Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1233/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 235
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Par. 6, 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1233/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Barbara Pasternak (spr.), Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, WSA Halina Jakubiec, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r., sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 3 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 października 2018 r. ([...]), na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U.2017.1261 ze zm.) oraz §8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.2013.1367), po rozpatrzeniu odwołania J. K. z dnia 1 czerwca 2017 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego Nr [...] z dnia 11 maja 2017r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej — zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji.

Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło w następującym stanie faktycznym:

J. K. był zatrudniony w następujących zakładach pracy:

- A S.A. Oddział w K - Wydział [...], ul. U, K, od 9 kwietnia 1974 r. do 30 grudnia 2012 r. na stanowisku: pierwszy gazowy, pierwszy ślusarz utrzymania ruchu, ślusarz, ślusarz remontowy, ślusarz remontowy spawacz;

- B S.A. 30-969 K, ul. J, od 15 kwietnia 2015 r. do 30 października 2015 r. na stanowisku ślusarz - spawacz, wykonywał czynności związane z konserwacją, czyszczeniem elementów mechanicznych, hydraulicznych segmentów COS przy użyciu elektronarzędzi oraz narzędzi ręcznych.

Analiza narażenia zawodowego przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego wykazała, że J. K. pracował w ekspozycji na czynniki chemiczne tj. tlenek węgla, dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, tlenki żelaza, tlenki azotu, siarkowodór, mangan, trójchloroetylen (bez przekroczeń normatywów higienicznych dla substancji chemicznych) w latach 1974 do 2012 podczas zatrudnienia w firmie A S.A. Oddział w K - Wydział Gazowy, ul. U, K oraz w okresie od 15 kwietnia 2015 r. do 30 października 2015 r., w firmie B S.A., ul. J, K.

Ośrodek Medycyny Pracy w dniu 28 września 2016 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że analiza narażenia zawodowego J. K. w trakcie pracy zawodowej przedstawiona przez pracodawcę, wykazała potencjalne narażenie na następujące substancje chemiczne: tlenek węgla, dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, tlenki żelaza, tlenki azotu, siarkowodór, mangan, trójchloroetylen. Przedstawione pomiary czynników chemicznych na zajmowanych stanowiskach pracy nie wykazały przekroczeń normatywów higienicznych. Trójchloroetylen - 27.04.1984 r. do 21,7 mg/m3, 1980 r. - poniżej oznaczalności metody, tlenek węgla - 1980 r., 2004 r., 2005 r., 2006 r., 2007 r., 2008 r., poniżej NDS, tlenek azotu, dwutlenek siarki, dwutlenek węgla, tlenki żelaza, mangan - 2004 r., 2005r., 2006 r., 2007 r., 2008 r. poniżej NDS. Zgodnie z wykazem chorób zawodowych, rozpoznanie zatrucia ostrego jako choroby zawodowej może nastąpić do 3 dni od zaprzestania pracy w narażeniu na ponadnormatywne stężenia substancji chemicznych. W przypadku zatruć przewlekłych czas upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej nie został określony. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną tlenek węgla powoduje ostre zatrucia, których objawy wynikają z niedotlenienia narządów wewnętrznych (w szczególności układu nerwowego i mięśnia sercowego). Postaciami klinicznymi przewlekłego toksycznego działania ponadnormatywnych stężeń trójchloroetylenu może być w przypadku zatruć ostrych uszkodzenie obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenia rytmu serca, w przypadku zatruć przewlekłych uszkodzenie układu nerwowego oraz zaburzenie funkcji wątroby. Przewlekłe zatrucie manganem skutkuje uszkodzeniem układu nerwowego (w szczególności układu pozapiramidowego) przede wszystkim pod postacią zespołu parkinsonoidalnego. Tlenki azotu, dwutlenek siarki oraz siarkowodór są gazami o działaniu drażniącym drogi oddechowe i działaniu duszącym (przy wysokich stężeniach). Dwutlenek węgla w wysokich stężeniach wykazuje działanie duszące. Tlenki żelaza - działanie drażniące drogi oddechowe. W wywiadzie (listopad 2015 r.) J. K. podawał występowanie dolegliwości bólowych i zawrotów głowy, zaburzenia równowagi, szumy uszne, niedosłuch. W trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wykonano badanie ogólnolekarskie, badanie neurologiczne, EEG, ocenę psychologiczną i psychiatryczną, badanie toksykologiczne, badanie kardiologiczne, EKG, badania laboratoryjne oceniające funkcje wątroby oraz zapoznano się z dostępną dokumentacja medyczną Pana J. K. W dostępnej dokumentacji medycznej brak informacji potwierdzającej, by w trakcie zatrudnienia Zainteresowany był hospitalizowany z powodu ostrego zatrucia (w szczególności z powodu zatrucia tlenkiem węgla potwierdzonego oznaczeniem karboksyhemoglobiny, zatrucia rozpuszczalnikami organicznymi w tym trójchloroetylenem bądź innymi substancjami chemicznymi). W dostępnej dokumentacji znajdują się następujące informacje o hospitalizacjach w trakcie zatrudnienia:

- 24 stycznia 2006 r. - obserwacja w SOR WSS [...] w K z powodu dolegliwości bólowych brzucha;

- 4 lipca 2012 r. - obserwacja w SOR WSS [...] w K z powodu dolegliwości bólowych głowy.

