Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1055/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 15, art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 30 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 135, art. 1523
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 24 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant pomocnik sekretarza Agata Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania M. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] orzekającą o uznaniu za nienależnie pobrane i zwrocie zaliczki alimentacyjnej.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy niniejszej decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. uznał za nienależnie pobrane świadczenie w postaci zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 lipca 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. w kwocie 200 zł miesięcznie i orzekł o zwrocie zaliczki alimentacyjnej nienależnie pobranej przez M. M. w okresie od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r.

w kwocie 400 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości 247,17 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. - Ś. z dnia [...] oraz zgromadzony materiał dowodowy, stwierdził, że w niniejszej sprawie egzekucja należności alimentacyjnych została umorzona na wniosek wierzycielki z dniem [...]. Wobec tego od dnia umorzenia egzekucji należnych świadczeń nie zachodzi - zdaniem organu administracyjnego - przesłanka bezskuteczności egzekucji, co uzasadniało wydanie decyzji o uznaniu wypłaconych od tego czasu świadczeń za nienależne i zwrocie tychże świadczeń wraz z odsetkami.

W odwołaniu od tej decyzji M. M. opisała przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego i wskazała, że została wprowadzona w błąd przez komornika, który "kazał jej napisać, kiedy skończyła szkołę". Zdaniem odwołującej skoro decyzja przyznawała jej świadczenie do sierpnia 2007 r., to pobierała to świadczenia jako należne. Wyjaśniła, że wnosiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego od dnia, kiedy kończyła się decyzja, a więc z dniem [...].

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 15 i 18 ust. 2 ustawy

z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm.), art. 30 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. nr 139 z

2006 r. poz. 992 ze zm.), w związku z art. 42 ustawy z dnia 7 września 2007 r.

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. nr 1 z 2009 r. poz. 7 ze zm.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w tej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. nr 86 poz. 732 ze zm.). Zgodnie bowiem z treścią art. 42 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. nr 1 z 2009 r. poz. 7 ze zm.), sprawy

o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne, podlegają rozpatrzeniu na zasadach

i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych.

Przywołując następnie brzmienie art. 15 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia

2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139 z 2006 r. poz. 732 ze zm.) Kolegium wywiodło, że w sprawie niniejszej, zachodzą okoliczności opisane w pkt 1 wskazanego przepisu.

Organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia [...] M. M. zwróciła się do Prezydenta Miasta Ł. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na własną rzecz. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał wnioskowane świadczenie na okres od dnia 1 lutego 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. w kwocie 200 zł miesięcznie.

W dniu [...] do organu I instancji wpłynęło postanowienie Komornika przy Sądzie Rejonowym dla Ł. - Ś w Ł. z dnia [...] nr [...] o umorzeniu na wniosek wierzyciela postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika alimentacyjnego C. M., od 2007 r.

W związku wątpliwościami co do treści otrzymanego postanowienia organ I instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu jednoznacznego ustalenia, od kiedy dokładnie postępowanie egzekucyjne zostało umorzone i ustalił, że postępowanie umorzono z dniem [...], tj. z dniem zakończenia przez M. M. nauki w szkole. Powyższe - jak wskazało Kolegium - wynika z pism Komornika Sądowego z dnia [...] oraz z dnia [...], a także

z oświadczenia wierzycielki złożonego w dniu [...].

Następnie Kolegium zauważyło, że w świetle przepisów art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, warunkiem korzystania ze świadczeń

w postaci zaliczki alimentacyjnej była przede wszystkim bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych prowadzonej wobec dłużnika alimentacyjnego. Uwzględniając wobec tego fakt, że w przedmiotowej sprawie egzekucja prowadzona wobec dłużnika alimentacyjnego została z dniem [...] umorzona na wniosek wierzyciela, wskazana w powyższym przepisie przesłanka bezskuteczności egzekucji nie jest spełniona, a w związku z tym, z dniem [...] odpadła podstawa pobierania świadczeń przez M. M. W tej sytuacji nienależnie pobranymi świadczeniami są zaliczki alimentacyjne wypłacone w okresie od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r., w łącznej kwocie 400 zł. Kwota powyższa podlega zwrotowi wraz z należnymi odsetkami ustawowymi. Odsetki liczone są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty do całkowitej spłaty zobowiązania.

