Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 709/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 p.p.s.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2008 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych skargę oddala


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27 marca 2007 r. G. S. wniósł o umorzenie zaległości powstałych z tytułu nieopłaconych składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą za okres 04.1996 r. -07.1996 r., 10.1996 r., 02.1997 r. - 12.1998 r.. w kwocie [...] złotych ([...] złotych tytułem ubezpieczenia pracowników + [...] złotych tytułem ubezpieczenia własnego) oraz 02.1999 r. - 12.2000 r. w kwocie [...] złotych. W uzasadnieniu wniosku powołał się na problemy zdrowotne i finansowe związane z koniecznością spłaty zaciągniętych kredytów i nie otrzymaniem wynagrodzenia za roboty wykonane przy remoncie hotelu w [...]. Oświadczył, że zmuszony był zawiesić działalność gospodarczą na 5 lat od 2001 r., nie mógł wtedy znaleźć żadnej stałej pracy. Działalność gospodarczą podjął ponownie od 1 sierpnia 2006 r., niewielki, uzyskiwany z tego tytułu dochód jest niezbędny na rozwój firmy. Podkreślił, że zaległości na rzecz ZUS powstały w chwili, gdy znajdował się w trudnej sytuacji finansowej. Na koniec zaznaczył, że po sprzedaży części należącej do niego nieruchomości będzie w stanie spłacić jednorazowo część zadłużenia w wysokości 35.000,00 zł.

W dniu 29 sierpnia 2007 r. zobowiązany sprecyzował swój wniosek oświadczając, że ubiega się o umorzenie całości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia w tym na grupie [...] za okres: kwiecień 1996 r. - grudzień 1998 r. oraz na grupie [...] za okres: styczeń 1999 r.-listopad 2000 r.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "Zakład") odmówił wnioskodawcy umorzenia zaległych składek we wnioskowanym zakresie.

W uzasadnieniu – przedstawiając obszernie stan faktyczny sprawy – Zakład wskazał m.in., że dłużnik prowadził działalność gospodarczą na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nr [...] wydanego przez Urząd Miejski w W. w dniu 21.03.1994 r., a w ramach prowadzonej działalności zatrudniał pracowników. Z tego tytułu nie wywiązał się z ustawowego obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne własne oraz pracowników na grupie [...] za okres: kwiecień 1996 r. - lipiec 1996 r., październik 1996 r., luty 1997 r. - grudzień 1998 r. oraz na grupie [...] wobec FUS, FUZ oraz FP i FGŚP za okres: styczeń 1999 r. - marzec 1999 r., maj 1999 r. - październik 2000 r., róż. listopad 2000 r.

Zakład stwierdził również, iż postanowieniem Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w B. VIII Wydział Gospodarczy z dnia [...].10.2000 r. sygn. akt [...] na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...].07.2000 r. został orzeczony wobec zobowiązanego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, członka rady nadzorczej i komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, ograniczoną odpowiedzialnością lub spółdzielni. Postanowienie uprawomocniło się w dniu [...].11.2000 r.

Wobec powyższego decyzją z dnia [...].04.2001 r. znak: [...] ZUS Oddział w B. stwierdził, iż od dnia [...].11.2000 r. zobowiązany nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzja uprawomocniła się w dniu [...].06.2001 r.

Od dnia [...].08.2006 r. zobowiązany prowadzi ponownie działalność gospodarczą w zakresie wydobywania, cięcia, formowania oraz wykończania kamieni ozdobnych, a także kamieni dla potrzeb budownictwa, wykonywania pozostałych robót budowlanych wykończeniowych oraz pozostałej sprzedaży hurtowej i detalicznej na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nr [...] wydanego przez Urząd Miejski w B. Zobowiązany nie zalega z opłatą składek na ubezpieczenia za okres: sierpień 2006 r. - sierpień 2007 r.

