Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 125/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Określono, że zaskarżony akt nie może być wykonany
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art.7 ust.3
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art.122, art.187 par.1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech (spr.) Sędzia WSA Anna Wójcik Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011r. sprawy ze skargi A. P. sp. z o.o. w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 października 2010r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Nysy z dnia 24 marca 2010r. nr [...]; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 9.551,00 zł (słownie zł: dziewięć tysięcy pięćset pięćdziesiąt jeden 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

UZASADANIENIE

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 października 2010 r. wydaną po rozpoznaniu odwołania A. P. Spółki z o.o. w N. (poprzednio A. L. sp. z o.o. w N.) - zwanej dalej skarżącą albo Spółką - od decyzji Burmistrza N. z dnia 24 marca 2010 r. określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie 233.289 zł, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wynikało z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, w dniu 3 marca 2003 r. A. L. sp. z o.o. w N. zawarła z syndykiem masy upadłości Garbarskiej Spółdzielni Pracy "B" z siedzibą w N. umowę dzierżawy zorganizowanego zakładu garbarskiego położonego w N.. Okres obowiązywania umowy, wydłużany kolejnymi aneksami, ostatecznie ustalony został na dzień 30 listopada 2003 r., jednakże, jak wynikało z zatwierdzonych do zapłaty faktur VAT, Spółka uiszczała czynsz z tytułu dzierżawy aż do marca 2004 r. Również w piśmie z 23 października 2007 r., skierowanym do skarżącej, syndyk potwierdził istnienie umowy dzierżawy do dnia 29 marca 2004 r., tj. daty zakupu przez Spółkę przedsiębiorstwa upadłej Garbarskiej Spółdzielni Pracy "B" w N. (akt notarialny Rep. A Nr [...], sporządzony w Kancelarii Notarialnej w P.), za ustaloną cenę sprzedaży w kwocie 3.179.700 zł. Jak wynikało z treści pisma skarżącej z dnia 5.03.2004 r. skierowanego do syndyka, uiściła ona na konto upadłej Spółdzielni kwotę 2.000.000 zł brutto (netto 1.415.000 zł) tytułem zapłaty za maszyny i urządzenia wyłączone z masy upadłości oraz kwotę 273.700 zł tytułem ceny nabycia przedsiębiorstwa. W akcie notarialnym syndyk potwierdził uiszczenie kwoty 968.400 zł, a następnie - w skierowanym do Spółki piśmie z 29 października 2007 r. - zapłatę ceny w całości.

Przedsiębiorstwo tworzyły wymienione w akcie notarialnym nieruchomości, prawo użytkowania wieczystego gruntów, maszyny, urządzenia i inne składniki.

W wyniku nabycia przedsiębiorstwa skarżąca stała się podatnikiem podatku od nieruchomości (art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - Dz. U. z 2006 r. Nr 121 poz. 844 ze zm. – dalej jako: [u.p.o.l.]) i w złożonej w dniu 15.01.2008 r. deklaracji na ten podatek na rok 2008 wykazała kwotę 0 zł. W uzasadnieniu Spółka wskazywała na przysługujące jej na mocy uchwały Nr XXIV/228/2000 Rady Miejskiej w N. z 24 marca 2000 r. w sprawie zwolnienia inwestorów z podatku od nieruchomości prawo do zwolnienia z tego podatku.

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2008 r. Burmistrz N. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia Spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 r., a następnie decyzją z dnia 4 sierpnia 2008 r. określił jej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2008 r. w kwocie 233.289 zł.