W badaniach specjalistycznych wykonanych w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w Ośrodku Medycyny Pracy stwierdzono:

- neurologicznie - bez klinicznych cech uszkodzenia układu nerwowego;

- ocena psychologiczna i psychiatryczna - zaburzenia nerwicowe, bez istotnych zaburzeń sprawności procesów poznawczych;

- laryngologicznie - obustronny niedosłuch, w wywiadzie laryngologicznym - bez dolegliwości ze strony nosa i zatok przynosowych, bez problemów z węchem;

- kardiologicznie - blok przedsionkowo-komorowy typu Mobitz II, nieprawidłowa reakcja układu krążenia na stres ortostatyczny, postać kardiodepresyjna zespołu wazo-wagalnego (IIa wg VASIS), nawracające omdlenia i stany przedomdleniowe w wywiadzie - w opinii kardiologa-specjalisty medycyny pracy bez związku przyczynowo skutkowego z narażeniem zawodowym (tym bardziej, że nie stwierdzono przekroczeń normatywów higienicznych dla substancji chemicznych);

- badania laboratoryjne (morfologia, próby wątrobowe) - bez istotnych odchyleń od normy (również w dostępnych badaniach w dostarczonej dokumentacji medycznej J. K. z okresu zatrudnienia);

- badanie CT głowy (badanie zewnętrzne z dnia 4 czerwca 2012 r., bez istotnych odchyleń w zakresie OUN). Biorąc pod uwagę wykonane badania, analizę dostępnej dokumentacji medycznej oraz ocenę narażenia zawodowego (bez przekroczeń normatywów higienicznych dla substancji chemicznych) brak jest podstaw do uznania, choćby z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo skutkowego pomiędzy stwierdzanymi schorzeniami i dolegliwościami, a narażeniem zawodowym. Brak jest więc podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zatrucia ostre albo przewlekle lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne.

J. K. odwołał się od wydanego w I instancji orzeczenia lekarskiego do jednostki orzeczniczej II stopnia. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podtrzymał stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia, wydając w dniu 12 stycznia 2017 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zatrucia ostre albo przewlekle lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano na przebieg pracy zawodowej oraz fakt pracy w narażeniu na czynniki wykazane w karach oceny narażenia zawodowego. Jednostka orzecznicza II stopnia podała : w wywiadzie J. K. podaje występujące okresowo od 2006 r., stany przed omdleniowe z towarzyszącym uczuciem niepewności chodu, oszołomienia, nudnościami, błyskami i mroczkami przed oczami. Epizody ustępują samoistnie lub - jeśli utrzymują się dłużej - zażywa betahistynę. Pierwsze zdarzenie o przebiegu opisanym powyżej wystąpiło jak podaje Zainteresowany 24 stycznia 2006 r. w pracy, J. K. wiąże je z narażeniem na gaz koksowniczy w przebiegu awarii, został wówczas przewieziony do szpitala. Z dokumentacji medycznej dotyczącej zdarzenia wynika, że zgłaszał bóle brzucha (otrzymał leki rozkurczowe i płyny), a na podstawie wykonanych badań rozpoznano kolkę wątrobową. Brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających zaistnienie wypadku w pracy, według pracodawcy przyczyną wezwania Pogotowia Ratunkowego było zasłabnięcie. Od około 2005 r. J. K. skarży się na obustronne pogorszenie słuchu, zawroty głowy, uporczywe szumy uszne. Zainteresowany był hospitalizowany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w 2014 r., z powodu niedosłuchu; nie rozpoznano wówczas zawodowej choroby narządu słuchu. Zgłasza również częste występowanie napadowych bólów różnych części ciała (najczęściej głowy i kończyn), z towarzyszącym drżeniem, ustępujące samoistnie lub po przyjęciu paracetamolu z kodeiną. J. K. był diagnozowany neurologicznie i kardiologicznie - rozpoznano blok przedsionkowo- komorowy II stopnia (planowany jest zabieg wszczepienia rozrusznika serca w marcu 2017 r.) i postać kardiodepresyjną zespołu wazo-wagalnego. Od 2008 r. J. K. jest pod opieką Poradni Neurologicznej z powodu bólów i zawrotów głowy. W ramach diagnostyki wykonywano badanie TK i MRI głowy oraz badanie elektroencefalograficzne i VNG, które nie wykazały istotnych patologii. W trakcie hospitalizacji w jednostce orzeczniczej II stopnia przeprowadzono szeroką diagnostykę ukierunkowaną na wykrycie ewentualnych następstw zdrowotnych ekspozycji zawodowej na czynniki chemiczne środowiska pracy, w tym konsultacje specjalistyczne oraz badania laboratoryjne. W badaniu neurologicznym nie stwierdzono objawów ogniskowego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, jak również cech polineuropatii. Zapis EEG jest prawidłowy. W badaniu psychologicznym sprawność funkcji intelektualnych jest przeciętna w stosunku do wieku i wykształcenia, sprawność funkcji poznawczych w większości jest w normie, odnotowano jedynie nieco osłabioną koncentrację uwagi, fluencję fonetyczną oraz obniżony zakres doraźnej pamięci słuchowej. Wyniki testów organicznych są w normie; osobowość jest zintegrowana, prawidłowe jest funkcjonowanie społeczne oraz interpersonalne. Konsultujący psychiatra nie stwierdził u J. K. schorzeń psychicznych. W przedmiotowym badaniu laryngologicznym stwierdzono przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej krtani. Badania czynnościowe układu oddechowego wykazały pełną jego wydolność w zakresie wentylacji i wymiany gazowej w płucach. Badanie okulistyczne wykazało nadwzroczność obu oczu. W badaniach laboratoryjnych nie wykazano cech uszkodzenia narządów miąższowych. Parametry morfologii krwi obwodowej są prawidłowe. Z uwagi na zgłaszane przez J. K. napadowe bóle mogące sugerować atak porfirii, wykonano u niego wstępne badania w tym kierunku. Stwierdzono podwyższony poziom porfobilinogenu i porfiryn całkowitych (z przewagą koproporfiryn) w dobowej zbiórce moczu oraz FEP (protoporfiryn erytrocytarnych) we krwi - Zainteresowany wymaga dalszej diagnostyki. Całokształt obserwacji klinicznej, w tym wywiad, badanie przedmiotowe, analiza dokumentacji medycznej i danych o narażeniu zawodowym oraz wyniki aktualnie przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych nie uzasadniają rozpoznania u J. K. choroby zawodowej - zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne, na które był narażony w miejscu pracy.

