Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 769/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 11 kwietnia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 776/11 w sprawie ze skargi I. L. i P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie zezwolenia na usunięcie żywopłotu oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 776/11 po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. L. i P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie zezwolenia na usunięcie żywopłotu, w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie 2. określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, w punkcie 3. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku solidarnie na rzecz skarżących kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2002 r. Prezydent Miasta Gdyni zezwolił P. L. na usunięcie 15 m² żywopłotu cisa pospolitego rosnącego na działce nr [...], przy ul. [...]. Pismem z dnia [...] października 2005 r. Prezydent Miasta Gdyni wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, wskazując, że jest ona dotknięta wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W uzasadnieniu wskazało, że brak zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania i prowadzenie postępowania bez ich udziału nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, albowiem powyższa okoliczność stanowi podstawę do wznowienia postępowania w myśl przepisu art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. W tej sytuacji postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest niedopuszczalne.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli K. i A. B., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. i podając, że krzewy rosną na ich nieruchomości (działka nr [...]). Jako właściciele nieruchomości, na której rosną krzewy mają zatem interes prawny w sprawie dotyczącej ich usunięcia i wyłącznie oni winni być stroną postępowania. Tym samym zachodzi przewidziana w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2002 r. Ponadto podnieśli, że z powyższej przyczyny decyzja ta była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność miała charakter trwały, gdyż żywopłot nie rośnie na działce podanej w decyzji. Spełniona jest więc również przesłanka z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Na poparcie swoich twierdzeń odwołujący dołączyli kserokopię zdjęć przedstawiających linię graniczną między nieruchomościami położonymi przy ul. [...] (Państwo B.) i [...] (Państwo L.) oraz sporządzoną w toku postępowania sądowego w sprawie o ochronę naruszonego posiadania opinię biegłego, z której wynika, że drewniany płot wzniesiony przez P. L. znajduje się na nieruchomości odwołujących, a krzewy rosną za linią płotu czyli na nieruchomości odwołujących.

Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. i orzekło o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] października 2002 r. Podstawą stwierdzenia nieważności było ustalenie, że decyzja ta była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Organ ustalił, że wnioskowane do wycięcia cisy rosły na granicy posesji nr [...] (działka nr [...]), stanowiącej własność K. i A. B. z posesją nr [...] (działka nr [...]) stanowiącej własność I. i P. L. Konsekwencją takich ustaleń było przyjęcie, iż rosnące na granicy ww. posesji cisy stanowiły współwłasność osób będących właścicielami nieruchomości. W tej sytuacji wykonanie weryfikowanej decyzji, tj. wycięcie cisów przez właściciela jednej nieruchomości bez zgody właściciela nieruchomości sąsiedniej prowadziłoby do naruszenia przepisu art. 199 k.c., gdyż usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości jako czynność przekraczająca zwykły zarząd wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, zaś z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby K. i A. B. taką zgodę wyrazili.

Ponadto Kolegium przeprowadziło dowód z dokumentu w postaci akt sprawy cywilnej [...] w sprawie o nakazanie rozbiórki płotu postawionego wzdłuż granicy ww. nieruchomości oraz o rozgraniczenie między nieruchomościami położonymi w Gdyni przy ul. [...]. W postępowaniu tym Sąd Rejonowy ustalił, że granice nieruchomości zostały naruszone podczas budowy domu, a po zakończonym procesie budowlanym nie zostały prawidłowo skorygowane. Jak wynikało z orzeczenia Sądu, płot z desek postawiony przez I. i P. L. przekraczał granicę działki wchodząc na teren działki K. i A. B. o ca 4 cm a przedłużeniem płotu w dalszej posesji był żywopłot z cisów, zatem przedmiotowe cisy rosły w granicach działki stanowiącej własność K. i A. B. Tym samym wycięcie przez P. L. cisów na posesji K. i A. B. stanowiłoby naruszający prawo czyn niedozwolony - weryfikowana decyzja była więc prawnie niewykonalna z uwagi na przepisy art. 415 i nast. k.c.

