Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 415/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83b ust. 1 i 2, art. 84 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zwiazku z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 13 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], Nr [...]. [pic]


UZASADNIENIE

III SA/Łd 415/21

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania J. K., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia diagnosty nr [...] wydanego 7 grudnia 2004 r., z uwagi na postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] sygn. akt [...]. Jako podstawę prawną wydanej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało art. 138 § 1 pkt k.p.a. oraz art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( t.j. Dz. U. z 2020 r. , poz. 110 ze zm.).

Jak wynika z załączonych akt administracyjnych w dniu 17 listopada 2020 r. do Starosty [...] wpłynął, przesłany przez Sąd Rejonowy w Z. II Wydział Karny, odpis postanowienia z dnia [...] wydanego w sprawie [...] – celem wykonania pkt 2 b tego postanowienia.

Postanowieniem tym Sąd, po rozpoznaniu wniosku asesora Prokuratury Rejonowej w Z. w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania w stosunku do podejrzanego J. K., nie uwzględnił tego wniosku i zastosował wobec podejrzanego dozór Policji, zakaz wykonywania zawodu diagnosty i poręczenie majątkowe. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał na motywy swojego rozstrzygnięcia stwierdzając m.in., że materiał dowodowy wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, że podejrzany popełnił zarzucane mu czyny i ostatecznie przyznał się do ich dokonania. Postanowienie było wykonalne z dniem jego wydania ( k 3-1 akt adm.).

Pismem z dnia 24 listopada 2020 r. Starosta [...] zawiadomił J. K. o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie cofnięcia uprawnienia diagnosty. Zawiadomienie zostało doręczone 26 listopada 2020 r. W dniu 4 grudnia 2020 r. wpłynął wniosek pełnomocnika strony o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu zakończenia postępowania karnego.

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2020 r. Starosta [...] odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego, a następnie decyzją z [...] cofnął, na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.), dalej p.r.d., J.K. uprawnienie diagnosty nr [...] wydane 7 grudnia 2004 r. Jako postawę faktyczną decyzji organ I instancji wskazał odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Z., II Wydziału Karnego z [...], [...], na podstawie którego sąd zastosował wobec J. K. środek zapobiegawczy w postaci m.in. zakazu wykonywania zawodu diagnosty i pismem z 16 listopada 2020 r. przesłał je Staroście [....] celem wykonania pkt 2b, w którym sąd zastosował środek zapobiegawczy poprzez zakaz wykonywania zawodu diagnosty.

Od ww. decyzji odwołał się J.K. zarzucając jej:

1/ obrazę art. 42 § 3 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że popełnił czyn zabroniony, mimo nieposiadania przez organ prawomocnego wyroku skazującego,

2/ obrazę prawa materialnego, tj. art. 84 ust. 3 w zw. z art. 83b ust. 1 p.r.d., poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie, poprzez uznanie, że Starosta był uprawniony do cofnięcia uprawnień mimo nieprzeprowadzenia kontroli, ani żadnego dodatkowego postępowania dowodowego; organ oparł się wyłącznie na postanowieniu SR w Z. . które nie jest prawomocnym wyrokiem skazującym, a jedynie postanowieniem o zastosowaniu środka zapobiegawczego w toku postępowania przygotowawczego, gdzie wymagane jest jedynie podejrzenie popełnienia przestępstwa, zaś środek wydawany jest w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, a w tym przypadku w celu uniemożliwienia ingerencji w bazę CEPiK,

3/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 6, 7, 8, 9, 11, 77 § 1, 80 k.p.a., przez niedokonanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, znajdującego uzasadnienie w świetle obowiązującego stanu prawnego,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony oraz nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,

- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez niezastosowanie i niezawieszenie postępowania, mimo że rozstrzygnięcie w sprawie w związku z brakiem przeprowadzenia kontroli przez Starostwo wymagało uprzedniego rozstrzygnięcia Sądu.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. Starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami.

