Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 410/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 104 w zw. z art. 78 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1414
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 1139/17 w sprawie ze skargi P. F. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [..] w P. z dnia [..] września 2017 r. nr [..] w przedmiocie uposażenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek Dowódcy Jednostki Wojskowej [..] w P. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 11 kwietnia 2018 r., II SA/Po 1139/17, oddalił skargę P. F. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [..] w P. z dnia [.]. września 2017 r. Nr [..] w przedmiocie uposażenia.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Dowódca [..] Bazy Lotnictwa Transportowego w P. decyzją z dnia [..] lipca 2017 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 104 w zw. z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 marca 2004 r. w sprawie określenia grup uposażenia (Dz. U. 2004.50.487), ustalił, że w okresie pełnienia służby wojskowej w [..] (dalej JW) przez kpt P. F. (dalej jako skarżący), określonym w rozkazach personalnych nr [..] z dnia [.]. września 2011 r. oraz nr [..] z dnia [.] lipca 2012 r., tj. od 11 października 2011 r. do 30 września 2014 r., wymieniony oficer zajmował stanowisko służbowe REFERENT PRAWNY, STE: KAPITAN, grupa uposażenia: U:13 (pkt 1) i jednocześnie odmówił przyznania ww. oficerowi grupy uposażenia 15C w okresie pełnienia służby w [.] w P., określonym w punkcie 1 niniejszej decyzji oraz wypłaty wyrównania za okres od 10 września 2011 r. (pkt 2).

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że sprawę rozpoznano w związku z wcześniejszymi wyrokami WSA w Poznaniu: z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1057/1315, z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 992/16 oraz wyrokiem NSA z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1365/14, którym oddalono skargę kasacyjną skarżącego od pierwszego z ww. wyroków. Organ wskazał, że konsekwencją tych orzeczeń była konieczność merytorycznego orzeczenia w przedmiocie zaliczenia skarżącego do określonej grupy uposażenia, po wyjaśnieniu, jakie czynności i w jakim charakterze wykonywał on w okresie pełnienia służby w ww. jednostce wojskowej.

Organ podniósł, że zajmowane przez skarżącego stanowisko służbowe referenta prawnego, zgodnie z etatem jednostki, przyporządkowane było w czasie pełnienia służby w [...] do stopnia etatowego kapitana, z grupą uposażenia U:13. Taką też grupę przyznano skarżącemu w wykonaniu wyroku sądu za czas pełnienia przez niego służby wojskowej w [...] niniejszą decyzją.

Organ wyjaśnił, że w resorcie obrony narodowej, w korpusie sprawiedliwości i obsługi prawnej, występują 3 stanowiska służbowe dla żołnierzy zawodowych wykonujących obsługę prawną jednostek, tj. referent prawny (46C03), radca prawny (46C02) oraz legislator (46C01). To wyraźne rozróżnienie stanowisk określone w rozporządzeniu MON z dnia 11 grudnia 2009 r. w sprawie korpusów osobowych, grup osobowych i specjalności wojskowych nie daje najmniejszych podstaw do uznania, że żołnierz zawodowy pełniący służbę na stanowisku referenta prawnego, nawet posiadając tytuł radcy prawnego, w przedmiocie należnej mu grupy uposażenia miał być traktowany na takich samych zasadach jak żołnierz – radca prawny wykonujący swoje obowiązki w ramach stanowiska służbowego – radcy prawnego. W przedmiotowej sprawie nie będą więc miały zastosowania przepisy art. 22 ze zn. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, określające sposób obliczania wynagrodzenia radcy prawnego będącego pracownikiem, lecz przepisy ogólne, wspólne dla wszystkich żołnierzy zawodowych, a więc głównie art. 78 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z obowiązującymi w resorcie obrony narodowej przepisami, stanowisko referenta prawnego w [...] przyporządkowane jest do grupy uposażenia U:13, co rodzi po stronie dowódcy jednostki obowiązek wydania rozkazu personalnego/decyzji ustalającej dla żołnierza wyznaczonego na takie stanowisko zaliczenia go do grupy uposażenia U:13.

Zdaniem organu nie można również uznać, że przepis art. 22ze zn. 4 ustawy o radcach prawnych stanowi lex specialis w stosunku do przepisów pragmatyki służbowej obowiązującej żołnierzy zawodowych, albowiem wnioskodawca nie zajmował w [...] stanowiska radcy prawnego. Ustawa o radcach prawnych nie może być stosowana wobec żołnierzy zajmujących inne niż radca prawny stanowiska służbowe, nawet jeśli żołnierze ci w istocie uprawnienia radców prawnych posiadają. W tym stanie rzeczy bez znaczenia są argumenty wnioskodawcy, jakoby de facto wykonywał on w [...] czynności radcy prawnego, albowiem jego zakres obowiązków na zajmowanym stanowisku wykonywania takich czynności nie przewidywał. Tego typu zadania i czynności "zarezerwowane" są jedynie dla żołnierzy zawodowych pełniących służbę na stanowisku służbowym radcy prawnego.

