Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1952/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 pkt 5; art. 8 ust. 11;
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 107 par 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 27; art. 36 par 1
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant ref. staż. Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2015 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Dyrektor OW NFZ) z [...] kwietnia 2014 r., którą ustalono, że R. Z. podlegał od [...] czerwca 2011 r. do [...] września 2013 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą.

Jako podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581), dalej ustawa o świadczeniach.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w lutym 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. (dalej ZUS) zwrócił się do Dyrektora OW NFZ o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym R. Z. (dalej ubezpieczony), jako osoby współpracującej przy prowadzeniu działalności gospodarczej przez K. Z. (dalej płatnik składek), w okresie od [...] czerwca 2011 r. do [...] września 2013 r.

Dyrektor OW NFZ po przeprowadzeniu wszczętego wobec płatnika składek z urzędu postępowania ustalił, że ubezpieczony podlegał od [...] czerwca 2011 r. do [...] września 2013 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba współpracująca z płatnikiem składek – tj. osobą prowadzącą pozarolniczą działalność.

Od powyższej decyzji zarówno ubezpieczony, jak i płatnik składek w terminie odwołali się podnosząc, że ubezpieczony nie jest osobą współpracującą, zatem nie podlegał zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego. Zarzucono naruszenie:

1. art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121), dalej u.s.u.s. w zw. z art. 5 pkt 24 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach poprzez ich błędną wykładnie i przejęcie, że ubezpieczony jest osobą współpracującą;

2. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy bez wszechstronnego jej wyjaśnienia, przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Prezes NFZ utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 13 pkt 4 u.s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Wobec tego organ uznał, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego ww. osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Przy czym w myśl art. 8 ust. 11 u.s.u.s. za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz zleceniobiorcami, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5, uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Prezes NFZ w oparciu o przesłane przez ZUS dane ustalił, że u płatnika składek w dniach od [...] - [...] grudnia 2013 r. przeprowadzono kontrolę, w wyniku której stwierdzono, że od [...] kwietnia 2004 r. prowadzi ona działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów. W ramach tej działalności zatrudnia rocznie średnio od 10 (w 2009 r.) do 44 osób (w 2013 r.) i nie dokonała zgłoszenia współmałżonka, tj. ubezpieczonego, do ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoby współpracującej z nią przy prowadzeniu owej działalności gospodarczej.

Dodatkowo organ wskazał, że ubezpieczony do [...] maja 2011 r. objęty był ubezpieczeniami społecznymi jako funkcjonariusz Policji i z tego tytułu od [...] czerwca 2011 r. pobiera świadczenia emerytalne. Od [...] listopada 2011 r. ubezpieczony jest zaś objęty ubezpieczeniami społecznymi z tytułu pracy w wymiarze [...] etatu.

Ponadto, z zeznań płatnika składek wynika, że z ubezpieczonym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i nie ma z nim rozdzielności majątkowej. Obydwoje czerpią korzyści z przychodów prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Płatnik składek umocował swojego współmałżonka (pełnomocnictwo z [...] października 2007 r.) do reprezentowania we wszelkich sprawach związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym do składania wszelkich oświadczeń woli i wiedzy, wniosków, pism, podań i reprezentowania przed:

• organami administracji państwowej, samorządowej, osobami prawnym i fizycznymi oraz wszystkimi instytucjami w tym: Urzędem skarbowym, Urzędem Miasta O., Urzędem Pocztowym, ZUS, KRUS, Sądami, bankami w zakresie wszelkich spraw dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej;

• do odbioru z urzędów pocztowych i innych instytucji wszelkiej korespondencji, przesyłek i przekazów pieniężnych,

• podpisywania umów,

• do dokonywania wszelkich płatności, wystawiania faktur, kwitowania odbioru płatności, itd.,

• prowadzenia wszelkich spraw związanych z wymienionymi czynnościami prawnymi i składania wszelkich oświadczeń woli i wiedzy w powyższym zakresie.

