Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 579/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 183  par. 1,  art. 188 w związku z  art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a,  art. 135,  art. 203  pkt 1,  art. 205  par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4  ust. 1,  art. 36
journal: Dz.U. 1998 nr 90 poz 575
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 120-135
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
Teza: Konieczną przesłanką pobrania opłaty, o jakiej mowa w art. 36 ust.1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 1998r., Nr. 90 poz 575 ze zm. - aktualnie t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr122, poz 851)jest naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych i to niezależnie od tego, czy opłata ta dotyczy wykonanych badań laboratoryjnych czy też innych czynności podjętych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieźącego (art.3 tej ustawy), bądź zapobiegawczego (art. 4 ustawy) nadzoru sanitarnego

TEZY

Konieczną przesłanką pobrania opłaty, o jakiej mowa w art. 36 ust.1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 1998r., Nr. 90 poz 575 ze zm. - aktualnie t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr122, poz 851)jest naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych i to niezależnie od tego, czy opłata ta dotyczy wykonanych badań laboratoryjnych czy też innych czynności podjętych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieźącego (art.3 tej ustawy), bądź zapobiegawczego (art. 4 ustawy) nadzoru sanitarnego


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie sędzia NSA Bożena Walentynowicz sędzia del. WSA Izabela Ostrowska Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Okręgowej Spółdzielni [...] w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1701/06 w sprawie ze skargi Okręgowej Spółdzielni [...] w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia opłatą 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. na rzecz Okręgowej Spółdzielni [...] w K. kwotę 775 (siedemset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 grudnia sygn. akt VII SA/Wa 1701/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Okręgowej Spółdzielni [...] w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia opłatą za badania laboratoryjne.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż decyzją z dnia [...]. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, obciążył Okręgową Spółdzielnię [...] w K. opłatą w kwocie 174,55 zł. Organ wyjaśnił, że w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru w zakresie urzędowej kontroli żywności w dniu [...]. została pobrana do badań laboratoryjnych próbka - "[...]" w hipermarkecie "[...]" [...]. Próbka uległa zakwestionowaniu ze względu na niewłaściwe oznakowanie (orzeczenie na podstawie sprawozdania z badań nr [...] z dnia [...]). Organ wskazał, że za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Opłatę wnosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Okręgowej Spółdzielni [...] w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji ustalił opłatę za czynności wykonane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego, a nie jak podniosła strona odwołująca się, za badania laboratoryjne próbki p.n. "[...]". Próbka ta została zakwestionowana za niewłaściwe oznakowanie ze względu na określenie "[...]", które jest niezgodne z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia. Oznakowanie środków spożywczych nie może sugerować, że produkt posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości oraz nie może przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości. Jest to niezgodne również z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie znakowania środków spożywczych i dozwolonych substancji dodatkowych, zał. nr 5 mleko (łącznie z laktozą) podane jest jako składnik alergenny. Stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Organ odwoławczy zaznaczył, że sprawa została przekazana do dalszego załatwienia Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii jako organowi nadzorującemu produkcję środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego.

W skardze na powyższą decyzję Okręgowa Spółdzielnia [...] w K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej polegające na ustaleniu opłaty za czynności związane ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego (ocena niewłaściwego oznakowania wyrobu), mimo braku rozstrzygnięcia, czy faktycznie wyrób Spółdzielni tj. "[...]" jest niewłaściwe oznakowane. Nadto zarzucono naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym przez uniemożliwienie Spółdzielni zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 i 3a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących: warunków produkcji, transportu, przechowywania i sprzedaży żywności oraz warunków żywienia zbiorowego oraz nadzór nad jakością zdrowotną żywności. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 29 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia urzędowa kontrola żywności jest to kontrola zgodności środków spożywczych z obowiązującymi wymaganiami w zakresie warunków zdrowotnych żywności i żywienia, w tym znakowania żywności.

