Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 495/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-15 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF Skarżący – S. N. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest emerytem oraz pracuje na ½ etatu. Ponadto, prowadzi działalność gospodarczą z tytułu, której osiąga straty. Jest osobą schorowaną. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Do swojego majątku zaliczył dom o pow. 80 m², nieruchomość rolną o pow. 6,72 ha i budynki usługowo – gospodarcze. Skarżący oświadczył, że jego zobowiązania wynoszą: 1.650.000 zł – ZUS W. i 1.100.000 zł – [...]. Z kolei nieodzyskane wierzytelności kształtują się na poziomie ok. 2.000.000 zł. Skarżący wskazał, że uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 800 zł, a jego żona z tytułu emerytury -1.600 zł.

Do wniosku Skarżący załączył zeznanie podatkowe za 2012 r. (z którego wynika, że za ten rok uzyskał on przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej

w wysokości 221.551,32 oraz 7.488,70 zł ze stosunku pracy), dokumentację dotyczącą stanu zdrowia, zaświadczenie o wynagrodzeniu, wyciąg z księgi wieczystej z wpisem hipotek m.in. na budowę zakładu dla [...].

Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłane wraz z wnioskiem dokumenty okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego – zwłaszcza w zakresie aktualnych oraz uzyskanych w roku 2013 przychodów

z prowadzonej działalności gospodarczej – został on wezwany do: 1. udokumentowania wysokości dochodów uzyskanych w 2013 r. przez skarżącego i osoby prowadzące ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe ze stosunku pracy oraz emerytury, tj. nadesłanie np. kopii informacji PIT-11 i PIT -11A za 2013 r., kopii odcinka emerytury żony, ewentualnie zeznań podatkowych za 2013 r., jeżeli zostały już sporządzone, 2. udokumentowania wysokości przychodów (dochodów i kosztów) z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego uzyskanych za 2013r., poprzez nadesłanie zeznania podatkowego, bilansu, podsumowania księgi przychodów i rozchodów lub innych dokumentów, 3. wskazania i udokumentowania wysokości aktualnych, miesięcznych przychodów (dochodów i kosztów) działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub ewidencji zakupów i sprzedaży VAT za ostatnie trzy miesiące, 4. nadesłania deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, 5. wskazania, czy skarżący uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego, 6. nadesłania wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego i jego żony za ostatnie trzy miesiące, 7. przedstawienia miesięcznych dochodów i wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego oraz jego żony.

Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone Skarżącemu 3 marca 2014 r., zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Jednak Skarżący nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego.

Postanowieniem z 25 marca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W sprzeciwie Skarżący podniósł, że zasadność jego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie budzi żadnych wątpliwości, a jego sytuacja majątkowa, rodzinna i zdrowotna została wykazana w sposób kompletny, wiarygodny i niewątpliwy.

Skarżący stwierdził, że żądanie przez Sąd dokumentów w tym zakresie było nieuprawnione i nie znajdowało uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zdaniem Skarżącego procedura administracyjna nie zna instytucji okresowego sprawdzania stanu majątkowego, a do tego sprowadza się żądanie dokumentów obrazujących stan majątkowy po złożeniu skargi.

Do sprzeciwu Skarżący dołączył wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 stycznia do 31 stycznia 2014 r. Przedsiębiorstwa Handlowo – Usługowego [...], na którym zgromadzono środki 15 zł, odcinek emerytury (1.622,21 zł) swojej żony, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty, z którego wynika, ze w 2013 r. Skarżący uzyskał dochód ze stosunku pracy w wysokości 8.265 zł, dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.001,08 zł. natomiast z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący uzyskał przychód w kwocie 251.236,50 zł, dochód w wysokości 5.731,43 zł, a koszty uzyskania przychodu wyniosły 245.505,07 zł. Ponadto skarżący przedłożył deklaracje VAT-7 z których wynika, że Skarżący dokonał dostawy towarów oraz świadczenia usług na kwoty: w listopadzie 2013 r. – 6.580, w grudniu 2013 r. – 44.939 zł, w styczniu 2014 r. – 17.429 zł.

Ponadto Skarżący oświadczył, że koszty wyżywienia pokrywane są z emerytury żony, ponosi koszty leków i badań specjalistycznych w wysokości 300 zł, opłaca składki ZUS – 930 zł, na wydatki pierwszej potrzeby wydaje 200 zł, a wydatki nie mające pokrycia w bieżących dochodach ponoszone są z emerytury żony. Skarżący oświadczył, że na rachunku bankowym osobistym nie posiada środków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów.

Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu w kwocie 500 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.

W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisów sądowych w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem tj. o sygn. III SA/Wa 491-495/14, w łącznej wysokości 2.500 zł.

Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.).

Tymczasem Skarżący nie wykonał wezwania i wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych nie przedłożył. W szczególności Skarżący nie przedłożył mimo, że był do tego zobowiązany wyciągów z rachunków bankowych osobistych. Samo natomiast stwierdzenie Skarżącego, że na rachunku bankowym osobistym nie posiada środków "stan konta bankowego osobistego "0" PLN" nie może przemawiać za przyznaniem prawa pomocy. Ponadto Skarżący nie przedstawił, mimo że był do tego zobowiązany żadnych dokumentów, ani informacji (za wyjątkiem odcinaka emerytury uzyskiwanej w wysokości 1.622,21 zł) obrazujących sytuację majątkową jego żony (wyciągi z rachunków bankowych, zeznania podatkowe).

Skarżący przedłożył natomiast zeznania podatkowe (własne) za 2012 i 2013 r., z których wynika, że Skarżący uzyskuje dochody z trzech tytułów tj. umowy o pracę, emerytury oraz działalności gospodarczej. Skarżący przedstawił również deklaracje VAT-7, wyliczenie miesięcznych kosztów utrzymania oraz dokumentacje medyczną.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o przedłożone informacje oraz akta sprawy.

Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.

Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.

Z przedłożonych informacji wynika, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu przychody, które jak wynika z przedstawionych zeznań podatkowych, w 2013 r. wyniosły 251.236,50 zł, a w 2012 r. 221.551,32 zł. Natomiast dochód z prowadzonej działalności wyniósł w 2013 r. 5.731,43 zł., a w 2012 r. 7.218,90 zł.

Stwierdzić przy tym należy, że w przypadku przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą, to przychody obrazują jego zdolność finansową. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). To przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową. Z nadesłanych natomiast dokumentów wynika, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, i uzyskuje z tego tytułu przychody.

Jednakże dysponując tylko takimi informacjami referendarz sądowy nie był w stanie dokonać zestawienia dochodów Skarżącej z Jej wydatkami.

Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej Skarżącego i ocena czy Skarżący jest w stanienie ponieść należne w sprawie koszty sądowe.

Wobec niedostosowania się przez Skarżącego do wezwania z 25 lutego 2014 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącego, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.).

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.