Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 504/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, 2,
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 44b, 44c,  art. 27c ust. 1,
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia 18 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wycofania z obrotu produktów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 21 grudnia 2012 r., nr [...] powołując się na art. 4 pkt 27 i 34, art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 27c ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 104 oraz art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego wycofał z obrotu w Sklepie "A" w G., ul. [...] na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa, nie dłuższy niż 18 miesięcy od dnia zabezpieczenia, następujące produkty stwierdzone tam podczas kontroli w dniu 19 grudnia 2012 r.:

1. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Sunny S", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą biało-pomarańczową, producent G Sp. z o.o., ul. [...], K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 10 sztuk,

2. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Sunny M", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą biało-pomarańczową, producent G. Sp. z o.o. ul. [...], K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 10 sztuk,

3. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Sunny L", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą biało-pomarańczową, producent G. Sp. z o.o., ul. [...], K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 16 sztuk,

4. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Platinum S", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą szaro-fioletową, producent G. Sp. z o.o., ul. [...], K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 10 sztuk,

5. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Platinum M", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą szaro-fioletową, producent G. Sp. z o.o., ul. [...], K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 10 sztuk,

6. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Platinum L", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą szaro-fioletową, producent G. Sp. z o.o., ul. [...], K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 10 sztuk,

7. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Navy Blue S", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą biało-fioletową, producent G. Sp. z o.o., ul. [...], K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 5 sztuk,

8. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Navy Blue M", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą biało-fioletową, producent G. Sp. z o.o., ul. [...], K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 17 sztuk,

9. produkt poprawiający kondycję roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Violet" opakowanie a' 0,25g z etykietą niebieską, wyprodukowany dla "[...]" w ilości 10 sztuk,

10. produkt poprawiający kondycję roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Violet", opakowanie a' 0,25g z etykietą fioletową, wyprodukowany dla "[...]" - w ilości 5 szt.,

11. produkt poprawiający kondycję roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Violet", opakowanie a' 0,5g z etykietą fioletową, wyprodukowany dla "[...]" - w ilości 13 sztuk,

12. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "June Up S", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą biało-zieloną, producent G. Sp. z o.o., ul. [...] K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 10 sztuk,

13. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "June Up M", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą biało-zieloną, producent G. Sp. z o.o., ul. [...] K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 21 sztuk,

14. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "June Up L", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą biało-zieloną, producent G. Sp. z o.o., ul. [...] K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 16 sztuk,

15. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Pure S", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą biało-różową, producent G. Sp. z o.o., ul. [...] K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 14 sztuk,

16. produkt do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych o nazwie "Pure M", opakowanie o wymiarach 7cm x 7,5 cm w kolorze srebrnym z etykietą biało-różową, producent G. Sp. z o.o., ul. [...], K. (na opakowaniu nie podano gramatury) - w ilości 6 sztuk,

oraz wstrzymał wprowadzanie do obrotu ww. produktów oraz innych produktów, co do których zachodzi podejrzenie, że są środkami zastępczymi, a także zatrzymał te produkty, a decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu wskazano, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w związku z podejrzeniem, że w sklepie "A" przy ul. [...] w G. sprzedawane są środki "ochrony roślin" oraz środki "wzbogacające ziemię doniczkową", które mogą być środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz mając na uwadze wyrażony w art. 44b ww. ustawy, zakaz wprowadzania do obrotu środków zastępczych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, podjął działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego.

W dniu 19 grudnia 2012 r. upoważnieni przedstawiciele organu przeprowadzili kontrolę sanitarną w sklepie "A". W czasie kontroli w sali sprzedaży pod ladą sprzedażową oraz pod kasetonami podwieszanego sufitu, na zapleczu, stwierdzono obecność ww. produktów. W toku czynności kontrolnych dokonano zabezpieczenia ww. produktów poprzez ich zapakowanie, opieczętowanie i odebranie, zgodnie z postanowieniem nr [...] z 19 grudnia 2012 r. o zabezpieczeniu produktu.

Ustalono ponadto, że właścicielem sklepu jest G. Sp. z o.o., ul. [...] K..

