Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 697/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 69
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: art. 1, art. 2, art. 3
journal: Dz.U. 1948 nr 20 poz 138
law: Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.

SENTENCJA

Dnia 9 września 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Referendarz sądowy Agnieszka Grosińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta Ł., działając na podstawie art. 1 i art. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych w czasie wojny 1939 - 1945 r. na cele użyteczności publicznej oraz art. 3 § 1 i art. 22 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 106, stanowiącej własność H.B., E.B., J.M. i A.B. na rzecz Skarbu Państwa na cele użyteczności publicznej.

Pismem z dnia 6 grudnia 1958 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 3 stycznia 1959 r., byli współwłaściciele wystąpili o przywrócenie własności nieruchomości, uchylenie prawomocnej decyzji o wywłaszczeniu oraz wydanie nieruchomości. Wniosek ten został potraktowany jako wniosek o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego. Decyzją z dnia [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta Ł. odmówiło wznowienia postępowania. Od powyższej decyzji byli właścicieli odwołali się, jednak odwołanie nie zostało rozpoznane.

W dniu 29 listopada 1975 r. byli właściciele wnieśli skargę na niezałatwienie odwołania, która została potraktowana jako kolejny wniosek o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego i decyzją z dnia [...] Naczelnik Dzielnicy Ł. ponownie odmówił wznowienia postępowania.

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia, decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości.

W dniu 14 maja 1991 r. byli właściciele ponownie wystąpili z żądaniem załatwienia sprawy dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 106, plac 4 o powierzchni 960,49 m2, dla której w Sądzie Rejonowym w Ł. prowadzona jest księga wieczysta KW [...] na rzecz następców prawnych byłych właścicieli: M.B., B.T., W.R., M.M., S.M. i A.M.

Od tej decyzji odwołania zostały złożone przez M.M., który wniósł o sprostowanie decyzji organu I instancji w zakresie ustalenia wielkości udziałów oraz przez Zarząd Miasta Ł., który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Odwołanie M.M. zostało w części potraktowane jako żądanie sprostowania oczywistej omyłki i załatwione postanowieniem Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...] poprzez zmianę wielkości udziałów przypadających na rzecz następców prawnych byłych właścicieli w sposób wskazany w postanowieniu.

Natomiast po rozpatrzeniu odwołań, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i umorzył postępowanie, stwierdzając, iż sprawa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości została już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] odmawiającą zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 marca 1994 r. o sygn. akt IV SA 775/93 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu Sąd podał, iż decyzja z dnia [...] została wydana w oparciu o inną podstawę prawną niż decyzja z dnia [...], a znajdujący zastosowanie w sprawie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nakazuje badać istnienie wymienionych w nim przesłanek każdorazowo w dacie orzekania.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Zdaniem Wojewody, Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. nie wyjaśnił w sposób dostateczny wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nie ustalił, w czyim władaniu znajduje się wywłaszczona nieruchomość, czy została ona skomunalizowana, czy też stanowi nadal własność Skarbu Państwa, jakie jest przeznaczenie nieruchomości w aktualnie obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego m. Ł., jaki obszar wywłaszczonej nieruchomości został zajęty pod poszerzenie ulicy oraz czy nieruchomość jest obecnie zbędna na cele użyteczności publicznej oraz infrastruktury osiedla.

W następstwie ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. decyzją z dnia [...]., wydaną na podstawie art. 48 i art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 106 na rzecz następców prawnych byłych właścicieli. W motywach rozstrzygnięcia organ podał, iż dla nieruchomości przy ul. A 106 w Ł., oznaczonej jako działka nr 236/2, o pow. 940 m2, prowadzona jest księga wieczysta KW [...]. Według wypisu z rejestru gruntów zarządcą tego terenu jest Parafia [...], której teren ten został przekazany w zarząd i użytkowanie na podstawie protokołu z dnia 17 września 1958 r. Zgodnie zaś z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego sporna działka wchodzi w skład terenów wielofunkcyjnych, wymagających modernizacji, na których obowiązuje konieczność zachowania istniejącej struktury układu przestrzennego oraz zakaz budowania i utrwalania obiektów gospodarczych o charakterze czasowym. W oparciu o mapę zasadniczą organ ustalił, że na około ¾ części działki znajduje się infrastruktura niezbędna do funkcjonowania okolicznych budynków mieszkalnych i kościoła - komora ciepłownicza oraz sieć kanałów centralnego ogrzewania, co w ocenie organu wyklucza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz następców prawnych byłych właścicieli w trybie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wskazane okoliczności świadczą zaś bezspornie o wykorzystaniu wywłaszczonej nieruchomości na cele użyteczności publicznej.

