Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 516/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 i art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. D. (dalej także jako "strona" albo "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 2 kwietnia 2019 r. nr [...] Wójt Gminy [...] ustalił na rzecz K. D. prawo do zasiłku stałego w okresie 1 kwietnia 2019 r. – 30 kwietnia 2021 r. oraz objął stronę w okresie pobierania świadczenia ubezpieczeniem zdrowotnym. Wydanej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Pismem z dnia 8 grudnia 2019 r. K. D. wystąpiła do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego. W toku przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego pracownik socjalny wskazał, że D. D., syn strony, oznajmił, że przekazuje matce 1.500 zł miesięcznie. Dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w listopadzie 2019 r., wedle oświadczenia D. D., wyniósł około 130.000 zł. W związku z powyższą okolicznością dotyczącą wsparcia finansowego matki przez syna pracownik przyjął, że sytuacja dochodowa strony uległa zmianie.

Decyzją z dnia 13 grudnia 2019 r. nr [...] Wójt Gminy [...] uchylił własną decyzję z dnia 2 kwietnia 2019 r. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego oraz opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w całości z dniem 1 grudnia 2019 r.

W podstawie prawnej decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 104, art. 107 – 108 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 2, art. 3, art. 6 pkt 1 i 7, art. 7 pkt 5, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 36 pkt 1 lit. a, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 3 – 6, art. 101 ust. 1, art. 102, art. 106 ust. 1, ust. 3a i ust. 5 oraz art. 110 ust. 1, ust. 3 i ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.)

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w wyniku ponownej weryfikacji sytuacji finansowej K. D. ustalono, iż miesięczny dochód strony wynosi aktualnie 1.500 zł. Kryterium dochodowe w pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej wynosi natomiast 701,00 zł. Ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego zasiłek stały przestał stronie przysługiwać.

W odwołaniu od wydanej decyzji K. D. wskazała, że otrzymywany zasiłek stały był jedynym źródłem jej utrzymania. Niej jest prawdą, że strona otrzymała pomoc od syna w kwocie 1.500 zł. Syn podpisał bowiem oświadczenie przedłożone przez pracownika socjalnego. Strona wskazała, że nie wie dlaczego wywiad środowiskowy przeprowadzono również z synem. Co nadto istotne, przed wydaniem decyzji w sprawie, strona nie została powiadomiona o wszczęciu postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały. Nie miała nadto możliwości wglądu w akta sprawy.

W dodatkowym pisemnym wyjaśnieniu strona ponownie wskazała, że nie jest prawdą jakoby syn przekazywał jej 1.500 zł miesięcznie. W listopadzie syn po prostu zakupił węgiel na zimę w takiej kwocie.

W dniu 2 marca 2020 r. do akt sprawy złożone zostało oświadczenie D. D., w którym ww. wskazał, że pracownicy socjalni błędnie przyjęli, że wsparł matkę kwotą 1.500 zł. W istocie 1 miesiącu październiku 2019 r. syn kupił matce węgiel za wskazaną kwotę. Podsunięty przez pracowników socjalnych dokument D. D. podpisał nie czytając go. Nie jest prawdą, że co miesiąc wspomaga matkę kwotą 1.500 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania strony, zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji (pkt 1 rozstrzygnięcia), uchyliło w całości z dniem 1 grudnia 2019 r. decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 2 kwietnia 2019 r. nr [...] przyznającą K. D. prawo do zasiłku stałego (pkt 2 rozstrzygnięcia) oraz odmówiło K. D. prawa do zasiłku stałego od dnia 1 grudnia 2019 r. (pkt 3 rozstrzygnięcia).

W podstawie prawnej wydanej decyzji Kolegium wskazało m.in. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 1 i pkt 10, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 3 i ust. 5 oraz art. 109 ustawy o pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podzielił zasadność ustaleń dotyczących wysokości dochodu uzyskiwanego przez stronę kwestionując zmienione oświadczenie z dnia 26 lutego 2020 r. przeczące udzielaniu stałej pomocy matce przez D. D. Organ podniósł, że zarówno strona odwołująca się jak i jej syn ze swoją rodziną mieszkają w jednym domu mieszkalnym ogrzewanym prawdopodobnie jednym piecem. Pomimo prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych przez stronę oraz rodzinę jej syna zakup opału do pieca jest koniecznością dla obu gospodarstw domowych, nie zaś tylko dla gospodarstwa domowego strony. Jednakże podstawową kwestią uznania za prawidłowe wysokości dochodu strony odwołującej się jest treść kwestionariusza wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z D. D., odnosząca się do pomocy osobie ubiegającej się o przyznanie świadczenia (jak też podpis oraz miejscowość i data), która została wypełniona nie przez pracownika organu, lecz osobiście przez D. D. Świadczy o tym widoczna różnica pomiędzy charakterem pisma pracownika organu sporządzającego ten dokument, a charakterem pisma syna strony. W dacie sporządzenia wywiadu środowiskowego to syn strony pisemnie wskazał na fakt udzielnej matce pomocy finansowej oraz jej wysokość co miesiąc.

