Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 368/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 2  pkt 1, art. 5  ust. 3, art. 7  ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2016 r. ([...]) Burmistrz Miasta N, odmówił S. P. przyznania świadczenia wychowawczego wnioskowanego na pierwsze dziecko – M. P., z uwagi na fakt, iż świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko uzależnione jest od wysokości miesięcznego dochodu przypadającego na członka rodziny, który nie może przekraczać kryterium określonego w przepisach ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z uwagi na to, że dochód w trzyosobowej rodzinie wnioskodawczyni przekraczał kryterium dochodowe organ odmówił wnioskowanego świadczenia.

Decyzją z dnia [...] 2016 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. decyzję.

Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017r., sygn. akt III SA/Kr 199/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpatrzeniu sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Sąd wskazał, iż skargę należało uwzględnić, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty pełnomocnika skarżącej były zasadne. Sąd przyznaje, że literalnie skarżąca, jako mężatka, nie spełniała kryteriów definicji z ww. art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Niemniej jednak, uwzględniając prokonstytucyjną wykładnię przepisów zawierających definicję "osoby samotnie wychowującej dziecko" wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r., P 18/06, Sąd uznał, że dziecko M. P. wychowuje się w rodzinie rekonstruowanej i posiada status osoby wychowywanej przez samotnego rodzica i w ocenie Sądu ustalenie składu rodziny S. P. należy dokonać z wyłączeniem definicji art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Decyzją z dnia [...] 2017 r. ([...]) Burmistrz Miasta przyznał S. P. świadczenie wychowawcze wnioskowane na pierwsze dziecko M. P. na okres od 21 czerwca 2016 r. do 30 września 2016 r. oraz odmówił przyznania tego świadczenia na okres od 1 października 2016 r. do końca okresu zasiłkowego ze względu na niespełnienie, kryterium dochodowego warunkujące przyznania tego świadczenia w tym okresie.

W uzasadnieniu organ podał zasady przyznawania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko oraz wskazał iż, dochód dwuosobowej rodziny wnioskodawczyni w roku 2014 wynosił 13 109,00 zł. Na kwotę tę składa się: dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany przez S. P. tj. świadczenie emerytalne w wysokości 13 109,00 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł 1 092,42 zł, a w przeliczeniu na osobę 546,21 zł. Dochód ten nie przekroczył kryterium dochodowego w wysokości 800,00 zł uprawniającego do wypłaty świadczenia wychowawczego tylko w kresie od 2016-06-21 do 2016-09-30. Z uwagi na to, że ZUS decyzją Nr [...] z dnia 27.07.2016 r. przyznał dla przysposobionego M. P. od dnia 2016-08-01 rentę rodzinną to zgodnie z art. 2 pkt. 20 pkt d w/w ustawy jest to dochód uzyskany, który należy wliczyć do dochodu rodziny w sposób przewidziany w regulacji wynikającej z art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa.

W związku z powyższym organ l instancji dokonał ponownego przeliczenia dochodu rodziny na dzień 1 października 2016 r. w ten sposób, że kwotę uzyskanego dochodu za miesiąc wrzesień 2016 r. wynoszącą 769,56 zł dodał do miesięcznego dochodu jaki rodzina osiągała w 2014 r. Wyliczenia te spowodowały zmianę sytuacji dochodowej rodziny bowiem na dzień 1 października 2016 r. dochód rodziny wyniósł 1 861,98 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 930,99 zł. Dochód ten przekracza kwotę 800,00 zł, która stanowi kryterium uprawniające do dalszej wypłaty świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, M. M. P.