Organ zwrócił uwagę, że na tle tej regulacji powstały wątpliwości interpretacyjne, a mianowicie, czy niezbędnym warunkiem wydania przez starostę, na podstawie art. 84 ust. 3 p.r.d., decyzji o cofnięciu uprawnienia diagnoście do wykonywania badań technicznych jest stwierdzenie uchybień, o których mowa w punkcie 1 lub 2 powołanego przepisu, wyłącznie w wyniku przeprowadzenia czynności kontrolnych przewidzianych w art. 83b ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 83c p.r.d., czy też sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę określonego naruszenia nie ma podstawowego znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w art. 84 ust. 3 p.r.d. Zdaniem skarżącego cofnięcie mu uprawnienia diagnosty tylko w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z [...], [...], bez przeprowadzonej kontroli i ustalenia w jej toku uchybień w zakresie poświadczenia przez J. K. nieprawdy w dokumentach, tj. dokonania wpisu w dowodach rejestracyjnych pojazdów oraz rejestrze badań technicznych pojazdów i CEPiK badań technicznych, choć nie zostały one faktycznie wykonane, stanowi naruszenie art. 84 ust. 3 p.r.d.

Organ wskazał jednak, że wykładni art. 84 ust. 3 p.r.d. dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 12 marca 2012 r., II GPS 2/11. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy p.r.d nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. Sąd wskazał między innymi, że brak jest racjonalnych przesłanek do wykluczenia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień, gdy informacje o wydaniu przez diagnostę zaświadczenia albo dokonaniu wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zostały uzyskane podczas analizy akt w innej sprawie lub pochodzą od innych organów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest normatywnych przesłanek do uznania, że kontrola przeprowadzona na zasadzie art. 83b ust. 2 pkt 1 (uprzednio art. 83 ust. 6) p.r.d. jest elementem nadzoru nad uprawnionymi diagnostami. Uprawnienia nadzorcze starosty w stosunku do diagnostów określa bowiem art. 84 ust. 2 i 3 p.r.d, a elementami tego nadzoru są: nadanie uprawnień do wykonywania badań technicznych i cofnięcie nadanych uprawnień przy spełnieniu ustawowych przesłanek.

Wobec powyższego organ odwoławczy za nietrafne uznał twierdzenie strony, że ujawnienie zarzucanych jej nieprawidłowości nie w wyniku przeprowadzonej w stacji diagnostycznej kontroli, lecz w inny sposób (w tym przypadku informacji innego organu) wyłącza zastosowanie sankcji wynikającej z art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. "Wynik kontroli", o którym mowa w tym przepisie, nie stanowi bowiem przesłanki zastosowania sankcji, lecz określa źródło informacji uzasadniające wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień.

Jak wskazał organ odwoławczy, podstawą wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia J. K. uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów stało się uzyskanie przez Starostę [...] informacji, że wobec skarżącego orzeczono środek zapobiegawczy w postaci m.in. zakazu wykonywania zawodu diagnosty. Zakaz ten orzeczono wykonalnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. II Wydział Karny, [...], z [...], które zostało wydane w toku postępowania karnego prowadzonego w przedmiocie poświadczenia przez J. K. nieprawdy w dokumentach, tj. dokonania wpisu w dowodach rejestracyjnych pojazdów oraz rejestrze badań technicznych pojazdów i CEPiK o przeprowadzonych badaniach technicznych, choć nie zostały one faktycznie wykonane. Jak wynikało z uzasadnienia tego postanowienia, J. K. przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów.

Zatem, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo przyjął, że dokument ten jest wystarczającym dowodem pozwalającym stwierdzić, że skarżący wypełnił przewidzianą w art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. przesłankę skutkującą cofnięciem uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów.

W ocenie Kolegium Starosta [...] nie naruszył wskazanych w odwołaniu przepisów prawa procesowego jak i materialnego. Dysponował bowiem wystarczającym materiałem dowodowym w formie wykonalnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. o zastosowaniu wobec J. K. środka zapobiegawczego w postaci zakazu wykonywania zawodu diagnosty, z którego wynika, że skarżący wobec organów prowadzących postępowanie karne złożył oświadczenie o przyznaniu się do popełnienia zarzucanych mu czynów, czyli poświadczenia nieprawdy w dokumentach. Działania te stanowiły oczywiste naruszenie wymagań dla przeprowadzania badań technicznych określonych w art. 81 p.r.d. oraz w przepisach rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz.U. z 2015 r., poz. 776 ze zm.).

