Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 554/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o udzielenie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2021 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o udzielenie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, wszczętego wnioskami W. W., L. Spółki z o.o. z siedzibą w J., Z. K., J. S.A. z siedzibą w K. i E. T..

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] wydaną po rozpatrzeniu pięciu wniosków, udzielił W. W., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "H." z siedzibą w Ł. przy ul. [...], zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) i zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w placówce handlowej w Ł. przy ul. [...] oraz odmówił udzielenia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) i powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży pozostałym podmiotom: L. Polska Sklepy Spożywcze Sp. z o.o. z/s w J., Z. K. Firma Handlowa "A.", J. S.A. z/s w K. i E. T..

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła L. Spółka z o.o.

Decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu skargi spółki L. od decyzji SKO uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd uznał za zasługujący na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania przejawiający się w błędnym ustaleniu, że L. Spółka z o.o. z siedzibą w J. posiada już zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w innych placówkach handlowych na terenie Miasta Ł.. Ustalono, że spółka ta nie jest beneficjentem takich zezwoleń. Wobec powyższego za bezpodstawne uznano twierdzenie, że spółka ta nie wypełniła kryterium "zasada jeden przedsiębiorca jeden punkt sprzedaży napojów alkoholowych". Sąd podzielił też wątpliwości wyartykułowane w skardze, dotyczące przyjęcie w sprawie zamiast ustalonego w załączniku nr 3 do uchwały Rady Miejskiej w Ł. kryterium daty wpływu wniosku, kryterium kolejności wpływu wniosku stwierdzając, że naruszało to zasadę uznaniowości. Skoro w ogłoszeniu umieszczonym przez Prezydenta Miasta Ł., zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, wskazano końcowy termin składania wniosków i strona skarżąca złożyła wniosek w terminie, nie ma podstaw, aby jej wniosek nie był rozpatrywany, bowiem mimo złożenia go w terminie został złożony tego samego dnia, tylko później niż inny wniosek.

Po ponownym rozpoznaniu wniosków Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] ponownie przyznał W. W., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "H." z siedzibą w Ł. przy ul. [...], zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w placówce handlowej położonej w Ł., przy ul. [...]. Zezwolenie zostało wydane na czas oznaczony, od dnia gdy decyzja stanie się ostateczna do dnia 30 kwietnia 2020 r. Jednocześnie, tą samą decyzją, organ:

- odmówił udzielenia takich zezwoleń podmiotom: L. Spółka z o.o. z siedzibą w J. w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...] i J. S.A. z siedzibą w K. w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...] oraz

- umorzył postępowanie w sprawie wydania zezwoleń Z. K., Firma Handlowa "A." (dalej: "skarżący") w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...] i E. T. w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...]. Przyczyną umorzenia postępowania wobec skarżącego było to, skarżący posiadał na terenie Miasta Ł., w miejscu wskazanym we wniosku (ul. [...]), punkt ze sprzedażą napojów alkoholowych, udzielone decyzją z [...] maja 2017 r.

Podstawę ww. rozstrzygnięcia stanowiły m.in. uchwały Rady Miejskiej Ł. z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w sprawie ustalenia liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży jak i w miejscu sprzedaży (Dz. Urz. Woj. Podl. Nr 34, poz. 780 ze zm.) oraz z dnia 25 lutego 2004 r. Nr 164/XXVII/04 w sprawie ustalenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie miasta Ł. (Dz. Urz. Woj. Podl. Nr 23 poz. 467 ze zm.).

Rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Ł. zostało ponownie zaskarżone odwołaniem L. spółki z o.o.

Po rozpoznaniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z 26 października 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. L. sp. z o.o. zaskarżyło to rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z 21 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 1838/17, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta Ł. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku wywiodła z kolei W. W. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1096/18, oddalił jej skargę kasacyjną.

Wcześniej, w dniu [...] września 2020 r. Rada Miejska Ł. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa), w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży oraz w miejscu sprzedaży, zasad usytuowania miejsc sprzedaży a także sprzedaży i podawania napojów alkoholowych (Dz. Urz. Woj. Podl. z dnia 5 października 2020, poz. 4117). Na mocy tej uchwały ustalono na terenie miasta Ł. maksymalną liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w ilości 120, maksymalną liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w ilości 70 oraz maksymalną liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w ilości 70 (§1 ust 1, 2 i 3 uchwały). Ponadto ustalono na terenie miasta Ł. maksymalną liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży w ilości 70, maksymalną liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży w ilości 65 oraz maksymalną liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w ilości 65 (§2 ust. 1, 2 i 3 uchwały).

W związku z ogłoszonym naborem, zarówno skarżący, jak i L. sp. z o.o. a także J. sp. z o.o. złożyli w styczniu 2021 r. wnioski o wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, przy czym skarżący wnioskował o uzyskanie zezwoleń w dwóch punktach sprzedaży – przy ul. [...] w Ł. i przy ul [...] w Ł.. Decyzjami z [...] marca 2021 r. nr [...] i [...] udzielono zezwoleń L. spółce z o.o. w J., J. SA w K. a także skarżącemu co do punktu sprzedaży przy ul. [...] w Ł. oraz odmówiono skarżącemu udzielenia zezwoleń w punkcie sprzedaży przy ul. [...] wskazując na zajęcie 25 i 28 miejsca na listach rankingowych oraz na to, że ten punkt sprzedaży znajduje się w odległości 10 metrów od najbliższego punktu sprzedaży napojów alkoholowych, a ustalony limit zezwoleń został wyczerpany. Decyzje te stały się ostateczne.

Następnie Prezydent Miasta Ł. decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] umorzył w całości postępowanie o udzielenie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz zawierających powyżej 18% alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, wszczęte wnioskami pięciu podmiotów, w tym skarżącego, z sierpnia 2016 r. Jako powód umorzenia wobec skarżącego wskazano uzyskanie przez niego zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...], podczas procedury konkursowej dotyczącej zwiększenia limitów na terenie Miasta Ł., zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej Ł. z dnia [...] września 2020 r. i nieuzyskanie zezwoleń dla placówki handlowej zlokalizowanej przy ul. [...], zgodnie z art. 18 ust. 3b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi; W odniesieniu do pozostałych uczestników również umorzono postępowanie, w tym wobec:

- W. W., H. z siedzibą w Ł.,-w związku z zaprzestaniem przez nią prowadzenia działalności dotyczącej sprzedaży napojów alkoholowych;

- L. Sp. z.o.o z siedzibą w J., w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...] - w związku z uzyskaniem zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w tym punkcie sprzedaży, podczas procedury konkursowej dotyczącej zwiększenia limitów na terenie Miasta Ł., zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej Ł. z dnia [...] września 2020 r.;

- J. S.A. z siedzibą w K., w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...] – w związku z uzyskaniem zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w tym punkcie sprzedaży, podczas procedury konkursowej dotyczącej zwiększenia limitów na terenie Miasta Ł., zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej Ł. z dnia [...] września 2020 r.;

- E. T. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Sklep S. E. T., w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...] - w związku z zaprzestaniem prowadzenia przez nią działalności z dniem [...] września 2016 r.

Odwołanie od tej decyzji wniósł Z. K.

Zaskarżoną w tej sprawie decyzją z [...] października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta Ł. z 9 września 2021 r. Wskazano, że Prezydent Miasta Ł. w dacie wydania tej decyzji nie dysponował wolnym punktem w limicie ustalonym w § 1 ust. 2 i ust. 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej Ł. z dnia [...] września 2020 r. w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży oraz w miejscu sprzedaży, zasad usytuowania miejsc sprzedaży a także sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Skarżącemu odmówiono wydania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...], z powodu niespełniania kryterium określonego w art. 18 ust. 3b ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1119). Odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) dokonano decyzją Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] marca 2021 r., natomiast odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu dokonano decyzją Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] marca 2021 r.

Zdaniem SKO, organ pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z sierpnia 2016 r. w sprawie udzielenia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, przy czym wskazał, że umorzenie wobec skarżącego powinno nastąpić z uwagi na fakt, że ostatecznymi decyzjami z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] i nr [...], Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania mu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz powyżej 18% zawartości alkoholu w placówce handlowej położonej przy ul. [...]. W związku z tym uprawnione jest twierdzenie, że sprawa dotycząca przyznania skarżącemu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...] została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, co czyni bezprzedmiotowymi prowadzenie postępowania wszczętego wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2016 r.

Organ zwrócił też uwagę, że w realiach sprawy dwóch przedsiębiorców, którzy złożyli wnioski w sierpniu 2016 r., zrezygnowało z prowadzenia działalności w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych tj. W. W. i E. T. Natomiast pozostali przedsiębiorcy ubiegający się o wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w postępowaniu wszczętym w dniu [...] sierpnia 2016 r., tj. L. Spółka z o.o., J. S.A. oraz skarżący, nie czekając na zakończenie postępowania kasacyjnego od wyroku WSA w Białymstoku, w styczniu 2021 r. złożyli wnioski o wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, w punktach handlowych objętych postępowaniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., korzystając z możliwości uzyskania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w procedurze konkursowej wszczętej po zwiększeniu przez Radę Miejską Ł., uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2020 r., limitu punktów sprzedaży napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz powyżej 18% zawartości alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. W związku z tym organ uznał za uprawnione twierdzenie, że Prezydent Miasta Ł. zasadnie w postępowaniu zakończonym decyzjami z dnia [...] marca 2021 r. rozdysponował również jeden wolny punkt (objęty postępowaniem z dnia [...] sierpnia 2016 r.). Po pierwsze dlatego, że wszyscy przedsiębiorcy będący stronami postępowania wszczętego w dniu [...] sierpnia 2016 r., złożyli (w styczniu 2021 r.) wnioski o wydanie zezwoleń na ten sam asortyment napojów alkoholowych w tych samych placówkach handlowych, co w sierpniu 2016 r. Po drugie dlatego, że w postępowaniu wszczętym w dniu [...] sierpnia 2016 r. Prezydent Miasta Ł. dysponował tylko jednym wolnym punktem w limicie ustalonym przez Radę Miejską Ł. uchwałą nr 38/X/03 z dnia 31 marca 2003 r. (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2003 r., poz. 780 z późn. zm.), zatem tylko jeden przedsiębiorca mógł uzyskać zezwolenia. Natomiast dołączenie tego punktu do limitu wolnych punktów, którymi Prezydent Miasta Ł. dysponował w postępowaniu zakończonym decyzjami z dnia [...] marca 2021 r., miało ten skutek, że zezwolenia uzyskali wszyscy ww. przedsiębiorcy.

Końcowo Kolegium podkreśliło, że działanie Prezydenta Miasta Ł. było prawidłowe i korzystne dla przedsiębiorców, w tym dla skarżącego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, że posiadanie zezwolenia w innym punkcie handlowym nie eliminuje skarżącego z prawa ubiegania się o zezwolenie w kolejnym punkcie handlowym, gdyż przepis jedno zezwolenie - jeden przedsiębiorca, na dzień dzisiejszy jest nieaktualne, Kolegium zwróciło uwagę, że odmowa wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w placówce handlowej położonej w Ł. przy ulicy [...], była spowodowana niespełnieniem warunku określonego w art. 18 ust. 3b ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1119). Przepis ten brzmi "W przypadku gdy liczba wniosków o wydanie zezwolenia przewyższa ich maksymalną liczbę, o której mowa w art. 12 ust. 1, zezwolenie w pierwszej kolejności wydaje się uwzględniając kryterium jak największej odległości punktu, w którym ma być prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych od najbliższego działającego punktu sprzedaży napojów alkoholowych, liczonej najkrótszą drogą dojścia ciągiem dróg publicznych, a w następnej kolejności - kryterium prowadzenia przez wnioskodawcę jak najmniejszej liczby punktów sprzedaży". Placówka handlowa przy ul. [...], w której skarżący zamierzał prowadzić sprzedaż napojów alkoholowych, jest oddalona o 10 m od najbliższego działającego punktu sprzedaży napojów alkoholowych tj. od sklepu O., położonego również w bloku przy ul. [...].

