Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 66/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 151,
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 24 ust. 2a, ust. 2b;
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H. D., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek ewidencyjnych oznaczonych numerami: [...] i [...], położonych w obrębie [...] S., jednostka ewidencyjna: [...] [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. na wniosek K. Ł. zostało wszczęte przez Starostę [...] postępowanie w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczących działek ewidencyjnych nr [...] i [...], położonych w S.. K. Ł. wniosła o ujawnienie w operacie ewidencji gruntów i budynków jako współwłaścicielki przedmiotowych działek jej matki J. Ł., na podstawie testamentu J. D. oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 1984 r., sygn. akt I NS [...], a ponadto o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia po [...] [...], Rep. A nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r.

W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że działka nr [...] nie wchodziła w skład gospodarstwa rolnego, natomiast działka nr [...] stanowiła lub mogła stanowić zorganizowaną całość gospodarczą z pozostałymi gruntami, związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

W oparciu o powyższe ustalenia organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] października 2019 r. orzekł o:

1. aktualizacji danych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków i ujawnieniu jako współwłaścicieli działki nr [...] położonej w obrębie [...] S., jednostka ewidencyjna [...] [...] K. Ł. w udziale [...] części oraz H. D. w udziale [...] części, na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 1984 r., sygn. akt I Ns [...] (nabycie spadku po J. D.) oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt I Ns [...] (nabycie spadku po J. D.), a także aktu poświadczenia dziedziczenia po [...] [...] [...], Rep. A nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. Organ uznał, że działka nr [...] nie wchodziła w skład gospodarstwa rolnego po J. D.;

2. odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków i wykazania J. Ł. jako spadkobierczyni po J. D. do działki nr [...] położonej w obrębie [...] S., jednostka ewidencyjna [...] [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 1984 r., sygn. akt I Ns [...] i jednocześnie o wykazaniu w operacie ewidencji gruntów i budynków jako współwłaścicieli działki nr [...] K. Ł. w udziale [...] części oraz H. D. w udziale [...] części na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 1984 r., sygn. akt I Ns [...] oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt I Ns [...], a także aktu poświadczenia dziedziczenia po [...] [...] [...].

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 1984 r., sygn. akt Ns [...] po zmarłym J. D. dziedziczy dwoje dzieci i żona, natomiast gospodarstwo rolne dziedziczy jedynie syn i żona.

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wniósł H. D., kwestionując prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 1984 r., sygn. akt I Ns [...] oraz z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt I Ns [...].

L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w całości. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej analizy dowodów, jednak zastosowany przez ten organ tryb aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków jest niezgodny z przepisami prawa.

Na skutek skargi H. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia [...] października 2020 r., sygn. akt III SA/Lu [...] uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd uznał, że organ pierwszej instancji nie był uprawniony do przeprowadzenia postępowania administracyjnego mającego na celu weryfikację przedłożonych przez uczestniczkę K. Ł. dokumentów i czynienia dodatkowych ustaleń we własnym zakresie. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji nie miał podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wniosku o aktualizację informacji w ewidencji, natomiast nie podzielił stanowiska, że wprawdzie forma rozstrzygnięcia jest wadliwa, ale poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia są prawidłowe i dają podstawę do dokonania aktualizacji danych w ewidencji gruntów co do działek [...] i [...] w drodze czynności materialno-technicznej. Skoro organ nie był uprawniony do dokonywania ustaleń co do przynależności poszczególnych działek do gospodarstwa rolnego pozostałego po J. D., to nie może też na podstawie tych ustaleń wprowadzać zmian w ewidencji w drodze czynności materialno-technicznej. Nie może bowiem w postępowaniu aktualizacyjnym dokonywać ustaleń co do prawa własności i rozstrzygać sporu o własność.

