Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 286/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art 145 par 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w C. z dnia [...] marca 2021 roku nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzja z dnia [...] marca 2021 r. nr 2/2021 Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w B. po rozpoznaniu odwołania W. S. z dnia [...] marca 2021 r. od decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w C. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] o odmowie udostępniania informacji publicznej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskodawca W. S. w dniu [...].12.2020r. (data wpływu wniosku do organu [...].01.2021r.) złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczące Zakładu Karnego w C., które zostały uznane za zasadne lub częściowo zasadne przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. w 2016r. W dniu [...].01.2021r. organ I instancji wysłał do wnioskodawcy odpowiedź na jego wniosek, do którego załączył zanonimizowane kopie żądanych dokumentów - sześć odpowiedzi spełniających kryteria podane we wniosku.

W dniu [...].02.2021r. (data wpływu do organu: [...].02.2021r.) W. S. sporządził kolejny wniosek o udzielenie informacji publicznej i przesłanie mu tych samych dokumentów, co poprzednio, ale "stosownie zanonimizowanych". Jego zdaniem przesłane mu uprzednio dokumenty zanonimizowano nieprawidłowo, tj. zbyt obszernie.

Dyrektor Zakładu Karnego w C. decyzją nr [...] z dnia 02.03.2021r. odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej w zakresie: udostępnienie kopii odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczące Zakładu Karnego w C., które uznano za zasadne lub częściowo zasadne w 2016r. "stosownie zanonimizowanych". Zdaniem Dyrektora Zakładu Karnego w C. zakres dokonanej uprzednio anonimizacji dokumentów doręczonych wnioskodawcy i zawierających informacje publiczną był zgodny z obowiązującymi przepisami.

W dniu [...].03.2021r. do organu I instancji zostało złożone, datowane na dzień [...].03.2021r. odwołanie W. S. od decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w C. z dnia [...].03.2021r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ponownie wskazując, że zakres dokonanej anonimizacji w żądanych dokumentach był zbyt obszerny.

Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w B. decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm. zwanej dalej u.d.i.p.) tj. art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. d, pkt 4 lit. a i ust. 2 każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej". Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Ponadto organ odwoławczy przytoczył treść art. 102 pkt 10 k.k.w. wskazujący, że skazany ma prawo do składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Treść tej normy prawnej nie pozostawia wątpliwości co do tego, że wolą ustawodawcy szczególnej ochronie przed zapoznaniem się przez osoby trzecie (np. innych osadzonych) podlega treść składanych przez skazanych wniosków, skarg i próśb. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, zgodnie z którym treść art. 102 pkt 10 k.k.w. zawiera wyraźny zakaz umożliwienia zapoznania z treścią skarg osób trzecich. W konsekwencji takiej samej ochronie podlegają pisemne odpowiedzi na wnioski, skargi i prośby. Skoro wniosek, skarga lub prośba skazanego nie mogą być ujawnione innym osadzonym, to tym samym nie może być im ujawniona odpowiedź na wniosek, skargę lub prośbę, z której treści łatwo można dowiedzieć się jaka była treść wniosku, skargi lub prośby skazanego. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. podzielił stanowisko, zgodnie z którym dostęp do treści odpowiedzi na skargi, wnioski i prośby w indywidualnych sprawach innych osadzonych podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osób fizycznych - osób pozbawionych wolności innych niż wnioskodawca (adresatów odpowiedzi na skargi). Ograniczenie w tym zakresie zostało przewidziane w zacytowanym powyżej art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym odpowiedzi na skargi, prośby i wnioski osadzonych stanowią informację publiczną (w tym zakresie organ przytoczył wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z dnia 31.08.2016r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Gd 73/16 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26.02.2021r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 177/20).

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B., ponownie rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania, przeanalizował zatem, czy zakres dokonanej anonimizacji udostępnionych wnioskodawcy dokumentów wypełnia jednocześnie: obowiązek udostępnienia informacji publicznej, obowiązek ochrony prywatności osób fizycznych - osób pozbawionych wolności innych niż wnioskodawca oraz obowiązek utrzymania w tajemnicy przed innymi osobami treści skarg, próśb i wniosków skazanych.

