Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1982/97
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1999-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 2, art. 32 par. 1-2, art. 64 par. 1-2
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: par. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 47 poz. 281
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości.
Teza: 1. Zgodnie z art. 32 par. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz.161 ze zm./ egzekucji z ruchomości nie można prowadzić przed doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego i postanowienia o zastosowaniu tego właśnie środka egzekucyjnego.

2. Jeśli zajęcie ruchomości nastąpiło przed doręczeniem tytułu wykonawczego zobowiązanemu, w myśl art. 64 par. 2 powyższej ustawy nie obciążają go koszty egzekucyjne związane z zajęciem ruchomości, natomiast obciążają go koszty egzekucyjne wymienione w tytule oraz związane z doręczeniem tytułu i czynnościami egzekucyjnymi prowadzonymi od momentu doręczenia tytułu.

TEZY

1. Zgodnie z art. 32 par. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz.161 ze zm./ egzekucji z ruchomości nie można prowadzić przed doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego i postanowienia o zastosowaniu tego właśnie środka egzekucyjnego.

2. Jeśli zajęcie ruchomości nastąpiło przed doręczeniem tytułu wykonawczego zobowiązanemu, w myśl art. 64 par. 2 powyższej ustawy nie obciążają go koszty egzekucyjne związane z zajęciem ruchomości, natomiast obciążają go koszty egzekucyjne wymienione w tytule oraz związane z doręczeniem tytułu i czynnościami egzekucyjnymi prowadzonymi od momentu doręczenia tytułu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Edwarda Ł. na postanowienie Izby Skarbowej w G. z dnia 7 listopada 1997 r. (...) w przedmiocie kosztów egzekucyjnych uchyla zaskarżone postanowienie i zasądza od Izby Skarbowej w G. na rzecz skarżącego kwotę 510 /pięćset dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W związku z poinformowaniem /pismem z dnia 15 marca 1996r./ pełnomocnika Edwarda Ł. o sposobie zarachowania pieniędzy uzyskanych z publicznej licytacji naczepy typu Coder, zajętej 7 grudnia 1995 r. m.in. na koszty egzekucyjne do tytułu wykonawczego SJR 125/95 w kwocie 3.216,71 zł, Edward F., reprezentujący Edwarda Ł. pismem z dnia 29 marca 1996 r. powołując się na art.64 par. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz.161/, złożył żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Drugi Urząd Skarbowy w G. postanowieniem z 17 kwietnia 1996 r. (...) obciążył Edwarda Ł. kosztami egzekucyjnymi w wysokości 3.216,71 zł do tytułu SJR 125/95.

Wyjaśnił przy tym, że tytuł ten, wystawiony w dniu I1 września 1995r. przez urząd Miejski obejmował należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1991-1994 w łącznej wysokości 1.154,90 zł.

W dniu 4 grudnia 1995 r. zostały zajęte i odebrane ruchomości należące do zobowiązanego, w dniu 12 grudnia 1995 r. zobowiązany wpłacił do kasy Urzędu Miejskiego zaległość wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w łącznej wysokości 2.082,70 zł.

Z uwagi na to, że nie wpłacił kosztów egzekucyjnych związanych z tytułem SJR 125/95, kosztów sądowych do sprawy (...) /w wysokości 1.268,01 zł/ oraz kosztów egzekucyjnych do sprawy (...) /1.268,87 zł/ dokonano sprzedaży w drodze licytacji zajętej ruchomości.

Koszt egzekucyjny wyniósł - stosownie do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne /Dz.U. nr 47 poz. 281/ - 1.102,82 zł wydatki związane ze sprzedażą naczepy - 2.113,89 zł.

Pełnomocnik E.Ł. wniósł zażalenie na to postanowienie zarzucając, że koszty egzekucyjne - stosownie do art. 64 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie obciążają strony, bowiem zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.

We wspomnianym zażaleniu zwrócono się również o uzupełnieniu postanowienia z uwagi na to, że nie wynika z niego w jakich sprawach ustalono opłaty za czynności egzekucyjne.

