Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 129/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1 i ust. 4, art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 24  par. 1 pkt 5, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 127  par. 3, art. 145  par. 1 pkt 3, art. 268a,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Rektora A w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora A w [...] z dnia [...], nr [...], 2) zasądza od Rektora A w [...] na rzecz skarżącej R. O. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez R. O. (dalej zwaną też "skarżącą") jest decyzja Prorektora ds. studenckich i dydaktyki A w [...], działającego z upoważnienia Rektora, (dalej zwanego też "Prorektorem") z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia [...], nr [...], o skreśleniu skarżącej z listy studentów A w [...] (zwanej dalej też "Uczelnią").

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca była wpisana na listę studentów studiów stacjonarnych A w [...], na kierunku [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 108 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą oraz na podstawie § 34 ust. 3 pkt 3 Regulaminu studiów A w [...] (zwanego dalej "Regulaminem"), Prorektor ds. studenckich i dydaktyki A w [...] orzekł o skreśleniu skarżącej z listy studentów z dniem 31 października 2020 r. W uzasadnieniu wskazał, że "skarżąca nie uzyskała zaliczeń ze wszystkich wymaganych przedmiotów przewidzianych w planie studiów do dnia 31 października 2020 r. pomimo uzyskania zgody na wpis warunkowy do dnia 31 października 2020 r. studentka nie zaliczyła semestru 2".

Skarżąca zakwestionowała powyższą decyzję i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zatytułowanym "odwołanie") domagała się:

- uchylenia decyzji z uwagi na jej bezpodstawny charakter i wpisanie jej na semestr III studiów stacjonarnych na kierunku [...], z długiem punktów ECTS (powtarzanie semestru);

- wyjaśnienia wątpliwości dotyczących sposobu przeprowadzania zajęć i zaliczenia z przedmiotu [...], a także oceny nieprawidłowości, które mogły zajść przy przeprowadzeniu zaliczeń końcowych z wyżej wymienionego przedmiotu;

- wstrzymania wykonania decyzji do momentu rozpoznania wniosków: o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o rejestrację na kolejny semestr studiów z długiem punktów ECTS (powtarzanie semestru).

W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w toku studiów pozostał jej do zaliczenia jeden przedmiot, tj. [...] (3.0 ECTS). Przedmiot ten winien zostać uznany za zaliczony w semestrze drugim roku akademickiego 2019/2020, gdyż złożyła terminowo prace, na podstawie których powinna uzyskać zaliczenie. Wyjaśniała, że prowadzący zajęcia już na początku nie dołączył jej do listy osób, które mogą uczestniczyć w zajęciach, a następnie wskazywał, że nie otrzymał od niej wysłanych prac, mimo że przedstawiła stosowne potwierdzenia ich wysyłki na właściwy adres mailowy. Z tego też powodu nie otrzymała stosownego zaliczenia przedmiotu w semestrze drugim roku akademickiego 2019/2020. Na skutek złożenia wniosku o warunkowy wpis na semestr II i zaliczenie niniejszego przedmiotu, została wpisana na listę studentów semestru III wraz z obowiązkiem zaliczenia przedmiotu [...].

Potem uczestniczyła w zajęciach z tego przedmiotu i wysłała wszystkie prace niezbędne do uzyskania zaliczenia. Zgłaszając zastrzeżenia co do formy przeprowadzenia zaliczanego przez nią kolokwium, skarżąca wskazała, że zostało przeprowadzone w formie stacjonarnej, składało się z dwóch części: pierwsza dotyczyła udzielenia odpowiedzi na 3 pytania otwarte, a druga wymagała określenia stylu i wieku budowli oraz elementów architektury przedstawionych na zdjęciach, a na napisanie kolokwium miała 55 minut.

Kwestionując prawidłowość przeprowadzenia kolokwium wywodziła, że pozostała grupa studentów miała kolokwium w formie zdalnej, co umożliwiło korzystanie z podręczników, Internetu i innych pomocy dydaktycznych, podczas gdy ona pisząc kolokwium stacjonarnie bazowała wyłącznie na własnej wiedzy i umiejętnościach. Poza tym pozostała grupa na napisanie kolokwium miała 2 godziny.

