Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 735/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a ust.1 pkt 1, art. 1a ust.1 pkt 5, art. 1a ust.3, art. 2 ust.1 pkt 1, art. 2 ust.2
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 20 ust.1, art. 21
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
article: art. 25 ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 707
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - tekst jednolity
article: art. 125, art. 180 par.1, art. 194 par.3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant stażysta Agnieszka Kunkel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na 2016 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

M. G. (dalej jako "skarżąca", "strona", "podatnik") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia "[...]" w przedmiocie zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2016 r.

Jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Prezydent Miasta O. decyzją z dnia "[...]" ustalił małżonkom: M. i R. G. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2016 r. w kwocie 159 zł. Do postawy opodatkowania przyjęte zostały grunty pozostałe o powierzchni 61 m2 oraz lokal mieszkalny wraz z pomieszczeniem przynależnym (piwnicą) o powierzchni 191,76 m2.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że małżonkowie są właścicielami nieruchomości przy ul. "[...]" w O., w skład której wchodzą m.in.

- działka gruntu nr "[...]" o powierzchni 0,3014 ha, sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne (RV o powierzchni 0,2588 ha), pastwiska (PsVI o powierzchni 0,0334 ha) i nieużytki (N o powierzchni 92 m2 ),

- działka gruntu nr "[...]" o powierzchni 0,0749 ha, sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako zabudowane użytki rolne (B-RV o powierzchni 0,689 ha), zabudowane pastwiska (B-PsV o powierzchni 0,0032 ha) i tereny mieszkaniowe (B o powierzchni 28 m2 ),

- udział "[...]" w działce gruntu nr "[...]" o powierzchni 0,0906 ha, sklasyfikowanej w ewidencji gruntów i budynków jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych (Lz-RV o powierzchni 0,0147 ha), zabudowane użytki rolne (B-RV o powierzchni 0,0759 ha),

- działka gruntu nr "[...]" o powierzchni 0,0811 ha, sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne (RV o powierzchni 0,0778 ha), tereny mieszkaniowe (B o powierzchni 33 m2 ),

- lokal mieszkalny wraz z pomieszczeniem przynależnym – piwnicą, znajdujący się w budynku usytuowanym na działce nr "[...]".

W trakcie oględzin dokonanych w toku postępowania, organ ustalił, że powierzchnia pomieszczenia przynależnego (piwnicy) wynosi 26,45 m2, w tym 21,66 m2 o wysokości kondygnacyjnej 2,12 m oraz 4,79 m2 o wysokości 2,37 m. Lokal mieszkalny posiada dwie kondygnacje: parter o powierzchni 115,96 m2 o wysokości powyżej 2,20 m oraz piętro o powierzchni 67,96 m2, w tym 15,57 m2 o wysokości od 1,40 m do 2,20 m oraz 52,39 m2 o wysokości powyżej 2,20 m.

W konsekwencji powyższego organ przyjął do opodatkowania powierzchnię części działki gruntu nr "[...]" - 28 m2, części działki gruntu nr 104 - 33 m2 oraz powierzchnię lokalu mieszkalnego wraz z powierzchnią piwnicy - 191,76 m2. Stwierdził, że podnoszone przez strony okoliczności dotyczące stanu technicznego budynku i stanu zdrowia podatników nie mają żadnego wpływu na ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego.

Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy opisaną decyzję organu I instancji. Kolegium powołało treść art.2 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014r., poz. 849 ze zm.), dalej jako "u.p.o.l", art.1 oraz art.12 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 617) i uchwałę Rady Miasta Olsztyna z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie stawek podatku od nieruchomości. Wskazało również nieruchomości położone w O. przy ul. "[...]", których współwłaścicielami są podatnicy.

SKO stwierdziło, że organ I instancji przyjął do opodatkowania prawidłową powierzchnię części działki nr "[...]" i "[...]" oraz lokalu mieszkalnego wraz z piwnicą. Prawidłowo także nie naliczył zobowiązania w podatku rolnym, gdyż grunty sklasyfikowane jako użytki rolne klasy V i VI objęte są zwolnieniem z tego podatku. Kolegium zaznaczyło, że przyjęte do opodatkowania przedmioty opodatkowania i ich powierzchnia jest zgodna z danymi z ewidencji gruntów i budynków oraz z danymi ustalonymi w trakcie oględzin.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał, że przyjęte do opodatkowania przedmioty opodatkowania, jak również ich powierzchnia są zgodne z danymi z ewidencji gruntów i budynków, jak również z danymi ustalonymi w trakcie oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji.