Zaskarżając powyższą decyzję, pełnomocnik Spółki domagał się jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie, wskazując na przysługujące jej z mocy w/w uchwały zwolnienie z podatku od nieruchomości w danym roku podatkowym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 27 lutego 2009 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało między innymi, że uchwała Nr XXIV/228/2000 ustanowiła zwolnienie od podatku od nieruchomości na okres 5 lat (w przypadku spełnienia warunku zainwestowania co najmniej 1 mln złotych i zatrudnienia co najmniej 50 pracowników – stosownie do § 1 ust. 1 lit. a) powołanej uchwały), przysługujące podmiotom gospodarczym, które zainwestują odpowiednią kwotę w utworzenie nowych miejsc pracy i zatrudnią wymaganą liczbę pracowników na pełny etat. Istotne dla zwolnienia z podatku w 2008 r. było więc ustalenie, czy warunki określone analizowaną uchwałą zostały przez Spółkę spełnione w 2004 r., gdyż sytuacja prawna Spółki w zakresie przedmiotowego zwolnienia podatkowego stanowiłaby wyraz kontynuacji ewentualnego prawa do zwolnienia nabytego w 2004 r. Nawiązując zatem do ustaleń zawartych w decyzji z dnia 27 lutego 2009 r. dotyczącej roku podatkowego 2004, w której wskazano na niespełnienie określonych w/w uchwałą przesłanek do uzyskania przez Spółkę zwolnienia podatkowego, Kolegium – wbrew stanowisku zajętemu przez organ I instancji – uznało, iż Spółka jest podmiotem gospodarczym w rozumieniu omawianej uchwały, który może być adresatem zwolnienia. Dalej, powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych wydanych w sprawach o analogicznym stanie faktycznym i prawnym (wyrok NSA z dnia 14.12.2007 r. II FSK 1416/06 i wydany w jego następstwie wyrok WSA w Opolu z dnia 27.08.2008 r. I SA/Op 170/08) organ odwoławczy stwierdził, że warunki zwolnienia od podatku od nieruchomości, ustanowione w uchwale Nr XXIV/228/2000, to łącznie: 1) poniesienie wydatków inwestycyjnych w kwocie co najmniej 1 mln złotych, w celu utworzenia nowych miejsc pracy oraz 2) zatrudnienie co najmniej 50 pracowników na pełny etat, ale bez konieczności wystąpienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zdarzeniem z punktu 1), a zdarzeniem z punktu 2). Organ II instancji podniósł też, że w przepisie § 1 ust. 1 lit. a) uchwały użyto wyrażenia "zatrudnią co najmniej 50 pracowników", a nie wyrażenia "zatrudniają co najmniej 50 pracowników" – co jego zdaniem oznacza, że przepis ten nie odnosi się do poziomu zatrudnienia w przedsiębiorstwie, lecz do faktu zatrudnienia podanej liczby pracowników. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z § 2 tej uchwały zwolnienie z podatku od nieruchomości następuje od pierwszego roku, w którym podmiot gospodarczy spełnił warunki zwolnienia. Ważne jest zatem, by wykazywane przez podatnika poniesienie wydatków inwestycyjnych na wskazany w uchwale cel i zatrudnienie pracowników zaistniało pod rządami analizowanej uchwały oraz, by wszystkie warunki zwolnienia od podatku zostały spełnione w tym samym roku podatkowym. Zdaniem Kolegium, choć w sprawie bezspornie ustalono, iż Spółka wydatkowała kwotę 1.415.000 zł na zakup maszyn i urządzeń przed nabyciem przedsiębiorstwa, a także 3.179.700 zł tytułem ceny zakupu przedsiębiorstwa (z czego kwotę 968.400 zł przed podpisaniem aktu notarialnego z dnia 29.03.2004 r.), to dowody zebrane w aktach sprawy nie pozwalały na ustalenie, czy faktycznie poniesione przez Spółkę nakłady inwestycyjne spowodowały utworzenie nowych miejsc pracy, przez co należy rozumieć powstanie nowych stanowisk pracy - nieistniejących przed poniesieniem wydatków inwestycyjnych, czy też w istocie Spółka utworzyła stanowiska pracy w okresie, kiedy była dzierżawcą zakładu, ale jeszcze nie została właścicielem środków pracy. Nadto w ocenie Kolegium wymagało też ustalenia, czy Spółka zatrudniła co najmniej 50 osób na pełny etat w roku 2004, gdyż jest to jeden z warunków uzyskania zwolnienia od podatku od nieruchomości. W przypadku ustalenia, że takie zwolnienie Spółce przysługiwało w 2004, to - ze względu na 5-letni okres zwolnienia - należało także ustalić, czy w każdym miesiącu 2008 r. Spółka utrzymała wymagany próg zatrudnienia pracowników (50 pracowników na pełny etat). Zwrócono też uwagę na konieczność oceny dopuszczalności zwolnienia z podatku w aspekcie przepisów regulujących udzielanie pomocy publicznej przedsiębiorcom wskazując, że z uwagi na możliwość przysługiwania tego zwolnienia z mocy prawa jeszcze przed 1 maja 2004 r., dla ustalenia stanu prawnego w zakresie przepisów regulujących udzielanie przedsiębiorcom pomocy publicznej istotne znaczenie ma tzw. dzień udzielenia pomocy i ocena, czy w sprawie można mówić o tzw. pomocy istniejącej.

W wyniku kolejnego rozpatrzenia sprawy Burmistrz N. decyzją z dnia 24 marca 2010 r. wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, § 3 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) – dalej jako: [O.p.] oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4, art. 5 i art. 6 ust. 9 pkt 1 i 3 u.p.o.l. oraz uchwały Rady Miejskiej w N. z dnia 28 listopada 2007 r. Nr XV/202/07 w sprawie wysokości stawek od podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Województwa Opolskiego Nr 92 poz. 2986) ponownie określił zobowiązanie w podatku od nieruchomości na rok 2008 w wysokości 233.289 zł stwierdzając, że ponieważ Spółka zatrudniła w 2004 r. jedynie 32 pracowników na pełny etat, a także, iż nie potwierdzono, by wydatki inwestycyjne poniesione na zakup przedsiębiorstwa spowodowały utworzenie nowych miejsc pracy, to podatnik nie spełnił w tym roku podatkowym warunków zwolnienia od podatku od nieruchomości na podstawie uchwały Nr XXIV/228/2000. Skoro podatnik nie spełnił wymaganych warunków zwolnienia w 2004 r., to nie było podstaw do jego kontynuacji w ramach 5-letniego okresu zwolnienia, w tym w 2008 r., a tym samym bezprzedmiotowe były również ustalenia i rozważania dotyczące kwestii pomocy publicznej dla przedsiębiorców.

Także ta decyzja stała się przedmiotem odwołania, a pełnomocnik Spółki zarzucając naruszenie: § 1 ust. 1 lit. a) i § 2 uchwały Nr XXIV/228/2000 Rady Miejskiej w N. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że wszystkie warunki zwolnienia od podatku od nieruchomości muszą zostać spełnione w tym samym roku podatkowym, art. 191 O.p., tj. naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych wskazujących na spełnienie przez podatnika wszystkich przesłanek zwolnienia od podatku od nieruchomości, ponownie domagał się jej uchylenia i umorzenia prowadzonego postępowania.