Zdaniem organu II instancji zakres dokonanych anonimizacji pozwala na uznanie, że dokonano ich zgodnie z wymogami art. 1 ust. 1 u.d.i.p., art. 2 ust. 1 u.d.i.p., art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., art. 5 ust. 2 u.d.i.p., art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. d, pkt 4 lit. a i ust. 2 u.d.i.p., art. 102 pkt 10 k.k.w., jak i dorobkiem orzeczniczym sądów administracyjnych. Treść zanonimizowanych dokumentów doręczonych wnioskodawcy pismem z dnia [...].01.2021r. zawiera szereg informacji publicznych wymienionych enumeratywnie w decyzji organu I instancji, chroniąc jednocześnie prywatność skazanych wnoszących skargi oraz treść tych skarg. W ocenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. wcześniejsze udostępnienie W. S. zanonimizowanych odpowiedzi na skargi osadzonych, dotyczące Zakładu Karnego w C., które uznano za zasadne lub częściowo zasadne w 2016r., w pełni wyczerpuje jego prawo do dostępu do informacji publicznej w żądanym zakresie.

W dniu 9 kwietnia 2021 r. W. S. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku za pośrednictwem Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zanonimizowane kopie udostępnionych dokumentów, zostały przez organ I instancji zanonimizowane w sposób nieprawidłowy, bowiem obszerny zakres usuniętych (mechanicznie zaczernionych) fragmentów teksu treści kopii skarg, w rzeczywistości uniemożliwia wnioskodawcy identyfikację nie tylko danych chronionych prawem, ale również pełen zakres informacji, które w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej, są takimi informacjami publicznymi.

Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w B. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, bowiem podstawą nie kierowania sprawy na rozprawę i skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym. Z § 3 Zarządzenia Prezesa NSA nr 39 wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758 ze zmianą wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. - Dz.U. z 2020 r. poz. 1829). Powołanym wyżej rozporządzeniem zmieniającym Rada Ministrów objęła obszarem czerwonym z dniem 17 października 2020 r. również miasto na prawach powiatu Białystok, będące siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W konsekwencji wyznaczone dotychczas rozprawy w WSA w Białymstoku zostały odwołane z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, a sprawy wyznaczone na rozprawę zostały skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.). Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: "p.p.s.a.").

Przedmiotem skargi w kontrolowanej sprawie jest decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z [...] marca 2021 r., którą na mocy art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm. dalej u.d.i.p.), po rozpatrzeniu odwołania W. S., organ ten utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w C. z dnia [...] marca 2021 r. o odmowie udzielenia skarżącemu informacji publicznej w zakresie udostępnienia kopii odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczące Zakładu Karnego w C., które zostały uznany za zasadne lub częściowe zasadne przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. w 2016 r. Podkreślić przy tym należy, że organ I instancji w podstawie wydania zaskarżonej decyzji wskazał art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonych decyzji, jako podstawową przyczynę odmowy udostępnienia żądanej informacji organy wskazały ochronę prywatności osoby fizycznej, ale także treść art. 102 pkt 10 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2021 r. poz. 53, dalej k.k.w.).

Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.

Ocena prawidłowości działania organu, do którego wpłynął wniosek, w pierwszej kolejności wymaga jednak stwierdzenia, czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej i czy podmiot będący adresatem żądania jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest to, że Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej.

Zdaniem sądu, również zawnioskowana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W art. 6 u.d.i.p. wymieniono przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną. W orzecznictwie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (vide np. III OSK 2967/21). Tym samym informacją publiczną będzie każda informacja, która odnosi się do spraw publicznych. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16, dostępne w CBOSA), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "d" u.d.i.p., udostępnieniu podlega każda informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy, w tym o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, jak również zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tiret pierwsze u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych (treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć).

Stosownie do treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty będące w posiadaniu takich informacji. W literaturze przedmiotu zauważa się, że adresat wniosku jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, jeżeli ją ma, bez względu na to, czy wiąże się ona z zakresem jego kompetencji, czy też jest informacją uzyskaną od innych podmiotów. Obowiązany jest zatem każdy podmiot, który posiada informację (niezależnie od tego, czy wiąże się ona z jego zakresem kompetencji) lub powinien ją posiadać (z uwagi na zakres kompetencji).

Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu wykonującego władzę publiczną lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale także te sporządzone przez inne podmioty, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Informacją publiczną są zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez zobowiązane podmioty wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich.

Zgodzić się zatem należy w całości ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż informację publiczną stanowi treść rozstrzygnięć podjętych przez organ na skutek skarg osadzonych. Stanowią bowiem istotną informację o działalności podmiotu publicznego. Sposób rozpatrzenia skarg osadzonych stanowi władcze rozstrzygnięcia organu administracji publicznej kończące postępowanie w danej sprawie, co oznacza, że przedmiotowe rozstrzygnięcie stanowi informację o sposobie załatwienia sprawy (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "d" u.d.i.p.) oraz stanowi dokument urzędowy zawierający w swej treści akt administracyjny lub rozstrzygnięcie (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tiret pierwszy u.d.i.p.). Takie stanowisko sformułowano m.in. wyrokach w sprawach II SAB/Op 40/20, II SAB/Ol 52/20 czy II SAB/Kr 82/16, II SAB/Bk 177/20).

Okoliczność tych nie kwestionowały przy tym organy obu instancji, uznając że żądane przez skarżącego informacje publiczne należy udostępnić. Uznały jednakże, że treść zanonimizowanych dokumentów doręczonych wnioskodawcy pismem z dnia [...].01.2021r. zawierała szereg informacji publicznych, które należało chronić ze względu na prywatność skazanych wnoszących skargi oraz treść tych skarg. W ocenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej wcześniejsze udostępnienie W. S. zanonimizowanych odpowiedzi na skargi osadzonych, dotyczące Zakładu Karnego w C., które uznano za zasadne lub częściowo zasadne w 2016r., w pełni wyczerpuje jego prawo do dostępu do informacji publicznej w żądanym zakresie, a zakres anonimizacji był prawidłowy.

Należy przy tym odnieść się do art. 102 pkt 10 k.k.w., który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji organu I instancji, wskazujący, że skazany ma prawo w szczególności do składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Zgodnie zaś z art. 6 § 2 k.k.w. skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Ponadto skazanemu przysługuje uprawnienie zaskarżenia do sądu decyzji organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 (m.in. dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektora okręgowego i Dyrektor Generalny Służby Więziennej albo osoby kierującej innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisji penitencjarnej), z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 7 § 1 k.k.w.).

Prawo do składania wniosków, próśb (petycji) i skarg we wszystkich sprawach związanych z wykonaniem orzeczeń (art. 6 § 2 k.k.w.) wynika wprost z art. 63 Konstytucji RP, który przewiduje, że każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi zarówno w interesie własnym, jak i w interesie publicznym lub w interesie innej osoby. Oznacza to, że na podstawie art. 6 § 2 k.k.w. skazany może składać wnioski, skargi i prośby zarówno bezpośrednio związane z jego sytuacją osobistą, jak i dotyczące kwestii ogólnych, bezpośrednio go niedotyczących, a więc nie tylko w interesie własnym, lecz także w interesie ogólnym (M. Płatek, Rola prawa karnego wykonawczego w zapobieganiu przestępczości, St. Iur. 2000, nr 38, s. 109). Pisanie i kierowanie do odpowiednich organów skarg i wniosków jest uprawnieniem jednostki subiektywnie broniącej swoich praw, niezależnie od tego, czy jej roszczenia są słuszne, a także niezależnie od tego, czy potrafi ona udowodnić swoje twierdzenie (por. wyrok SN z dnia 11 grudnia 1996 r., sygn. akt III KKN 98/96, LEX nr 28678).

Problematyki petycji, skarg i wniosków dotyczą również przepisy art. 221–247 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.) i wydanego na podstawie art. 226 k.p.a. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz.U. Nr 5, poz. 46). Z treści art. 224 k.p.a. wynika, że ilekroć w przepisach działu dotyczącego petycji, skarg i wniosków jest mowa o organach państwowych – rozumie się przez to także organy przedsiębiorstw państwowych i innych państwowych jednostek organizacyjnych. Przepis ten pozwala zatem na przyjęcie, że powołane przepisy mają również zastosowanie w postępowaniu karnym, natomiast art. 6 § 2 k.k.w. utwierdza jedynie w przekonaniu, że prawa tego nie jest pozbawiony także skazany (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 917/15, dostępne w CBOSA).

W konsekwencji, skoro w niniejszej sprawie mamy do czynienia z podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji, zaś sama informacja jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p., to istniał obowiązek jej udostępnienia w trybie przepisów u.d.i.p. przez udzielenie żądanej informacji lub odmowę jej udostępnienia, ewentualnie w innych formach przewidzianych przez przepisy u.d.i.p. W niniejszej sprawie natomiast udzielona odpowiedź z dnia [...] stycznia 2021 r., w tym udostępnione kopie zanonimizowanych odpowiedzi na skargi osadzonych, nie spełniły wymogu udostępnienia informacji publicznej w świetle ustawy u.d.i.p. Zarzuty skarżącego w tym zakresie są zasadne, bowiem zakres dokonanej anonimizacji przesłanych kopii skarg osadzonych był tak obszerny, że w zasadzie poza uniemożliwieniem wnioskodawcy identyfikację nie tylko danych chronionych prawem (danych wrażliwych), uniemożliwił wnioskowany przez stronę rezultat w postaci uzyskania konkretnej informacji publicznej tj. jak należy wnioskować ze złożonych pism skarżącego przedmiotu tych skarg oraz sposobu rozstrzygnięcia przez organ. Podsumowując należy uznać, że skarżący w zasadzie dowiedział się o ilości składanych skarg za wnioskowany okres (6 odpowiedzi), zaś nieznany w zasadzie pozostał przedmiot skargi, co przekładało się również nieznaną treść rozstrzygnięcia podjętego przez organ na skutek skarg osadzonych.

Natomiast jak już przytoczono wyżej sposób rozpatrzenia skarg osadzonych niewątpliwie stanowi władcze rozstrzygnięcia organu administracji publicznej kończące postępowanie w danej sprawie, co oznacza, że przedmiotowe rozstrzygnięcie stanowi informację o sposobie załatwienia sprawy (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "d" u.d.i.p.) oraz stanowi dokument urzędowy zawierający w swej treści akt administracyjny lub rozstrzygnięcie (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tiret pierwszy u.d.i.p.). Nie znając zatem przedmiotu sprawy, nie znane jest de facto rozstrzygnięcie zawarte w odpowiedzi udzielonej przez organ.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podniesiono, że w sytuacji wystąpienia okoliczności wynikających z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. możliwe jest udostępnienie informacji po wymazaniu tzw. danych wrażliwych, o ile nie niweczy to pożądanego przez stronę rezultatu w postaci uzyskania konkretnej informacji publicznej (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Sz 95/19, LEX nr 2763198). Anonimizacja określonych danych składających się na treść dokumentu jest uzasadniona, gdy czynność ta nie wykracza poza ograniczenia wynikającego z u.d.i.p. i jednocześnie nie pozbawia dokumentu waloru informacyjnego, jaki wynika ze złożonego wniosku (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Bk 81/20, LEX nr 3056311). Taka sytuacja ma właśnie miejsce w niniejszej sprawie, bowiem żądane dokumenty niewątpliwie zostały pozbawione waloru informacyjnego, który wynikał z wniosku skarżącego (tj. przedmiotu skarg osadzonych i sposobu udzielonej odpowiedzi), które to dane w żadnej mierze nie wpływały na prywatność osób fizycznych tj. jej naruszenie, w tym nie powodowały możliwości zindywidualizowania konkretnej osoby.

Wskazać więc w tym miejscu należy na jednoznaczne stanowisko, jakie wypowiedział NSA w wyroku z 11 stycznia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2267/12, w którym zaakcentował, że za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne. Informacji nie uważa się za umożliwiającą określenie tożsamości osoby, jeżeli wymagałoby to nadmiernych kosztów, czasu lub działań. Jednocześnie ustawa wprowadza prawno-karną odpowiedzialność związaną z różnymi formami naruszenia tajemnicy danych osobowych. Zatem z zestawienia tych dwóch wartości, tj. zasady jawności informacji publicznych oraz obowiązku ochrony prywatności, tajemnic przedsiębiorcy i danych osobowych osób fizycznych, można wyprowadzić wniosek, że możliwe jest udostępnianie informacji publicznej w sposób nie naruszający wskazanych dóbr chronionych (LEX nr 1341465).

W ocenie Sądu, zaprezentowane przez organy obu instancji stanowisko nie zasługuje zatem na aprobatę. W tym względzie przede wszystkim podkreślić należy, że prawo do prywatności ma charakter szczególny w systemie praw i wolności konstytucyjnych. Art. 47 Konstytucji RP wskazuje bowiem, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Przepis ten nakłada więc na władze publiczne obowiązek ochrony chronionych prawem dóbr jednostki, w tym ochrony prawnej życia prywatnego, przed nieuzasadnioną ingerencją. Przy czym pamiętać należy, że art. 61 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje obywatelom prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.

W przypadku kolizji tych dwóch konstytucyjnych praw – z jednej strony konstytucyjnego prawa do informacji, zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, z drugiej prawa do prywatności – nie można bezwzględnie przyznać priorytetu temu pierwszemu. Nie istnieje formuła zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji za wszelką cenę. Nie można również wykluczyć możliwości ingerencji w sferę prywatną za pomocą prawa do informacji publicznej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2002 r., K 11/02, publ. OTK-A 2002 nr 4, poz. 43). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 5 marca 2003 r., K 7/01 wskazał, że prawo do ochrony życia prywatnego, tak jak każda inna wolność i prawo jednostki, znajduje swoje umocowanie aksjologiczne w godności osoby, jednakże utożsamianie naruszenia każdego prawa i wolności z naruszeniem godności pozbawiałoby gwarancje zawarte w art. 30 Konstytucji RP samodzielnego pola zastosowania. Spłycałoby w gruncie rzeczy i nadmiernie upraszczało sens oraz treść normatywną zawartą w pojęciu, którym operuje art. 30 Konstytucji RP. Obejmuje ono bowiem najważniejsze wartości, które nie korzystają z innych, samodzielnych gwarancji na gruncie konstytucyjnym, a które dotykają istoty pozycji jednostki w społeczeństwie, jej relacji do innych osób oraz do władzy publicznej. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do zakwestionowania ukształtowanej linii orzecznictwa na gruncie art. 47 Konstytucji RP, która wyraźnie przyjmuje założenie, że prawo do życia prywatnego nie może być traktowane w kategoriach absolutnych i również może podlegać ograniczeniu stosownie do kryteriów określonych przez zasadę proporcjonalności (publ. OTK-A 2003, nr 3, poz. 19). Prywatność zatem może być w pewnych sytuacjach przedmiotem ingerencji dla ochrony dobra wspólnego, jednak wkraczanie w tę sferę, musi być dokonywane w sposób ostrożny i wyważony, z należytą oceną racji, które przemawiają za taką ingerencją. Nie zawsze jednak dobro wspólne przeważa nad interesem indywidualnym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 marca 2006 r., K 17/05).

Z tego powodu pogodzenie obu wartości konstytucyjnych, tj. prawa do informacji publicznej, bez uszczerbku dla prawa do prywatności osoby fizycznej, może i powinno być zrealizowane poprzez anonimizację (usunięcie) danych umożliwiających identyfikację osoby, ale jedynie tych które umożliwiają tą identyfikację. Natomiast przedmiot skarg osadzonych i sposób udzielonej odpowiedzi przez organ wykonujący władzę publiczną (załatwienia sprawy), w ramach władczego działania tego organu, co do zasady nie stanowi danych umożliwiających identyfikację osoby.

Reasumując, zaskarżone decyzje podlegały uchyleniu z uwagi na pominięcie analizy przesłanki z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i oparcie rozstrzygnięcia na wnioskach ogólnie sformułowanych i nieuzasadnionych, co naruszyło wymogi określone art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.).