Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 734/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].06.2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) i art. 16 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej: u.ś.r. ) po rozpatrzeniu na posiedzeniu odwołania E. W. od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta S. (dalej: organ I instancji) z dnia [...] maja 2021 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że zaskarżoną decyzją Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta S., odmówił E. W. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] maja 2021 roku strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Z dokumentów wynika, że E. W. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Do wniosku E. W. załączył także orzeczenie Nr [...] Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej o wcześniejszym zwolnieniu ze służby wojskowej. E. W. nie spełnia kryterium ustawy ponieważ legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, a niepełnosprawność istnieje od 21. roku życia.

Od powyższej decyzji E. W. złożył odwołanie do SKO, podnosząc, że od [...] r. do [...] r. odbywał zasadniczą służbę wojskową, gdzie miał kontakt z wybuchami związanymi ze strzelaniem z dział artyleryjskich i z broni strzeleckiej, który stopniowo osłabił słuch i w efekcie doprowadził do bardzo dużego jego ubytku. Do służby wojskowej powołany został mając kategorię [...], natomiast w związku ze znaczną utratą słuchu zwolniony został wcześniej z odbywania służby wojskowej, mając kategorie [...] właśnie za utratę słuchu. To świadczy w jakim stopniu utracił słuch jeszcze przed ukończeniem 21. roku życia przed [...] grudnia 1971 r. Skarżący wskazuj, że rozpoczął służbę wojskową [...] października 1970 r., kiedy nie miał jeszcze [...] lat i już krótko po tej dacie zaczęła się utrata słuchu i niepełnosprawność. Zespół orzekający SKO na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie ustalił:

- w dniu [...] maja 2021 r. E. W. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego,

- E. W. orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] czerwca 2016 roku nr [...], został zaliczony do umiarkowanego stopniu niepełnosprawności, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...].03.2010 r., niepełnosprawność istnieje od 21-go roku życia, orzeczenie wydano na stałe,

- z orzeczenia nr [...]/72 Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 1972 roku wynika, że E. W. wstąpił do służby wojskowej [...].10.1970 r. i był czasowo niezdolny do służby wojskowej i do służby w formacjach samoobrony na okres [...] miesięcy - do poboru wiosennego 1973 r.,

- decyzją z dnia [...] maja 2021 r., Nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta S., odmówił E. W. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

- powyższą decyzję strona odebrała w dniu [...] maja 2021 r., a odwołanie zostało wniesione w dniu [...] maja 2021 r. za pośrednictwem Urzędu Miasta w S..

Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Natomiast według art. 16 ust. 2 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

1) niepełnosprawnemu dziecku,

2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) osobie, która ukończyła 75 lat.

Ponadto na podstawie art. 16 ust. 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia.

W ocenie organu II instancji, przedstawiona przez organ I instancji argumentacja dowodzi uznania, że strona nie spełniła przesłanki podmiotowej do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że z przedłożonego przez nią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jednoznacznie wynika, że E. W. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, podczas gdy przepis wymaga orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto z orzeczenia tego nie wynikało, aby ta niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia. Wręcz przeciwnie w punkcie IV wyraźnie stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od 21 roku życia. Zatem w sprawie nie wystąpiła też istotna okoliczność powstania niepełnosprawności przed ukończeniem przez stronę 21. roku życia. Nie można zatem uznać za dopuszczalne przyjęcia, niejako wbrew przepisom ustawy, że strona spełnia przesłankę uprawniającą ją do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że organ nie mógł podjąć czynności procesowych w celu samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się bowiem w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez kwalifikowany do tego zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera bowiem datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 259/12, oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 722/13, we Wrocławiu z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 349/17 czy w Łodzi z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 655/17).

Ponadto SKO wskazało, że nie mogło mieć podstawowego znaczenia w sprawie orzeczenie nr [...] Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 1972 roku. Orzeczenie to nie mówi nic o stopniu niepełnosprawności. Dokument ten zresztą odnosił się o czasowej niezdolności do służby wojskowej i do służby w formacjach samoobrony na okres [...] miesięcy i nie ustalał stopnia niepełnosprawności, ani tym bardziej nie określał daty jej powstania. Do tego bowiem są ustanowione i powołane wyłącznie powiatowe i wojewódzkie zespoły orzekające. Dlatego też zasadnicze w znacznie w sprawie ma przedstawione ostatnie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] czerwca 2016 roku nr [...]

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji podkreślił, że w sprawach dotyczących zasiłków pielęgnacyjnych organ nie jest władny do podważenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca nie zezwolił bowiem organom orzekającym odstępowania od zasad określonych w ustawie, w tym dotyczących dokumentów urzędowych w postaci orzeczenia o niepełnosprawności. Strona, będąc w posiadaniu orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] czerwca 2016 roku nr [...], miała możliwość złożenia odwołania od powyższego orzeczenia do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. w terminie 14 dni.

Skargę na decyzję SKO wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. W., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Skarżący zarzucił błędne ustalenie daty powstania niepełnosprawności i niewzięcie pod uwagę orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, która wskazuje, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 lat.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowi art. 16 u.ś.r. Z treści przepisu wynika, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (ust. 1).

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

1) niepełnosprawnemu dziecku;

2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) osobie, która ukończyła 75 lat (ust. 2);

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia (ust. 3).

Skarżący ma ukończone 16 lat i dysponuje orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Przedmiot sporu sprowadza się do oceny zrealizowania przesłanki powstania niepełnosprawności w wieku do ukończenia 21. roku życia.

W ocenie Sądu stanowisko organów obu instancji jest zasadne.

Zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 roku w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2021, poz. 857), orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Natomiast zgodnie z § 14 ust. 3, datę lub okres powstania niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia, dokumentacji medycznej lub orzeczeń o inwalidztwie, niezdolności do pracy, wydanych przez organy na podstawie przepisów odrębnych.

Z uwagi na powyższe w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zasady i tryb orzekania o niepełnosprawności wykluczają dopuszczalność ustalenia daty lub okresu powstania niepełnosprawności oraz stopnia tej niepełnosprawności przez organ właściwy do ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego (wyrok NSA z 26.07.2013 r., I OSK 2590/12, LEX nr 1557228). Rozstrzygnięcia zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie stwierdzenia niepełnosprawności, daty powstania oraz jej stopnia są wiążące dla organu administracyjnego rozpoznającego wniosek w przedmiocie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego (wyrok NSA z 13.03.2014 r., I OSK 325/13, LEX nr 1487804).

Przedłożone przez skarżącego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wobec wyraźnego stwierdzenia, że "niepełnosprawność istnieje od 21 roku życia" nie pozwala na przyjęcie, że niepełnosprawność powstała u niego w wieku do ukończenia 21. roku życia. Orzeczenie Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] lutego 1972 r. nie może tej oceny zmienić. Po pierwsze, jak słusznie zauważyło SKO, nie dotyczy ono niepełnosprawności, lecz niezdolności do służby wojskowej i do służby w formacjach samoobrony i to niezdolności czasowej; po drugie zaś – ani organy administracji, ani Sąd nie są powołane do weryfikowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w świetle innej dokumentacji. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, jakim legitymuje się skarżący, jest wiążące zarówno dla rozstrzygających sprawę organów administracji obu instancji, jak i dla Sądu dokonującego kontroli aktów administracyjnych.

Reasumując, Sąd nie znalazł podstaw dla uwzględnienia skargi. Uznać należy, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego oraz nie naruszyły przepisów o postępowaniu.

W tym stanie rzeczy z przyczyn wyżej wskazanych Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.