Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1932/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 97  par. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G. i J. G. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] marca 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz skarżących A. G. i J. G. solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] lipca 2019 r., nr [...], Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] marca 2018 r., nr [...], o zawieszeniu z urzędu postępowania z wniosku J. G. i A. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] czerwca 2016 r., nr [...], umarzającą postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1956 r., nr [...], o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność K. G. i ustaleniu odszkodowania z tego tytułu.

Zaskarżone orzeczenie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Orzeczeniem z [...] marca 1956 r., nr [...], Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...],[...], o pow. [...] m2, zapisanej w ks. wiecz. Tom [...] k. [...] Tom [...] k. [...], ozn. jako działka nr [...] (o pow. [...] m2) i część działki nr [...] (o pow. [...] m2, z całej nieruchomości o pow. [...] m2), stanowiącej własność K. G. Jednocześnie ww. orzeczeniem przyznano odszkodowanie za grunt w wysokości [...] zł.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia wystąpił M. G. (spadkobierca K. G.).

Pismem z [...] maja 2015 r. J. G. i A. G. (spadkobierczynie M. G.) ponowiły wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia.

Decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z [...] czerwca 2016 r. wystąpiły J. G. i A. G.

Postanowieniem z [...] marca 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej jako "k.p.a.", zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku J. G. i A. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] czerwca 2016 r. - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej nr [...] oraz [...] z rzeczywistym stanem prawnym oraz zobowiązał J. G. i A. G. oraz Gminę [...] do wystąpienia z powództwem o uzgodnienie treści ww. ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem z [...] marca 2018 r. wystąpiły A. G. i J. G. Podniosły, że okoliczność uzgodnienia treści ww. ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu nadzorczym, bowiem nie ma ona znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Jednocześnie wskazały, że przedmiotowe postępowanie powinno być zawieszone do czasu wydania ostatecznej decyzji w toczącym się przed Wojewodą [...] postępowaniu w sprawie rozpatrzenia odwołania od orzeczenia z [...] marca 1956 r.

Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy postanowienie z [...] marca 2018 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym m.in. z treści opinii geodezyjnej z [...] maja 1996 r. sporządzonej przez geodetę uprawnionego B. K. oraz kopii egzemplarza decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 1997 r., nr [...], wynika, że nieruchomość ozn. jako działka nr [...] (o pow. [...] m2) i część działki nr [...] (o pow. [...] m2, z całej nieruchomości o pow. [...] m2) stanowi obecnie działkę nr [...] (o pow. [...] m2), dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz działkę nr [...] (o pow. [...] m2), dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Z ww. ksiąg wieczystych wynika, że właścicielem tabularnym tych nieruchomości jest Gmina [...] ujawniona jako właściciel w miejsce Skarbu Państwa - Starosty [...] na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] lipca 2013 r., nr [...]. Natomiast Skarb Państwa uprzednio ujawniono jako właściciela nieruchomości w ww. księgach wieczystych na podstawie orzeczenia z [...] marca 1956 r.

Minister podniósł następnie, że fakt ujawnienia w księgach wieczystych Skarbu Państwa jako właściciela ww. nieruchomości zdaje się potwierdzać wprowadzenie orzeczenia z [...] marca 1956 r. do obrotu prawnego. Z zebranego materiału dowodowego wynika jednak, że orzeczenie z [...] marca 1956 r. nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego (brak w aktach archiwalnych zwrotnych potwierdzeń odbioru ww. rozstrzygnięcia lub dowodów publicznego obwieszczenia, jak również dowodów pośrednich na tę okoliczność). Ponadto, postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania M. G. z [...] stycznia 1996 r., uzupełnionego przez J. G. i A. G. pismem z [...] sierpnia 2014 r., od orzeczenia z [...] marca 1956 r. Stwierdzając niedopuszczalność tego odwołania Wojewoda podniósł, że zaskarżone orzeczenie nie weszło do obrotu prawnego. Zdaniem Ministra, skoro Wojewoda [...] zakończył postępowanie odwoławcze od orzeczenia z [...] marca 1956 r., to niewątpliwie nie można obecnie zawiesić postępowania nadzorczego ze względu na prowadzenie przez Wojewodę [...] ww. postępowania.

Kolejno organ odwoławczy wskazał, że organ administracji publicznej nie może samodzielnie kwestionować prawidłowości wpisów w dziale II ww. ksiąg wieczystych, których podstawą było ww. orzeczenie z [...] marca 1956 r. Zgodnie bowiem z art. 6268 § 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Z 2018 r., poz. 1360 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.c." wpis do księgi wieczystej jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Ponadto, na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361, ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o księgach wieczystych i hipotece", domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tej przyczyny organ administracji w toku postępowania nadzorczego nie może formułować ocen prawnych sprzecznych z prawomocnym orzeczeniem sądu, w tym z wpisami dokonanymi w księdze wieczystej.