Stosownie do tego, powołując się na zapis § 22 pkt 8 Regulaminu skarżąca podniosła, że każdy ze studentów powinien mieć możliwość zaliczenia przedmiotu w tej samej formie, na takich samych warunkach i zasadach, a forma zaliczenia powinna zostać przedstawiona studentowi na pierwszych zajęciach. Biorąc zaś pod uwagę, że sporny przedmiot jest przedmiotem zaliczanym warunkowo należało uznać, że dopełniła wszelkich obowiązków, które były wymagane do zaliczenia przedmiotu w semestrze drugim roku akademickiego 2019/2020, tj. wysłała terminowo prace na zaliczenie przedmiotu, a ponieważ powinna mieć możliwość napisania kolokwium w formie zdalnej, niniejsze czyniło zadość otrzymaniu pozytywnej oceny. W zakresie wniosku o szczegółowe wyjaśnienie wątpliwości dotyczących sposobu przeprowadzania zajęć i zaliczenia z przedmiotu, a także o dokonanie oceny nieprawidłowości, które mogły zajść przy przeprowadzeniu zaliczeń skarżąca wniosła o wyjaśnienie z jakiego powodu prowadzący zajęcia nie dopisał jej do listy uczestników zajęć, gdyż niniejsze nie zostało jej nigdy przedstawione, a konsekwencją tego zaniedbania jest dwukrotnie powtarzanie przez nią spornego przedmiotu.

Uzasadniając z kolei wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji skarżąca wskazała, że złożyła wniosek o rejestrację na kolejny semestr studiów z długiem punktów ECTS, a skierowanie decyzji do wykonania wiązałoby się z poniesieniem niepowetowanej szkody z uwagi na możliwość uchylenia decyzji na jej korzyść. Wskazała również, że z uwagi na rozpoczęcie się semestru III w dniu 1 października 2020 r. zapisała się na wymagane zajęcia w semestrze III w określonych do tego terminach i miała dostęp do indywidualnego konta studenta oraz uczęszczania na zajęcia na podstawie sporządzonej listy studentów. W późniejszym terminie nie byłoby już bowiem możliwości uruchomienia procesu rejestracji elektronicznej i "wsteczne" przywrócenie studenta na jego rok studiów. Biorąc zatem pod uwagę fakt, że nadal dopełniała obowiązków studenckich zasadne jest wstrzymanie wykonania niniejszej decyzji. Uniemożliwienie kontynuowania edukacji na niniejszym etapie, gdzie decyzja nie jest prawomocna, a tym bardziej ostateczna, wiąże się bowiem z daleko idącymi negatywnymi konsekwencjami.

Akcentując uznaniowy charakter decyzji o skreśleniu z listy studentów skarżąca podkreśliła, że nieuzyskanie przez studenta wymaganego zaliczenia niekoniecznie musi prowadzić do skreślenia z listy studentów. Działając w trybie art. 108 ust. 2 ustawy organ działa w warunkach możliwości, nie zaś obowiązku.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Prorektor utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w celu rozpoznania zastrzeżeń skarżącej dotyczących braku możliwości wywiązania się przez z obowiązku zaliczenia przedmiotu [...] przeprowadzono postępowanie wyjaśniające z udziałem nauczyciela akademickiego prof. dr hab. J. L., które nie potwierdziło żadnego z zarzutów. Dalej organ wyjaśnił, że stosownie do treści § 22 ust. 4 i ust. 12 Regulaminu warunkiem zaliczenia semestru jest uzyskanie oceny co najmniej dostatecznej ze wszystkich przedmiotów przewidzianych w planie studiów oraz uzyskanie punktów ECTS w liczbie wymaganej do zaliczenia danego semestru zgodnie z programem studiów.

Ze zgromadzonych w sprawie materiałów wynika, że skarżąca nie uzyskała zaliczenia ze wszystkich przedmiotów przewidzianych w planie studiów stacjonarnych na kierunku [...] w semestrze drugim do dnia 30 września 2020 r., tj. do dnia, w którym zgodnie z Zarządzeniem Rektora A w [...] z dnia [...], Nr [...] w sprawie organizacji roku akademickiego 2019/2020, zakończył się semestr letni roku akademickiego 2019/2020. Za niezgodne z prawdą organ uznał stwierdzenie o powinności zaliczenia ww. przedmiotu na podstawie rzekomo terminowo złożonych prac, z uwagi na ich rozbieżność merytoryczną i formalną z warunkami zaliczenia przedmiotu określonymi przez prowadzącego na początku semestru.