Organ wyjaśnił również, że uzupełnił i ponownie ocenił materiał dowodowy całej sprawy. W pierwszej kolejności przesłuchano płk M. T., tj. dowódcę [...] w okresie od 1 czerwca 2010 r. do 10 października 2011 r., który zeznał, że przez cały okres dowodzenia jednostką traktował skarżącego jako radcę prawnego. Jednocześnie oświadczył, że po uzyskaniu przez skarżącego uprawnień radcy prawnego zakres jego obowiązków rozszerzył się o czynności zastępstwa procesowego i dlatego też w dniu 26 września 2011 r. zawarł z nim umowę określającą wynagrodzenie za realizowanie ww. czynności. Organ zaznaczył, że skarżący uzyskał uprawnienia radcy prawnego w dniu 10 września 2011 r., zatem okres jego służby jako żołnierza posiadającego uprawnienia radcowskie pod dowództwem świadka wyniósł zaledwie jeden miesiąc. W tym czasie skarżący nie reprezentował [..] ani razu przez żadnym sądem, zatem jego realnie wykonywane obowiązki nie uległy w tym czasie zmianie. Natomiast sam fakt uzyskania uprawnień radcowskich i podpisanie z dowódcą umowy nie wpłynęły w żaden sposób na zakres obowiązków służbowych skarżącego. Ponadto, świadek zeznał, że pomimo traktowania skarżącego jako radcy prawnego, nie podjął żadnych czynności zmierzających do podniesienia mu grupy uposażenia zasadniczego, gdyż nie wiedział o takim uprawnieniu, a sam skarżący nie zwracał się do niego z takim wnioskiem. W charakterze świadka przesłuchano również kolejnego dowódcę [...], tj. płk M.Ł., który obowiązki dowódcy pełnił w okresie od października 2011 r. do czerwca 2014 r. Przez cały ten czas skarżący był jego bezpośrednim podwładnym, jako referent prawny jednostki. Świadek stwierdził, że w powyższym okresie wszelkie sprawy związane z zastępstwem procesowym dowódcy [...] realizowała adwokat K. J., natomiast sam skarżący wykonywał li tylko czynności określone w jego karcie opisu stanowiska służbowego (KOSS), czyli czynności referenta prawnego. Organ zaznaczył, że po uzyskaniu przez skarżącego uprawnień radcy prawnego, jego zakres obowiązków określony w KOSS, nie uległ zmianie. Świadek stwierdził także, że nigdy nie traktował skarżącego jako radcy prawnego, lecz wyłącznie jako referenta prawnego jednostki. Tytuł radcy prawnego, przysługujący skarżącemu, był jedynie jego osobistym osiągnięciem, nie mającym jednak przełożenia na zakres obowiązków służbowych. W odniesieniu do umowy z 26 września 2011 r. świadek zeznał, że przez długi czas nie wiedział w ogóle o jej istnieniu, jednakże niezwłocznie po powzięciu informacji o jej zawarciu przez jego poprzednika, świadek złożył oświadczenie woli w przedmiocie odstąpienia od tej umowy w trybie natychmiastowym – z uwagi na fakt, iż była niekorzystna dla jednostki i de facto nigdy nie była realizowana. Ponadto, świadek oświadczył, że wobec skarżącego wszczęto postępowanie dyscyplinarne z uwagi na bezprawne posługiwanie się w działalności służbowej pieczątką radcy prawnego, zamiast przypisaną do jego stanowiska pieczątką z napisem "referent prawny". Wskazano również, że doszło do sytuacji, w której wszystkie dokumenty uzgodnione przez skarżącego z użyciem pieczęci "radca prawny" musiały zostać (na polecenie wyższego przełożonego) sporządzone od nowa, i opatrzone już prawidłową pieczątką. Wspomniane postępowanie dyscyplinarne nie zakończyło się jednak w czasie, gdy świadek pełnił służbę jako dowódca, a to z powodu notorycznego przebywania skarżącego na zwolnieniach lekarskich. Świadek stwierdził ponadto, że wszelkie pisma i opinie wydawane przez skarżącego traktował jako opinie referenta prawnego, nigdy zaś jako dokumenty radcy prawnego, a zwracanie się do skarżącego przez osoby funkcyjne w [...] jako do radcy prawnego miało charakter umowny, gdyż żołnierze i pracownicy wojska w istocie nie rozróżniają takich pojęć jak radca prawny, adwokat czy referent prawny. On sam natomiast nigdy nie uważał skarżącego za radcę prawnego [...], a wszelkie sporządzane przez niego opinie i dokumenty były traktowane wyłącznie jako dokumenty referenta prawnego, czasami dodatkowo konsultowane również przez adwokata.

Dodatkowo organ wskazał, że po przeanalizowaniu po raz kolejny KOSS referenta prawnego, uznał, że nie było wymogu formalnoprawnego, by na przedmiotowym stanowisku posiadać uprawnienia radcy prawnego, które są niezbędne wyłącznie do pełnienia służby wojskowej na stanowisku "radca prawny" (46C02).

W ocenie organu I instancji nie można również pominąć stanowiska przełożonego Dowódcy [..], tj. Dowódcy [...], który w piśmie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. jednoznacznie określił fakt posługiwania się przez skarżącego w działalności służbowej pieczęcią radcy prawnego jako działania "niezgodnego ze stanem faktycznym, z przepisami oraz w rezultacie wprowadzającego adresatów dokumentów służbowych w błąd". W przedmiotowym piśmie stwierdzono również, że zawierając ze skarżącym umowę z 26 września 2011 r. ówczesny dowódca [...] w istocie przekroczył swoje kompetencje, a umowa ta była z mocy prawa nieważna na podstawie art. 58 § 1 i 2 kodeksu cywilnego. Doszło bowiem do sytuacji, w której żołnierz zawarł z dowódcą umowę, na mocy której miał otrzymywać dodatkowe (podwójne) wynagrodzenie za realizowanie swoich obowiązków służbowych.