J. K. w toku prowadzonego postępowania w dniu 27 stycznia 2018 r. dostarczył kserokopię dokumentacji medycznej, która nie była znana lekarzom Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego na etapie prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego.

W związku z powyższym pismem z dnia 7 marca 2017 r. organ I instancji przekazał ww. dokumentację medyczną do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, z prośbą o jej analizę i ewentualną weryfikację wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego.

W odpowiedzi z dnia 13 marca 2017 r. Instytut poinformował, iż nadesłana dokumentacja nie zawiera żadnych danych, które mogłyby wpłynąć na treść wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 12 stycznia 2017 r., o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne (poz. 1 wykazu chorób zawodowych). Wg Instytutu nadesłana dokumentacja potwierdza występowanie u pacjenta szeregu samoistnych schorzeń, nie wymienionych w wykazie chorób zawodowych i nie związanych przyczynowo z warunkami pracy zawodowej J. K. Dokumentacja ta odnosi się do ogólnego stanu zdrowia pacjenta i nie daje podstaw do weryfikacji wydanego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w póz. l wykazu chorób zawodowych. Jednostka orzecznicza II stopnia w całości potrzymała swoje stanowisko.

Na podstawie cytowanych wyżej orzeczeń lekarskich wydanych, dodatkowej opinii medycznej oraz ocenie narażenia zawodowego wydano decyzję z dnia [...] 2017r. nr [...].

J. K. odwołał się od ww. decyzji. W dniu 21 sierpnia 2017 r. przedłożył organowi II instancji dodatkową dokumentację medyczną oraz pracowniczą, nie znaną jednostkom orzeczniczym na etapie prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego. Ww. dokumentację przekazano do Ośrodka Medycyny Pracy oraz do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, z prośbą o jej analizę i ewentualną weryfikację wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich.

W odpowiedzi z dnia 19 września 2017 r., znak [...] Ośrodek Medycyny Pracy poinformował, iż dokonano szczegółowej analizy dosłanej dokumentacji medycznej J. K. i nie znaleziono podstaw do zmiany treści orzeczenia nr [...] z dnia 28 września 2016 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z poz. 1 wykazu chorób zawodowych - zatrucia ostre lub przewlekle albo ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. Jak ustalono w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w Ośrodku Medycyny Pracy, w trakcie pracy zawodowej w latach 1974 - 1975; 1977 - 2012 Zainteresowany był zatrudniony na stanowiskach gazowy, ślusarz utrzymania ruchu, ślusarz remontowy - spawacz, ślusarz remontowy. Analiza narażenia zawodowego J. K. przedstawiona przez pracodawcę wykazała potencjalne narażenie na następujące substancje chemiczne: tlenek węgla, dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, tlenki żelaza, tlenki azotu, siarkowodór, mangan, trójchloroetylen, przy czym dostępne pomiary czynników chemicznych na zajmowanych stanowiskach pracy nie wykazały przekroczeń normatywów higienicznych:

Skutki zdrowotne zawodowej ekspozycji na w/w substancje chemiczne zostały przedstawione w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego Ośrodka Medycyny Pracy nr [...] z dnia 28 września 2016 r. Zgodnie z wiedzą medyczną najczęstszymi postaciami klinicznymi ostrego zatrucia tlenkiem węgla może być uszkodzenie obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego, uszkodzenie mięśnia sercowego z zaburzeniami przewodnictwa oraz zmiany w morfologii krwi. Postaciami klinicznymi przewlekłego toksycznego działania rozpuszczalników organicznych (w tym trójchloroetylenu) może być uszkodzenie obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego oraz zaburzenie funkcji wątroby. Przewlekle zatrucie manganem skutkuje uszkodzeniem układu nerwowego pod postacią zespołu parkinsonowskiego. Tlenki azotu, dwutlenek siarki oraz siarkowodór gazami o działaniu drażniącym drogi oddechowe i działaniu duszącym (przy wysokich stężeniach). W dostanej przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego kopii dokumentacji medycznej, jednostka orzecznicza I stopnia nie znalazła wyników badań, które mogły by wskazywać na efekt przebytego zatrucia w/w substancjami chemicznymi. OMP ustosunkował się kolejno do poszczególnych, przedłożonych przez J. K. dokumentów – wyników badań lekarskich, kart informacyjnych oraz zaświadczeń lekarskich.