Za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych - art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zdaniem Sądu przez "inne czynności" wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, o których mowa w ust. 1 art. 36 tej ustawy należy rozumieć m.in. sprawdzanie przez organy inspekcji sanitarnej właściwego oznakowania produktu spożywczego.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu skargi, iż decyzje organów obu instancji są co najmniej przedwczesne, gdyż zgodnie z art. 36 ust. 2 za badania laboratoryjne i inne czynności wykonane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Sąd nie zgodził się także z twierdzeniem, że dopiero potwierdzenie naruszenia wymagań co do niewłaściwego oznaczenia produktu, znajdujące się w odrębnej decyzji wydanej w tym przedmiocie, stanowi podstawę do pobrania przez organy inspekcji sanitarnej opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy. Sąd zauważył, że w art. 36 ust. 2 ustawy ustawodawca nie mówi nic o konieczności wydania przez organ decyzji stwierdzającej naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że nie badał decyzji organów obu instancji merytorycznie tj. tego, czy produkt "[...]" naruszył art. 24 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, a jedynie kontrolował legalność decyzji z dnia [...]. nakładającej opłatę oraz decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]. W ocenie Sądu obciążenie Spółdzielni opłatą jest zgodne z prawem, gdyż organy inspekcji sanitarnej podjęły inne czynności w rozumieniu art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, tj. stwierdziły niewłaściwe oznakowanie produktu spożywczego.

Ponadto Sąd wskazał, że jeżeli w odrębnym postępowaniu nie zostanie stwierdzone naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych przez produkt "[...]", to strona skarżąca będzie mogła żądać od organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej zwrotu poniesionych kosztów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Okręgowa Spółdzielnia [...] w K., reprezentowana przez radcę prawnego J. M.. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, bez wydania decyzji w trybie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego mogą stwierdzać, że produkt spożywczy został niewłaściwie oznakowany i narusza wymagania higieniczne i zdrowotne, i na tej podstawie wydawać jako zgodne z prawem decyzje w sprawie opłat za czynności wykonane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru w zakresie urzędowej kontroli żywności.

W oparciu o powyższy zarzut kasacyjny Okręgowa Spółdzielnia [...] w K. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania w/g norm przepisanych; ewentualnie rozpoznanie skargi kasacyjnej w trybie art. 188 ustawy - Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organy obu instancji oraz Sąd pierwszej instancji niewłaściwie uznały, iż art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej może być samodzielną podstawą do ustalenia opłaty, bez uwzględnienia ust. 2 tego przepisu. Stwierdzono, że gdyby przyjąć iż przepis art. 36 ust. 1 jest samodzielną podstawą ustalenia opłaty, to dawałoby organom sanitarnym możliwość obciążania opłatami osób i innych podmiotów, niezależnie od wyników tych badań. Byłoby to rażące naruszenie prawa.

Za niezrozumiałe i niesłuszne uznano stwierdzenie Sądu, iż nie badał, czy zakwestionowany produkt narusza art. 24 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, w sytuacji, gdy wcześniej Sąd wskazał, że takie ustalenia organ pierwszej instancji poczynił prawidłowo.

Autor skargi kasacyjnej podniósł, iż przepis art. 36 ustawy nie mówi o tym, że wysokość opłaty ustała się w drodze decyzji. Jeżeli zaś obowiązek opłaty ustala się w drodze decyzji, to tym bardziej takiego rozstrzygnięcia wymagają stwierdzenia dotyczące naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Nadto, skoro do postępowania organów inspekcji sanitarnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, to jeżeli organ ten orzeka o niewłaściwym oznakowaniu środka spożywczego, winien to rozstrzygnąć decyzją zgodną z zasadami postępowania administracyjnego. Powołując się na złożony w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji odpis decyzji podkreślono, że właściwy organ inspekcji weterynaryjnej nie podzielił stanowiska organów inspekcji sanitarnej o niewłaściwym oznakowaniu mleka.