Ponadto, opierając się na zapisie art. 18 ust. 2 ww. ustawy i na podstawie Wyroku (Sygn. akt III SA/Kr 199/17) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2017 r. organ l instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia wychowawczego na okres od 2016-06-21 do 2016-09-30.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła S. P., zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to art. 5 ust. 3 oraz art. 7 ust.3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez ich błędną wykładnię i pominięcie reguł wynikających z ustawy, skutkujące wadliwym obliczeniem kryterium dochodowego, podczas gdy z prawidłowej interpretacji tych przepisów wynika, iż odwołującej się jako osobie samotnie wychowującej dziecko i osiągającej dochód z emerytury powiększony od 01.08.2016 r. o kwotę renty rodzinnej dziecka przysługuje świadczenie wychowawcze na podstawie powołanej ustawy, także w okresie po 01.10.2016 r.

Według odwołującej się ustalając dochód rodziny zgodnie z definicją art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka z uwzględnieniem dochodu uzyskanego, należy zgodnie z nakazem wynikającym z art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka, dokonać comiesięcznego zliczenia kwoty bazowej dochodu z 2014 r. (rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy) oraz kwoty dochodu uzyskanego w danym miesiącu, a następnie dokonanie przeliczenia tej sumy przez 12 miesięcy, dla ustalenia tym sposobem dochodu rodziny uprawniającego lub nie uprawniającego do uzyskania zasiłków.

Decyzją z dnia 9 stycznia 2018 r. ([...]) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, art. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U.2017.1851) w zw. z art. 3 pkt 1 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

Organ odwoławczy zacytował przepisy mające zastosowanie w sprawie oraz podał, co następuje:

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji w niniejszej sprawie ustalono, że S. P. w dniu 1 lipca 2016 r. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko tj. M. P. Sprawa z tego wniosku była przedmiotem rozstrzygnięcia i oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w prawomocnym wyroku z dnia 25 kwietnia 2017r., sygn. akt: III SA/Kr 199/17, który został wyżej opisany.

Zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą oni obowiązani podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa.

Zatem zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Sądu należy przyjąć, iż rodzinę tworzą dwie osoby S. P. i jej syn M. i ustalić wysokość dochodu rodziny - z uwzględniając przy tym reguły przytoczonych wyżej przepisów prawa - sumując dochody tych członków.

Informacje zawarte w dokumentach w tym: wydruku z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów - zawierającym dane o dochodach uzyskanych w 2014 r. przez S. P., piśmie z dnia 31 sierpnia 2016 r., znak: [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, - o wysokości odprowadzonej składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2014 r. przez S. P. wskazują, iż w 2014 r. S. P. uzyskała dochód w wysokości 14 405,54 zł. Dochód ten należało pomniejszyć o wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 1 296,54zł co daje kwotę 13 109 zł (14 405,54 zł - 1 296,54 zł) oraz o kwotę podatku należnego.

Z uwagi na to, że jak wskazał Sąd w rodzinie wnioskodawczyni należy uwzględnić tylko ją i syna to przy ustaleniu dochodu rodziny uwzględnia się tylko dochód S. P. uzyskany z wyżej wymienionego tytułu i tylko od tego dochodu wylicza się podatek należny. Ustalając podatek należny jedynie od dochodów osiągniętych przez S. P. należało w pierwszej kolejności od dochodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodów w kwocie 14 405,54 zł odliczyć składki na ubezpieczenie społeczne, przy czym z informacji zawartej w wydruku z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów wynika, od iż dochodu uzyskanego przez S. P. nie były odprowadzane te składki, dlatego wynoszą one 0 zł. Zatem, kwota 14 405, 54 zł stanowi podstawę obliczenia podatku. Aby dokonać obliczenia podatku trzeba kwotę 14405, 54 zł pomnożyć przez 18 %, co daje kwotę 2 592,9972 zł. Od uzyskanego wyniku 2 592,9972 zł odejmujemy kwotę wolną od podatku, czyli 556,02 zł. W ten sposób obliczony podatek w wysokości 2 036,9772 zł (2 592,9972 zł - 556,02 zł) pomniejszamy o wysokość składki na ubezpieczanie zdrowotne tj. odejmujemy kwotę 1 116,42 zł (podaną w piśmie z dnia 31 sierpnia 2016r, znak [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) powstały wynik 920,5572 zł (należy zaokrąglić do pełnych złotych) 921 zł to podatek należny.