Zgodnie z przedłożonym zeznaniem podatkowym PIT-36, w roku 2006 wnioskodawca osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Z przedłożonej kserokopii księgi przychodów i rozchodów wynika, iż w okresie od 01.01.2007 r. do 31.07.2007 r. osiągnął dochód w wysokości łącznej [...] zł, zaś poniósł koszty w wysokości [...] zł. W miesiącu maju 2007 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł, zaś poniósł koszty w wysokości [...] zł; w miesiącu czerwcu 2007 r. poniósł stratę w wysokości [...] zł oraz koszty w wysokości [...] zł; zaś w miesiącu lipcu 2007 r. poniósł stratę w wysokości [...] zł oraz koszty w wysokości [...] zł. Natomiast zgodnie z przedłożonymi deklaracjami dla podatku od towarów i usług VAT-7 podstawę opodatkowania w miesiącu lutym 2007 r. stanowiła kwota [...] zł, w miesiącu marcu 2007 r. kwota [...] zł. w miesiącu kwietniu 2007 r. kwota [...] zł, w miesiącu maju 2007 r. kwota [...] zł, w miesiącu czerwcu 2007 r. kwota [...] zł, zaś w miesiącu lipcu 2007 r. kwota [...] zł.

Zakład wskazał również na zobowiązania wnioskodawcy względem banków, przedsiębiorców i Burmistrza W. z tytułu nieopłaconego podatku od nieruchomości.

Żona wnioskodawcy przez kilka lat przebywała za granicą. Obecnie po powrocie do kraju nie pracuje. Utrzymuje się z oszczędności zgromadzonych podczas pobytu za granicą. Sporadycznie korzysta także z pomocy wnioskodawcy. Od dnia [...].05.2007 r. zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Wnioskodawca ma dwójkę dorosłych dzieci pozostających na własnym utrzymaniu.

Wnioskodawca wraz z żoną jest właścicielem na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej nieruchomości o powierzchni łącznej [...] m2 położonej w W. przy ulicy [...] (działka nr [...]) zabudowanej budynkiem mieszkalnym i przemysłowym. Dla powyższej nieruchomości w Sądzie Rejonowym w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych urządzono księgę wieczystą nr Kw. [...]. Zgodnie z przedłożonym zestawieniem - szacowanie nieruchomości - wartość rynkowa nieruchomości wynosi 654.639,00 zł. Na tej nieruchomości dokonano zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia na grupie [...] oraz na grupie [...], za okres: kwiecień 1996 r. - październik 2000 r. w postaci wpisów hipotecznych.

Następnie Zakład przywołał treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.); dalej: "u.s.u.s.", określającego warunki umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność, wyjaśniając jednocześnie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził, iż zostały spełnione przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek na grupie [...], a także na grupie [...] w części finansowanej przez płatnika i na ubezpieczenia własne wnioskodawcy, w oparciu o dyspozycję art. 28 ust. 1 - 3 i art. 32 u.s.u.s. Za takim stanowiskiem przemawia fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego. Dotychczas postępowanie nie zostało zakończone. Komornik Sądowy Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w B. jako organ egzekucyjny nie wydał w tym zakresie postanowienia o umorzeniu postępowania. Ponadto pismem z dnia 21.05.2007 r. poinformował Zakład, iż w przypadku wyznaczenia terminu II licytacji nieruchomości położonej w W., ul. [...] można będzie ponownie zgłosić wierzytelność z tytułu nieopłaconych składek celem uczestniczenia w planie podziału środków uzyskanych w wyniku sprzedaży nieruchomości.

Ponadto Zakład podkreślił, iż wnioskodawca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu dochód pozwalający na regulowanie należności bieżących w tym należnych składek. Działalność gospodarcza rozwija się. Uwzględniając jej charakter oraz zakres należy przyjąć, iż sytuacja finansowa zobowiązanego ulega stopniowej poprawie. Wnioskodawca nie posiada także zobowiązań wobec [...] Urzędu Skarbowego w B. z tytułu nieopłaconego podatku. Spłaca także inne zobowiązania kredytowe zaciągnięte po rozpoczętej w sierpniu 2006 r. działalności. Powyższe okoliczności przemawiają za tym, iż posiada on zdolność kredytową, a zatem ma możliwość przystąpienia do spłaty zaległych należności chociażby w ratach.

Z powyższych względów Zakład uznał, że nie zachodzi całkowita nieściągalność, jako przesłanka przemawiająca za umorzeniem należności na grupie [...] oraz na grupie [...] 1 w wysokości łącznej [...] zł przewidziana w art. 28 ust. 1 - 3 w związku z art. 32 u.s.u.s.