Zarzucono także, iż Sąd nie ustosunkował się do zarzutu naruszenia prawa procesowego w zakresie pozbawienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, a w szczególności możliwości wypowiedzenia się w tej sprawie przed wydaniem decyzji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazano, że decyzyjną formę nakładania obowiązku uiszczenia przedmiotowych opłat ustaliła uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1995 r. (III AZP 11/94 OSNP z 1995 r., Nr 11, Poz. 126), w której uzasadnieniu stwierdzono, że "pobieranie próbek do badań stanowi czynność typową dla bieżącego nadzoru sanitarnego". Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w wyroku z dnia 13 maja 1994 r. (sygn. akt. SAB/Wr/19/94) uznał, że działania organów Inspekcji Sanitarnej podejmowane w ramach art. 36 "mają cechę (...) działań władczych, skoro ani sam obowiązek ponoszenia opłat, ani ich wysokość nie zależą od woli stron lub uznania organów inspekcji sanitarnej", a zatem opłaty te nakładane są w formie decyzji administracyjnej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. powołał się na przepis art. 4 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 3 ust. 1 pkt 49 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 ) i art. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej - dla uzasadnienia uprawnienia organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej do stwierdzenia, czy oznakowanie towaru jest zgodne z wymaganiami prawa żywnościowego. Zdaniem organu w art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest mowa o wymaganiach higienicznych i sanitarnych sensu largo, a więc i o tych, które wynikają z obecnej ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Oznakowanie mleka może być uznane za wymaganie zdrowotne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia. Zasadny jest bowiem zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.).

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 1998 r., Nr 90 poz. 575 ze zm. – aktualnie t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851) za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Jednocześnie, jak stanowi art. 36 ust. 2 tej ustawy, za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań.

Z brzmienia powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że konieczną przesłanką pobrania opłaty, o jakiej mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jest naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych i to niezależnie od tego, czy opłata ta dotyczy wykonanych badań laboratoryjnych czy też innych czynności podjętych organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego (art. 3 tej ustawy), bądź zapobiegawczego (art. 4 ustawy) nadzoru sanitarnego.

Z tego też względu dla pobrania tej opłaty nie jest wystarczające powołanie się na przepis art. 3 ust. 1 pkt 29 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia ( t. j. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 265 ze zm. ) - obowiązującej do dnia 28 października 2006 r. jak i przepis art. 4 ust. 1 pkt 3 i 3a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Przepis art. 4 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego przewidując, iż w ramach tego nadzoru do organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne dotyczących warunków produkcji, transportu, przechowywania i sprzedaży żywności oraz warunków żywienia zbiorowego ( pkt 3 ) i nadzoru nad jakością zdrowotną żywności ( pkt 3a ). Natomiast przepis art. 3 ust. 1 pkt 29 ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia zawiera jedynie normatywną definicję pojęcia "urzędowa kontrola żywności". A mianowicie, przez urzędową kontrolę żywności należy rozumieć kontrolę zgodności środków spożywczych (...) z obowiązującymi wymaganiami w zakresie warunków zdrowotnych żywności i żywienia, w tym znakowania żywności, oraz warunków sanitarno-higienicznych produkcji i obrotu żywnością, przeprowadzaną przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Inspekcji Weterynaryjnej oraz inne uprawnione organy w ramach ich kompetencji w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywności.

W tym miejscu zważyć należy, iż wprawdzie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej mogą dokonywać kontroli znakowania żywności, lecz kontrola ta może dotyczyć wyłącznie kwestii objętych kompetencjami, jakie tym organom przyznają ustawy.