W następstwie powyższej analizy jednostka orzecznicza I stopnia uznała, że przesłana dokumentacja pozostaje bez wpływu na treść orzeczenia nr [...] z dnia 28 września 2016 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zatrucia ostre lub przewlekle albo ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. Z uwagi na fakt, że przesłana kopia dokumentacji medycznej nie dotyczy skutków zdrowotnych ekspozycji zawodowej na substancje chemiczne, Ośrodek Medycyny Pracy odstąpił od przesłania kopii dokumentacji do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego.

Organ odwoławczy wystosował do stron zawiadomienie o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań.

W dniu 18 października 2017 r. J. K. zapoznał się z materiałem zgromadzonym w sprawie, wnosząc dokumentację medyczną, nieznaną jednostkom orzeczniczym w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego. Dokumentacja zawierała m.in. wynik badania głowy CT z dnia 4 czerwca 2012 r., z rozpoznaniem: ,,(..)Dyskretny uogólniony korowy zanik mózgu i móżdżku (...)". W związku z tym organ odwoławczy zwrócił się do jednostek orzeczniczych I i II stopnia z prośbą o analizę przedmiotowej dokumentacji oraz ewentualną weryfikację wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Ponadto mając na względzie rozpoznanie w badaniu głowy CT z dnia 4 czerwca 2012 r., organ zwrócił się do jednostek orzeczniczych z pytaniem czy stwierdzone w badaniu obrazowym zmiany mogą być spowodowane zatruciem substancjami chemicznymi, z którymi zainteresowany miał kontakt na stanowisku pracy.

W odpowiedzi z dnia 14 grudnia 2017 r., OMP poinformował, że przesłana dokumentacja (wynik badania CT z dnia 4 czerwca 2012 r.) pozostaje bez wpływu na treść orzeczenia nr [...], z dnia 28 września 2016 r., o czym jednostka I stopnia poinformowała w piśmie z dnia 19 września 2017 r., znak. [...]. Wynik powyższego badania został uwzględniony w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w Ośrodku Medycyny Pracy i przedstawiono to w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 28 września 2016 r. Opisywany w badaniu tomografii komputerowej mózgu dyskretny uogólniony korowy zanik mózgu i móżdżku nie jest charakterystyczny tylko i wyłącznie dla odległych następstw zatrucia tlenkiem węgla - może występować w przebiegu naturalnego procesu starzenia się organizmu, czy też schorzeń neurologicznych o charakterze neurodegeneracyjnym. Należy mieć na uwadze, że zmian zanikowych w zakresie mózgu nie uwidoczniono w badaniu MRI mózgu/pnia z kontrastem wykonanym w dniu 22 czerwca 2012 r., ponadto u J. K. nigdy nie stwierdzono zatrucia tlenkiem węgla. Dostępne pomiary środowiskowe tlenku węgla na stanowisku pracy w latach 1980; 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 nie wykazywały przekroczeń normatywów higienicznych dla tej substancji. W orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nr [...] z dnia 12 stycznia 2017 r. zawarto informację, że "od 2008 roku pacjent jest pod opieką Poradni Neurologicznej z powodu bólów i zawrotów głowy. W ramach diagnostyki wykonywano badanie TK i MRI głowy oraz badanie elektroencefalograficzne i VNG, które nie wykazały istotnych patologii". Biorąc pod uwagę powyższe Ośrodek Medycyny Pracy nie znalazł podstaw do przesłania przedmiotowej dokumentacji medycznej pacjenta do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego celem sporządzania dodatkowej opinii medycznej.

Nadto J. K. pismem z dnia 29 stycznia 2018 r., poinformował organ, iż w zebranym materiale dowodowym nie zostało uwzględnione narażenie zawodowego z okresu jego pracy zawodowej w Zakładzie [...] A S.A. Oddział w K, ul. U, K, w latach 1985-1991, gdzie pracował na stanowisku opalania lanc.

W związku z pozyskaniem nowych danych o narażeniu zawodowym, organ odwoławczy pismem z dnia 2 lutego 2018 r., zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, z prośbą o weryfikację oceny narażenia zawodowego z uwzględnieniem czynności wykonywanych przez J. K. w latach 1985-1991. Organ I instancji w dniu 5 marca 2018 r., przeprowadził ocenę narażenia zawodowego na ww. stanowisku pracy J. K. w latach 1985-1991, która wykazała ekspozycję na substancje chemiczne tj. tlenek węgla, dwutlenek węgla, trójchloroetylen (bez przekroczeń normatywów higienicznych dla substancji chemicznych). Z uwagi na fakt, iż ekspozycja na ww. czynniki chemiczne była uwzględniona podczas procesu diagnostyczno-orzeczniczego w jednostkach orzeczniczych, odstąpiono od ponownej weryfikacji wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Organ odwoławczy pismem z dnia 10 lipca 2018 r., zwrócił się do organu I instancji o weryfikację i uszczegółowienie karty oceny narażenia zawodowego w zakresie charakterystyki wykonywanej pracy w firmie "B" SA, ul. J, K oraz rodzaju czynników, które wskazuje się jako przyczynę powstania choroby zawodowej u J. K. W dniu 6 sierpnia 2018 r., organ I instancji dokonał weryfikacji sporządzonej karty oceny narażenia pod kątem narażenia na czynniki chemiczne. Sporządzona ponownie karta oceny narażenia zawodowego wykazała, iż J. K. podczas wykonywania czynności zawodowych miał kontakt z czynnikami chemicznymi tj.: tlenek węgla, trójchloroetylen, dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, tlenki żelaza, tlenki azotu, siarkowodór oraz mangan.

