Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 236/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 4 pkt 27, pkt 34 oraz art. 44b, 52a
journal: Dz.U. 2018 poz 1030
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jedn.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 236/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 sierpnia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bożenna Blitek, Sędziowie: WSA Janusz Bociąga, WSA Janusz Kasprzycki (spr.), , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2019 r., przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków – Prądnik Biały Michała Przybycienia, sprawy ze skargi T. J. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez T. J. (dalej skarżący) decyzją z dnia 21 grudnia 2018 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.,: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w zw. z art. 44b, art.44c i art. 52a oraz art. 4 pkt 11 a, pkt 27, pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t, jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1030 ze zm., zwanej dalej ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii) w zw. z art. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1261 ze zm.), Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2018 r., znak: [...], nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:

Prokuratura Rejonowa pismem z dnia 6 kwietnia 2018 r. wystąpiła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z wnioskiem o wszczęcie wobec skarżącego postępowania administracyjnego w przedmiocie wstrzymania wytwarzania i wycofania produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym w rozumieniu art. 4 pkt 27 lub nową substancją psychoaktywną w rozumieniu art. 4 pkt. 11 a z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, po uzyskaniu z Komisariatu – Centrum w T materiału dowodowego, wszczął zawiadomieniem z dnia 12 czerwca 2018 r. z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie wprowadzania przez skarżącego produktów: substancji w postaci proszku koloru białego w sześciu woreczkach foliowych z zapięciem strunowym umieszczonych w celofanowych opakowaniach z nadrukiem czerwono-czarnej szachownicy i napisem "Imitacja sztucznej śnieżynki C (....)" o łącznej masie netto 1,08 g, zawierającej w swoim składzie związek z grupy katynonów N-etyloheksedron, będący środkiem zastępczym w rozumieniu art. 4 pkt. 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Organ I instancji, na podstawie akt sprawy, sygn. akt. [...], protokołu przesłuchania podejrzanego z dnia 10 maja 2017 r., opinii z badań toksykologicznych z dnia 11 sierpnia 2017 r., nr [...], wydanej przez Instytut Ekspertyz Sądowych [...], protokołu przesłuchania strony z dnia 29 czerwca 2018 r., znak: [...], w Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej, protokołu przesłuchania świadka T. M. z dnia 10 maja 2017 r. oraz z dnia 19 września 2018 r. wydał w dniu 2 października 2018 r. decyzję, znak: [...], nr [...], wymierzając skarżącemu karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za naruszenie ustawowego zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Odwołując się od ww. decyzji skarżący podniósł naruszenie przez organ art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie polegające na nieuzasadnionym wymierzeniu kary pieniężnej pomimo, iż wprowadzone do obrotu środka zastępczego polega na jego udostępnieniu innym osobom, co wyłącza zastosowanie nałożonej kary w przypadku udzielenia takiej substancji jednej osobie, jak i w przypadku, gdy odbiorcą środka zastępczego jest osoba nabywająca go w celu użycia.

Wniósł zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Opisaną na wstępie decyzją Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy na wstępie podniósł, że organ inspekcji sanitarnej, prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej ustala i ocenia, czy doszło do udostępnienia w jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie środka zastępczego. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że skarżący wprowadził do obrotu środki zastępcze. Okoliczność ta wynika w szczególności ze złożonych przez niego wyjaśnień do protokołu: "Kolega, z którym byłem M. T. złożył się ze mną na zakup produktu, ja je kupiłem (...), (.,.) Udaliśmy się do Domu Handlowego "A" i tam dałem mu jedno opakowanie. (::.)". Potwierdził te wyjaśnienia świadek T. M., oświadczając do protokołu: Produkt ten kupił T. J. w sklepie w T (...) Dlatego poprosiłem T. J. o zakup 1 sztuki produktu i dałem mu pieniądze ok. 15 zł dokładnie teraz już nie pamiętam". Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący wprowadził do obrotu - odpłatnie produkty, które po badaniach okazały się być środkiem zastępczym.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wprowadzanie do obrotu oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. Definicja ta, w zw. z art. 52a ust. 1 tej ustawy obejmuje zatem każdą postać udostępniania środków zastępczych innej osobie - niezależnie zatem od tego czy odbiorca tych środków jest ich konsumentem czy też wyłącznie pośrednikiem w drodze do konsumenta; niezależnie również od tego czy chodzi o pierwotne udostępnianie produktu innym osobom, czy też o następcze (wtórne) jego udostępnianie.