Zdaniem Zakładu w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą również przesłanki do umorzenia zaległej należności pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Możliwość taka jest przewidziana w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., natomiast przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określono w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1356).

Zakład stwierdził, iż pomimo braku całkowitej nieściągalności w trybie ww. rozporządzenia umarzane mogą być jedynie składki na ubezpieczenie własne wnioskodawcy: na grupie [...] oraz na grupie [...]. Tak więc przepisy rozporządzenia nie mają zastosowania do nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników na grupie [...] za okres: kwiecień 1996 r. - lipiec 1996 r., październik 1996 r. luty 1997 r. - grudzień 1998 r. w wysokości łącznej [...] zł jak też nieopłaconych należności z tytułu składek wobec FUS oraz FP i FGŚP w części finansowanej przez płatnika za zatrudnionych pracowników za okres: maj 1999 r. - kwiecień 2000 r. w wysokości łącznej [...] zł.

W ocenie Zakładu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie potwierdził, iż z uwagi na sytuację majątkową, czy też stan zdrowia wnioskodawca nie w stanie opłacić przedmiotowych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Orzekając w wyniku złożenia przez zobowiązanego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2007 r. oraz na zasadzie art. 123 oraz art. 83 ust 1 pkt. 3 u.s.u.s. w związku z art. 19 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego wniosek w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez żonę - Panią L. S. przekazał zgodnie z właściwością miejscową i rzeczową do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.

Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści Prezes Zakładu stwierdził – po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – że nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne własne oraz pracowników na grupie [...], a także na grupie [...] na ubezpieczenie własne zobowiązanego i w części finansowanej przez płatnika za okres: kwiecień 1996 r. - lipiec 1996 r., październik 1996 r., luty 1997 r. - listopad 2000 r. w kwocie łącznej 105.188,62 zł w oparciu o dyspozycję art. 28 ust. 1 - 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ podkreślił, iż sytuacja finansowa zobowiązanego ulega stopniowej poprawie. Od dnia 01.08.2006 r. prowadzi on działalność gospodarczą pozyskując stały dochód. Na uwagę zasługuje także fakt, iż reguluje składki bieżące na ubezpieczenia oraz inne należności, jak też zaciągnięte kredyty.

Dodatkowo Prezes Zakładu podniósł, że zobowiązany posiada majątek w postaci nieruchomości o wartości znacznie przekraczającej wysokość zobowiązań wobec ZUS. W wyniku jego sprzedaży, z uwagi na ustanowione zabezpieczenie hipoteczne będzie można odzyskać przedmiotowe należności. Ponadto pismem z dnia [...].07.2007 r., znak: [...] ZUS jako wierzyciel hipoteczny określił warunki wykreślenia zabezpieczenia w postaci hipotek. Powyższe stanowisko zostało podtrzymane na spotkaniu przedstawicieli wierzycieli hipotecznych, które odbyło się w dniu 18.07.2007 r. Z tych też względów Prezes Zakładu uznał, że podnoszony przez zobowiązanego zarzut, iż ustanowiona na rzecz ZUS hipoteka uniemożliwia mu sprzedaż nieruchomości nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, iż Zakład jako wierzyciel hipoteczny podjął negocjacje celem ustalenia warunków sprzedaży nieruchomości z uwzględnieniem interesów wszystkich wierzycieli hipotecznych, jak też zobowiązanego poza trybem egzekucyjnym. W tym zakresie nie podjęto jednak żadnych konkretnych ustaleń bowiem zobowiązany w dalszym ciągu negocjuje warunki sprzedaży nieruchomości z wyłączeniem stanowiska ZUS.

Zdaniem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zachodzą także uzasadnione przesłanki do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie własne wnioskodawcy w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r.

Umorzenie należności w oparciu o przytoczone rozporządzenie może bowiem nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, a mianowicie wówczas gdy osoba zobowiązana do zapłaty wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności bez narażenia własnej egzystencji, przy czym zapłata zobowiązań spowoduje egzystencjalną ruinę bytu jego rodziny, nie zaś jedynie gdy wywoła uciążliwości i trudności w spłacie. Za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych należy uznać zaś niezbędne minimum, a nie coś na przeciętnym, uśrednionym poziomie.