W toku rozpoznania stwierdzono, że skarżącej umożliwiono udziału w zajęciach poprzez każdorazowe dodawanie do spotkań zdalnych, w których pomimo to skarżąca nie uczestniczyła.

Ponadto, pomimo uzyskania zgody Dziekana Wydziału [...] na wpis warunkowy do dnia 31 października 2020 r. skarżąca nie zaliczyła spornego przedmiotu wyznaczonego jako przedmiot obowiązkowy do zaliczenia semestru drugiego. Czas trwania i zakres zaliczenia był identyczny jak dla pozostałych studentów. Różnica formy realizacji zaliczenia wynikała natomiast z bieżących uwarunkowań funkcjonowania Uczelni i nie miała wpływu na jego wynik. Wskazując na regulacje § 31 pkt 4 i § 35 pkt 1 Regulaminu organ uznał, że skoro skarżąca powtarzała semestr drugi w roku akademickim 2019/2020, to brak jest możliwości ubiegania się o powtórne powtarzanie semestru drugiego. Złożony przez nią wniosek o rejestrację z długiem punktów ECTS na semestr trzeci jest z kolei bezzasadny, ponieważ przedmiot [...] jest ustalony w programie studiów jako przedmiot obowiązkowy.

Powyższą decyzję odwoławczą skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzucając jej naruszenie przepisów Regulaminu Uczelni (ich złamania i nieprawidłowej interpretacji), Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz K.p.a.

W związku z nałożonym na Uczelnię zobowiązaniem do przeprowadzenia egzaminu komisyjnego z udziałem obserwatora wskazanego przez studenta w sytuacji, gdy oficjalnym pismem skierowanym do Prorektora zgłosiła zastrzeżenia co do obiektywności egzaminatora, tj. prof. L. i pomimo to egzamin przeprowadził ten sam profesor.

Na tę okoliczność skarżąca zgłosiła dowód w postaci: dwóch wiadomości wysłanych z jej poczty elektronicznej do Prorektora. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie decyzji utrzymanej nią w mocy, sformułowała ponadto wnioski o:

- przeprowadzenie dowodu z przesłuchania jej w charakterze świadka oraz dopuszczenie dowodu z wiadomości wysłanych pocztą elektroniczną do prof. L., starosty roku i dziekana, rozmów z telefonu komórkowego ze starostą roku oraz wysyłanych do niego sms-ów i mms-ów, a także czatów grupy na Teams, na potwierdzenie okoliczności wskazywanych w odwołaniu a powtórzonych w uzasadnieniu skargi związanych z utrudnionym udziałem w zajęciach i zaliczeniem spornego przedmiotu (przesłanie prezentacji);

- dopuszczenie dowodu z kopii decyzji Dziekana na okoliczność uzyskania zgody na powtarzanie II semestru;

- dopuszczenie dowodu z 3 kart okresowych osiągnięć studenta z I semestr studiów w roku akademickim 2018/2019, na okoliczność wykazania, że z innych przedmiotów, które miała do zaliczenia w semestrze II - powtarzanych przez nią, które odbyły się on-line i stacjonarnie, otrzymała oceny pozytywne i ma zaliczenie;

- dopuszczenie dowodu z wyniku badania lekarskiego na okoliczność choroby

Ponadto wniosła o:

- zwolnienie od kosztów sądowych;

- zadośćuczynienie za krzywdę wyrządzoną przez wykładowcę z uwagi na pozbawienie w podstępny sposób możliwości dalszego studiowania (brak możliwości przeniesienia się na inną uczelnię z niezaliczonym przedmiotem obowiązkowym oraz brak możliwości powtarzania spornego przedmiotu z uwagi na zapisy Regulaminu Uczelni), w tym związaną z poniesieniem kosztów za powtarzanie przedmiotu.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała okoliczności faktyczne na potwierdzenie, że: brała udział w zajęciach pomimo utrudnień, przygotowała wymaganą prezentację, wykładowca nie był obiektywny w stosunku do niej, uzyskała zwolnienie z pisemnego egzaminu, wykładowca nie dołączył jej do zajęć on-line w II semestrze, wobec zgłoszenia braku obiektywizmu wykładowcy przysługiwał jej egzamin komisyjny, sporny przedmiot był prowadzony łącznie z innym, za który uzyskała pozytywną ocenę. Podnosząc, że zaskarżona decyzja jest dyskryminująca, krzywdząca i niesprawiedliwa skarżąca zaznaczyła, że błędy organu w ustaleniach spowodowały liczne rozbieżności i miały bezpośredni, istotny wpływ na przebieg postępowania, a także na treść zaskarżonej decyzji. W konsekwencji doprowadziły do tego, że w rażący sposób zostały naruszone jej prawa jako studenta. W związku z prowadzonym postępowaniem zarzuciła organowi:

- nierzetelność w wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności;

- w kontekście sprzeczności i konfliktu interesów - pominięcie istotnych ustaleń wynikających z materiału dowodowego, brak obiektywizmu i niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zinterpretowanie zastosowanego prawa w odniesieniu do stanu faktycznego.

Odwołując się do swojego stanu zdrowia, wieku ([...] lat) i trwającej pandemii, skarżąca zakwestionowała stacjonarną formę przeprowadzonego dla niej egzaminu podnosząc, że powinna mieć możliwość zaliczania przedmiotu w tej samej formie, na takich samych warunkach i zasadach jak pozostała grupa studentów, która zdawała egzamin w formie zdalnej i na jego napisanie miała 2 godziny.

W załączniku skargi w zakresie sformułowanych ogólnie zarzutów wskazała na naruszenie przez organ:

- art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że zachodzą przesłanki uzasadniające skreślenie z listy studentów, podczas gdy ze stanu faktycznego sprawy wynikają wnioski odmienne;

- art. 26 Regulaminu Studiów poprzez jego niezastosowanie, pomimo istnienia przesłanek przemawiających za przeprowadzeniem egzaminu komisyjnego, ze względu na brak obiektywizmu osoby przeprowadzającej egzamin;

- art. 30 ust. 2 Regulaminu Studiów poprzez jego niezastosowanie, pomimo istnienia przesłanek za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku;

- art. 56 ust. 4 Regulaminu Studiów poprzez przekroczenie uznania administracyjnego i skreślenie z listy studentów pomimo braku ku temu podstaw i wydanie decyzji w obu instancjach, podczas gdy władnym do wydania niniejszych decyzji, był wyłącznie Rektor;

- art. 6 K.p.a., poprzez brak działania na podstawie przepisów prawa;

- art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez brak dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy i zgromadzonych dowodów w sprawie, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego;

- art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania względem strony z naruszeniem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uczelni wniósł o oddalenie lub ewentualnie o odrzucenie skargi. Wyjaśnił, że w następstwie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zlecił przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego pod kątem formułowanych we wniosku zarzutów jednak nie znalazł podstaw do zmiany pierwotnego stanowiska. Stwierdził, że skarga co do zasady jest pozamerytoryczna, albowiem skarżąca nie wskazuje w jaki sposób powołane przepisy zostały w postępowaniu naruszone. W związku z tym, jak uznał, nie ma potrzeby ani możliwości odnoszenia się do nich.

Organ zaznaczył, że wyjaśnić jedynie można kwestię właściwości organu, co do której skarżąca podniosła, że decyzja mogła być wydana wyłącznie przez Rektora Uczelni. W tym zakresie wskazał, że przedmiotowe postępowania odwoławcze, stosownie do reguł z art. 23 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce, podlega rozpoznaniu przez ten sam organ, który wydał decyzję skarżoną.

Ponadto Prorektor, który wydał w sprawie decyzję działał z umocowania ogólnego Rektora Uczelni. Jako bezzasadne organ wskazał również zarzuty naruszenia art. 77 i art. 80 K.p.a., co do nieuwzględnienia w postępowaniu wszystkich dowodów i nierzetelnej ich oceny oraz zarzuty dotyczące naruszenia Regulaminu.

W piśmie procesowym z dnia 11 września 2021 r. (data wpływu do Sądu 17 września 2021 r.), stanowiącym replikę do odpowiedzi na skargę, skarżąca zakwestionowała uzasadnienie organu oraz wiarygodność zgromadzonych przez organ dowodów i sformułowała kolejne wnioski o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci kserokopii decyzji i jednego postanowienia, wydanych przez organ co do skarżącej w 2018 i 2019 r.