Następnie wskazano, że w aktualnym dla sprawy stanie prawnym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (z zastrzeżeniem wyjątków) przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej). Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się natomiast sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca,

w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone

w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei przepis art. 8 ust. 4 ustawy wskazuje, jakiego rodzaju kwoty nie podlegają wliczeniu do dochodu.

Wśród nich nie została wpisana otrzymywana od dzieci pomoc finansowa. Oznacza to, że kwota 1.500 zł dochodu otrzymywanego przez stronę od syna D. D. stanowi dochód strony.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. W sprawie nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej strony, wobec czego organ miał obowiązek ponownego przeliczenia wysokości zasiłku stałego. Przekroczenie ustawowego kryterium dochodu uzasadniało natomiast uchylenie uprzedniej decyzji organu pierwszej instancji przyznającej prawo do zasiłku stałego z dniem 1 grudnia 2019 r. Powodem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy była z kolei okoliczność, że zaskarżona decyzja powinna była zawierać także rozstrzygnięcie o odmowie przyznania prawa do zasiłku stałego od daty uchylenia decyzji przyznającej to świadczenie, to jest decyzji z dnia 2 kwietnia 2019 r. Zaniechanie organu pierwszej instancji w tym zakresie wymagało zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W skardze na wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. D. powtórzyła zasadniczo argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Skarżąca wskazując na swoją trudną sytuację życiową podniosła, że nie uzyskuje żadnego dochodu. Zdaniem skarżącej, sytuacja jej syna nie powinna być brana pod uwagę natomiast okoliczności, na które powołują się organy orzekające zostały zasugerowane jej synowi przez pracowników urzędu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 27 października 2020 r. ustanowiony dla skarżącej z urzędu pełnomocnik dodatkowo zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisów:

1) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

2) art. 8 i 9 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób godzący

w zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności poprzez brak należytego informowania osób uczestniczących w postępowaniu o znaczeniu

i istocie składanych przez nich oświadczeń;

3) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się

w sprawie co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji administracyjnej;

4) art. 15 k.p.a. poprzez dokonanie niedopuszczalnej zmiany przedmiotu sprawy podczas orzekania przez organ drugiej instancji,

5) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z wyżej powołanymi przepisami poprzez uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji, samodzielne uchylenie w całości decyzji przyznającej K. D. prawo do zasiłku stałego z dniem 1 grudnia 2019 r. oraz odmowę przyznania K. D. od dnia 1 grudnia 2019 r. prawa do zasiłku stałego;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest przepisów:

1) art. 8 ust. 4 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie

na skutek błędnego przyjęcia, że wartość 1.500 zł stanowi świadczenie

w pieniądzu, podczas gdy stanowiło to jednorazowe świadczenie w naturze;

2) art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnego przyjęcia, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ustawy, uprawniającego ją do uzyskania zasiłku stałego;

3) art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnego przyjęcia, że doszło do zmiany sytuacji dochodowej skarżącej.

Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2 i 3 decyzji oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych, jednocześnie oświadczając, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że kwota 1.500 zł, o której mowa w treści kwestionariusza z dnia 12 grudnia 2019 r. stanowi wartość opału (węgla) zakupionego przez D. D. do ogrzania budynku zamieszkiwanego przez niego, skarżącą oraz inne osoby, nie zaś kwotę świadczeń pieniężnych przekazywanych na rzecz skarżącej w okresach miesięcznych. Poprzez brak niezbędnych wyjaśnień w tym zakresie oraz sugestie pracowników organu przeprowadzających wywiad środowiskowy, D. D. wpisał do kwestionariusza nieprawdziwe okoliczności, jakoby przekazywał on skarżącej kwotę w gotówce po 1.500 zł miesięcznie, niemniej jednak chodziło wyłącznie o wskazanie pomocy udzielonej skarżącej w postaci opału o wartości 1.500 zł, zakupionego do ogrzewania budynku w listopadzie 2019 r. Zgodnie zaś z treścią art. 8 ust. 4 pkt 4 ustawy, do dochodu warunkującego prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej nie wlicza się wartości świadczenia w naturze. Wartość zakupionego w listopadzie 2019 r. opału nie wpływa zatem na kryterium dochodowe warunkujące prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należnej skarżącej. Błędne są ponadto ustalenia organów odnośnie dochodu syna skarżącej. Kwota 130.000 zł stanowi jedynie kwotę przychodu, którą należy pomniejszyć o koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Ostatecznie wynagrodzenie syna skarżącej to kwota około 5.000-7.000 zł miesięcznie. Opisane błędy mówią wiele o nierzetelnym sposobie zbierania materiału dowodowego w sprawie.