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii mówi o udostępnianiu takich środków osobom trzecim, co jest pojęciem znacznie szerszym niż dawanie, wręczanie, przekazywanie "udostępnianie", to "pozostawianie do dyspozycji", nie musi nawet wiązać się z żadną aktywnością, ale może polegać na przyzwoleniu, na biernej postawie.

Organ podkreślił, że zarówno w trakcie przesłuchania w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej jak i w Komisariacie Policji - Centrum skarżący zeznał, że dał koledze T. M. wcześniej zakupiony produkt, w postaci białego proszku zapakowanego w tzw. samarkę woreczek foliowy z zapięciem strunowym, a następnie opakowanie w czarno - czerwoną szachownicę.

W związku z powyższym doszło do wprowadzenia do obrotu, czyli do udostępnienia osobie trzeciej, odpłatnie środka zastępczego.

Według organu odwoławczego skarżący, przekazując nieletniemu koledze jedną sztukę produktu o nazwie "Imitacja sztucznej śnieżynki C ( )", będącego środkiem zastępczym zgodnie z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jednocześnie stworzył zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego, co stanowi podstawę do nałożenia na stronę kary pieniężnej w trybie i w wysokości określonej przepisem art. 52a ww. ustawy.

Dodatkowo organ podkreślił fakt, że nieletni wówczas T. M. zażył przekazaną mu substancję, w momencie zatrzymania przez funkcjonariuszy Policji świadek posiadał przy sobie w woreczku foliowym z zapięciem strunowym pozostałość przekazanego mu produktu w ilości 0,04 g co stanowi potwierdzenie faktu, że doszło do wprowadzenia do obrotu środka zastępczego przez skarżącego.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, organ wskazał, że z punktu widzenia ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii obojętne jest zarówno to, czy dane udostępnienie środka zastępczego było pierwotnym, czy też kolejnym etapem wprowadzenia do obrotu, jak również to, jaką rolę spełniała osoba udostępniająca środek zastępczy, a wiec czy działała na własny rachunek, czy w ramach współsprawstwa, w tym w ramach łączącego ją stosunku prawnego z inną sobą.

Przedstawiona w odwołaniu interpretacja przepisu art. 4 pkt 34, że wprowadzanie do obrotu oznacza udostępnienie "osobom trzecim" dotyczy liczy mnogiej oraz, że udostępnienie środka zastępczego w celu konsumpcji nie podlega karze administracyjnej jest błędna zdaniem organu. Określenie to bowiem należy interpretować łącznie z poprzedzającym go wyrażeniem "wprowadzanie do obrotu" co wskazuje na wielorazowość podejmowanych czynności.

Ustalając wysokość kary pieniężnej, organ uwzględnił w szczególności ilość wprowadzonego do obrotu środka zastępczego oraz fakt, że skarżący wykazał się brakiem odpowiedzialności za bezpieczeństwo zdrowotne osoby, której została udzielona ta substancja. Wymierzona na podstawie art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii kara pieniężna w kwocie 20 000 zł jest adekwatna do zakresu wprowadzania do obrotu, ilości oprowadzonych do obrotu środków zastępczych, stopnia zawinienia i stopnia szkodliwości czynu. Zagrożenie dla zdrowia stwarzane przez środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne jest bowiem zjawiskiem powszechnie znanym, mającym potwierdzenie w szeroko podawanych do publicznej wiadomości przypadkach zatruć po zażyciu produktów stanowiących środki zastępcze.

Organ miał na uwadze ponadto funkcję i cele sankcji administracyjnej jaką jest kara pieniężna.

Miarkując zatem wymiar kary pieniężnej w dopuszczalnym zakresie od 20 000 zł do 1 000 000 zł, kwota 20 000 zł jest na tyle dolegliwa, że spełni funkcję prewencji ogólnej i szczególnej.

Wobec powyższego organ odwoławczy uznał za prawidłową decyzję pierwszoinstancyjną i utrzymał ją w mocy.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący powtórzył zarzuty odwołania.