Rozpoznając kolejny raz odwołanie Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu nie podzieliło zawartych w nim zarzutów i decyzją z dnia 28 października 2010 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Jak wskazano w uzasadnieniu tej decyzji, w ocenie organu odwoławczego przedstawione akta sprawy pozwalały na ustalenie, że Spółka wydatkowała tytułem nakładów inwestycyjnych kwotę 1.415.000 zł jako cenę maszyn i urządzeń nabytych przed zakupem przedsiębiorstwa, oraz kwotę 3.179.700 zł tytułem ceny zakupu przedsiębiorstwa (z czego kwotę 968.400 zł uiszczono przed podpisaniem aktu notarialnego z 29 marca 2004 r.). Uznano zatem - odwołując się w tym zakresie do stanowiska NSA wyrażonego w wyroku z dnia 14.12.2007 r. II FSK 1416/06 - że czynsz z tytułu dzierżawy przedsiębiorstwa, jako opłata za użytkowanie rzeczy cudzej (art. 693 § 1 Kodeksu cywilnego), nie stanowił wydatków inwestycyjnych, a więc takich, które przyczyniają się do tworzenia lub zwiększenia majątku trwałego Spółki.

Odnosząc się natomiast do kwestii związanych z liczbą zatrudnionych pracowników podkreślono, że Spółka dzierżawiła przedsiębiorstwo i w tym okresie istotnie zatrudniła pracowników na nowopowstałych miejscach pracy, gdyż stosunki pracy byłych pracowników upadłej Spółdzielni uprzednio ustały. W wyniku nabycia przedsiębiorstwa Spółka stała się podatnikiem podatku od nieruchomości i w tym momencie, tj. 1 kwietnia 2004 r., jej załoga składała się z ponad 70 osób zatrudnionych na pełny etat. Jednakże, według umów o pracę włączonych do akt sprawy, tylko 32 osoby zostały zatrudnione (na czas określony lub nieokreślony) przez Spółkę na pełny etat w roku 2004, co według Samorządowego Kolegium Odwoławczego jednoznacznie oznaczało, że w roku 2004 Spółka nie spełniła wskazanej w uchwale przesłanki zatrudnienia co najmniej 50 pracowników na pełny etat.

Analizując sporną w sprawie kwestię spełnienia przez Spółkę warunków uprawniających do skorzystania z prawa do zwolnienia z podatku od nieruchomości stosownie do uchwały Nr XXIV/228/2000 Rady Miejskiej w N. z 24 marca 2000 r. w sprawie zwolnienia inwestorów z podatku od nieruchomości, organ II instancji odwołał się do jej zapisów, zgodnie z którymi zwalnia się z podatku od nieruchomości podmioty gospodarcze na okres 5 lat, które na terenie gminy N. zainwestują w utworzenie nowych miejsc pracy kwotę co najmniej 1 mln zł i zatrudnią co najmniej 50 pracowników na pełny etat (§ 1 ust. 1 lit. a) uchwały). Zwolnienie z podatku od nieruchomości następuje od pierwszego roku, w którym podmiot gospodarczy spełnił warunki określone w § 1 (§ 2 uchwały). W przypadku zmniejszenia liczby zatrudnionych, będącej podstawą do uzyskania zwolnienia określonego w § 1, lub zaprzestania działalności przed upływem okresu, na który udzielono zwolnienia określonego w § 1, podmiot gospodarczy płaci podatek od nieruchomości na ogólnych zasadach, poczynając od miesiąca zmniejszenia zatrudnienia lub zaprzestania działalności (§ 3 uchwały).

Odwołując się zatem do ścisłej (językowej) wykładni przywołanych przepisów SKO stwierdziło, że nie jest w sprawie istotne, czy Spółka poniosła wydatki inwestycyjne i zatrudniła pracowników przed dniem powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, czy też po tym dniu, albowiem dzień powstania obowiązku podatkowego wyznacza jedynie moment, od którego konsumowane jest zwolnienie, o ile podmiot gospodarczy nabył do niego prawo.

Następnie, dokonując wykładni istotnych dla sprawy § 1 ust. 1 lit. a) i § 2 spornej uchwały Kolegium odniosło się do wyroku NSA z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II FSK 1416/06, wydanego na tle analogicznego stanu faktycznego i prawnego, a także wydanego w tej sprawie po ponownym jej rozpoznaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 27 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Op 170/08.

