Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3634/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 par. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w O. w celu wyegzekwowania należności objętych własnymi tytułami wykonawczymi o numerach od [...] wszczął postępowanie egzekucyjne w dniu 3 kwietnia 2015r. poprzez doręczenie P.G. (dalej: Skarżący, Strona, Zobowiązany) odpisów tytułów wykonawczych. Odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały doręczone Zobowiązanemu za pośrednictwem poczty polskiej dnia 3 kwietnia 2015r.

Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika sporządził dnia 13 kwietnia 2015r. wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...].02.2015r. nr [...].

Dyrektor Izby Skarbowej w O. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015r. wstrzymał w trybie nadzoru postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ egzekucyjny - Dyrektora Izby Celnej w O. wobec majątku Zobowiązanego do dnia rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wniosku Zobowiązanego o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji stanowiących podstawę prawną obowiązków określonych w tytułach wykonawczych, jednakże nie dłużej niż do 31.08.2015r.

Strona pismem z dnia 17 sierpnia 2015r. ponowiła wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie decyzji ostatecznych Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...].02.2015r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za 2011 r. (nr [...]), za 2012r. (nr [...]), za 2013r. (nr [...]).

Dyrektor Izby Skarbowej w O. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015r. wstrzymał w trybie nadzoru postępowanie egzekucyjne do dnia wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku Zobowiązanego w sprawie wstrzymania wykonania ostatecznych decyzji stanowiących podstawę prawną obowiązków określonych w przedmiotowych tytułach wykonawczych, jednakże nie dłużej niż do dnia 30.09.2015r.

Pismem z dnia 14 września 2015r. Strona ponowiła wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie decyzji ostatecznych Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...].02.2015r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za 2011r. (nr [...]), za 2012r. (nr 370000-IAGW.860.26.2015), za 2013r. (nr [...]). W uzasadnieniu Strona wskazała, że w chwili obecnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie rozpatrzył skarg od decyzji wskazanych powyżej - sprawy zarejestrowane pod sygn. akt I SA/OL 273/15, I SA/Ol 274/15, I SA/Ol 275/15). Strona wskazała również, że natychmiastowe przedmiotowej decyzji skutkować będzie dla wnioskodawcy trudnymi, niemożliwymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci całkowitego pozbawienia strony płynności finansowej niezbędnej dla regulowania należności w tym również z tytułu wynagrodzeń pracowników, a tym samym doprowadzi do likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej i utraty jedynego źródła dochodu. W opinii Strony wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie kłóci się również interesem publicznym.

Pismem z dnia 29 września 2015r. Skarżący uzupełnił przedmiotowy wniosek. Strona wskazała, że decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...].09.2015r. zaległości Strony w podatku VAT za 2011r., 2012r. i 2013r. zostały rozłożone na 36 rat. Strona podniosła również, że banki, które udzieliły kredytów zażądały podpisania porozumień dotyczących rozterminowania kredytów na raty miesięczne, co spowodowało wzrost miesięcznych zobowiązań wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazał również, że zmierza do tego, aby kwota zaległości podatkowej po zweryfikowaniu prawidłowości decyzji w wyniku postępowania sądowego była możliwa do spłacenia, co będzie możliwe jedynie w przypadku umożliwienia dalszego prowadzenia działalności gospodarczej Stronie. Strona również wskazała, iż w niedługim czasie, WSA zajmie się rozpatrzeniem wniosku.

Dyrektor Izby Skarbowej w O. postanowieniem z dnia [...] października 2015r. odmówił w trybie nadzoru wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny - Dyrektora Izby Celnej w O. wobec majątku Zobowiązanego W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, z późn. zm.), dale jako u.p.e.a. Organ pierwszej instancji jednocześnie wskazał na okoliczność negatywnego rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej w O. odniósł się również do okoliczności prowadzenia przez Zobowiązanego działalności gospodarczej oraz uzyskiwanych z jej tytułów przychodów oraz wyjaśnił, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż Zobowiązany przeprowadził rozmowy z bankami i uzyskał zmianę warunków kredytowania spłaty zadłużenia, uzyskał również ulgę w spłacie zaległości w podatku od towarów i usług, co potwierdza iż Zobowiązany posiada płynność finansową. Organ pierwszej instancji wskazał również, iż w przypadku powstania trudności finansowych Zobowiązanego może on wnieść do wierzyciela egzekwowanych należności Dyrektora Izby Celnej w O. wniosek o stosowanie ulgi w spłacie należności w postaci rozłożenia na raty spłaty zaległości lub umorzenia należności. Dyrektor Izby Skarbowej w O.jednocześnie nie stwierdził w działaniach podejmowanych przez organ egzekucyjnych uchybień mogących skutkować naruszeniem obowiązującej procedury skutkującej nadzorczym wstrzymaniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi Zobowiązanego za pośrednictwem poczty polskiej dnia 15.10.2015r.