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł J. K. zarzucając jej naruszenie:

1/ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, które to uchybienia doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, m.in. poprzez błędne przyjęcie, że istnieją podstawy do cofnięcia uprawnienia diagnosty J. K. nr [...],

2/ prawa materialnego, tj. art. 42 § 3 konstytucji RP, poprzez uznanie, że J. K. popełnił czyn zabroniony, mimo nieposiadania przez organ prawomocnego wyroku skazującego,

3/ prawa materialnego, tj. art. 84 ust. 3 w zw. z art. 83b ust. 1 p.r.d., poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie, poprzez uznanie, że Starosta był uprawniony do cofnięcia uprawnień mimo nieprzeprowadzeni kontroli, ani żadnego dodatkowego postępowania dowodowego, a oparcie się jedynie na postanowieniu SR w Z., który nie jest prawomocnym wyrokiem skazującym, a jedynie postanowieniem o zastosowaniu środka zapobiegawczego w toku postępowania przygotowawczego, gdzie wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie popełnienia przestępstwa, zaś środek wydawany jest w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, a w tym przypadku w celu uniemożliwienia ingerencji w bazę CEPiK.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy powołany jest do kontroli prawidłowości decyzji wydanych w pierwszej instancji. Podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów, a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa.

O tym, że kontrola sprawowana przez organ odwoławczy była w niniejszej sprawie wadliwa świadczy fakt, że nie dostrzegł on wagi uchybień organu I instancji, które winny skutkować uchyleniem decyzji. W ocenie skarżącego, organ rozpoznając odwołanie nie wziął pod uwagę sygnalizowanych nieprawidłowości.

Skarżący wskazał, że organ I instancji wydał decyzję w oparciu jedynie o postanowienie SR w Z. z [...], [...]. Postanowienie to było postanowieniem wpadkowym w związku z wnioskiem Prokuratury Rejonowej w Z. w zakresie zastosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Ww. postanowienie nie jest prawomocnym wyrokiem, wiążącym Starostę. Postanowienie to nie wymaga stwierdzenia sprawstwa i winy, a wydawane jest jedynie w sytuacji istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa. W konsekwencji Starosta mógł wszcząć postępowanie, jednak powinien przeprowadzić inne dowody, a nie czyniąc tego - naruszył podstawowe przepisy Konstytucji RP.

Ponadto z p.r.d. jasno wynika, kiedy Starosta może cofnąć uprawnienia, a mianowicie cofnięcie uprawnień możliwe jest jedynie w przypadku przeprowadzenia kontroli, której w niniejszej sprawie nie było. W konsekwencji organ winien dokonać czynności w celu ustalenia, czy przesłanka do cofnięcia uprawnień wystąpiła. Organ zobowiązany jest do przeprowadzenia odpowiednich czynności i zebrania niezbędnego materiału dowodowego umożliwiających cofnięcie uprawnień. Samo oparcie decyzji na postanowieniu SR w Z. było niewystarczające.

W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Ł. z [...] w przedmiocie cofnięcia J. K. uprawnienia diagnosty nr [...], zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Stosownie do art. 84 ust 3 pkt 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.), dalej p.r.d., starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami.

Z kolei w myśl art. 83b ust. 1 p.r.d., nadzór nad stacjami kontroli pojazdów sprawuje starosta.

Zgodnie zaś z ust. 2 art. 83b, o którym mowa w art. 84 ust. 3, w ramach wykonywanego nadzoru starosta:

1/ co najmniej raz w roku przeprowadza kontrolę stacji kontroli pojazdów w zakresie:

a) zgodności stacji z wymaganiami, o których mowa w art. 83 ust. 3,

b) prawidłowości wykonywania badań technicznych pojazdów,

c) prawidłowości prowadzenia wymaganej dokumentacji.