Jednakże, jak zauważyło Kolegium, w mającym zastosowanie w obecnej sprawie przepisie § 1 ust. 1 lit. a) uchwały, użyto wyrażenia "zatrudnią co najmniej 50 pracowników", a nie wyrażenia "zatrudniają co najmniej 50 pracowników", co według niego oznacza, że przepis ten nie odnosi się do poziomu zatrudnienia w przedsiębiorstwie, lecz do faktu zatrudnienia podanej liczby pracowników. Dlatego też koniecznym było ustalenie, czy w rozumieniu przepisów tej uchwały Spółka poniosła wydatki inwestycyjne, czy ich wartość wyniosła co najmniej jeden milion złotych, czy w wyniku tej inwestycji utworzyła nowe miejsca pracy (rozumiane jako stanowiska pracy w prowadzonym zakładzie) oraz, czy zatrudniła – na czas określony lub nieokreślony - co najmniej 50 pracowników na pełny etat (tj. czy co najmniej 50 osób nawiązało stosunek pracy w pełnym wymiarze czasu pracy). Jednakże w ocenie Kolegium wykładnia § 2 uchwały stanowiącego, że zwolnienie z podatku od nieruchomości następuje od pierwszego roku, w którym podmiot gospodarczy spełnił warunki zwolnienia nakazuje przyjąć, że wykazywane przez podatnika poniesienie wydatków inwestycyjnych na podany w uchwale cel i zatrudnienie pracowników winno nastąpić pod rządami analizowanej uchwały oraz koniecznym jest, by wszystkie wyżej wymagane warunki zwolnienia od podatku, zostały spełnione w tym samym roku podatkowym. Tego ostatniego warunku Spółka – w ocenie SKO - nie spełniła, albowiem w 2004r., gdy poniosła wydatki inwestycyjne w wymaganej wysokości, nie doszło do zatrudnienia 50 pracowników.

Wprawdzie - co przyznał organ odwoławczy - organ I instancji nadal nie zbadał, czy poniesione przez Spółkę nakłady inwestycyjne spowodowały utworzenie nowych miejsc pracy, przez co należy rozumieć powstanie nowych stanowisk pracy (nieistniejących przed poniesieniem wydatków inwestycyjnych), czy też w istocie Spółka utworzyła stanowiska pracy w okresie, kiedy była dzierżawcą zakładu, ale jeszcze nie została właścicielem środków pracy, to jednak - w ocenie Kolegium - wobec stwierdzenia niespełnienia przez podatnika przesłanki zatrudnienia w 2004 r. wymaganej liczby pracowników, stwierdzony brak, nie był istotny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Mając zatem na względzie to, że ustalenia dotyczące 2004 r. mają bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej zwolnienia podatkowego w analizowanym 2008 r., ze względu na zastrzeżone w przedmiotowej uchwale uprawnienie do kontynuacji zwolnienia przez okres 5 lat, Kolegium stwierdziło, że wobec niespełnienia przesłanek zwolnienia w 2004 r., na co wskazano w decyzji tego organu z dnia 30 czerwca 2010 r., brak jest także podstaw do nabycia przez Spółkę prawa do tego zwolnienia w 2008 r.

Końcowo organ ten zaakceptował prawidłowość obliczenia wysokości należnego za 2008 r. zobowiązania podatkowego, nie stwierdzając w tym zakresie naruszenia prawa.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pełnomocnik Spółki, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza N., zarzucił obu decyzjom wydanie ich z naruszeniem przepisów prawa podatkowego, a w szczególności:

1. § 1 ust. 1 lit. a) i § 2 uchwały Nr XXIV/228/2000 Rady Miejskiej w N. z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie zwolnienia inwestorów z podatku od nieruchomości w związku z art. 7 ust. 3 u.p.o.l. poprzez ich błędną wykładnię przyjmującą, iż zwolnienia z podatku od nieruchomości przysługuje jedynie podmiotom gospodarczym, które zainwestują co najmniej 1 mln złotych i w wyniku tej inwestycji utworzą co najmniej 50 nowych miejsc prac poprzez zatrudnienie co najmniej 50 osób na pełny etat - przy czym wszystkie te przesłanki muszą zostać spełnione w jednym roku podatkowym, co nie znajduje uzasadnienia w treści powołanych przepisów prawa, a jednocześnie pozostaje w sprzeczności z dotychczasowym orzecznictwem sądów administracyjnych,

2. art. 122, art. 187 § 1, art. 180 § 1, art. 188, art. 199 oraz art. 200a O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na bezzasadnym ograniczeniu zakresu postępowania dowodowego do kwestii wzrostu zatrudnienia, pominięciu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i jego wyczerpującej oceny w zakresie okoliczności faktycznych wskazujących na spełnienie wszelkich przesłanek zwolnienia z podatku od nieruchomości, w tym bezzasadną odmowę przeprowadzenia rozprawy i przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony na okoliczności mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, pomimo jednoznacznego stwierdzenia przez organ, iż nie zostały ustalone wszelkie okoliczności faktyczne w tym zakresie,

3. art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na pominięciu okoliczności i dowodów wskazujących na spełnienie przez stronę wszelkich przesłanek zwolnienia z podatku od nieruchomości określonych w § 1 ust. 1 lit. a) przedmiotowej uchwały,

4. art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez brak zawarcia w treści uzasadnienia decyzji wszelkich wymaganych prawem elementów,

W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik zakwestionował przyjętą przez organy wykładnię § 1 ust. 1 lit. a) uchwały, zwłaszcza w zakresie wymogu utworzenia co najmniej 50 nowych miejsc pracy w wyniku poniesionych nakładów inwestycyjnych i w konsekwencji zatrudnienia co najmniej 50 pracowników na pełny etat w tym samym roku podatkowym podkreślając, że taka wykładnia nie znajduje oparcia w językowej analizie przytoczonych przepisów uchwały. Podkreślił, że przyjęta przez organ odwoławczy interpretacja pozostaje w sprzeczności z wykładnią analogicznych przepisów prawa miejscowego przedstawioną w wyrokach: NSA z dnia 14.12.2007 r., o sygn. akt II FSK 1416/06 i WSA w Opolu z dnia 27.08.2008 r., o sygn. akt I SA/Op 170/08, powołanych wprawdzie przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, lecz inaczej odczytywanych w kontekście zaistniałego w sprawie stanu faktycznego.