W efekcie powyższych czynności Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ww. produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi i wydał opisaną powyżej decyzję.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi naruszenie art. 10 § 1 i 2 k.p.a. poprzez bezzasadne odstąpienie od umożliwienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, naruszenie art. 27c ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez bezzasadne wycofanie z obrotu ze sklepu przedmiotowych produktów, naruszenie art. 27c ust. 3 tej ustawy poprzez bezzasadne zatrzymanie tych produktów, naruszenie art. 81 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnione istnienia uzasadnionego podejrzenia, że przedmiotowe produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi - bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się odnośnie przeprowadzonych dowodów.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. decyzją z dnia 18 kwietnia 2013 r., nr [...] powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie organu odwoławczego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. słusznie uznał za niecierpiące zwłoki wydanie zarządzeń zawartych w swojej decyzji, zwłaszcza wobec dużego zainteresowania młodzieży wprowadzanymi do obrotu przez sklep "A" w G. produktami (notatka z dnia 19 grudnia 2012 r.). Wskazano, że w przypadkach, gdy działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. nie wynikały z obowiązku natychmiastowego przeciwdziałania zagrożeniom życia lub zdrowia ludzi, skarżącej zapewniono możliwość czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu poprzez zawiadamianie o podejmowanych czynnościach. Skarżąca skorzystała przez ustanowionego pełnomocnika z przysługującego jej prawa.

Organ podkreślił, że działania wobec skarżącej podjęto wskutek wniosku Policji o podjęcie czynności kontrolnych w związku z podejrzeniem wprowadzania do obrotu środków zastępczych.

Zdaniem organu, ukrywanie przez skarżącą przedmiotowych produktów uzasadnia przyjęcie tezy, że wiedziała, iż produkty wymienione w decyzji stanowią środki zastępcze, których wprowadzanie do obrotu jest zabronione zgodnie z art. 44b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Ponadto okolicznością uzasadniającą podjęcie przez organ pierwszej instancji decyzji był fakt, że w lokalu, w którym znajduje się sklep "A" uprzednio sprzedawane były produkty przeznaczone teoretycznie do stosowania przy uprawie roślin egzotycznych, a których badanie potwierdziło, że są środkami odurzającymi i środkami zastępczymi stanowiącymi zagrożenie życia lub zdrowia ludzi.

Wskazano, że organ pierwszej instancji wydając decyzję bazował również na doświadczeniu uzyskanym w postępowaniu prowadzonym względem podmiotu uprzednio prowadzącego sklep przy ul. [...] w G., tj. praktyce opatrywania różnymi nazwami własnymi produktów, zawierających w swoim składzie takie same substancje - środki zastępcze, w celu uniknięcia konsekwencji wynikających z nakazów nakładanych na stronę decyzjami organu.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że rozpatrując odwołanie posiadał wiedzę potwierdzoną protokołem badań [...] z Narodowego Instytutu Leków w W., że produkty wprowadzane do obrotu w sklepie "A" w G. przy ul. [...] w istocie są środkami zastępczymi stanowiącymi zagrożenie życia i zdrowia ludzi oraz że produkty o różnych nazwach w swoim składzie zawierają te same substancje zagrażające życiu lub zdrowiu ludzi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. pełnomocnik G. Spółki z o.o. w K. zaskarżył w całości decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 18 kwietnia 2013 r. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzucono:

1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu niższego stopnia mimo bezzasadnego odstąpienia od umożliwienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu niższego stopnia mimo bezzasadnego uznania za udowodnioną okoliczność faktyczną - istnienie uzasadnionego podejrzenia, że przedmiotowe produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi - bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się odnośnie przeprowadzonych dowodów,

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 27c ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu niższego stopnia mimo bezzasadnego wycofania z obrotu ze sklepu "A" w G. przedmiotowych produktów,

4. naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 27c ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu niższego stopnia mimo bezzasadnego zatrzymania produktów,

5. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 108 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu niższego stopnia mimo bezzasadnego nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności;

W ocenie skargi, organy nie udowodniły, że zachodziło w sprawie uzasadnione podejrzenie stwarzania przez przedmiotowe produkty zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi. Wskazano, że zawiadomienie dokonane przez Policję dotyczyło jedynie podejrzenia wprowadzania do obrotu środków zastępczych, a nie stwarzania przez te produkty zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi i stanowiło jedynie wniosek o przeprowadzenie czynności kontrolnych przez właściwy organ. Organ nie wykazał także, jaki związek z niniejszym postępowaniem ma fakt prowadzenia punktu handlowego w tym samym miejscu przez inną firmę.

W odniesieniu do twierdzenia organu, że w sklepie skarżącego wprowadzane do obrotu były środki podobne, często różniące się jedynie nazwą, z czego część z nich w swoim oznakowaniu zawierała nazwę poprzednio działającej w tej lokalizacji kwiaciarni, wskazano, że organ nie podał, o jakie podobieństwo, biorąc pod uwagę skład chemiczny produktów, chodzi, jak również nie wskazał, które produkty zawierały oznakowanie zawierające nazwę poprzedniej kwiaciarni i jak ono wyglądało. Skarżący nie został poinformowany przez organ administracji publicznej, że fakt istnienia i prowadzenia działalności w tym samym punkcie handlowym przez inny podmiot mieć będzie wpływ na rozstrzygnięcie niniejszego postępowania. Co jednak najważniejsze, nie wiadomo, w jaki sposób argument ten przemawia za stwierdzeniem uzasadnionego podejrzenia stwarzania zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi.

Odnośnie zarzutu ukrywania produktów przed kontrolującymi podniesiono, że organy administracji nie wskazały, kto i kiedy dokonał ich ukrycia i czy dokonano tego przed, czy w trakcie kontroli. W uzasadnieniu obu decyzji pominięto wystosowane przez skarżącego pismem z dnia 28 grudnia 2012 r. zastrzeżenia do protokołu kontroli, w których skarżący wskazał, że produkty nie były ukryte ani schowane przed kontrolującymi, tylko ze względów technicznych i warunków lokalowych część z nich nie była przechowywana na zapleczu sklepu.

Organ nie wyjaśnił ponadto, jakimi kryteriami kierowano się w określeniu osób stojących przed sklepem skarżącej, jako młodzieży. Nie wskazał, kto dokonał tej oceny, jak również kto i w jaki sposób rozpoznał u osób stojących przed sklepem ich zainteresowania oraz zamiar, który im towarzyszył.

Wskazano, że w znajdującej się na każdym opakowaniu informacji został dokładnie przedstawiony sposób użycia produktu, jak również szereg ostrzeżeń przed niewłaściwym jego zastosowaniem. Skarżący nigdy w żaden sposób nie sugerował klientom, że użycie oferowanych produktów w sposób inny, niż wskazany na opakowaniu, jest wskazane i bezpieczne.

W odniesieniu do protokołu badań [...] Narodowego Instytutu Leków w W. wskazano, że ekspertyza ta została w całości przez skarżącą zakwestionowana, jako lakoniczna, nieprecyzyjna i pozbawiona jakiegokolwiek uzasadnienia znajdujących się w nim kategorycznych wniosków. W ekspertyzie zabrakło jakichkolwiek informacji o przeprowadzonych badaniach - kto je przeprowadzał, co badał, w jaki sposób i w jakim okresie. Nie ma również żadnej informacji, na jakiej podstawie stwierdzono stwarzanie przez zidentyfikowane substancje zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi. Brak jest również informacji odnośnie bezpieczeństwa danych substancji znajdujących się w produktach służących uzdatnianiu gleby, stosowanych zgodnie z ich przeznaczeniem. W protokole zabrakło informacji, czy badane produkty skarżącego stanowią zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, gdy są stosowane zgodnie z ich instrukcją i przeznaczeniem, czy też niezgodnie. W ekspertyzie nie wskazano proporcji zidentyfikowanych substancji, mających według jej autora działanie psychoaktywne, do reszty składników produktów skarżącego. Zabrakło odpowiedzi na pytanie, czy ilość zidentyfikowanych substancji znajdująca się w tychże produktach była śladowa, czy też znaczna, czy były to pojedyncze cząsteczki, czy produkty w większości składały się z tych substancji. Tym samym nie wiadomo, czy stwierdzona ilość, stężenie tychże substancji było wystarczające do wywołania efektu w postaci psychoaktywnego działania, jak również w jaki sposób produkt musiałby zostać zastosowany, by owy efekt wywołać - czy zgodnie z instrukcją znajdującą się na opakowaniu, czy też niezgodnie.

Wskazane przez organ administracyjny wnioskowanie, jakoby samo stwierdzenie, że dany produkt jest środkiem zastępczym wystarczyło do uznania, że stwarza on zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, jest błędne, albowiem ustawodawca wyraźnie rozgraniczył wskazaną w art. 4 pkt. 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii definicję środka zastępczego od wskazanego w art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stwarzania przez produkt zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, uzasadniającego m.in. zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu tego produktu.

Zdaniem skarżącej praktyka, iż rezygnuje się z dopuszczenia dowodu z przesłuchania biegłej specjalistki - autorki najważniejszego dowodu sprawie, celem wyjaśnienia jego podstaw i zawartych w nim wniosków, tylko na tej podstawie, że instytucja, w której biegła jest zatrudniona posiada stosowne certyfikaty, nie może zostać zaakceptowana. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu niższego stopnia, konieczne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego obejmującego badania laboratoryjne pobranych próbek, jak również gruntowną analizę substancji zawartych w produktach objętych zaskarżoną decyzją i ich wpływu na życie i zdrowie ludzkie, czego zaniechano.

Ponadto z zaskarżonej decyzji nie wynika, by nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności było niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. Jak już wcześniej wykazano, stwarzanie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi przez produkty skarżącego, a zatem fundamentalnej przesłanki umożliwiającej nadać decyzji owy rygor, nie zostało w żaden sposób udowodnione. Tym samym nie może być również mowy o istnieniu interesu społecznego w nadaniu przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł jej oddalenie.

Wskazał, że organy administracji publicznej zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a. mogą odstąpić od zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego. Ponadto, w sytuacji postawienia zarzutu braku powiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, konieczne jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie, a dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez brak powiadomienia stron o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało wypływ na wynik sprawy, daje podstawę do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a.

Pełnomocnik skarżącego, zdaniem organu, poza odwołaniem się do podstawowych reguł prowadzenia postępowania administracyjnego nie wykazał, w jakim stopniu wskazane przez niego uchybienie organu miało wpływ na wynik sprawy.

Ponadto z argumentacją skargi, że w związku z dokładnym oznakowaniem produktów zawierającym informacje dotyczące sposobu użycia produktu zagrożenie dla życia lub zdrowia danego produktu stwierdzić można jedynie w przypadku, gdy stanowi on owo zagrożenie nawet w przypadku zastosowania zgodnie z przeznaczeniem i instrukcją, nie można się zgodzić w świetle definicji środka zastępczego. Podmioty gospodarcze wprowadzające do obrotu środki zastępcze z oczywistych przyczyn, tj. ustawowego zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych wyrażonego w art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w oznakowaniu swoich produktów, nie informują o faktycznym ich zastosowaniu.

Ponadto organ stwierdził także, że Narodowy Instytut Leków jest jedynym w Polsce instytutem badawczym posiadającym najwyższą kategorię wśród jednostek naukowych. Jest również czołowym europejskim laboratorium badającym nowe narkotyki syntetyczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest niezasadna i nie podlega uwzględnieniu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 18 kwietnia 2013 r., która utrzymała w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 21 grudnia 2012 r.

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm.) zwanej dalej ustawą o PIS oraz przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.).

Na wstępie rozważań trzeba wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy o PIS, rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego, a katalog sposobu realizacji tych zadań - co wynika ze sformułowania "w szczególności" - nie ma charakteru zamkniętego. Państwowa Inspekcja Sanitarna powołana jest do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami m.in. zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku (art. 1 pkt 6 ustawy o PIS).

Wykonywanie zadań przez PIS polega, jak stanowi art. 2 ustawy o PIS, na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo - zdrowotnej.

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, przeciwdziałanie narkomanii realizuje się m.in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii.

Przepis art. 44b w/w ustawy zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. "Środek zastępczy" to - substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych (art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). "Wprowadzanie do obrotu" to - udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych (art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).

Przepis art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii stanowi, że w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Zgodnie z art. 27c. 1. w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do produktów, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu jest regulowane w przepisach odrębnych, z wyłączeniem przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

3. W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny:

1) zatrzymuje produkt;

2) nakazuje zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące.

4. Koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, o których mowa w ust. 1, ponosi strona postępowania.

5. W przypadku stwierdzenia, że produkt nie stwarza zagrożenia zdrowia lub życia ludzi, koszty poniesione na podstawie ust. 4 są zwracane stronie postępowania.

6. W przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny zakazuje, w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania produktu do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania.

7. Egzekucja należności pieniężnych, o których mowa w ust. 4, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań należy podnieść, że szeroka argumentacja i zarzuty skargi dotyczące wyników badań Narodowego Instytutu Leków w Warszawie, na które ogólnie powołał się organ odwoławczy, nie mogą mieć znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Dla wydania decyzji w oparciu o przepis art. 27c ust. 1 ustawy o PIS, wyniki badań nie mają znaczenia. Ich przeprowadzenie jest bowiem konsekwencją i następstwem wydania decyzji w oparciu ten przepis ustawy. Z zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że wiedza o wynikach tych badań nie była podstawą jej wydania. Także zarzuty skargi dotyczące m.in. braku wyjaśnienia sposobu odróżnienia działania substancji znajdujących się w przedmiotowych produktach od działania innych wyrobów chemicznych czy braku definicji analoga strukturalnego, odnoszą się w istocie nie do kontrolowanych decyzji, lecz do wyników badań produktów, które mogą mieć ewentualny wpływ na wydanie decyzji w oparciu o inne przepisy, a mianowicie art. 27c ust. 6 ustawy o PIS.

Jak wynika z akt sprawy w grudniu 2012 r. organ pierwszej instancji uzyskał z Komendy Miejskiej Policji w G. informację, że sklepy "P." i "G." nadal funkcjonują i sprzedają środki o podobnym działaniu do środków zastępczych. Ponadto, powstał kolejny sklep o nazwie "A", który mieści się w G. przy ul. [...] zajmujący się podobną działalnością co wymienione sklepy (vide: - k.1 akt).

Bezspornym było, że w dniu 19 grudnia 2012 r., w związku z uzyskaną z Policji informacją i propozycją podjęcia czynności, została przeprowadzona kontrola sanitarna w przedmiotowym sklepie "A".

Poza sporem było również, że sklep ten należy do G. Sp. z o.o. w K..

W czasie kontroli w sali sprzedaży, pod ladą sprzedażową, pod kasetonami podwieszanego sufitu oraz na zapleczu, stwierdzono obecność produktów w opakowaniach jednostkowych (produkty do przygotowywania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych). Dokonano ich zabezpieczenia.

W treści notatki służbowej z dnia 19 grudnia 2012 r., wskazano, że podczas przeprowadzania czynności kontrolnych przed witryną sklepu i w jego bezpośrednim otoczeniu zgromadziła się młodzież. Pukano do drzwi, dopytywano się kiedy sklep będzie ponownie prowadzić sprzedaż i skończy się kontrola (vide: - k. 5 akt).

Jak wskazał w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji - źródło uzasadnionego podejrzenia - stanowiły informacje zgromadzone w wyniku działań Policji oraz obecność i zainteresowanie młodzieży, stojącej pod sklepem w oczekiwaniu na zakończenie kontroli z zamiarem dokonania zakupów produktów nie mających nic wspólnego z charakterem zainteresowań młodzieży. Jak podniósł organ odwoławczy, organy obu instancji posiadały także wiedzę, że w tym samym miejscu bezpośrednio przed podjęciem działalności przez skarżącą znajdowała się kwiaciarnia prowadzona przez inny podmiot. Po dokonaniu oceny i badań, pobranych w tej kwiaciarni próbek, wykazano, że stanowią one środki zastępcze. Próbki te były również, jak te oferowane przez sklep skarżącej, produktami dedykowanymi do stosowania przy uprawie roślin egzotycznych. Jak podniósł organ odwoławczy w oznakowaniu części zatrzymanych podczas kontroli produktów widniała nazwa sklepu poprzednio prowadzącego działalność w tej lokalizacji. Ponadto część produktów była przechowywana pod kasetonami podwieszonego sufitu.

Okoliczności te, w tym wniosek KMP w G. o podjęcie czynności kontrolnych, uprzednia sprzedaż produktów dedykowanych do stosowania przy uprawie roślin egzotycznych, których badanie potwierdziło, że są środkami zastępczymi, a także ukrywanie produktów, przemawiają za prawidłową oceną organów odnośnie istnienia uzasadnionego podejrzenia.

Niewątpliwie, uzasadnione podejrzenie, o którym jest mowa w przepisie art. 27c ust. 1 ustawy o PIS, może wynikać z różnego rodzaju okoliczności faktycznych. I tak, w niniejszej sprawie organy dysponowały wiedzą o tym, że na terenie G. działają lub działały sklepy oferujące środki zastępcze (sklepy "P." i "G.") O powstaniu sklepu "A", należącego do skarżącej spółki, organy zostały poinformowane przez Komendę Miejską Policji w G., która zaproponowała podjęcie czynności kontrolnych. Podczas kontroli w dniu 19 grudnia 2012 r. kontrolujący zaobserwowali duże zainteresowanie młodzieży działalnością sklepu, co wynika z treści notatki służbowej. Zatem okoliczności te mogły stanowić podstawę istnienia uzasadnionego podejrzenia stwarzania przez produkty zagrożenia życia i zdrowia.

Uzasadnione podejrzenie, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, nie oznacza uzyskania przez organy całkowitej pewności o szkodliwości jakiegoś produktu, lecz umotywowanego domniemania jego szkodliwości. Słusznie podnosił organ, że w istocie produkty nie muszą posiadać faktycznie przymiotu stwarzającego zagrożenie życia lub zdrowia ludzi lecz wzbudzać w organach kontrolnych uzasadnione podejrzenie, że taki przymiot posiadają (uzasadnione okolicznościami) .

W konsekwencji poczynionych uwag, nie można podzielić zarzutu skargi, że organy nie udowodniły istnienia przesłanki wydania decyzji - uzasadnionego podejrzenia stwarzania przez produkty zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi. Skarżąca m.in. argumentuje, że zawiadomienie KMP w G. dotyczyło jedynie podejrzenia wprowadzania do obrotu środków zastępczych, a nie stwarzania przez te produkty zagrożenia życia lub zdrowia. Jednak faktem powszechnie znanym jest szkodliwe dla zdrowia i życia działanie środków w języku potocznym nazwanych - dopalaczami. Dlatego w ocenie Sądu, podejrzenie wprowadzania do obrotu środków zastępczych pociąga za sobą podejrzenie stwarzania zagrożenia przez produkty zdrowia lub życia.

Oczywiście rację ma skarżąca, że wybór sposobu i miejsca przechowywania towaru jest prawem każdego przedsiębiorcy. Jednak część zatrzymanych produktów została znaleziona nie tylko pod ladą, ale i pod kasetonami podwieszanego sufitu. Co jednoznacznie wskazuje, nie tyle na sposób ich przechowywania, jak na ukrywanie tych produktów. Produkty te nie powinny się tam znajdować a fakt ten dodatkowo wzmacnia podejrzenie o ich szkodliwości.

Organ odwoławczy, wbrew twierdzeniu skarżącej, wskazał, na czym polegają podobieństwa między produktami sprzedawanymi we wcześniej działającej w tym samym miejscu kwiaciarni (które, jak ustalono stanowiły środki zastępcze), produkty te były również, jak te oferowane w sklepie skarżącej dedykowane do stosowania przy uprawie roślin egzotycznych.

Określenie "młodzież" użyte w przedmiotowych decyzjach, zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości. Chodzi w tym przypadku o młodych ludzi w zwyczajnym, potocznym rozumieniu tego słowa, które nie wymaga żadnych dodatkowych wyjaśnień czy zabiegów interpretacyjnych. Ich zainteresowanie sklepem i sprzedawanymi produktami nie może być w okolicznościach niniejszej sprawy inaczej postrzegane jak chęcią zakupu tych towarów. Trudno w świetle podstawowej wiedzy i doświadczenia życiowego postawić tezę, że młodzież tak bardzo byłaby zainteresowana zwykłą kwiaciarnią i sprzedawanymi w niej produktami. Użycie zaś produktów w sposób niezgodny z ich deklarowanym przeznaczeniem, mimo istniejących napisów i ostrzeżeń, budzi podejrzenie stwarzania zagrożenia co najmniej dla zdrowia.

Całokształt tych okoliczności oraz notoryjny fakt, że stosowanie środków zastępczych nie jest obojętne dla zdrowia ludzkiego uprawniał, w ocenie Sądu, do przyjęcia, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, że produkty sprzedawane w sklepie skarżącej stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Tym samym została spełniona przesłanka do wydania zaskarżonej decyzji.

Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że chodzi tu o istnienie uzasadnionego podejrzenia o stwarzaniu przez produkty zagrożenia.

Ponadto w toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca spółka powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA//Po 326/13 (orzeczenie dostępne w Internecie), podnosząc zarzut nie udowodnienia przez organ wprowadzania do obrotu środków zastępczych.

Jednak orzeczenie to nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Przed wszystkim wyrok ten dotyczył innego stanu faktycznego, i co jest ważne, został oparty na innej podstawie prawnej, a mianowicie art. 52a ust. 1, 2 i 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a więc przepisie karnym. Przedmiotem kontroli sądowej w przywołanej sprawie było wymierzenie kary przez organy za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego. Tymczasem, materiał zgromadzony wskazywał, że doszło do udzielania innej osobie środków, a nie wprowadzanie ich do obrotu. Z zeznań świadka wynikało, że nabywca kupował je dla siebie i na własny tylko użytek, czego organy nie wzięły pod uwagę. Ustawodawca zaś odrębnie penalizuje i sankcjonuje "wprowadzanie do obrotu" oraz "udzielanie innej osobie". Dlatego osobą trzecią w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, nie może być konsument. W przypadku, gdy odbiorcą (nabywcą) środków jest konsument, to następuje - udzielanie innej osobie. Nie kwestionując oceny prawnej (jak i przywołanego w tym wyroku dorobku doktryny i orzecznictwa), to została ona dokonana na potrzeby prawidłowej kwalifikacji czynu karalnego i wymierzenia kary. Jednak, wykładnia ta i dokonane w jej ramach rozróżnienie pojęć, nie może mieć decydującego znaczenia dla niniejszej sprawy. Jej przyjęcie oznaczałoby, że inspektor sanitarny mógłby podejmować czynności w oparciu o art. 27c ustawy o PIS w zw. z art. i 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, tylko w przypadku uzasadnionego podejrzenia udostępniania środków zastępczych odbiorcy hurtowemu. Przyjęcie takiej wykładni stałoby w rażącej sprzeczności z zadaniami, do realizacji których ustawodawca powołał ten organ oraz celem jego działań - jakim jest ochrona zdrowia i życia ludzkiego. Ponadto, ocena dokonywana przez organ czy produkt stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia, nie może być uzależniona od osoby nabywcy (kryterium podmiotowe).

Nie jest obojętne dla sprawy, że skarżąca spółka prowadzi sklep i jest podmiotem gospodarczym. Przedsiębiorca jest bowiem zobowiązany spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej, a także ochrony środowiska.

Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że organ pierwszej instancji był uprawniony do wydania decyzji o wycofaniu z obrotu wymienionych w decyzji produktów, wstrzymaniu wprowadzania ich do obrotu i ich zatrzymania. Decyzja taka miała oparcie w przywołanych przepisach art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 27c ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy o PIS. Zatrzymanie produktów było konsekwencją wycofania produktów z obrotu i wstrzymania wprowadzania ich do obrotu (art. 27c ust. 1 tej ustawy).

Decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji była również niewadliwa. Organ ten w sposób wystarczający uzasadnił wydaną przez siebie decyzję, przedstawiając stan faktyczny sprawy i przywołując stosowne przepisy prawa. Dodać tu należy, że ewentualne braki uzasadnień decyzji kwalifikować należy do naruszenia przepisów postępowania. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zezwala na uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jedynie w sytuacji, gdy naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszeń Sąd nie stwierdził. Pozostałych zaś zarzutów skargi nie można uznać za zasadne.

Organy niewątpliwie uzasadniły decyzję w części dotyczącej nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazując na potrzebę ochrony zdrowia i życia ludzkiego.

Nie można podzielić poglądu skarżącej spółki o naruszeniu art. 10 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. przez odstąpienie od umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji oraz uznanie za udowodnione istnienie uzasadnionego podejrzenia o stwarzaniu przez przedmiotowe produkty zagrożenia życia i zdrowia - bez umożliwienia wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów. Pamiętać bowiem należy, że art. 81 k.p.a. pozwala co prawda na uznanie okoliczności faktycznej za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów - chyba, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a.

W myśl art. 10 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a., dotyczącej zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zabranych dowodów, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego. Zdaniem Sądu, sprawa niniejsza niewątpliwie wymagała szybkiego załatwienia ze względu na niebezpieczeństwo co najmniej dla zdrowia ludzkiego.Ponadto zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 431/12, publ. LEX nr 1145527). Skarżąca takiej zależności nie wykazała.

Sąd nie podziela zarzutu skargi o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu niższego stopnia, co wynika z poczynionych rozważań.

W konsekwencji Sąd, nie stwierdzając naruszeń prawa materialnego czy przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.