Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1919/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 122 i art. 121, art. 249 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 174 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 562/19 w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 562/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K.B. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO) z dnia 16 stycznia 2019 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010.

Skargę kasacyjną wywiodła skarżąca. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1) art. 122 i art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) poprzez nieustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, w szczególności dotyczących świadomego i wadliwego działania organów w sprawie, których skutkiem było prawidłowe zapoznanie się przez skarżącą z decyzjami w 2016 r., co oznacza, że dopiero od tej daty winien być liczony termin pięcioletni;

2) art. 249 § 1 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i błędne przyjęcie, że żądanie zostało wniesione po upływie pięciu lat od doręczenia decyzji, bez uwzględnienia, że z winy organów formalne doręczenie decyzji nie skutkowało możliwością zweryfikowania jej treści z uwagi na rażące naruszenie prawa przez organ wydający decyzję o ustaleniu łącznego wymiaru zobowiązania pieniężnego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), ze względu na konieczność rozpoznania jej bez zbędnej zwłoki oraz na ograniczenia związane z sytuacją pandemiczną. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna. W rozpoznanej sprawie kluczowe znaczenie ma regulacja zawarta w art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Przepis ten stanowi, iż organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. Z przytoczonego przepisu wynika, że nie może być rozpoznany merytorycznie wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji, jeżeli został on złożony po upływie 5 lat od doręczenia takiej decyzji. Odmowa wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 249 § 1 O.p., oznacza bowiem, iż organ nie może badać zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, czyli analizować treści decyzji pod kątem wystąpienia wad określonych w art. 247 § 1 tej ustawy, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności.

Zważywszy na podniesione w skardze kasacyjnej argumenty, zwrócenia uwagi wymaga, że art. 249 § 1 O.p. stanowi o liczeniu 5-letniego terminu od dnia, w którym decyzja została doręczona, a nie od dnia, w którym strona przeczytała doręczoną jej decyzję ze zrozumieniem. Wydaje się dość oczywistym, że doręczenie decyzji i jej przeczytanie są odrębnymi czynnościami, zatem skoro ustawodawca zdecydował, że relewantne dla skutków prawnych jest wyłącznie doręczenie decyzji, to w ogóle bez znaczenia pozostaje, czy strona zapoznała się z jej treścią. Dlatego stwierdzić należy, że w sprzeczności z art. 249 § 1 O.p. pozostaje prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko, iż datą doręczenia ostatecznej decyzji, o stwierdzenie nieważności której wnioskowała skarżąca, nie jest dzień doręczenia jej decyzji osobiście, tj. 19 luty 2010 r. (okoliczność niesporna), lecz 6 październik 2016 r., kiedy to "mogła ona faktycznie zapoznać się z treścią decyzji".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd słusznie zaakceptował stanowisko organu, iż 5-letni termin określony art. 249 § 1 O.p. należy liczyć od dnia doręczenia decyzji skarżącej, co nastąpiło 19 lutego 2010 r. oraz że ze względu na upływ tego terminu (wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożony w dniu 17 lipca 2018 r.) należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji prawidłowo odkodował treść tego przepisu i dokonał jego właściwej subsumcji do stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie. Błędną jest wykładnia art. 249 § 1 O.p. przedstawiona w skardze kasacyjnej, nie zaś dokonana w zaskarżonym wyroku.

Z podanych powyżej powodów za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 122 i art. 121 O.p. "poprzez nieustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, w szczególności dotyczących świadomego i wadliwego działania organów w sprawie, których skutkiem było prawidłowe zapoznanie się przez skarżącą z decyzjami w 2016 r., co oznacza, że dopiero od tej daty winien być liczony termin pięcioletni".

Błędne jest też stanowisko autora skargi kasacyjnej, iż art. 249 § 1 O.p. nie ma zastosowania w sprawie, gdyż decyzja ustalająca wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010 nie została wydana na podstawie Ordynacji podatkowej, tylko na podstawie przepisów ustawy o podatku rolnym i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Decyzja ta została bowiem wydana na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, tak jak i wszystkie decyzje w przedmiocie podatków, a to stosownie do postanowień art. 2 § 1 pkt 1 O.p., zgodnie z którym przepisy tej ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

sędzia Paweł Dąbek sędzia Krzysztof Winiarski sędzia Jolanta Sokołowska