W szczególności według pełnomocnika sprzeczne z powołanymi orzeczeniami było twierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż wyrażenie "zatrudnią co najmniej 50 pracowników" nie odnosi się do poziomu zatrudnienia, lecz do faktu zatrudnienia określonej liczby pracowników. Konsekwencją tej wadliwej wykładni były błędne ustalenia faktyczne sprowadzające się do ustalenia, że w 2004 r. przyrost zatrudnienia u skarżącej wyniósł 32 osoby, co według organu było wystarczające dla stwierdzenia braku podstaw do omawianego zwolnienia podatkowego. Skarżąca wskazała ponadto, że proces inwestycyjny był rozciągnięty w czasie i jego pierwszym etapem było dzierżawienie od marca 2003 r. majątku upadłej Spółdzielni, co rozpoczęło proces tworzenia nowych miejsc pracy i zatrudniania pracowników, zwolnionych uprzednio w 2002 r. przez syndyka masy upadłości. W okresie dzierżawy zatrudniono łącznie 78 pracowników. Końcowym etapem inwestycji było nabycie przez skarżącą w dniu 29.03.2004 r. przedsiębiorstwa upadłej Spółdzielni i powiększenie, w późniejszym okresie, stanu zatrudnienia pracowników. Zdaniem Spółki organ odwoławczy bezzasadnie pominął I etap inwestowania, a zwłaszcza wydatki ponoszone z tytułu dzierżawy. Ponadto Spółka zakwestionowała przyjętą przez organ wykładnię § 2 uchwały wskazując, że przepis ten nie stawia wymogu, aby w tym samym roku nastąpiło zainwestowanie w utworzenie nowych miejsc pracy i zatrudnienie w tym samym roku 50 pracowników na pełny etat. Przeciwne, stanowisko organu jest sprzeczne zarówno z literalną jak i celowością wykładnią tego przepisu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, albowiem podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu zgodnie z zasadą legalności, a więc z punktu widzenia kryteriów tej kontroli szczegółowo opisanych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a., a ponadto bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Sąd uznał, że zachodzą podstawy do jej uwzględnienia z uwagi na naruszenie – w sposób mający wpływ na wynik sprawy - prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), tj. wskazanych w skardze przepisów § 1 ust. 1 lit. a) i § 2 uchwały Rady Miejskiej w N. z dnia 24 marca 2000 r. Nr XXIV/22/2000, jak i naruszenie prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy wskutek braku wystarczających ustaleń faktycznych (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).

Odnosząc się do zarzutów skargi, należy zauważyć, co podkreślają w swoich stanowiskach obie strony postępowania, że kwestia istnienia w spornym 2008 r. prawa do zwolnienia skarżącej z podatku od nieruchomości jest determinowana ewentualnym nabyciem prawa do takiego zwolnienia w roku podatkowym 2004 i jego kontynuacji w następnych latach podatkowych.

Dlatego też, także w ramach obecnego postępowania niezbędnym jest dokonanie oceny prawidłowości stanowiska organów podatkowych w zakresie przyjętej przez nie wykładni postanowień uchwały Rady Miejskiej w N. z dnia 24 marca 2000 r. nr XXIV/228/2000 w sprawie zwolnienia inwestorów z podatku od nieruchomości, a zwłaszcza jej § 1 ust. 1 lit. a) i § 2 w brzmieniu:

§ 1 ust. 1. Zwalnia się z podatku od nieruchomości podmioty gospodarcze, które na terenie gminy N. zainwestują w utworzenie nowych miejsc pracy:

a) kwotę co najmniej 1 mln złotych i zatrudnią co najmniej 50 pracowników na pełny etat – na okres 5 lat (przypadki opisane w punktach b) i c) nie mają w niniejszej sprawie zastosowania).

§ 2. Zwolnienie z podatku od nieruchomości następuje od pierwszego roku, w którym podmiot gospodarczy spełnił warunki określone w § 1.

Dodatkowo § 3 uchwały stanowi, że w przypadku zmniejszenia liczby zatrudnionych, będącej podstawą do uzyskania zwolnienia określonego w § 1, lub zaprzestania działalności przed upływem tego okresu, na który udzielono zwolnienia określonego w § 1, podmiot gospodarczy płaci podatek na ogólnych zasadach, poczynając od miesiąca zmniejszenia zatrudnienia lub zaprzestania działalności.