Kwestię opakowań jednostkowych środków spożywczych przeznaczonych bezpośrednio dla konsumenta oraz dla zakładów żywienia zbiorowego regulował - w dacie rozstrzygania w niniejszej sprawie przez organy - art. 24 powołanej wyżej ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia. Przepis ten określał, jakie informacje winny zawierać opakowania ( ust. 1 ) i jednocześnie przewidywał, iż informacje te nie mogą wprowadzać konsumenta w błąd w zakresie charakterystyki środka spożywczego, przypisywać środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada bądź właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości, jak też sugerować, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości – ust. 2 pkt 1,2 i 3.

W tym stanie prawnym organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach kontroli znakowania żywności posiadają uprawnienia do sprawdzenia, czy opakowanie danego środka spożywczego zawiera informacje, o których mowa w art. 24 ust. 1 ( z zastrzeżeniem ust. 7 i ust. 8 ) i nie zawiera informacji, o jakich mowa w art. 24 ust. 2 ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia a nadto, czy sposób znakowania odpowiada wymogom z art. 24 ust. 4 tej ustawy tj. czy jest czytelny, zrozumiały i widoczny dla konsumenta.

Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mogą wkraczać w uprawnienia zastrzeżone ustawowo dla innych organów, w tym w kompetencje Urzędu Patentowego RP.

Zagadnienia związane ze znakami towarowymi, w tym udzielanie na znak towarowy prawa ochronnego i zasady używania znaku towarowego normuje ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej ( tj. Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm. ), a w szczególności przepisy ( art. 120 – art. 135 ) zawarte w Rozdziale 1 "Znak towarowy" Działu I - Znaki towarowe i prawa ochronne Tytułu III - Znaki towarowe i oznaczenia geograficzne.

Znak towarowy w rozumieniu art. 120 ustawy - Prawo własności przemysłowej podlega ochronie jako całe oznaczenie niezależnie od jego kompozycji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2005 r. II CK 156/05, LEX nr 176347, Biul. SN 2006/3/10).

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] nr [...] udzielono Okręgowej Spółdzielni [...] w K. prawa ochronnego na znak towarowy słowno – graficzny "[...]". To zaś oznacza, iż Okręgowa Spółdzielnia [...] w K. jest uprawniona do używania powyższego znaku towarowego.

Zakwestionowanie przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej znaku towarowego - zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji - stanowi niedopuszczalne wkroczenie w kompetencje zastrzeżone ustawowo dla Urzędu Patentowego RP. Takie bowiem działanie organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi w istocie "zakazanie" używania znaku towarowego.

Okręgowa Spółdzielnia [...] w K. złożyła w postępowaniu administracyjnym powyższą decyzję Urzędu Patentowego RP, lecz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, podobnie jak Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W., całkowicie pominął ten fakt w swoich rozważaniach i ocenie legalności wydanych w niniejszej sprawie decyzji.

Zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. oraz poprzedzająca ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. wydane zostały z naruszeniem art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Naruszenia tych przepisów nie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a to za sprawą błędnej wykładni przepisów.

Podzielić należy także stanowisko strony wnoszącej skargę kasacyjną, iż niezrozumiałe i wewnętrznie sprzeczne są rozważania Sądu pierwszej instancji. Z jednej strony Sąd stwierdził, że nie badał decyzji merytorycznie tj. nie badał, czy zakwestionowany produkt narusza art. 24 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, a jednocześnie akceptuje ustalenia organów w zakresie niewłaściwego oznakowania produktu spożywczego. Błędny jest pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż dokonując kontroli legalności decyzji obciążającej opłatą, o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Sąd może uchylić się od oceny wydanych decyzji w aspekcie naruszenia przez stronę wymagań higienicznych i zdrowotnych. Jak już wyżej wskazano naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych stanowi przesłankę materialnoprawną obciążenia strony opłatą za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego ( art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ). Skoro naruszenie tych wymagań jest przesłanką obciążenia strony opłatą, o jakiej mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, to tym samym Sąd pierwszej instancji obciąża obowiązek zbadania, czy w danej sprawie zaistniały przesłanki do pobrania opłaty.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art.135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...].

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.