W niniejszej sprawie Starosta Ł., jako organ nadzoru nad stacją diagnostyczną, w której zatrudniony był skarżący, nie przeprowadził kontroli w zakresie prawidłowości wykonywania przez skarżącego badań technicznych pojazdów, na co zwraca szczególną uwagę skarżący i na czym opiera swoją argumentację w złożonej skardze. Mimo to cofnął skarżącemu uprawnienia diagnosty, opierając się wyłącznie na przesłanym przez Sąd Rejonowy w Z. i postanowieniu tego Sądu z [...], [...], wydanym w toku postępowania przygotowawczego. Postanowienie to, prawomocne od 21 listopada 2020 r. ( k- 34 akt sądowych), Sąd Rejonowy wydał po rozpoznaniu wniosku asesora Prokuratury Rejonowej w Z. w przedmiocie zastosowania wobec J. K., podejrzanego o to, że w dniach 27 oraz 28 lipca 2020 r., jako osoba uprawniona do wykonywania badań technicznych pojazdów i wystawiania dokumentów na stacji diagnostycznej, gdzie był zatrudniony, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, poświadczył nieprawdę poprzez dokonanie wpisów w dowodach rejestracyjnych dwóch pojazdów o przeprowadzonym badaniu technicznym oraz w rejestrze badań technicznych pojazdów i CEPIK – pomimo faktycznego nieprzeprowadzenia badań technicznych tych pojazdów, środka zabezpieczającego w postaci tymczasowego aresztowania. Sąd nie uwzględnił tego wniosku, lecz zastosował wobec J. K. środek zapobiegawczy w postaci m.in. zakazu wykonywania zawodu diagnosty.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że J. K. popełnił zarzucane mu czyny i ostatecznie podejrzany przyznał się, że je popełnił. Sąd oddalił wniosek o tymczasowe aresztowanie, uznając ten środek zapobiegawczy za zbyt restrykcyjny i zastosował mniej rygorystyczne środki – m.in. zakaz wykonywania zawodu diagnosty (pkt 2b postanowienia).

W wyroku z 27 lutego 2020 r., II GSK 2721/17, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. Wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście może zatem nastąpić nie tylko wówczas, gdy wynik kontroli przeprowadzonej u przedsiębiorcy ujawni wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, ale także, gdy z żądaniem takim wystąpi podmiot na prawach strony (art. 182 k.p.a.), czy też w wyniku skargi powszechnej wniesionej przez osobę trzecią.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do oceny, czy postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z [...], wraz z jego uzasadnieniem, było wystarczającą podstawą dla organu administracji, by zastosować sankcję przewidzianą w art. 84 ust. 3 p.r.d. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przesłanka ta była niewystarczająca, co oznacza, że decyzja Starosty [...] wydana została niezgodnie z prawem, a co za tym idzie – utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego również nie posiada przymiotu legalności. Istotne znaczenie, w ocenie Sądu, ma charakter postanowienia o zastosowaniu w postępowaniu karnym środków zapobiegawczych.

Stosownie do art. 249 § 1 k.p.k. środki zapobiegawcze można stosować w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, a wyjątkowo także w celu zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa; można je stosować tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo.

Przepis art. 249 § 1 k.p.k. wyraźnie wskazuje, że środek zapobiegawczy zastosować można wyłącznie w celu w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, a wyjątkowo także w celu zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa. "Zawieszenie w prawie wykonywania zawodu" ma więc charakter czasowy. Zastosowanie środka zapobiegawczego nie przesądza o fakcie popełnienia zarzucanego czynu, choćby na etapie postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuratora podejrzany przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów, jak stwierdził sąd w uzasadnieniu postanowienia. O tym przesądzi dopiero prawomocny wyrok, który w sprawie jeszcze nie zapadł (w dniu 31 grudnia 2021 r. wniesiony został dopiero akt oskarżenia). Nawet jeżeli sąd powszechny stwierdził, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że J.K. wydał zaświadczenia i dokonał wpisu do dowodów rejestracyjnych dwóch pojazdów niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami (przesłanka cofnięcia uprawnień diagnosty z art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d.), to stwierdzone (w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie zastosowania środka zapobiegawczego) prawdopodobieństwo, nawet wysokie, nie daje podstaw do przyjęcia, bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego, że fakty takie rzeczywiście miały miejsce. Okoliczność taka może zostać potwierdzona dopiero w prawomocnym wyroku sądu karnego, ewentualnie – w postępowaniu administracyjnym, toczącym się niezależnie od postępowania karnego - poprzez ustalenia dokonane przez organ nadzoru na stacjami diagnostycznymi (w niniejszej sprawie przez Starostę [...]), w wyniku kontroli przeprowadzonej na podstawie art. 83b ust. 2 p.r.d.