W treści skargi skarżący wskazał, że na gruncie wykładni literalnej należy założyć, iż chodzi o czynność mającą na celu przekazywanie określonego środka większej liczbie osób. Kluczowy jest element definicji legalnej, zgodnie z którym wprowadzaniem do obrotu jest udostępnianie środka zstępczego "osobom trzecim" a więc przynajmniej dwóm osobom. Zdaniem skarżącego, gdyby "wprowadzenie do obrotu" miało dotyczyć także jednorazowego udostępnienia środka jednej osobie, w przepisie użyto by liczby mnogiej, względnie określono wyraźnie, że chodzi o sytuację, w których nabywcą jest zarówno "osoba trzecia" jak i "osoby trzecie". Interpretacja językowa przepisu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii pozostaje w zgodzie z wykładnią systemową. Ustawa o przeciwdziałaniu rozróżnia pojęcia "wprowadzania do obrotu", "uczestniczenia w obrocie" czy "udzielania narkotyków". W sytuacji zatem, gdy odbiorcą środka jest konsument nabywający go do własnego spożycia, działanie sprawcze polega na udostępnieniu substancji, nie zaś na wprowadzeniu jej do obrotu.

Skarżący wskazał na sprzeczność pomiędzy wykładnią językową i celowościową przepisów art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Ustawa wprowadza bowiem zagrożenie surową karą administracyjną dla szerokiego katalogu zachowań sprawczych związanych z wytwarzaniem i obrotem środkami zastępczymi. Z drugiej strony wyłączenie sankcji administracyjnej w stosunku do czynności jednorazowego zbycia substancji psychoaktywnej na rzecz jednej osoby świadczy o zamiarze stosowania środków w sposób adekwatny, proporcjonalny do rozmiarów naruszenia normy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 17 lipca 2019 r. , sygn. akt [...], zgłosił udział w sprawie prokurator Prokuratury Rejonowej M. P.

Na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2019 r. prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł, że intencją Prokuratury składającej wniosek do organu było "zatrzymanie" działalności podmiotu, który wprowadzał do obrotu te substancje, tj. sklepu wymienionego z adresu. Wskazał, że intencją jego wniosku o uchylenie decyzji organów obydwu instancji jest wyjaśnienie, czy organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z artykułami 7 i 77 k.p.a. w aktach brak jest informacji, czy organy przeprowadziły postępowanie w zakresie zainicjowanym wnioskiem prokuratora. Postępowanie zainicjował prokurator Prokuratury Rejonowej.

Na pytanie Sądu wyjaśnił, że nie kwestionuje działania organu w tej sprawie, ale brak jest w aktach dokumentacji, z której wynikałoby, że prowadzone było postepowanie w pełnym zakresie wniosku prokuratora ze względu na jego cel i intencje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t, jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1030 ze zm., zwanej dalej ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii), w brzmieniu obowiązującym na datę wydawania zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zakazuje się wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

1) środków zastępczych;

2) prowadzenia działalności w zakresie, o którym mowa w art. 40a ust. 1, przez podmiot niespełniający wymagań, o których mowa w art. 40a ust. 1, 40b i 40c.

Zgodnie natomiast z art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, kto, wbrew przepisom ustawy, wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.0000 zł.

Przedmiotową karę pieniężną wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy inspektor sanitarny. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 52a ust. 2).

Ustalając wysokość kary pieniężnej właściwy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (art. 52a ust. 3).

Z kolei, w myśl definicji legalnej, zawartej w art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, środkiem zastępczym jest produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych

Natomiast w art. 4 pkt 34 ustawy ustawodawca zawarł definicję pojęcia "wprowadzania do obrotu", którym jest udostępnienie osobom trzecim odpłatnie lub nieodpłatnie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.

W rozpoznawanej sprawie, treść podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, a następnie powtórzonych w skardze przez jego pełnomocnika, zarzutów pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie kwestionuje, w ocenie Sądu faktu, iż substancje, które nabył dla jednej tylko osoby były środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Podważa natomiast prawidłowość przeprowadzonej przez organy inspekcji sanitarnej obydwu instancji wykładni powyższych przepisów prawa materialnego, poprzez przyjęcie przez nie, że doszło do wprowadzenia tych środków do obrotu oraz, że były podstawy do ukarania go karą administracyjną za tego rodzaju czyn.

