Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 806/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi E. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku E.A. na podstawie wystawionego na podstawie wystawionego w dniu 17 września 2018 r. tytułu wykonawczego nr: [...], obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-4R za sierpień 2012 r. w kwocie należności głównej 2.302,00 zł.

Podstawę prawną dochodzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy obowiązku stanowi deklaracja złożona przez zobowiązaną w dniu 10 stycznia 2013 r., z tytułu PIT-4R za 2012 r. w kwocie należności głównej 5.400,00 zł.

W związku z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt [...] w przedmiocie ogłoszenia upadłości dłużnika E.A. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "A", a w konsekwencji zgłoszeniem wierzytelności przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w kwocie wierzytelności głównej 5.400,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 161,00 zł, na poczet ww. zaległości podatkowej została przekazana kwota 2.736,01 zł.

Zakończenie postępowania upadłościowego do majątku E.A., prowadzącej działalność gospodarczą "A" w upadłości likwidacyjnej nastąpiło w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 19 września 2014 r., sygn.. akt [...], prawomocnym z dniem 9 października 2014 r..

W dniu 18 września 2018 r. organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego sporządził zawiadomienie nr [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.

Odpis ww. tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej w dniu 8 października 2018 r., w trybie art. 44 K.p.a..

Pismem z dnia 11 października 2018 r., zatytułowanym "Zarzuty do tytułu nr [...]" E.A. poinformowała, że wnosi zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji w trybie art. 33 § 1 pkt 3, 6 u.p.e.a.. W motywach pisma strona zakwestionowała zasadność prowadzenia egzekucji administracyjnej, bowiem w opinii skarżącej podstawą prowadzonego postępowania mógł być wyciąg z listy wierzytelności ustalonej w postępowaniu upadłościowym, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności.

Postanowieniem nr [...] z dnia 5 listopada 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował E.A. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego.

W dniu 28 grudnia 2018 r. organ pierwszej instancji wydał postanowienie nr [...], którym uznał wniesione pismem z dnia 26 października 2018 r. zarzuty za nieuzasadnione. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone E.A. w dniu 16 stycznia 2019 r..

Pismem z dnia 21 stycznia 2019 r., w terminie do tego przepisanym, E.A. wniosła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zażalenie na w/w postanowienie organu pierwszej instancji, żądając jego uchylenia, jak również umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem nr [...] z dnia 25 lutego 2019 r. - po rozpatrzeniu złożonego przez zobowiązaną zażalenia - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, którym uznano za nieuzasadnione zarzuty wniesione w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 17 września 2018 r..

W uzasadnieniu wskazano, że wobec zarzutu zgłoszonego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 3 w/w ustawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że zbadanie wystąpienia ww. przesłanki polegać powinno na sprawdzeniu czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym polegającego na tym, że obowiązek wynikający z tytułu egzekucyjnego nie jest adekwatny do obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego. Owo zniekształcenie przedmiotu postępowania egzekucyjnego może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów, w tym daty jego powstania.

Rozpatrując ten zarzut stwierdzono, iż w tytule wykonawczym z dnia 17 września 2018 r. w sposób właściwy i tożsamy z treścią podstawy prawnej obowiązku wynikającą ze złożonej deklaracji wpisano kwotę należności do zapłaty, rodzaj należności, co potwierdza treść dokumentu w polu E i E.1. w/w tytułu wykonawczego.

Stąd, argumentacja podważająca możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o ww. tytuł wykonawczy wobec zakończenia postępowania upadłościowego do majątku, jako osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą (w rezultacie czego nastąpiło wyłącznie częściowe zaspokojenie wierzyciela z tytułu zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4R za sierpień 2012 r.) nie może wywierać skutku prawnego w postaci zasadności zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 28 października 2015 r. sporządził upomnienie nr [...] (odebrane w dniu 5 listopada 2015 r.), a w konsekwencji wobec braku dobrowolnego uregulowania ww. zaległości podatkowej w dniu 17 września 2018 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zadeklarowaną stronie - jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych - kwotę należnej zaliczki za sierpień 2012 r..

Biorąc pod uwagę powyższe, prawidłowo organ pierwszej instancji uznał za nieuzasadniony zarzut wniesiony w oparciu o art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a., tj. określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4.

Prawidłowo również, w ocenie organu, w postanowieniu z dnia 28 grudnia 2018 r. nr [...] organ pierwszej instancji ocenił zarzut wniesiony w oparciu o art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a..

Podkreślono, iż z dniem ukończenia postępowania upadłościowego upadły odzyskuje swobodę w rozporządzeniu swoim majątkiem. Powyższy wniosek wynika z wykładni art. 364 ust. 1 UPiN, zgodnie z którym z dniem uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego upadły odzyskuje prawo zarządzania swoim majątkiem i rozporządzania jego składnikami. Oznacza to, iż niezaspokojone w tym postępowaniu wierzytelności mogą być dochodzone z całego majątku dłużnika, a zakończenie postępowania upadłościowego nie powoduje wygaśnięcia obowiązku zapłaty.