Ubezpieczony R. Z. zeznał, że w zakresie wymienionym w ww. pełnomocnictwie, w celu dobrego funkcjonowania firmy (tj. osiągania zysków z prowadzonej działalności), sam zajmował się firmą. W ramach udzielonego mu pełnomocnictwa to on zatrudnia pracowników, tzn. nie podpisuje umów o pracę, ale uzgadnia z zatrudnionymi osobami warunki zatrudnienia i zatrudnionym pracownikom wydaje polecenia.

W tej sytuacji Prezes NFZ stwierdził, że pobieranie przez ubezpieczonego świadczenia emerytalnego nie wyłączyło podlegania jego osoby obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu współpracy z płatnikiem składek (żoną K. Z.) przy prowadzeniu ww. pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Z uwagi na powyższe okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że współdziałanie ubezpieczonego przy prowadzeniu działalności gospodarczej miało istotny wpływ na tą działalność, bowiem to on zajmował się sprawami pracowniczymi, ustalając warunki zatrudnienia, przy czym żona jako płatnik składek nie posiadała dostatecznej wiedzy odnośnie zatrudniania pracowników, podpisywała tylko umowy o pracę.

Organ podał, że z protokołu kontroli wynika, iż w latach 2011-2013 r. liczba zatrudnianych osób kształtowała się następująco:

• w okresie od stycznia do maja 2011 r. średnia zatrudnionych z 5-mcy wynosiła 15,8;

• w okresie od czerwca do grudnia 2011 r. średnia zatrudnionych z 7-mcy wynosiła 21,8;

• w okresie od stycznia 2012 r. do grudnia 2012 r. liczba osób zatrudnionych w każdym miesiącu rosła i kształtowała się następująco: w styczniu 2012 r. liczba osób zatrudnionych wynosiła 25 osób a w grudniu 2012 r. wynosiła 42 osoby;

• w okresie od stycznia do września 2013 r. średnia zatrudnionych z 9-mcy wynosiła 44 osoby.

Powyższe potwierdza, że ubezpieczony, jako osoba zajmująca się sprawami pracowniczymi, po uwzględnieniu potrzeb kadrowych firmy, czynnie uczestniczył w procesie zatrudniania nowych pracowników, ustalając w imieniu żony (płatnika składek) warunki zatrudnienia. Ponadto, jak wynika z protokołu kontroli nie zawarł on żadnej umowy z płatnikiem składek.

Powyższe fakty – zakres wykonywanych przez ubezpieczonego czynności, zdaniem Prezesa NFZ nie pozostawiają wątpliwości, że był on osobą współpracującą z płatnikiem składek przy prowadzeniu ww. pozarolniczej działalności gospodarczej. Powołując stanowiska Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z 20 maja 2008 r., sygn. akt II UK 286/07 oraz w wyroku z 24 lipca 2009 r., sygn. akt I UK 51/09 wyjaśnił, że współpracą jest stała pomoc przy prowadzeniu działalności, bez której dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia ich współdziałanie - osoby bliskiej przedsiębiorcy - przy tym przedsięwzięciu. Można zatem zasadnie twierdzić, że osoba bliska przedsiębiorcy podejmuje aktywność przynoszącą mu określone dochody, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczeń: emerytalnego i rentowych, skoro pomoc świadczona przez osobę bliską jest współpracą w rozumieniu art. 8 ust. 11 u.s.u.s., stanowiącą w myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 tej ustawy podstawę do objęcia tej osoby obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym i rentowymi. Takie rozumienie współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej odpowiada celom ustawy systemowej wyrażającym się przymusem ubezpieczenia, na zasadzie równości, wszystkich osób, które własną pracą (niezależnie od podstawy jej świadczenia) doprowadzają do wygenerowania zysku z działalności gospodarczej.