Odnosząc się natomiast do dowodu w postaci kopii decyzji nr [...] z [...] maja 2017 r. Dowódcy Generalnego [...] w sprawie stawki uposażenia zasadniczego dla por. G. G. z [..] Pułku Saperów organ I instancji wskazał, że dokument ten nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dotyczy zupełnie innego stanu faktycznego. W sprawie ww. oficera organ stwierdził jednoznacznie, że żołnierz wyznaczony na stanowisko referenta prawnego w istocie wykonywał czynności radcy prawnego, a takiego faktu organ prowadzący postępowanie nie stwierdził w sprawie skarżącego.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od powyższej decyzji Dowódca [...] w P.decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że organ I instancji wykonał wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Po 992/16. Organ I instancji ma prawo i obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, zarówno w oparciu o dowody wnioskowane przez strony postępowania, jak i dowody przeprowadzone z urzędu celem załatwienia sprawy. Przeprowadzone dowody w toku postępowania I instancji doprowadziły do wniosku, że bezpośredni przełożony skarżącego w okresie całej służby od października 2011 r. do czerwca 2014 r. nie traktował go jako radcę prawnego, zaś przyznanie wnioskowanej grupy możliwe byłoby, gdyby zajmował w rzeczonej jednostce stanowisko radcy prawnego. Tymczasem skarżący zawsze zaszeregowany był jako referent prawny. Jednocześnie wskazano, że skarżący bez wiedzy dowódcy posługiwał się bezprawnie pieczątką radcy prawnego celem zasugerowania i zebrania materiału mającego wskazywać fałszywy dowód, że w [...] pełnił funkcję radcy prawnego. Organ I instancji w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu wskazał, że w oparciu o przeprowadzone dowody z przesłuchania świadków nie można wyprowadzić wniosku, jakoby skarżący również faktycznie wykonywał czynności radcy prawnego, które w okresie objętym służbą zawodową referenta prawnego były wykonywane przez adwokat K. J. Dodatkowo organ I instancji słusznie wskazał, że w KOSS skarżącego brak jest wskazań do posiadania tytułu radcy prawnego. Natomiast powoływane przypadki spraw nie odnoszą się do niniejszej sprawy zarówno w zakresie przedmiotu jak i ustaleń faktyczny, są zaś tylko swobodną polemiką. Organ wskazał również na linie orzecznictwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która w prawomocnie zakończonych sprawach o tożsamym stanie faktycznym, oddaliła skargi referentów prawnych wnioskujących o grupy uposażenia radców prawnych.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył skarżący, zarzucając naruszenia przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie art. 4-7, art. 224 i art. 75 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 35 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy przez niezastosowanie art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, art. 75, 77 i 80 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadniając oddalenie skargi Sąd I instancji wskazał, że w obu wyrokach (z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1057/13 oraz z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Po 992/16) Sądy nie zawarły stwierdzenia, iż skarżący powinien zostać zaszeregowany zgodnie z grupą uposażenia przynależną radcy prawnemu. Z uzasadnień tych wyroków jednoznacznie wynika, że obowiązkiem organów rozpatrujących ponownie sprawę było wszechstronne wyjaśnienie, jakie czynności i w jakim charakterze wykonywał skarżący w okresie pełnienia służby we wskazanej jednostce wojskowej. Dopiero po tym ustaleniu możliwe jest rozstrzygnięcie, czy w spornym okresie do skarżącego zastosowanie miała ustawa pragmatyczna, czy podlegał pod regulację art. 22 ze zn. 4 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Sąd I instancji podkreślił, że w stanie prawnym sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1355) możliwe było zastosowanie do żołnierza zawodowego – radcy prawnego, który nie zajmował w jednostce stanowiska radcy prawnego, przywileju wynikającego z art. 22 ze zn. 4 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z art. 22 ze zn. 4 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, radca prawny wykonujący zawód na podstawie stosunku pracy ma prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń określonych w układzie zbiorowym pracy lub w przepisach o wynagrodzeniu pracowników, obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy, gdzie jednocześnie treść art. 75 tej ustawy daje podstawę do twierdzenia, że w zakresie realizacji obowiązku określonego w art. 22 ze zn. 4 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, wyłączony zostaje wobec radców prawnych będących żołnierzami w czynnej służbie wojskowej przepis art. 78 wojskowej ustawy pragmatycznej, który uzależnia wysokość uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego od grupy uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko służbowe. Tym samym dla ustalenia właściwej kategorii grupy uposażenia przysługującej skarżącemu istotnym jest zbadanie, czy mimo stanowiska, na jakie został wyznaczony, faktycznie wykonywał obowiązki radcy prawnego. Dopiero bowiem wyeliminowanie możliwości zastosowania przytoczonej regulacji pozwala na stwierdzenie, że podstawę prawną rozstrzygnięcia o uposażeniu w tym przypadku stanowi art. 78 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W myśl tego przepisu, wysokość uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego jest uzależniona od grupy uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko służbowe. Istotne jest zatem ustalenie stanowiska służbowego oraz grupy uposażenia, do której to stanowisko służbowe zostało zaszeregowane.

