Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2667/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 21/13 w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 21/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku J.P. o przyznanie renty specjalnej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia.

Na skutek wniosku A.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Organ wyjaśnił, że J.P., urodzony w 1945 r., wystąpił do Prezesa Rady Ministrów z prośbą o przyznanie świadczenia specjalnego, argumentując powyższe prowadzoną przez siebie społeczną działalnością sportową. Wnioskodawca podał, że był trenerem i działaczem międzyrzeckiego ruchu sportowego, który zorganizował wiele imprez sportowych, wychował wiele sportowych pokoleń, a jako przewodniczący Rady Powiatowej LZS (Ludowe Zespoły Sportowe) zainicjował budowę wielu obiektów sortowych. Wnioskodawca wyraził dumę z osiągnięć M.S., którą trenował i doprowadził do ścisłej czołówki w tenisie ziemnym. Podał, że od 1967 r. – po ukończeniu kursu spikerów – do chwili obecnej prowadzi mecze piłkarskie i inne imprezy przy mikrofonie, za które nie pobiera żadnego wynagrodzenia. Wyjaśnił, że jest bezdomny i nie jest w stanie udokumentować podnoszonych osiągnięć. Udokumentował natomiast otrzymanie w 1990 r. Złotej Odznaki "Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej", w 2000 r. Srebrnego Medalu za zasługi dla polskiego ruchu olimpijskiego, w 2003 r. Złotej Odznaki PZT za zasługi dla rozwoju tenisa w Polsce oraz w 2008 r. wyróżnienia "Zasłużony dla piłkarstwa gorzowskiego". W swoim wniosku wyraził pogląd, że jest "jedynym obecnie z żyjących najlepiej odznaczonych za społeczną działalność sportową i nie tylko". Podał, że w sumie otrzymał 36 odznaczeń.

Wnioskodawca wyjaśnił, że w 2007 r. potrącił go samochód, w wyniku czego doznał 20% uszczerbku na zdrowiu, jednak z uwagi na przedawnienia roszczeń nie otrzymał odszkodowania od ubezpieczyciela, po wypadku nabył prawo do renty, a od 2010 r. posiada prawo do emerytury, która aktualnie wynosi 1523 zł netto miesięcznie. Zwrócił uwagę, że na lekarstwa wydaje 650 zł, że jest rozwiedziony, że jest ojcem 3 synów, zaś 3 "obcych" wziął na wychowanie, w tym Martinę Scott.

Ministerstwo Sportu i Turystyki, poproszone o zaopiniowanie działalności wnioskodawcy, podało, że wyniki jego pracy szkoleniowej nie zasługują na wyróżnienie go z grona innych trenerów, jak również z grona osób pracujących społecznie na rzecz środowiska sportowego. Wyjaśniono, że wnioskodawca działał na rzecz lekkiej atletyki i tenisa wyłącznie na szczeblu lokalnym.

Lubuski Urząd Wojewódzki potwierdził, że wnioskodawca jest osobą bezdomną, która nie ma stałego zameldowania i stałego miejsca pobytu, obecnie utrzymuje się z emerytury w kwocie 1523 zł netto i nie korzysta z pomocy OPS. W kwestionariuszu podano, że wnioskodawca prężnie działał społecznie – dwukrotnie został odznaczony przez Burmistrza Międzyrzecza, przez wiele lat działał w Międzyrzeckim Klubie Tenisowym, którego był prezesem oraz pracował jako trener. Obecnie spłaca zadłużenie (40 tys. zł), wspiera finansowo swojego niepełnosprawnego syna (ok. 300 zł miesięcznie), a na leki – jako osoba chora – wydaje 350 zł miesięcznie.

W ocenie Prezesa Rady Ministrów zgromadzone w sprawie dokumenty oraz twierdzenia wnioskodawcy nie dowodzą istnienia szczególnego przypadku, dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego.

Organ wyjaśnił, że podstawą uzyskania prawa do świadczenia specjalnego, przyznawanego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, są udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca na niwie swojej działalności, np. politycznej, naukowej, społecznej, gospodarczej posiada wybitne i niepowtarzalne zasługi. W ocenie organu, w sytuacji wnioskodawcy nie można mówić o szczególnie uzasadnionym przypadku, który mógłby przemawiać za przyznaniem świadczenia. Działalność wnioskodawcy nie nosi znamion działalności wybitnej i wyjątkowej.

Prezes zauważył, że wnioskodawca niewątpliwie przez szereg lat aktywnie działał na rzecz środowiska sportowego, jednak podnoszone przez niego osiągnięcia nie mają charakteru wybitnego oraz nie są osiągnięciami wyjątkowymi. W ocenie organu, wyniki pracy szkoleniowej wnioskodawcy nie zasługują na wyróżnienie go z grona innych trenerów, jak również z grona osób pracujących społecznie. Otrzymane przez wnioskodawcę odznaczenia świadczą o jego oddaniu, obowiązkowości i sumienności wobec wykonywanych zadań i zaangażowanie to organ ocenił bardzo pozytywnie, jednak charakter osiągnięć wnioskodawcy nie jest wybitny i niepowtarzalny.

Prezes wyjaśnił, że drugą przesłanką, mogącą mieć wpływ na przyznanie przez organ świadczenia specjalnego, jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego – takiego, które posiada element wyjątkowości w skali kraju.

W ocenie Prezesa, podnoszony przez wnioskodawcę brak odszkodowania z tytułu doznanego uszczerbku na zdrowiu, w wyniku potrącenia go przez samochód, nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem świadczenia specjalne nie mogą stanowić żadnego odszkodowania, rekompensaty, czy zadośćuczynienia za sugerowane krzywdy i cierpienia. Również podnoszony przez wnioskodawcę brak mieszkania nie może stanowić podstawy do przyznania takiego świadczenia. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że wnioskodawca posiada prawo do własnej emerytury, a otrzymywane przez niego świadczenie znacznie przekracza kryterium dochodowe, uprawniające do korzystania z pomocy społecznej.

Pismem z dnia 2 grudnia 2012 r. J.P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa RM z dnia [...] października 2012 r., wnosząc o przyznanie renty specjalnej. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji, że podważa zasady równości społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę wspomnianym na wstępie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 r., II SA/Wa 21/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Istota sprawy sprowadzała się do oceny, czy organ miał podstawy ku temu, aby nie dopatrzyć się występowania po stronie wnioskodawcy przesłanek uzasadniających przyznanie mu emerytury lub renty specjalnej.

W myśl art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), Prezes Rady Ministrów może w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określona w ustawie. Przepis ten nie wyszczególnia sytuacji uzasadniających przyznanie świadczenia specjalnego. Pozostawia organowi, będącemu decydentem tego świadczenia, swobodę w ustalaniu przesłanek, których spełnienie jest konieczne dla uzyskania renty lub emerytury specjalnej. Decyzja wydawana w trybie art. 82 ust. 1 ww. ustawy jest rozstrzygnięciem stricte uznaniowym. Uznaniowość związana jest zaś ściśle z pojęciem subiektywizmu. Ustawodawca pozostawiając Prezesowi Rady Ministrów swobodę w zakresie ukształtowania sposobu rozumienia pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków", umożliwił mu tym samym stosowanie subiektywnych kryteriów oceny zasadności wniosków składanych w omawianym trybie. Skoro więc organ ma ustawowe umocowanie do dokonywania swobodnej i subiektywnej oceny zasadności wniosków, o jakich mowa w omawianym przepisie, oznacza to, że nie sposób czynić organowi skutecznych zarzutów z tego, że prezentuje swój subiektywny punkt wiedzenia przy ocenianiu wniosków stron.

Powyższa materia była przedmiotem wielokrotnej oceny sądów, które w drodze orzeczniczej wypracowały wykładnię omawianego przepisu. Dla przykładu Sąd I instancji wskazał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2007 r., I OSK 894/06, w którym podniesiono, że "(...) szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym. Chodzić tu może o posiadanie przez wnioskodawcę pewnych cech wyróżniających, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej i sportowej, czy społecznej, świadczące o zasługach danej osoby wobec społeczeństwa. Sytuacja bytowa spowodowana stanem zdrowia, czy też zdarzeniem losowym nie daje zatem podstaw do domagania się przyznania emerytury lub renty (...)". W podobny sposób wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 sierpnia 2007 r., I OSK 7/07, stwierdzając, że "Niedookreślone pojęcie szczególnie uzasadnionych przypadków bez wskazania jakichkolwiek kryteriów i przesłanek oznacza, że ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów ocenę, czy sytuacja osoby ubiegającej się o świadczenie specjalne nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku. Przy czym warto wskazać, iż celem przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...) jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności". Również w wyroku z dnia 12 grudnia 2008 r., I OSK 396/08, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "Świadczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...) nie ma charakteru socjalnego, gdyż wtedy zatraciłoby wyjątkowy charakter przyznania i stałoby się świadczeniem o charakterze powszechnym".

W przypadku, gdy przedmiotem skargi jest decyzja uznaniowa, kognicja sądu administracyjnego przy ocenie takiego rozstrzygnięcia ogranicza się do zbadania, czy organ przedstawił motywy jakimi się kierował i wyjaśnił w sposób czytelny podstawy swojego działania. Sąd nie może zaś ingerować w subiektywny sposób oceny zasadności wniosku, prezentowany przez organ. Nie może bowiem ograniczać prawa organu do samodzielnej i nieskrępowanej swobody, przy ocenie zasadności wniosku.

Okoliczności przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji świadczą o tym, że organ podołał obowiązkom, które na nim spoczywały przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku. Zaprezentował bowiem sposób, w jaki odczytuje normę art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dokonał też analizy zasług podnoszonych przez wnioskodawcę przez pryzmat swojej subiektywnej wykładni omawianego przepisu i doszedł do przekonania, że ze wskazanych we wniosku osiągnięć strony nie można skutecznie wywodzić faktu istnienia zasług skarżącego dla całego kraju, a zwłaszcza zasług o charakterze wyjątkowym i niepowtarzalnym.

Organ zasadnie też wywiódł, że za przyznaniem świadczenia w omawianym trybie nie przemawia również podnoszona w skardze okoliczność braku odszkodowania z tytułu doznanego w wypadku komunikacyjnym uszczerbku na zdrowiu. Ta bowiem materia mogłaby być ewentualną przesłanką do wytoczenia powództwa odszkodowawczego na drodze cywilnej. Nie może zaś zostać potraktowana jako uzasadniająca istnienie zdarzenia losowego o charakterze szczególnym.

Uwypuklana w skardze trudna sytuacja materialna, związana z pomocą udzielaną niepełnosprawnemu synowi, także nie stanowi wystarczającej przesłanki dla przyznania omawianego świadczenia. Przedmiotowy przepis nie ma bowiem charakteru świadczenia socjalnego.

Zatem nie podzielając argumentów zawartych w skardze oraz uznając, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, Sąd I instancji w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2013 r., II SA/Wa 21/13, wniósł J.P.. Zaskarżając powyższy wyrok w całości zarzucił mu naruszenie prawa materialnego – art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przedstawione przez niego okoliczności faktyczne nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku uprawniającego do przyznania świadczenia specjalnego. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wraz ze skargą kasacyjną został złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, z uwagi na okoliczności związane z ustanowieniem pełnomocnika w ramach prawa pomocy. Sąd I instancji przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej postanowieniem z dnia 18 września 2013 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono między innymi, że uznanie administracyjne nie oznacza dowolności w załatwieniu sprawy. Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie wynika, według jakiego wzorca oceniono, czy skarżący zasługuje lub nie na świadczenie, i jak do tego wzorca odnosi się jego sytuacja. Takiej oceny nie dokonał również organ. Sąd powiela w swoich rozważaniach ustalenia i błędne oceny organu, nie próbując nawet dokonać własnej oceny przedstawionych przez skarżącego okoliczności faktycznych. Skarżący kasacyjnie odczytuje, że zdaniem Sądu Wojewódzkiego uznaniowy charakter decyzji organu zwalnia Sąd od dokonywania własnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, że uznaniowość decyzji oznacza brak ram uznania administracyjnego i dowolność dokonywanych ocen. Z powyższych względów Sąd I instancji nie dokonał oceny zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej, do czego był zobligowany na podstawie art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych.

Uznając, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, uprawniający do przyznania świadczenia specjalnego, Sąd nie rozważył sytuacji skarżącego w sposób wszechstronny. Zdaniem organu i Sądu działalność skarżącego nie ma cech wybitności, ponieważ działał przede wszystkim lokalnie, a nie dla całego kraju. Takie założenie nie jest prawdziwe, a co najważniejsze nie ma decydującego znaczenia w przedmiotowej sprawie. Przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie stanowi, że pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" należy łączyć z zasługami o charakterze ogólnokrajowym. Z jednolitego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że świadczenie specjalne może zostać przyznane osobie, która w pozytywny sposób wyróżnia się spośród innych i posiada wybitne zasługi w określonej dziedzinie. Wychowankowie skarżącego odnosili sukcesy na terenie całego kraju, a nawet na arenie światowej. Wyjątkowy i niepowtarzalny charakter dokonań skarżącego potwierdzają otrzymane przez niego odznaczenia i medale. Okoliczności przyznawania odznaczeń i medali oraz regulaminy ich przyznawania świadczą o ich wyjątkowości, co w ocenie skarżącego kasacyjnie przekłada się na wyjątkowy i niepowtarzalny charakter jego dokonań.

Dlatego niesłusznie organ, a w ślad za nim Sąd, uznały, że działalność skarżącego nie jest wyjątkowa i niepowtarzalna. Jak wiele bowiem osób poświęca nieodpłatnie swój własny czas, by trenować młodych sportowców. Jak wiele osób przeznacza swoje własne środki pieniężne, by wspomagać lokalne władze w budowie infrastruktury sportowej, która służy nie tylko lokalnej społeczności. Jak wiele osób zbiera fundusze, by rozwijać i budować nowe obiekty sportowe dla młodzieży, co jest zadaniem jednostek samorządu terytorialnego oraz władz na szczeblu centralnym. Jak wiele wreszcie osób przyjmuje pod swój dach obcą osobę i pomaga jej finansowo rozwijać pasje. Wszystkie odznaczenia skarżącego, wywiady z nim w prasie oraz artykuły o działalności skarżącego (np. w Gazecie Wyborczej, która ma zasięg krajowy) świadczą, że posiada on szczególne zasługi na niwie sportowej, zaś jego postawa i zaangażowanie wymagają szczególnego uhonorowania.

Potwierdzenie wybitnego charakteru działalności J.P. na niwie sportowej można także znaleźć na stronie internetowej MKT "Tennis Club Poland-Orzeł", który założył i finansował właśnie skarżący. Wychowankowie Klubu: C.D., były reprezentant Polski Davis Cup, I.K., A. i K.P. i w ostatnim czasie M.S., plasowali się w klasyfikacjach na skali narodowej.

Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika także, że przy ocenie należy uwzględnić sytuację majątkową i zdrowotną wnioskodawcy. Zdiagnozowane schorzenia skarżącego wymagają pozostawania pod opieką lekarską i przyjmowania leków. Sytuacja finansowa skarżącego również jest zła. Nie ma domu i pomaga finansowo choremu synowi. Powyższe okoliczności winny zostać uwzględnione przy rozpatrywaniu wniosku łącznie z zasługami skarżącego na niwie sportowej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Rady Ministrów wniósł w pierwszej kolejności o jej odrzucenie, jako wniesionej po terminie, a na wypadek jego przywrócenia o oddalenie skargi kasacyjnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego wyroku tylko w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że oparta ona została jedynie na pierwszej podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i zarzuca naruszenie prawa materialnego – art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez błędną jego wykładnię. Zarzut ten należy uznać za nieusprawiedliwiony.

Uzasadniając zarzut kasacyjny autor skargi kasacyjnej za punkt wyjścia przyjmuje brak wzorca, według którego Sąd I instancji jak i organ oceniły, czy skarżący zasługuje lub nie na świadczenie specjalne, i jak do tego wzorca odnosi się jego sytuacja. Nie jest to jednak teza konsekwentna, gdyż chwilę później skarżący kasacyjnie stwierdza, że zdaniem Sądu Wojewódzkiego działalność skarżącego nie ma cech wybitności, ponieważ działał on przede wszystkim lokalnie, a nie dla całego kraju i to był podstawowy powód odmowy przyznania świadczenia specjalnego. Skarżący kasacyjnie polemizuje dalej z oceną, że jego działalność nie miała wybitnego charakteru.

W myśl art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie w niezmienionym brzmieniu: t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), Prezes Rady Ministrów może w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określona w ustawie. Już z samej skargi kasacyjnej wynika, że rozwijając treść normy generalnej użytej w tym przepisie, w postaci zwrotu "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", Sąd I instancji założył, że pod tym pojęciem należy rozumieć wybitne osiągnięcia w dziedzinie, którą zajmuje się wnioskodawca świadczenia specjalnego. Nie jest zatem prawdą, że Sąd Wojewódzki nie stworzył wzorca, według którego ocenił, czy skarżący zasługuje lub nie na świadczenie specjalne.

Zanim Naczelny Sąd Administracyjny przejdzie do oceny, jak do tego wzorca ma się sytuacja skarżącego kasacyjnie, należy zbadać poprawność samego "wzorca" (używając terminologii skargi kasacyjnej). Otóż na skutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który powziął wątpliwość, czy omawiany przepis nie pozostawia organowi nadmiernej swobody w wykładni "szczególnie uzasadnionego przypadku" i czy owa niedookreślona treść nie prowadzi do sprzeczności z wymogami przyzwoitej legislacji wywodzonymi z art. 2 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2006 r., P 38/05, stwierdził, że art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. Trybunał odniósł się przy tym do normy generalnej zawartej w kontrolowanym przepisie stwierdzając, że "Świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych tu przypadków tzw. szczególnego pokrzywdzenia przewidziana jest instytucja emerytury/renty wyjątkowej, o której stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym. Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych itd. (...) Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione. Nie może być ono traktowane jako naruszenie zasad prawidłowej legislacji."

Sąd I instancji poprawnie więc odczytał treść normy generalnej wskazując, że "szczególnie uzasadniony przypadek" należy wiązać z uhonorowaniem wyjątkowych osiągnięć indywidualnych w określonej dziedzinie aktywności, również w znaczeniu niepowtarzalnych. Działalność skarżącego kasacyjnie na polu społecznym i sportowym (trenerskim), jakkolwiek chwalebna, nie ma w omawianym wyżej znaczeniu charakteru wybitnego, a tym bardziej niepowtarzalnego. Nie jest bowiem ani powszechnie znana i uznawana, ani też wyjątkowego charakteru nie przypisuje jej Ministerstwo Sportu i Turystyki (zob. pismo z dnia [...] sierpnia 2012 r. do Prezesa Rady Ministrów), które po zasięgnięciu opinii Polskiego Związku Lekkiej Atletyki i Polskiego Związku Tenisowego stwierdziło, że wyniki pracy szkoleniowej skarżącego kasacyjnie nie zasługują na wyróżnienie z grona innych trenerów, jak również z grona osób pracujących społecznie na rzecz środowiska sportowego. Brak powszechnej znajomości wyników pracy trenerskiej i społecznej skarżącego kasacyjnie, której wyjątkowości na tle innych trenerów i działaczy nie potwierdza również ocena środowiskowa powoduje, że działalności skarżącego nie można uznać za wybitną i niepowtarzalną, a tym samym godną uhonorowania w sposób specjalny.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela w pełni stanowisko, że "Przepis art. 82 ust. 1 u.e.r.f.u.s. ma charakter wyjątkowy w tym sensie, że może znajdować zastosowanie jedynie w sytuacjach jednostkowych, a nie dość powszechnych. Świadczenie w drodze wyjątku nie może dotyczyć sytuacji wyłącznie trudnych pod względem bytowym i materialnym, ale które nie wyróżniają się owym szczególnym charakterem. Celem tego rodzaju świadczenia nie jest bowiem jedynie poprawa sytuacji życiowej, ale uhonorowanie osób, które zasłużyły się dla kraju w sposób szczególny, przez co należy rozumieć oddanie w sposób niepowtarzalny, wybitnych zasług w sferze artystycznej, zawodowej czy społecznej. Jakkolwiek sytuacja materialna osoby ubiegającej się o ten rodzaj świadczenia jest brana pod uwagę, to nie może ona stanowić jedynej i najważniejszej przesłanki przyznania tego świadczenia" (zob. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., I OSK 1977/11, LEX nr 1120641). W tym przypadku nawet sytuacji bytowej skarżącego kasacyjnie (abstrahując od braku wybitnych i niepowtarzalnych zasług) nie można uznać za szczególny przypadek, gdyż ma on zabezpieczone dochody w postaci emerytury, której wysokość (ponad 1500 zł netto miesięcznie) nie należy do najniższych.

Uznając więc, że jedyny postawiony w podstawach skargi kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS okazał się nieusprawiedliwiony, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.