Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1071/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2006r. sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. Nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3. zasądza od Wojewody Ś. na rzecz skarżącej Z. Ł. kwotę [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 73 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. "b" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) orzekł o zmianie decyzji z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie utraty prawa do zasiłku w części dotyczącej daty jego utraty w ten sposób, że utrata przez Z. Ł. prawa do zasiłku dla bezrobotnych nastąpiła z dniem

[...]r. Jako uzasadnienie podał, że Z. Ł. zarejestrowana była dwukrotnie. Podczas pierwszej rejestracji, która miała miejsce w dniu [...]r. nabyła status osoby bezrobotnej z prawem do sześciomiesięcznego zasiłku przysługującego od dnia [...]r. W następstwie podjęcia zatrudnienia utraciła status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku z dniem [...] r. W ramach tej rejestracji strona pobierała zasiłek od [...] r. do [...]r. tj. przez [...] dni. W dniu [...]r. Z. Ł. ponownie zarejestrowała się jako osoba bezrobotna i stosownie do postanowień art. 25 ust. 11 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu posiadała prawo do zasiłku dla bezrobotnych na czas skrócony o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego. Tym samym nabyte przez nią prawo do zasiłku stanowiło kontynuację uzyskanych uprawnień do zasiłku w wyniku poprzedniej rejestracji pomniejszonej o okres uprzedniego pobierania zasiłku. W ten sposób wyliczony zasiłek powinien przysługiwać jeszcze przez okres [...] dni. W wyniku niewłaściwie obliczonych uprawnień ustalono stronie prawo do zasiłku do dnia [...]r. włącznie, wydając decyzję o utracie prawa do zasiłku od dnia [...]r., co spowodowało, że strona pobierała zasiłek przez [...] dni. W tej sytuacji organ pierwszej instancji działając za zgodą strony i kierując się słusznym jej interesem zmienił wskazaną powyżej decyzję w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie organ ten wskazał, że stronie zasiłek przysługuje do dnia [...]r. tj. za [...] dni.

Od decyzji tej odwołanie wniosła Z. Ł., która domagała się jej zmiany. W motywach odwołania odwołująca zaznaczyła, że uzasadnienie decyzji nie jest zgodne z rozstrzygnięciem, ponieważ stanowi się w nim, że utraciła prawo do zasiłku z dniem [...]r. a w uzasadnieniu podaje się, że zasiłek ten przysługiwał do [...] r. tj. [...] dni. Z tego też powodu wniosła o sprostowanie rozstrzygnięcia zgodnie z informacją podaną w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. W dalszej części odwołania odniosła się do działań organu pierwszej instancji dotyczących podstawy prawnej jej ponownej rejestracji i przyznania uzupełniającego zasiłku dla bezrobotnych by w dalszej części odwołania przedstawić reguły obliczania uzupełniającego zasiłku dla bezrobotnych i w konkluzji dojść do przekonania, że zasiłek winien jej przysługiwać do [...]r. Nadto skarżąca zakwestionowała przyjęte wyliczenia przy ustalaniu wysokości przyznania zasiłku za wskazane [...] dodatkowe dni i wniosła o nadpłatę brakującej kwoty. Jednocześnie wyraziła zgodę na zmianę decyzji zgodnie z przyjętymi przez siebie wyliczeniami.

Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 139 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) w związku z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przepisy prawne dotyczące okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Organ ten podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i zaznaczył, że przy obliczaniu długości zasiłku dla bezrobotnych nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego ani też Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące terminów, jak również podkreślił, że obowiązujące przepisy nie dają możliwości wydłużania okresu pobierania tego zasiłku. Jednocześnie Wojewoda Ś. zaznaczył, że w przypadku skarżącej zastosowanie mają postanowienia art. 25 ust. 11 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a nie art. 25 ust. 12 tej ustawy.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Z. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej skarżąca wystąpiła o przyznanie zasiłku dla bezrobotnych do dnia [...]r. oraz postulowała o zastosowanie do jej przypadku postanowień art. 25 ust. 12 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W motywach skargi zaznaczyła, że niezgodność decyzji z prawem organu odwoławczego wynika z wykorzystania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 1998 oraz uchwały tegoż Sądu z 19 czerwca

2000 r., które nie mają zastosowania dla tej sprawy, co w późniejszej części skargi skarżąca szeroko umotywowała. Następnie skarżąca przywołała motywy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2005 r. W dalszej części skargi skarżąca przedstawiła sposoby obliczania terminu z jakim wyczerpała prawo do zasiłku i w konkluzji doszła do przekonania, że zasiłek ten przysługuje jej do [...]r., nadto przeprowadziła analizę stanu faktycznego oraz postanowień art. 25 ust. 11 i 12 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i doszła do przekonania, że w jej przypadku zastosowanie winien mieć art. 25 ust. 12 a nie 11 wymienionej powyżej ustawy jak uczyniły to organy administracji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie i przywołał analogiczne motywy jakimi kierowało się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazało, że o koordynacji rozkładów jazdy wspomniało jedynie incydentalnie, a nie jak o bezwzględnie wymaganym elemencie prowadzonego postępowania. Podtrzymało swoje stanowisko o próbie wymuszenia przez skarżące przedsiębiorstwo dogodnych warunków prowadzonej działalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po myśli § 2 wskazanego przepisu sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga musiała zostać uwzględniona, jednakże z innych powodów niż przywołała je strona skarżąca. W pierwszej kolejności Sąd zobligowany jest do zwrócenia uwagi na fakt, że na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązuje zamieszczona w art. 16 zasada trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Zasada ta oznacza, że decyzja taka może być zmieniona lub uchylona jedynie w przypadkach przewidzianych w tym akcie, a zatem przy wykorzystaniu trybów nadzwyczajnych jej weryfikacji. Przywoływany Kodeks w ramach wskazanych trybów przewiduje wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji oraz zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej. Tryby te nie są względem siebie konkurencyjne, ponieważ każdy z nich jest wykorzystywany tylko w przypadku zaistnienia przesłanek przewidzianych w przepisach prawa.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji dokonały weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może zmienić ostateczną decyzję administracyjną, jednakże muszą być spełnione określone do tego wymogi. W trybie wskazanego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Nadto decyzja taka nie może być obarczona wadą, która uzasadnia wznowienie postępowania lub stwierdzenie jej nieważności, jak również decyzja ta w dniu jej zmiany musi wywoływać skutki prawne tj. kształtować czyjeś prawa lub obowiązki. W przypadku, gdy ostateczna decyzja administracyjna zostanie zmieniona we wskazanym trybie, pomimo wystąpienia wskazanych okoliczności negatywnych, to wówczas wydana zostanie z rażącym naruszeniem prawa co wyczerpuje przesłankę stwierdzenia jej nieważności.

W rozpatrywanej sprawie Prezydent Miasta R. w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] r. dokonał zmiany swojej decyzji z dnia [...]r. Nr [...]w ten sposób, że utrata zasiłku dla bezrobotnych następuje z dniem [...]r. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że decyzja z dnia [...]r. podjęta została w następującej sytuacji prawnej. Otóż skarżąca w dniu [...]r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. jako osoba bezrobotna i mocą decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. odmówiono skarżącej przyznania świadczenia przedemerytalnego, uznano ją z dniem [...]r. za osobę bezrobotną oraz przyznano od dnia [...]r. prawo do uzupełniającego zasiłku dla bezrobotnych. Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie do Wojewody Ś. o, który mocą decyzji z dnia [...] r. uchylił wskazaną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji w dniu [...]r. wydał analogiczną decyzję do tej z dnia [...] r. Od decyzji tej skarżąca ponownie wniosła odwołanie do Wojewody Ś., który decyzją z dnia [...]r. Nr [...]utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2005 r. sygn. akt IVSA/GL 302/04 oddalił skargę. Z przedstawionego przebiegu postępowania w sprawie wynika, że w dniu [...]r. organ pierwszej instancji nie był uprawniony do wydawania decyzji o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ w dacie tej skarżąca nie dysponowała jeszcze prawem do zasiłku dla bezrobotnych, a decyzji z dnia [...]r. nie był nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Zatem skarżąca do dnia [...]r. tj. do dnia wydania ostatecznej decyzji administracyjnej przez Wojewodę Ś. nie nabyła w sposób prawnie skuteczny prawa do uzupełniającego zasiłku dla bezrobotnych, a tym samym nie zachodziły przesłanki do wydania decyzji z dnia [...]r. o wyczerpaniu okresu pobierania wskazanego zasiłku. W tej sytuacji faktycznej i prawnej decyzja z dnia [...]r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, gdyż orzekała o utracie jakiegoś prawa, które jeszcze danej osobie nie przysługiwało. Nadto jak się okazało wskazana decyzja z dnia [...]r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa materialnego, ponieważ zawierała wadliwy termin wyczerpania okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Skoro wskazana decyzja z dnia [...]r. stała się decyzją ostateczną, ponieważ skarżąca nie wniosła od niej odwołania, to jej weryfikacja nie mogła się odbyć w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak zostało to powyżej zaznaczone ten tryb jest możliwy do wykorzystania jedynie w przypadku decyzji, które nie są obarczone wadą kwalifikowaną uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności, a jak zostało to podniesione decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ( zob. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA 286/99 Lex 55756).

W tej sytuacji organy administracji publicznej obu instancji podjęły rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa, a okoliczność ta wyczerpuje przesłankę przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do stwierdzenia nieważności zarówno decyzji organu pierwszej instancji jak również organu odwoławczego, przy jednoczesnym braku wystąpienia przesłanek negatywnych przewidzianych treścią art. 156 § 2 tego Kodeksu. Oznacza to zarazem, że wyczerpana została przesłanka wydania orzeczenia przez Sąd na niekorzyść skarżącej przewidziana treścią art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż tak należy widzieć wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia, które przyznawało skarżącej prawo.

Z uwagi na wystąpienie przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności zarówno decyzji organu pierwszej instancji jak i zaskarżonej decyzji Sąd nie dokonywał już merytorycznej oceny rozstrzygnięć podjętych przez organy administracji publicznej.

Skutkiem niniejszego wyroku jest powrót sprawy do etapu wniosku skarżącej złożonego do organu pierwszej instancji o zmianę decyzji z dnia [...]r., ponieważ organ pierwszej instancji będzie musiał ten wniosek rozpatrzyć i wydać w tym zakresie stosowne rozstrzygniecie, przy czym wydanie decyzji w tym zakresie będzie możliwe po zakończeniu uprzedniego postępowania, które przeprowadzić powinien Wojewoda Ś. Organ ten winien uruchomić postępowanie nadzwyczajne zmierzające do weryfikacji decyzji z dnia [...]r. w trybie stwierdzenia nieważności. Dopiero po zakończeniu tego postępowania możliwe będzie zakończenie postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej o zmianę decyzji w trybie określonym art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero po zakończeniu wskazanych postępowań organ pierwszej instancji będzie mógł podjąć decyzję merytoryczną o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Sąd po myśli art. 152 wyżej wymienionej ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 i art. 209 oraz art. 210 § 1 cytowanej ustawy, przy czym Sąd uwzględnił wniosek skarżącego w części ponieważ zasądził zwrot kosztów stwierdził, że z B. pełnomocnik skarżącej ma połączenie do Gliwic obejmujące podróż z B. do Z., a ze Z. do Gliwic, zatem nie ma konieczności podróżowania do R., w którym skarżąca i jej pełnomocnik mają miejsce zameldowania na pobyt stały. Zwrócone koszty obejmują także zwrot opłaty za pełnomocnictwo w znaczkach opłaty skarbowej.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.