Sąd I instancji podał, że rozkazami personalnymi nr [...] z dnia [...] września 2011 r. oraz nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. skarżący został wyznaczony na stanowisko referenta prawnego zaszeregowane do stopnia etatowego kapitana z grupą uposażenia U:13. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Dowódca Sił Powietrznych stwierdził nieważność tych rozkazów personalnych w częściach dotyczących przyznania skarżącemu grupy uposażenia U:13. Decyzja ta jest ostateczna, bowiem nie podlegała kontroli sądowej, zatem wiąże jedynie w części rozstrzygającej. Nie budziło wątpliwości składów orzekających, które rozpatrywały uprzednio sprawę skarżącego, że konsekwencją tego rozstrzygnięcia była konieczność ponownego ustalenia skarżącemu grupy uposażenia, przy czym Sądy nie wykluczały ustalenia tej grupy na tym samym poziomie, co w raportach, których dotyczyły decyzję stwierdzające w części ich nieważność.

Sąd I instancji podkreślił, że z uwagi na przepis art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej może być tylko ta część rozkazu personalnego o wyznaczeniu na stanowisko służbowe, która stanowi rozstrzygnięcie o należnym żołnierzowi uposażeniu (patrz: uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 3/06, ONSA i WSA 2006/3/69).

W ocenie Sądu I instancji zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala uwzględnić żądania skarżącego. Skarżący na listę radców prawnych wpisany został uchwałą Rady Okręgowej Radców Prawnych w P. z dnia [...] września 2011 r. Rozkazem personalnym z dnia [...] września 2011 r. został wyznaczony na stanowisko służbowe referenta prawnego w [...]. Co istotne, skarżący nie zgłosił ówczesnemu dowódcy, że powinien zostać zaszeregowany według wyższej stawki uposażenia i to w sytuacji, gdy ten zawarł z nim umowę o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Stanowisko służbowe referenta prawnego w stopniu kapitana jest zaszeregowane do grupy uposażenia U:13. Obie te okoliczności zostały przez organy ustalone prawidłowo. Zdaniem Sądu I instancji prawidłowo również oceniono, że w ramach stosunku służbowego skarżący nie wykonywał czynności przypisanych radcy prawnemu. Ponadto, w opinii Sądu I instancji, dla oceny statusu skarżącego podstawowe znaczenie ma to, jak był postrzegany przez dowódcę, któremu podlegał w spornym okresie. Oświadczenie poprzedniego dowódcy, że traktował skarżącego jak radcę prawnego i dlatego zawarł z nim umowę na zwrot kosztów zastępstwa procesowego, nie ma istotnego znaczenia, bowiem co do okresu przed uzyskaniem uprawnień radcowskich ocena ta jest nieuprawniona. Natomiast okres jednego miesiąca jest niewystarczający dla prawidłowej oceny sytuacji. Z kolei kolejny dowódca jednostki traktował skarżącego jak referenta i zlecał mu tylko takie obowiązki.

Sąd I instancji podkreślił również, że z akt sprawy wynika, że skarżący pełniąc służbę na stanowisku referenta prawnego posługiwał się pieczątką radcy prawnego, co formalnie zostało zakwestionowane przez jego przełożonego dopiero w 2013 r, gdy skarżący wystąpił o uzyskanie wyższej grupy uposażenia. Na tym etapie organ również doprowadził do wypowiedzenia umowy w sprawie dodatkowego wynagrodzenia z tytułu kosztów zastępstwa procesowego. Co istotne, umowa ta nigdy nie została zrealizowana, bowiem skarżącemu nie udzielono pełnomocnictwa do reprezentowania jednostki przed sądem. Sąd I instancji nie znalazł podstaw, aby zakwestionować wyjaśnienia złożone w tym zakresie przez dowódcę, który był bezpośrednim przełożonym skarżącego praktycznie przez cały okres jego służby we wskazanej jednostce po zawarciu tej umowy. W ocenie Sądu I instancji wyjaśnienia tego świadka zasługiwały na uwzględnienie, tym bardziej, że jest on osobą, która z racji pełnionej wówczas funkcji niewątpliwie posiadała najpełniejszą wiedzę co do okoliczności istotnych dla sprawy. Ponadto, Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, że organ powinien ograniczyć się do przeprowadzenia dowodów naprowadzanych przez sąd na wcześniejszym etapie sprawy i nie mógł wykorzystać dowodu z zeznań świadka płk M. Ł. Zrezygnowanie zaś z dalszych czynności dowodowych wobec już poczynionych ustaleń, które ocenione zostały jako podstawowe dla rozpatrzenia sprawy, nie może zostać uznane za nie wywiązanie się ze wszystkich wcześniejszych zaleceń sądu co do kierunków postępowania dowodowego.