Sąd zauważył, że uczestniczka złożyła dwa wnioski. Z treści wniosku na k. 7 akt sprawy wynika, że uczestniczka żądała aktualizacji informacji zawartych w ewidencji na podstawie testamentu J. D. oraz postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po J. D. w sprawie I Ns [...]. W drugim wniosku, na k. 3 akt sprawy, jako postawę aktualizacji uczestniczka wskazała akt poświadczenia dziedziczenia nr [...]. Sąd podkreślił, że testament nie stanowi dokumentu uzasadniającego wpis w ewidencji gruntów. Błędne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że przedłożone przez uczestniczkę dokumenty uzasadniają aktualizację ewidencji. Poza tym krąg spadkobierców do części ogólnej spadku oraz gospodarstwa rolnego pozostałego po J. D. określony został prawomocnie w postanowieniu sądu powszechnego z dnia [...] maja 1984 r. o sygn. akt I Ns [...] i na podstawie tego postanowienia dokonany został wpis w ewidencji gruntów co do działek nr [...] i [...]. Sąd zauważył jednocześnie, że wpis ten, wskazujący skarżącego H. D. oraz J. D. jako współwłaścicieli działek nr [...] i [...], jest nieaktualny co do J. D., która zmarła w 2001 r. Podstawą aktualizacji wpisu w tym zakresie mogą być tylko takie dokumenty, z których wynikać będzie następstwo prawne po J. D., a zatem orzeczenie sądu (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku) albo akt poświadczenia dziedziczenia.

Sąd wskazał również, że żądając aktualizacji K. Ł. nie przedłożyła jakiegokolwiek dokumentu, który uzasadniałby zmianę wielkości udziałów współwłaścicieli ujawnionych obecnie w ewidencji gruntów do działek nr [...] i [...]. W szczególności nie przedstawiła postanowienia sądu o dziale spadku i zniesieniu współwłasności, z którego wynikałoby, że działka nr [...] nie wchodziła w skład należącego do spadku po J. D. gospodarstwa rolnego.

Podkreślając, że organ nie ma kompetencji do ustalania, jaki był skład spadku po J. D., w szczególności zaś, które działki wchodziły w skład gospodarstwa rolnego, Sąd wskazał, że organ pierwszej instancji nie mógłby na skutek wniosku uczestniczki o aktualizację ewidencji dokonać w drodze czynności materialno-technicznej zmiany wpisu co do działki nr [...], polegającej na ujawnieniu w ewidencji także następcy prawnego spadkobiercy, który nie dziedziczy gospodarstwa rolnego. Zmiana taka mogłaby być dokonana jedynie na podstawie jednego z dokumentów, wymienionych w art. 24 ust. 2b ustawy, wyraźnie określającego podstawę zmiany. Bez przedstawienia takiego dokumentu, w szczególności postanowienia sądu w sprawie działu spadku, wyraźnie określającego skład spadku po J. D., zmiana wpisu dokonana być może tylko w zakresie następstwa prawnego po J. D., o ile przedłożone zostaną wymagane dokumenty w formie prawem przewidzianej.

Sąd wskazał ponadto, iż celowe jest wezwanie K. Ł. do sprecyzowania zakresu żądania. Jak wynika bowiem z akt sprawy, we wniosku na k. 7 akt sprawy uczestniczka domagała się wpisania jej matki J. Ł. jako współwłaścicielki działek nr [...] i [...] na podstawie testamentu J. D. i postanowienia sądu w sprawie I Ns [...], natomiast we wniosku na k. 3 akt sprawy, złożonym tego samego dnia, brak jest zakresu żądania, a jedyny powołany w tym wniosku dokument to akt poświadczenia dziedziczenia po [...] [...] i protokół jego sprostowania. Dopiero jednoznaczne określenie treści żądania pozwoli na ocenę, czy przedłożone przez uczestniczkę dokumenty uzasadniają dokonanie zmian w ewidencji i w jakim zakresie.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze Sąd stwierdził, że dotyczą one wcześniejszych prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych i nie odnoszą się do przedmiotu zaskarżonej decyzji. Wywody skarżącego wskazują na istnienie sporu o spadek po J. D., rozstrzygniecie którego nie należy do kompetencji organu administracji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta Z. pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. wezwał K. Ł. do jednoznacznego określenia treści żądań zawartych we wnioskach z dnia [...] kwietnia 2019 r., poprzez wskazanie rodzaju i oznaczenia dokumentów, na podstawie których żąda aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczących działek oznaczonych numerami [...] i [...], położonych w obrąbie ewidencyjnym S. oraz wskazania podmiotów, których ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków żąda.