W odwołaniu od powyższej decyzji M.M. wniósł o jej uchylenie i orzeczenie o zwrocie nieruchomości bądź o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem odwołującego się, Kierownik Urzędu Rejonowego naruszył art. 48 i art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez uznanie, że o odmowie zwrotu nieruchomości nie decyduje zbędność na cel publiczny określony w decyzji o wywłaszczeniu, ale zbędność nieruchomości na jakiekolwiek cele, chociażby nie były one określone w decyzji o wywłaszczeniu. Co więcej, organ I instancji nie wyjaśnił rozbieżności w ustaleniach faktycznych dotyczących wykorzystania nieruchomości. Mianowicie, z decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] wynika, że nieruchomość stanowi izolację zieleńcową pomiędzy kościołem a istniejącą zabudową, z decyzji z dnia [...] - że nieruchomość stanowi niezagospodarowany plac, zaś z zaskarżonej decyzji - że na działce znajduje się wjazd do budynku parafii, komora ciepłownicza oraz sieć kanałów c.o. Powołując się na treść art. 47, 49, 145 i 285 kc, M.M. stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające dalsze pozostawanie spornej nieruchomości we własności Skarbu Państwa lub gminy. Podkreślił przy tym, że zarząd i użytkowanie nieruchomości przez osobę trzecią, niebędącą państwową ani komunalną jednostką organizacyjną, w tym wypadku przez Parafię [...], nie mieści się w celach wywłaszczenia, określonych w art. 46 ustawy o gospodarce gruntami.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 par. 1 kpa w związku z art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy, powołał się na treść art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i wywiódł, iż zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ocenia się przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości. Zgromadzony materiał dowodowy świadczy zaś o tym, że cel wywłaszczenia został osiągnięty i wobec tego nie zachodzą przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda podkreślił, iż działka przy ul. A 106 została jednostronnie zajęta przez władze okupacyjne na cele użyteczności publicznej, a następnie wywłaszczona na ten sam cel. Obecnie stanowi teren bezpośrednio przyległy do budynku kościoła. Z opinii urbanistycznej wynika, że nieruchomość w aktualnym planie zagospodarowania przestrzennego ma nadal pełnić rolę wielofunkcyjną, przy czym istnieje obowiązek zachowania istniejącej struktury układu przestrzennego. Poza tym z załączonej do akt mapy wynika, że na około ¾ części działki znajduje się uzbrojenie niezbędne do funkcjonowania okolicznych budynków mieszkalnych i sąsiadującego kościoła. Są to w szczególności komora ciepłownicza oraz sieć kanałów centralnego ogrzewania, zasilających w ciepło pobliskie osiedle mieszkaniowe oraz budynki kościoła.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi M.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji bądź ewentualnie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, gdyby Sąd uznał, że przedmiotowa nieruchomość nie podlega zwrotowi w trybie art. 69 w związku z art. 4 ustawy o gospodarce gruntami. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji, ponadto zwrócił uwagę, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do postawionych zarzutów. Dodał przy tym, iż nieruchomość przy ul. A 106 w Ł. została wywłaszczona bez odszkodowania na wniosek Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego z powołaniem się na dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. Powołując się na stanowisko Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa skarżący stwierdził, że działalność Urzędu Bezpieczeństwa spełniała funkcje, które nie miały charakteru użyteczności publicznej.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 26 czerwca 1996 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, na podstawie art. 174 § 1 kpc w zw. z art. 211 kpa i 393 § 1 kpc oraz art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), zawiesił postępowanie ze względu na śmierć zainteresowanego M.B.

Z uwagi natomiast na długotrwały proces ustalania następców prawnych strony, a także złożone na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. oświadczenie o śmierci uczestniczki postępowania B.T.[...], postępowanie zostało podjęte na rozprawie w dniu 9 września 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami formalnymi, regulującymi zasady procedury administracyjnej. Oceniając w tym kontekście zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...], Sąd stwierdził, iż wydane one zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które skutkować musiało ich uchyleniem.

Punkt wyjścia dla rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowić będzie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm. - dalej ustawa o gospodarce gruntami), w oparciu o który wydane zostały uchylone rozstrzygnięcia organów administracji.

