Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3372/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Oddalono wniosek o zasądzenie kosztów
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 97 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 25 ust. 1, art. 35, art. 28 ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 13 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 220/19 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Wojewody P. z dnia 10 stycznia 2019 r. nr ... w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek Powszechnej Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w G. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 220/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę J. L. na decyzję Wojewody P. z dnia 10 stycznia 2019 r. nr ... w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

W skardze kasacyjnej J. L. zaskarżył powyższy wyrok w całości.

Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na treść wydanego orzeczenia Sądu pierwszej instancji (tj. podstawę skargi kasacyjnej statuowana na kanwie art. 174 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wyrażającego się w:

1. naruszeniu art. 35 w zw. z art. 28 § 4 (powinno być: art. 28 ust. 4) ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. wyrażające się w:

a) braku dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji na etapie badania legalności oraz prawidłowości materialnoprawnej decyzji ostatecznej Wojewody P. z dnia 10 stycznia 2019 r. kumulatywnej subsumpcji wyszczególnionych w petitum zarzutu regulacji materialnoprawnych, który to brak łącznego zastosowania oraz kumulatywnej wykładni wyszczególnionych, regulacji in ius skutkował:

b) uznaniem przez Sąd pierwszej instancji prawidłowości materialnoprawnej inkorporowanego w treści decyzji ostatecznej Wojewody P. stanowiska, iż:

- jedyną miarodajną przesłankę warunkującą orzeczenie o wymeldowaniu z pobytu stałego stanowi:

- brak fizycznego przebywania osoby objętej wymeldowaniem w danym lokalu. zaś:

- okoliczność czy opuszczenie lokalu ma charakter zupełny oraz trwały, a także:

- okoliczność czy opuszczenie lokalu mieszkalnego miało charakter dobrowolny, czy też determinowane było czynnikami pozostającymi poza wolicjonalnym działaniem osoby objętej instytucją wymeldowania z pobytu stałego,

mają charakter irrelewantny na etapie oceny istnienia podstaw do zastosowania instytucji wymeldowania z pobytu stałego i nie wymagają uprzedniego badania oraz analizy

a finalnie:

c) skutkował sformułowaniem przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia w materii oddalenia skargi J. L., w związku z uznaniem, iż Decyzja ostateczna Wojewody P. z dnia 10 stycznia 2019 r., jak również poprzedzająca ją Decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 19 listopada 2019 r.

(w szczególności zawarta w rzeczonych Decyzjach ocena merytoryczna stanowiąca, iż:

- po pierwsze: fakt nieprzebywania fizycznego J. L. w lokalu mieszkalnym w G. przy ulicy ... stanowi per se przesłankę warunkującą zastosowanie instytucji wymeldowania z pobytu stałego,

- po drugie: uznające, iż fakt opuszczenia przez J. L. lokalu mieszkalnego przy ulicy ... w trybie egzekucji komorniczej, a więc w warunkach braku istnienia po stronie J. L. zamiaru i woli opuszczenia wspomnianego lokalu mieszkalnego nie ma znaczenia przy zastosowaniu instytucji wymeldowania i nie tamuje możliwości zastosowania rzeczonej instytucji,

- po trzecie: uznające, iż fakt podjęcia przez J. L. in concreto kroków prawnych zmierzających do wzruszenia skutków prawnych czynności egzekucyjnych prowadzących do eksmisji nie ma znaczenia przy zastosowaniu instytucji wymeldowania i nie tamuje możliwości zastosowania rzeczonej instytucji)

miały charakter propter legem (powinno być: praeter legem)

w sytuacji gdy:

- w świetle kumulatywnej prawidłowej wykładni wspomnianych regulacji art. 35 oraz art. 28 § 4 (28 ust. 4) ustawy o ewidencji ludności (która nie została zastosowana przez Sąd I instancji) uwzględniającej także stanowisko orzecznictwa:

pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają dwa elementy, t|. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu,

a ponadto:

- ocena czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały nie może być oparta na dosłownym rozumieniu pojęcia "trwały" i być interpretowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzna, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka, prowadzenie życia towarzyskiego - przyjmowanie znajomych), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem.

Sąd pierwszej instancji uznał zatem w następstwie braku kumulatywnej subsumpcji art. 35 oraz art. 28 § 4 (art. 28 ust. 4) ustawy o ewidencji ludności oraz dokonanej następczej zawężającej interpretacji materialnoprawnych przesłanek do zastosowania instytucji wymeldowania z pobytu stałego, zasadność stanowiska zawartego w decyzji ostatecznej Wojewody P. (a uprzednio także decyzji Prezydenta Miasta G. z 19 listopada 2018 r., iż brak przebywania J. L. w miejscu dotychczasowego pobytu i zarazem miejsca uprzedniego zameldowania na pobyt stały utożsamiony może zostać w pełni z przesłanka do zastosowania instytucji wymeldowania z pobytu stałego (utrzymując finalnie wskazane decyzje w obiegu prawnym),

w sytuacji gdy:

- w świetle prawidłowej, kumulatywnej interpretacji regulacji art. 35 oraz art. 28 § 4 (art. 28 ust. 4) ustawy o ewidencji ludności oraz dowodach osobistych (znajdującej ponadto odzwierciedlenie w tezach orzecznictwa):

- prawidłowa kompleksowa ocena, czy zachodzą podstawy do wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego wymagała szerszej analizy oraz badania:

nie tylko faktu rzeczywistego opuszczenia lokalu dotychczasowego pobytu stałego

lecz także:

- czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, stanowiący następstwo zamiaru oraz woli osoby objętej wymeldowaniem,

- czy opuszczenie lokalu miało charakter ostateczny i trwały,

- czy zostały podjęte konkretne kroki prawne zmierzające do wzruszenia skutków prawnych czynności egzekucyjnych prowadzących do eksmisji.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji:

a) uznał prawidłowość materialnoprawną decyzji ostatecznej Wojewody P. w sytuacji gdy:

- zawarta w rzeczonej decyzji ostateczne ocena materialnoprawnych podstaw do zastosowania przedmiotowej instytucji w oparciu jedynie o jedno z kryteriów uzasadniających zastosowanie przedmiotowej instytucji w warunkach braku przeprowadzenia analizy pozostałych aspektów których łączne wystąpienie warunkuje dopiero orzeczenie o wymeldowaniu, (co winno skutkować zastosowaniem wobec zarówno rzeczonej decyzji ostatecznej, jak też poprzedzającej decyzji Prezydenta Miasta G. z 19 listopada 2018 r. instytucji uchylenia w trybie art. 145 § 1 pkt 1a) w zw. z art. 135 p.p.s.a.),

b) dokonał analogicznie jak Wojewoda P. błędnej, zawężającej oceny rzeczywistych kryteriów warunkujących łącznie legitymacje do zastosowania instytucji wymeldowania z pobytu stałego, (która to okoliczność kreuje błędność materialnoprawna wyroku Sądu pierwszej instancji warunkująca jego uchylenie w oparciu o regulacje art. 185 p.p.s.a.),

II. naruszenie przepisów postępowania mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia zawartego w objętym zaskarżeniem wyroku Sadu pierwszej instancji, obejmujące:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., w zw. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 35 w zw. z art. 28 § 4 (art. 28 ust. 4) ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, polegające na:

a) braku dokonania przez Sąd pierwszej instancji na etapie oceny legalność oraz materialnoprawnej prawidłowości decyzji ostatecznej Wojewody P. z 10 stycznia 2019 r. kumulatywnej subsumcji oraz analizy wyszczególnionych w petitum zarzutu regulacji, a mianowicie

- regulacji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. normującej przesłanki do zastosowania instytucji zawieszenia postępowania administracyjnego

- regulacji art. 35 oraz art. 28 § 4 (art. 28 ust. 4) ustawy o ewidencji ludności normujących przesłanki do zastosowania instytucji wymeldowania na pobyt stały,

- regulacji art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a., nakazującej Sądowi pierwszej instancji zastosowanie instytucji uchylenia decyzji wydanej w warunkach naruszenia regulacji in procedendo,

który to brak kumulatywnego zastosowania wskazanych regulacji skutkował:

- uznaniem finalnie przez Sąd pierwszej instancji prawidłowości stanowiska merytorycznego zawartej w decyzji Wojewody P. z 10 stycznia 2019 r. (a pośrednio także uprzedniej decyzji Prezydenta Miasta G. z 19 listopada 2018 r.) iż:

- okoliczność złożenia przez skarżącego kasacyjnie skarg na czynności Komornika Sądowego podjęta w ramach postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do wykonania wyroku w przedmiocie eksmisji tj. postępowania egzekucyjnego, które stanowiło podstawę opuszczenia przez J. L. lokalu mieszkalnego przy ulicy ... w G.), stanowi zdarzenie prawnie irrelewantne z punktu widzenia materii postępowania o wymeldowanie Skarżącego kasacyjnie z przedmiotowego lokalu mieszkalnego na pobyt stały, a finalnie także stanowiska zwartego w decyzji ostatecznej, iż:

- postępowanie wywołane skarga złożona na czynności Komornika sadowego (mającego charakter postępowania autonomicznego i odrębnego od postępowania w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, objętego dodatkowo odrębna kognicją Sądu) nie wywierało wpływu na wynik postępowania w przedmiocie wymeldowania Skarżącego kasacyjnie z pobytu stałego,

a w konsekwencji także uznanie przez Sad pierwszej instancji, iż:

- postępowanie zainicjowane złożona przez skarżącego skarga na czynności Komornika nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. względem postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, uzasadniającego zastosowanie instytucji zawieszenia postępowania w sprawie ... jak też zawiedzenia postępowania odwoławczego przed Wojewoda P., zakończonego decyzją ostateczna z 10 stycznia 2019 r. do czasu rozstrzygnięcia postępowania wywołanego złożona skargę na czynności Komornika Sadowego,

a finalnie

- sformułowanie przez Sąd pierwszej instancji oceny, iż wydanie przez Prezydenta Miasta G. wspomnianej decyzji z dnia 19 listopada 2018 r. w warunkach braku zawieszenia postępowania ma charakter zgodny z prawem

a wydana decyzja z dnia 19 listopada 2018 r. nie jest dotknięta naruszeniem prawa uzasadniającym jej uchylenie,

jak również:

- brak zawieszenia postępowania ... przez Wojewodę P. wydanie decyzji ostatecznej w sytuacji braku zawieszenia postępowania odwoławczego do czasu rozpoznania skarg Skarżącego kasacyjnie na czynności Komornika nie miało charakteru contrą legem, a wydana w takich warunkach Decyzja ostateczna z 10 stycznia 2019 r. nie jest dotknięta uchybieniem procesowym warunkującym jej uchylenie w trybie art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a.,

w sytuacji gdy:

- w świetle łącznej analizy wspomnianej regulacji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 35 w zw. z art. 28 § 4 (art. 28 ust. 4) ustawy o ewidencji ludności nie dokonanej przez Sąd pierwszej instancji na etapie badania legalności oraz prawidłowości materialnoprawnej Decyzji Wojewody P. z dnia 10 stycznia 2019 r.:

a) pomiędzy postępowaniem w przedmiocie rozpoznania skargi na czynności Komornika sadowego, a postępowaniem w materii wymeldowania z pobytu stałego zachodziła bezpośrednia zależność prawna o charakterze prejudycjalnym,

albowiem:

b) rozpoznanie skargi na czynności Komornika sądowego determinuje ustalenie oraz rozstrzygniecie kwestii istotnych z punktu widzenia postępowania w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, a mianowicie:

- kwestię ustalenia, czy nastąpiło trwałe opuszczenie przez skarżącego lokalu mieszkalnego (w kontekście oceny zaistnienia konieczności zagwarantowania Skarżącemu innego lokaju mieszkalnego), które to trwałe opuszczenie lokalu mieszkalnego stanowi przesłankę sine qua non do zastosowania instytucji wymeldowania pobytu stałego,

- kwestię ustalenia, czy zachodzą podstawy prawne do dalszego pobytu skarżącego postępowania w lokalu przy ulicy ... (w kontekście ewentualnego uchylenia przez Sąd czynności Komornika sądowego oraz uznania, iż zasadne było odroczenie eksmisji - aspekt które rozstrzygniecie ma istotne znaczenie dla oceny, czy nastąpiło trwałe opuszczenie lokalu.

Sad pierwszej instancji zatem uznał, iż:

a) brak uchylenia przez Wojewodę P. Decyzji Prezydenta Miasta G. z 19 listopada 2018 r. pomimo, iż została ona wydana w sytuacji braku zawieszenia ze względu na konieczność rozpoznania zagadnienia wstępnego nie ma charakteru niezgodnego z prawem,

b) brak zawieszenia przez Wojewodę P. postępowania wywołanego odwołaniem skarżącego kasacyjne ... ze względu na konieczność rozpoznania zagadnienia wstępnego i wydanie decyzji ostatecznej w powyższej sytuacji nie stanowiło działania niezgodnego z prawem

(która to ocena sformułowana przez Sąd pierwszej instancji determinowała rozstrzygnięcie w materii oddalenia skargi jako mającej charakter propter legem),

w sytuacji gdy:

- w świetle łącznej interpretacji regulacji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności (znajdującej odzwierciedlenie także w tezach orzecznictwa, m.in: w orzeczeniu o sygn. akt: III SA/Łd 1194/17 oraz III SA/Gd 693/17),

zachodzi tożsamość przeprowadzonych czynności egzekucyjnym ze ziszczeniem się przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego w trybie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, albowiem:

- w sprawie, w której przeprowadzona była egzekucja administracyjna nieruchomości wykonanie tej egzekucji jest równoznaczne z ustaniem pobytu strony w danym lokalu, zaś sam fakt dokonania czynności egzekucyjnych polegających na opróżnieniu przedmiotowego lokalu i wydania jest wystarczający dla ustalenia, ze nastąpiło ustanie pobytu w tym lokalu,

a ponadto:

- wydanie decyzji o wymeldowaniu danej osoby może nastąpić po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, w wyniku którego zostanie bezspornie ustalone, że dana osoba w określonym miejscu nie zamieszkuje, a miejsce to (lokal) opuściła w sposób trwały i dobrowolny, a w takim przypadku w ramach swobodnej oceny dowodów organy winny ocenić te dowody zestawiając je z innymi zebranymi w sprawie naświetlającymi wynikające z nich fakty w odmienny sposób i po rozpatrzeniu całego zebranego materiału dowodowego dokonać wyboru, które z nich uznają za wiarygodne, opierając się na zasadach logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego.

Sad pierwszej instancji uznał zatem prawidłowość materialnoprawna Decyzji Wojewoda P. z dnia 10 stycznia 2019 r.,

w sytuacji gdy:

- wskazana decyzja ostateczna jako naruszająca regulację art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 35 § 1 ustawy o ewidencji ludności (a wiec wydana została z naruszeniem regulacji prawa procesowego) winna zostać łącznie z decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia 19 listopada 2018r. zostać objęta uchyleniem w oparciu o regulacje art. 145 § 1 pkt 1c), w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości objętego zaskarżeniem wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną ... Spółdzielnia Mieszkaniowa ... w G. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zawarte w niej zarzuty okazały się nietrafne.

Sąd Wojewódzki, kierując się właściwą wykładnią przepisów art. 35 oraz art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności z dnia 24 września 2010 r. (dalej: u.e.l.) zasadnie zaaprobował stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające potwierdziło przesłanki do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu.

Mianowicie z dowodów zebranych w sprawie wynikało w sposób bezsporny, że skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu przynajmniej od przeprowadzenia w dniu 24 maja 2018 r. eksmisji przez Komornika Sądowego na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 28 stycznia 1991 r.

Organ odwoławczy wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał prawidłowo, że w myśl art. 35 u.e.l. przesłanką wymeldowania jest ustalenie, że obywatel polski opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Zaznaczył przy tym, że instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny, zatem meldunek stwierdza jedynie faktycznie istniejącą sytuację zamieszkiwania w danym lokalu. Natomiast zadaniem organu meldunkowego jest weryfikacja i aktualizowanie danych o miejscu pobytu mieszkańców w taki sposób, aby odpowiadały one stanowi faktycznemu. Jednocześnie organ wyjaśnił, że chociaż przepis nie precyzuje, że podstawą do wymeldowania jest dobrowolne i trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, to takie kryteria ukształtowane zostały w orzecznictwie sądowym. Jednak zastrzegł, że brak cechy dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania, tak właśnie jest w przypadku eksmisji, gdy wola przebywania osoby zameldowanej w danym lokalu nie ma znaczenia. Ponadto organ odwoławczy stwierdził prawidłowość postanowienia organu I instancji o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania z uwagi na złożoną przez skarżącego skargę na czynności komornika związane z wykonaniem eksmisji.

W takim stanie sprawy Sąd Wojewódzki słusznie uznał za niezasadne zarzuty skargi, w których podniesiono, że niezbędne było zbadanie w sprawie czy opuszczenie lokalu przez skarżącego było dobrowolne i trwałe, jak również konieczne było zawieszenie postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu rozstrzygnięcia złożonej skargi na czynności komornika sądowego.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki wskazał na treść art. 28 ust. 4 u.e.l., zgodnie z którym zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.

Dalej Sąd Wojewódzki zaznaczył, że wymeldowanie na podstawie art. 35 u.e.l. w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania ma związek z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Celem zatem instytucji wymeldowania jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością.

Wychodząc z takich założeń Sąd Wojewódzki trafnie wywiódł, że ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest wymagane w każdej sprawie o wymeldowanie, w szczególności wola osoby zameldowanej co do pobytu w danym lokalu nie ma znaczenia w razie gdy nastąpiło orzeczenie i wykonanie nakazu eksmisji.

Sąd Wojewódzki, nawiązując do stanowiska ukształtowanego w orzecznictwie, wyjaśnił prawidłowo, że wykonanie wyroku eksmisyjnego jest uznawane za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l., co w rezultacie uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osób eksmitowanych zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji. Skutkiem wykonania wyroku orzekającego eksmisję danej osoby z lokalu jest bowiem ustanie pobytu tej osoby w lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 u.e.l.

Skarżący, podtrzymując w skardze kasacyjnej zarzut niezbadania w sprawie dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania, pomija ugruntowaną linię orzeczniczą, iż w sprawach związanych z egzekucyjnym wykonaniem nakazu eksmisji mamy do czynienia z opuszczeniem lokalu wskutek działań władczych organów państwa, które w drodze środków przymusu doprowadzają do wykonania prawomocnego wyroku. Z istoty zaś działań egzekucyjnych prowadzonych przez uprawnione organy państwa wynika, że są one podejmowane wówczas, gdy nie dochodzi do dobrowolnego wykonania obowiązku nałożonego prawomocnym wyrokiem.

Zaznaczyć należy, że wymóg dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu ma chronić przed wymeldowaniem takie osoby, wobec których dopuszczono się bezprawnych działań w celu utrudnienia bądź uniemożliwienia zamieszkiwania w miejscu zameldowania.

Taka sytuacji w niniejszej sprawie nie miała miejsca, gdyż do opróżnienia mieszkania z rzeczy skarżącego oraz wydania go ... Spółdzielni Mieszkaniowej ... doszło w następstwie czynności Komornika Sądowego, podjętych na wniosek wierzyciela i na podstawie prawomocnego wyroku orzekającego eksmisję skarżącego z przedmiotowego lokalu.

Jeszcze raz wskazać należy na utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że opuszczenie miejsca stałego pobytu co do zasady musi mieć charakter dobrowolny, jednak jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (np. w przypadku wykonania w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu), to przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że te działania organów najczęściej nie są zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. Wykonanie orzeczenia eksmisyjnego przez komornika stanowi wyegzekwowanie przez organ państwa prawomocnego nakazu opuszczenia lokalu wydanego w związku z prawomocnym ustaleniem przez sąd powszechny, że osoba objęta eksmisją nie ma tytułu do przebywania w nim, co zastępuje dobrowolne opuszczenie lokalu (por. wyroki NSA z 3 marca 2015 r. II OSK 1641/13, z 26 sierpnia 2020 r. II OSK 256/20, z 30 października 2019 r. II OSK 3041/17).

W rozpatrywanej sprawie wskutek przeprowadzonej przez organ egzekucyjny eksmisji skarżącego z przedmiotowego lokalu doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego, przy czym o trwałości opuszczenia tego lokalu świadczy wydanie go wierzycielowi i brak możliwości powrotu do niego.

Jak słusznie podkreślił Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku, zgodnie z wyrażoną w art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego zasadą poszanowania prawa, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby.

Tym samym w niniejszej sprawie wiążący dla organów administracji był wyrok eksmisyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, natomiast bez znaczenia dla rozstrzygnięcia o wymeldowaniu było postępowanie sądowe zainicjowane skargą na czynności komornika podjęte w związku z egzekucją nakazu eksmisji z przedmiotowego lokalu.

Sąd Wojewódzki odnosząc się do wnioskowanego przez skarżącego zawieszenia postępowania administracyjnego prawidłowo stwierdził, że rozpoznanie skargi na czynności komornika nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy administracyjnej w przedmiocie wymeldowania, a w efekcie przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie miał zastosowania.

Wobec wyczerpującego wyjaśnienia przyczyn odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego, nie ma potrzeby powtarzania argumentacji organów obu instancji, zwłaszcza, że w skardze kasacyjnej nie wykazano związku prawnego pomiędzy sprawą o wymeldowanie, a postępowaniem w przedmiocie skargi na czynności komornika związane z przeprowadzoną eksmisją.

W konsekwencji niezasadny okazał się również zarzut kasacyjny dotyczący art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w zw. z przepisami art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w zw. z art. 35 i art. 28 ust. 4 u.e.l.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł być uwzględniony, gdyż mający zastosowanie w sprawie art. 204 p.p.s.a., ani żaden inny przepis ustawy, nie przewidują możliwości zwrotu kosztów postępowania na rzecz uczestnika.

-----------------------

12