Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 191/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 9
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2008 roku, nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w B. utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] lutego 2008 roku, nr [...] w przedmiocie zwolnienia K. W. ze służby w Policji - z ostatnio zajmowanego stanowiska referenta Zespołu do Walki z Przestępczością Narkotykową Sekcji Kryminalnej Komendy Miejskiej Policji w S. - w oparciu o przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 i 45 ust. 3 ustawy z dnia 6.04.1990r. o Policji.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna:

W dniu 25 stycznia 2008 roku na podstawie wniosku Naczelnika Sekcji Kryminalnej Komendy Miejskiej Policji w S. wszczęte zostało postępowanie administracyjnie w przedmiocie zwolnienia K. W. ze służby w Policji. Podstawą wszczęcia procedury zwolnienia był upływ 12 miesięcy od zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych w związku z prowadzonym postępowaniem karnym o niedopełnienie obowiązków służbowych, poświadczenie nieprawdy i wprowadzenia w błąd firm ubezpieczeniowych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i w związku z wykonywaniem czynności służbowych. W postępowaniu karnym zastosowany został wobec skarżącego środek zapobiegawczy początkowo w postaci tymczasowego aresztowania, a później w postaci zawieszenia na czas nieokreślony w czynnościach służbowych.

Rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2008 roku Komendant Miejski Policji w S., powołując się na art. 41 ust. 2 pkt 9 Ustawy o Policji (Dz. U. z 1990 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) zwolnił starszego sierżanta K. W. ze służby w Policji z dniem 15 marca 2008 roku. W uzasadnieniu rozkazu organ wskazał na trwający od 15.10.2006r. fakt zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych na czas nieokreślony oraz na okoliczność niezakończenia postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi i niemożności określenia przez prokuraturę terminu zakończenia postępowania. Organ podał następnie, iż dnia 20.09.2006r. weszła w życie nowelizacja ustawy o Policji, wprowadzająca pkt 9 do art. 41 ust. 2 dający możliwość zwolnienia funkcjonariusza ze służby w policji z uwagi na upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Termin 12 miesięcy zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych minął 25.10.2007r. a przyczyny zawieszenia nie ustały. Zaistniała, więc podstawa do zwolnienia skarżącego ze służby w policji. Organ dodał, iż utrzymywanie stanu zawieszenia w czynnościach nie wpływa korzystnie na dobro służby i wizerunek jednostki. Wiąże się też z koniecznością wydatkowania środków finansowych na utrzymanie policjanta, który nie wykonuje żadnych czynności. Konieczność przejęcia zadań funkcjonariusza zawieszonego w czynnościach powoduje nadmierne przeciążenie obowiązkami pozostałych funkcjonariuszy. Jednocześnie stan zawieszenia funkcjonariusza nie pozwala na mianowanie na jego stanowisko innego policjanta. Organ wskazał też, że skarżący zapoznał się z aktami sprawy w dniu 18.02.2008r. W dniu 19.02.2008r. złożył wniosek o wystąpienie przez komendanta do prokuratora z prośbą o uchylenie środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Ponieważ pismo to nie wnosiło nic nowego do sprawy, nie uwzględniono go, tym bardziej, ze w postępowaniu karnym organ policji nie jest stroną.

W ustawowym terminie funkcjonariusz wniósł odwołanie, wskazując w nim, iż organ I instancji nie zastosował się do konstytucyjnej zasady praworządności działając niezgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz działał wbrew zasadzie domniemania niewinności. Zarzucił organowi I instancji podjęcie decyzji z naruszeniem granic uznania administracyjnego i kierowanie się dowolnością. Skarżący zaakcentował fakt, że postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby zostało wszczęte 3 miesiące po upływie 12 miesięcy zawieszenia. Jego zdaniem wskazana w rozkazie personalnym argumentacja dowodzi, iż w rzeczywistości zwolnienie nastąpiło w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji tj. ze względu na ważny interes służby. Taka podstawa wymaga wykazania, że dalsze pozostawanie w służbie zawieszonego funkcjonariusza będzie naruszać dobro służby. Odwołujący się wskazał na zasady postępowania administracyjnego określone art. 7 i 8 kpa. Nadto skarżący podał, iż nie zagwarantowano mu czynnego udziału w postępowaniu albowiem nie poinformowano o czynności zasięgania informacji o przewidywalnym terminie zakończenia postępowania karnego, nie nadano biegu jego prośbie o poparcie starań o uchylenie przez prokuratora środka zapobiegawczego, nie umożliwiono zapoznania się z pismem Komendanta Głównego Policji zalecającym ocenę indywidualnej sytuacji funkcjonariuszy zawieszonych w czynnościach służbowych w świetle art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.