Stosownie do tego przepisu nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego, na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Jak wynika z powyższego, dla oceny zbędności nieruchomości, determinującej dokonanie zwrotu byłemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu, konieczne jest ustalenie faktycznego sposobu użytkowania nieruchomości w aspekcie zgodności z celem, na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Ustawodawca wskazał przy tym, iż badając cel wywłaszczenia należy kierować się brzmieniem decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Nie ulega wątpliwości, iż nieruchomość przy ul. A 106 została wywłaszczona na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta Ł. z dnia [...], podjętej w oparciu o przepisy dekretu Rady Ministrów z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. (Dz.U.Nr 20, poz. 138 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 1 dekretu dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 i znajdujących się w dniu wejścia w życie dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych.

Jak wynika z art. 2 dekretu wywłaszczenie mogło dotyczyć tylko tych nieruchomości, które:

zajęte zostały: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętymi na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej;

były nadal użytkowane na cele wymienione w pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów były przewidziane na cele wymienione w pkt 1 i zostały częściowo lub całkowicie zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu.

Jak wynika z orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta Ł. z dnia [...] sporna nieruchomość wywłaszczona została na cele użyteczności publicznej, a zatem na cel, o którym mowa w art. 2 pkt 1 lit. f) dekretu, jednak – co istotne - konkretny cel wywłaszczenia nie został wskazany.

Należy jednak z całą stanowczością stwierdzić, iż brak w decyzji z dnia [...] konkretnego, precyzyjnie wskazanego celu wywłaszczenia, który według organu orzekającego o wywłaszczeniu mieścił się pod pojęciem celu użyteczności publicznej nie oznacza, iż konkretny cel wywłaszczenia nie może zostać ustalony w oparciu o inny niż decyzja wywłaszczeniowa materiał dowodowy.

Przede wszystkim należy wspomnieć, iż jak wynika z art. 3 dekretu o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. wywłaszczenie odbywało się na wniosek, który ubiegający się o wywłaszczenie winien był zgłosić do właściwego wojewody, a dodatkowo składane wnioski powinny być zatwierdzane przez właściwe organy. Cel wywłaszczenia powinien zatem zostać wyraźnie określony we wniosku. W aktach administracyjnych brak jest co prawda części dokumentów źródłowych (zostały zagubione), w tym właśnie dokumentów związanych w wywłaszczaniem nieruchomości, jednak w toku postępowania administracyjnego na podstawie innych dokumentów ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, iż wywłaszczenia dokonano na wniosek Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego z dnia 28 grudnia 1950 r. z przeznaczeniem na parking dla samochodów ciężarowych, który to cel utożsamiono w decyzji o wywłaszczeniu z celem użyteczności publicznej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, iż wywłaszczenie na cele Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego nie może być identyfikowane jako wywłaszczenie na cele użyteczności publicznej. W ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2002 r. o sygn. akt I są 1020/01 warto wskazać, iż pod pojęciem użyteczności publicznej mieści się wszystko to, co jest dostępne dla całego społeczeństwa i jego członków. Urzędy bezpieczeństwa publicznego sprawowały wprawdzie funkcje publiczne, lecz funkcje te nie mogą być traktowane jako funkcje związane z realizacją celów użyteczności publicznej. Przyjmując zatem, co jest bezsporne, iż wywłaszczenie nastąpiło na cele związane z funkcjonowaniem Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, uprawnione jest twierdzenie, iż już w momencie wywłaszczenia, cel wywłaszczenia został określony w sposób sprzeczny z postanowieniami dekretu o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r.

W niniejszym postępowaniu nie jest jednak zadaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestionowanie legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta Ł. z dnia [...]. Ustalenie celu wywłaszczenia jest istotne jedynie z punktu widzenia treści art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami, który odsyła w sposób wyraźny do celu wywłaszczenia dającego się wywieść z decyzji wywłaszczeniowej. Abstrahując zatem od legalności samego aktu wywłaszczenia, należy skupić się na celu wywłaszczenia nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 106, jaki daje się wyprowadzić w powiązaniu z przywoływaną już treścią wniosku Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w kontekście zmian w sposobie użytkowania wywłaszczonej nieruchomości, jakie następowały na przestrzeni lat.