W kolejnych pismach, które wpłynęły do Sądu w dniu 22 września 2021 r. (z oznaczoną data pisma 6 września 2021 r.) i w dniu 22 października 2021 r. (pismo z dnia 14 października 2021 r.) skarżąca formułowała dalsze wnioski o przeprowadzenie licznych dowodów: z wiadomości e-mail wysyłanych i odbieranych za pośrednictwem jej skrzynki elektronicznej; z kopii decyzji organu wydanych co do skarżącej przed wydaniem decyzji objętych skargą; z kopii podań składanych przez skarżącą i korespondencji z Uczelni; z kopii dowodów wpłat za studia, z legitymacji studenckiej, wydruków wiadomości wymienianych ze starostą roku, kart okresowych osiągnięć studenta, ze zdjęć z zajęć na Uczelni.

Ponadto w piśmie z dnia 22 października 2021 r. przedstawiła zastrzeżenia co do punktacji i oceny otrzymanej ze spornego zaliczenia. Wywodziła, że zrobiła wszystko co konieczne aby zaliczyć ten przedmiot.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w tych graniach, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji wykazała, że akty te zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, odpowiednio zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., a decyzji utrzymanej nią w mocy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Postępowanie administracyjne objęte w niniejszej sprawie kontrolą Sądu dotyczyło skreślenia skarżącej z listy studentów z powodu braku uzyskania zaliczenia z obowiązkowego przedmiotu.

Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w tym przedmiocie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 z późn. zm.) zwanej nadal ustawą oraz przepisy Regulaminu Studiów A w [...], zwanego dalej Regulaminem, przyjętego uchwałą Senatu A w [...] z dnia [...], nr [...].

Ponadto do postępowania w sprawie wydania zaskarżonej decyzji znajdowały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a. Podkreślić bowiem trzeba, że skreślenie z listy studentów jest sprawą indywidualną rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, a w zakresie tych spraw ustawodawca w żadnym zakresie nie wyłączył stosowania przepisów K.p.a., tak jak to uczynił w innych sprawach np. w art. 48 ustawy.

Uwzględniając przepisy ustawy dostrzec przyjdzie, że zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie.

Stosownie do art. 108 ust. 3 ustawy skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja taka ma charakter uznaniowy co oznacza, że właściwy organ uczelni orzekając w konkretnej sprawie może, a nie musi skreślić studenta z listy studentów. Wybór taki nie może być jednak dowolny i musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy, odzwierciedlonego następnie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych jest z kolei ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola Sądu obejmuje natomiast zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, czy ustalone okoliczności faktyczne zostały poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie oraz, czy nie zaistniały uchybienia w zakresie kompetencji organów wydających decyzję.

Dokonując takiej oceny w niniejszej sprawie Sąd w pierwszej kolejności uwzględnił, że na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy sprawy dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni należą do zadań rektora, a zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy od decyzji rektora służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Regulamin studiów z kolei, będący wyrazem przyznanej uczelniom autonomii, stosownie do art. 75 ustawy, określa organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta. Z § 34 ust. 3 pkt 3 stosowanego w niniejszej sprawie Regulaminu wynika, że w przypadku, o którym mowa w art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy rektor może skreślić studenta z listy studentów na wniosek dziekana wydziału. W § 56 ust. 4 Regulaminu przyjęto natomiast wprost, że decyzje w sprawie skreślenia studenta z listy studentów podejmuje Rektor, a od decyzji tej studentowi przysługuje prawo złożenia do Rektora wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

Z przedstawionych powyżej przepisów jednoznacznie wynika, że wydanie decyzji w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów należało do wyłącznej kompetencji Rektora, a od decyzji tej skarżącej przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z dokumentów zebranych w aktach niniejszej sprawy wynika z kolei, że decyzje o skreśleniu skarżącej z listy studentów zarówno w pierwszej instancji jak i w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zostały wydane przez Prorektora do spraw studenckich i dydaktyki, działającego z upoważnienia Rektora udzielonego na podstawie art. 268a K.p.a. Wskazany przepis normuje instytucję tzw. przedstawicielstwa administracyjnego, które polega na udzieleniu upoważnienia do załatwienia spraw w imieniu organu w ramach przysługujących temu organowi kompetencji. Tak udzielone upoważnienie wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencję organu do podejmowania czynności w prawnych formach, z tym że upoważniony pracownik nie staje się przez to organem administracyjnym - nosicielem kompetencji, lecz pełni - w granicach określonych w upoważnieniu - jedynie funkcję tego organu (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I OZ 722/10, wyrok NSA z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1554/12; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie przedstawicielstwa administracyjnego jest czynnością o charakterze wewnętrznym i nie powoduje utraty przez organ udzielający upoważnienia kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych w tym zakresie, gdyż podmiot upoważniony działa w tym zakresie w imieniu organu i na jego odpowiedzialność (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1563/11).

Stosownie do powyższego, uwzględniając upoważnienie udzielone przez Rektora Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania, o którym mowa art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a.

W myśl art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 K.p.a. W świetle natomiast art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Taka też sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem zarówno decyzję z dnia [...], jak i decyzję wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu [...], wydał i podpisał w imieniu Rektora, Prorektor do spraw studenckich i dydaktyki dr inż. M. K. prof. A w [...].

Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie zgodnie z którym przyjąć należy, że art. 24 K.p.a. łącznie z art. 25 K.p.a., regulują kwestie wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenia organu od załatwienia sprawy, stwarzając przy tym warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji.

Uregulowanie to ma na celu uniknięcie sytuacji, w której dana osoba, działając z upoważnienia piastuna funkcji organu, dwukrotnie bierze udział w wydaniu rozstrzygnięcia. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy, co z kolei może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu.

Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się, że reguła wyłączenia ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zatem także do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a., w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 K.p.a.

Należy zatem a contrario przyjąć, na podstawie rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu o jakim mowa w art. 127 § 3 K.p.a., w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Osobą, której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 K.p.a.

Pracownik organu upoważniony do działania w imieniu ministra, w żadnym wypadku nie może być natomiast uznany za osobę piastującą funkcję ministra, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 K.p.a.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że pojęcie pracownika organu administracji publicznej w rozumieniu art. 24 § 1 K.p.a. ma szeroki zakres znaczeniowy, który obejmuje również upoważnionego do działania w imieniu ministra podsekretarza stanu w ministerstwie (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt I OSK 51/18 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 582/17 oraz powołane tam orzecznictwo).

Reasumując, wydanie zaskarżonej decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez tę samą osobę upoważnioną do działania w imieniu Rektora, która brała udział w wydaniu wcześniejszej decyzji, stanowi istotne naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. i jest podstawą do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 36/10), która uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.

Wskazane naruszenie prawa nie było jednak jedyne jakie zaistniało przy rozpoznaniu sprawy, albowiem w pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkującego koniecznością uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. także decyzji I instancji.

Zauważyć przyjdzie, że jakkolwiek organy uczelni działają w granicach przyznanej uczelniom autonomii, to podejmując władcze, rozstrzygnięcia indywidualne zobowiązane są do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, w zakresie w jakim przepisy te nie podlegają wyłączeniu na podstawie ustawy.

Wydanie stosownie do art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów wymaga dokonania uprzednich ustaleń co do nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Wprawdzie wydanie takiej decyzji ma charakter fakultatywny i uznaniowy, niemniej jednak element uznaniowości nie świadczy o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. W przypadku decyzji uznaniowych na organie ciąży obowiązek dokładnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego oraz przekonującego uzasadnienia przyjętego rozstrzygnięcia.

W konsekwencji decyzja o skreśleniu z listy studentów jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony organ powinien natomiast wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne.

Tymczasem, w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne stanowiące podstawę podjętego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji wydanej w pierwszej instancji w ogóle nie zostały opisane, natomiast w uzasadnieniu decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy stan faktyczny został opisany w sposób bardzo lakoniczny.

Nie zostały rozważone okoliczności, na podstawie których organ uznał, że zaistniała przesłanka skreślenia skarżącej z listy studentów. W szczególności w kontrolowanych decyzjach nie wskazano przebiegu studiów, okoliczności braku zaliczenia semestru (roku), jak również jaki był termin i dokładne warunki takiego zaliczenia. W nadesłanych aktach stanowiących podstawę dokonania ustaleń faktycznych poza wnioskiem Dziekana Wydziału [...] o skreślenie skarżącej z listy studentów, pisemnymi wyjaśnieniami wykładowcy przedmiotu, co do zaliczenia którego powstał spór oraz notatką z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej ze starostą II roku, brak jest jakichkolwiek innych dokumentów dotyczących przebiegu studiów skarżącej i wyników jej kształcenia.