Zgodzić się należy zatem z organem odwoławczym, iż adresatem zwolnienia opisanego w tej uchwale jest "podmiot gospodarczy". Ponieważ sama uchwała wyrażenia tego nie definiuje, konsekwencją tego było prawidłowe odwołanie się przez organ do zawartej w obowiązującej w kwietniu 2004 r. ustawie z dnia 19.11.1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101 poz. 1178 ze zm.) definicji "przedsiębiorcy" wywodzącej się historycznie z pojęcia "podmiot gospodarczy" zamieszczonego w ustawie z dnia 23.12.1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41 poz. 324 ze zm.). Mając na względzie to, że skarżąca jako spółka prawa handlowego ma osobowość prawną, niewątpliwie posiada ona atrybut "podmiotu gospodarczego" w rozumieniu omawianej uchwały. Oznacza to, że ustanowione w niej dla uzyskania zwolnienia podatkowego wymogi muszą być spełnione przez "podmiot gospodarczy", a nie przez "podatnika podatku od nieruchomości" jak tego usiłował dowodzić organ I instancji i co zostało skutecznie zakwestionowane przez organ odwoławczy. Rezultatem takiej wykładni jest prawidłowa konkluzja organu odwoławczego, iż dla uzyskania zwolnienia nie jest istotne, czy Spółka poniosła wydatki inwestycyjne i zatrudniła pracowników przed dniem powstania obowiązku podatkowego, czy też po tym dniu, albowiem dzień powstania tego obowiązku wyznacza jedynie moment, od którego zwolnienie to może być realizowane (konsumowane).

Podzielić należy również pogląd organu odwoławczego wyrażony na tle § 1 ust. 1 lit. a) uchwały, iż zwolnienie wynikające z omawianego przepisu przysługuje podmiotom gospodarczym, które łącznie spełnią następujące warunki: a) poniosą wydatki inwestycyjne w kwocie co najmniej 1 mln zł, w celu utworzenia nowych miejsc pracy, oraz b) zatrudnią co najmniej 50 pracowników na pełny etat - przy czym między warunkami opisanymi w punktach a) i b) nie musi zachodzić związek przyczynowo - skutkowy.

Odnośnie warunku przekroczenia określonego progu wydatków inwestycyjnych między stronami nie było sporu co do tego – i Sąd te ustalenia aprobuje – że skarżąca zainwestowała w 2004 r. kwotę przekraczającą 1 mln złotych, wydatkując 1.415.000 zł netto tytułem ceny maszyn i urządzeń nabytych przed zakupem przedsiębiorstwa, a także 3.179.700 zł tytułem ceny zakupu przedsiębiorstwa (z czego kwotę 968.400 zł przed podpisaniem notarialnego aktu nabycia przedsiębiorstwa z dnia 29.03.2004 r.). Słusznie przy tym przyjęto, iż bez znaczenia pozostaje to, czy tak rozumiana inwestycja (nabycie zorganizowanego przedsiębiorstwa) dotyczyła mienia dotychczas dzierżawionego, gdyż tego rodzaju ograniczenia wprost z uchwały nie wynikają, wobec czego w drodze wykładni nie można konstruować innych, niż określił to prawodawca lokalny, warunków zwolnienia (por. wyrok NSA z dnia 14.12.2007 r., sygn. akt II FSK 1416/06).

Równocześnie Sąd nie podziela prezentowanego przez skarżącą Spółkę stanowiska co do kwalifikacji - jako wydatków inwestycyjnych - kwot czynszu dzierżawnego uiszczanych przez nią już w 2003 r. Tak jednoznacznie wypowiedział się w tej materii Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten podziela stwierdzając, że tego rodzaju nakłady, choć istotnie czynione z majątku skarżącej, nie powiększały – poprzez uiszczanie czynszu dzierżawnego – jej majątku trwałego (a przy tym z aktu notarialnego nie wynika, by czynsz został zarachowany na poczet ceny nabycia). Przyjąć bowiem należy, iż podmiot gospodarczy wtedy ponosi nakłady inwestycyjne, gdy "wkłada kapitał w przedsiębiorstwo, czyni nakłady gospodarcze powiększając tym samym dotychczasowe obiekty posiadanego majątku trwałego" (por. Mały Słownik Języka Polskiego pod red. S. Skorupki, W-wa, 1968 r., str. 240). Powyższe nie przekreśla jednak możliwości uznania, że skarżąca poczyniła w 2004 r. nakłady w kwocie przekraczającej 1 mln złotych, spełniając tym samym opisane powyżej kryterium zwolnienia z podatku.

Oprócz wymogu przekroczenia określonego progu wydatków, który w 2004 r. został przez skarżącą bezspornie spełniony, niezbędnym dla uzyskania zwolnienia było, w świetle § 1 ust. 1 lit. a) przedmiotowej uchwały, aby w wyniku tej inwestycji utworzono nowe miejsca pracy, przy czym, jak słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchwała nie formułuje wymogu utworzenia określonej liczby takich miejsc; wystarczy zatem utworzenie co najmniej dwóch nowych, a nieistniejących wcześniej miejsc pracy.

W tym zakresie doszło w sprawie do oczywistego braku ustaleń przez organ I instancji, co dostrzegł organ odwoławczy, jednak uznał to za pozbawione znaczenia dla wyniku rozstrzygnięcia z uwagi na niespełnienie – według jego oceny – kolejnej przesłanki warunkującej uzyskanie zwolnienia podatkowego, a mianowicie "zatrudnienia 50 pracowników" w tym samym, co poniesienie wydatków inwestycyjnych roku podatkowym. W tym zakresie za uzasadniony uznać należy podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania podatkowego (art. 122, art. 187 § 1, art. 180 § 1 O.p.) na skutek naruszenia obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozpatrzenia. Niepełny materiał dowodowy nie może stać się podstawą prawidłowych ustaleń faktycznych. W toku ponownego rozpoznania sprawy obowiązkiem organu I instancji będzie zatem poczynienie stosownych ustaleń w tym zakresie, przy uwzględnieniu wykładni zwrotu "utworzenie nowych miejsc pracy" rozumianego jako utworzenie nowych, nieistniejących wcześniej miejsc pracy. Rozważając spełnienie tej przesłanki organ obowiązany będzie uwzględnić okoliczność, że co do zasady każde nakłady inwestycyjne związane z konkretnymi wydatkami na zakup środków trwałych i ukierunkowane na prowadzenie działalności muszą być związane nie tylko z poszerzeniem bazy materialnej, ale równoczesnym tworzeniem warunków do zatrudnienia pracowników, czyli tworzeniem miejsc pracy. Zatem z uwagi na oczywiste braki w postępowaniu dowodowym w tym zakresie koniecznym będzie - w ponownie przeprowadzonym postępowaniu - poczynienie przez organ I instancji, z aktywnym udziałem strony, dokładnych ustaleń faktycznych.