Następnie organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 235 1 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt.3-6 i § 11 Kp rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, określa sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej. Następstwem wykonanego tam badania jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej rozpoznania wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Bez wskazanych wyżej opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami, organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej lakonicznej treści, nie zawierającej przekonującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa.

Zgodnie z § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Organ wziął pod uwagę fakt, że w sprawie orzekały dwie niezależne jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Jednostki orzecznicze wydały w sprawie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u J. K. choroby zawodowej - zatrucia przewlekłego lub ich następstw wywołane przez substancje chemiczne, choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej są jasno i wyczerpująco uzasadnione. Zarówno jednostki orzecznicze, jak i organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej I i II instancji nie kwestionują pracy J. K. w ekspozycji na czynniki chemiczne, co znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Odmawiając stwierdzenia choroby zawodowej tut. Inspektor wyjaśnia, iż sam fakt pracy w środowisku, gdzie występowało narażenie na szkodliwe czynniki chemiczne nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przy braku rozpoznania istnienia skutków szkodliwego oddziaływania tych czynników na organizm człowieka. Na uwagę zasługuje fakt, iż jednostki orzecznicze w wydanych orzeczeniach lekarskich oraz dodatkowych opiniach medycznych przeanalizowały całą dokumentację medyczną, szczegółowo odniosły się do wszystkich przedkładanych przez stronę wyników badań i konsultacji, w wyniku czego obie jednostki medyczne zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania u J. K. choroby zawodowej pod postacią zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych.

Organ nie może wydać rozstrzygnięcia przeciwnie do opinii lekarskiej przedstawionej w orzeczeniach i licznych konsultacji, w przypadku gdy okoliczności braku podstaw do stwierdzenia u Zainteresowanego choroby zawodowej zostały udowodnione.

W powyższym przypadku nie zostały spełnione wszystkie warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej tj. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy oraz wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

Zebrany materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 28 września 2016 r. wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy oraz orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 12 stycznia 2017 r., wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz liczne opinie uzupełniające wydane przez te jednostki orzecznicze, pomimo potwierdzenia w formularzu oceny narażenia zawodowego pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy - nie dały podstaw do stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). W przedmiotowej sprawie brak jest rozpoznania choroby zawodowej przez jednostki orzecznicze, co zważywszy na treść § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, stanowi o braku podstaw do jej stwierdzenia.

Na powyższe rozstrzygnięcie J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nie wskazując na naruszenie konkretnych przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U.2017.2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2016.270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powyższymi zasadami należało uznać, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U.2018.917), dalej K.p, oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.2013.1367), dalej rozporządzenie.

Zgodnie z 235 1 K.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235 2 powołanej ustawy).

Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa rozporządzenie.

Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Powołane wyżej rozporządzenie ściśle określa tryb postępowania w sprawie stwierdzenia istnienia bądź braku istnienia choroby zawodowej. Warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest rozpoznanie przez uprawnioną jednostkę choroby określonej w wykazie chorób zawodowych, zawartym w załączniku do powołanego rozporządzenia, oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą a czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi w środowisku pracy. Decyzję taką wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjęty jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej z rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter kwalifikowanej opinii biegłego i stanowi zasadniczy dowód w sprawie, bez którego organ sanitarny nie może we własnym zakresie zweryfikować ustalenia, że choroba objęta wykazem chorób stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie jest wynikiem narażenia zawodowego. Zakwalifikowanie orzeczenia lekarskiego wydanego na podstawie § 6 ust. 1 rozporządzenia jako opinii biegłego (art. 84 § 1 kpa), stanowiącej jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej oznacza, że opinia taka winna odpowiadać wymaganiom określonym w powyższym przepisie – musi być wszechstronnie uzasadniona, zupełna, logiczna, jednoznaczna i musi wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie i sądu administracyjnego. Orzeczenie takie podlega - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ocena ta nie może więc sprowadzać się jedynie do bezkrytycznego przyjęcia końcowego wniosku orzeczenia co do istnienia bądż nieistnienia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych. Należy też mieć na uwadze, że zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym, nie zaś w zakresie dotyczącym jego merytorycznej treści. Stosownie natomiast do § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu opinia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia 12 stycznia 2017 r., jak i poprzedzające ją orzeczenie lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 28 września 2016 r., o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nie są wyczerpujące i nie wyjaśniają wszystkich nasuwających się wątpliwości - tym samym nie są należycie uzasadnione i przekonujące.

