Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 114/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 243 par. 3, art. 208 par. 1, art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a), art. 210 par. 4, art. 133 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor sądowy Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi Romana M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje Wójta Gminy O. z dnia [...] 2006 r. nr [...] wydane w stosunku do Genowefy W., Romana M. i Krystiana K. 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz Romana M. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. Wójt Gminy O. wznowił postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2006. Jako podstawę wznowienia postępowania organ wskazał ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności i dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych jednak organowi, który wydał decyzję (art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej).

W konsekwencji, decyzją z dnia [...] 2006 r. organ ten uchylił decyzję skierowaną do Zofii W. z dnia [...] 2006 r., nr [...] w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2006, stwierdzając, że jest ona nieważna. W postępowaniu zebrano dokumenty pozwalające ustalić właścicieli nieruchomości. Ustalając właścicieli nieruchomości oparto się na danych z ewidencji gruntów i budynków oraz postanowieniu Sądu Rejonowego w R. o stwierdzeniu nabycia spadku oraz akcie notarialnym z dnia [...] 2006 r., z którego wynika, że Genowefa Regina W. darowała swój udział małżeństwu Krystianowi i Ewie K. Decyzję z dnia [...] 2006 r. doręczono Romanowi M., Krystianowi K. i Genowefie W.

Od decyzji organu I instancji Roman M. wniósł odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił m.in. naruszenie przepisów o właściwości, pominięcie przedstawionych dowodów, niecelowe wznowienie postępowania, wprowadzenie w błąd treścią postanowienia i uzasadnienia, błędną informację o braku możliwości ustalenia prawdziwości danych ewidencyjnych z wpisu rejestru gruntu. Strona wniosła o przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz stwierdzenie, że decyzje z dnia [...] 2006 r. oraz z dnia [...] 2006 r. są nieważne.

Decyzją z dnia [...] 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło w całości decyzję organu I instancji skierowaną do Romana M. i umorzyło w stosunku do niego postępowanie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie przed organem I instancji zostało wszczęte na skutek wniosku Romana M. Stwierdził, że wnioskodawca brał udział w postępowaniu i był adresatem decyzji kończącej postępowanie przed organem I instancji, jednak Wójt Gminy O. wznawiając postępowanie na żądanie skarżącego, nie rozważył, czy osoba ta była legitymowana do skutecznego wystąpienia z takim żądaniem, czy posiadała status strony w znaczeniu materialnoprawnym.

Organ podniósł, że skarżący żądając wszczęcia postępowania i wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] 2006 r. w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2006 powołał się na fakt bycia podatnikiem podatku od nieruchomości. Twierdzi, że to właśnie jemu podatek winien być wymierzony, ponieważ jest właścicielem nieruchomości położonej w O. przy ul. [...]. Powyższe twierdzenie, zdaniem organu, nie koresponduje jednak z materiałem dowodowym zebranym w trakcie postępowania.

Organ wskazał, że wymiar podatku od nieruchomości powinien być dokonywany, w myśl art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.), na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Zmiany w ewidencji gruntów wpisuje się na podstawie tytułów prawnych wykazanych w odpowiednich dokumentach. Ani organy ewidencji gruntów, ani tym bardziej organy podatkowe nie mogą samodzielnie rozstrzygać o uprawnieniach wnioskodawcy do gruntu. Przedmiotem postępowania podatkowego zapoczątkowanego decyzją z dnia [...] 2006 r. nie jest bowiem problematyka dotycząca własności nieruchomości położonej przy ul. [...], lecz wysokość należnego podatku.

Organ stwierdził, że odwołujący ani w postępowaniu przed organem I instancji, ani w postępowaniu odwoławczym nie wykazał, iż jest właścicielem nieruchomości, od której wymierzono podatek, tym samym nie posiadał interesu do występowania z wnioskiem o wszczęcie postępowania dotyczącego wymiaru podatku w trybie nadzwyczajnym. Nie zachodzi zatem w jego przypadku żadna z okoliczności wymienionych w art. 133 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Brak jest podstaw do uznania go za stronę postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości. W konsekwencji nie mógł on skutecznie wystąpić z żądaniem wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym.

Skoro postępowanie przed organem I instancji nie mogło zostać skutecznie wszczęte na żądanie wnioskodawcy, to merytoryczna decyzja kończąca postępowanie obarczona jest wadą powodująca konieczność jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie, stosownie do art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej. Brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania przez organ I instancji sprawy wszczętej na wniosek podmiotu, który nie był legitymowany do złożenia takiego wniosku. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji dopuścił się obrazy przepisów art. 133 § 1 w związku z art. 241 § 1 omawianej ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że odwołujący nie może poprzez kwestionowanie decyzji w przedmiocie wymiaru podatku, dochodzić rozstrzygnięcia kwestii własności gruntu, a do tego zmierza jego postępowanie. Trudno dopatrzyć się interesu prawnego odwołującego w postępowaniu dotyczącym podatku od nieruchomości ustalonego dla innej osoby. Ustalenie podatku dla innej osoby nie narusza bowiem interesu prawnego odwołującego, albowiem nie on jest taką decyzją zobowiązany do zapłaty tego podatku.

