawie w związku z czym Naczelnik US nie miał wyboru co do sposobu postępowania i zobowiązany był do wszczęcia egzekucji. Odnośnie naliczonych i wyegzekwowanych odsetek od opłat abonamentowych, zawartych w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z dnia 3 sierpnia 2017 r., których brak w tytule wykonawczym, organ egzekucyjny wyjaśnił, że kwoty odsetek za okres od 1 lutego 2012 r. do 29 lutego 2012 r. oraz od 1 czerwca 2013 r. do 30 kwietnia 2017 r. na dzień wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 10 lipca 2017 r. nr [...] wynoszą 0,00 zł. W poszczególnych pozycjach tytułu wykonawczego wskazany został z kolei okres, od którego odsetki są naliczane (poz. E.1-E.50 w pkt 2), ich charakter rodzaj i stawka (poz. E pkt 6 i 7). W przedmiotowej sprawie zastosowano naliczanie 8% odsetek za zwłokę zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Według Naczelnika US powołany przez Stronę w piśmie z dnia 7 grudnia 2017 r. art. 54 § 1 pkt 5 O.p. dotyczący nienaliczania odsetek za zwłokę nie znajduje natomiast zastosowania w sprawie.

Skarżący zażaleniem z dnia 27 stycznia 2019 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania wszczętego tytułem wykonawczym nr [...], zarzucił naruszenie:

art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 2 ust. 3 i 5 oraz art. 3 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez brak ich zastosowania, tj. niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej w tym przypadku i nieodstąpienie od niej;

art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 3 oraz § 3 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie, mimo spełnienia przesłanek w nich zawartych;

art. 59 § 4 u.p.e.a. z uwagi na nieuwzględnienie wniosku z dnia 7 grudnia 2017 r. o umorzenie postępowania, mimo że zawierał wystarczające uzasadnienie umorzenia;

art. 2 ust. 3 i 5 oraz art. 3 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez brak ich zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym;

art. 54 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w postępowaniu i niezasadne naliczenie odsetek przez organ egzekucyjny od zaległych opłat we wskazanym okresie.

Dyrektor postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2019 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekając do istoty umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Strony na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 lipca 2017 r. nr [...].

W uzasadnieniu zwracając uwagę, iż w przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do przesądzenia, czy rozpatrując w postępowaniu egzekucyjnym wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny uprawniony jest do badania wszelkich okoliczności związanych z powstaniem i istnieniem obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zdaniem organu uznanie argumentów Strony, iż w ramach art. 59 u.p.e.a. organ egzekucyjny powinien samodzielnie badać przesłanki prowadziłoby do błędnego wniosku, iż okoliczności związane z wymagalnością obowiązku objętego tytułem wykonawczym powinien badać organ egzekucyjny do czego żadnym przepisem nie jest uprawniony.

Ponadto Dyrektor za słuszne uznał, że przed rozpatrzeniem przedmiotowego wniosku, Naczelnik US wystąpił do wierzyciela o opinię co do tej kwestii. Organ egzekucyjny nie był bowiem właściwy do oceny, czy Dyrektor Centrum O. S.A. prawidłowo uznał, że na Skarżącym ciąży obowiązek z tytułu opłaty abonamentowej rtv. Tym samym w oparciu o stanowisko Wierzyciela w dniu 20 grudnia 2018 r. Naczelnik US wydał postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 lipca 2017 r.

