Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 295/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 grudnia 2007 r., nr [...] Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 39 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) przyznał A. D. zasiłek celowy w wysokości 250 zł na zakup żywności. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Organ wskazał, iż pomoc społeczna, nie ma za zadania pokrywać wszystkich potrzeb ubiegających się o nią, lecz pomagać im w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, a wysokość przyznawanej pomocy winna być dostosowana do uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych. Nadto organ wskazał, iż zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, osoby korzystającej z pomocy społecznej obowiązane są do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, a brak współdziałania stanowi jedną z przesłanek odmowy przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ wyjaśnił, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawczyni nie jest już zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy ze względu na niedotrzymanie przez nią terminu stawienia się w nim, nie występuje u niej żadna dysfunkcja uniemożliwiająca podjęcie przez nią pracy, ani kwalifikująca ją do otrzymania wsparcia finansowego, a uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter uzupełniający własne środki i możliwości. Organ wskazał, iż zadaniem pomocy społecznej jest doprowadzenie do życiowego usamodzielnienia się osób korzystających z opieki społecznej, a nie utrzymywanie ich i zabezpieczanie wszystkich potrzeb życiowych.

A. D. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu opisała ona szeroko swoją sytuację materialną i życiową. Wskazała ona, że przyznawane w ramach pomocy społecznej środki finansowe i rzeczowe nie zaspokajają jej podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca powołała się na fakt, iż występowała w przeszłości o przyznanie jej zasiłku stałego do czasu zakończenia jej spraw sądowych, doręczono jej wówczas wniosek o stwierdzenie niepełnosprawności, który odesłała uznając to za przestępstwo. Skarżąca wskazywała na problemy z uzyskaniem pomocy społecznej w marcu 2007 r. oraz sierpniu 2007 r., oraz opieszałośc organu w listopadzie i grudniu 2007r., w związku z którą interweniowała ona u Dyrektora Urzędu i Prezydenta Miasta. Skarżąca wskazała, iż otrzymała zasiłek celowy jedynie za grudzień 2007 r., i oczekuje ona zasiłku celowego za listopad 2007 r.

Decyzją z dnia 18 lutego 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 39 ust.1 i ust.2 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, opału i odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, a także kosztów pogrzebu. Przesłanką pozwalającą na przyznanie takiego zasiłku jest spełnienie przez ubiegającego się kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust.1 ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 1-15 ustawy (m.in. ubóstwa, bezrobocia, niepełnosprawności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych). Organ odwoławczy uznał, iż sytuacja materialna odwołującej uprawnia ją do korzystania z pomocy społecznej, przy czym udzielona pomoc może nie spełniać oczekiwań osoby ubiegającej się, co znalazło swój wyraz w odwołaniu. Organ II instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy, odwołująca jest osobą zdrową i posiada wszystkie atrybuty umożliwiające efektywne poszukiwanie pracy. Do października 2007 r. otrzymywała ona w ramach pomocy społecznej zasiłek okresowy. Organ wskazał, że zasiłek celowy, jak i zasiłek okresowy, jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, w szczególności w zakresie ustalenia jego wysokości oraz okresu pobierania, a ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że działanie w ramach wspomnianego uznania administracyjnego oznacza, że organ decyduje zarówno o tym czy zasiłek celowy (lub okresowy) będzie przyznany i w jakim w rozmiarze, biorąc pod uwagę sytuację rodzinną i zdrowotną uprawnionego oraz członków jego rodziny, postawę świadczeniobiorcy, jego obiektywne możliwości wyjścia z kryzysu, oraz elementy subiektywne - chęć i aktywność w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Organ podkreślił także, że ośrodki pomocy społecznej przyznają świadczenia w ramach posiadanych środków finansowych. Trudna sytuacja i ubożenie społeczeństwa, powodują nieustanne powiększanie się kręgu osób potrzebujących wsparcia. Organy pomocy społecznej, oceniają do kogo i w jakim zakresie owo wsparcie kierować, niedostateczna wielkość posiadanych środków finansowych na zasiłki celowe, powoduje konieczność "dzielenia" ich w taki sposób, aby jak największa grupa osób i rodzin mogła uzyskać chociażby minimalne wsparcie. Organ II instancji wyjaśnił, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, tj. uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osób objętych systemem świadczeń z pomocy społecznej. Sytuacja materialna odwołującej, która nie posiada własnego dochodu, jest niewątpliwie trudna, co jednak nie oznacza, że uzyskiwane z pomocy społecznej środki mogą być traktowane jak źródło dochodu wystarczające do zaspokojenia jej potrzeb życiowych.