Po rozpoznaniu skargi P. L. na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 760/08, uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że jedynie ustalenie, że żywopłot zarówno w dacie wydania weryfikowanej decyzji, jak też w okresie późniejszym, znajdował się w całości na działce należącej do K. i A. B., dawałoby podstawę do uznania, że decyzja ta jest niewykonalna. Sąd zalecił przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do ustalenia przesłanek stwierdzenia nieważności, wskazując na konieczność przeprowadzenia dowodu z oględzin (wizja w terenie) oraz opinii geodety co do przebiegu granicy działki przed rozgraniczeniem wyrokiem Sądu Rejonowego w Gdyni zgodnie z treścią wyroku Sądu oraz wskazanie lokalizacji żywopłotu w stosunku do tej granicy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 734/09 oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku z dnia 3 grudnia 2008 r. wskazując, że stwierdzenie nieważności zezwolenia na wycięcie żywopłotu z powodu jego prawnej niewykonalności mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby okazało się, że zezwolenie udzielone Pawłowi Lisowi dotyczyło wycięcia żywopłotu rosnącego w granicy lub na sąsiedniej działce, do której nie ma tytułu prawnego. W tym celu konieczne jest ustalenie przebiegu granicy i usytuowania w stosunku do niej żywopłotu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ponownie prowadzonym postępowaniu dopuściło dowód z opinii biegłego geodety M. P. w celu ustalenia przebiegu granicy przed rozgraniczeniem wyrokiem Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia [...] stycznia 2007 r., a następnie określenia lokalizacji żywopłotu w stosunku do tej granicy oraz przeprowadziło dowód z wizji lokalnej na działkach nr [...] i [...] w Gdyni, przy ul. [...].

Organ po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, że ;

1. w dniu wydania weryfikowanej decyzji (tj. w dniu [...] października 2002 r.) cisy, których dotyczyło pozwolenie na wycięcie rosły na posesji należącej do K. i A. B. (działka nr [...]),

2. w wyniku dokonanego rozgraniczenia, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia [...] stycznia 2007 r. (sygn. akt [...]), przedmiotowe cisy znalazły się na posesji I. i P. L. (działka nr [...]).

Powołując się na powyższe oraz mając na uwadze art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z opinią prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II SA/Gd 760/08 dotyczącą wykładni przepisu art. 156 §1 pkt 5 k.p.a., organ ustalił, że weryfikowana decyzja Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] października 2002 r. nie jest obarczona wadą wymienioną w przepisie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ wskazał, że zgodnie ze wskazaniem Sądu podstawą do uznania weryfikowanej decyzji za trwale niewykonalną byłoby ustalenie, że żywopłot zarówno w dacie wydanie tej decyzji, jak i w okresie późniejszym znajdował się w całości na działce należącej do K. i A. B. Skoro stwierdzone zostało, iż tak w istocie nie jest, to w konsekwencji uznać należy, że kwestionowana decyzja nie została obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Jednakże organ stwierdził, że stan faktyczny ustalony w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wskazuje na istnienie przy wydaniu weryfikowanej decyzji wadliwości określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 47e ust. 2 ustawy o ochronie przyrody (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania weryfikowanej decyzji) usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta wydanym na wniosek władającego, z tym że organ może uzależnić udzielenie zezwolenia od przeniesienia drzew lub krzewów we wskazane miejsce albo zastąpienia drzew. Powołując się na powyższy przepis w związku z art. 28 k.p.a., organ wskazał, że podmiotem, którego praw i obowiązków dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu i wobec którego ma być wydana decyzja jest konkretna osoba (bądź osoby), którą przepisy ustawy o ochronie przyrody określają mianem władającego. Wobec braku legalnej definicji tego pojęcia, dokonując jego wykładni, należy wywieść, że podstawową formą władania jest własność i formy od niej pochodne (użytkowanie, dzierżawa). Zatem interes prawny w postępowaniu o zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów posiadają wyłącznie podmioty, które sprawują władztwo nad nieruchomością, w sposób pełny lub ograniczony- przybierający postać praw rzeczowych lub obligacyjnych. Jak wynika z ustaleń przeprowadzonego postępowania, objęte zezwoleniem na wycięcie cisy (żywopłot) w dniu wydania weryfikowanej decyzji ([...] października 2002 r.) rosły w całości na działce K. i A. B., tj. działki nr [...] (z wyjątkiem jednego krzewu rosnącego na granicy). Powołując się na powyższe Kolegium ustaliło, że skoro w tym dniu P. L. nie legitymował się jakimkolwiek tytułem prawnym do władania nieruchomością - działką nr [...] - na obszarze, na którym rosły wnioskowane przez niego do wycięcia cisy, to w konsekwencji nie miał interesu prawnego, z którego mogłyby wynikać nałożone na jego osobę weryfikowaną decyzją określone prawa i obowiązki. Z tego powodu organ ustalił, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania w sprawie zezwolenia na wycięcie cisów, stanowiących część składową posesji nr [...], do której wnioskodawca P. L. nie legitymował się żadnym tytułem prawnym. Z tego powodu Kolegium uznało, że Prezydent Miasta Gdyni wydając weryfikowaną decyzję i kierując ją do P. L. doprowadził do obarczenia tej decyzji wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i w konsekwencji stwierdziło jej nieważność.