Co się tyczy dochodu, to wskazana wyżej kwota 13 109 zł została przez pomniejszona o 921 zł tj. o kwotę ustalonego w powyższy sposób podatku należnego, co daje dochód w wysokości 12 188 zł, który był osiągnięty w 2014 roku przez 12 miesięcy, zatem dochód miesięczny to kwota 1 015,67 zł (12 188 : 12). Dochód ten w przeliczeniu na członka rodziny daje kwotę 507,83 zł (1 015,67 : 2). Przy czym uzyskanie przez S. P. od 1 sierpnia 2016 r. renty rodzinnej do której uprawniony jest jej syn M. P., wywołuje zmianę w sytuacji dochodowej rodziny albowiem zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. d ustawy, uzyskanie renty rodzinnej oznacza, iż nastąpiło uzyskanie dochodu.

Ziszczenie się w stanie faktycznym przesłanki przewidzianej w cyt. wyżej art. 2 pkt 20 lit. d ustawy - powodującej uzyskanie dochodu - pociąga za sobą konieczność zastosowania art. 7 ust. 3 ustawy i zweryfikowania wysokości dochodu rodziny. Stosownie do wskazanego przepisu prawa (art.7 ust. 3 ustawy), w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Stosując cytowaną wyżej regułę przewidzianą w art. 7 ust. 3 ustawy, ponieważ jak wykazano, mamy do czynienia z dochodem "uzyskanym" (art. 2 pkt 20 lit. d ustawy) po roku kalendarzowym – 2014 r. z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017r., miesięczny dochód rodziny należało ustalić w oparciu o sumę kwot: średniego miesięcznego dochodu uzyskanego w 2014 r. oraz wysokości renty rodzinnej wypłaconej przez ZUS z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty tj. o kwotę renty rodzinnej uzyskanej za wrzesień 2016 r.

Z załączonej do akt sprawy decyzji z dnia [...] 2016 r., znak: [...] ZUS, o przyznaniu S. P. renty rodzinnej dla M. P. wynika, iż świadczenie to jest wypłacane stronie od 1 sierpnia 2016 r. w wysokości 769,56 zł miesięcznie. Uzyskany w wyniku tych operacji matematycznych wynik 1 785,23 zł = (1 015,67 zł + 769,56 zł) to miesięczny dochód rodziny, co w przeliczeniu na członka rodziny daje kwotę 892,62 zł. Opisana wyżej zmiana sytuacji dochodowej ma wpływ na określenie prawa strony do świadczenia wychowawczego, ponieważ uzyskana od 1 sierpnia 2016 r. przez S. P. renta rodzinna dla M. P., będzie jej wypłacana w okresie na który strona ubiegała się o przyznanie świadczenia.

Jak wynika z przeprowadzonych powyżej wyliczeń, dokonanych zgodnie z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód na osobę w rodzinie odwołującej w wysokości 892,62 zł przekracza kwotę kryterium dochodowego określonego w przepisie art. 5 ust.3 ustawy tj. kwotę 800,00 zł., co skutkuje odmową przyznania wnioskowanego świadczenia od dnia 1 października 2016 r. Jest to zgodne z art. 18 ust. 3 ustawy, który stanowi, że w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.

Przepisy prawa regulujące przyznawanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w sposób sztywny ustalają kryterium dochodowe, co nie pozwala organowi na jakikolwiek luz interpretacyjny. Każde zatem przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego w przedmiotowej sprawie 800 zł, musi skutkować odmową przyznania świadczenia.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących obliczenia dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, wskazać należy, że nie znajdują one uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ww. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o: dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. W przedmiotowej sprawie dochód S. P. został ustalony jako przeciętny miesięczny dochód za rok 2014 r. w kwocie 1 015,67 zł. Przy czym ze względu na ziszczenie się w stanie faktycznym sprawy okoliczności wskazanych w art. 2 pkt 20 lit. d ustawy tj. uzyskania nowego dochodu, ustaloną wysokość dochodu S. P. należało zweryfikować zgodnie z zastrzeżeniem wskazanym art. 7 ust. 3 ustawy, który jest odstępstwem do zasady, iż dochód członka rodziny to średni miesięczny dochód z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy.