Istotą zatem sporu pomiędzy skarżącym a organami w niniejszej sprawie jest więc nie tylko kwestia prawidłowości poczynionych przez organy ustaleń stanu faktycznego sprawy, ale co z tym związane również i kwestia właściwego odczytania i zastosowania wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego – ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Gwoli jasności, czy zakupiona przez skarżącego substancja jest, w świetle materiału dowodowego, jakim dysponowały organy, środkiem zastępczym, także nie ma co do tego, zdaniem Sądu, żadnych wątpliwości. Skoro wyniki badań toksykologicznych uzyskane przez organy inspekcji sanitarnej, a przeprowadzone przez Instytut Ekspertyz Sądowych i zawarte w opinii z dnia 11 sierpnia 2017 r., nr [...], potwierdzają, iż w składzie tej substancji znajdował się związek - N-etyloheksedron - który jest związkiem psychoaktywnym, stymulującym ośrodkowy układ nerwowy, podobnie jak amfetamina oraz entaktogennym, to dokonana przez orzekające organy ocena tego materiału była prawidłowa. Dla uznania danej substancji, w świetle definicji legalnej, zawartej w art. 4 pkt 27 ustawy, za środek zastępczy wystarczy bowiem, aby produkt tego rodzaju zawierał co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy. Mając więc na uwadze treść sporządzonej przez Instytut opinii bezsprzecznie organy dokonały w tym zakresie prawidłowych ustaleń i kwalifikacji.

W ocenie Sądu w żaden sposób nie podobna zatem postawić organom skutecznie zarzutu dokonania błędnych ustaleń i nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego także i w tym drugim, z kwestionowanych przez skarżącego i jego pełnomocnika aspektów – uznania, że doszło do wprowadzenia środków zastępczych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i to, że dokonał tego skarżący, a w konsekwencji, iż to na niego powinna być nałożona kara administracyjna.

Po pierwsze, materiał dowodowy potwierdza bezsprzecznie fakt zakupu przez skarżącego substancji - środka zastępczego. W wyjaśnieniach skarżący przyznał, że "Kolega, z którym byłem M. T. złożył się ze mną na zakup produktu, ja je kupiłem (...), (.,.) Udaliśmy się do Domu Handlowego "A" i tam dałem mu jedno opakowanie. (::.)".

Po drugie, trafnie podkreśliły w ocenie Sądu orzekające organy, że pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii obejmuje wszystkie wymienione w nim formy. Może więc być to działanie skierowane i odnoszące się zarówno do osób niebędących konsumentami, jak i będących konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Podniesiony w tym względzie przez skarżącego już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a następnie w skardze, zarzut jest nieuzasadniony. Nie ma bowiem żadnego znaczenia, zdaniem Sądu, że tego rodzaju środek jest udostępniany tylko jego konsumentowi i na jego własny użytek. Kwestia ta była już wielokrotnie przedmiotem rozważań i oceny sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II OSK 77/14 (Lex nr 2092003), uznał, że: "Pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n., oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącym ich konsumentami, jak i będącym ich konsumentami, tj. nabywającym je w celu własnego spożycia. (teza nr 1). Identycznie, w wyroku z dnia 15 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 768/17 (Lex nr 2629569) NSA uznał, że: "Pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. W konsekwencji prowadząc postępowanie organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzania do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego. Wykładnia językowa tego przepisu nie daje podstaw do przyjęcia, że przez osoby trzecie rozumieć należy wyłącznie konsumentów wymienionych w tym przepisie substancji." Podobnie w wyroku z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2684/13 (Lex nr 1780531), NSA także uznał, że nie można się zgodzić ze stanowiskiem (Sądu pierwszej instancji), że na gruncie postanowień art. 52a ust. 1-3 u.p.n, pojęcie normatywne "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o których mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n. oznacza udostępnianie ich odpłatnie lub nieodpłatnie tylko osobom trzecim, które nie są konsumentami tychże środków (por. także wyroki NSA: z dnia 14 listopada 2015 r., sygn.. akt II OSK 703/14, Lex nr 2002227; z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2684/13,Lex nr 1780531; sygn. akt II OSK 1287/16 z 14 marca 2018 r., Lex nr 2495512, WSA w Gliwicach z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 674/16, Lex nr 2256738; WSA w Szczecinie z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 821/16, Lex nr 2165572, WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1336/17, Lex nr 2495307).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko, które znalazło odzwierciedlenie w przytoczonych wyrokach, w pełni akceptuje. Nie ma więc racji skarżący, że okoliczność zakupu przez niego środków zastępczych dla konsumpcji we własnym zakresie przez inną osobę powoduje niemożność uznania tego rodzaju jego aktywności za "wprowadzanie do obrotu" w rozumieniu ustawy. Za absurdalną należało ocenić tę argumentację, która zasadza się na twierdzeniu, że z wprowadzaniem do obrotu środka zstępczego mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy dochodzi do udostępnienia tego środka "osobom trzecim", a jednorazowe zdarzenie – zakup jednej osobie ("osobie trzeciej") jest zupełnie prawnie relewantne. Otóż, zdaniem Sądu, nawet jednorazowe udostępnienie środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy, jest wprowadzaniem tego środka do obrotu. Tu nie chodzi o odpowiedzialność jakiejś grupy i o aspekty, kiedy mamy do czynienia z grupą osób, a kiedy nie. Istotą wprowadzenie tego rodzaju zakazów i odpowiedzialności, każdego, kto złamie ów zakaz wprowadzania do obrotu tego rodzaju środków zastępczych jest bowiem prewencja. Zasadnie więc podnosi WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1218/18; LEX nr 2625378, że: "... organ nie ma obowiązku ustalania, czy zdarzenie było jednorazowe, czy też takich sytuacji było więcej, czy osoba, która udostępniła środek zastępczy posiada jeszcze ten produkt w jakichkolwiek ilościach, czy też nie. Organ nie musi mieć w tym zakresie wiedzy. Taki zakaz ma charakter prewencyjny, a przepis nie przewiduje żadnych innych przesłanek jego wydania poza ustaleniem, że produkt, który został przez dany podmiot wprowadzony do obrotu jest środkiem zastępczym." Stanowisko to w pełni popiera Sąd orzekający w tej sprawie. Jednorazowy więc zakup dla innej osoby i na jej własny użytek, czy nawet jedynie "poczęstowanie" znajomych tego rodzaju substancją jest w świetle art. 4 pkt 34 ustawy "wprowadzaniem do obrotu" środka, za czym przemawia, choćby użyte przez ustawodawcę w treści przepisu słowo "udostępnienie" i jego normatywne znaczenie. Nie ma więc racji w tym względzie skarżący i jego pełnomocnik.