Pełnomocnik Strony w dniu 22 października 2015r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 23 § 8 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie. Wobec powyższego Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie w trybie nadzoru postępowania egzekucyjnego lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu niniejszego zażalenia wskazano, iż organ błędnie stwierdził, że głównym argumentem wnioskodawcy było nierozpatrzenie przez WSA w Olsztynie wniosków o wstrzymanie wykonania ostatecznych decyzji wymiarowych jak również nie odniósł się do pozostałej argumentacji przedstawionej przez Stronę. Wobec czego organ niejako zrzucił kwestię rozpatrywania wniosku na WSA pomijając okoliczność, że przedmiotowe rozstrzygnięcia są nieprawomocne. Następnie Strona ponowiła argumentacje zawartą w wniosku o przedłużenie terminu wstrzymania postępowania egzekucyjnego z dnia 14 września 2015r.

Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w O. wydał zaskarżone postanowienie po przeanalizowaniu całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, odnosząc się do się zarówno do okoliczności wskazanych przez Stronę w wniosku z dnia 14.09.2015r. jak i w piśmie 29.09.2015r. W ocenie Organu odwoławczego przedmiotowe postanowienie zostało również w sposób prawidłowy uzasadnione. Organ nadzoru odniósł się w niezbędnym zakresie do obowiązujących przepisów oraz jednocześnie przytaczając stosowne orzecznictwo sądowo administracyjne dokonał interpretacji pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowiącego przesłankę wstrzymania na czas określony postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych. W konsekwencji powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżone postanowienie z dnia 14 października 2015r. zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a.

Minister Finansów odnosząc się do zawartego w treści rozpatrywanego zażalenia zarzutu, iż organ pierwszej instancji zrzucił kwestię rozpatrzenia wniosku na Wojewódzki Sąd Administracyjny i całkowicie uzależnił wydawane rozstrzygnięcie od decyzji Sądu wyjaśnił, że Strona w treści wniosku z dnia 14.09.2015r. wskazała, że wydłużenie terminu określonego w treści postanowienia z dnia 11.06.2015r. lub wydanie nowego postanowienia w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego jest zasadne z uwagi na brak rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie o wstrzymanie wykonania decyzji. Z uwagi natomiast na zmianę przedmiotowego stanu faktycznego spowodowaną wydaniem przedmiotowych postępowań niniejsza przesłanka nie podlegała rozpatrzeniu w dacie orzekania.

Organ odwoławczy zauważył, że Dyrektor Izby Skarbowej O. w pozostałym zakresie dokonał samodzielnej oceny czy podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności stanowiły szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Minister Finansów stwierdził, iż okolicznościom związanym z trudną sytuacją finansową Strony nie można przypisać charakteru szczególnie uzasadnionego przypadku, gdyż wielu podatników znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z różnych przyczyn, a mimo to uiszcza ciążące na nich obowiązki.

W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1) Naruszenie przepisu art. 23 § 6 u.p.e.a, poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy;

2) Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu w sprzeczności z materiałem dowodowym, zebranym w sprawie oraz wyciągnięcie, na gruncie dokonanych ustaleń, nieprawidłowych wniosków co do istotnych okoliczności, wyrażających się w dowolnym wskazaniu, iż w przypadku Skarżącego nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, w sytuacji gdy wszelkie zaległości publicznoprawne, które aktualnie podatnik musi uiszczać są wynikiem oszustwa, w zakresie którego Skarżący był pokrzywdzonym, a więc nie mógł mieć wpływu na zaistniałe okoliczności, a wysokość zobowiązania przekracza możliwości finansowa Skarżącego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Strony zarzucił, że zaskarżone postanowienia organów nie czynią zadość wymogom określonym w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim uzasadnione wątpliwości Strony Skarżącej budzi kryterium, jakim kierował się organ odmawiając wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Z uzasadnienia postanowienia wynika bowiem, że organ podjął arbitralną decyzję co do odmowy w powyższym zakresie. Jednocześnie decyzję tą poparto argumentami - w ocenie odwołującego - wynikającymi z błędnego ustalenia stanu faktycznego. Organy w sposób dowolny (jak zarzuca Skarżący) wskazały, iż w przypadku Skarżącego nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, w sytuacji gdy wszelkie zaległości publicznoprawne, które aktualnie podatnik musi uiszczać są wynikiem oszustwa, w zakresie którego Skarżący ma oficjalny status pokrzywdzonego, a więc nie mógł mieć wpływu na zaistniałe okoliczności.

Pełnomocnik Strony podkreślił również, iż nadal aktualny jest argument, że natychmiastowe wykonanie przedmiotowej decyzji skutkować będzie dla wnioskodawcy trudnymi, a wręcz niemożliwymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci całkowitego pozbawienia płynności finansowej, niezbędnej do bieżącego regulowania należności i prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto wskazał, że łączna wysokość egzekwowanych należności podatkowych przekracza znacząco możliwości finansowe wnioskodawcy, jak również nie znajduje pokrycia w całym majątku prywatnym, jak i firmowym Zobowiązanego.

Zdaniem pełnomocnika Skarżącego wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie kłóci się także z interesem publicznym, albowiem wnioskodawca w swych działaniach zmierza do tego, aby kwota zaległości podatkowej, po zweryfikowaniu prawidłowości decyzji w wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego, była możliwa do spłacenia. Powyższe okoliczności w ocenie Strony Skarżącej zostały przez organ pominięte. Pełnomocnik podniósł, iż do chwili wydania postanowienia z dnia 14.10.2015 r., organ uznawał, iż w niniejszej sprawie występują szczególne okoliczności. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ nie wykazał, aby teraz te okoliczności przestały istnieć. Za ich ustaniem nie może przemawiać fakt wydania negatywnych postanowień przez WSA, albowiem nie są one prawomocne.

W ocenie pełnomocnika Skarżącego uzasadnienie orzeczenia Ministra Finansów nie spełnia wymagań stawianych uzasadnieniu decyzji uznaniowej, które musi być na tyle wyczerpujące, zgodne ze stanem faktycznym i zindywidualizowane, aby możliwym była ocena, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Zarzucił, iż zaskarżone postanowienie nie czyni żadnych ustaleń w powyższym zakresie, odwołując się jedynie do ustaleń organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W świetle art. 23 § 6 u.p.e.a. organ w trybie nadzoru może wstrzymać postępowanie egzekucyjne w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Ustawa nie wskazuje, jakie konkretnie okoliczności organ powinien brać pod uwagę. Sformułowanie "w szczególnie uzasadnionych" zdaniem Sądu wskazuje na to, że po pierwsze, treść tego nieostrego pojęcia użytego przez ustawodawcę organ musi ustalać w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, po drugie zaś, sformułowanie to wskazuje, że wstrzymanie ma charakter wyjątkowy. Nadto, organ działa tu w ramach uznania administracyjnego ("może" wstrzymać).

Kontrola sądu dotyczy w szczególności tego, czy organ prawidłowo ustalił w świetle okoliczności sprawy, czy występuje "szczególnie uzasadniony przypadek", po drugie, czy organ nie przekroczył ram uznania administracyjnego przyznanych przez ustawodawcę, a po trzecie – czy należycie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.

W niniejszej sprawie organ wstrzymywał uprzednio postępowanie egzekucyjne mając między innymi na względzie to, że strona oczekiwała na stanowisko sądu administracyjnego co do wstrzymania wykonania decyzji wymiarowych będących podstawą egzekwowanego obowiązku. Organ wstrzymał uprzednio w trybie nadzoru postępowanie egzekucyjne do dnia wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku Zobowiązanego w sprawie wstrzymania wykonania ostatecznych decyzji stanowiących podstawę prawną obowiązków określonych w tytułach wykonawczych. Organ egzekucyjny udzielił zatem Stronie czasowej ochrony, do czasu zajęcia stanowiska przez sąd administracyjny co do wtrzymania wykonania decyzji wymiarowych.