W odpowiedzi K. Ł. poinformowała, że wnosi o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów dotyczących działek nr [...] i [...], położonych w obrębie ewidencyjnym S., na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia nr [...], to jest wpisania jej osoby jako spadkobiercy po [...] [...].

W dniu [...] lipca 2021 r. Starosta Z. dokonał aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków czynnością materialno-techniczną, zmianą nr [...], wykazując w operacie ewidencyjnym jako współwłaściciela działek nr [...] i [...] K. Ł. w udziale [...] części w miejsce J. Ł..

Powołując się na okoliczność, że wniosek w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków został zrealizowany czynnością materialno-techniczną, Starosta Z. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie aktualizacji informacji dotyczących działek nr [...] i [...], położonych w obrębie ewidencyjnym S.. Organ stwierdził, że w opisanych okolicznościach postępowanie administracyjne w przedmiocie aktualizacji ewidencji stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Utrzymując w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. organ drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił, że Starosta Z. zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wezwał K. Ł. do sprecyzowania zakresu jej żądania. Następnie, przed przystąpieniem do aktualizacji ewidencji gruntów zgodnie ze sprecyzowanym wnioskiem, Starosta Z. dokonał z urzędu aktualizacji wpisu wskazującego H. D. w [...] części oraz J. D. w [...] części jako współwłaścicieli działek nr [...] i [...], a który to wpis był nieaktualny ze względu na śmierć w 2001 r. J. D.. Organ w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. D. dokonał z urzędu aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów, wpisując w miejsce J. D. J. [...] w udziale [...] części oraz H. D. w udziale [...] części. Po sprostowaniu nieaktualnego wpisu, Starosta Z. dokonał aktualizacji ewidencji gruntów zgodnie z żądaniem K. Ł. i zmianą z dnia [...] lipca 2021 r., na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia po [...] [...], wpisał K. Ł., jako jedyną spadkobierczynię po jej matce, w udziale [...] części do działek nr [...] i [...].

Organ odwoławczy ocenił działanie Starosty jako prawidłowe. Zdaniem organu odwoławczego Starosta Z. zrealizował wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawarte w wyroku z dnia [...] października 2020 r. Po sprecyzowania żądania przez K. Ł. organ dokonał aktualizacji ewidencji gruntów i budników w ramach czynności materialno-technicznej, na podstawie art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c i ea ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

W ocenie organu odwoławczego sprecyzowany zakres żądania K. Ł. oraz przedstawione dokumenty uprawniały organ ewidencyjny do dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w ramach czynności materialno-technicznej na podstawie powołanych wyżej przepisów, bez potrzeby dodatkowych ustaleń i wydawania decyzji administracyjnej w tej sprawie, co uzasadniało umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego.

Organ drugiej instancji uznał za bezzasadne zarzuty podniesione w odwołaniu. Organ zauważył, że skarżący w dalszym ciągu kwestionuje ujawnione w ewidencji gruntów prawo własności K. Ł. do działek nr [...] i [...]. Jednakże, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, rozstrzygniecie sporu o własność nie należy do kompetencji organu administracyjnego w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Skarżący może natomiast żądać ujawnienia nowych danych w ewidencji gruntów i budynków, przedstawiając odpowiednie dokumenty zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

H. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego.

Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, gdyż w ewidencji gruntów i budynków była ujawniona współwłasność, która nie ma podstawy prawnej. Skarżący kwestionuje prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu J. D., a także postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po matce J. D. oraz akt poświadczenia dziedziczenia po [...] [...] [...] na rzecz córki K. Ł.. Skarżący podniósł, że jego ojciec sporządził dwa testamenty, z których jeden był dla niego korzystniejszy. Sąd Rejonowy w Z. oparł zaś swoje postanowienie z dnia [...] maja 1984 r., sygn. akt I NS [...] na testamencie mniej korzystnym dla skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Natomiast przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji wskazuje, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Nie zachodziły zatem podstawy do jej uchylenia.

Zaskarżoną decyzją L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...] i [...], położonych w obrębie [...] S., jednostka ewidencyjna: [...] [...].

Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej istotna jest okoliczność, że decyzja ta została podjęta po wydaniu wcześniej w tej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 92/20.

Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11).

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie rozpoznając sprawę ponownie organy obu instancji nie naruszyły art. 153 p.p.s.a., ale kierowały się oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wynikającymi z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 92/20.

W szczególności organ pierwszej instancji zgodnie z wytycznymi Sądu wezwał K. Ł., na której wniosek prowadzone było postępowanie administracyjne, do jednoznacznego sprecyzowania treści żądań zawartych we wnioskach złożonych w dniu [...] kwietnia 2019 r. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] maja 2021 r. (k. 123 akt administracyjnych) K. Ł. wyjaśniła, że domaga się aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów dotyczących działek nr [...] i [...], położonych w obrębie S., przez wpisanie jej jako spadkobiercy po matce [...] [...], na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia Rep. A nr [...].

Organ pierwszej instancji miał również na względzie ocenę Sądu, który zauważył że widniejący dotychczas w ewidencji gruntów i budynków wpis wskazujący jako współwłaścicieli działek nr [...] i [...] H. D. (w udziale wynoszącym1/4) i J. D. (w udziale wynoszącym [...]) jest nieaktualny co do J. D., która zmarła w 2001 r. Sąd wyjaśnił jednocześnie, że podstawą aktualizacji wpisu w tym zakresie mogą być wyłącznie tego rodzaju dokumenty, z których wynikać będzie następstwo prawne po J. D., a zatem postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia.

Jak wynika z akt sprawy, do akt tych zostało dołączone prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. D.. Zgodnie z treścią tego postanowienia spadek po J. D. zmarłej w dniu [...] czerwca 2001 r. nabyli córka J. E. Ł. i syn H. D. po1/2 części każde z nich.

W konsekwencji, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ pierwszej instancji dokonał z urzędu aktualizacji wpisu wskazującego H. D. w [...] części oraz J. D. w [...] części jako współwłaścicieli działek nr [...] i [...], a który to wpis był nieaktualny ze względu na śmierć J. D.. W oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Z., sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. D. organ dokonał aktualizacji informacji w ewidencji gruntów przez wpisanie w miejsce J. D. J. [...] – w udziale [...] części oraz H. D. – w udziale [...] części. Następnie Starosta Z. przystąpił do dokonania aktualizacji ewidencji gruntów zgodnie ze sprecyzowanym wnioskiem K. Ł.. Mianowicie na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia po [...] [...] wpisał w jej miejsce – w zakresie udziału [...] części do działek nr [...] i [...] – K. Ł., jako jedyną spadkobierczynię J. Ł..

Wymaga podkreślenia, że stosownie do art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.) informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Dokumenty wskazane w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b powołanej ustawy to w szczególności, zgodnie z art. 23 ust. 1 tej ustawy, odpisy prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - odpisy orzeczeń sądu, w sprawach o:

a) własność nieruchomości lub jej części, w szczególności dotyczących:

– stwierdzenia nabycia prawa własności do nieruchomości przez zasiedzenie,

– nabycia praw do spadku,

– działu spadku,

– zniesienia współwłasności,

– podziału majątku wspólnego,

– potwierdzenia nabycia prawa własności w wyniku uwłaszczenia,

b) wydanie nieruchomości lub jej części,

c) rozgraniczenie nieruchomości;

2) zawiadomienia o nowych wpisach w działach I II księgi wieczystej.

Zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje,:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

W okolicznościach niniejszej sprawy, po sprecyzowaniu wniesionego przez K. Ł. wniosku o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, aktualizacja została dokonana przez Starostę [...] w drodze czynności materialno-technicznej, stosownie do art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c i ea Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W opisanej zaś sytuacji niewadliwie organ pierwszej instancji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył prowadzone wcześniej postępowanie administracyjne, gdyż nie zachodziła podstawa do dokonania dalszych ustaleń w sprawie i wydania decyzji administracyjnej.

W świetle art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części.

Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2579/17, z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 2113/16, z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 1567/16, z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt I OSK 893/17). Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, w której aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dokonano w drodze czynności materialno-technicznej, w związku z czym nie zachodziły podstawy do wydania decyzji administracyjnej.

Wymaga podkreślenia, że przedmiot postępowania administracyjnego istnieje wtedy, gdy istnieje sprawa administracyjna załatwiana w tej formie działania, a zatem gdy obowiązujący przepis prawa tworzy podstawę do wydania decyzji konkretyzującej prawa i obowiązki podmiotu spoza struktur administracji publicznej, z uwagi na to, że podmiot ten znalazł się w sytuacji faktycznej przewidzianej w normie prawnej tworzącej podstawę do działania organu administracji publicznej w tej właśnie formie. Umorzenie postępowania w przypadku bezprzedmiotowości jest obligatoryjne, zaś decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 112/14 oraz z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2843/20). Skoro decyzja administracyjna jako forma działania administracji może być stosowana wtedy, gdy prawo administracyjne materialne przewiduje podstawę do jej wydania, to o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego decyduje stwierdzenie, że ustawodawca w ogóle nie przewidział możliwości stosowania formy decyzji administracyjnej w określonej sytuacji, z tego powodu, że pozostaje ona poza zakresem zadań i kompetencji przypisanych organom administracji publicznej albo dlatego, że właściwą reakcją na tę sytuację ma być zastosowanie innych form działania niż decyzja. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 657/13 oraz z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2843/20). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W konsekwencji należało uznać, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego nie narusza przepisów prawa, a w szczególności stanowiącego jej podstawę przepisu art. 105 § 1 k.p.a.

Powyższej oceny co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie podważają skutecznie zarzuty podniesione w skardze.

Analiza treści skargi i pism ją uzupełniających wskazuje, że argumentacja skarżącego nie dotyczy przedmiotu zaskarżonej decyzji, orzekającej o umorzeniu postępowania administracyjnego. Argumenty skarżącego w istocie zmierzają do zakwestionowania wydanych wcześniej i prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych, których przedmiotem było stwierdzenie nabycia spadku po J. D. oraz J. D., a także sporządzonego przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia po [...] [...]. Wymaga jednak podkreślenia, że spór dotyczący dziedziczenia, w szczególności dotyczący nabycia spadku po J. D., nie podlega rozstrzygnięciu przez organ administracji w sprawie dotyczącej aktualizacji ewidencji gruntów. Wyjaśnił to już jednoznacznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu prawomocnego wyroku wydanego w sprawie III SA/Lu 92/20.

Przepis art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów w niej zawartych oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1094/98, z dnia 18 marca 1999 r., sygn. akt II SA 1728/98 oraz z dnia 19 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 862/00). Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07 oraz z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14). Dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie są też uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.

Wobec oddalenia skargi nie zachodziły podstawy do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 200 p.p.s.a. zwrot od organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu jedynie w sytuacji uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji.