Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 663/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Wznowiono postępowanie przed NSA, uchylono wyrok NSA, uchylono wyrok WSA i umorzono postępowanie
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3 i 7, pkt 3.1 i 3.4 załącznika I
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
article: art. 2 pkt 35a , art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi o wznowienie postępowania A. J. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 140/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3649/13 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. wznawia postępowanie zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 140/15; 2. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 140/15; 3. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3649/13; 4. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r., nr [...]; 5. umarza postępowanie administracyjne; 6. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. J. 1625 (tysiąc sześćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 140/15, oddalił skargę kasacyjną A.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3649/13, w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że decyzją z dnia [...] września 2013 r. P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego - działając na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz.1137 - dalej: p.r.d.) - nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł., za brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Główny Inspektor Transportu Drogowego - po rozpatrzeniu odwołania skarżącego - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] lipca 2013 r. w miejscowości S. na drodze krajowej nr [...] (o dopuszczalnym nacisku osi 10 t.) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika marki Renault o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...]. Pojazdem kierował A. J., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem pomidorów na paletach (ładunek podzielony). Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia [...] lipca 2013 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnych norm:

- nacisk 10,85 t. na pojedynczej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 0,85 t.,

- kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych.

Organ odwoławczy wskazał, że droga krajowa nr [...], po której poruszał się wyżej opisany pojazd, została wymieniona w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061).

Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie oddalił skargę wniesioną przez A.J.

Wspomnianym na wstępie wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.

A. J. wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powołanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt domagając się jego uchylenia oraz uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3649/13 oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Skargę o wznowienie wniesiono na podstawie art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: p.p.s.a.), wskazując jako podstawę wznowienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r., C-127/17, w sprawie Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w ww. wyroku stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE.

Skarżący podniósł, że jak wynika z ustalonego stanu faktycznego sprawy, zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 140/15, kontrolowany pojazd poruszał się po drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. W czasie ważenia stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi napędowej na drogę o 0,85 t. Natomiast TSUE w cyt. wyroku stwierdził, że polskie przepisy częściowo pozostają w sprzeczności z przepisami unijnymi. Zgodne z przepisami unijnymi standardem powinno być dopuszczenie do poruszania się po drogach pojazdów, których nacisk pojedynczej osi napędowej nie przekracza 11,5 t.

Wobec powyższego skarżący stwierdził, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 140/15 został wydany z naruszeniem prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz petryfikowanie jego niewłaściwego zastosowania przez organy, tj. art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260 - dalej również: u.d.p.), art. 2 pkt 35a, art. 61 ust 2 pkt 1, art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 64 c, art. 140aa ust. 1 -3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit a i c, ust. 2 p.r.d., rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 ton (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061) - poprzez zastosowanie przepisów krajowych sprzecznych z prawem unijnym, tj. art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE.L.1996. 235.59; dalej także – dyrektywa 96/53/WE) w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy, w ten sposób, że na skarżącego została nałożona kara za brak zezwolenia na poruszanie się pojazdem nienormatywnym - przekroczenie dopuszczalnych norm nacisku o 0,85 t. (nacisk 10,85 t. na drodze 10 t.), w sytuacji gdy nacisk osi, zgodnie z przepisami unijnymi nie został przekroczony, a zatem na skarżącego nie powinna zostać nałożona kara pieniężna.

W piśmie z dnia 21 listopada 2019 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał w całości wnioski i stanowisko zawarte w skardze o wznowienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania jest zasadna, wobec czego podlega uwzględnieniu.

Na wstępie należy podnieść, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt I FPS 1/17 wyjaśniono, że "Podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania". Z treści uzasadnienia cyt. uchwały wyraźnie wynika, że w przypadku wydania przez TSUE orzeczenia, prawo do wznowienia postępowania przysługuje również podmiotom niebędącym stroną postępowania przed TSUE. Właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa strony do ponownego rozpoznania sprawy w następstwie wydania przez TSUE wyroku z dnia 21 marca 2019 r., C-127/17, w sprawie Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wznowić postępowanie w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem i rozpoznać sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.).

Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga, by w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym uwzględnić wyrok TSUE z dnia 21 marca 2019 r., C-127/17, w sprawie Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, w którym Trybunał stwierdził sprzeczność z przepisami dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE.L.1996. 235.59; dalej także – dyrektywa 96/53/WE) niektórych rozwiązań normatywnych przyjętych w prawie polskim.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w cyt. wyroku stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE.

TSUE uznał, że system udzielania zezwoleń przyjęty w prawie krajowym należy uznać za sprzeczny z art. 3 i 7 dyrektywy 96/53 w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy (pkt 123). Trybunał podniósł, że pojazdy odpowiadające dopuszczalnym wartościom nacisku osi określonym w pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53 są uważane za "nienormatywne" w rozumieniu art. 2 pkt 35a p.r.d., jeśli naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych przewidzianych dla danej drogi w polskich przepisach o drogach publicznych. Ruch pojazdu nienormatywnego po takich drogach jest zgodnie z art. 64 ust. 1 p.r.d. uzależniony od uzyskania specjalnego odpłatnego zezwolenia, które jest wydawane przez właściwy organ. Wobec tego art. 64 ust. 2 p.r.d. skutkuje tym, że przewóz pojazdem "nienormatywnym" ładunku podzielnego jest co do zasady zabroniony (pkt 121).

Jak stwierdził TSUE wynika z tego, że na drogach publicznych, na których ma zastosowanie wynikające z polskich przepisów ograniczenie nacisku osi, ruch pojazdów odpowiadających dopuszczalnym wartościom nacisku osi określonym w pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE jest uzależniony od uzyskania specjalnego zezwolenia (pkt 122). TSUE podkreślił, że wynikające z polskich przepisów ograniczenia nacisku osi, uzależniające przejazd pojazdów po drogach publicznych od uzyskania takiego zezwolenia są sprzeczne z art. 3 i 7 dyrektywy 96/53 w zw. z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy. Podobnie wprowadzony do prawa polskiego system udzielania zezwoleń należy uznać za sprzeczny z przepisami dyrektywy 96/53/WE.

Wprawdzie orzeczenie TSUE w sprawie C-127/17 zapadło na tle podnoszonego we wniosku Komisji Europejskiej zagadnienia odnoszącego się do oceny wynikających z prawa polskiego ograniczeń w transporcie w ruchu międzynarodowym pojazdów, a w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z przejazdem pojazdu w ruchu krajowym, to jednak za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że orzeczenie to ma dalej idące skutki, a mianowicie należy je odnosić również do ruchu krajowego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela w tej kwestii stanowisko wyrażone przez ten Sąd w orzecznictwie m.in. w wyrokach: z dnia 5 września 2019 r., II GSK 2437/17; z dnia 3 września 2019 r., II GSK 2228/17; z dnia 12 czerwca 2019 r., II GSK 4889/16).

Nie do przyjęcia - w ocenie NSA - jest bowiem taka wykładnia przepisów dyrektywy 96/53/WE, która prowadziłaby do stosowania w istocie dwóch reżimów prawnych, w zależności od tego, czy pojazd wykonuje przejazd w ruchu międzynarodowym, czy jest to przejazd w ruchu krajowym. Przy takim założeniu pojazd wykonujący ruch międzynarodowy, a więc poruszający się po co najmniej dwóch terytoriach państw członkowskich, po opuszczeniu transeuropejskiej sieci dróg lub głównych dróg krajowych, byłby traktowany jako nie wykonujący transportu międzynarodowego, a zatem nie miałyby do niego zastosowania wspólne normy dotyczące maksymalnego nacisku na oś wynikające z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE. Przyjęcie w tym zakresie funkcjonującego w prawie polskim rozróżnienia związanego z nośnością poszczególnych kategorii dróg, zamiast realizować cel dyrektywy polegający na tworzeniu obszaru swobodnego przemieszczania się pojazdów, prowadziłoby do wprowadzania niczym nie uzasadnionych przeszkód w realizacji założonego przez Unię Europejską celu związanego ze swobodnym przemieszczaniem się i ruchem pojazdów.

Takie zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów, polegającej na stosowaniu dwóch reżimów prawnej oceny przejazdu, a mianowicie jednego - dla przejazdu w ruchu międzynarodowym oraz drugiego - dla przejazdu w ruchu krajowym - byłoby sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami: demokratycznego państwa prawa (art. 2), zasadą równości (art. 32) i proporcjonalności (art. 31) oraz wyrażoną w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej wspólnotową zasadą równego traktowania i niedyskryminacji.

W rozpoznawanej sprawie zatrzymano do kontroli - na drodze krajowej nr [...] o dopuszczalnym nacisku osi 10 t. - pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego o nr rej. [...]oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej o nr rej. [...]. Podczas kontroli, w wyniku pomiarów ww. pojazdu członowego, stwierdzono, że nacisk jego pojedynczej osi napędowej wynosił 10,55 t., co po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonego do 0,1 t. w górę dało przekroczenie o 0,55 t. Ponadto ustalono, że podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu członowego.

Wobec tego Naczelny Sad Administracyjny uznał, że tenże Sąd powinien był uchylić nie tylko wyrok Sądu I instancji, ale również uchylić decyzje wydane w sprawie, jak również – na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. – umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie jako bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga strony opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.) i wznowił postępowanie. Rozpoznając sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.), uwzględniając sentencję i uzasadnienie wyroku dnia 21 marca 2019 r., C-127/17, Sąd w niniejszym składzie uwzględnił skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchylił wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 140/15, jak również zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3649/13 oraz decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. i poprzedzającą ją decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r., a także umorzył postępowanie administracyjne, stosownie do art. 145 § 3 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 276 w zw. art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a., na które składały się koszty postępowania wznowieniowego, postępowania kasacyjnego i przed Sądem I instancji - wpis od skargi o wznowienie postępowania, wpis od skargi kasacyjnej, wpis od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego stron w postępowaniach przed Sądem Kasacyjnym oraz w postępowaniu wznowieniowym - ustalone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).