Zakaz, ustanowiony przez prawodawcę w art. 44b ustawy jest bezwzględny. Sankcją za jego złamanie jest kara pieniężna, którą wymierza właściwy państwowy inspektor sanitarny, w formie decyzji administracyjnej, na podstawie art. 52a ustawy. Nie jest to jednak odpowiedzialność karna, lecz administracyjna." Do kary, o której mowa w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, a organowi inspekcji sanitarnej przysługują uprawnienia organu podatkowego, a wyegzekwowana kara pieniężna stanowi dochód budżetu państwa (art. 52a ust. 4 ustawy).

Nie mogły zatem mieć znaczenia dla treści orzeczenia w niniejszej sprawie kwestie związane z umorzeniem dochodzenia przeciwko skarżącemu, jak wynika z postanowienia z dnia 23 października 2017 r. Prokuratury Rejonowe.

Zauważyć należy, że po pierwsze, postanowienia ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przewidują zarówno odpowiedzialność karną (rozdział 7 ustawy) jak i odpowiedzialność administracyjną (rozdział 6a ustawy). Celem wprowadzenia takiej dwojakiej odpowiedzialności było nie co innego, jak przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne, nazywanych potocznie "dopalaczami". Z uwagi na ratio legis wprowadzenia do ustawy przepisów przewidujących bezwzględny zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terenie naszego kraju środków zastępczych oraz zasadnicze różnice dotyczące istoty kary administracyjnej i istoty odpowiedzialności karnej, po wprowadzeniu w 2010 r. zmiany w ustawie ukształtował się jednolity pogląd, zgodnie z którym w procesie ustalania treści normatywnej art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, nie powinno się odwoływać do poglądów doktryny i judykatury ukształtowanych na gruncie przepisów karnych zawartych w rozdziale 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a zwłaszcza tych ukształtowanych przed wejściem w życie noweli ustawy z dnia 8 października 2010 r. (ugruntowały się one bowiem na tle innego reżimu normatywnego; por. wyrok WSA w Gliwicach sygn. akt IV SA/Gl 674/16).

Po drugie, wprost z treści art. 52a ustawy wynika, że karę administracyjną za złamanie zakazu ustanowionego w art. 44b ustawy nakłada organ w formie decyzji administracyjnej, na każdego, kto wprowadza środki zastępcze do obrotu na terytorium RP.