Organ drugiej instancji biorąc pod uwagę uzyskane w toku postępowania odwoławczego informacje dotyczące zaksięgowania wpłaty w kwocie 289,42 zł na poczet zaległości z tytułu opłat rtv za okres kwiecień 2012 r. – maj 2013 r., uznał, iż nie mógł stwierdzić za Naczelnikiem US, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zauważył przy tym, że w sytuacji, gdy Dyrektor Centrum O. S.A. w piśmie z dnia 11 kwietnia 2019 r. wskazał, że wystawiony w dniu 10 lipca 2017 r. na Stronę tytuł wykonawczy nr [...] nie powinien był w ogóle zostać przesłany do Naczelnika US celem realizacji, przyznał rację Stronie, że prowadzone postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Z kolei mając na uwadze stanowisko Strony, iż w przedmiotowym tytule wykonawczym obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa zaznaczył, że z treści ww. tytułu wykonawczego wynika, że został on wystawiony przez P. S.A. Dyrektora Centrum O., dotyczy opłaty abonamentowej rtv, a dochodzone należności pieniężne podlegają egzekucji administracyjnej. Zauważył przy tym, że opłaty abonamentowe są należnościami, które wynikają wprost z przepisów prawa. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje więc z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą. Zwrócił przy tym uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 stwierdził, że art. 7 ust. 3 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych są zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie są niezgodne z art. 1 oraz z art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji. Zdaniem Trybunału mimo, że obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Tym samym za dopuszczalne uznał prowadzenie egzekucji administracyjnej, w celu wyegzekwowania obowiązku uiszczenia zaległego abonamentu bez konieczności wydania decyzji czy postanowienia, a jedynie na podstawie przepisu prawa, i to nawet pomimo tego, że obowiązek uiszczania abonamentu nie mieści się w zakresie administracji rządowej.

Reasumując nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., skoro opłaty abonamentowe wynikają bezpośrednio z przepisu prawa i obowiązek ich zapłaty nie jest poprzedzany stosownym wezwaniem, czy orzeczeniem organu administracji rządowej.

Z kolei mając na uwadze stanowisko Strony, iż w przedmiotowym tytule wykonawczym obejmującym należności z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres luty - kwiecień 2012 r., czerwiec - grudzień 2013 r., lata 2014 - 2016 oraz styczeń - kwiecień 2017 r. na kwotę 1.021,10 zł należności głównej, obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, ponieważ brak jest w tytule wykonawczym naliczonych i wyegzekwowanych odsetek od opłat abonamentowych, zawartych w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z dnia 3 sierpnia 2017 r. podniósł, że w piśmie z dnia 11 kwietnia 2019 r. Dyrektor Centrum O. S.A. wskazał, że dokonana w dniu 24 maja 2017 r. przez Stronę wpłata w wysokości 289,42 zł na należności za okres od kwietnia 2012 r. do maja 2013 r. została błędnie zaksięgowana, a wyegzekwowana w toku postępowania egzekucyjnego kwota w wysokości 1.154,20 zł została w dniu 8 kwietnia 2019 r. zwrócona Skarżącemu. Na tej podstawie Wierzyciel uznał, że bezpodstawnie skierował tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego celem realizacji. W związku z tym Dyrektor doszedł do przekonania, że w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy został błędnie wystawiony, nie może jednoznacznie wypowiedzieć się co do kwestii odsetek zawartych w tym tytule. Tym samym uznał, że art. 54 § 1 pkt 5 O.p. nie ma w tej sprawie zastosowania.

W skardze z 20 czerwca 2019 r. Strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie wadliwej podstawy prawnej, w celu jej prawidłowego sformułowania oraz w zakresie uzasadnienia w celu usunięcia nieprawidłowości wskazanych w zarzutach skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:

art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a, poprzez niedostrzeżenie naruszenia tych przepisów przez Organ egzekucyjny tj. niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

art. 8 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a poprzez niedostrzeżenie prowadzenia postępowania przez Organ egzekucyjny w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, pominięciu zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

art. 107 § 1 pkt 4 i 6 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. z uwagi na brak wskazania w skarżonym postanowieniu pełnej podstawy prawnej uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego i braku właściwego uzasadnienia prawnego i faktycznego poprzez niewskazanie przepisów jakie ten organ naruszył wydając postanowienie i faktów jakich nie uwzględnił w uzasadnieniu, a także istnienie sprzeczności w uzasadnieniu skarżonego postanowienia z przesłankami jego rozstrzygnięcia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a., poprzez nieodniesienie się do argumentacji Skarżącego związanej z art. 59 § 4 u.p.e.a. oraz art. 2 ust. 3 i 5 oraz art. 3 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych;

art. 29 § 1 u.p.e.a. z uwagi na niedostrzeżenie braku zbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny w okresie niemalże dwuletniego okresu postępowania egzekucyjnego i tym samym naruszenia tego przepisu;