Dodatkowo organ II instancji zauważył, że strona została prawidłowo pouczona

o przesłankach warunkujących otrzymywanie świadczeń w postaci zaliczki alimentacyjnej. Powoływane zaś przez odwołującą argumenty dotyczące przyczyn złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Każde bowiem umorzenie postępowania egzekucyjnego, niezależnie od jego przyczyn, powoduje że przesłanka bezskuteczności egzekucji odpada. Nadto Kolegium wyjaśniło, że zaliczka alimentacyjna przysługiwała na gruncie poprzednich przepisów wyłącznie do ukończenia przez osobę uprawnioną 18 roku życia. Po osiągnięciu pełnoletności, świadczenia przysługiwały jedynie

w przypadku kontynuacji nauki w szkole lub szkole wyższej. Skoro zatem odwołująca zakończyła naukę z dniem [...], to niezależnie od faktu umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaliczka alimentacyjna nie przysługiwałaby jej z powodu niespełnienia przesłanki kontynuacji nauki.

Reasumując, Kolegium oceniło, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu i nie zachodzą podstawy do jej uchylenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. M. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że nie złamała prawa, bowiem pobierała świadczenie w okresie wskazanym decyzją Prezydenta Miasta Ł., to jest do dnia [...]. W motywach skargi strona opisała problemy rodzinne związane z rozwodem rodziców, eksmisją ojca oraz sprawą karną ojca o znęcanie się nad rodziną.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zakwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazano.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w Ł. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o uznaniu za nienależnie pobrane oraz o zwrocie przez M. M. zaliczki alimentacyjnej nienależnie pobranej w okresie od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością niekwestionowaną zarówno przez skarżącą, jak i organ pozostaje fakt, iż decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 7, art. 8 ust. 2 pkt 1 oraz art. 12 ust. 1 i 4 ustawy

z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych (Dz.U. z 2005 r. nr 86, poz. 732 ze zm.) przyznał M. M. zaliczkę alimentacyjną

w kwocie 200 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r.

Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej utraciła moc obowiązującą w związku

z wejściem w życie z dniem 1 października 2008 r. przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz.U. 2009, Nr 1, poz. 7 ze zm.). Przepisy przejściowe nowej ustawy expressis verbis w art. 42 ust. 1 nałożyły na osobę, która nienależnie pobrała zaliczki alimentacyjnej obowiązek ich zwrotu, odsyłając w tym zakresie w ust. 2 tego przepisu, do stosowania przy rozpatrzeniu spraw o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne do zasad i trybu określonych w przepisach dotychczasowej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

Ustawa z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w art. 15 nakłada na osobę, która pobrała nienależnie zaliczkę alimentacyjną obowiązek jej zwrotu, nie definiując jednak pojęcia nienależnie pobranego świadczenia oraz zasad i trybu dochodzenia przez organ zwrotu nienależnie pobranych zaliczek, wobec czego Kolegium trafnie oceniło, kierując się dyspozycją art. 18 ust. 2 ustawy, iż w niniejszej sprawie należało zastosować odpowiednio przepisy art. 30 ust. 2 i następne ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), przywoływanej dalej w skrócie jako "u.ś.r.",

o ile nie są one sprzeczne z niniejszą ustawą.

W rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne (w tym wypadku zaliczki alimentacyjne) uważa się świadczenia rodzinne (zaliczki alimentacyjne) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych (zaliczek alimentacyjnych) albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych (zaliczek alimentacyjnych) w całości lub

w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Zatem niespornym jest, że warunkiem stwierdzenia przez organ, iż dana osoba pobrała nienależnie świadczenia rodzinne (czy też tak, jak w realiach rozpoznawanej sprawy, zaliczkę alimentacyjną) i w konsekwencji powinna dokonać ich zwrotu jest ustalenie, że świadczeniobiorca został pouczony o braku prawa do ich pobierania.

W przekonaniu Sądu warunek ten będzie można uznać za spełniony tylko wówczas, gdy owo pouczenie będzie sformułowane w sposób jasny i zrozumiały dla strony, a skoro ma ono wywoływać w przyszłości skutki prawne wobec strony, winno być zindywidualizowane i skonkretyzowane. Kierowane pouczenie powinno być ponadto dostępne dla strony w każdym czasie, tak ażeby miała ona możliwość skonfrontowania sytuacji, w jakiej się znajduje z okolicznościami podniesionymi

w pouczeniu. Z tego też powodu winno być ono zamieszczone oprócz wniosku, również w decyzji ustalającej uprawnienie do świadczenia bądź też w odrębnym dokumencie, który strona otrzyma za potwierdzeniem odbioru. Warunku tego nie będzie natomiast spełniało pouczenie zamieszczone wyłącznie w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia, chociażby nawet zostało ono opatrzone podpisem strony, który to formularz stanowi element akt administracyjnych sprawy, a strona nie ma do niego dostępu na co dzień.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, które zresztą tutejszy Sąd w pełni aprobuje, przyjmuje się, że dla zaistnienia przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. istotne znaczenie, poza elementem obiektywnym, oznaczającym faktyczne pobranie nienależnego świadczenia, konieczne jest łączne wystąpienie przesłanki subiektywnej, to jest świadomości osoby pobierającej świadczenie, że to świadczenie jej nie przysługiwało. Decydujące znaczenie ma więc ustalenie, czy pobierający świadczenie wiedział o tym, że pobierając określone świadczenie pobierał je niezgodnie z prawem,

a zatem, czy został pouczony o braku prawa do jego pobierania. Pouczenie takie powinno być przy tym dla strony jasne, czytelne i zrozumiałe (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 1219/11 - Lex nr 1110827, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2011 r. sygn. akt I OSK 762/11 – Lex nr 1069676).

Pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia. Pouczenie winno być jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może ono odnosić się do wszystkich hipotetycznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Celem pouczenia nie jest tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej.

Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń, musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nie odnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 2078/10 – Lex nr 957287).

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nie rozważyły z należytą starannością, tak jak tego wymagają przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a., czy wspomniany wyżej warunek pouczenia M. M. o braku uprawnienia do pobierania zaliczki alimentacyjnej został spełniony, stwierdzając lakonicznie w motywach wydanych decyzji, że strona została pouczona o przypadkach, w których nie przysługuje prawo do zaliczki alimentacyjnej, jak również o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, wobec czego obecnie winna zwrócić nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne.

Jak wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy pouczenia zamieszczonego na stronie 4 formularza wniosku zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna: wychowywanej przez osobę samotnie wychowującą dziecko

w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (pkt 1); wychowywanej przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osoba, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo całkowicie ubezwłasnowolnioną (pkt 2); uczącej się

w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (pkt 3). (...) Zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo,

w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka alimentacyjna nie przysługuje, jeżeli osoba uprawniona: przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej (pkt 1); zawarła związek małżeński (pkt 2); jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko (pkt 3).

Nie odnosi się ono wobec tego indywidualnie do osoby skarżącej, bowiem nie wskazuje wprost, że ukończenie przez nią 18 roku życia, albo zakończenie nauki w szkole lub

w szkole wyższej przed ukończeniem 24 roku życia skutkują utratą uprawnienia do pobierania zaliczki. Swojej roli nie spełnia również pouczenie zamieszczone w karcie 3 formularza wniosku, zgodnie z którym w przypadku zmiany liczby członków rodziny lub innych zmian mających wpływ na prawo do zaliczki alimentacyjnej, zwłaszcza uzyskania dochodu, ukończenia przez osobę uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej 18 roku życia lub 24 roku życia, jeżeli uczy się w szkole lub w szkole wyższej, oraz zmian w wysokości egzekwowanych przez komornika sądowego świadczeń alimentacyjnych osoba ubiegająca się jest zobowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach organ właściwy wierzyciela.

Podobnie rzecz się przedstawia, jeśli chodzi o pouczenie zawarte w decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], która posługuje się ogólnikową formułką "zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo,

w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyżej do ukończenia 24 roku życia. (...) W przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do w/w świadczeń,

w tym o przybyciu dochodu, strona jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia

o tym Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia ds. Obsługi Świadczeń Rodzinnych ul. A [...], [...] Ł." Przy czym organ nie wyjaśnia, jakie to zmiany, oprócz "przybycia dochodu" w odniesieniu do sytuacji prawnej skarżącej, mogłyby mieć wpływ na otrzymywane świadczenie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również otrzymania przez stronę jakiegokolwiek innego pouczenia, chociażby w formie odrębnego pisma. Zatem stanowisko organów administracyjnych

o należytym pouczeniu strony skarżącej o przypadkach utraty uprawnienia do pobierania zaliczki alimentacyjnej jest co najmniej przedwczesne i skutkowało nieprawidłowym zastosowaniem art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał, że organy administracyjne błędnie w jednej decyzji orzekły zarówno o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i jednocześnie nakazały stronie zwrot nienależnie pobranego świadczenia.

Podkreślić należy, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 619/10 (wyrok dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl) nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Dopiero zatem, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można nakazywać jego zwrot. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o tych sprawach równocześnie w jednej decyzji. Ze względu na powyższe decyzje obu instancji obarczone są istotną wadą, która uniemożliwia ich funkcjonowanie w obrocie prawnym.

Reasumując, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, konieczne jest ostateczne zakończenie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń. Co istotne w tym postępowaniu organ I instancji winien zweryfikować zamieszczone w aktach niniejszej sprawy pouczenia w kontekście przytoczonych wyżej uwag o wystąpieniu obok przesłanki obiektywnej także przesłanki subiektywnej w postaci świadomości skarżącej, że świadczenie jej nie przysługuje. Dopiero wówczas otworzy się droga do orzekania w sprawie zwrotu takiego nienależnie pobranego świadczenia.

Z tych wszystkich powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw.

z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do dnia uprawomocnienia się tego wyroku.

LP