Uwzględniając powyższe oraz uzyskiwany stały dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jej charakter, w ocenie Prezesa Zakładu wnioskodawca posiada możliwość spłaty należności na ubezpieczenia społeczne własne w wysokości łącznej [...] zł bez zagrożenia swojego egzystencji i swojej rodziny.

Na koniec Prezes Zakładu stwierdził, że pozostałe przesłanki przewidujące umorzenie należności w oparciu o przepisy rozporządzenia z dnia 31.07.2003 r., nie zostały spełnione. Nie przedłożono jakichkolwiek informacji mogących wskazywać na fakt występowania u Pana, bądź też innych członków rodziny schorzeń mających charakter przewlekłych chorób uniemożliwiających uzyskanie dochodu pozwalającego na opłacenie przedmiotowych należności.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. S. powołał się na swoją trudną sytuację finansową. Wskazał, że ZUS dąży do ponownej likwidacji jego firmy. Zarzucił, że jedynie ZUS nie chce zrezygnować z dochodzenia części swoich należności podczas, gdy inni wierzyciele skarżącego odstąpili od odsetek lub większej części należności.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że są one bezzasadne.

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że zgodnie treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przez należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Zgodnie z art. 28 powołanej ustawy, Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możność umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone". Podkreślić należy, iż w uchwale z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Mając na względzie okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd podziela stanowisko organu orzekającego co do braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności i - w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Jak bowiem słusznie zauważył Prezes Zakładu, skarżący posiada stały dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Reguluje z tego dochodu bieżące składki i inne należności w tym zaciągnięte kredyty. Ponadto posiada majątek w postaci nieruchomości o wartości znacznie przekraczającej wysokość zobowiązań wobec ZUS. Nieruchomość ta stanowi zabezpieczenie wierzytelności ZUS poprzez ustanowioną hipotekę

W ocenie Sądu prawidłowo zatem ustalono, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości – jak wyżej wyjaśniono – umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek ten jest ustawowo ograniczony do jednej tylko kategorii zadłużenia tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Chodzi o składki na ubezpieczenie społeczne małych przedsiębiorców, którzy sami płacą składki za swoje ubezpieczenie i są jednocześnie płatnikami i ubezpieczonymi. To właśnie należności tej grupy dłużników mogą być umarzane mimo braku całkowitej nieściągalności, z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej, czyli z uwagi na konieczność ochrony małych i słabych ekonomicznie podmiotów gospodarczych.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r.

Zgodnie z powołanym powyżej paragrafem 3 Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje orzekającym organom. Mogą one umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organów do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności. W przedmiotowej sprawie organy orzekające słusznie wskazały w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że opłacenie zaległych należności na ubezpieczenia społeczne własne nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie wykazał, że nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i dla jego rodziny. Nie przedstawił w szczególności jakichkolwiek dokumentów mogących wskazywać na fakt występowania u niego, bądź też członków jego rodziny schorzeń mających charakter przewlekłych chorób uniemożliwiających uzyskanie dochodu pozwalającego na opłacenie przedmiotowych należności.

Przy powołanym brzmieniu przepisów prawa nie ma żadnej wątpliwości, że w oparciu o te przepisy, pomimo braku całkowitej nieściągalności, mogą być umarzane tylko składki ubezpieczonych, będących równocześnie ich płatnikami. Zatem brak jest jakichkolwiek podstaw do rozszerzającej wykładni art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który ustanawia wyjątek od zasady, że umorzenie może mieć miejsce tylko w przypadku całkowitej nieściągalności.

Mając powyższe na względzie, Sąd zauważa, iż organ orzekający prawidłowo przyjął, że w rozpatrywanej sprawie, w której przedmiotem umorzenia są również należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników, nie ma zastosowania w odniesieniu do tych składek art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Zdaniem Sądu w toku postępowania administracyjnego, zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy. Strona natomiast, miała zapewnioną możliwość wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonych dowodów, o czym zgodnie z art. 10 k.p.a. została poinformowana przez organ. Zaskarżona decyzja zawierała wyczerpujące uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną.

Sąd stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego – będącego szczególną formą upoważnienia przez ustawę organów administracji publicznej do określonego zachowania się, polegającą na przyznaniu organom administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań – nie zostały przekroczone. Uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. Dlatego też w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji [pic]uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie z powyższego obowiązku, organ wywiązał się w sposób należyty.

Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.