Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 605/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu opłaty zastępczej za pobyt w domu opieki społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. [...] Prezydent Miasta B., na podstawie art. 104 ust. 1-3 oraz art. 61 ust 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm., dalej powoływanej jako ups) orzekł o zwrocie przez skarżącą G. K., w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji, należności z tytułu opłaty zastępczej za pobyt w Domu Pomocy Społecznej (DPS) w N. w kwocie [...]zł na rzecz Miasta B..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. skarżąca została skierowana do Domu Pomocy Społecznej w N. oraz, że wysokość odpłatności za pobyt w DPS ustalono skarżącej, zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wysokości 70 % dochodu, na podstawie decyzji ustalającej odpłatność z dnia [...] grudnia 2011 r. z późniejszymi zmianami. Skarżąca była zatem zobowiązana do ponoszenia co miesiąc opłaty, stosownie do decyzji ustalających. Pomimo tego, jak wskazał organ, nie wywiązała się z obowiązku uiszczenia opłaty za pobyt w DPS w wysokości [...] zł. W związku z tym wydana została decyzja z dnia [...] lutego 2014 r. ustalająca opłatę zastępczą ponoszoną przez Miasto B. za pobyt skarżącej w DPS w wysokości [...] zł. Decyzja ta została wydana na podstawie wystawionej przez DPS noty księgowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Wyrokiem z dnia 11 października 2016 r. o sygn. akt I OSK 345/15 Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Bydgoszczy z dnia 16 września 2014 r. o sygn. akt II SA/Bd 645/14, którym to WSA oddalił skargę skarżącej na decyzję SKO z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2014 r., którą to ustalono opłatę zastępczą za pobyt skarżącej w DPS w wysokości [...] zł. Fakt uiszczenia opłaty zastępczej przez Miasto B. i wydany w tej sprawie prawomocny wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r. stanowi, jak podsumował organ, podstawę do domagania się przez Miasto B. zwrotu zastępczo uiszczonej opłaty za pobyt w DPS od osoby, która nie wykonała swojego obowiązku jej uiszczenia.

Od powyższej decyzji organu I instancji skarżąca wniosła pismem z dnia [...] lutego 2017 r. odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że nie znajduje potwierdzenia w posiadanych przez stronę wyciągach stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że opłata zastępcza w kwocie [...]zł zastała zaksięgowana na koncie obrotów skarżącej. Stwierdziła przy tym, że wymaga w sprawie szczegółowego wyjaśnienia na jakie konto wpłynęła opłata zastępcza. Zarzuciła też, że DPS nie zaksięgował wpływu jej emerytury na lipiec 2013 r., co stanowi w jej ocenie bezprawie.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu instancji.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 16 września 2014 r. o sygn. akt II SA/Bd 645/14, którym to WSA oddalił skargę skarżącej na decyzję SKO z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. na mocy której, ustalono opłatę zastępczą za pobyt skarżącej w DPS w wysokości [...] zł, podkreślając że skarga kasacyjna skarżącej na powyższy wyrok została oddalona wyrokiem NSA z dnia 11 października 2016 r. o sygn. akt I OSK 345/15. Jednocześnie SKO podkreśliło, że wysokość kwoty, którą skarżąca zobowiązana była ponosić za swój pobyt w DPS od dnia [...] marca 2013 r., została ustalona decyzją z [...] maja 2013 r., która to decyzja nie została przez skarżącą zakwestionowana, że skarżąca uiszczała należności w niższej kwocie niż wynikająca z ww. decyzji, i że w związku z tym prawidłowo, gdyż zgodnie z art. 61 ust. 3 ups, orzekające organy ustaliły ww. decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. wysokość opłaty zastępczej ponoszonej przez Miasto B.. Wskazując że ustalony stan faktyczny, znajduje potwierdzenie w ww. wyrokach NSA i WSA, SKO stwierdziło, że skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia brakującej opłaty za pobyt w DPS za okres od września do grudnia 2013 r. w kwocie [...]zł (4 x brakująca kwota [...]zł).