I. L. i P. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2011r. wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie wskazań co do dalszego postępowania oraz oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2008 r. polegające na pominięciu nakazu ustalenia przy pomocy opinii biegłego "przebiegu granicy pomiędzy działkami zarówno przed rozgraniczeniem dokonanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gdyni, jak też zgodnie z treścią tego wyroku" oraz pominięcie wskazania, że trwała niewykonalność decyzji w niniejszej sprawie mogłaby być stwierdzona tylko wówczas gdyby dokonano ustalenia, że żywopłot zarówno w dacie wydania decyzji, jak i w okresie późniejszym, znajdował się w całości na działce należącej do K. i A. B., a w miejsce tego, dla ominięcia wskazań i oceny prawnej Sądu, dokonanie oceny decyzji w świetle art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., zamiast w świetle art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

2. naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie sprzecznego z pkt I i II wyroku Sądu Rejonowego z Gdyni z dnia [...] stycznia 2007 r., ustalenia, że przed dniem uprawomocnienia się wyroku przebieg granicy, zgodnie ze stanem prawnym był inny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołanym na wstępie wyrokiem uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd podkreślił, że stanowiąca przedmiot skargi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2011 r. została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 760/08. Zgodnie zaś z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna i wskazania zawarte w powołanym wyroku Sądu z dnia 3 grudnia 2008 r. mają więc istotne znaczenie i ocena prawna w nim wyrażona była wiążąca dla organu administracji i jest wiążąca dla Sądu rozpoznającego sprawę. Wobec takiego stanu rzeczy zaskarżoną decyzję Sąd władny był ocenić przy uwzględnieniu treści powyższego przepisu.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy ustalając czy zachodzi przesłanka do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. nie naruszył cytowanego przepisu art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem dokonał oceny sprawy w zgodzie z oceną wyrażoną w wyroku Sądu. W powołanym wyroku Sąd wskazał, że podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej P. L. zezwolenia na wycięcie żywopłotu byłoby ustalenie, że jest ona trwale niewykonalna. Z kolei trwała niewykonalność decyzji związana jest bezpośrednio z ustaleniami dotyczącymi przebiegu granicy pomiędzy posesjami nr [...] (działka nr [...] stanowiąca własność K. i A. B.) i nr [...] (działka nr [...] stanowiąca własność I. i P. L.). W wyroku tym wskazano, że jedynie ustalenie, że żywopłot zarówno w dacie wydania decyzji, jak też w okresie późniejszym znajdował się w całości na działce należącej do K. i A. B., dawałoby podstawę do uznania, że kwestionowana decyzja udzielająca P. L. zezwolenia na wycięcie żywopłotu jest trwale niewykonalna, co z kolei stanowiłoby przesłankę stwierdzenia nieważności tej decyzji. W konsekwencji Sąd wskazał, że Kolegium winno ustalić i zbadać przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji poprzez przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w postaci przeprowadzenia wizji w terenie i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety dotyczącej przebiegu granicy pomiędzy działkami przed rozgraniczeniem wyrokiem Sądu Rejonowego w Gdyni, jak też zgodnie z treścią tego wyroku oraz ustalić lokalizację żywopłotu w stosunku do tej granicy. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego zgodnie z zawartymi wskazaniami organ ustalił, że decyzja z dnia [...] października 2002 r. nie jest trwale niewykonalna. Podstawą dokonania takiego ustalenia było stosownie do przeprowadzonej opinii biegłego geodety ustalenie, że żywopłot, którego dotyczyło zezwolenie zawarte w decyzji z dnia [...] października 2002 r., znajduje się obecnie na terenie działki nr [...] stanowiącej własność I. i P. L., natomiast w dacie wydania decyzji objęte zezwoleniem cisy rosły na terenie posesji K. i A. B. Powyższe, w świetle wskazań zawartych w cyt. wyroku Sądu z dnia [...] grudnia 2008 r., skutkowało ustaleniem, że w sprawie nie zachodzi przesłanka do stwierdzenia nieważności określona w przepisie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. polegająca na trwałej niewykonalności decyzji. Dla tej oceny nie mają znaczenia podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organ art. 365 § 2 k.p.c. polegające na dokonaniu sprzecznego z wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 2007 r. ustalenia, że przed rozgraniczeniem przebieg granicy był inny, w sytuacji gdy granica ta istniała. Jak wskazywali skarżący, wprawdzie jej przebieg był sporny, ale granica prawnie istniała i jej przebieg został tylko odtworzony w toku postępowania przed sądem powszechnym. Dla oceny występowania lub też braku przesłanki dla stwierdzenia nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. powyższe zarzuty są w sprawie bezprzedmiotowe. Przebieg granicy, której dotyczy ww. wyrok Sądu Rejonowego został uwzględniony przez biegłego geodetę sporządzającego opinię w wykonaniu postanowienia Kolegium (przebieg ten w załączniku graficznym do opinii został oznaczony kolorem zielonym i stanowił podstawę dla jej sporządzenia i dokonania ustaleń). Zatem Sąd jako bezzasadny uznał zarzut, iż organ administracji nie uwzględnił przebiegu granicy między nieruchomościami ustalonej wyrokiem Sądu Rejonowego. Jej przebieg opisany przez biegłego, przed rozgraniczeniem, nie wpływa na wynik sprawy, w świetle wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 8 grudnia 2008 r., gdyż tylko ustalenie, że żywopłot zarówno przed, jak i po rozgraniczeniu znajdował się na nieruchomości K. i A. B. skutkowałoby wystąpieniem ww. przesłanki.