Wskazane błędy w ustaleniach, nieuwzględnienie wyjaśnień syna skarżącej oraz nadmierna szybkość procedowania połączone z naruszeniem uprawnień strony skutkowały nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, co z kolei skutkowało naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego.

W ocenie pełnomocnika skarżącej błędy poczynione przez organ pierwszej instancji zostały następnie powielone przez organ odwoławczy. Organ ten dopuścił się nadto uchybienia procesowego polegającego na niedopuszczalnej zmianie przedmiotu sprawy. Organ odwoławczy rozszerzył bowiem zakres merytorycznego rozpoznania sprawy weryfikując sytuację materialną skarżącej i dochodząc do wniosku, że doszło do zmiany jej sytuacji dochodowej, bez zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasiłek stały jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej (art. 36 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej powoływanej w skrócie jako "u.p.s."), którego zasady przyznawania normuje artykuł 37 ustawy

Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s., zasiłek stały przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W myśl art. 37 ust. 2 u.p.s., zasiłek stały ustala się w wysokości:

1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym

że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 645 zł miesięcznie;

2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.

Kryterium dochodowe, o którym mowa w cytowanych przepisach wynika z treści art. 8 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego

na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych

w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Podstawą uchylenia decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku stałego

był przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., który stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia,

a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

W realiach sprawy niesporne jest, że na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 u.p.s. Wójt Gminy [...] ustalił na rzecz samotnie gospodarującej K. D. prawo do zasiłku stałego. Jednakże w okresie późniejszym, konkretnie w toku postępowania wszczętego z wniosku strony o przyznanie zasiłku celowego, organ wszedł w posiadanie informacji na temat zmiany okoliczności faktycznych dotyczących realnych dochodów skarżącej. Pierwotnie skarżąca nie deklarowała bowiem osiągania jakichkolwiek dochodów, okoliczność ta miała więc istotny wpływ na przyznanie jej przedmiotowego świadczenia. W toku wspomnianego postepowania wyszło jednak na jaw, że co miesiąc strona skarżąca uzyskuje od syna kwotę 1.500 zł pomocy finansowej. Kwestię sporną między stronami stanowi ocena zebranego

w sprawie materiału dowodowego, w szczególności złożonego przez D. D. oświadczenia, które zostało zawarte w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Zdaniem Sądu, wbrew argumentacji skarżącej i jej pełnomocnika, materiał dowody w sprawie jest rzetelny i nie budzi wątpliwości. Stanowiące kluczowy dowód w sprawie, udokumentowane oświadczenie D. D. jest jednoznaczne i złożone zostało dobrowolnie, bez jakiegokolwiek przymusu. Co istotne, analiza kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wskazuje, że syn skarżącej samodzielnie wypełnił określoną rubrykę, co następnie potwierdził własnoręcznym podpisem. Wskazuje to ponad wszelką wątpliwość, że czynności tej D. D. dokonał osobiście i świadomie. Nic natomiast, poza gołosłownymi oświadczeniami skarżącej jak i jej syna, nie potwierdza udziału osób trzecich, które to osoby mógłby mieć wpływ na treść złożonego oświadczenia. Podnoszony przez skarżącą argument o ustnym wprowadzeniu w błąd składającego oświadczenie przez urzędniczkę jest gołosłowny. Późniejsze, negujące treść pierwotnego oświadczenia, wyjaśnienia jawią się natomiast jako próba poprawy sytuacji skarżącej i ochrony przed negatywnymi następstwami. Takie lakoniczne, ale przede wszystkim niczym niepoparte twierdzenie nie mogło podważyć wartości dowodowej dowodu z dokumentu. Złożone do kwestionariusza oświadczenie nie budzi bowiem żadnych wątpliwości interpretacyjnych i jako takie nie mogło zostać przez organy zbagatelizowane, czy pominięte.