Jeżeli bowiem uznać, iż przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została na potrzeby Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, to w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie ulega wątpliwości, iż przesłanka zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, o której mowa w art. 69 ustawy o gospodarce gruntami, została spełniona. Nieruchomość przy ul. A 106 stała się bowiem zbędna na cel wywłaszczenia już z chwilą zaprzestania wykorzystywania placu pod parking samochodów ciężarowych, pozostających w dyspozycji Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, choć analiza akt administracyjnych nie pozwala na udzielenie jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, kiedy ten fakt nastąpił. Co więcej, nasuwają się wątpliwości, czy w ogóle w dacie wydania orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomość była wykorzystywana na cel w niej określony. Z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej wynika bowiem jedynie, iż nieruchomość służyła celom użyteczności publicznej w styczniu 1945 r., tymczasem już protokół z dnia 21 marca 1946 r. świadczy o przekazaniu placu w zarząd i użytkowanie miejscowej Parafii pod wezwaniem [...]. Niezależnie od tego nie budzi wątpliwości, iż w latach pięćdziesiątych XX wieku plac stanowił skwer obsiany trawą, co wynika z zaświadczenia Prezydium Rady Narodowej MZPiUK z dnia [...], choć formalnie nie był to plac wykorzystywany pod zieleń miejską. Jak z kolei wynika z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] sporna działka służyła do składowania materiałów budowlanych, a w zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że na ¾ powierzchni działki znajduje się infrastruktura niezbędna do funkcjonowania okolicznych budynków mieszkalnych i kościoła – komora ciepłownicza oraz sieć kanałów centralnego ogrzewania, a plac wykorzystywany jest jako wjazd do budynku parafii od ul. A. Powyższe wskazuje, iż z całą pewnością od połowy lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia nieruchomość wykorzystywana była w sposób, który nie odpowiadał celowi wywłaszczenia, jaki wynikał z decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta Ł. z dnia [...], co bezspornie czyni tę nieruchomość zbędną w rozumieniu art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i podlegającą zwrotowi na rzecz byłych właścicieli lub ich następców prawnych.

Nie można bowiem zaaprobować poglądu prezentowanego w rozpoznawanej sprawie przez organy administracji, iż nieruchomość nie może być uznana za zbędną tak długo, jak długo faktycznie służy celom użyteczności publicznej, choćby innym niż to wynika z decyzji wywłaszczeniowej. Pomijając już i ten fakt, że żaden ze wskazanych przez organy administracji sposobów użytkowania nieruchomości przy ul. A 106 nie wyczerpywał znamion użytkowania na cele użyteczności publicznej, to - jak już wskazano wcześniej - cel wywłaszczenia należy rozumieć w sposób konkretny i rozpoznawać na tle określonych okoliczności faktycznych w powiązaniu z wnioskiem o wywłaszczenie, a to zaś wyklucza możliwość uznania, iż istniał inny cel wywłaszczenia niż potrzeby Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, którego realizacja wyłączałaby zwrot nieruchomości. Sąd prezentuje pogląd, iż realizowanie na nieruchomości innych funkcji niż to wynika z decyzji wywłaszczeniowej, choćby nawet służyły one szerszemu gronu obywateli, nie stoi na przeszkodzie uznananiu zbędności nieruchomości na cele wywłaszczenia. Mając zaś na uwadze, tak eksponowany przez organy administracji, obecny sposób wykorzystywania nieruchomości należy jedynie wskazać, iż infrastruktura techniczna nie stanowi negatywnej przesłanki dokonania zwrotu nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2000 r. o sygn. akt I SA 1088/99).

Warto zwrócić uwagę na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. o sygn. akt K 6/05, który co prawda zapadł na gruncie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jednak potwierdza przyjętą przez tut. Sąd zasadę, iż wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystywana w sposób odmienny niż to wynika z celu wywłaszczenia. Trybunał zwrócił uwagę, iż instytucja wywłaszczenia ma charakter wyjątkowy i szczególny i powinna być stosowana tylko w sytuacjach koniecznych, uzasadnionych celami publicznymi, których nie da się zrealizować za pomocą innych środków prawnych. Zmiana celu publicznego, na jaki wykorzystywana miała być wywłaszczona nieruchomość powoduje, iż uchodzi kontroli przesłanka niezbędności nieruchomości na nowy cel, choćby był to cel publiczny.

Reasumując należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 69 ustawy o gospodarce gruntami, polegającym na odmowie zwrotu nieruchomości w sytuacji, gdy nie ulega wątpliwości, że wywłaszczona nieruchomość położona w Ł. przy ul. A. 106 stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Rozpoznając sprawę ponownie organy będą miały na uwadze ocenę prawną wyrażoną w niniejszych motywach, a w szczególności zaprezentowany przez Sąd pogląd dotyczący charakteru wywłaszczenia nieruchomości na cel wskazany we wniosku Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono zaś na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji.

A.G.