Obowiązek przeprowadzenia kontroli przed podjęciem decyzji w sprawie cofnięcia uprawnień diagnosty wynika wprost z treści art. 84 ust. 3 p.r.d. Nawet jeżeli inne było źródło informacji nieprawidłowościach w pracy diagnosty (w tej sprawie postanowienie Sądu wydane w przedmiocie środków zapobiegawczych), to i tak organ sprawujący nadzór ma obowiązek przeprowadzenia kontroli, która potwierdzi te informacje. Organ będzie związany jedynie ustaleniami co do faktu popełnienia przestępstwa zawartymi w prawomocnym skazującym wyroku karnym, nigdy zaś ustaleniami wynikającymi z uzasadnienia postanowienia wydanego w przedmiocie zastosowania środka zapobiegawczego na podstawie art. 249 § 1 w zw. z art. 276 k.p.k.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, po przekazaniu przez Sąd Rejonowy w Z. pisma z 16 listopada 2020 r. z załączonym postanowieniem z [...], Starosta [...], po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty, winien przeprowadzić kontrolę w Okręgowej Stacji Diagnostycznej [...], gdzie zatrudniony był skarżący, o której mowa w art. 83b ust. 2 p.r.d., w celu potwierdzenia uzyskanej informacji. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, które potwierdziłoby, że J. K. wydał zaświadczenia i dokonał wpisu do dowodów rejestracyjnych dwóch pojazdów niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, organ uprawniony był do zastosowania sankcji w postaci cofnięcia skarżącemu uprawnień diagnosty.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję Starosty [...], powołał się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na w uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2012 r., II GPS 2/11, w której Sąd wyjaśnił, że sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy p.r.d nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. NSA wyjaśnił, że zwrot "w wyniku przeprowadzonej kontroli" odnosi się do faktycznych podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty. Postępowanie to wszczynane jest z urzędu, a "wynik przeprowadzonej kontroli" jest informacją o takim stanie faktycznym, który w świetle prawa materialnego obliguje organ do uregulowania sytuacji przez wydanie decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał między innymi, że brak jest racjonalnych przesłanek do wykluczenia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień, gdy informacje o wydaniu przez diagnostę zaświadczenia albo dokonaniu wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zostały uzyskane podczas analizy akt w innej sprawie lub pochodzą od innych organów. Innymi słowy, nie jest wykluczone zastosowanie sankcji z art. 84 ust. 3 p.r.d. w sytuacji , gdy informacje o wydaniu przez diagnostę zaświadczenia o przeprowadzeniu badania technicznego, bez wykonania takiego badania, a więc poświadczeniu nieprawdy, zostały uzyskane od innego organu. Wbrew twierdzeniom organu, strona skarżąca nie zarzuca, że ujawnienie zarzucanych nieprawidłowości w postanowieniu Sądu Rejonowego wyłącza zastosowanie sankcji z art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. Podnosi jedynie – zasadnie – że organ powinien przed wydaniem decyzji dokonać własnych ustaleń, zebrać dowody i je ocenić, a nie opierać się na tylko jednym dowodzie z dokumentu , jakim jest postanowienie Sądu Rejonowego wydane w toku postępowania przygotowawczego.