Prezes NFZ nie podzielił zarzutów strony w zakresie naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. W jego ocenie w sprawie zostały podjęte odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego, na podstawie którego następnie wydane zostało rozstrzygnięcie, zatem nie było podstaw do zmiany decyzji.

Płatnik składek – K. Z. (dalej skarżąca), niezgadzając się z decyzją Prezesa NFZ w terminie zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wnosząc o jej uchylenie zarzuciła naruszenie:

3. art. 8 ust. 11 u.s.u.s. w zw. z art. 5 pkt 24 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach poprzez ich błędną wykładnie i przejęcie, że ubezpieczony jest osobą współpracującą;

4. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy bez wszechstronnego jej wyjaśnienia, przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu strony;

5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do wszystkich wniosków i dowodów;

6. at. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania.

Skarżąca podkreśliła, że ubezpieczony R. Z. pomaga jej jako współmałżonek. To znajduje materialnoprawną podstawę w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dlatego też wywiązywanie się przez niego z tych obowiązków nie może świadczyć o tym, że jest on osobą współpracującą w myśl przepisów ustawy u.s.u.s.

Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ubezpieczony – R. Z., nie zajął stanowiska w sprawie po wniesieniu skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").

Kontrolując zaskarżoną decyzję w świetle wyżej wymienionych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W rozpoznawanej sprawie istotą sporu była kwestia ustalenia czy R. Z. był osobą współpracującą przy prowadzeniu przez skarżącą działalności gospodarczej w spornym okresie.

W tej sprawie organ wszczął postępowanie na wniosek złożony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który z kolei powołał się na ustalenia kontroli przeprowadzonej w firmie skarżącej. Z ustaleń tych wynika, że skarżąca od [...] kwietnia 2004 r. prowadzi działalność gospodarczą jako przewoźnik i średnio zatrudnia od 10 ( w 2009 r.) do 44 osób (w 2013 r.). W dniu [...] października 2007 r. skarżąca upoważniła męża do reprezentowania jej we wszelkich sprawach związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym do składania wszelkich oświadczeń woli i wiedzy, wniosków, pism, podań i reprezentowania przed:

• organami administracji państwowej, samorządowej, osobami prawnym i fizycznymi oraz wszystkimi instytucjami w tym: Urzędem skarbowym, Urzędem Miasta O., Urzędem Pocztowym, ZUS, KRUS, Sądami, bankami w zakresie wszelkich spraw dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej;

• do odbioru z urzędów pocztowych i innych instytucji wszelkiej korespondencji, przesyłek i przekazów pieniężnych,

• podpisywania umów,

• do dokonywania wszelkich płatności, wystawiania faktur, kwitowania odbioru płatności, itd.,

• prowadzenia wszelkich spraw związanych z wymienionymi czynnościami prawnymi i składania wszelkich oświadczeń woli i wiedzy w powyższym zakresie.

R. Z. potwierdził, że w zakresie wymienionym w ww. pełnomocnictwie sam zajmował się firmą. W ramach udzielonego mu pełnomocnictwa zatrudniał pracowników i choć nie podpisywał z nimi umów o pracę, ale uzgadniał warunki zatrudnienia i wydawał im polecenia służbowe. Uczestnik postępowania do [...] maja 2011 r. objęty był ubezpieczeniami społecznymi jako funkcjonariusz Policji i z tego tytułu od [...] czerwca 2011 r. pobiera świadczenia emerytalne. Od [...] listopada 2011 r. jest zaś objęty ubezpieczeniami społecznymi z tytułu pracy w wymiarze [...] etatu.

W myśl art. 13 pkt 5 u.s.u.s. osoby współpracujące podlegają od dnia rozpoczęcia współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej do dnia zakończenia tej współpracy. Tak więc w sprawach, których przedmiotem jest stwierdzenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu osoby współpracującej z osobą prowadzącą działalność gospodarczą każdorazowo należy ustalać i ocenić nie tylko czy pomoc świadczona przez małżonka ma charakter stały i bez której stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągałyby pułapu, jaki zapewnia ich współdziałanie przy tym przedsięwzięciu ale także okres (okresy) w jakich ta współpraca miała miejsce.

Zdaniem Sądu ustalenia faktyczne poczynione przez organ nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że ubezpieczony R. Z. współpracował z żoną przy prowadzeniu przez nią pozarolniczej działalności gospodarczej, zaś współpraca ta miała charakter stały.

Stosownie do art. 27 k.r.o. oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto w myśl art. 36 § 1 k.r.o. oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

Co prawda, ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawiera legalnej definicji "współpracy przy prowadzeniu działalności", a zatem przy interpretacji tego sformułowania nie można abstrahować nie tylko od obowiązków małżonków wynikających w Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ale także od ratio objęcia współpracowników obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, jakim jest jak najszersze zabezpieczenie obywateli na wypadek wystąpienia ryzyk ubezpieczeniowych. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 11 u.s.u.s. za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz zleceniobiorcami, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5, uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Z uwagi na bezsporną okoliczność pozostawania małżonków Z. we wspólnym gospodarstwie domowym istotna jest ocena, czy rozmiar prac, ich rodzaj, zorganizowanie i częstotliwość mają wymiar ekonomiczny i organizacyjny na tyle istotny, by można było uznać go za współpracę w rozumieniu art. 8 ust. 11 u.s.u.s. W literaturze przedmiotu wyrażany był pogląd, że w sformułowaniu o współpracy w prowadzeniu działalności gospodarczej należy upatrywać nie tylko pracy na rzecz tego przedsięwzięcia, ale także współudziału w prowadzeniu tej działalności, włączając nawet w ten udział "zysk" (por. Z. Myszka: Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1994, II UZP 27/94, PiZS 1995 nr 5, s. 74-82). Ów zysk jako wyznacznik współpracy raczej został odrzucony przez naukę (por. M. Skąpski: Zagadnienia stosunku pracy między członkami rodziny, Warszawa 2000, s. 203), co nie wydaje się trafne o tyle, że współpraca osoby bliskiej musi mieć znaczenie ekonomiczne dla prowadzącego działalność. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego współpraca oznacza pracę wykonywaną wspólnie z kimś innym; działalność prowadzoną wspólnie; działanie wraz z innymi w ramach jednego przedsięwzięcia; branie udziału w zbiorowej pracy. Współpraca to zdolność tworzenia więzi i współdziałania z innymi, umiejętność pracy w grupie na rzecz osiągania wspólnych celów.

Z wykładni literalnej wynika zatem, że termin współpraca przy prowadzeniu działalności, zakłada, że współpracujący ma istotny wpływ na tę działalność. Wartość działania w ramach współpracy musi być znacząca i odnosić się do zysku przedsięwzięcia gospodarczego, prowadzonego przez małżonka. Z terminem współpraca wiąże się także cecha stałości, w sensie stabilności ekonomiczno-zawodowej osoby zainteresowanej. Ważne jest istnienie pewnego związania z pracą wykonywaną w ramach współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Zasadne jest też przyjęcie, że wykonywana przez osoby współpracujące działalność powinna charakteryzować się zorganizowaniem i pewną ciągłością. Nie stanowią w sensie prawnym współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej takie czynności, które są podejmowane sporadycznie czy też okazjonalnie, zajmujące nikłą ilość czasu. Znaczenie gospodarcze, organizacyjne i stabilność takich działań są znikome i nie kwalifikują się do oceny, iż w sensie prawnym dochodzi do "współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej". ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 774/12).