Nie można czynić organowi zarzutu z tego powodu, że wstrzymywał postępowanie egzekucyjne tylko tak długo, jak długo sąd administracyjny nie wypowiedział się co do ewentualnego wstrzymania wykonania decyzji. Organ miał prawo przychylić się do stanowiska Skarżącego, że oczekiwanie na stanowisko sądu administracyjnego jest szczególną okolicznością w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a. Mógł też - działając w ramach uznania – postanowić o czasowym wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego. Sytuacja jednak uległa zmianie.

Obecnie zaskarżone stanowisko organu nadzoru co do odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego zajęte zostało przez organ już po tym, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Strona czyni z tego powodu zarzut, że organ nadzoru w istocie uzależnił swoje stanowisko od decyzji sądu w zakresie wstrzymania wykonania decyzji. WSA w Warszawie rozpatrując niniejszą skargę nie dostrzega jednak uchybienia w działaniu organu. Organ, który wydał decyzje będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, nie wstrzymał ich wykonania, nie zrobił też tego sąd administracyjny, do którego wpłynęła skarga na decyzje wymiarowe. To, że postanowienia WSA w Olsztynie co do odmowy wstrzymania wykonania decyzji nie są prawomocne, nie podważa prawidłowości stanowiska organu nadzoru. Decyzja ostateczna co do zasady podlega wykonaniu. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w ocenie Sądu jest niezasadny. W przepisie tym mowa jest zarówno o interesie publicznym, jak i słusznym interesie strony. Zatem nie tylko interes strony ma być brany pod uwagę przez organ nadzoru. Sąd nie dostrzega okoliczności, które skłaniałyby do oceny, że organ złamał zasadę wynikającą z art. 7 k.p.a.

Strona w skardze na postanowienie Ministra Finansów dotyczące odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego przez organ nadzoru powołuje się na to, że Skarżący padł ofiarą oszustwa – dlatego stał się zobowiązanym do zapłaty podatku. Ta okoliczność, podnoszona przez Skarżącego, w ocenie Sądu dotyczy przede wszystkim samej decyzji. Taka okoliczność nie obliguje bezwzględnie organu sprawującego nadzór nad egzekucją do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zresztą, badanie zasadności i zgodności z prawem decyzji, która była podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie leży w kompetencjach organu sprawującego nadzór nad egzekucją. Decyzje wymiarowe są przedmiotem sądowej kontroli w innym postępowaniu. Okoliczności odnoszące się do treści zaskarżonych decyzji, specyfiki spraw rozstrzygniętych w decyzjach – w ocenie Sądu nie uzasadniały wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Trudna sytuacja finansowa strony – sama w sobie – została przez organ wzięta pod uwagę, lecz w ocenie Sądu organ miał prawo uznać, że nie jest to okoliczność obligująca go do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Organ ustalił, że Skarżący ma majątek, z którego można prowadzić egzekucję. Prowadzi też działalność gospodarczą. Art. 7 § 2 u.p.e.a. obliguje zaś organ egzekucyjny do podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do wykonania obowiązku, na który wystawiono tytuł wykonawczy.

Odnosząc się do zarzutu, że stanowisko organu nie zostało należycie uzasadnione, Sąd stwierdza, że nie jest on zasadny. Zarówno z zaskarżonego postanowienia, jak i z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. wynika, jakimi względami organy kierowały się odmawiając wstrzymania postępowania egzekucyjnego w trybie nadzoru. Uzasadnienia odnoszą się do sytuacji Skarżącego, są zindywidualizowane i klarowne.

Reasumując, w ocenie Sądu organ w niniejszej sprawie nie był zobowiązany do wstrzymania postępowania egzekucyjnego w trybie nadzoru, a uzasadnienie rozstrzygnięcia odpowiada ustawowym wymogom.

Sąd nie stwierdził ani tych uchybień, które zarzucano w skardze, ani innego rodzaju uchybień, które stanowiłyby podstawę do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.

W tej sytuacji, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.