Zatem ustalony w powyższy sposób dochód S. P. zgodnie z treścią cyt. wyżej art. 2 pkt 2 ustawy, to wyliczony średni miesięczny dochód za 2014 r. czyli kwota 1 015,67zł (a nie roczny dochód jak sugeruje wnoszący odwołanie), którą należy zgodnie z zastrzeżeniem zawartym w art. 7 ust. 3 ustawy, powiększyć o kwotę uzyskanego przez nią miesięcznego dochodu tj. kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, ponieważ dochód ten S. P. będzie uzyskiwać w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Ustawa przewiduje, iż prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest uzależnione od aktualnej sytuacji rodziny i przepis wprost mówi, iż zmiany w sytuacji dochodowej rodziny następujące po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy uwzględnia się na poziomie kwoty dochodu miesięcznego i precyzuje miesiąc z którego kwotę uwzględnia się przy obliczeniu dochodu. Ponadto na zastosowanie przedstawionego wyżej wyliczenia dochodu strony wskazuje również zapis art. 18 ustawy, który stanowi, iż w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie to nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Zatem, skoro uzyskanie przez S. P. renty rodzinnej na syna powoduje, iż przekroczone zostało kryterium uprawniające ją do świadczenia, a rentę przyznano jej od 1 sierpnia 2016r. to z dniem 1 października 2016 r. nie przysługuje jej świadczenie.

Na powyższą decyzję S. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów: art. 2 pkt 2, art. 5 ust. 3 oraz art. 7 ust.3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenie art. 138§1 pkt 1, art. 7, art. 77 § 1 i art.107 § 3 i 80 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ, na wynik sprawy poprzez ich błędną i niekonstytucyjną wykładnię oraz pominięcie reguł interpretacyjnych wynikających z ustawy, skutkujące wadliwym obliczeniem kryterium dochodowego, podczas gdy z prawidłowej interpretacji tych przepisów oraz obliczeń wynika, iż skarżącej jako osobie samotnie wychowującej dziecko i osiągającej dochód z tytułu własnej emerytury oraz renty rodzinnej małoletniego syna M. P. przysługuje świadczenie wychowawcze na podstawie powołanej ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2017. 2188 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Postępowanie w niniejszej sprawie pozostawało zawieszone postanowieniem z dnia 26 lipca 2018 r. wydanym wobec skierowania przez WSA w Gdańsku pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego (postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2016 r. , III SA/Gd 889/16) : czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. poz. 195) sa zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie ?". Postanowieniem z dnia 7 listopada 2018 r. sygn. akt P 6/17 Trybunał Konstytucyjny umorzył postepowanie wywołane powyższym pytaniem. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Trybunał wskazał, iż dostrzega, że przyjęte rozwiązanie prawne może budzić wątpliwości z punktu widzenia zasady sprawiedliwości. Nawet nieznaczne, czy wręcz symboliczne przekroczenie ustawowego progu dochodowego pozbawia osoby zainteresowane świadczenia z ustawy 500 plus. Niemniej rozwiązanie to nosi wyraźne cechy regulacji przemyślanej i zamierzonej. Trybunał uznał, że brak w ustawie 500 plus, a w szczególności w jej art. 5 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3, możliwości łagodzenia skutków przekroczenia progu dochodowego na członka rodziny, w przypadku ubiegania się o świadczenia wychowawcze na pierwsze lub jedyne dziecko w rodzinie, jest świadomie przyjętym przez ustawodawcę i celowym rozwiązaniem legislacyjnym.