Zdaniem Sądu I instancji kontrola sądowa legalności rozstrzygnięcia w zakresie uposażenia musi uwzględniać rzeczywiście zawiązany stosunek służbowy, którego treść w zakresie stanowiska służbowego jest kształtowana decyzją o wyznaczeniu na stanowisko służbowe. W takim przypadku uprawnień żołnierza do uposażenia nie można wywodzić z hipotetycznego stosunku służbowego, który zdaniem żołnierza zawodowego, z uwagi na regulacje materialnoprawne oraz rzeczywiście wykonywane obowiązki, powinien być zawiązany między nim, a organem wojskowym. Z powoływanych przez skarżącego wyroków wynika, że przepis art. 78 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych należało interpretować łącznie z regulacją art. 22 ze zn. 4 ust. 1 w zw. z art. 75 ustawy o radcach prawnych. Jednak treść tego unormowania nie prowadzi do wniosku, że każdy żołnierz zawodowy, który ma uprawnienia radcy prawnego i wykonuje obowiązku związane z obsługą prawną organu wojskowego, ma prawo do uposażenia określonego zgodnie z dyspozycją art. 22 ze zn. 4 ust. 1 w zw. z art. 75 ustawy o radcach prawnych. Chodzi o tych radców prawnych, którzy na podstawie stosunku służbowego wykonują zawód radcy prawnego, a nie o osoby mające uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego, którzy wykonują obowiązki służbowe na podstawie stosunku służbowego referenta prawnego. Istotnym jest, że w KOSS referenta prawnego wśród wymagań dodatkowych, niewymagalnych do spełnienia, nie wymieniono posiadania kwalifikacji radcy prawnego. Jednocześnie brak jest normy prawnej nakazującej wyznaczenie żołnierza zawodowego posiadającego uprawnienie radcy prawnego wyłącznie na stanowisko służbowe radcy prawnego, ani też zakazującej wyznaczenia takiego żołnierza na stanowisko inne, niż stanowisko radcy prawnego. W myśl art. 35 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe, w drodze decyzji, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od wymaganych kwalifikacji zawodowych określonych w karcie opisu stanowiska służbowego oraz posiadanej oceny w opinii służbowej, a żołnierza zawodowego w służbie stałej również od ustalonej dla niego indywidualnej prognozy przebiegu zawodowej służby wojskowej.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:

1. przepisów postpowania, tj. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3, 156 § 1 k.p.a., przez błędną ich wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, że skarżący jest radcą prawnym, wykonywał i nadal wykonuje czynności radcy prawnego, o czym nie decyduje uznanie organu/sądu, a zakres obowiązków przypisanych do zajmowanego stanowiska, bez względu na nazwę tego stanowiska – wyrok NSA z dnia 9 lutego 1993 r., sygn. akt II SA 1057/92 i dlatego skarżącemu przysługuje uposażenie radcy prawnego za sporny okres, przypisane do grupy uposażenia co najmniej U:15C a w świetle najnowszego orzecznictwa również U:16A oraz naruszenie art. 106 § 3 i § 5 P.p.s.a w zw. z art. 233 k.p.a. polegające na błędnej ocenie dowodów z dokumentów, co miało wpływ na wynik sprawy;

2. prawa materialnego, tj. art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 4, 6, 7, 8, art. 22 ze zn. 4 ust. 1 w zw. z art. 75 ustawy o radcach prawnych przez błędną ich wykładnię polegająca na nie uznaniu, że skarżącemu z mocy prawa przysługuje przymiot/status radcy prawnego upoważniający go do uposażenia radcy prawnego za sporny okres na poziomie uposażenia U:15C lub U:16A, jak i naruszenie art. 35 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez błędne ich zastosowanie polegające na błędnej wykładni tych przepisów, pomijające treść i znaczenie przywołanych przepisów o radcach prawnych, które nie dość, że mają "charakter gwarancyjny", to jeszcze stanowią przepis szczególny w stosunku do przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, i jako takie wyłączają ich stosowanie (w kwestii uposażenia), zgodnie z klasyczna regułą interpretacyjną "Lex specialis derogat legi generali".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skoro przepis art 224 ustawy o radcach prawnych pełni funkcję gwarancyjną, to konsekwencją tego jest zapewnienie wszystkim radcom prawnym, pełniącym służbę w Siłach Zbrojnych, uposażeń na tym samym poziomie, odpowiadającym uposażeniu głównego specjalisty. Na każdym szczeblu dowodzenia obowiązują przecież te same przepisy w zakresie uposażenia i dowódcy wszystkich jednostek wojskowych zobowiązani są do ich stosowania względem podległych im żołnierzy. Nie ma znaczenia prawnego, czy stanowisko głównego specjalisty występuje, czy też nie na danym poziomie dowodzenia, ważne natomiast jest, że takie w ogóle istnieje w Silach Zbrojnych i z tego powodu uposażenie radcy prawnego ma się kształtować na tym samym poziomie. O ile zaszeregowanie konkretnego stopnia etatowego z grupą uposażenia do określonego stanowiska specjalistycznego jest zabiegiem wewnętrznym, to jednak w przypadku żołnierza zawodowego, będącego radcą prawnym, zabieg ten musi odbywać się z poszanowaniem powyższych regulacji.