Uzasadniając powyższe stanowisko należy na wstępie przypomnieć, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (tak NSA w wyroku z dnia 7 stycznia 1994 r., I SA 1640/93, ONSA 1995/1/28, którego teza pozostaje aktualna, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2017 r. , II OSK 1518/15, Lex nr 2338925). Uwaga powyższa jest uzasadniona w stanie faktycznym niniejszej sprawy, gdyż z ustaleń organów obydwu instancji opartych na materiale dowodowym, w szczególności z treści kart oceny narażenia zawodowego wynika bezsprzecznie, że skarżący w okresie zatrudnienia, w latach 1974-1975 i 1977-2012 pracował w narażeniu na czynniki szkodliwe - substancje chemiczne: tlenek węgla, trójchloroetylen, dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, tlenki żelaza, tlenki azotu, siarkowodór i mangan, których stężenie nie przekraczało dopuszczalnych norm. Zatem fakt nieprzekroczenia norm higienicznych nie ma znaczenia dla ustalenia ewentualnego istnienia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzeniem choroby zawodowej a warunkami pracy skarżącego.

Organy Inspekcji Sanitarnej w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie celem stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia u skarżącego choroby zawodowej ujętej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia, tj. "zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne".

W rozporządzeniu, co do niektórych schorzeń sprecyzowano, że związek przyczynowy schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych z warunkami wykonywanej pracy istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w rozporządzeniu. W odniesieniu do choroby "zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne" okres ten wynosi : w przypadku zatruć ostrych – 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych – w zależności od rodzaju substancji. W odniesieniu do powyższej regulacji należy nadto wskazać, że zgodnie z § 6 ust. 3 pkt. 2) rozporządzenia, ocenę narażenia zawodowego przeprowadza w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3, natomiast w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – właściwy państwowy inspektor sanitarny. Przepis § 6 ust. 2 rozporządzenia stanowi natomiast, że narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników chemicznych i fizycznych – rodzaj czynnika, wartość stężeń i średni czas narażenia zawodowego. Z przytoczonej wyżej regulacji wynika, że lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej, winien dokonać oceny narażenia zawodowego z uwzględnieniem elementów, o których mowa w § 6 ust. 2 pkt. 1).