Istotne znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma dokonana przez organ II instancji wykładnia § 2 omawianej uchwały stanowiącego, że zwolnienie z podatku od nieruchomości następuje od pierwszego roku, w którym podmiot gospodarczy spełnił warunki zwolnienia, co zdaniem tego organu oznacza wymóg, aby warunki: zainwestowania określonej kwoty wydatków w utworzenie nowych miejsc pracy i zatrudnienie określonej liczby pracowników zostały spełnione w jednym roku podatkowym. W związku z takim stanowiskiem w pełni zasadny jest, w ocenie Sądu, zarzut skarżącej Spółki o naruszeniu prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a), albowiem przedstawiona wykładnia, nieznajdująca oparcia w analizie językowej tego przepisu, oznacza de facto konstruowanie przez interpretatora nowego wymogu, nie sformułowanego wprost w uchwale. Wskazać należy, iż taki zabieg interpretacyjny jest niedopuszczalny, jako prowadzący do skutków wprost z aktu prawa nie wynikających. Choć z art. 11 O.p. istotnie wynika, że rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy (chyba że ustawa podatkowa stanowi inaczej), to z brzmienia tego przepisu, jak też z § 2 uchwały – wbrew wykładni przyjętej przez Kolegium - nie można wyprowadzić wniosku o konieczności jednoczesnego spełnienia warunków zwolnienia w tym samym roku podatkowym. Ograniczenia takiego nie da się również wyprowadzić z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż przepis upoważniający (art. 7 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym w 2000 r.) stanowił jedynie, iż rada gminy może wprowadzić inne zwolnienia niż określone w ust. 1, nie formułując w tym zakresie żadnych ograniczeń. Jak więc słusznie zauważyła skarżąca Spółka, § 2 uchwały określa jedynie moment, od którego zwolnienie może być realizowane – po uprzednim spełnieniu warunków w nim określonych. Mowa jest tu zatem o pierwszym roku (a nie np. drugim lub kolejnym), w którym wystąpiły podstawy do przyjęcia, że warunki zwolnienia zostały przez podmiot gospodarczy spełnione. W ocenie Sądu przepis powyższy formułuje jedynie wymóg, iż zwolnienie nie może być realizowane wcześniej, niż w pierwszym roku, w którym podmiot gospodarczy spełnił łącznie warunki prowadzące do zwolnienia. Tym samym dopuszczalna jest sytuacja, by w jednym roku podatkowym nastąpiło wydatkowanie środków w określonej wysokości, a w drugim – zatrudnienie wymaganej liczby pracowników i dopiero od tego roku, w którym obydwa te warunki uznać można za spełnione, podatnikowi przysługuje zwolnienie z podatku. Choć rację ma organ podatkowy stwierdzając, że przepisy wprowadzające zwolnienia i ulgi podatkowe nie mogą być poddawane wykładni rozszerzającej, to nie oznacza to, aby organy stosujące prawo mogły – właśnie w drodze wykładni – wprowadzać ograniczenia z treści przepisów nie wynikające. Omawiany § 2 uchwały, na co słusznie zwraca uwagę strona skarżąca, wymogu nakazującego jednoczesne spełnienie opisanych warunków zwolnienia w tym samym roku podatkowym nie zawiera i nie da się go wyprowadzić z innych przepisów tej uchwały. Zatem przyjęta przez organ odwoławczy wykładnia jej § 2 ogranicza zakres opisanego w § 1 ust. 1 lit. a) zwolnienia, prowadząc w istocie do uzupełnienia postanowień uchwały, co uznać należy za prawnie niedopuszczalne. Ponadto w ocenie Sądu zaprezentowana powyżej wykładnia całkowicie abstrahuje od faktycznych możliwości realizacji tak zinterpretowanych wymogów, czyniąc je praktycznie niemożliwymi do osiągnięcia, gdyż np. w przypadku warunku opisanego w § 1 ust. 1 lit. c) uchwały przewidującego próg inwestycji co najmniej 5 mln zł i zatrudnienie co najmniej 500 pracowników jego realizacja w tym samym roku podatkowym w praktyce gospodarczej byłaby wręcz niemożliwa. Przy wskazanej przez organ wykładni za wyłączonych z grona podmiotów uprawnionych do skorzystania ze zwolnienia uznać należałoby również inwestorów budujących zakład produkcyjny od podstaw, gdzie ze względu na czas trwania procesu inwestycyjnego zatrudnienie określonej liczby pracowników musi być poprzedzone osiągnięciem określonego progu wydatków (zainwestowaniem), jak też tych, którzy dokonaliby inwestycji pod koniec danego roku podatkowego, a od stycznia następnego roku zatrudniliby wymaganą liczbę pracowników.