Ponadto, w ocenie skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji błędnie ustalił stan faktyczny w wyniku błędnej kwalifikacji przedstawionych w sprawie dowodów z dokumentów przeoczając, że w Decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Dowódca Sił Powietrznych potwierdził na podstawie zebranych dowodów, że skarżący jest i wykonuje czynności radcy prawnego, a co dowódca [...] "przynajmniej akceptował" przez co najmniej 3 lata. Zatem organ administracji publicznej wyższego stopnia dokonał oceny dowodów na korzyść skarżącego i na tej podstawie stwierdził nieważność rozkazów personalnych w kwestii dotyczącej uposażenia a nie orzekł merytorycznie co do istoty sprawy tylko ze względu na nadzwyczajny tryb postpowania zastosowany w tej sprawie, ponieważ przepisy prawa nie zezwalają na merytoryczne rozstrzygniecie w tym trybie. Dlaczego więc dowody, które stały się wystarczające dla organu administracji publicznej, który uchylił rozkazy personalne nie ze względu na naruszenie przepisów postepowania a tylko i wyłącznie dlatego, że dopuszczono się naruszenia prawa materialnego, nie są wystarczające dla sądu, który na podstawie tych samych dowodów nie rozstrzygnął merytorycznie w tej sprawie?

Skarżący kasacyjnie podkreślił również, że wykonywanie obowiązków radcy prawnego nie zależy od uznania organu a od obowiązków określonych i wykonywanych na stanowisku służbowym przez radcę prawnego. Dodatkowo określenie obowiązków referentów prawnych w sposób zbieżny z czynnościami radców prawnych wnika z faktu, że dokonano ich określenia przepisując je z ustawy o radcach prawnych, o czym mowa w Decyzji [...]. Ponadto czynności radców prawnych posiadają umocowanie ustawowe i właśnie przez ustawę zagwarantowane i zarezerwowane są one dla radców prawnych. Osoba nie posiadająca tytułu radcy prawnego nie może przecież wydać opinii prawnej a przynajmniej nikt rozsądny nie powinien na takiej opinii polegać, zważywszy iż taka osoba nie posiada ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Nadanie stanowisku nazewnictwa "referent prawny" jest wewnętrznym zabiegiem organów kadrowych nie mającym poparcia w aktach wyższej rangi dla takiej a nie innej nomenklatury nazewniczej. Natomiast wyposażanie go w całe spektrum czynności radcy prawnej zaczerpnięte z ustawy o radcach prawnych świadczyć może wyłącznie o cynizmie tych organów, które wymagając wszystkiego nie chcą za taką pracę odpowiednio wynagrodzić żołnierza.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3, 156 § 1 k.p.a. przez błędną ich wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, że skarżący jest radcą prawnym, wykonywał i nadal wykonuje czynności radcy prawnego, o czym nie decyduje uznanie organu/sądu, a zakres obowiązków przypisanych do zajmowanego stanowiska, bez względu na nazwę zajmowanego stanowiska i dlatego skarżącemu przysługuje uposażenie radcy prawnego za sporny okres, przypisane do grupy uposażenia co najmniej U:15C, a w świetle najnowszego orzecznictwa również U:16C oraz naruszenie art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c. polegające na błędnej ocenie dowodów z dokumentów, co miało wypływ na wynik sprawy, jest nieuzasadniony.

Z treści zarzutu i uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż jej autor kwestionuję stanowisko Sądu I instancji co do oceny poprawności ustalenia stanu faktycznego przez organ. Według niego sąd błędnie ustalił stan faktyczny i błędnie ocenił dowody. W skardze kasacyjnej nie określono jednak jakie konkretne dowody zostały błędnie ocenione i czy były to dowody na podstawie których dokonano istotnych ustaleń faktycznych. Argumentacja skarżącego w odniesieniu do błędnego ustalenia stanu faktycznego ograniczyła się do podniesienia twierdzeń, iż jest radcą prawnym i wykonywał czynności radcy prawnego. Stąd też należy wywodzić, iż skarżący kwestionuje poprawność ustalenia tej części stanu faktycznego. Jedynym skonkretyzowanym zarzutem jest podniesienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że przeoczono dowód z dokumentu w postaci decyzji nr [...] Dowódcy Sił Powietrznych z [...].6.2013 r., mocą której m.in. stwierdzono nieważność rozkazów personalnych dotyczących przyznania skarżącemu grupy uposażenia U:13.

Kwestia posiadania przez skarżącego prawa statusu prawnego radcy prawnego od dnia 10 września 2011 r. pozostawała poza sporem. Odróżnić należy jednak posiadanie uprawnień zawodowych radcy prawnego od zajmowania stanowiska radcy prawnego w strukturach organizacyjnych urzędu organu. Z treści uzasadnień wyroku z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Po 1057/13 i wyroku z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Po 992/16 wydanych w rozpoznawanej sprawie wynika wiążące dla niniejszego Sąd stanowisko prawne o dopuszczalności pełnienia służby przez osobę posiadającą uprawnienia radcy prawnego na innym stanowisku niż radca prawny, a w przypadku sporu w tym zakresie – ustalenie, na jakim stanowisku skarżący pełnił służbę powinien decydować rodzaj wykonywanych obowiązków, tj. ustalenie, czy skarżący wykonywał w rzeczywistości obowiązki referenta prawnego, czy też radcy prawnego.