Wobec wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyżej opisanego postanowienia, Sąd podjął postępowanie i rozpoznał sprawę.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna może dotyczyć również braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Dla organu administracyjnego ponownie rozpatrującego sprawę charakter wiążący ma ocena prawna pozostająca w związku i mieszcząca się w ramach kognicji tego sądu, a więc ocena, która zdeterminowała stanowisko sądu administracyjnego w rozpatrywanej sprawie. Natomiast związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną przy ponownym rozpatrywaniu sprawy oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Jednocześnie należy podkreślić, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w tym przepisie oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, Lex nr 1277944, z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1865/11, Lex nr 1293568). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności), zaś niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast oparcie skargi na podstawach sprzecznych z tą oceną prawną spowoduje, iż sąd administracyjny zobowiązany będzie skargę oddalić (tak. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, wyd. 2, LexisNexis, Warszawa 2008, komentarz do art. 153 ).

Mając na uwadze treść i skutki zapadłego przed tut. Sądem wyroku z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 199/17 Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2017.1851),dalej ustawa p.p.w.d. w szczególności je art. 2 pkt. 1 i art. 5 ust. 1 i .2

Przypomnieć jednak najpierw należy, że WSA, uchylając wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017r., sygn. akt III SA/Kr 199/17 decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. znak [...] i decyzję ją poprzedzającą, uznał za uzasadniony zarzut skarżącej dotyczący błędnego ustalenia składu rodziny, nakazując w ponownie prowadzonym postępowaniu przyjąć, że jest to rodzina dwuosobowa i zgodnie z takim składem przeliczyć dochód rodziny skarżącej, a to w celu ustalenia, czy skarżąca jest uprawniona do pobierania świadczenia wychowawczego. Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi dotyczących niezasadnego – zdaniem skarżącej - wliczenia do dochodu rodziny renty rodzinnej małoletniego. Stwierdzić należy, że organy zastosowały się do stanowiska Sądu przyjętego w powyższym wyroku. Ustaliły prawidłowo, że rodzina skarżącej jest rodziną dwuosobową i wyliczyły dochód rodziny na podstawie osiągniętego przez skarżącą dochodu w postaci świadczenia emerytalnego osiągniętego w 2014 r., w wysokości 13 109,00 zł, co w przeliczeniu na miesięczny dochód rodziny dało kwotę 1092,42 zł, zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie kwotę 546,21 zł. Kwota ta nie przekroczyła kryterium dochodowego w wysokości 800, -zł, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy p.p.w.d. Prawidłowo także i zgodnie ze stanowiskiem tut. Sądu organy ustaliły, że dochód z tytułu przyznanej małoletniemu renty rodzinnej jest dochodem wliczanym do dochodu rodziny a to na podstawie art. 3 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 pkt. 1 ustawy p.p.w.d. Dochód ten został uzyskany w związku z przyznaniem ww. renty od dnia 1 sierpnia 2016 r., decyzją ZUS z dnia 27 lipca 2016 r. Wprowadzenie do ustawy pojęć dochodu utraconego i uzyskanego służy urealnieniu dochodu rodziny/wnioskodawcy w dacie przyznawania świadczeń. Ustawodawca bowiem przy ustalaniu kryterium dochodowego jako bazę traktuje rok poprzedzający rok świadczeniowy (art. 2 pkt 2 p.p.w.d.). Z uwagi jednak na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem szeregu unormowań zawartych w ustawie, zwłaszcza w art. 7 p.p.w.d. jest ustalenie dochodu osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo, jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny. I tak zgodnie z art. 7 ust. 1 p.p.w.d. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 3 p.p.w.d. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Organy prawidłowo ustaliły, że skarżąca a w zasadzie jej syn po roku bazowym (tj. roku 2014) uzyskała dochód w postaci renty rodzinnej. Uzyskana przez małoletniego syna skarżącej renta rodzinna, przyznana od dnia 1 sierpnia 2016 r. jest dochodem uzyskiwanym w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 2 pkt. 20 lit. d) ustawy p.p.w.d. W takim stanie faktycznym ma więc zastosowanie art. 7 ust. 3 p.p.w.d. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczenia wychowawczego, do obliczanego dochodu dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, przy czym odnośnie wysokości owego miesięcznego dochodu bierze się pod uwagę wysokość uzyskaną w miesiącu następnym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu; ponadto ustawodawca zastrzegł, że takiego dodania dokonuje się tylko, jeżeli dochód uzyskany jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Niewątpliwie renta rodzinna do której uprawniony jest syn skarżącej jest uzyskiwana w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tj. od 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Podkreślenia wymaga, że pierwszy okres na który jest przyznawane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie u.p.p. tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 48 ust. 1 w zw. z art. 58 ustawy p.p.w.d. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia 1 lipca 2016 r. a więc w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (art. 49 ust. 1 ustawy p.p.w.d.), zatem organy orzekały o okresie świadczeniowym, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy p.p.w.d., przy czym prawo do świadczenia przysługuje skarżącej od dnia 21 czerwca 2016 r., ponieważ z tym dniem uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego sygn. akt [...] o przysposobieniu małoletniego przez skarżącą.

