Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 770/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA: Stanisław Biernat ( spr.) Izabela Dobosz Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] 1999 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego A. B. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. B., ur. [...].1930 r., wystąpił w 1995 r. z wnioskiem do Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do podziemnej organizacji wojskowej od lipca 1951 r. do sierpnia 1952 r. Wnioskodawca dodał, że był przesłuchiwany przez UB i MO oraz przetrzymywany na posterunkach w Z. i B.. Wnioskodawca przedłożył rekomendację Zarządu Głównego Stowarzyszenia Kombatantów i Osób Represjonowanych (k. 7 akt postępowania administracyjnego), w której stwierdza się, że A. B. "faktycznie był zaangażowany we współpracę z J. S. w "B. i Z". Stwierdzają to nawet postronni ludzie." W dołączonym życiorysie A. B. podał, że w okresie od 1951 do 1955 r. był silnie związany z organizacją R. i K. P.. Organizacja ta działała pod dowództwem znanego mu osobiście J. S., ps. "O". Wnioskodawca wymienił także inne osoby, z którymi utrzymywał kontakt. A. B. podał, że informował oddział o ruchach wojsk KBW oraz UB i zaopatrywał oddział w broń. Swoją rolę w oddziale określił jako jego członek, przewodnik, zaopatrzeniowiec i wywiadowca. Został zaprzysiężony przez J. S. w 1952 r. W latach 1950-1955 był kilkakrotnie zatrzymywany przez UB na posterunkach MO w B., S. i Z.. Był dotkliwie bity, ponieważ nie chciał ujawnić miejsce pobytu K. P., chłopaka jego siostry i członka oddziału S.. Siostra wnioskodawcy został następnie skazana na sześć lat wiezienia.

Do wniosku A. B. dołączył oświadczenia dwojga świadków: J. G. i S. K.

J. G. oświadczył, że spotkał się kilkakrotnie z A. B. podczas biwakowania w P.. A. B. przynosił żywność, prowadził wywiad wojskowy, dostarczał żywności i środków opatrunkowych. Powiadamiał o ruchach KBW i UB.. A. B. był kilkakrotnie zatrzymywany i maltretowany z powodu siostry i K. P., ale nikogo nie wydał.

S. K., siostra wnioskodawcy, potwierdziła fakt kilkakrotnego zatrzymywania i przetrzymywania A. B. na posterunku w B., jak również jego działalność jako informatora i zaopatrzeniowca oddziału "B.".

Decyzją z dnia [...].10.1999 r., nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., działając na podstawie art. 21 ust. l w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U., 1997, Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami), odmówił przyznania uprawnień kombatanckich A. B. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wnioskodawca nie był członkiem podziemnej organizacji wojskowej lecz udzielał czynnej pomocy ich członkom. Taki stan faktyczny nie spełnia warunków zawartych w art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach... . Organ stwierdził, że powszechnie wiadomo, iż okoliczna ludność udzielała pomocy ukrywającym się żołnierzom podziemia.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. B. podjął polemikę z poglądem, że okoliczna ludność udzielała pomocy ukrywającym się żołnierzom podziemia. Ludność była zastraszona przez KBW i UB, narażona na represje. Wnioskodawca stwierdził, że należał do zorganizowanej grupy w J., która udzielała pomocy J.S.. Wymienił nazwiska ludzi należących do tej grupy. A. B. dołączył oświadczenia dwojga dalszych świadków: A. A. i F. A..

A. A. podała, ze w latach 1946-48 była członkiem oddziału "Z.". Podała, że A. B. składał przysięgę na wierność jej bratu, J. S. Wnioskodawca był jej zdaniem jednym z najbardziej zaufanych zwiadowców i zaopatrzeniowcem. Nie brał natomiast udziału w walkach zbrojnych, bo nie chciał być poznany.

F. A. wymienił A. B. a jako członka organizacji J. S. i opisał jego działalność. Dodał, że w A. B. nie uchylał się przed żadnym zadaniem, jakie powierzał mu dowódca.

W kolejnym piśmie do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów A. B. podkreślił, że w czasie, w którym prowadził działalność większość ludności była zastraszona, a jedynie osoby zaufane były zaprzysiężone przez S..

Decyzją z dnia [...].01.2001 r., Nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., działając na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 21 ust. lI art. l ust. 2 pkt 5 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U., 1997, Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami), utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. Organ poddał analizie oświadczenia świadków dołączone do wniosku i stwierdził, że świadkowie nie podają konkretnych danych co do służby A. B., nie określają jej czasu, nie wspominając przysiędze. Z oświadczeń tych wynika, że A. B. wykonywał jedynie drobne zlecenia. Oświadczenia dalszych świadków nie dotyczą okresu, za który wnioskodawca ubiega się o uprawnienia kombatanckie. Organ zwrócił uwagę na rozbieżności w oświadczeniach świadków i wnioskodawcy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. B. zakwestionował zakwalifikowanie jego działalności jako pomocy dla podziemnej organizacji, a nie członkostwa w takiej organizacji. Potwierdził, że składał przysięgę w formie przyrzeczenia złożonego J. S.. Podkreślił, ze świadkowie wiedzieli wzajemnie o swojej działalności, nawet jeśli ich nie było na miejscu w danym czasie.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04.2003 r., w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach....

W niniejszej sprawie organ odmówił uznania działalności skarżącego za działalność, o której mowa w art. l ust. 2 pkt 5 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach..., czyli za "pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do końca 1956 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej". Organ zakwalifikował działalność skarżącego nie jako służbę, ale jako udzielanie pomocy organizacji podziemnej, charakterystyczne dla ludności cywilnej.

Stosownie do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zadaniem Sądu nie jest zastępowanie oceny organu oceną własną, ale kontrola zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Do tej kontroli należy także badanie, czy ocena organu jest dokonana na podstawie całego materiału dowodowego i czy nie jest dowolna.

W tym kontekście Sąd stwierdza, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonał oceny działalności skarżącego na podstawie jego oświadczeń i oświadczeń świadków. Organ nie próbował natomiast zweryfikować tych oświadczeń poprzez zwrócenie się do Instytutu Pamięci Narodowej z pytaniem o to, czy nie znajdują się tam jakieś dokumenty dotyczące działalności oddziału J. S. na początku lat 50. dwudziestego wieku. Działalność m.in. tego oddziału w okresie wcześniejszym, była zresztą już przedmiotem badań naukowych; por. M. K., Zostańcie wierni tylko Polsce...: niepodległościowe oddziały partyzanckie w [...] (1944-1947). K. 2002. Organ powinien ustalić, działając zgodnie z art. 7 k.p.a., czy nie zachowały się materiały archiwalne dotyczące okresu późniejszego.

Ponadto Sąd stwierdza, że organ powinien rozważyć w niniejszej sprawie kryteria dokonania rozróżnienia z jednej strony służby w organizacji podziemnej, a z drugiej strony -pomocy ludności cywilnej na rzecz oddziału. Rozróżnienie to inaczej przedstawiało się w czasie okupacji hitlerowskiej, a inaczej w czasie nasilenia terroru stalinowskiego, gdy resztki organizacji niepodległościowych znajdowały się w głębokiej izolacji a ludność cywilna była zastraszona. W tym kontekście należy też rozpatrywać oświadczenia świadków i skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza zatem, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U., Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.