Kwestionowanie ustaleń faktycznych i oceny dowodów powinna w skardze kasacyjnej koncentrować się na dowodach przeprowadzonych po wydaniu wskazanych wyżej wyroków sądów administracyjnych. Wcześniej zgromadzony materiał dowodowy uznany został za niewystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy, a stanowiskiem sądu orzekającego był związany organ oraz sądy orzekające aktualnie. Przeprowadzenie nowych dowodów, szczegółowo omówionych w uzasadnieniu decyzji, pozwoliło organowi na dokonanie nowych istotnych ustaleń faktycznych, które zdeterminowały treści zaskarżonej decyzji. Autor skargi kasacyjnej sformułował wysoce abstrakcyjny zarzut i nie powiązał go, ani ze ściśle określonym elementem stanu faktycznej rozpoznawanej sprawy, ani z konkretnym środkiem dowodowym, który miał doprowadzić do określonego rezultatu postępowania dowodowego.

Przypomnieć należy, iż skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem odwoławczym wnoszonym w konkretnej sprawie, co obliguje kasatora do powiązania zarzutu naruszenia wskazanej przez niego normy generalno-abstrakcyjnej z konkretnym działaniem bądź zaniechaniem sądu I instancji w danej sprawie. Ergo w skardze zatem winny być sprecyzowane zarzuty kasacyjne w taki sposób, by możliwe było odniesienie się przez ich treść do zaskarżonego orzeczenia. Oznacza to, iż nieskuteczne okazać się muszą zarzuty abstrakcyjne, które np. sprowadzają się, bądź to do interpretacji danego przepisu zgodnie z prawidłami i znaczeniem języka, w którym go sporządzono, bądź to z których nie sposób wywieść jakie konkretnie działanie sądu naruszyło dany przepis.

Braki skargi kasacyjnej w tym zakresie, a przede wszystkim brak odniesienia się do oceny wiarygodności konkretnych dowodów, w oparciu o które ustalenia zostały poczynione, przesądzają o braku skuteczności tego zarzutu. Przypomnieć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzuty kasacyjne (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2011 r. sygn. akt II OSK 151/12; z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 861/10, opubl. CBOSA).

Wymóg skonkretyzowania zarzutu realizuje tylko zarzut przeoczenia dowodu z dokumentu w postaci decyzji nr [...] Dowódcy Sił Powietrznych z [...].6.2013 r., mocą której m.in. stwierdzono nieważność rozkazów personalnych dotyczących przyznania skarżącemu grupy uposażenia U:13. Zarzut ten jest nieuzasadniony, gdyż ze stwierdzenia nieważności rozkazów personalnych w przedmiocie uposażenia mocą decyzji nr [...] Dowódcy Sił Powietrznych z [...].6.2013 r. nie wynika wiążące ustalenie, iż skarżący pełnił służbę w spornym okresie na stanowisku radcy prawnego. Na etapie wydawania wyroków z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Po 1057/13 i z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Po 992/16 sądom orzekającym w tej sprawie była znana decyzja nr [...] Dowódcy Sił Powietrznych z [...].6.2013 r., a sądy te nie wiązały z nią żadnych prejudycjalnych konsekwencji dla sprawy, uznając za prawnie dopuszczalne ustalenie rzeczywiście pełnionej funkcji skarżącego, mimo jej wydania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenie art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c. polegającego na błędnej ocenie dowodów z dokumentów, co miało wypływ na wynik sprawy, wskazać należy, iż jest on również abstrakcyjny, gdyż autor skargi kasacyjnej nie podaje na czym konkretnie miało polegać naruszenie tych przepisów przez Sąd I instancji, co przesądza o jego bezzasadności.

Z tych przyczyn brak jest podstaw do uznania zarzutu sformułowanego w pkt. 1. skargi za uzasadniony.

Zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 4, 6, 7, 8, 22 ze zn. 4 ust. 1 w zw. z art. 75 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych przez błędną ich wykładnię polegającą na nie uznaniu, iż skarżącemu z mocy prawa przysługuje przymiot/status radcy prawnego upoważniający go do uposażenia radcy prawnego za sporny okres na poziomie uposażenia U:15C lub U:16A, jak i naruszenie art. 35 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez błędne ich zastosowanie pomijające treść i znaczenie przywołanych przepisów o radcach prawnych, które że nie dość, że mają charakter gwarancyjny, to jeszcze stanowią przepis szczególny w stosunku do ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i jako takie wyłączają ich zastosowanie (w kwestii uposażenia) zgodnie z klasyczną regułą interpretacyjną "lex specialis derogat legi generali", jest nieuzasadniony.

Po pierwsze, wskazać należy, że nieskuteczność zarzutu naruszenia przepisów procesowych prowadzi do związania Naczelnego Sądu Administracyjnego ustaleniami faktycznymi przyjętymi za podstawę wyroku Sądu I instancji, a tym samym niedopuszczalność przyjęcia, że skarżący pełnił służbę na stanowisku radcy prawnego.

Po drugie, autor skargi kasacyjnej stoi na stanowisku, iż posiadanie uprawnień zawodowych radcy prawnego wywierało ex lege – z mocy powołanych w zarzucie przepisów materialnych - ten skutek, iż pełnił on służbę na stanowisku radcy prawnego. Jest to założenie bezpodstawne, które pozostaje także w sprzeczności z wiążącymi i wydanymi w tej sprawie wyrokami sądów administracyjnych.