W konkluzji stwierdzić należy, że skoro lokalny prawodawca ze zwolnień przewidzianych w przedmiotowej uchwale wyłączył wprost i jednoznacznie jedynie kategorie podmiotów wskazane w § 1 ust. 2 (podmioty gospodarcze inwestujące w działalność handlową - detaliczną i hurtową), to wprowadzanie w drodze wykładni dalej idących ograniczeń było niedopuszczalne.

Wadliwa wykładnia § 2 analizowanej uchwały doprowadziła organ odwoławczy do błędnej oceny o niespełnieniu przez skarżącą warunku "zatrudnienia co najmniej 50 pracowników na pełny etat", albowiem odniesiono ją do roku podatkowego 2004, pomijając – w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy – zatrudnienie pracowników już w 2003 r. Nie ma sporu między stronami, iż w 2003 r. skarżąca Spółka zatrudniła ponad 50 pracowników na pełny etat, z którymi uprzednio (w lipcu 2002 r.) stosunki pracy zostały rozwiązane przez Spółdzielnię będącą w upadłości. Zatem rozpoczynając działalność na bazie majątku dzierżawionego skarżąca Spółka sukcesywnie zatrudniała pracowników w 2003 r. osiągając limit co najmniej 50 pracowników na pełny etat. W dniu 1 kwietnia 2004 r. zatrudniała na pełny etat ponad 70 osób. W 2004 r. Spółka zawarła umowy o pracę na pełny etat z 32 osobami, z czego 6 osób zatrudniono po raz pierwszy, a 26 osobom przedłużono umowy o pracę zawarte w 2003 r. Zatem w ocenie Sądu wymóg zatrudnienia co najmniej 50 osób został przez Spółkę w 2004 r. spełniony, zważywszy przy tym dodatkowo na aprobowane przez Sąd orzekający stanowisko NSA wyrażone w powoływanym już wcześniej wyroku z dnia 14.12.2007 r., sygn. akt II FSK 1416/06, iż w przypadku tego kryterium chodzi o uzyskanie przez podmiot gospodarczy odpowiedniego poziomu zatrudnienia pracowników, nie zaś "zwiększenia zatrudnienia". W świetle przedstawionej wykładni przeciwne stanowisko organu odwoławczego nie mogło zostać zaakceptowane jako naruszające § 2 i w konsekwencji także § 1 ust. 1 lit. a) uchwały Nr XXIV/228/2000, gdyż w istocie wprowadza ono nieprzewidziany w tej uchwale wymóg "przyrostu zatrudnienia".

Stwierdzić zatem należy, że skoro Spółka bezspornie w 2004 r. zainwestowała ponad 1 mln zł oraz osiągnęła zatrudnienie co najmniej 50 pracowników na pełny etat (nawet jeśli część pracowników zatrudniono w 2003 r.), to w tymże roku mogła uzyskać prawo do zwolnienia z podatku od nieruchomości na podstawie omawianej uchwały – pod warunkiem, że doszło do utworzenia nowych miejsc pracy (co najmniej dwóch) w 2004 r. Ta ostatnia okoliczność winna zostać wykazana w toku ponownie przeprowadzonego postępowania podatkowego gdyż, co zauważyło także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji, została całkowicie pominięta przez organ I instancji.

Konieczne będzie także wykazanie, ze względu na treść § 3 przedmiotowej uchwały, normującego przesłanki utraty prawa do zwolnienia, czy przesłanki te zostały utrzymane w całym 2008 r., a zatem czy w sytuacji nabycia prawa do zwolnienia w roku 2004 i jego kontynuacji w latach następnym, nie doszło do jego utraty ze względu na zmniejszenie liczby zatrudnionych, będącej podstawą do uzyskania zwolnienia lub czy nie doszło do zaprzestania działalności.

Zwrócić należy nadto uwagę na fakt, iż organ I instancji, wbrew zaleceniom organu odwoławczego wyrażonym w decyzji z dnia 27 lutego 2009 r., nie poczynił ustaleń odnośnie zastosowania względem skarżącej zwolnienia z podatku od nieruchomości na podstawie uchwały Nr XXIV/228/2000 w świetle przepisów normujących udzielanie pomocy publicznej przedsiębiorcom, z uwzględnieniem faktu, iż powstanie obowiązku podatkowego oraz rozważane tu zwolnienie podatkowe, jako powstające z mocy prawa, mogły wyznaczać sytuację prawną skarżącej jeszcze przed akcesją do Unii Europejskiej. Również te braki winny zostać uzupełnione w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, zwłaszcza co do ustalenia tzw. dnia udzielenia pomocy oraz wyjaśnienia, czy w sprawie ma miejsce tzw. pomoc istniejąca.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy rozstrzygające sprawę, po uzupełnieniu postępowania dowodowego we wskazanym wyżej zakresie, dokonają dokładnych ustaleń faktycznych oraz podejmując merytoryczne rozstrzygnięcie uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną.

Mając powyższe rozważania na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. skargę uwzględnił, orzekając o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku na podstawie art. 152 tej ustawy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa wynagrodzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).