art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. art. 2 ust. 5 i art. 3 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, z uwagi na brak jego zastosowania w uzasadnieniu umorzenia postępowania egzekucyjnego i niezasadnym twierdzeniu, że taka przesłanka umorzenia postępowania nie wystąpiła (str. 13 postanowienia);

art. 2 ust. 5, art. 3 ust. 1 i art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez brak ich zastosowania, co mogło mieć istotny pływ na wynik sprawy;

art. 54 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, przez niedostrzeżenie twierdzenia Organu egzekucyjnego jakoby ten przepis O.p. miał nie mieć zastosowania do odsetek, zawartych w zawiadomieniu, naliczonych przez organ egzekucyjny od zaległych opłat abonamentowych od lipca 2013 r., bez uzasadnienia tego twierdzenia, co narusza również art. 11 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i powtórzył przedstawione w nim argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - dalej oznaczanej jako p.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.). Z kolei na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania administracyjnego i umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Do umorzenia postępowania egzekucyjnego może dojść również wskutek oceny, że egzekucja należności pieniężnej nie będzie celowa, gdyż koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie przerwanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.

Okoliczności, których wystąpienie nakazuje umorzenie postępowania egzekucyjnego określone zostały w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Dodatkowo postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Zgodnie natomiast z § 3 art. 59 u.p.e.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

W ocenie Sądu skargę w przedmiotowej sprawie należało oddalić albowiem zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające postanowienie organu I instancji mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadają prawu.

W przedmiotowej sprawie Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na nieistnienie i brak wymagalności obowiązku oraz z uwagi na to, że obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Wskazał, że kwota dochodzonej należności w wysokości 1.282,83 zł, została zawyżona, co oznacza, że obowiązek tak określony nie istniał i nie jest wymagalny. Zarówno bowiem w tytule wykonawczym, jak i w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności, do egzekwowanego obowiązku została zaliczona kwota opłaty abonamentowej za kwiecień 2012 r. w wysokości 18,50 zł wraz z odsetkami w wysokości 9,43 zł, które to kwoty zostały już wpłacone w dniu 24 maja 2017r. w kwocie 289,42 zł, należnej za okres od kwietnia 2012 r do maja 2013 r. Ponadto według Skarżącego, obowiązek określony w tytule wykonawczym z dnia 10 lipca 2017 r. nr [...] jest niezgodny z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Zatem w jego ocenie zachodziły podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a.

Organ odwoławczy pomimo prawidłowego wskazania w zaskarżonym postanowieniu podstawy umorzenia postępowania (art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a.) i wykazaniu w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że egzekwowany obowiązek wynika z przepisów prawa, ostatecznie stwierdził, że przepis art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. nie ma zastosowania.

Artykuł 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji trojakiego rodzaju (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VIII, WK 2018, komentarz do art. 59). Po pierwsze, dotyczy okoliczności, gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