W konsekwencji Sąd uznał, że ustalenie organu o braku przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. zostało poczynione prawidłowo, z uwzględnieniem zasad wynikających ze związania organu wydanym wyrokiem i znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że decyzja w opisanym zakresie nie narusza prawa.

Następnie Sąd podkreślił, że podstawą dla stwierdzenia nieważności było ustalenie, że zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Wbrew zarzutowi skargi organ administracji ma obowiązek dokonania pełnej weryfikacji zaskarżonej decyzji, a więc również ustalić czy nie zachodzą inne określone w art. 156 § 1 przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd uznał jednak, że przy rozpoznawaniu sprawy w powyższym zakresie organ nie zachował wszystkich wymogów dotyczących zasad postępowania polegających na wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) i naruszenie tych zasad mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak zatem zauważył Sąd, w aktach sprawy brak jest orzeczenia Sądu Rejonowego w Gdyni dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości, jak również akt sprawy dotyczącej ustalenia przebiegu tej granicy. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. prawomocne orzeczenie w sprawie cywilnej wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe. Natomiast zawarte w uzasadnieniu orzeczenia motywy rozstrzygnięcia mogą mieć znaczenie dla ustalenia zakresu mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia, czyli granic prawomocności materialnej orzeczenia w rozumieniu art. 365 § 1 k.p.c. Przy czym moc wiążąca na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. przysługuje prawomocnym orzeczeniom sądu wydawanym w postępowaniu cywilnym, natomiast związanie to nie obejmuje przesłanek, które do tego wyroku doprowadziły, czy też ustaleń fatycznych. Nadto organ dokonując oceny wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. winien dokonać odrębnych ustaleń faktycznych opartych na zebranym w sprawie materiale dowodowym, a w szczególności ustaleń dotyczących korzystania z nieruchomości w części na której położony jest żywopłot po wybudowaniu domu przez I. L. oraz P. L. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 167/05, Sąd wskazał, że wykładnia językowa oraz systemowa art. 47e ust. 1 i 2 w powiązaniu z art. 47f ust. 5 ustawy o ochronie przyrody prowadzi do konkluzji, że jedynie podmiot faktycznie władający nieruchomością może być adresatem decyzji zezwalającej na wycinkę drzew i krzewów. Innymi słowy, chodzi o podmiot, który sprawuje faktycznie władztwo nad nieruchomością, przy czym władztwo to może wynikać z tytułu własności albo z tytułu posiadania w rozumieniu art. 366 k.c., tj. faktycznego władania nieruchomością jak właściciel, ale także ten, który faktycznie włada nieruchomością jak użytkownik, najemca dzierżawca lub mający inne prawa, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Właściciel nieruchomości będzie uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew z nieruchomości, o ile swego władztwa nie utracił na rzecz innego podmiotu w drodze umowy obligacyjnej. W przeciwnym razie legitymację do wystąpienia z tego rodzaju wnioskiem będzie miał podmiot, który jest posiadaczem samoistnym bądź zależnym. Właścicielowi nieruchomości będzie przysługiwało prawo uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że dla ustalenia, iż decyzja z dnia [...] października 2002 r. dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania, które winno ustalić kto w tej dacie był podmiotem faktycznie władającym nieruchomością, na której położony jest żywopłot, czyli kto pełnił władztwo nad nieruchomością w powyższym zakresie. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że organ podjął taką próbę wyjaśnienia powyższych okoliczności faktycznych w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Dla dokonania tych ustaleń organ winien ponownie przeprowadzić dowód z akt spraw cywilnych prowadzonych przez strony, w tym dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości, czy ochrony naruszonego posiadania. Organ winien zatem ustalić czy skarżący władali faktycznie nieruchomością, czy też nią nie władali. Organ winien mieć również na uwadze, że jak to zarzucali skarżący zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenia prawomocne wiążą m.in. organy państwowe i inne organy administracji publicznej, a więc winny być stosownie do poczynionych wyżej ustaleń uwzględnione przez Kolegium ponownie rozpoznające sprawę. Dopiero ustalenie, że w dacie wydania weryfikowanej decyzji skarżący nie władali faktycznie nieruchomością uzasadniałoby stwierdzenie, że wydanie zezwolenia na wycięcie cisów dotknięte byłoby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Ustalenie dokonane w zaskarżonej decyzji, iż jest ona nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a było zatem przedwczesne. Wobec powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję orzekając jednocześnie o jej wykonalności na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, reprezentowane