Zarzuty skargi kierowane przeciwko rozstrzygnięciu będącemu przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie dotyczą błędnego zdaniem skarżącej wyliczenia dochodu rodziny w związku z uzyskaniem przez małoletniego prawa do renty rodzinnej. Zdaniem skarżącej, dochód uzyskany z tytułu renty w miesiącach od września do grudnia (str. 3 skargi) należy doliczyć do dochodu uzyskanego przez skarżącą w roku 2014 i tę kwotę podzielić przez 12 miesięcy, co daje wynik w wysokości 636,09 zł na osobę w rodzinie i nie powoduje utraty prawa do świadczenia wychowawczego.

Ustosunkowując się do przedstawionego w skardze sposobu wyliczenia dochodu, Sąd stwierdził, że nie ma on żadnego oparcia w przepisie art. 7 ust. 3 ustawy p.p.w.d. Przepis ten stanowi wyraźnie i jednoznacznie, że w sytuacji uzyskania dochodu (...) dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Przewidziano więc zasadę doliczenia do ustalonego dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód przez te osoby został osiągnięty. Dokonane przez organy obliczenie dochodu uprawniającego do świadczenia wychowawczego jest więc prawidłowe i odpowiada powyższej regulacji. Nie wynika natomiast z powyższego przepisu, aby dochód uzyskany w ciągu kolejnych miesięcy, do końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (tj. za miesiące wrzesień, październik, listopad i grudzień 2016r.) doliczany miał być do "przeciętnego" dochodu uzyskanego w roku bazowym i suma ta miałaby być podzielona przez 12 miesięcy.

Przewidziany przez ustawodawcę w przepisie art. 7 ust. 3 ustawy p.p.w.d. sposób wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie obrazuje w sposób prawidłowy rzeczywiście uzyskiwany dochód na osobę w rodzinie w okresie pobierania świadczenia., tj. w niniejszej sprawie w rodzinie skarżącej od 21 czerwca 2016 r. do 30 września 2017 r. Zatem organy rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organy rozpoznały ponownie sprawę prawidłowo, z uwzględnieniem art. 153 p.p.s.a, oraz mających zastosowanie przepisów prawa tj. ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Uzasadnienie zaskarżonej jest sporządzone zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 107 § 3 kpa, w sposób dokładny, szczegółowy i zrozumiały, zawiera wszystkie niezbędne elementy - wskazuje na istotne elementy stanu faktycznego, na treść mających zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozwala prześledzić tok rozumowania organu oraz pozwala na weryfikację prawidłowości dokonanych przez organ wyliczeń.

Skoro zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione a kontrolując zaskarżoną decyzję stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził aby została ona wydana z naruszeniem prawa, to na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji.