Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 779/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 14, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 37, art. 106 ust. 5, art. 109
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze – po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika F. N. 4 Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] r., nr [...], uchylającej decyzję tego organu z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego dla osoby w rodzinie na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. w kwocie [...]zł miesięcznie wraz z opłaceniem składek na ubezpieczenie zdrowotne

– na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) oraz art. 106 ust. 5, art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał się na następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik F. N. 4 MOPR w L., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta L., przyznał A. K. zasiłek stały dla osoby w rodzinie w kwocie [...]zł na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., orzekając jednocześnie o opłacaniu składek w ustawowej wysokości na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania świadczenia.

Decyzja powyższa wydana została po uwzględnieniu stanu faktycznego ustalonego na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. oraz oświadczenia złożonego przez żonę A. K. - M. K. pod rygorem odpowiedzialności karnej, z którego jednoznacznie wynikało, że rodzina prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Żona wnioskodawcy wyjaśniła w nim bowiem, że w dniu [...] r. zawiesiła działalność gospodarczą, a także, że (cyt.) "ze względu na stan zdrowia męża i opiekę nad dziećmi wraz z mężem przebywamy we wspólnym gospodarstwie". Wskazała również, że z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad mężem rozważa możliwość wnioskowania o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W konsekwencji przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że rodzina uzyskuje dochód w łącznej wysokości [...] zł, którego źródłem jest zasiłek rodzinny w kwocie [...]zł oraz dodatek z tytułu wielodzietności w kwocie [...]zł.

Powziąwszy informację, iż na mocy decyzji z dnia [...] r., nr [...] (nieznanej Kierownikowi F. N. 4 MOPR w L. w dniu [...] r) przyznano A. K. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., organ pierwszej instancji uznał, że doszło do zmiany sytuacji dochodowej strony i w dniu [...] r. przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego. Podczas tej czynności żona wnioskodawcy skorygowała swoje wcześniejsze oświadczenie wskazując, że nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Na poparcie tego twierdzenia w dniu [...] r. przedłożyła umowę notarialną z dnia [...] r., Rep A nr [...], wyłączająca małżeńską wspólność ustawową pomiędzy małżonkami M. K. i A. K.. Jednocześnie żona wnioskodawcy odmówiła złożenia innych oświadczeń dotyczących sytuacji dochodowej rodziny.

Powołując się na brak współdziałania strony z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w L., Kierownik F. N. 4 tego Ośrodka, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta L., decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wstrzymał od dnia [...] r. wypłatę A. K. zasiłku stałego. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] Obie te decyzje zostały jednak uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 24 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 129/15, uwzględniającym skargę A. K..

(Jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji – będąc związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postepowania zawartymi w ww. wyroku – po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzył postępowanie w przedmiocie wstrzymania od dnia [...] r. wypłaty zasiłku stałego przyznanego A. K. decyzją z dnia [...] r. Jednocześnie w tym samym dniu organ skierował do strony zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zmiany przedmiotowej decyzji z dnia [...] r. – k. 254 i 255 akt. adm. ).

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję z dnia [...] r. przyznającą A. K. zasiłek stały. Organ pierwszej instancji stwierdził, że A. K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dziećmi. Ponadto postępowanie dowodowe wykazało, że od [...] r. żona wnioskodawcy otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego na troje dzieci w kwotach po [...] zł na każde z nich, co daje łączną kwotę [...]zł miesięcznie. O fakcie tym organ nie był informowany. W pouczeniach wszystkich decyzji przyznających rodzinie pomoc finansową, w tym w decyzji z dnia [...] r., zarówno A. K. jak i jego żona byli informowani o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, istotnej przy ustalaniu prawa do świadczenia. O uzyskaniu dochodu z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego rodzina nie poinformowała organu zarówno w chwili otrzymania zasiłku, jak i podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. Organ pierwszej instancji uznał zatem, że doszło do zmiany sytuacji dochodowej strony, co stanowi o zaistnieniu przesłanki z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. K. zarzucił, iż została ona wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegającym na nienależytym rozpoznaniu i nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co w konsekwencji skutkowało również naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 106 ust. 5 oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Odwołujący podniósł, iż organ pierwszej instancji bezpodstawnie przyjął, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i z dziećmi. Nie przesądza bowiem o tym okoliczność, iż rodzina wspólnie zamieszkuje, a odwołujący posiada własny dochód wyłącznie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł.

W ocenie odwołującego nie zachodziły ponadto podstawy do zmiany decyzji z dnia [...] r. z mocą wsteczną. Konstytutywny charakter decyzji wydawanej w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przesądza bowiem o tym, że może ona wywoływać tylko skutek ex nunc, tj. na przyszłość.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyraziło stanowisko, iż twierdzenie, jakoby wnioskodawca nie prowadził gospodarstwa domowego wspólnie z żoną i dziećmi, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Dla oceny tej kwestii – zdaniem organu odwoławczego – bez znaczenia pozostaje powołana przez stronę umowa z 2002 r. wyłączająca małżeńską wspólność ustawową. Organ zwrócił natomiast uwagę, że A. K. i jego żona potwierdzali fakt wspólnego gospodarowania nie tylko w dniu [...] r., ale także wcześniej, tj. od maja 2011 r., ubiegając się o udzielenie wsparcia ze środków pomocy społecznej. Również w dniu [...] r. M. K., składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy [...], wskazała A. K. jako członka pięcioosobowej rodziny.

W ocenie Kolegium nie można także pominąć faktu, iż A. K. w dniu [...] r., a następnie w dniu [...] r., zgłosił do ubezpieczenia zdrowotnego przy zasiłku stałym dzieci: P., W. i W. K., jako członków rodziny. Ponadto z informacji przekazanej przez Pion Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] r. wynika, że M. K., składając wnioski o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na okresy zasiłkowe: [...], [...] oraz [...], konsekwentnie wskazywała, że w skład pięcioosobowej rodziny wchodzi zarówno ona, jak i A. K. oraz troje dzieci.

Dodatkowo organ drugiej instancji podkreślił, że na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] r. rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, iż A. K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a z uwagi na stan zdrowia oraz znacznie ograniczoną zdolność do samodzielnej egzystencji, nie jest zdolny do podjęcia zatrudnienia i wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby. Nie uległy również zmianie ustalenia dotyczące wspólnego zamieszkania strony z żoną oraz trojgiem dzieci w lokalu składającym się z dwóch pokoi i aneksu kuchennego o łącznej powierzchni 42 m2. Odwołujący otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł miesięcznie, co stanowi jedyne źródło jego dochodów. M. K. uzyskuje natomiast dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, którego wysokość ustalono na podstawie informacji udzielonych przez właściwy miejscowo Pierwszy Urząd Skarbowy w L..

Kolegium zwróciło uwagę, że również z informacji udzielonych podczas wywiadu środowiskowego wynika, iż A. K. pozostaje na utrzymaniu żony. Wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, polegające na przygotowywaniu posiłków dla całej rodziny, sprzątaniu mieszkania, robieniu zakupów, wykonuje żona. M. K. ponadto udziela odwołującemu pomocy w załatwianiu spraw urzędowych (towarzyszyła mu podczas wizyty w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie). Skarżący korzysta przy tym ze swobodnego dostępu do wszystkich pomieszczeń i urządzeń domowych. Ponieważ wszelkie opłaty związane z eksploatacją mieszkania ponosi M. K., odwołujący nie posiada wiedzy o ich wysokości. W świetle jego wyjaśnień, pobierany zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł przeznacza na swoje potrzeby, takie jak słodycze, ubrania, czy kosmetyki.

W związku z powyższym Kolegium za prawidłowe uznało stanowisko organu pierwszej instancji, iż A. K. prowadził i nadal prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dziećmi. Dochód wnioskodawcy nie zabezpiecza bowiem jego stałych potrzeb związanych z miesięcznym utrzymaniem. To żona zapewnia natomiast środki utrzymania, przygotowuje posiłki dla całej rodziny, utrzymuje porządek w mieszkaniu, świadczy pomoc przy załatwianiu spraw urzędowych oraz podczas wizyt w poradniach lekarskich. Zatem pomimo ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, zdaniem organu drugiej instancji, nadal pozostają oni rodziną w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej ( por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2015 r. IV SA/GI 790/14).

Ubocznie Kolegium zaznaczyło, że okoliczność, iż w dniu [...] r. M. i A. K. zawarli przed notariuszem umowę małżeńską wyłączającą małżeńską wspólność ustawową, nie może świadczyć o prowadzeniu odrębnych gospodarstw, skoro w okresie od 2011 r. do 2014 r. ubiegając się o wsparcie z pomocy społecznej, wnioskodawca każdorazowo wskazywał, że prowadzi z żoną i z dziećmi wspólne gospodarstwo domowe.

W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, zasadnie przy ocenie zachowania kryterium dochodowego uwzględniono dochód wszystkich członków rodziny.

Kolegium jako prawidłowe oceniło jednocześnie ustalenia organu pierwszej instancji, że M. K. od dnia [...] r. (tj. na podstawie decyzji z dnia [...] r. nr [...] oraz kolejnych decyzji) otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego na troje dzieci w kwotach po [...] zł na każde z nich, co daje łącznie kwotę [...]zł miesięcznie. O uzyskaniu dochodu z tytułu powyższych świadczeń rodzina nie poinformowała organu zarówno w chwili otrzymania zasiłku stałego, jak również podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] r. Tymczasem w pouczeniach wszystkich decyzji przyznających rodzinie pomoc finansową (w tym także w decyzji z dnia [...] r.) zarówno A. K., jak i jego żona, byli informowani o wynikającym z art. 109 ustawy o pomocy społecznej obowiązku niezwłocznego poinformowania organu przyznającego świadczenie o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, istotnej przy ustalaniu prawa do świadczenia.

Odnosząc się końcowo do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego wadliwego ustalenia wysokości dochodu organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca nie przewidział w katalogu pomniejszeń sumy przychodów (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), ani w katalogu przychodów nie wliczanych do dochodu (art. 8 ust. 4 ww. ustawy) przychodu z tytułu zasiłku rodzinnego lub świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

A. K. w ustawowym terminie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na przedstawioną powyżej decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r., a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 7 oraz art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte rozpoznanie i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, podczas gdy obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie , a także błędną ocenę tych okoliczności, w świetle oświadczeń składanych przez A. K. i przez małżonkę skarżącego wskazujących, iż strony nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia;

- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa, wyrażające się w błędnej i arbitralnej wykładni przepisów prawa prowadzącej do dowolności rozstrzygnięć administracyjnych, podczas gdy organ administracji powinien przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody, w sytuacji, gdy organ wydający decyzję nie odniósł się do uprzednio podnoszonego w odwołaniu do SKO zarzutu braku podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej prawa do określonych świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną - ex tunc;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego (będące konsekwencją wskazanych wyżej uchybień norm procesowych) tj. art. 106 ust. 5 oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia [...] r. o pomocy społecznej, poprzez jego błędne zastosowanie będące konsekwencją uznania, iż zaszły przesłanki do uchylenia wcześniej wydanej decyzji z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej A. K. spowodowanej tym, iż jego żona otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego, o czym organ uprzednio rozpoznający sprawę nie był poinformowany wydając decyzję z dnia [...] r., w sytuacji, gdy skarżący oraz jego małżonka konsekwentnie w toku prowadzonego wywiadu środowiskowego, wzywani do złożenia informacji o dochodach i stanie majątkowym, składali oświadczenia, iż nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, zaś informacje odnośnie świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ posiadał z urzędu, ponadto poprzez błędne uznanie, iż zasadnym było uchylenie decyzji z dnia [...] r. za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., w sytuacji, gdy konstytutywny charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przesądza o tym, że tego rodzaju decyzja może wywierać tylko skutki ex nunc, tj. na przyszłość, w konsekwencji czego brak jest jakichkolwiek podstaw by uchylać lub zmieniać decyzje przyznające prawa do określonych świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną - ex tunc.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał stanowisko, że sam fakt, iż zamieszkuje wspólnie z żoną, nie może być czynnikiem przesądzającym o uznaniu ich za osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe. Podnoszone w zaskarżonych decyzjach argumenty, w ocenie A. K., stanowią duże uproszczenie jego sytuacji rodzinnej i osobistej i nie odpowiadają stanowi faktycznemu. Prawidłowa ocena tej sytuacji doprowadzałaby bowiem do ustalenia, iż skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną M. K..

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawy do ich uchylenia bądź stwierdzenia ich nieważności.

Podstawę materialnoprawną zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) – dalej jako "u.p.s."

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 109 u.p.s. osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Ponadto w myśl art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny zasadności uchylenia w powyższym trybie decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., przyznającej skarżącemu zasiłek stały dla osoby w rodzinie na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Przypomnieć należy, iż powodem uchylenia ww. decyzji było ujawnienie okoliczności, którą organy zinterpretowały jako świadczącą o zmianie sytuacji dochodowej strony, mianowicie, iż żona skarżącego M. K. począwszy od dnia [...] r. otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane na troje dzieci w kwotach po [...] zł miesięcznie na każde z nich. Według organów, w wyniku wypłaty powyższych świadczeń dochód rodziny skarżącego uległ zmianie w takim stopniu, iż przekracza on kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., ustalone od dnia [...] r. na kwotę [...]zł (§ 1 pkt 1 lit. "b" i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz. U. z 2015 r. poz. 1058), zaś w chwili wydania uchylonej decyzji z dnia [...] r. wynoszące [...] zł (§ 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz. U. z 2012 r. poz. 823). Bezspornym przy tym pozostaje, że jedynym własnym dochodem skarżącego jest zasiłek pielęgnacyjny wypłacany mu w kwocie [...]zł miesięcznie. Stąd też decydujące znaczenie dla oceny zachowania przez skarżącego kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania (m.in.) zasiłku stałego, o którym mowa w art. 37 u.p.s., miało ustalenie, czy skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, czy też prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz z trójką ich dzieci. W ocenie Sądu stanowisko organów, iż skarżący jest osobą gospodarującą w rodzinie, należy uznać za prawidłowe w świetle zgromadzonego materiału dowodowego.

W tym kontekście przede wszystkim odnieść się trzeba do pojęcia rodziny występującego na gruncie u.p.s. Stosownie do art. 6 pkt 14 u.p.s. pod pojęciem rodziny rozumie się osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające we wspólnym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej.

Wspólnie gospodarować, znaczy zatem wspólnie prowadzić gospodarstwo domowe. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 1996 r. (sygn. akt II URN 56/95) stwierdził, iż "cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują." Pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza zatem wyłącznie przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny oraz wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów administracji, iż skarżący, posiadając własny dochód w wysokości jedynie [...] zł miesięcznie, musi przynajmniej częściowo pozostawać na utrzymaniu żony. Kwota ta w sposób obiektywny nie jest bowiem wystarczająca by w całości pokryć wydatki związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych, zwłaszcza biorąc pod uwagę sytuację zdrowotną skarżącego (żywność, leki, odzież, środki czystości). Ponadto, jak trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniach kontrolowanych rozstrzygnięć, skarżący zamieszkuje wspólnie z małżonką oraz z dziećmi w dwupokojowym mieszkaniu o pow. 42 m2, zaś jego zły stan zdrowia (skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji), powoduje, iż w szeregu czynności codziennych, jak np. sprzątanie, przygotowywanie posiłków, czy robienie zakupów, korzysta z pomocy żony.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności, dodatkowo wzmocnione trafnymi argumentami, iż zarówno skarżący jak i jego żona w ramach odrębnych postępowań dotyczących przyznania innych świadczeń rodzinnych, inicjowanych w okresie od 2014 r. do 2016 r., każdorazowo wskazywali na pięcioosobowy skład ich rodziny, przesądzają o słuszności stanowiska, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i z dziećmi. Weryfikacja jego uprawnienia do pobierania zasiłku stałego zasadnie zatem została oparta na analizie dochodów całej rodziny oraz zestawieniu wysokości tego dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie z kryterium dochodowym określonym w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.

Wyjaśnić trzeba, że stosując w odniesieniu do decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego tryb nadzwyczajny przewidziany

w art. 106 ust. 5 u.p.s. organy błędnie uznały, iż podstawą do uchylenia tej decyzji jest zmiana sytuacji dochodowej strony spowodowana przyznaniem żonie skarżącego świadczeń z funduszu alimentacyjnego na troje dzieci w kwotach

po [...] zł. Okoliczność, iż na dochód rodziny skarżącego składały się ww. świadczenia istniała bowiem już w czasie wydania przedmiotowej decyzji, a zatem

w okresie jej realizacji nie doszło do powiększenia dochodów rodziny o powyższe świadczenia. Nie mniej jednak uznać należy, że błędna ocena organów w tym zakresie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem uchylenie przedmiotowej decyzji uzasadnione było zmianą dochodów rodziny spowodowaną inną okolicznością, tj. wysokością uzyskanego przez żonę skarżącego w 2015 r. dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej. Dochód ten we wskazanym roku wyniósł bowiem łącznie [...] zł, co w przeliczeniu na miesiąc dało kwotę [...]zł (zestawienie dochodów podatnika za lata 2014-2015, k. 325 akt. adm. I inst.). Biorąc pod uwagę, że na dochód rodziny skarżącego w 2015 r. nadal składały się również: zasiłki rodzinne w łącznej wysokości [...] zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wielodzietności w wysokości [...] zł, przyznane skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości [...] zł, stwierdzić należy, że dochód ten wyniósł łącznie [...] zł miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...]zł. Kwota ta przekroczyła zatem kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie, które – jak już wyżej wskazano - do dnia [...] r. wynosiło [...] zł, zaś od [...] r. zostało określone na poziomie [...] zł. Przekroczenie

kryterium dochodowego decydowało w konsekwencji o utracie przez skarżącego uprawnienia do pobierania zasiłku stałego, przesądzając o konieczności uchylenia decyzji o jego przyznaniu.

Końcowo podkreślić trzeba, iż organy zasadnie do dochodu rodziny zaliczyły pobierane zasiłki rodzinne. Jak słusznie wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, z dyspozycji art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. nie wynika, by tego rodzaju świadczenia podlegały odliczeniu od dochodu strony ustalanego na potrzeby postępowania w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej.

Bezzasadny jest ponadto zarzut skarżącego wskazujący, jakoby decyzja organu pierwszej instancji orzekała o uchyleniu decyzji z dnia [...] r. z mocą wsteczną. Sentencja decyzji pierwszoinstancyjnej nie zawiera takiego rozstrzygnięcia, ograniczając się wyłącznie do orzeczenia o uchyleniu spornej decyzji z dnia [...] r., bez wskazania, z jaką datą ma to nastąpić. Nie został zatem naruszony deklaratoryjny charakter decyzji wydawanych w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s.

Z tych wszystkich względów, wobec braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.