Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 142/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 i par. 1a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Maciej Busz Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi H. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podziału nieruchomości 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązanie organu do wydania aktu; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej H. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] września 2015 r. H. W. wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie załatwienia jej wniosku z dnia [...] grudnia 2014 r. dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Wójta [...] z dnia [...] października 1996 r., nr [...] dotyczącej podziału działek [...]. W skardze H. W. domagała się również "ukarania organu z uwagi na przewlekłość załatwienia sprawy" oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Pismami z dnia [...] sierpnia 2015 r. (wpływ do organu: [...] sierpnia 2015 r.) i [...] września 2015 r. (wpływ do organu: [...] września 2015 r.) wnioskodawczyni wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa i wnioskowała o przyspieszenie rozpatrzenia jego wniosku w sprawie unieważnienie decyzji Wójta opisanej wyżej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie z uwagi na fakt rozpatrzenia wniosku w dniu [...] października 2015 r. poprzez wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta [...] z dnia [...] października 1996 r., nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna, a przedmiotem niniejszego postępowania było zagadnienie, czy organ, w tym przypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności w rozpoznawaniu wniosku skarżącej z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta [...], a także jaki charakter miała ewentualna bezczynność.

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. nr 153, poz. 1269). Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłość w postępowaniu organów (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153 poz. 1270 zwana dalej p.p.s.a.). Kognicja sądu w postępowaniu wywołanym skargą na przewlekłość lub bezczynność organu ogranicza się do badania czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także czy po wniesieniu skargi zaszły przesłanki do umorzenia postępowania. W postępowaniu tym sąd nie bada sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia przez organ czynności lub aktu, do którego był zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego – jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na określone rozstrzygnięcie organu.

W niniejszej sprawie organ, już po wniesieniu skargi na bezczynność wydał akt (decyzję z dnia 14 października 2015 r.), kończącą postępowanie, w tym zakresie więc, to znaczy w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, postępowanie ulegało umorzeniu, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Wydanie przez organ wspomnianego wyżej aktu już po wniesieniu skargi nie zwalnia jednak sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania:

1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,

2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa

3. stwierdza że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie w myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto w powyższym przypadku sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Przechodząc do niniejszego postępowania należało więc przyjąć, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność, nie powodowało, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w dacie złożenia skargi nie dopełniło ciążącego na nim obowiązku załatwienia sprawy co oznacza, iż pozostawało w bezczynności. Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje generalnie organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji.

Termin ten w niniejszej sprawie został wielokrotnie przekroczony i do dnia wniesienia skargi na bezczynność, decyzja kończąca postępowanie zainicjowane wnioskiem nie była wydana. Analiza czynności dokonanych przez organ w niniejszej sprawie nie uzasadnia niezałatwienia sprawy w terminie. W niniejszej sprawie nie istniała bowiem żadna przyczyna niezależna od organu, która zwalniałaby go od załatwienia sprawy w terminie.

Oceniając niniejszą sprawę wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopiero pismem z dnia 28 września 2015 r., sporządzonym po doręczeniu wezwań do usunięcia naruszenia prawa w zakresie braku rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności, zawiadomiło skarżącą o wszczęciu postępowania.

Uprawnione jest zatem twierdzenie, że dopiero wniesienie wezwań do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 k.p.a. zmotywowało Kolegium do podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie. Dalej należy wskazać, iż w kontrolowanym postępowaniu od dnia wpływu wniosku o wszczęcie postępowania do dnia zawiadomienia o wszczęciu postępowania organ nie wykonał żadnej czynności, która ukierunkowana byłaby na sprawne merytoryczne zakończenie sprawy.

Dnia 9 marca 2015 r. (a więc blisko 3 miesiące po wpływie wniosku) organ wezwał H. W. do uzupełnienia wniosku poprzez podanie podstawy stwierdzenia nieważności decyzji i wskazanie naruszonego przepisu prawa materialnego pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpoznania, nie informując jednak wnioskodawczyni o terminie do wykonania tej czynności. W ocenie Sądu wezwanie to było niezasadne – treść wniosku z [...] grudnia 2014 r. wskazywała na okoliczność, która w ocenie wnioskodawczyni uzasadniała wniosek i brak było podstaw do zobowiązywania jej do wskazywania naruszonego przepisu prawa materialnego. Niezależnie od tego organ nie był uprawniony do zastosowania wskazanego w piśmie z dnia [...] marca 2015 r. rygoru, gdyż nie zakreślił wnioskodawczyni terminu do wykonania wezwania. Pomimo tego sporządzona została [...] kwietnia 2015 r. notatka służbowa o pozostawieniu wniosku H. W. bez rozpoznania. lecz ona sama poinformowana została o tym dopiero pismem z dnia [...] maja 2015 r., już po tym jak [...] kwietnia 2015 r. uczyniła zadość wezwaniu organu. Następnie pismem z dnia [...] maja 2015 r. wnioskodawczyni poinformowała organ, że wezwanie z dnia nie wskazywało terminu do udzielenia odpowiedzi. Na piśmie wnioskodawczyni figuruje odręczna adnotacja z [...] maja 2015 r. z prośbą o zakończenie sprawy poprzez wydanie decyzji. Pomimo tego do dnia [...] września 2015 r., kiedy to sporządzona zawiadomienie o wszczęciu postępowania, w sprawie nie podjęto żadnych czynności.

Taki sposób procedowania nie może zyskać aprobaty i przesądza o tym, że wydłużony okres prowadzenia sprawy należy potraktować jako nieusprawiedliwiony żadnymi szczególnymi okolicznościami.

Biorąc pod uwagę, że przyczyny przewlekłości i bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony należało przyjąć, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji należało orzec jak w punkcie 2 i 3 sentencji.

Zawarty w skardze wniosek skarżącej "o ukaranie organu z uwagi na przewlekłość załatwienia sprawy" Sąd potraktował jako wniosek o nałożenie na organ grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.

Pomimo stwierdzonego rażącego naruszenia prawa, w ocenie Sądu, brak jest przesłanek wymierzenia grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Jest to bowiem dodatkowy środek stosowany w sytuacjach rażącego naruszenia prawa zmierzający, poprzez dolegliwość finansową, do zmobilizowania organu do wydania decyzji, która w tym przypadku została już wydana. Sąd uznał, że żądanie to jest nieuzasadnione i z tego względu orzekł jak w punkcie 4 sentencji. Nadto zdaniem Sądu brak jest w niniejszej sprawie podstaw do przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Regulacja ta ma bowiem charakter fakultatywny, a strona nie domagała się orzeczenia tego środka.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.