W odniesieniu do zarzutu niedopuszczalności zastosowanych środków egzekucyjnych, ustawodawca w treści art. la pkt 12 u.p.e.a., wskazał środki egzekucyjne, które należy stosować przy egzekucji należności pieniężnych. Ustawa ta nie uzależnia podjęcia czynności egzekucyjnych od zgody zobowiązanego, ani nie wymaga uzgodnienia z nim wyboru środka egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w sytuacji, gdy zobowiązany uchyla się od spełnienia ciążącego na nim obowiązku i ma na celu doprowadzenie do jego realizacji. Egzekucję wszczyna organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela i nie jest do tego potrzebna zgoda zobowiązanego (art. 26 § 1 ww. ustawy). Wobec powyższego, organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawiając w oparciu o ww. tytuł wykonawczy w dniu 18 września 2018 r. zawiadomienie nr [...] o zajęciu innej wierzytelności zasadnie zastosował środek egzekucyjny wyszczególniony w katalogu.

E.A. pismem z dnia 26 marca 2019 r., wniosła skargę na postanowienie organu nr [...] z dnia 25 lutego2019 r.. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że w dniu 5 grudnia 2012 r. Sąd Rejonowy ogłosił upadłość dłużnika i wyznaczył syndyka, co zdaniem zobowiązanej implikowało umorzenie zobowiązań podjętych przed dniem ogłoszenia upadłości, a nie zawartych w planie spłaty. Bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w zakresie poinformowania skarżącej o wymagalnych zaległościach podatkowych skutkowała wygenerowaniem wyższych odsetek za zwłokę. Przechodząc do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej prowadzonej do majątku zobowiązanej w oparciu o ww. tytuł wykonawczy E.A. podniosła brak wykazania przez wierzyciela istnienia listy wierzytelności, zaopatrzonej w klauzulę wykonalności, która mogła wyłącznie stanowić podstawę prawną tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 17 września 2018 r..

W związku z powyższym Pani E.A. wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia organu oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 11 października 2018 r. E.A. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułu wykonawczego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 3 i 6 u.p.e.a., mianowicie: zarzut określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego.

Przystępując do zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji, zgłoszonego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 3 w/w ustawy należy wskazać, że zbadanie wystąpienia ww. przesłanki polegać powinno na sprawdzeniu czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym polegającego na tym, że obowiązek wynikający z tytułu egzekucyjnego nie jest adekwatny do obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego. Owo zniekształcenie przedmiotu postępowania egzekucyjnego może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów, w tym daty jego powstania.

W piśmiennictwie podkreśla się, że określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, związane jest przede wszystkim z kwestiami o charakterze technicznym, z błędną interpretacją albo nieodpowiednim zastosowaniem przepisu.

W opinii strony, prowadzenie egzekucji administracyjnej w oparciu o ww. tytuł wykonawczy w sytuacji zakończonego postępowania upadłościowego stoi w kolizji z dyspozycją prawa upadłościowego. Argumentacja zobowiązanej oparta jest na twierdzeniu, że po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z zatwierdzonej listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu.

Należy wskazać, że tytuł wykonawczy nr [...] wystawiono w dniu 17 września 2018 r. na podstawie złożonej w dniu 10 stycznia 2013 r., przez stronę deklaracji z tytułu PIT-4R za 2012 r. wskazującej dane płatnika: [...], rodzaj płatnika - osoba fizyczna, nazwisko i imię, data urodzenia – A.E., 2 listopada 1982 r., adres zamieszkania płatnika – G., ul. T.

Rozpatrując ten zarzut, należy stwierdzić, iż w tytule wykonawczym z dnia 17września 2018 r. w sposób właściwy i tożsamy z treścią podstawy prawnej obowiązku wynikającą ze złożonej deklaracji wpisano kwotę należności do zapłaty, rodzaj należności, co potwierdza treść dokumentu w polu E i E.1. w/w tytułu wykonawczego.

Stąd, argumentacja podważająca możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o ww. tytuł wykonawczy wobec zakończenia postępowania upadłościowego do majątku strony, jako osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą (w rezultacie czego nastąpiło wyłącznie częściowe zaspokojenie wierzyciela z tytułu zaległości podatkowej w podatku PIT-4R za sierpień 2012 r.) nie mogła wywrzeć skutku prawnego w postaci uznania zasadności zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 28 października 2015 r. sporządził upomnienie nr [...], a w konsekwencji wobec braku dobrowolnego uregulowania ww. zaległości podatkowej w dniu 17 września 2018 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zadeklarowaną przez stronę - jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych - kwotę należnej zaliczki za sierpień 2012 r..