Na ww. decyzję SKO skarżąca wniosła pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca tak jak w odwołaniu wskazała, że twierdzenie SKO, iż opłata zastępcza w kwocie [...]zł zastała zaksięgowana na koncie obrotów skarżącej nie znajduje potwierdzenia w wyciągach księgowych, wnosząc o zobowiązanie organu do przedstawienia dowodu wpłaty tej kwoty na kontro skarżącej. Stwierdziła przy też, że wymaga w sprawie wyjaśnienia okoliczność braku wpływu na konto skarżącej kwoty [...]z jej emerytury. Wniosła jednocześnie o uwzględnienie wszystkich argumentów i dowodów kierowanych do SKO i Sądu w roku 2013 i 2014.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja SKO z dnia [...] marca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji zobowiązującą skarżącą do zwrotu wydatków (należności) poniesionych z tytułu opłaty zastępczej za pobyt skarżącej w DPS w N. w kwocie [...]zł na rzecz Miasta B., w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć orzekających w sprawie organów stanowił przepis art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.). Wskazać należy w pierwszej kolejności, że w ustawie o pomocy społecznej wyrażona została zasada odpłatnego pobytu w domu pomocy społecznej do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej. (art. 60 ust. 1 ups). Opłatę z pobyt w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ups). Podmioty zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wymienia przepis art. 61 ust. 1 ups w pkt 1 do 3, ustanawiając jednocześnie kolejność ponoszenia przez te podmioty owej odpłatności. Są nimi w kolejności obowiązku wnoszenia opłat: 1) mieszkaniec domu (a w przypadku osób małoletnich jego przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka), 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) oraz gmina, z której osoba został skierowana do domu pomocy społecznej. Jednocześnie w art. 61 ust. 2 ups ustawodawca określił granice obciążenia poszczególnych grup podmiotów odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ups mieszkaniec domu (przedstawiciel ustawowy małoletniego mieszkańca) ponosi odpłatność w wysokości nie większej niż 70% swojego dochodu (dochodu małoletniego dziecka). W stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć orzekających w sprawie organów przepisie art. 61 ust. 3 ups przewidziano natomiast obowiązek wnoszenia opłaty zastępczej. Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a ups, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje wówczas prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków.

W ww. przepisie art. 61 ust. 3 ups przewidziano skutki niewykonywania obowiązku uiszczenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez zobowiązany podmiot. Obowiązkowi zastępczego wnoszenia przez gminę opłaty z tytułu pobytu w domu pomocy społeczne za osoby, które ze swoich obowiązków przestały albo nie zaczęły się wywiązywać, odpowiada prawo dochodzenia przez gminę zwrotu poniesionych na ten cel wydatków (art. 61 ust. 3 zdanie drugie). Powzięcie przez gminę wiadomości o zaległości jakiej dopuścił się jeden ze zobowiązanych podmiotów, nakazuje gminie niezwłoczne uiszczenie opłaty zastępczej, jednak fakt uiszczenia opłaty zastępczej stanowi podstawę do domagania się przez gminę (tzw. regres publicznoprawny) zwrotu zastępczo uiszczonej opłaty od osoby, która nie wykonała swojego obowiązku jej uiszczenia.

W niniejszej sprawie niesporne pozostaje, że skarżąca została decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. skierowana do DPS w N. , w którym zamieszkała od dnia [...] grudnia 2011 r. oraz, że w związku z tym ustalono dla skarżącej odpłatność miesięczną za pobyt w DPS na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. w kwocie [...]zł - od dnia umieszczenia do [...] stycznia 2012 r.; decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. w kwocie [...]zł - od dnia [...] marca 2012 r. do dnia [...] marca 2012 r.; decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. w kwocie [...]zł - od dnia [...] kwietnia 2012 r. do [...] lutego 2013 r.; oraz niezakwestionowanej przez skarżącą decyzji z dnia [...] maja 2013 r. w kwocie [...]zł - od dnia [...] marca 2013 r.

Ponieważ pobyt w domu pomocy społecznej jest opłatny, skarżąca była zobowiązana do ponoszenia opłaty za pobyt w DPS w wysokości określonej w ww. decyzjach. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji stwierdziły, że skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku w okresie od września do grudnia 2013 r., gdyż uiszczała opłatę za pobyt w DPS w tym okresie w wysokości niższej niż określona w decyzji z dnia [...] maja 2013 r. Skarżąca natomiast konsekwentnie kwestionowała stanowisko organów w tym zakresie, oraz w efekcie obowiązek zwrotu wydatków z tytułu opłaty zastępczej.