Wskazany przez podatników stan techniczny budynków i uciążliwości ze strony sąsiadów również nie stanowią podstawy do uwzględnienia odwołania. Wskazany stan techniczny lokalu nie powoduje, że lokal ten przestał być częścią budynku i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2014 r. o sygn. akt I SA/Gl 952/14.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji oraz zobowiązanie organu I instancji do rozpatrzenia ich roszczeń. Skarżąca uznała decyzję za chybioną, gdyż SKO nie ustosunkowało się do ich zasadnych roszczeń, potwierdziło błędne ustalenia organu I instancji. Zdaniem skarżącej nagromadzenie ścieków cmentarnych spowodowało zniszczenie nieruchomości. Organ odwoławczy nie uwzględnił, że działka nr "[...]" zlokalizowana jest przy jeziorze, na terenie podmokłym i zabudowana jest chlewikiem na opał. Z kolei działka nr "[...]" zabudowana jest ustępem (WC). Wskazała, że pomieszczenia na strychu na I piętrze mają wysokość 1.20-1.32 m i nie podlegają opodatkowaniu.

Skarżąca nie zgodziła się z organem, że stan techniczny budynków nie ma wpływu na ich opodatkowanie. Decyzja powinna zostać wydana dopiero po decyzji Rady Miasta. Podkreśliła, że na nieruchomości nikt nie prowadzi gospodarstwa rolnego oraz, że SKO nie odniosło się do zarzutów dotyczących błędnych pomiarów lokalu. Wniosła o sprawdzenie powierzchni lasu (który nie istnieje), jak również drogi wewnętrznej połączonej z działką nr "[...]". Podniosła, że działka nr ‘[...]" jako droga wewnętrzna jest utrzymywana wbrew rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. (Dz.U. nr 38, poz. 454). Wskazała, że Urząd Miasta O. zlikwidował drogę wewnętrzną w jej gospodarstwie, pozostawiając jednocześnie drogę wewnętrzną nr ‘[...]" dla potrzeb publicznych.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Grunty podlegają podatkowi od nieruchomości zgodnie z treścią art. 2 ust.1 pkt 1 u.p.o.l. Opodatkowaniu tym podatkiem nie podlegają natomiast, w myśl art.2 ust.2 u.p.o.l., użytki rolne (z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej). Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art.1a ust.3 u.p.o.l., przez użyte w ustawie określenie "użytki rolne" rozumieć należy grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków. Grunty więc nie są objęte podatkiem od nieruchomości, gdy zgodnie z klasyfikacją ewidencji gruntów i budynków stanowią użytki rolne.

W rozpoznanej sprawie organ podatkowy opodatkował podatkiem od nieruchomości grunty pozostałe o łącznej powierzchni 61 m2, na którą to powierzchnię składała się części działki gruntu nr "[...]" (o powierzchni 28 m2) i części działki gruntu nr "[...]" (o powierzchni 33 m2) sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako tereny mieszkaniowe – B. Należy podkreślić, że opodatkowaniem nie zostały objęte pozostałe działki gruntu sklasyfikowane jak użytki rolne, pastwiska i grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych klasy V i VI.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015r., poz. 520), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Rację zatem należy przyznać organom podatkowym, że z punktu widzenia przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem od nieruchomości decydujące znaczenie mają dane zawarte w aktualnej ewidencji gruntów. W postępowaniu podatkowym nie prowadzi się postępowania dowodowego w celu wykazania, że uwidoczniona w ewidencji klasyfikacja powinna być inna. Dane z ewidencji gruntów są wiążące dla organów podatkowych, a wypis z ewidencji ma moc dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 O.p. Tak więc zarzuty skargi, że kwalifikacja gruntów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków była niezgodna z rzeczywistym stanem rzeczy nie mogły być uznane za skuteczne. Jak bowiem już wspomniano ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym też podatkowych. Organy podatkowe nie mogą samodzielnie dokonywać ustaleń co do klasyfikacji gruntów.

Należy przy tym zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny, w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13 (Lex nr 1388356), wskazał, że reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych - niejako wyjątkowych - przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy:

- informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też

- w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej).

W takich sytuacjach organ podatkowy będzie zobowiązany do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku.

W konsekwencji powyższego, w ww. uchwale NSA stwierdził, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy, tj. dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane. Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 O.p.). Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności - także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). W drugiej grupie znajdą się z kolei dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu albo nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem, czy też np. dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12, Lex nr 1504306).

Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym i leśnym. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej (dotyczące własności i użytkowania wieczystego). Rękojmia ta jest natomiast wyłączona w odniesieniu do danych zawartych w dziale pierwszym księgi, dotyczącym opisu nieruchomości. Księgi wieczyste, podobnie zresztą jak ewidencja gruntów i budynków, stanowią rejestr publiczny, przy czym wpisy dotyczące oznaczenia właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości zawarte w ewidencji nie mogą podważać domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale drugim księgi wieczystej, obejmującym wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.). Taką możliwość podważenia wpisów ewidencyjnych na podstawie art. 194 § 3 O.p. należy traktować jako sytuację wyjątkową, ale – co należy podkreślić – zdeterminowaną koniecznością respektowania innych, bezwzględnie obowiązujących regulacji prawnych.