Organ zaznaczył, że w niniejszej sprawie zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w 97 § 1 pkt 4 k.p.a., jest konieczność uzyskania prawomocnego wyroku sądu uzgadniającego treść ww. ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. Jest to niezbędne do oceny, czy orzeczenie z [...] marca 1956 r. może stanowić przedmiot oceny legalności w trybie art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie sądu będzie miało kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem oceniając prawidłowość wpisu Skarbu Państwa (a w konsekwencji również Gminy) w dziale II ww. ksiąg wieczystych sąd ustali, czy orzeczenie z [...] marca 1956 r. wywołało skutki prawno-rzeczowe (a tym samym również, czy ww. orzeczenie weszło do obrotu prawnego i stało się ostateczne). Zdaniem Ministra, tylko akty administracyjne wprowadzone do obrotu prawnego mogą być przedmiotem oceny legalności w trybie art. 156 § 1 k.p.a.

Ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wystąpiły A. G. i J. G. zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciły naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 144 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia o zawieszeniu postępowania z urzędu, podczas gdy w okolicznościach sprawy nie występowała podstawa zawieszenia postępowania wyrażająca się w zależności prejudycjalnej sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na rozpatrzeniu przez sąd powszechny powództwa o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym;

2) przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. art. 127 § 3 w zw. z art. 144 w zw. z .art. 100 § 1 k.p.a., poprzez niezasadne utrzymanie w mocy nałożonego na skarżące zobowiązania do wystąpienia z powództwem o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, w sytuacji gdy wszczęcie takiego postępowania jest na obecnym etapie przedwczesne, gdyż do momentu istnienia w obrocie prawnym decyzji komunalizacyjnych z [...] lipca 2013 r., nr [...] oraz z [...] lipca 2013 r., nr [...], wydanych na rzecz Gminy [...], stanowiących podstawę kolejnego błędnego wpisu w księdze wieczystej, sąd powszechny może uznać się za związany treścią tych decyzji, które nie podlegają jego kognicji i może odmówić dalszego procedowania do momentu wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego;

3) prawa materialnego, tj. art. 6268 § 6 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że prawomocność wpisu w księdze wieczystej byłaby naruszona w razie unieważnienia decyzji administracyjnej wydanej z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a., stanowiącej podstawę tego wpisu, podczas gdy prawidłowo organ powinien był przyjąć, że pozbawienie dokonanego wpisu waloru prawomocności może wynikać jedynie z orzeczenia sądu powszechnego wydanego w następstwie usunięcia zaskarżonej decyzji administracyjnej z obrotu, ponieważ decyzja nadzorcza wydana na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. może oddziaływać jedynie na podstawę dokonanego wpisu do księgi wieczystej, nie zaś bezpośrednio na sam prawomocny wpis;

4) prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poprzez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu, zakładającej że przewidziane w nim domniemanie przysługiwania prawa ujawnionego w księdze wieczystej bezwzględnie wiąże organ orzekający w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, w ten sposób że organ nie może dokonać weryfikacji decyzji, która po jej wydaniu stanowiła podstawę wpisu prawa własności do księgi wieczystej, podczas gdy prawidłowo Minister Inwestycji i Rozwoju powinien był przyjąć, że w okolicznościach sprawy nie zachodziły przeszkody dla dokonania weryfikacji, czy wywłaszczenie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa, mając w szczególności na uwadze, że okoliczności przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a. nie mogły być rozpatrywane przez sąd wieczystoksięgowy orzekający w sprawie o dokonanie wpisu prawa własności Skarbu Państwa, a ponadto Skarb Państwa został już wykreślony z działu II ksiąg wieczystych, gdzie ujawniona została Gmina [...];

5) prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie jego błędnej wykładni, zakładającej że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ może jedyne kontrolować akty administracyjne, którym przysługuje przymiot ostateczności, podczas gdy prawidłowo Minister powinien był przyjąć, że w postępowaniu nadzwyczajnym, o którym mowa w przepisach art. 156 - 159 k.p.a., przedmiot kontroli mogą stanowić zarówno decyzje ostateczne, jak i nieostateczne.