przez radcę prawnego, podniosło zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które – w ocenie organu – mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wskutek przyjęcia, że w sprawie dokonano naruszenia (innych) przepisów postępowania polegającego na niewyjaśnieniu okoliczności związanych ze wskazaniem podmiotu władającego w dniu [...] października 2002 r. nieruchomością, na której położony był żywopłot;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji i zaleceniu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w oparciu o dowody nie mogące mieć wpływu na wyjaśnienie istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, tj. ustalenia podmiotu władającego w dniu [...] października 2002 r. nieruchomością, na której położony był żywopłot wnioskowany do wycinki;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 zd. drugie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez naruszenie art. 156 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na zaleceniu rozpoznania i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w szerszym zakresie aniżeli w granicach objętym rozpoznaniem sprawy w trybie postępowania nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 136 k.p.a. oraz art. 138 § 2 zd. pierwsze w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez uchylenie jedynie decyzji organu II instancji natomiast nakazanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, bądź "uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej" oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. L. i P. L. wnieśli o oddalenie tej skargi oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw, a tym samym nie mogła zostać uwzględniona. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku wywodzi, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do stwierdzonych przez Sąd uchybień przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Uznając za nieusprawiedliwione podniesione w tym zakresie zarzuty, przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. będącym punktem odniesienia w niniejszej sprawie, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że w kontrolowanej sprawie organ nie dokonał wyczerpujących ustaleń dotyczących posiadania przymiotu strony przez podmiot, do którego skierowana została decyzja zezwalająca na usunięcie żywopłotu. W świetle bowiem art. 47e ust. 1 i 2 oraz art. 47f ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, której nieważność stanowiła przedmiot rozważań w sprawie, stroną w postępowaniu o usunięcie drzew był władający nieruchomością, na której drzewa te rosną. Dokonując zatem w niniejszej sprawie oceny, czy decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., organ powinien zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podjąć wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy celem ustalenia, czy decyzja Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] października 2002 r. zezwalająca P. L. na usunięcie żywopłotu została skierowana do osoby, która w tym dniu władała nieruchomością, na której znajdowały się krzewy. Zbadanie powyższej okoliczności wymagało wyczerpującego zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia materiałów źródłowych, czego organ w niniejszej sprawie nie dokonał. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że koniecznym w kontrolowanym postępowaniu było przeprowadzenie dowodu z akt spraw cywilnych prowadzonych przez strony, w tym sprawy dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości oraz sprawy dotyczącej ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami. Powyższe zalecenia Sądu nie stanowią, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, o wykroczeniu poza granice przedmiotowe kontrolowanego postępowania, jako że kwestie te są elementem niezbędnym dla zbadania przesłanki nieważności wymienionej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z jego treścią uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, by doszło do naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zauważyć bowiem należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji zawarł wszelkie istotne elementy, przedstawiając w sposób prawidłowy ustalony w sprawie stan faktyczny oraz dokonując jego oceny. Zawarte zaś w uzasadnieniu zalecenia dla organu zobowiązanego do ponownego rozpatrzenia sprawy zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, nie budzący wątpliwości.

Odnosząc się końcowo do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 136 k.p.a. oraz art. 138 § 2 zd. pierwsze w zw. z art. 15 k.p.a., który autor skargi kasacyjnej upatruje w niezasadnym uchyleniu jedynie decyzji organu II instancji przy jednoczesnym nakazie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, stwierdzić należy, że z uwagi na charakter rozpoznawanej sprawy, jak i rodzaj uchybień stwierdzonych w tej sprawie przez Sąd I instancji, nie zachodziła przesłanka niezbędności uchylenia także decyzji poprzedzającej decyzję uchyloną.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.