Z powyższych względów, orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że po przekazaniu przez Sąd Rejonowy w Z. odpisu postanowienia z [...], Starosta [...] miał podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia J. K. nadanych uprawnień diagnosty, co uczynił zawiadomieniem z 24 listopada 2020 r. Jednakże charakter postanowienia o zastosowaniu środka zapobiegawczego (wydanego w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego) nie uprawniał organu do automatycznego zastosowania sankcji z art. 84 ust. 3 p.r.d. Dokonana przez organ ocena możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie była przedwczesna, nie wynikała bowiem z postępowania wyjaśniającego, którego organ w ogóle zaniechał.

W ocenie Sądu organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w tym przeprowadzić kontrolę na Okręgowej Stacji Diagnostycznej [...], w celu samodzielnego ustalenia okoliczności wskazanych w postanowieniu o zastosowaniu środka zapobiegawczego i przesłuchać skarżącego w charakterze strony. W tej sytuacji zasadne są wskazane w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ nie dokonał wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy – a właściwie zaniechał jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Uchybienie to mogło doprowadzić do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez przedwczesne, nieoparte na materiale dowodowym, przyjęcie, że istnieją podstawy do cofnięcia uprawnienia diagnosty J. K. nr [....].

Nie znajdują też aprobaty Sądu argumenty organu odwoławczego o konieczności cofnięcia skarżącemu uprawnień diagnosty z uwagi na charakter zarzucanych mu czynów i konieczność zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, gdy działania skarżącego, który prawdopodobnie dopuścił do ruchu pojazdy bez przeprowadzenia badań technicznych, bezpieczeństwo to naruszają.

Organ pominął okoliczność, że Sąd Rejonowy w Z., w wykonalnym postanowieniu z [...], zastosował wobec J. K. środek zapobiegawczy z art. 276 k.p.k. W myśl tego przepisu tytułem środka zapobiegawczego można zawiesić oskarżonego w czynnościach służbowych lub w wykonywaniu zawodu albo nakazać powstrzymanie się od określonej działalności lub od prowadzenia określonego rodzaju pojazdów, lub zakazać ubiegania się o zamówienia publiczne na czas trwania postępowania. Z postanowienia tego wynikała podstawa do odsunięcia skarżącego od wykonywania pracy diagnosty.

Tak więc funkcja zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, poprzez uniemożliwienie skarżącemu wykonywania zadań diagnosty i przeprowadzania badań technicznych pojazdów, została zrealizowana, gdyż postanowienie Sądu Rejonowego w Z. podlegało wykonaniu. J. K. został pozbawiony możliwości wykonywania zawodu diagnosty na czas trwania postępowania karnego.

Należy zauważyć, że cofnięcie przez organ administracji uprawnień diagnosty wywołuje zdecydowanie dalej idące skutki materialnoprawne - wówczas nawet w przypadku wydania wyroku uniewinniającego skarżący pozbawiony byłby możliwości wykonywania zawodu.

Reasumując, organ miał prawo wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie, jednakże decyzję winien wydać w niniejszej sprawie dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zebraniu dowodów, których ocena doprowadziłaby go do uzasadnionego przekonania, że zaistniała przesłanka z art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., co uprawniałoby do cofnięcia skarżącemu uprawnień. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie – postanowienie o zastosowaniu środka zabezpieczającego i jego uzasadnienie nie było, w ocenie Sądu, wystarczającą informacją od innego organu (sądu powszechnego), by uznać że przesłanki z ww. przepisu rzeczywiście i bez żadnych wątpliwości zaistniały. Za taką informację można byłoby uznać niewątpliwie prawomocny wyrok skazujący, wiążący organ. Wyrok taki w niniejszej sprawie jednak nie został wciąż wydany.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ podejmie przewidziane prawem środki (mi.in. kontrolę w Okręgowej Stacji Diagnostycznej [...] i odbierze wyjaśnienia od skarżącego) w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, zebrane dowody oceni w kontekście spełnienia przesłanek wymienionych w art. 84 ust. 3 p.r.d. i dopiero wówczas podejmie decyzję, która będzie odpowiadała warunkom ujętym w art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniu COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 poz. 1842).

a.l.