Sąd kontrolując sprawę nie może się domyślać na jakiej dokumentacji organ oparł się podejmując decyzję, jakim dowodom dał wiarę a jakim odmówił cechy wiarygodności. Sąd nie może ustalać stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Nie może zastąpić organów uczelni w ich powinnościach.

Z nadesłanych dokumentów oraz z treści uzasadnienia decyzji nie wynika: jakie przedmioty skarżąca zobowiązana była zaliczyć w trakcie trwania studiów i jakie osiągnęła wyniki w nauce (brak karty przebiegu studiów). Nie wynika też, aby organ dokonał ustaleń stosownie do przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przepisów § 31 ust. 4 i § 35 ust. 1 Regulaminu, tj. w zakresie rozważenia przez dziekana wydziału przesłanek ewentualnego udzielenia skarżącej zezwolenia na powtarzanie semestru, nie odniósł się do wniosku o egzamin komisyjny (czy w okolicznościach sprawy studentki w ogóle był możliwy, czy przewidują go przepisy uczelniane, na jakich zasadach etc.). Między innymi też organ nie dokonał ustaleń co do spornej kwestii dotyczącej umożliwienia skarżącej udziału w zajęciach oraz przebiegu egzaminu.

Powyższe oznacza, że organ wydając decyzje nie rozważył w sposób prawidłowy i wyczerpujący okoliczności faktycznych i nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie. W konsekwencji, w ocenie Sądu, naruszył również przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny w wpływ na wynik sprawy, a zaskarżone rozstrzygniecie uznać należało za dowolne.

Zgodnie z ogólną zasadą prawdy obiektywnej określoną w art. 7 K.p.a. organy administracji, w toku prowadzonego postępowania, powinny podejmować z urzędu lub na wniosek strony wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 K.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. W myśl zasady ustalonej w art. 8 K.p.a. organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny w tym, w zakresie postępowania odwoławczego, także w odniesieniu do okoliczności powoływanych w dowołaniu. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 K.p.a. doniosłą rolę pełni uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i powinno dokładnie wyjaśniać przyczyny dokonanej przez organ oceny, a w przypadku postępowania odwoławczego powinno także służyć przekonaniu strony odwołującej do tego, że jej stanowisko zostało wzięte pod uwagę i rozważone w kontekście wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Powinno ono zatem dokładnie wyjaśniać przyczyny dokonanej przez organ oceny. Nabiera ono przy tym szczególnego znaczenia w przypadku decyzji uznaniowej. W przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia wybór rodzaju rozstrzygnięcia, działanie organu musi polegać na wykazaniu w sposób szczegółowy i przekonujący, że w sprawie należało wydać takie, a nie inne rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uznaniowej uniemożliwia – w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania oraz, czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym. Daje również podstawę do postawienia organom skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 K.p.a.), a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia.

Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, jak również przy wydaniu decyzji w pierwszej instancji, doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazane naruszenia były tego rodzaju, że uniemożliwiły Sądowi dokonanie oceny merytorycznej podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, a tym samym odniesienie się do zarzutów skargi. W kwestii zgłoszonych przez skarżącą środków dowodowych i wniosków zauważyć trzeba, że postępowanie sądowoadministracyjne nie służy wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy przez Sąd. Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów. Co do zasady nie jest zatem umocowany do przeprowadzania całego postępowania dowodowego w tym dowodów z przesłuchań świadków, strony, czy odtwarzania nagrań i zapisów np. elektronicznej poczty.

Zgłoszony w skardze wniosek o zadośćuczynienie za wyrządzoną krzywdę ma z kolei charakter cywilnoprawny i nie podlega rozpatrzeniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Mając na uwadze powyższe, wobec wykazanych uchybień, Sąd w pkt 1 wyroku - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] P.p.s.a.

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. w pkt 2 wyroku Sąd postanowił natomiast o zasądzeniu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do ponownego rozpoznania sprawy na podstawie prawidłowo zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, w tym zasad dotyczących wyłączenia pracownika organu.