Ponadto, zarzucając organom brak rzetelności, pełnomocnik strony skarżącej zwrócił uwagę na nieprawidłowo ustaloną wysokość dochodu D. D. Z uwagi na to, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą okoliczność ta nie miała jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia, albowiem dochód syna nie wpływa w żaden sposób na dochód skarżącej. Ewentualny błąd w tej mierze nie mógł tym samym wpłynąć na ocenę procedowania organów.

W reasumpcji powyższych rozważań uznać należało, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 8 i 9 k.p.a. jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest art. 8 ust. 4 pkt 4, art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

Krytycznie ocenić należy z kolei realizację przez organy obu instancji, wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a., obowiązku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W aktach sprawy nie znajdują się bowiem dowody wskazujące na realizacje tego obowiązku. Niemniej jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się,

że zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. może odnosić skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Taka sytuacja w realiach rozpatrywanej sprawy nie miała jednakże miejsca. Wnosząc skargę skarżąca nie wyjaśniła, w jaki sposób skorzystanie z tego uprawnienia wpłynęłoby na rozstrzygnięcie. Strona nie wskazała nadto żadnych nowych i istotnych dowodów, których ewentualne przeprowadzenie pozwoliłoby na dokonanie odmiennych ustaleń. Organ odwoławczy nie przeprowadził z kolei żadnego dodatkowego postępowania dowodowego. Skarżąca nie musiała tym samym zapoznawać się z innym materiałem dowodowym niż ten zgromadzony w toku postępowania przed organem pierwszej instancji. O ile zatem opisane uchybienie proceduralne miało niewątpliwe miejsce, to zdaniem Sądu nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Z tego powodu zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie.

Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie naruszył również zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

W myśl zasady wyrażonej w art. 15 k.p.a., każda sprawa rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega, na skutek złożonego odwołania, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnego postępowania wyjaśniającego, w związku z czym organ odwoławczy zobligowany jest do ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, a nie wyłącznie kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Co do zasady, orzeczenie organu odwoławczego, jeżeli nie utrzymuje w mocy zaskarżonej decyzji powinno mieć charakter reformacyjny (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Pełnomocnik strony skarżącej stanął na stanowisku, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy dokonał zmiany przedmiotu sprawy. Należy w związku z tym zaznaczyć, że granice przedmiotowej sprawy limituje kwestia przyznania zasiłku stałego. Wystąpienie okoliczności faktycznej w postaci zmiany sytuacji dochodowej strony, z uwagi na postanowienia art. 106 ust. 5 u.p.s., skutkowało obowiązkiem zmiany lub uchylenia decyzji. Postępowanie w tym przedmiocie polegało w istocie na ponownym rozpatrzeniu wniosku w oparciu a aktualne dane pozwalające na ocenę istnienia przesłanek, od których ustawa uzależnia przyznanie zasiłku stałego i określenie jego wysokości. W sytuacji, gdy organ ustalił, że strona w listopadzie 2019 r. przekroczyła kryterium dochodowe właściwe było zatem nie tylko uchylenie pierwotnie wydanej decyzji, (od dnia 1 grudnia 2019 r.) ale też wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa do zasiłku stałego na przyszłość. Podkreślenia wymaga, że w przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 106 ust. 5 ustawy organ administracji wydaje decyzję uchylającą decyzję pierwotną ze skutkiem ex nunc. Oznacza to, że organ orzekający może kształtować nowy zakres uprawnień strony dopiero od momentu wydania swego rozstrzygnięcia, orzekając o utracie prawa (jak w realiach rozpatrywanej sprawy) lub o zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia na przyszłość. Z tego też względu organ odwoławczy zasadnie uznał, że organ pierwszej instancji w decyzji weryfikującej prawo do zasiłku stałego powinien również orzec co do prawa do zasiłku stałego. W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie zabrakło, dlatego decyzja taka nie mogła pozostać w obrocie prawnym. Odmawiając z kolei prawa do zasiłku stałego w następstwie uchylenia decyzji przyznającej to świadczenie organ odwoławczy nie naruszył art. 15 k.p.a., albowiem rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało wydane w tym samym przedmiocie. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji było jedynie niepełne, i w związku z tym, wymagało uzupełnienia. Nie można tracić z pola widzenia, że organy obu instancji rozstrzygały tę samą sprawę procedując w oparciu o ten sam materiał dowodowy, przy czym decydujący dla obu organów okazał się ten sam dowód. Co do zasady organy orzekające doszły do identycznego wniosku, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego przez skarżącą zasiłek stały jej nie przysługuje.

Uznawszy zatem zarzuty podniesione przez skarżącą za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wyrok w sprawie został wydany na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z regulacją zawartą w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.