Po trzecie, odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 4, 6, 7, 8, 22 ze zn. 4 ust. 1 w zw. z art. 75 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (autor skargi kasacyjnej w pkt. 2 w rzeczywistości zawarł dwa odrębne zarzuty) wskazać należy, iż został on sporządzony niestarannie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do artykułu określonej ustawy, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10). Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12). Artykuł 6 ustawy o radcach prawnych składa się z 3 ustępów, a art. 8 z 6 ustępów, a niektóre z tych ustępów posiadają wewnętrzny podział na punkty. Brak precyzyjnego określenia naruszonego przepisu przesądza o nieskuteczność zarzutu w tej części.

Przepisu art. 4 ustawy o radcach prawnych reguluje na czym polega wykonywanie zawodu radcy prawnego; obowiązujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 7 (także wewnętrznie rozbudowany) regulował istotę pomocy prawnej; przepisu art. 22 ze zn. 4 ust. 1 reguluje wysokość wynagrodzenia radcy prawnego, a przepis art. 75 tej ustawy określa zakres stosowania ustawy o radcach prawnych do radców prawnych zatrudnionych na podstawie stosunku służbowego w służbach mundurowych. Treści powyższych przepisów prawnych nie pozwala na wyprowadzenie normy prawnej, na mocy której – jak określa to autor skargi kasacyjnej - skarżącemu z mocy prawa przysługuje przymiot/status radcy prawnego upoważniający go do uposażenia radcy prawnego za sporny okres na poziomie uposażenia U:15C lub U:16A. Przepisy te w swym zakresie przedmiotowym nie kształtują ex lege statusu radcy prawnego w zakresie zajmowanego stanowiska w strukturze organizacyjnej pracodawcy, u którego radca świadczy pracę na podstawie umowy o pracę lub w ramach urzędu organu, z którym łączy go stosunek służbowy. Żaden z nich nie odnosi się także do ustalania wynagrodzenia na wskazanym w skardze kasacyjnej poziomie uposażenia U:15C lub U:16A. Z tej przyczyny brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia powyżej wskazanych przepisów.

Zarzut naruszenie art. 35 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez błędne ich zastosowanie pomijające treść i znaczenie przywołanych przepisów o radcach prawnych, które że nie dość, że mają charakter gwarancyjny, to jeszcze stanowią przepis szczególny w stosunku do ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i jako takie wyłączają ich zastosowanie (w kwestii uposażenia) zgodnie z klasyczną regułą interpretacyjną "lex specialis derogat legi generali", jest nieuzasadniony

Przepis art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zawiera definicję legalną stanowiska służbowego żołnierza. Z kolei zgodnie z art. 35 ust. 1 tej ustawy stanowi, że żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe, w drodze decyzji, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od wymaganych kwalifikacji zawodowych, posiadanej oceny w opinii służbowej oraz modelu przebiegu służby w poszczególnych korpusach osobowych (grupach osobowych).

Reguła kolizyjna "lex specialis derogat legi generali" wymaga podjęcia zabiegów interpretacyjnych dotyczących zakresów stosowania dwóch norm prawnych. W rozpoznawanej sprawie sporny jest zakres przedmiotowy. Skarżący stoi na stanowisku, iż regułą ogólną jest przepis art. 35 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a wyjątkiem – przywołane przez niego przepisy ustawy o radcach prawnych.

Zarzut naruszenia tych przepisów jest powiązany integralnie z zarzutem naruszenia szczegółowo wskazanych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych. Z przepisów ustawy o radcach prawnych skarżący błędnie wywodzi, iż nawiązanie stosunku służbowego z osobą posiadającą status prawny radcy prawnego zawsze oznacza nawiązanie z nią stosunku służbowego na stanowisku radcy prawnego. Przepisy ustawy o radcach prawnych ze względu na brak regulacji w tym zakresie nie mogą być uznane tym samym za lex specialis względem przywołanych przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż nie zawierają normy prawnej podnoszonej przez skarżącego. W tej sytuacji nie jest dopuszczalne zastosowanie w procesach wykładni prawa reguły merytorycznej. Przesądza to o bezzasadności zarzutu naruszenia przepisów art. 35 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł w związku z tym o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną daje prawo do żądania zwrotu kosztów poniesionych z tego tytułu. Strona składa odpowiedź na skargę kasacyjną jedynie wówczas, gdy wnosi stosowne pismo w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie termin ten nie został dochowany. Powyższe stanowisko wynika z przepisu art. 179 p.p.s.a. Przyjmuje się bowiem, że wniesienie po upływie tego terminu pisma zatytułowanego "odpowiedź na skargę kasacyjną" nie czyni zadość wymaganiom określonym w art. 179 p.p.s.a. Przekroczenie 14 dniowego terminu powoduje, że jest to "zwykłe" pismo procesowe w sprawie, które nie uprawnia do żądania zwrotu stosownych kosztów postępowania (postanowieniu NSA z dnia 26 września 2007 r., sygn. II FSK 1241/06). Dodatkowo pismo zatytułowane odpowiedź na skargę kasacyjną nie zostało podpisane przez fachowego pełnomocnika, co uzasadniałoby zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Z tej przyczyny orzeczono jak w punkcie drugim sentencji wyroku.

Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842).

Wszystkie cytowana w uzasadnieniu orzeczenia są opublikowane w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.