Po drugie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Po trzecie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 15 września 2010 r., II FSK 701/09, LEX nr 745810), czyli np. nie wydano decyzji administracyjnej nakładającej obowiązek lub została wydana taka decyzja, ale uchylono ją, zanim stał się wymagalny obowiązek nią nałożony.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący w dniu 24 maja 2017 r. dokonał wpłaty w wysokości 289,42 zł, wskazując w tytule przelewu okres od kwietnia 2012 r. do maja 2013 r. Z uwagi jednak na błąd systemowy wpłata ta została błędnie zaksięgowana. P. S.A. w wyniku nieotrzymania w całości należności wynikającej z wystawionego upomnienia skierowała do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w dniu 10 lipca 2017 r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należności za okres od lutego 2012 r. do kwietnia 2012 r. oraz od czerwca 2013 r. do kwietnia 2017 r. na kwotę 1.039,90 zł. Organ egzekucyjny w dniu 5 września 2017 r. przekazał na rachunek bankowy P. S.A. wyegzekwowane należności w wysokości 1.154,20 zł. Z uwagi na błędnie skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. tytuł wykonawczy o nr [...] z dnia 10 lipca 2017 r., P. S.A. w dniu 8 kwietnia 2019 r. dokonała zwrotu wyegzekwowanych należności w wysokości 1.154,20 zł. O powyższym Skarżący został poinformowany pismem 8 kwietnia 2019 r.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że obowiązek podatkowy w wysokości określonej w omawianym tytule wykonawczym nie powstał, w części w jakiej Skarżący dokonał wpłaty w dniu 24 maja 2017 r. Zatem organ odwoławczy zasadnie uznał, że zaszła podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Natomiast w przypadku podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. chodzi o zniekształcenie w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, które ujawnia się najczęściej w tytule wykonawczym. Obowiązek wynikający z tytułu egzekucyjnego nie jest adekwatny do obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. Owo zniekształcenie przedmiotu postępowania egzekucyjnego może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów, np. wysokości egzekwowanej należności. Przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowią również rozbieżności pomiędzy tytułem wykonawczym, a innymi dokumentami stanowiącymi podstawę do jego wystawienia, takimi jak: postanowienie, deklaracja, zeznanie, zgłoszenie celne, deklaracja rozliczeniowa (art. 3, 3a i 4 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie dochodzone przez organ egzekucyjny obowiązki pieniężne wynikały wprost z przepisów prawa. Wysokość należności z tytułu niezapłaconego abonamentu została określona w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204, tekst jedn.). Zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji do dnia 31 maja każdego roku ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" stawki kwotowe opłat abonamentowych na następny rok kalendarzowy. Z kolei art. 2 ust. 1 i 3 tej ustawy stanowi, że na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. W myśl art. 3 ust. 4, opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna i może też być ona uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Tym samym pierwsza wpłata staje się wymagalna z upływem 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika, a kolejne wpłaty stają się wymagalne z upływem 25 dnia kolejnych miesięcy. Według art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 października 2015 r., sygn. akt I SA/G1 518/14). Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje więc z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14).

Zatem, kiedy zważyć, że tytuł wykonawczy winien prawidłowo określać wysokość należności podlegającej egzekucji, wynikającej z decyzji, czy przepisów prawa, to w konsekwencji zasadna jest konstatacja, że w niniejszej sprawie wobec dokonanej przez Skarżącego wpłaty w dniu 24 maja 2017 r., tytuł wykonawczy z 10 lipca 2017 r. nie pozwalał organowi na prawidłowe przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, a w jego ramach samej egzekucji.

Sąd zwraca również uwagę, że zgodnie z art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucji administracyjnej podlegają podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej. W przepisach działu III zatytułowanego "Zobowiązania podatkowe" w rozdziale 6 wskazane zostały odsetki za zwłokę. Do odsetek za zwłokę stosuje się zatem przepisy działu III Ordynacji podatkowej, co oznacza, że stanowią one obowiązek podlegający egzekucji. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa, o czym stanowią przepisy Ordynacji podatkowej (art. 53 § 4 i § 5, art. 55 § 1). W myśl postanowień art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Z przepisu tego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że tytuł wykonawczy powinien zawierać treść podlegającego egzekucji obowiązku, a ponieważ jak już wykazano odsetki stanowią taki obowiązek, konieczne jest ich wskazanie w tytule wykonawczym i precyzyjne określenie ich wysokości, aby wierzyciel nie uzyskał należności w wyższej kwocie niż należna.

Jeżeli w niniejszej sprawie egzekwowany obowiązek w zakresie dotyczącym odsetek za zwłokę został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, to znajdował zastosowanie art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym możliwe było w tym przypadku umorzenie postępowania egzekucyjnego w części.

Sąd nie podziela zatem w całości argumentów uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jednakże zdaniem Sądu, nie ma to znaczenia dla istoty rozstrzygnięcia, biorąc pod uwagę, że prowadzone na podstawie wystawionego przez Dyrektora Centrum O. S.A., tytułu wykonawczego z dnia 10 lipca 2017 r. nr [...], obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres luty - kwiecień 2012 r., czerwiec - grudzień 2013 r., lata 2014 - 2016 oraz styczeń - kwiecień 2017 r. zostało w całości umorzone.

Z tych przyczyn, mimo błędnego uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

-----------------------

15