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący, działając przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Decyzji Kolegium zarzucił naruszenie:

- art. 18 ust 1, art 18 ust 2, art 18 ust 3, art 18 ust 3a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2021 r., poz. 1119) poprzez nieudzielenie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych pomimo spełnienia ustawowych przesłanek, co stanowi przekroczenie swobody uznania administracyjnego oraz narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

- art. 105 § 1 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez umorzenie postępowania w stosunku do skarżącego z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania bez uzasadnienia prawnego i faktycznego, podczas gdy umorzenie sprawy z uwagi bezprzedmiotowość oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak też ją poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Spornym w sprawie jest to, czy organy zasadnie zastosowały przepis art. 105 § 1 k.p.a i umorzyły postępowanie wszczęte wnioskami pięciu podmiotów złożonymi w sierpniu 2016 r. o udzielenie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Organ stoi na stanowisku, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Sąd podziela to stanowisko.

Zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest refleksem bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej, która miała być rozstrzygnięta w danym postępowaniu (W. Dawidowicz, Zarys procesu..., s. 134). Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 1998 r., I SA/Łd 1025/96, LEX nr 1690657).

Bezprzedmiotowość postępowania może być wynikiem zmiany sytuacji prawnej strony. Po pierwsze, strona może utracić zdolność do nabycia uprawnień o charakterze osobistym (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., art. 105, pkt 7). Po drugie, strona może uzyskać uprawnienia dalej idące niż to uprawnienie, o którego uzyskanie ubiega się w ramach konkretnego postępowania.

Do przypadków bezprzedmiotowości zalicza się także żądanie rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną (zob. wyrok WSA w Krakowie z 15 stycznia 2013 r. III SA/Kr 243/12). Przy czym istnienie ostatecznej decyzji wydanej w sprawie stanowi przesłankę umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego jedynie wówczas, gdy strona wnosi o wydanie decyzji tożsamej z decyzją uprzednią.

Przesłanka umorzenia może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, ale może też powstać w czasie jego trwania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji publicznej.

W orzecznictwie oraz w doktrynie zwraca się uwagę na różnicę między bezprzedmiotowością postępowania a brakiem przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Organ administracji, stwierdzając bezzasadność żądania strony, nie może umorzyć postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ale jest zobowiązany do wykazania bezzasadności żądania strony w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., art. 105, pkt 8, i orzecznictwo tam przytoczone).

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy wszczęte w 2016 r. postępowanie stało się bezprzedmiotowe na skutek związanej z upływem stosunkowo długiego czasu od wszczęcia tego postępowania, zmiany sytuacji prawnej i faktycznej, dotyczącej bezpośrednio podmiotów wnioskujących.

Odnotować należy, że organy dwukrotnie wydawały decyzje w sprawie wszczętej wnioskami z sierpnia 2016 r., jednak na skutek ich zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego a następnie, po uchyleniu przez ten Sąd decyzji Kolegium z [...] października 2017 r. – także do Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzje te nie uzyskały przymiotu prawomocności. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalający skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji z 21 lutego 2018 r. zapadł 8 czerwca 2021 r.

Jednocześnie Rada Miejska Ł. [...] września 2020 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa), w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży oraz w miejscu sprzedaży, zasad usytuowania miejsc sprzedaży a także sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. W uchwale tej przewidziano znacznie większą liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zarówno do 4,5% zawartości alkoholu jaki i powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) a także powyżej 18% zawartości alkoholu. Uchwała umożliwiła uzyskanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, jak i w miejscu sprzedaży.

Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży, zwanego dalej "organem zezwalającym". Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie wniosku przedsiębiorcy. Zezwolenia, o których mowa w ust. 3, organ zezwalający wydaje po uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy, o których mowa w art. 12 ust. 1-3.

Stosownie do treści art. 12 ust. 1 – 3 ww. ustawy, Rada gminy ustala, w drodze uchwały, maksymalną liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na terenie gminy (miasta), odrębnie dla:

1) poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18 ust. 3;

2) zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży;

3) zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (ust. 1).

Rada gminy może ustalić, w drodze uchwały, maksymalną liczbę zezwoleń, o której mowa w ust. 1, odrębnie dla poszczególnych jednostek pomocniczych gminy (ust. 2).

Rada gminy ustala, w drodze uchwały, zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych (ust. 3).

Przyjmuje się, że maksymalna liczba zezwoleń, o której jest mowa, powinna uwzględniać postanowienia gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oparte na trafnej i zobiektywizowanej np. statystycznej diagnozie występowania tych problemów na terenie gminy. Z tego wynika także niezbędny zakres ustaleń merytorycznych gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, które powinny pomóc prawodawcy lokalnemu ustalić tę liczbę zgodnie z aksjologią ustawy, celami i zadaniami programu i warunkami lokalnymi.

Jak wskazał WSA w Lublinie w wyroku z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie o sygn. III SA/Lu 245/12, swoboda gminy w zakresie tworzenia norm prawnych ustalających zasady usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych jest ograniczona przez obowiązek realizowania celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Przy wydawaniu powyższych uchwał rada gminy dysponuje władzą dyskrecjonalną, W zakresie przyznanej jej władzy może decydować o liczbie udzielanych zezwoleń i zasadach usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży. Może też o kwestii punktów dysponować w każdym czasie. Rada Gminy może też, w ramach przyznanych jej kompetencji, w zasadzie bez ograniczeń decydować o czasie, na jaki dane zezwolenie jest wydawane.

W niniejszej sprawie warto odnotować, że w ramach tych kompetencji zezwolenie zostało wydane W. W. na okres do 30 kwietnia 2020 r. Decyzja ta została wprawdzie wyeliminowana z obrotu prawnego, ale wskazuje ona na uprawnienie organu korzystania z możliwości uregulowania kwestii przyznania uprawnień na czas określony.

Brak było również, zdaniem sądu, przeszkód, aby punkt objęty zezwoleniem Prezydenta Miasta Ł. z [...] sierpnia 2017 r. rozdysponować w uchwale nr [...] podjętej przez Radę Miejską w Ł. [...] września 2020 r. Decyzja dotycząca tego punktu została wyeliminowana z obrotu prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, natomiast podmiot, który złożył skargę kasacyjną od tego wyroku – p. W. W., zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Z kolei trzej uczestnicy spornego postępowania, w tym skarżący, wystąpili o wydanie zezwoleń w naborach podjętych po wydaniu tych uchwał. Decyzjami z [...] marca 2021 r. nr [...] i [...] udzielono takich zezwoleń L. spółce z o.o. w J., J. SA w K. a także skarżącemu co do punktu sprzedaży przy ul. [...] w Ł.. Jednocześnie odmówiono skarżącemu udzielenia zezwoleń w punkcie sprzedaży przy ul. [...] wskazując na zajęcie 25 i 28 miejsca na listach rankingowych oraz na to, że punkt sprzedaży znajduje się w odległości 10 metrów od najbliższego punktu sprzedaży napojów alkoholowych, a ustalony limit zezwoleń został wyczerpany. Decyzje wydane w tych postępowaniach stały się ostateczne. Ponadto należy zaznaczyć, że w postępowaniu tym rozstrzygnięto o prawach, o które skarżący ubiegał się we wcześniejszym postępowaniu, tj. o zezwoleniu na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) i zawierających powyżej 18% alkoholu w punkcie sprzedaży przy ul. [...] w Ł.

Prawidłowo wskazuje Kolegium, że na datę wydawania decyzji w sprawie wszczętej wnioskami z sierpnia 2016 r. w obrocie prawnym funkcjonowała już ostateczna decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu zezwolenia na sprzedaż alkoholu w punkcie przy ul. [...]. Ponadto w sytuacji, gdy pozostali uczestnicy postępowania:

- W. W., H. z siedzibą w Ł. zaprzestała prowadzenia działalności dotyczącej sprzedaży napojów alkoholowych,

- L. Sp. z.o.o z siedzibą w J., w placówce handlowej położonej w Ł. przy uł. [...] - uzyskała zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w tym punkcie sprzedaży, podczas procedury konkursowej dotyczącej zwiększenia limitów na terenie Miasta Ł., zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej Ł. z dnia [...] września 2020 r.,

- J. S.A. z siedzibą w K., w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...] – uzyskała zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w tym punkcie sprzedaży, podczas procedury konkursowej dotyczącej zwiększenia limitów na terenie Miasta Ł., zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej Ł. z dnia [...] września 2020 r.,

- E. T. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Sklep S., w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...] zaprzestała prowadzenia działalności z dniem [...] września 2016 r.,

postępowanie wszczęte wnioskami tych podmiotów stało się również bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość ta musiała skutkować jego umorzeniem.