Na decyzję organu II instancji Roman M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wniósł o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o stwierdzenie bezczynności organów I i II instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej; potwierdzanie nieprawdy, co do okoliczności mającej znaczenie prawne; stronnicze manipulowanie postępowaniem dowodowym w kierunku ukrycia wydania decyzji z dnia [...] 2006 r. w oparciu o fałszywe dane ewidencyjne; dowolną ocenę prawną w celu ukrycia fałszu; pozbawienie go możliwości obrony jako właściciela. Wniósł również o przeprowadzenie wizji lokalnej na gruncie działki nr [...] z udziałem biegłego, uzupełnienie materiału dowodowego na jego rzecz oraz przeprowadzenie dowodu z akt przeciwko prawdziwości wypisu z rejestru gruntów w odniesieniu do działki nr [...].

W uzasadnieniu wskazał, że organ oparł swą decyzję na nieprawdziwych danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, które dotyczą fikcyjnej działki o nr [...]. Jego zdaniem działka ta nie istnieje, gdyż nie było rozgraniczenia z należącą do niego działką o nr [...]. Organ bezpodstawnie sugerował się postanowieniem Sądu Rejonowego w R. w sprawie o sygn. akt [...], gdyż orzeczenie to jest, zdaniem strony, fałszywe. Została złożona od niego apelacja. Skarżący podważył także treść aktu notarialnego z dnia [...] 2006 r. Stwierdził, że na podstawie tych nieprawdziwych dokumentów organ niesłusznie wywiódł, że Ewa i Krystian K. są właścicielami przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy z nowych okoliczności i dowodów wynika, że to on jest współwłaścicielem płacącym podatek od nieruchomości.

Wskazał, że organ w sposób niewłaściwy przeprowadził postępowanie dowodowe, opierając się na fałszywych danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Bezzasadnie odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, czym pozbawił go możliwości obrony swoich racji.

Podniósł, że przedmiotem badania powinno być: ustalenie, iż przedmiotowa działka nr [...] przy ul. [...] należy do jego gruntu, dokonanie wizji lokalnej z udziałem biegłego, ustalenie dlaczego organ dał wiarę wyłącznie dowodom na rzecz Ewy i Krystiana K. pomijając przy tym jego argumentację, stwierdzenie nierozgraniczenia działek o nr [...]i [...], wskazanie przyczyny nieprzekazania akt sprawy do organu II instancji niezwłocznie po złożeniu wniosku z dnia [...] 2006 r. Jego zdaniem ustalenia te pozwolą na wykazanie nieprawdziwej treści wpisu w ewidencji gruntów i budynków oraz niezasadność decyzji podatkowych.

Skarżący wskazał, że nowym dowodem w sprawie jest wymiar granic działki o nr [...], poprzez uwzględnienie wartości liczbowych wymiaru działki z pomiarów przeprowadzonych w 1960 r. Jego zdaniem grunt pod budynkiem przy ul. [...] należy do ciągłego obszaru o jednorodnym stanie prawnym.

Podniósł, że decyzjami z dnia [...] 2006 r. i [...] 2006 r. naruszone zostało jego prawo własności poprzez zobowiązanie osób trzecich do nienależnego płacenia podatku od nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto poinformowano, że decyzją z dnia [...] 2006 r. stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] 2006 r., nr [...].

W piśmie procesowym z dnia [...] 2007 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Stwierdził, że rozstrzygnięcie wydano o oparciu o dokumenty, o których mowa w art.271 i art.272 kk w zw. z art.284§1 i 286§1 kk. Podniósł, że w sprawie "głównym przedmiotem badania jest źródło pochodzenia fałszywej liczby 114 wykazanej na K-38 operatu". Powołał się na wyrok WSA z dnia 18 czerwca 2007 r., IV SA/Wa 2080/06 uchylający decyzję Głównego Geodety Kraju.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art.134 § 1 tej ustawy Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji.

Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje organu I instancji z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że naruszają one prawo.

Regulację prawną w przedmiocie podatku od nieruchomości zawiera ustawa z dnia [...] 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Stosownie do art. 2 ust. 1 tej ustawy opodatkowaniu tym podatkiem podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty, 2) budynki lub ich części, 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie z art.3 ust.1 ustawy podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące m.in.: właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownikami wieczystymi gruntów.

Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że Zofia W. była właścicielką działki nr [...] o powierzchni 0.0114 ha położonej w O. (wypis z rejestru gruntów – k.21 akt administracyjnych). Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] 2005 r., [...] spadek po zmarłej Zofii W. nabyły z mocy ustawy dzieci: Genowefa Regina W., Regina Marianna Z., Marian W. i Henryk W. – każde z nich po ¼ części. Aktem notarialnym z dnia [...] 2006 r. Genowefa W. darowała swój udział wynoszący ¼ części w spadku po zmarłej matce Zofii W. - Krystianowi i Ewie Małgorzacie małżonkom K.