Komendant wojewódzki Policji w B. po rozpatrzeniu powyższego odwołania rozkazem personalnym z dnia [...].03.2008r.utrzymał w mocy rozkaz Komendanta Miejskiego Policji w S.. Wskazał, iż w świetle art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny, będące podstawą zawieszenia. W przedmiotowej sprawie taki stan rzeczy miał miejsce, bowiem K. W. nie został oczyszczony z zarzutów karnych i nie jest wskazane dalsze utrzymywanie stanu zawieszenia w czynnościach służbowych z uwagi na dobro służby oraz właściwy wizerunek Policji. Organ II instancji powtórzył argumentację organu I instancji, że dalsze utrzymywanie na stanowisku funkcjonariusza zawieszonego w czynnościach, wpłynie negatywnie na realizację celu nałożonego na policję w art. 1 ustawy o Policji. Wyjaśnił, iż wprowadzenie przepisu art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji miało na celu przeciwdziałanie przypadkom pozostawania przez kilka lat policjantów w stanie zawieszenia w czynnościach służbowych. Rozwiązanie z funkcjonariuszem stosunku służbowego w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, nie narusza zasady domniemania niewinności policjanta. W przypadku uniewinnienia funkcjonariusza będzie miał zastosowanie art. 42 ustawy o Policji pozwalający na odwrócenie skutków wcześniejszego zwolnienia ze służby.

Od powyższego rozkazu personalnego skargę do sądu administracyjnego wywiódł K. W. stawiając zaskarżonej decyzji zarzuty podniesione wcześniej w odwołaniu tj. :

- naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji,

- naruszenia prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie prowadzącym postępowanie administracyjne określonych art. 10 par. 1 i 81 kpa w zakresie obowiązku należytego zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu w każdym stadium oraz dopuszczalności uznania okoliczności faktycznej za udowodnioną, jeżeli strona miała możność przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów,

- złamania zasady zaufania do organów państwa wynikającej z art. 7 i 8 kpa w zakresie obowiązku uwzględnienia słusznego interesu obywatela, jeżeli nie pozostaje to w sprzeczności z interesem społecznym oraz obowiązku prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów państwa.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu i poprzedzającego go rozkazu Komendanta Miejskiego Policji w S. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Komendant Wojewódzki Policji w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozkazie personalnym.

Postępowanie sądowe w sprawie postanowieniem z dnia 25 września 2008r. zostało zawieszone z uwagi na wszczęte przed Trybunałem Konstytucyjnym pod sygnaturą K 1/08 postępowanie dotyczące oceny konstytucyjności – między innymi - przepisu art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, stanowiącego podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby. Wyrokiem z dnia 23.02.2010r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala 12-miesięczny termin zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych spowodowanego prowadzeniem posterowania karnego lub skarbowego, jest zgodny z art. 2 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 Konstytucji. Postanowieniem z dnia 23.03.2010r. sąd podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności organów administracji publicznej stosując kryterium zgodności z prawem rozstrzygnięć organów, chyba że ustawy stanowią inaczej wprowadzając inne kryteria kontroli (vide: art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych)., Uchyleniu przez sąd podlega wyłącznie decyzja (postanowienie) naruszająca prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, prawo procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy naruszająca prawo w sposób stanowiący podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (vide: art. 145 par. 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dostrzeżenie zaś wad kwalifikowanych decyzji, opisanych art. 156 kpa, stanowi podstawę do stwierdzenia przez sąd nieważności decyzji (art. 145 par. 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego aktu, sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)

W zaskarżonym rozkazie personalnym, mocą którego skarżący został zwolniony ze służby w policji, sąd nie dopatrzył się opisanych wyżej naruszeń prawa, a które pozwoliłyby sądowi wyeliminować rozkaz.

Podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji z dnia 6.04.1990r. Przepis powyższy został dodany do ustawy o Policji ustawą nowelizacyjną z dnia 21.07.2006r., (Dz. U. z 2006r, Nr 156, poz. 1122) i zaczął obowiązywać od 20.09.2006r. Obowiązywał zatem w momencie wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby. Przepis pozwala (daje prawo) na zwolnienie funkcjonariusza policji ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia go w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Słusznie organ zwraca uwagę w uzasadnieniu rozkazu, iż u podstaw poszerzenia katalogu fakultatywnych podstaw zwolnienia funkcjonariusza ze służby o przypadek zwolnienia funkcjonariusza zawieszonego w czynnościach, legło dążenie do przeciwdziałania przypadkom pozostawania policjantów przez kilka lat w stanie zawieszenia w czynnościach służbowych. Jedynymi przesłankami zwolnienia funkcjonariusza ze służby w policji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji jest upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach i nieustanie przyczyny, będącej podstawą zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach. W okolicznościach niniejszej sprawy jest bezspornym, iż w dacie podejmowania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby ([...].02.2008r. w I instancji, [...].03.2008r. w II instancji) skarżący nadal był zawieszony w czynnościach służbowych, a stan zawieszenia trwał od 15.10.2006r. (z mocy rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...].09.2006r., zmienionego rozkazem personalnym z dnia 9.12.2006r., a od 27.07.2007r. także z mocy postanowienia Prokuratora Okręgowego w B. w sprawie zmiany środka zapobiegawczego). Bezspornym jest także, iż na datę orzekania o zwolnieniu funkcjonariusza nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia, bo nie zostało zakończone postępowanie karne przeciwko skarżącemu, któremu przedstawiono zarzuty niedopełnienia obowiązków służbowych, poświadczenia nieprawdy i wprowadzenia w błąd firm ubezpieczeniowych w celu osiągnięcia korzyści majątkowych w związku z wykonywaniem czynności służbowych. Nie budzi więc zdaniem sądu wątpliwości okoliczność spełnienia w sprawie ustawowych podstaw do zwolnienia funkcjonariusza ze służby określonych art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Wprawdzie rzeczywiście brak w sprawie dowodu na to, iż także po wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego, organ weryfikował wcześniejszą informację prokuratury na temat przewidywalnego terminu ukończenia postępowania karnego, ale powyższe nie mogło mieć znaczenia dla sprawy, albowiem okoliczność trwającego nadal postępowania karnego i stanu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, nie stanowiła przedmiotu sporu między skarżącym a organem. Potwierdzeniem zresztą braku ustania -na datę orzekania - przyczyn, będących podstawą zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych był wniosek skarżącego z 19.02.2008r. kierowany do prokuratora o uchylenie środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych i poręczenia majątkowego, jak też wniosek skarżącego z 18.02.2008r. o "poparcie" przez przełożonego starań funkcjonariusza o uchylenie środka zapobiegawczego. Dodać należy, iż w skardze wywiedzionej do sądu skarżący także nie podważa prawidłowości przyjęcia, iż w dacie wydawania rozkazu personalnego, nie ustały przyczyny, z powodu których skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych.

Skoro wynikające z art. 41 ustt. 2 pkt 9 ustawy o Policji przesłanki zwolnienia ze służby w odniesieniu do skarżącego zaistniały, zaskarżonemu rozkazowi personalnemu nie można postawić zarzutu sprzeczności z prawem. Użycie w uzasadnieniu rozkazów personalnych obu instancji argumentów dodatkowych, akcentujących wpływ stanu zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach na dobro służby w policji, nie było – zadaniem sądu – konieczne. Wystarczający dla zwolnienia skarżącego ze służby w oparciu o przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, był fakt ponad 12 miesięcznego zawieszenia go w czynnościach służbowych i nieustanie przyczyny będącej podstawą zawieszenia. Wskazanie na motywy dodatkowe (blokowanie etatu, wydatkowanie środków finansowych, wpływ na organizację pracy, obciążenie pozostałych funkcjonariuszy, wizerunek policji) wzmacnia jedynie uzasadnienie potrzeby podjęcia fakultatywnej decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza i wyklucza uznanie takiej potrzeby za dowolną. Wystąpienie potrzeby wszczęcia postępowania jest jednak czym innym niż zaistnienie ustawowych przesłanek decyzji o zwolnieniu ze służby.

Dodać należy, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23.02.2010r. (sygn. K1/08), orzekł, iż art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala 12 – miesięczny termin zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych spowodowanego prowadzeniem postępowania karnego lub skarbowego, jest zgodny z art. 2 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 Konstytucji. Tym samym Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, iż przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, jest w kontekście powiązanych z nim przepisów ustawy o Policji, dostatecznie określony i nie narusza domniemania niewinności wynikającego z art. 42 ust. 3 Konstytucji. Jak zasadnie wskazuje organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego, uniewinnienie skarżącego w procesie karnym lub też umorzenie postępowania karnego przeciwko niemu, da podstawę do obligatoryjnego ponownego przyjęcia do służby skarżącego (vide; art. 42 ust. 7 ustawy o Policji). Unormowania ustawy o Policji pozwalają, zatem, na odwrócenie skutków wcześniejszego zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy funkcjonariusza ze służby.

Zdaniem sądu w postępowaniu administracyjnym nie zostały naruszone zasady procesowe, a zwłaszcza zasada czynnego udziału w postępowaniu. Skarżącemu doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania i umożliwiono zapoznanie się z materiałem sprawy, co potwierdził własnoręcznym oświadczeniem. Materiał dowodowy tworzą dokumenty zgromadzone po wszczęciu postępowania w sprawie, stąd podnoszenie braku zapoznania się z pismami poprzedzającymi wszczęcie postępowania ewidentnie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Brak reakcji przełożonego na prośbę o "poparcie" starań skarżącego o uchylenie przez prokuratora środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych, także nie miał znaczenia dla sprawy. Również brak znajomości pisma Komendanta Głównego Policji z października 2007r. (też wydanego przed wszczęciem postępowania), którego treść dała organom policji impuls do uporządkowania statusu funkcjonariuszy zawieszonych w czynnościach, pozostaje bez znaczenia dla sprawy.

Mając powyższe na uwadze skargę jako bezzasadną oddalono (art.151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).-