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 lipca 2009 r. sygn. akt I UK 51/09 stwierdził, że współpracą przy prowadzeniu działalności gospodarczej powodującą obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, jest takie współdziałanie osoby bliskiej przedsiębiorcy, które generuje stałe, dodatkowe dochody z tej działalności niezależnie od tego czy dokonuje tego odpłatnie, czy też nieodpłatnie. Ponadto w stosunkach rodzinnych kwestia odpłatności za pracę nie ma takiego znaczenia jak w stosunkach pracy bądź stosunkach z zakresu prawa cywilnego, skoro status osoby współpracującej uzależniony jest od więzów rodzinnych, które polegają na wzajemnym świadczeniu pomocy przez członków rodziny wobec innych w ramach wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego.

W tym sensie współpracą jest stała pomoc przy prowadzeniu działalności, bez której dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia ich współdziałanie - osoby bliskiej przedsiębiorcy - przy tym przedsięwzięciu. Można zatem zasadnie twierdzić, że osoba bliska przedsiębiorcy podejmuje aktywność przynoszącą mu określone dochody, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczeń: emerytalnego i rentowych, skoro pomoc świadczona przez osobę bliską jest współpracą w rozumieniu art. 8 ust. 11 u.s.u.s., stanowiącą w myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 tej ustawy podstawę do objęcia tej osoby obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym i rentowymi. Takie rozumienie współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej odpowiada celom ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wyrażającym się w przymusie ubezpieczenia na zasadzie równości wszystkich osób, które własną pracą (niezależnie od podstawy jej świadczenia) doprowadzają do wygenerowania zysku z działalności gospodarczej.

Sąd podzielił stanowisko Prezesa NFZ, że w rozpatrywanej sprawie pomoc świadczona przez małżonka może być uznawana za współpracę w rozumieniu art. 8 ust. 11 u.s.u.s. Prawidłowe są także ustalenia organu, że R. Z. spełniał warunki do podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej od [...] czerwca 2011 r. do [...] września 2013 r.

Z akt sprawy wynika, że wbrew zarzutom skargi, pomoc przy wykonywaniu działalności gospodarczej skarżącej nie miała incydentalnego charakteru, o czym świadczy szeroki zakres pełnomocnictwa udzielonego mężowi R. Z. przez skarżącą. Interpretacja treści tego pełnomocnictwa, w powiązaniu z charakterem i rozmiarem działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą ( transport drogowy towarów) dokonana przez organ wskazuje, że dotyczyła ona załatwiania wszelkich spraw urzędowych związanych z firmą skarżącej oraz współdziałania w sprawach pracowniczych. W konsekwencji logiczny jest wniosek organu, że czynności dokonywane przez ubezpieczonego przyczyniały się do generowania większych dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, chociażby poprzez zmniejszenie kosztów, które należałoby ponieść w związku z zatrudnieniem pełnomocnika do ich dokonywania. Tym samym skarżąca mogła więcej czasu poświęcić na inne czynności związane z prowadzeniem firmy transportowej, chociażby na zdobywanie nowych klientów. Można zatem zasadnie twierdzić, że małżonek przedsiębiorcy podejmował aktywność przynoszącą mu określone dochody do majątku wspólnego, z którą to działalnością w konsekwencji wiąże się obowiązek ubezpieczeń: emerytalnego i rentowych.

Wbrew zarzutom zawartym w skardze tego rodzaju działalności nie można uznać za doraźną i świadczoną w "ramach pomocy rodzinnej". Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza tezę organu, że bez pomocy męża rozwój firmy skarżącej (zwiększenie zatrudnienia od 10 do 44 osób w 2013 r.), a co za tym idzie konkurencyjności firmy na rynku w spornym okresie mógłby być w praktyce niemożliwy do realizacji.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, brak jest więc jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw, aby podważać zasadność i prawidłowość stanowiska Prezesa NFZ. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 k.p.a., w szczególności uzasadnienie prawne i faktyczne zgodne z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń, zaś w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że stanowisko orzekających organów jest odmienne od stanowiska skarżącej, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów obu instancji uchybień, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.