Z poz. 1 załącznika do rozporządzenia wynika, że w przypadku choroby zawodowej tam określonej wyróżniono trzy różne sytuacje: zatrucia ostre, zatrucia przewlekłe oraz następstwa wywołane zatruciem ostrym lub przewlekłym, oraz że pomijając zatrucia ostre, których objawy muszą nastąpić w ciągu trzech dni od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, w dwóch pozostałych sytuacjach, tj. zatruciu przewlekłym oraz następstwach zatruć ostrych i przewlekłych, okres wystąpienia objawów upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej został uzależniony wyłącznie od rodzaju substancji powodującej zatrucie. Za niesporną można uznać okoliczność, że skarżący nie uległ w trakcie pracy zatruciu ostremu – brak w tym zakresie jakichkolwiek dowodów i skarżący na taką okoliczność nie wskazywał. Nadto pracę w warunkach narażenia zawodowego zakończył skarżący w 2015 r. zatem okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej zatrucia ostrego upłynął 3 dni po zakończeniu pracy. Natomiast nieścisłe jest stwierdzenie znajdujące się w orzeczeniu jednostki orzeczniczej I stopnia - OMP z dnia 28 września 2016 r., że w przypadku zatruć przewlekłych czas upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej nie został określony. Gdyby ustawodawca chciał w określić ów okres tak jak wskazała jednostka orzecznicza, wówczas użyłby sformułowania: "bez ograniczenia czasowego", lub "nie można określić". Konsekwencją takiego błędnego odczytania treści rubryki 2 jest brak w opiniach jednostek orzeczniczych rozróżnienia działania poszczególnych negatywnych czynników, na których działanie narażony był skarżący, w określonych ramach czasowych – opinie nie wskazują, czy istnieje granica czasowa i ewentualnie jaka, wystąpienia objawów przewlekłych zatruć i ich następstw poszczególnymi substancjami, na których działanie narażony był skarżący. Co prawda w orzeczeniu jednostki orzeczniczej I stopnia z dnia 28 września 2016 r. wskazano na skutki działania poszczególnych substancji wykazanych w kartach narażenia zawodowego skarżącego, jednakże nie dokonano rozróżnienia, czy podane objawy są objawami przewlekłego zatrucia czy też objawami następstw przewlekłego zatrucia. Nie podano także – jeżeli jest to możliwe – ostatecznej granicy czasowej możliwości wystąpienia objawów przewlekłych zatruć lub ich następstw. Także pismo ww. jednostki z dnia 19 września 2017 r. zawiera w powyższej kwestii jedynie powtórzenie treści opinii z dnia 28 września 2016 r. Orzeczenie jednostki orzeczniczej II stopnia z dnia 12 stycznia 2017 r. nie zawiera w ogóle opisu objawów przewlekłych zatruć poszczególnymi, wymienionymi w kartach oceny narażenia zawodowego substancjami na działanie których narażony był skarżący, ani objawów następstw takich zatruć. Kwestii tych nie wyjaśnia także pismo tej jednostki z dnia 13 marca 2017 r., skierowane do organu w odniesieniu do dokumentacji przedstawionej przez skarżącego przy piśmie z dnia 27 stycznia 2017 r. Żadne z wydanych orzeczeń nie zawiera także oceny dotyczącej skutków narażenia skarżącego na działanie szkodliwych substancji w odniesieniu do parametru o którym mowa w § 6 ust. 2 rozporządzenia, tj. średniego czasu narażenia zawodowego, w odniesieniu do poszczególnych czynników oraz w odniesieniu do wartości stężeń, z zastrzeżeniem, jak wskazano wyżej, że w konkretnym przypadku o powstaniu i istnieniu choroby zawodowej decydować może osobnicza wrażliwość na działanie narażenia. Jest to kwestia w niniejszej sprawie istotna, ponieważ okolicznością niesporną jest, że skarżący pracował w warunkach narażenia zawodowego od 1975 r. do 2015 r. czyli 33 lata, z dwuletnią tylko przerwą na służbę wojskową. Należało wiec wyjaśnić, czy i jakie ewentualnie znaczenie ma tak długi okres pracy w warunkach narażenia nawet przy nieprzekroczeniu normatywów higienicznych, z uwzględnieniem rodzajów substancji i przy wskazaniu okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Kolejno zauważyć należy, że orzeczenie jednostki I stopnia sprowadza się w istocie (poza ogólnikowym podaniem skutków zatruć) do opisu dostępnej jednostce dokumentacji lekarskiej, podania jakie badania wykonano skarżącemu w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego i ogólnych wyników badań, uzupełnienie opinii z dnia 19 września 2017 r. odnosi się co prawda do przedłożonej przez skarżącego dokumentacji i wskazuje na brak wyników badań, które mogłyby wskazywać na efekt przebytego zatrucia, jednak ani opinia ani pismo nie wyjaśniają w sposób pełny i zrozumiały braku związku przyczynowego nawracających omdleń i stanów omdleniowych, zawrotów i bólów głowy, zwracając jedynie uwagę na nieprzekroczenie normatywów higienicznych dla substancji chemicznych, która to okoliczność nie ma decydującego znaczenia. Zdaniem natomiast jednostki orzeczniczej II stopnia napadowe bóle mogą sugerować ataki porfirii, ponadto skarżący cierpi na szereg samoistnych schorzeń nie wymienionych w wykazie chorób zawodowych i nie związanych z warunkami pracy zawodowej (pismo z dnia 13 marca 2017 r.). W związku z sugestią dotyczącą przyczyny napadowych bólów (porfiria) należy wskazać, że wobec braku podania przez jednostki orzecznicze kompletnych danych dotyczących objawów przewlekłych zatruć i ich następstw, z uwzględnieniem poszczególnych substancji i możliwego czasu występowania objawów, oraz okresu pracy skarżącego w narażeniu, stanowiska jednostek orzeczniczych nie można uznać za wystarczające. Należy też w tym miejscu wskazać, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby zawodowej a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie. Natomiast żadna z opinii nie wykluczyła w sposób stanowczy i jednoznaczny, że do objawów zatruć przewlekłych lub ich następstw, substancjami, na których działanie narażony był skarżący nie należą napadowe bóle - w szczególności bóle głowy oraz omdlenia. Nie wiąże też żadna z opinii tych dolegliwości ze stwierdzoną bezspornie u skarżącego chorobą – blokiem przedsionkowo-komorowym II stopnia. Jest rzeczą oczywistą, że celem postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej nie jest dokonanie przez jednostki orzecznicze pełnej diagnostyki wszystkich dolegliwości, na które cierpi osoba zainteresowana, jednak w przypadku istnienia schorzeń o charakterze pozazawodowym niezbędne jest wykazanie, że pomimo pracy w narażeniu zawodowym etiologia choroby ma charakter wyłącznie pozazawodowy. Stwierdzenie takie możliwe jest jedynie w przypadku ścisłego przestrzegania przez organy wszystkich reguł postępowania administracyjnego, w szczególności dążenia do ustalenia prawdy materialnej i korzystania w tym celu z wszystkich dostępnych środków dowodowych. W postępowaniu w sprawie choroby zawodowej opinia jednostki orzeczniczej jest dowodem kluczowym, jednak organ nie jest pozbawiony korzystania z tych środków. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że organy nie wyjaśniły istotnej okoliczności stanu faktycznego. Z akt sprawy, w tym opinii jednostki orzeczniczej II stopnia wynika, że fakt zasłabnięcia i pobytu w szpitalu w dniu 24 stycznia 2006 r. wiąże skarżący z narażeniem na gaz koksowniczy w przebiegu awarii. Od tego też roku skarżący cierpi na stany przedomdleniowe z objawami szczegółowo opisanymi w opinii tej jednostki. Z dostępnej dokumentacji wynika, że w tym dniu rozpoznano u skarżącego kolkę wątrobową, nadto brak dowodów na fakt zaistnienia wypadku przy pracy. Pomimo posiadania informacji o awarii i wskazania skarżącego na narażenie na gaz koksowniczy, organy poprzestały na powyższych informacjach. Nie ma w tym przypadku znaczenia, czy zdarzenie powyższe zostało czy też nie, zakwalifikowane jako wypadek przy pracy. Organ winien był ustalić jego przebieg i istotne szczegóły dotyczące narażenia skarżącego na działanie substancji szkodliwych, w tym czy doszło do przekroczenia norm higienicznych, a także rolę skarżącego w przebiegu awarii, mając także na uwadze, że skarżący w latach 1985-1996 był ratownikiem gazowym, zaś w latach 1996-2012 pełnił obowiązki ratownika gazowego (k. 132 i k. 75 – pismo skarżącego). Dopiero przy prawidłowym, tj. nie pozostawiającym wątpliwości ustaleniu tych okoliczności można stwierdzić, czy zasłabnięcie skarżącego było wyłącznie skutkiem kolki wątrobowej i czy ta miała charakter samoistny i pozostawała całkowicie bez związku z przebiegiem awarii. Ustalenie powyższych okoliczności winno nastąpić w drodze przeprowadzenia dowodu ze stosownej dokumentacji, oraz ewentualnego przesłuchania świadków i skarżącego.