Z powyższego wynika, że w sprawie nie budzi sporu wysokość opłaty za pobyt skarżącej w DPS, ustalonej ww. decyzjami, w szczególności decyzją z dnia [...] maja 2013 r., natomiast sporna pozostaje okoliczność wywiązania się skarżącej z obowiązku opłaty za pobyt w DPS.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że DPS wystąpił do MOPS w B. z roszczeniem o zastępczą odpłatność gminy, przesyłając MOPS wydruki obrotów na koncie [...] skarżącej z 2013 r. oraz notę księgową nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w wysokości niedopłaty za pobyt skarżącej w DPS od września 2013 r. do grudnia 2013 r. w kwocie [...]zł. W konsekwencji ww. roszczenia, Miasto B. uiściło zastępczo kwotę niedopłaty w wysokości 790,84 w dniu [...] grudnia 2013 r., co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie opłaty za pobyt w DPS ze środków własnych gminy (k. 4 akt organu I instancji). Z akt sprawy wynika również, że decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Prezydent Miasta B. ustalił opłatę zastępczą poniesioną przez Miasto B. za pobyt skarżącej w DPS w wysokości [...] zł, na podstawie wystawionej przez DPS noty księgowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. W uzasadnieniu decyzji ustalającej opłatę zastępczą zawarte zostało wyliczenie powstałej niedopłaty. Wyliczenie to odpowiada informacjom zamieszczonym w wydrukach obrotów na koncie [...] skarżącej z 2013 r. Podkreślić należy również, że wyrokiem z dnia 16 września 2014 r. o sygn. akt II SA/Bd 645/14 WSA w Bydgoszczy oddalił skargę skarżącej na decyzję SKO z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymującą w mocy ww. decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. na mocy której ustalona została opłata zastępcza za pobyt skarżącej w DPS w wysokości [...] zł., oraz że skarga kasacyjna skarżącej na powyższy wyrok została oddalona wyrokiem NSA z dnia 11 października 2016 r. o sygn. akt I OSK 345/15.

W świetle wskazanych dokumentów i zawartych w nich informacji oraz rozstrzygnięć sądów administracyjnych, Sąd w pełni podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku opłaty za pobyt w DPS w okresie od września 2013 r. do grudnia 2013 r. Skarżąca kwestionując natomiast prawidłowość ustaleń organów w zakresie zaistniałej zaległości, nie przedstawiła dowodów, które skutecznie podważyłyby wiarygodność tych ustaleń opartych na dokumentach i zapisach księgowych. Podkreślić należy przy tym, że skarżąca nie podniosła zarzutów dotyczących rozliczenia konta w okresie od września 2013 r. do grudnia 2013 r., a więc w okresie którego dotyczy ustalona niedopłata, lecz zarzuciła brak zaksięgowania wpływu na jej konto emerytury w kwocie [...]za lipiec 2013 r., nie przedkładając żadnych dowodów na tę okoliczność. Istotnym w sprawie jest, że legalność decyzji ustalającej opłatę zastępczą była kontrolowana prze WSA w Bydgoszczy oraz NSA. Kwestia legalności decyzji ustalającej opłatę zastępczą i tym samym podstaw do jej wydania została zatem prawomocnie rozstrzygnięta.

W tych okolicznościach nie było podstaw do zakwestionowania ustaleń organów dotyczących niewywiązania się skarżącej z obowiązku opłaty za pobyt w DPS w kontrolowanym okresie.

W tym stanie rzeczy skoro w następstwie powstałej niedopłaty ([...]) wynikającej z okoliczności uiszczania przez skarżącą należności za pobyt w DPS w okresie od września 2013 r. do grudnia 2013 r. w niższej kwocie niż wynikająca z niezakwestionowanej przez skarżącą decyzji ustalających opłatę za pobyt w DPS z dnia [...] maja 2013 r., oraz na skutek wystąpienia przez DPS do MOPS w B. o zastępczą odpłatność gminy, Miasto B. uiściło zgodnie z art. 61 ust. 3 ups w dniu [...] grudnia 2013 r. na konto DPS opłatę zastępczą za pobyt skarżącej w DPS w kwocie [...]zł, a decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Prezydent Miasta B. ustalił opłatę zastępczą poniesioną przez Miasto B. za pobyt skarżącej w DPS w wysokości [...] zł, której legalność została prawomocnie skontrolowana w postępowaniu sądowo-administracyjnym, to tym samym zaistniały w sprawie wszystkie konieczne przesłanki do domagania się przez Miasto B. zwrotu zastępczo uiszczonej opłaty od skarżącej, jako osoby, która nie wykonała swojego obowiązku uiszczenia opłaty za pobyt w DPS.

Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że skarżąca nie uiszczała w ustalonej dla niej kwocie opłaty za pobyt w dps, okoliczność ta została przesądzona w ww. wyroku WSA i NSA. Skarżąca kwestionując zarówno te ustalenie, jak i obowiązek zwrotu opłaty zastępczej, nie przedłożyła żadnych dowodów podważających wiarygodność ustaleń organów w tym zakresie. Skoro więc w następstwie zaistniałej niedopłaty, została uiszczona i ustalona opłata zastępcza, to tym samym należało orzec zwrot należności z tytułu opłaty zastępczej na rzecz Miasta B.. Na marginesie należy wskazać, biorąc pod uwagę zarzut skargi dotyczący braku wpłaty opłaty zastępczej na konto skarżącej, że poniesiona przez Miasto B. opłata zastępcza została wniesiona na konto DPS, a nie konto skarżącej.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ppsa, uznając skargę za niezasadną, orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.