W świetle powyższego organ prawidłowo uznał za nieuzasadniony zarzut skarżącej wniesiony w oparciu o art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a.,tj. określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4.

W ocenie Sądu przyznać należy, że organy prawidłowo w postanowieniu oceniły zarzut wniesiony przez stronę oparciu o art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.. W piśmie z dnia 11 października 2018 r. zobowiązana wskazała, że prowadzona egzekucja administracyjna i zastosowanie środka w postaci zajęcia należności pieniężnych jest niedopuszczalne z uwagi na właściwość organu egzekucji sądowej, nie zaś administracyjnej. Natomiast w skardze z dnia 26 marca 2019 r. skarżąca ową niedopuszczalność upatruje w braku wykazania istnienia wyciągu z zatwierdzonej listy wierzytelności oraz braku jej załączenia do w/w tytułu wykonawczego.

W omawianym przepisie chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a przeprowadzone przez organ egzekucyjny z urzędu badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej powinno obejmować ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku w trybie administracyjnym jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony, czy organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym oraz czy zobowiązany podlega polskiej jurysdykcji.

Na mocy art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają następujące obowiązki: podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa. Przy czym w myśl art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zakresie zobowiązań: powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one (...) z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika. W przypadkach, o których mowa w § 1, stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli: 1) w deklaracji (...) zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; 2) wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 (art. 3a § 2 u.p.e.a.).

Zważywszy na fakt, iż na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] dochodzona jest należność podatkowa, stwierdzić należy, że obowiązek objęty ww. tytułem wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej. Nie ulega też wątpliwości, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia przedmiotowej egzekucji, a zobowiązana jest osobą, względem której mają zastosowanie przepisy u.p.e.a.. Potwierdzić tym samym należy, że zarzut ten jest niezasadny.

Odnosząc się do argumentacji zmierzającej do podważenia podstaw prawnych prowadzenia egzekucji administracyjnej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w związku z zakończeniem postępowania upadłościowego Sąd stwierdza, że możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych po zakończeniu procedury upadłościowej, co do należności nieobjętych postępowaniem upadłościowym albo też objętych tym postępowaniem, ale niezaspokojonych, bądź zaspokojonych jedynie w części.

Zakończenie postępowania upadłościowego do majątku skarżącej, jako osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą "A" w upadłości likwidacyjnej nastąpiło w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt [...], prawomocnym z dniem 9 października 2014 r..

W stanie prawnym obowiązującym w badanym postępowaniu stosownie do art. 264 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (dalej PUiN) (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) z zastrzeżeniem art. 296, po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu.

Prawomocne zakończenie postępowania upadłościowego zdaniem Sądu nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym .

Podkreślenia wymaga, iż z dniem ukończenia postępowania upadłościowego upadły odzyskuje swobodę w rozporządzeniu swoim majątkiem. Powyższy wniosek wynika z wykładni art. 364ust. 1 UPiN, zgodnie z którym z dniem uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego upadły odzyskuje prawo zarządzania swoim majątkiem i rozporządzania jego składnikami. Oznacza to, iż niezaspokojone w tym postępowaniu wierzytelności mogą być dochodzone z całego majątku dłużnika, a zakończenie postępowania upadłościowego nie powoduje wygaśnięcia obowiązku zapłaty. Przyjęcie odmiennego poglądu skutkowałoby tym, iż od dłużnika, który po zakończeniu postępowania upadłościowego uzyskał lub uzyskuje środki na pokrycie zobowiązań, wierzyciel nie mógłby dochodzić wykonania zobowiązania, mimo iż jest ono nadal wymagalne i nieprzedawnione.

W odniesieniu do zarzutu niedopuszczalności zastosowanych środków egzekucyjnych, ustawodawca w treści art. la pkt 12 u.p.e.a., wskazał środki egzekucyjne, które należy stosować przy egzekucji należności pieniężnych. Ustawa ta, nie uzależnia podjęcia czynności egzekucyjnych od zgody zobowiązanego, ani nie wymaga uzgodnienia z nim wyboru środka egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w sytuacji, gdy zobowiązany uchyla się od spełnienia ciążącego na nim obowiązku i ma na celu doprowadzenie do jego realizacji. Egzekucję wszczyna organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela i nie jest do tego potrzebna zgoda zobowiązanego (art. 26 § 1 ww. ustawy). Wobec powyższego, organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawiając w oparciu o tytuł wykonawczy w dniu 18 września 2018 r. wystosował zawiadomienie nr [...] o zajęciu innej wierzytelności i zasadnie zastosował środek egzekucyjny wyszczególniony w katalogu.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na mocy art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.