Reasumując stwierdzić należy, że organ podatkowy - przy wymiarze podatku od nieruchomości, jak też podatku rolnego lub leśnego - związany jest zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o klasyfikacji gruntów lub budynków i danych tych nie może korygować w toku prowadzonego postępowania podatkowego, bez stosownej zmiany zapisów ewidencyjnych w odrębnym trybie.

Chcąc podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, zainteresowany podmiot powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie), powołując się na to, że wpis w ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Dopóki dane nie zostaną zmienione w ewidencji, organy podatkowe mają obowiązek wyliczenia podatku na ich podstawie i nie są władne do kwestionowania, czy też korygowania zapisów ewidencji gruntów i budynków.

Tym samym prawidłowe są ustalenia dotyczące opodatkowania gruntu.

Zgodnie z treścią art. 2 ust.1 pkt 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budynki lub ich części. Podstawę opodatkowania w takim przypadku stanowi powierzchnia użytkowa (art.4 ust.1 pkt 2 i ust.2 u.p.o.l.). Definicja ustawowa budynku zawarta została w art.1a ust.1 pkt 1 u.p.o.l., który stanowi, że budynek to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Odnosząc się do opodatkowania lokalu mieszkalnego wraz z pomieszczeniem przynależnym – piwnicą, o łącznej powierzchni 191,76 m2, wskazać należy, że powierzchnia ta została ustalona na podstawie pomiarów dokonanych w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 24 maja 2016r.. W oględzinach tych uczestniczyli podatnicy. Pierwotnym przedmiotem oględzin miała być wyłącznie wysokość kondygnacji pomieszczenia przynależnego (piwnicy) oraz ustalenie powierzchni użytkowej części wspólnych budynku przy ul. "[...]" w O. Jednakże, wobec zgłoszenia przez strony, w czasie dokonywania oględzin, zastrzeżeń dotyczących powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego i piwnicy wynikającej z ewidencji gruntów i budynków, dokonano pomiarów powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego. Z protokołu wynika (wbrew zarzutom zawartym w skardze), że piętro lokalu mieszkalnego posiada powierzchnię 67,96 m2, w tym powierzchnia o wysokości kondygnacji: w świetle od 1,40 m do 2,20 m - 15,57 m2, w świetle powyżej 2,20 m - 52, 39 m2.

Do protokołu oględzin małżonkowie nie wnieśli żadnych uwag dotyczących pomiarów, a jedynie wskazywali na zły stan techniczny niektórych pomieszczeń, utrudnione korzystanie z niektórych pomieszczeń z powodu braku okien (korytarze, łazienka) oraz stan swojego zdrowia. Sporny lokal mieszkalny, pomimo złego stanu technicznego, na który wskazywali skarżący, nie przesłał być jednak budynkiem w rozumieniu art.1a ust.1 pkt 1 u.p.o.l.

Zgodnie natomiast z art.1a ust.1 pkt 5 u.p.o.l., powierzchnia użytkowa budynku lub jego części to powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych; za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe. Tym samym powierzchnia korytarza prawidłowo została zaliczona do powierzchni użytkowej przedmiotowego lokalu. Korytarz to co innego niż klatka schodowa. W toku oględzin strony nie wskazywały także na to, że poddasze nie ma charakteru użytkowego, a z ich pisma z dnia 31 maja 2016 r. wynika, że na piętrze znajduje się m.in. pokój, kuchnia, czy korytarz.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut dotyczący nieprawidłowych ustaleń faktycznych i konieczności kolejnego sprawdzenia powierzchni użytkowych budynku, powierzchni lasu oraz drogi wewnętrznej. Stan faktyczny został ustalony przez organy w sposób wyczerpujący i nie pozostawia on żadnych wątpliwości co do przedmiotów opodatkowania. W oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków, jak również w oparciu o dane ustalone w trakcie oględzin, przyjęto do opodatkowania grunty o pow. 61m2 oraz budynek o pow. 191,76 m2. Bez znaczenia w sprawie pozostają przy tym okoliczności dotyczące zniszczenia nieruchomości, stanu budynku, czy też stanu zdrowia i wieku podatników. Powoływane zatem przez skarżącą okoliczności pozostają bez wpływu na wymiar podatku.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził takich naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że pomiary lokalu mieszkalnego małżonków zostały dokonane podczas oględzin na ich wniosek i z ich udziałem, a zgodnie z art.125 O.p. organy podatkowe winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

W świetle powyższych rozważań zaskarżoną decyzję należało uznać za zgodną z prawem. Wydana bowiem została na podstawie materiału dowodowego niezbędnego do poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych i prawidłowej oceny materialnoprawnej. Dlatego na podstawie przepisu art.151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.