Bez wyjaśnienia wszystkich wskazanych wyżej kwestii nie było zdaniem Sądu zasadnym uznanie przez organ, że sporządzone przez lekarzy orzeczników opinie są wyczerpujące, zupełne i jednoznaczne. Wyjaśnienia także wymaga sprzeczność wynikająca z treści obydwu wydanych w sprawie decyzji : organ I instancji podał, że skarżący pracował w narażeniu działanie substancji chemicznych w okresie od 1975 do 2012 (str. 2 decyzji), zaś organ odwoławczy ustalił, że skarżący pracował w takim narażeniu w okresie od 1975 r. do 2012 r., oraz od 15 kwietnia 2015 r. do 30 pażdziernika 2015 r. Okoliczność ta ma istotne znaczenie z uwagi na wielość czynników, na które skarżący był narażony, oraz okres oddziaływania, o czym była już mowa wyżej.

Zauważyć nadto należy, że pismami z dnia 28 sierpnia 2017 r. organ odwoławczy zwrócił się do Dyrektora Ośrodka Medycyny Pracy oraz Dyrektora Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego za pośrednictwem ww. jednostki, o dokonanie analizy oraz ewentualnej weryfikacji wydanych orzeczeń lekarskich (k.175 i 176 akt adm.), oraz wydanie opinii medycznych, załączając kserokopię dokumentacji dostarczonej przez skarżącego. Organ powołał się w ww. pismach na przepisy art. 7 i 77 kpa obligujące do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W odpowiedzi Ośrodek Medycyny Pracy, po dokonaniu analizy dokumentacji uznał, że pozostaje ona bez wpływu na treść orzeczenia z dnia 28 września 2016 r. Poinformował nadto organ, że z uwagi na fakt, iż dokumentacja nie dotyczy skutków zdrowotnych ekspozycji zawodowej na substancje chemiczne, odstępuje od przesyłania jej kopii do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W istocie w aktach brak opinii tegoż Instytutu uwzględniającej treść przekazanej przez skarżącego dokumentacji. W takim stanie rzeczy należy stwierdzić, że nie należy do kompetencji jednostki orzeczniczej decydowanie o tym, czy jednostka orzecznicza wyższego stopnia lub jakakolwiek inna winna wypowiadać się w kwestii zgromadzonej w sprawie dokumentacji lekarskiej. Decyduje o tym wyłącznie organ prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej, do którego należy przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości. Żaden też przepis rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie przewiduje możliwości podejmowania przez jednostkę orzeczniczą decyzji co do potrzeby i zasadności oceny dokumentacji lekarskiej przez inne jednostki. Jedynym przepisem regulującym kwestię oceny materiału dowodowego, w tym orzeczenia wydanego w trybie § 6 ust. 1 rozporządzenia jest § 8 ust. 2 rozporządzenia, który przewiduje możliwość żądania od lekarza dodatkowego uzasadnienia, wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjęcie innych czynności niezbędnych do uzupełnienia tego materiału. Czynności powyższe są jednak zastrzeżone wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie, co wyraźnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia wynika. Tym samym organ odwoławczy bezpodstawnie zaakceptował stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia co do zbędności przekazania dodatkowo złożonej przez skarżącego dokumentacji Instytutowi Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, przyjmując za prawidłowe i wystarczające stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia, pomimo uprzedniego powoływania się w piśmie do tegoż Instytutu na treść art. 7 i 77 kpa, tj. konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i wniosku o opinię medyczną (k. 175 akt. adm.).

Kolejno zauważyć należy, że w toku postępowania odwoławczego skarżący udzielił pełnomocnictwa do działania w sprawie profesjonalnemu pełnomocnikowi (k. 20-8 akt adm.), który podejmował czynności w sprawie (k. 209). Zgodnie z art. 40 § 2 kpa, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W aktach brak dowodów, aby dalsze pisma organu, po udzieleniu pełnomocnictwa doręczane były pełnomocnikowi skarżącego. Tak podjęte przez organ odwoławczy czynności stanowią naruszenie powyższego przepisu, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując odwołanie skarżącego, organ odwoławczy uzupełni postępowanie dowodowe w kierunku wskazanym wyżej i weźmie pod uwagę konieczność uszczegółowienia opinii jednostek orzeczniczych o szczegółowe wskazanie okresów i skutków działania dla organizmu ludzkiego poszczególnych substancji, na których działanie narażony był skarżący oraz ich następstw również w wymiarze czasowym. Uzupełni także organ materiał dowodowy celem pełnego ustalenia faktów awarii mającej miejsce w 2006 r., jej przebiegu i skutków, w tym także ewentualnych skutków dla zdrowia skarżącego.

Jak wynika z powyższego, zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego, co świadczy o naruszeniu przepisów postępowania - art. 7, 77, 80 i 84 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego - § 6 ust. 2 pkt. 1 i § 8 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, mającym wpływ na wynik sprawy. Powodowało to konieczność jej uchylenia. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit.c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.