W piśmie z 16 maja 1997r. pełnomocnik strony podkreślił, że egzekucja tytułu wykonawczego została wszczęta z naruszeniem przepisów, bowiem Edward Ł. odebrał tytuł 11 grudnia 1995 r. i w dniu następnym wpłacił należność główną, odsetki i koszty upomnienia. Powołał się też na okoliczność, że w dniu 2 stycznia 1996 r. koszty egzekucyjne zostały określone /nie wskazał w jakiej formie/ na kwotę 504,72 zł.

Izba Skarbowa postanowieniem z 12 sierpnia 1997 r. (...) uchyliła zaskarżone postanowienie i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, uznając, że wydane zostało z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r., bowiem z uzasadnienia postanowienia wynika, że obejmuje ono koszty egzekucyjne z kilku spraw.

Według Izby Skarbowej koszty egzekucyjne odnoszące się do danego tytułu podlegają przymusowemu wyegzekwowaniu na podstawie odrębnego tytułu obejmującego tylko te koszty.

Drugi Urząd Skarbowy w G. po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia 11 września 1997 r. (...) ustalił koszty egzekucyjne i wydatki przypisane do tytułu wykonawczego SJR 125/95 na kwotę 1.530,16 zł.

Podano, że Edward Ł. w dniu 12 grudnia 1995 r. regulując zaległości podatkowe nie uiścił kosztów egzekucyjnych związanych z tytułem SJR 125/95, w związku z tym podlegały one przymusowemu ściągnięciu. Wielkość kosztów ustalono stosownie do procentowego udziału należności z tytułu SJR 125/95 do innych należności, które zostały zaspokojone w związku ze sprzedażą licytacyjną.

Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie tego postanowienia zarzucając, że narusza ono art. 61 i art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ww. rozporządzenie Ministra Finansów.

Zauważył, że w sprawie organ poniósł najwyżej koszty doręczenia tytułu wykonawczego. Prowadzenie egzekucji mimo braku ku temu podstaw nie może skutkować obciążeniem strony kosztami postępowania.

Zgodnie ze stanowiskiem Izby Skarbowej egzekucja kosztów mogła być prowadzona tylko na podstawie odrębnego tytułu wykonawczego.

Izba Skarbowa w G. postanowieniem z dnia 7 listopada 1997 r. (...) utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie.

Tym razem Izba stwierdziła, że nie było potrzeby wystawienia odrębnego tytułu wykonawczego na koszty egzekucyjne "ponieważ zostały one wyegzekwowane".

Organ odwoławczy uznał, że strona nie zgłaszała zarzutów odnośnie do wysokości kosztów, a organ z urzędu stwierdza, że zostały one ustalone zgodnie z przepisami.

Po doręczeniu tego postanowienia Edward Ł. wpłacił na rachunek Urzędu kwotę 1.530,16 zł tytułem kosztów egzekucyjnych do tytułu SJR 125/95 a Urząd zwrócił mu ją na rachunek bankowy.

W skardze do NSA Edward Ł. zarzucił, że ww. postanowienie narusza art. 64 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz par. 1 ust.3 ww. rozporządzenia Ministra Finansów i wniósł o jego uchylenie.

Skarżący wywodził, że organ odwoławczy nie zajął w ogóle stanowiska co od bezpodstawnego wszczęcia egzekucji tytułu wykonawczego SJR 125/95 przed doręczeniem go dłużnikowi w dniu 11 grudnia 1995 r., natomiast po zapłacie należności żadne koszty nie pozostały do uregulowania, bowiem od doręczenia tytułu żadne czynności egzekucyjne nie były podejmowane.

Izba Skarbowa w G. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w NSA pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, a na żądanie Sądu, w terminie publikacyjnym, złożył do akt pismo Drugiego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 6 stycznia 1997 r. do Izby Skarbowej w G., w którym podano, że koszty egzekucyjne z tytułu SJR 125/95 wynoszą 504,72 zł. Sąd przeprowadził dowód z tego dokumentu poza rozprawą na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy o NSA w zw. z art. 59 tej ustawy i art. 224 par. 2 Kpc.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ Sąd w zakresie swojej właściwości kontroluje zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny jest postanowienie obciążające skarżącego kosztami egzekucyjnymi, związanymi z tytułem wykonawczym SJR 125/95 dotyczącej zaległości w podatku od nieruchomości.

Organ egzekucyjny obciążył Edwarda Ł. tymi kosztami na podstawie art. 64 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, który stanowi, że opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego. Skarżący natomiast uważa postanowienie organu za niezgodne z prawem, bowiem w świetle art. 64 par. 2 ww. ustawy powołanego przepisu par. 1 art. 64 nie stosuje się gdy koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem egzekucji.

Zarzuty skarżącego co najmniej w części zasługują na uwzględnienie.

Z treści tytułu wykonawczego SJR 125/95 i klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej wynika, że postępowanie egzekucyjne wszczęto 15 września 1995 r. W tym momencie stronę obciążały jedynie koszty upomnienia, wymienione w tytule wykonawczym.

Zgodnie z art. 32 par. 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych zobowiązany jest doręczyć zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, zaopatrzony w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej oraz postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Ponadto w przepisie par. 2 art. 32 przewidziano możliwość poinformowania zobowiązanego /zamiast doręczenia postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego/ o zastosowanym już środku egzekucyjnym w wypadku gdy egzekucja została skierowana do wynagrodzenia za pracę, rachunku bankowego lub wkładu oszczędnościowego albo innych wierzytelności pieniężnych lub praw majątkowych.

Regulacja ta oznacza, że egzekucji z ruchomości nie można prowadzić przed doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego i postanowienia o zastosowaniu tego właśnie środka egzekucyjnego.

Skoro w niniejszej sprawie tytuł wykonawczy został skarżącemu doręczony 11 grudnia 1995 r., niedopuszczalne było wcześniejsze zajęcie ruchomości w toku egzekucji tytułu SJR 125/95, tym samym skarżącego nie obciążają koszty związane z zajęciem ruchomości, w myśl wyjątku od zasady określonej w art. 69 par. 1 ustawy, przewidzianego w par. 2 tego artykułu.

Tym samym skarżącego powinny obciążać tylko koszty egzekucyjne wymienione w samym tytule oraz związane z doręczeniem tytułu i ewentualnie prowadzonymi czynnościami egzekucyjnymi od momentu doręczenia tytułu.

Bezspornym jest, że skarżący uregulował należność główną, odsetki i koszty upomnienia w dniu następnym po doręczeniu tytułu wykonawczego.

W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy wywodzi, że Edward Ł. powinien równocześnie uregulować koszty egzekucyjne, w przeciwnym razie zasadne było ich przymusowe ściągnięcie.

Stanowisko to byłoby uzasadnione gdyby z przepisów prawa wynikał obowiązek obliczenia i zapłaty przez samego zobowiązanego, w określonym terminie kosztów egzekucyjnych.

Z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne (...) /Dz.U. nr 47 poz. 281/ wynika tymczasem; że opłaty oblicza i pobiera w toku czynności egzekucyjnych egzekutor /par. 3 w zw. z par. 1 ust. 2, 3 i 4/. Pierwsze koszty dotyczą opłaty manipulacyjnej powstają z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego wraz z postanowieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego /par. 3 ust. 2/.

Zatem aby skutecznie zarzucać zobowiązanemu nieuregulowanie kosztów należałoby wykazać, że organ egzekucyjny koszty te obliczył i poinformował zobowiązanego o ich wysokości oraz, że nastąpiły /w warunkach przewidzianych ustawą/ czynności, które zgodnie z par. 3 ust. 1 rozporządzenia decydują o powstaniu obowiązku uiszczenia opłat za czynności egzekucyjne.

Przymusowe ściągnięcie kosztów egzekucyjnych w drodze egzekucji administracyjnej powinno być poprzedzone, zgodnie z regułą wynikającą z art. 26 par. 2 ww. ustawy doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego, wystawionego przez organ egzekucyjny.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że tryb ustalenia i podstawy naliczenia kosztów egzekucyjnych którymi obciążono skarżącego nie odpowiadają prawu.

Skarżącemu najpierw w sposób wynikający z art. 26 par. 2 ustawy nie określono wysokości kosztów egzekucyjnych dotyczących przedmiotowego tytułu wykonawczego, a wydane na żądanie strony postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych nie było oparte na okolicznościach faktycznych dotyczących danej sprawy i pozostawało w sprzeczności z materiałem dowodowym.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o NSA orzekł jak w sentencji wyroku.