A. D. w skardze wskazała, iż nie kwestionuje prawidłowości decyzji dotyczącej przyznania jej zasiłku za miesiąc grudzień w kwocie 250 zł. natomiast zarzuca organowi, iż bezprawnie została pozostawiona bez żadnej pomocy w miesiącu listopadzie 2007 r. W skardze oraz wnoszonych pismach, skarżąca opisała swoją sytuację życiową i wskazywała na fakt niewłaściwego traktowania jej przez różne instytucje, w tym organy administracyjne i sądownicze i brak pomocy w jej trudnej sytuacji, wynikającej z braku zatrudnienia. Skarżąca zarzuciła bezpodstawne insynuowanie jej przez organy niezdolności do pracy bądź niepełnosprawności. Wskazała ona, iż w 2004 r. występowała o przyznanie jej zasiłku stałego na podstawie art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, jako osobie, która nie uzyskuje zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca domagała się wydania wyroku zapewniającego jej prawo do pracy, mieszkania i rozwoju.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 19 czerwca 2008 r. A. D. wskazała, iż w styczniu 2008 r. złożyła ona następny wniosek o przyznanie jej pomocy i otrzymała zasiłek na okres trzech miesięcy, po upływie tego okresu wystąpiła z kolejnym wnioskiem o przyznanie zasiłku i ponownie został on jej przyznany na okres trzech miesięcy. Skarżąca stwierdziła, iż w istocie zaskarżonej decyzji zarzuca jedynie, że nie przyznano jej zasiłku za miesiąc listopad 2007 r. Nadto skarżąca wskazała, iż utraciła stałe zatrudnienie w 1994 r., pracowała później jeszcze w 1996 r., 1998 r. i 1999 r., a ostatni zasiłek dla bezrobotnych uzyskała w 1995 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie zgodność z prawem wydanej przez organ decyzji administracyjnej. Podnoszone przez skarżącą argumenty dotyczące traktowania jej osoby przez różne instytucje oraz żądania zapewnienia jej odpowiednich warunków życia, w tym zapewnienia prawa do pracy i mieszkania, nie mogły być przez Sąd rozważane, bowiem pozostają poza zakresem jego kompetencji, wynikających z przepisów prawa. Na marginesie jedynie wskazać należy, iż zarzucane przez skarżącą wielokrotnie nieprzyznanie jej zasiłku stałego jako osobie bezrobotnej, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Przepisy obowiązującej w 2004 r. ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U.98.64.414 ze zm.), jaki i aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zwanej dalej ustawą, nie przewidywały prawa do uzyskania zasiłku stałego z tytułu bezrobocia, przyznanie tego zasiłku było związane z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym wymagającym stałej pielęgnacji (art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej), a na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy prawo do zasiłku stałego przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności (art. 37 ust. 1 ustawy).

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji organu odwoławczego utrzymującego w mocy decyzję z dnia 7 grudnia 2007 r., przyznającą skarżącej zasiłek celowy na zakup żywności, którego wypłatę przewidziano na dzień 17 grudnia 2007 r. W ocenie Sądu wydana w sprawie decyzja nie narusza prawa. Podstawę przyznania tego zasiłku stanowił art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ, oceniając sytuację skarżącej uznał za zasadne przyznanie jej zasiłku celowego na żywność w wysokości 250 zł. Skarżąca nie kwestionowała zasadności i wysokości przyznanego zasiłku, żądając przyznania jej zasiłku celowego za miesiąc listopad 2007 r., w którym pozostała ona bez pomocy ze strony organu.

Zarzut skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż z art. 39 ust. 1 ustawy wynika, że świadczenie w postaci zasiłku celowego nie jest przyznawany na określony czas, lecz w celu zaspokojenia określonej potrzeby. Wydaną decyzją nie przyznano zasiłku celowego za miesiąc grudzień 2007 r. Określenie w decyzji daty wypłaty przyznanego zasiłku celowego na żywność na 17 grudnia 2007 r., nie świadczy o tym, iż zasiłek przyznano za określony miesiąc - grudzień 2007 r., lecz stanowi informację o dacie realizacji przyznanego zasiłku. W świetle treści art. 39 ust. 1 ustawy, brak było prawnej możliwości przyznania skarżącej przez organ zasiłku celowego na określony czas, w tym przyznania jej w grudniu 2007 r. zasiłku celowego na żywność za listopad 2007 r.

Fakt, iż organ przyznał skarżącej zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie 250 zł. i nie przyznał skarżącej innej formy pomocy - zasiłku okresowego obejmującego okres listopada i grudnia 2007 r., nie narusza prawa. Skarżąca składając wniosek o przyznanie jej pomocy finansowej nie formułowała żądania przyznania jej zasiłku okresowego, lecz wskazywała na niezaspokojenie swoich potrzeb żywnościowych. Przyznanie jej pomocy w formie zasiłku celowego na żywność było zatem właściwe, czego skarżąca nie kwestionowała. Skarżąca od dłuższego czasu pozostawała pod opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, który wypłaca jej świadczenia przewidziane ustawą, składając wniosek winna ona mieć zatem świadomość rodzaju udzielanych świadczeń. W okresie od lipca do października 2007 r. skarżąca otrzymywała zasiłek okresowy, nadto we wrześniu 2007 r. wypłacono jej zasiłek celowy.

Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z przepisów tych wynika, iż celem pomocy społecznej nie jest stałe zapewnianie środków utrzymania osobom pozostającym bez pracy, lecz pomoc w przezwyciężaniu związanych z tym trudnych sytuacji. Pomoc pochodząca ze środków publicznych winna być przeznaczana na przezwyciężanie okresowych trudności, związanych w tym przypadku z bezrobociem i koniecznością poszukiwania pracy, a nie polegać na stałym zapewnianiu środków utrzymania. W wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt SK 15/01 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że pomoc społeczna ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy. (vide: publ. OTK 8/01 poz. 252) Przyznanie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego jaki i zasiłku okresowego nie ma charakteru obligatoryjnego i nie stwarza roszczenia o jego wypłatę po stronie osoby spełniającej ustawowe przesłanki jego nabycia, lecz pozostawione jest uznaniu organu. Stanowisko organu I instancji, iż u skarżącej nie występuje żadna dysfunkcja uniemożliwiająca jej podjęcie pracy, a uprawnienia wynikające z ustawy o pomocy społecznej mają charakter uzupełniający własne środki i możliwości, jest słuszne. Organy obu instancji powołały się na treść art. 4 ustawy, stanowiącego, iż osoby i rodziny korzystające z pomocy są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z akt sprawy wynika, iż w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym pracownik organu stwierdził, że skarżąca wielokrotnie była kierowana na konsultację do psychologa, nie wyraziła jednak na nią zgody, a sytuacja taka, z uwagi na złą kondycję psychiczną, może utrudniać skarżącej poszukiwanie i znalezienie pracy.

Zaznaczyc nadto należy, że organ odwoławczy wskazał na możliwość złożenia przez skarżącą kolejnego wniosku o przyznanie jej pomocy, a skarżąca z możliwości takiej skorzystała, występując z wnioskiem już w styczniu 2008 r. Z wyjaśnień skarżącej wynika, iż otrzymała ona świadczenia w postaci zasiłku okresowego w okresie od stycznia do marca i obecnie od kwietnia do czerwca 2008 r. Z okoliczności sprawy wynika, iż zarzuty skarżącej i wyrażane przez nią poczucie pokrzywdzenia działaniami organu, nie są zatem uzasadnione.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.