W oparciu o powyższe postanowienie Sądu Rejonowego w R. oraz akt notarialny, dokonano zmian w ewidencji gruntów i budynków w ten sposób, że jako współwłaścicieli wskazano: Henryka W., Mariana W., Reginę Mariannę Z., Krystiana K. oraz Ewę Małgorzatę K. (pismo Starostwa Powiatowego w R. z dnia [...] 2006 r. – k.45 akt administracyjnych; zawiadomienie o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków z dnia 3 lipca 2006 r. – k.78 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] 2006 r. Wójt Gminy O. wymierzył Zofii W. podatek od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 21 zł. Od powyższej decyzji, która stała się ostateczna, Roman M. złożył odwołanie, podnosząc, że Zofia W. od 1974 r. nie żyje. Odwołanie to zostało potraktowane przez organ podatkowy jako wniosek o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] 2006., [...] Wójt Gminy O. wznowił, na żądanie strony, postępowanie podatkowe zakończone decyzją z dnia [...] 2006 r. Postanowienie to zostało skierowane do Romana M. i Krystiana K. Jednocześnie pismem z dnia [...] 2006 r., [...] o wznowieniu postępowania zawiadomiono Genowefę W. Z akt sprawy nie wynika, aby Krystian K. czy Genowefa W. składali wniosek o wznowienie postępowania. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy potwierdził, że wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek Romana M. W rezultacie Sąd przyjął, że w sprawie było prowadzone jedno postępowanie wznowieniowe w sprawie [...].

Zdaniem Sądu wznowienie postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2006 r. w sytuacji, gdy prawdą okazało się, że Zofia W. nie żyje, było niedopuszczalne. Postępowanie może być niedopuszczalne zarówno z przyczyn przedmiotowych, podmiotowych jak i z powodu uchybienia terminu do złożenia żądania wznowienia postępowania. W rozpatrywanej sprawie chodzi o przyczyny podmiotowe. Nie można prowadzić postępowania z udziałem strony, która nie istnieje. Właściwym sposobem wyeliminowania decyzji z dnia [...] 2006 r. było stwierdzenie jej nieważności, gdyż wadą dotknięta była sama decyzja. W przypadku natomiast wznowienia postępowania wadą dotknięte jest postępowanie podatkowe.

W konsekwencji organ I instancji zamiast rozstrzygać w sprawie merytorycznie, powinien na podstawie art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej odmówić w drodze decyzji wznowienia postępowania podatkowego. W sytuacji, gdy organ ten wydał już postanowienie o wznowieniu postępowania podatkowego, postępowanie to jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu (art.208 §1 Ordynacji podatkowej). Natomiast organ odwoławczy powinien uchylić decyzję i umorzyć postępowanie – w oparciu o art.233 §1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej - w stosunku do Romana M., Krystiana K. i Genowefy W., a więc w odniesieniu do wszystkich stron postępowania. Wprawdzie w stosunku do tego pierwszego takie rozstrzygnięcie zostało wydane, ale z innych powodów niż wyżej wskazane. Uzasadnienie decyzji z dnia [...] 2006 r. nie odpowiada wymogom określonym w art.210 §4 Ordynacji podatkowej.

Niezależnie od tego Sąd zauważa, że wznowienie postępowania na wniosek Romana M. również było niedopuszczalne, gdyż nie był on stroną postępowania podatkowego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - w szczególności z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, która na podstawie art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości - nie wynika, aby był on współwłaścicielem działki nr 490. Zmiana wpisów w rejestrze gruntów może być dokonana na podstawie zmiany dokumentów źródłowych. Zgodnie z art.133 §1 Ordynacji podatkowej stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110 - 117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Skarżący nie należy do żadnej ze wskazanych kategorii podmiotów.

W odniesieniu do zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych należy zauważyć, że zgodnie z art.106 §3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenie postępowania w sprawie. Dokument jest zatem jedynym środkiem dowodowym, który może być przeprowadzony w postępowaniu sądowoadministracyjnym pod wskazanymi jednak warunkami. Przy czym jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 6 października 2005 r., II GSK 164/05 celem postępowania dowodowego, o którym stanowi cyt. art.106 §3 nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny będzie więc dopuszczalne wówczas, gdy wniesiony, bądź dopuszczony z urzędu dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd odmówił przeprowadzenia dowodu z wizji lokalnej, z akt przeciwko prawdziwości wypisu z rejestru gruntów w odniesieniu do działki nr 490, czy też uzupełnienia materiału dowodowego na rzecz skarżącego.

Wyrok, na który powołuje się skarżący (IV SA/Wa 2080/06) nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art.135 i art.145§1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.

O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.