Powołując się na powyższe zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzających to rozstrzygnięcie postanowienia Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] marca 2018 r. oraz decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] czerwca 2016 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie wniosły o wydanie organowi zaleceń prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] marca 1956 r. i dokonania jego weryfikacji z punktu widzenia przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem procesowym z [...] października 2019 r. skarżący poinformowali o wydaniu przez Wojewodę [...] zaświadczenia z [...] września 2019 r., nr [...], które potwierdza, że orzeczenie z [...] marca 1956 r. o wywłaszczeniu nieruchomości nie weszło do obrotu prawnego i załączyli to zaświadczenie do ww. pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju, którym organ odwoławczy utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] marca 2018 r. o zawieszeniu postępowania z wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] czerwca 2016 r., którą umorzono postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] marca 1953 r., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej nr [...] oraz [...] z rzeczywistym stanem prawnym.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", należy rozumieć sytuację, w której wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Należy przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie.

Z powyższego wynika, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. może być tylko takie zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. Z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika również, że zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne (ostateczne) rozstrzygnięcie w tej kwestii. Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej.

Na gruncie niniejszej sprawy Minister wskazał, że kluczowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma ustalenie, czy orzeczenie z [...] marca 1956 r. weszło do obrotu prawnego. Wymienione orzeczenie stanowiło podstawę wpisu do ksiąg wieczystych nr [...] oraz [...] Skarbu Państwa – Starosty [...] jako właściciela przedmiotowych nieruchomości. Jednocześnie organ wskazał, że obecnie zgodnie z treścią ww. ksiąg wieczystych właścicielem nieruchomości jest Gmina [...], która została wpisana do tych ksiąg na podstawie decyzji komunalizacyjnej. Powołując się następnie na treść art. 6268 § 6 k.p.c. oraz art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece organ wskazał, że nie może samodzielnie kwestionować prawidłowości wpisów w ww. księgach wieczystych. W jego ocenie wyłącznie sąd powszechny, w toku postępowania o uzgodnienie treści ww. ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, może ocenić czy orzeczenie z [...] marca 1956 r. weszło do obrotu prawnego, stało się ostateczne i wywołało skutki prawne, co stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Powyższe jest niezbędne do oceny, czy orzeczenie z [...] marca 1956 r. może stanowić przedmiot oceny legalności w trybie art. 156 § 1 k.p.a.

Sąd powyższego stanowiska Ministra nie podziela. W ocenie Sądu, wydając zaskarżone postanowienie Minister naruszył art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że rozpoznanie sprawy z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] marca 1956 r. zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest sprawa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że rację ma co do zasady organ, że nie może on samodzielnie kwestionować prawidłowości wpisów w ww. księgach wieczystych. Wpis do księgi wieczystej, zgodnie z art. 6268 § 6 k.p.c., jest bowiem orzeczeniem, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Dodatkowo - na zasadzie art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tej przyczyny organ administracji publicznej nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Powołany art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w księgach wieczystych. Orzekający w niniejszej sprawie organ z powyższych zasad wyciągnął jednak błędne wnioski. Związanie organu treścią księgi wieczystej w przedmiotowej sprawie sprowadzało się bowiem m.in. do tego, że winien on uwzględnić wynikające z treści tej księgi prawa rzeczowe do nieruchomości przysługujące Gminie [...] i uwzględnić ją jako stronę postępowania nieważnościowego. Powyższe związanie treścią księgi wieczystej nie stanowi zaś w żaden sposób o braku możliwości dokonania kontroli decyzji, na podstawie której został dokonany wpis prawa własności do księgi wieczystej. Jak zasadnie wskazały skarżące, nie jest sytuacją nadzwyczajną prowadzenie postępowania nieważnościowego służącego weryfikacji decyzji, w oparciu o którą dokonany został wcześniej wpis prawa własności do księgi wieczystej. Wpis prawa własności w księdze wieczystej nie przekreśla możliwości stwierdzenia np. nieważności decyzji komunalizacyjnej. Wpis prawa własności do księgi wieczystej jest orzeczeniem mającym źródło we właściwej czynności lub dokumencie (przykładowo w ostatecznej decyzji administracyjnej) i ściśle z nimi powiązanym, wynikającym z obowiązku ujawnienia prawa. Ma on charakter deklaratoryjny, stwierdzający przysługiwanie prawa konkretnym osobom względem oznaczonej nieruchomości. Wpis Skarbu Państwa w księdze wieczystej jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji na podstawie której Skarb Państwa nabył tę nieruchomość (działanie ex tunc), powoduje, że od daty wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego wpis taki nie wywołuje skutków prawnych, ponieważ odpadła podstawa prawna do wpisu w księdze wieczystej. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyroki WSA w Warszawie z 5 sierpnia 2014 r., I SA/Wa 923/14 oraz z 19 listopada 2014 r., I SA/Wa 929/14).

Decyzja stanowiąca w późniejszym czasie podstawę wpisu do księgi wieczystej może więc stanowić przedmiot weryfikacji w postępowaniu nieważnościowym na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. W skardze zasadnie wskazano, że Minister błędnie założył, jakoby sąd powszechny mógł decydować o tym czy kwestionowane orzeczenie o wywłaszczeniu podlega weryfikacji nadzorczej w trybie właściwych przepisów postępowania administracyjnego. Nie można się zgodzić z poglądem, aby to sąd powszechny miał za zadanie ocenić czy w sprawie zachodzą podstawy dla prowadzenia przez organ postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji i stanowi to zagadnienie wstępne. Minister nie uwzględnił bowiem ustawowego rozdziału kompetencji orzeczniczych organów administracji publicznej oraz sądów powszechnych. Z treści art. 156 - 159 k.p.a. bezsprzecznie wynika, że to wyłącznie organy administracji publicznej są powołane do decydowania o tym, które z wydanych rozstrzygnięć administracyjnych podlegają kontroli w trybie postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji. Kompetencje przyznane w tym zakresie organom administracji zostały jednocześnie wyjęte spod kognicji sądów powszechnych. Okoliczność ewentualnego wejścia do obrotu kontrolowanego orzeczenia winien więc badać organ administracji publicznej w odpowiednim trybie, nie zaś sąd powszechny. Jak wynika z akt administracyjnych, w niniejszej sprawie okoliczności te analizował organ administracji publicznej - Wojewoda [...], co zostało wyrażone w prawomocnym postanowieniu z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Z uzasadnienia powołanego postanowienia wynika, że orzeczenie z [...] marca 1956 r. nie weszło do obrotu prawnego, zatem wniesione od niego odwołanie jest przedwczesne. Okoliczność braku wejścia ww. orzeczenia do obrotu prawnego potwierdza również zaświadczenie Wojewody [...] z [...] września 2019 r., nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Minister znał treść postanowienia Wojewody [...] z [...] kwietnia 2018 r., zaś z notatki służbowej z [...] czerwca 2019 r. wynika, że powziął on wiedzę, że na ww. postanowienie nie została złożona skarga do sądu administracyjnego, zatem uzyskało ono walor prawomocności. Również i z tego względu brak jest podstaw do przyjęcia zasadności poglądu Ministra, aby konieczne było ustalenie przez sąd powszechny okoliczności wejścia przedmiotowego orzeczenia do obrotu prawnego.

Zgodzić się również należy z argumentacją skarżących, że wytoczenie powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie mogłoby obecnie przynieść założonego przez organ skutku w postaci kontroli przez sąd orzeczenia z [...] marca 1956 r. Zaznaczyć należy, że obecnie w księgach wieczystych jako właściciel nieruchomości figuruje Gmina [...]. Decyzje komunalizacyjne stanowiące podstawę do ujawnienia gminy w księgach wieczystych nie zostały w żaden sposób wzruszone. W postępowaniu wszczętym na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece sąd bada rzeczywisty stan prawny nieruchomości. Gdy podstawą wpisu gminy w dziale II księgi wieczystej jest ostateczna decyzja komunalizacyjna, powód nie może skutecznie kwestionować zgodności uprzedniego wpisania Skarbu Państwa z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Po uprawomocnieniu się decyzji komunalizacyjnej kwestia przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności przestaje mieć znaczenie, istotne jest bowiem pozostawanie w obrocie decyzji stwierdzającej prawo własności gminy (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 9 października 2007 r., III CZP 46/07). Z powyższego wynika, że sąd powszechny nie byłby uprawniony do badania legalności uprzedniego wpisania Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości, jeżeli obecnie prawo własności zostało wpisane na rzecz gminy na podstawie decyzji komunalizacyjnej.

Podsumowując Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, to jest art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy dopuścił się również naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem utrzymał w mocy wadliwe postanowienie organu pierwszej instancji z [...] marca 2018 r.

Jednocześnie brak było podstaw do uwzględnienia wniosków skarżących o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] czerwca 2016 r. oraz o wydanie organowi zaleceń prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] marca 1956 r. i dokonania jego weryfikacji z punktu widzenia przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie kontroli sądu poddana została wyłącznie kwestia zawieszenia postępowania z uwagi na wystąpienie ewentualnego zagadnienia wstępnego, która wyznaczała granicę rozpoznania sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), nie zaś kwestie podstaw i zasadności stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] marca 1956 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie pierwszej instancji uznając, że naruszają one przepisy postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a., które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.