Wobec powyższego, w razie ustalenia przez organ inspekcji sanitarnej, że doszło do wprowadzenia do obrotu czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego, organ ten obowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości uwzględniającej w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego. W tym względzie nie można postawić skutecznie organom żadnego zarzutu. Skoro zgłaszając udział w postępowaniu prokurator postawił organom zarzut naruszenia przez nie przepisów postępowania w stopniu, mogącym mieć, jego zdaniem, wpływ na wynik tej sprawy, to Sąd jedynie pragnie zauważyć, że budzi zdziwienie Sądu takie stanowisko podmiotu, który ma stać na straży praworządności. Otóż po raz wtóry podkreślić należy, że nie ma znaczenia, czy skarżący prowadził działalność, czy też nie prowadził działalności, czy działalność tego rodzaju prowadzi inny podmiot udostępniając w sklepie, jak zdaje się twierdzić prokuratura środki zastępcze. Decyzja wydana na podstawie art. 52a ustawy, czyli wymierzenie kary pieniężnej, może być bowiem skierowana do każdego podmiotu wprowadzającego do obrotu środki zastępcze, niekoniecznie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i bez względu a to czy taką działalność prowadzi. Adresatem takiej decyzji nie musi być wyłącznie przedsiębiorca, ale każdy, kto prowadzi jakąkolwiek działalność w pomieszczeniach, w których środki takie są wytwarzane albo wprowadzane do obrotu. Powtórzyć należy za NSA, który w wyroku z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 378/17; Lex nr 2625853, podkreślił, że "(...) ratio legis wprowadzenia do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zmiany normatywnej regulującej odpowiedzialność administracyjnoprawną podmiotu za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego oparte było na uznaniu, że odpowiedzialności tej podlegać będzie każde udostępnienie środka zastępczego osobie trzeciej w jakiejkolwiek formie i w jakimkolwiek celu. Wobec tego za bezzasadne należało uznać zarzuty prokuratora dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wbrew "intencji" prokuratury. Skoro prawidłowo organy ustaliły, że to działania skarżącego naruszyły zakaz, o którym mowa w art. 44b ustawy, to nie tylko, że władne były, ale zobowiązane były w świetle regulacji ustawy, nałożyć na niego karę administracyjną przewidzianą przepisem art. 52a ustawy i to niezależnie od odpowiedzialności innego podmiotu. Kompletnie bez znaczenia jest też, który z prokuratorów inicjował wystąpienie sygnalizacyjne do organów w tej sprawie. Niezrozumiałe jest w tym zakresie stanowisko prokuratora. Zauważyć jedynie należy, że każdy funkcjonariusz prokuratury, wykonując zleconą mu czynność, równocześnie reprezentuje prokuraturę jako całość i odwrotnie, każdy funkcjonariusz obciąża skutkami swojego działania całą prokuraturę. Zasada ta w ogólnym kształcie nie ogranicza roli prokuratora na poszczególnych szczeblach (tak NSA w wyroku z dnia z 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 569/14, Lex nr 2036129). Ponadto, prokuratorowi doskonale znane są przecież środki do zwalczania stanu - braku podjęcia ewentualnych działań przez organy administracji, jeżeli tylko dysponują materiałem dowodowym, który daje podstawę do nałożenia kary administracyjnej na inny podmiot, także ten, który prowadzi działalność w postaci sklepu, w którym dochodzi do udostępnienia środków zastępczych. Nadto, prokuratura mogła i w dalszym ciągu może, domagać się podjęcia działań przez organy w określonym kierunku. Będzie to jednak odrębne od niniejszego postępowanie administracyjne. To, że w przedmiotowych aktach administracyjnych sprawy brak jest informacji, czy organy przeprowadziły postępowanie w zakresie zainicjowanym wnioskiem prokuratora, nie dowodzi już, że wydane w niniejszej sprawie decyzje naruszają przepisy postępowania i prawa materialnego w stopniu skutkującym ich uchyleniem. W tym zakresie prokurator dysponuje określonymi środkami, umożliwiającymi mu zwrócenie się do organu o wyjaśnienie tych kwestii.

W ocenie zatem Sądu wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla zastosowania przez organ wobec skarżącego przepisu art. 52a ustawy zostały ustalone w sposób prawidłowy i niezbędny a zarazem wystarczający do wymierzenia mu kary pieniężnej. Zasadnie też organy wymierzając karę pieniężną w określonej w decyzji wysokości - zgodnie z art. 52a ust. 3 ustawy - kierowały się ilością wprowadzonego do obrotu środka zastępczego. Uzasadnienia kontrolowanych decyzji odpowiadają zaś wymogom stawianym przepisem art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.,: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.). Nie doszło więc wbrew zarzutom skarżącego i prokuratora do naruszenia przepisów prawa procesowego – artykułów – 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. - ani też do naruszenia przepisów prawa materialnego – artykułów 44b i 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w stopniu skutkującym uchylenie tych decyzji. Sąd nie dostrzegł innych naruszeń przepisów obowiązującego prawa, które skutkowałyby wyeliminowaniem kontrolowanych decyzji z obrotu prawnego.

Skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.