Sąd w pełni akceptuje zatem stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy. Zaistniałe okoliczności sprawy powodują, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy wszczętej wnioskami z sierpnia 2016 r. Ze względów podmiotowych i przedmiotowych sprawa administracyjna wszczęta tymi wnioskami przestała istnieć, co czyni ją bezprzedmiotową i wymagającą rozstrzygnięcia jedynie o charakterze procesowym. Jeżeli w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja administracyjna dotycząca podmiotowo i przedmiotowo tego samego zdarzenia prawnego, kolejne postępowanie w tej samej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe i w konsekwencji należy je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2021 r., I OSK 491/21).

Słusznie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w zaskarżonej decyzji, że przyczyną umorzenia postępowania wobec skarżącego jest fakt rozstrzygnięcia ostatecznymi decyzjami Prezydenta Miasta Ł. z [...] marca 2021 r. o odmowie przyznania skarżącemu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz powyżej 18% zawartości alkoholu w placówce położonej w Ł. przy ul. [...]. Ta okoliczność była kluczowa dla stwierdzenia, że sprawa wywołana jego wnioskiem z sierpnia 2016 r. została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Niewątpliwie nie mogła skutkować umorzeniem postępowania okoliczność, błędnie wskazana przez organ pierwszej instancji jako powód takiego rozstrzygnięcia wobec skarżącego, który to podał jako przyczynę umorzenia, poza nieuzyskaniem zezwoleń dla placówki handlowej zlokalizowanej przy ul. [...] w Ł.), również uzyskanie przez skarżącego zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...]. Pomiędzy sprawą wszczętą przez skarżącego wnioskiem z [...] sierpnia 2016 r. a sprawą zezwolenia dotyczącego tej placówki nie istniałaby tożsamość pozwalająca na stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania i jego umorzenie. Błąd organu pierwszej instancji został jednak dostrzeżony i naprawiony przez organ drugiej instancji.

Fakt, że skarżący a także pozostali uczestnicy postępowania (L. i Jeronimo) wzięli udział w postępowaniu dotyczącym zwiększenia liczby zezwoleń na terenie Miasta Ł. zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej Ł. z dnia [...] września 2020 r., miało znaczenie dla późniejszego umorzenia postępowania skarżoną decyzją. Rozstrzygnięcie ostatecznymi decyzjami w przedmiocie ich wniosków skutkowało tym, że ponowne wydanie decyzji rozstrzygającej w tym samym przedmiocie stało się niedopuszczalne. W szczególności w kontekście osoby skarżącego należy podkreślić, że organ rozpoznawał sprawę udzielenia zezwolenia w placówce handlowej przy ul. [...], którego to punktu dotyczył wniosek skarżącego z [...] sierpnia 2016 r.

Z powyższych względów niezasadnym jest zarzut skargi naruszenia art. 105 § 1 k.p.a.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. Wbrew twierdzeniu skargi, zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia i wyjaśnił, z jakiej przyczyny wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości w odniesieniu do każdego z podmiotów wnioskujących o zezwolenia, w tym do skarżącego.

Podniesione w skardze zarzuty naruszenia poszczególnych jednostek art. 18 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi są również niezasadne. Przede wszystkim należy zauważyć, że nie były one stosowane przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, gdyż organ rozstrzygał procesowo o umorzeniu postępowania wobec jego bezprzedmiotowości. Zarzuty dotyczące błędnego stosowania tych przepisów skarżący mógł podnosić na wcześniejszych etapach postępowania. Tymczasem, co należy podkreślić, skarżący nie kwestionował żadnego z rozstrzygnięć merytorycznych w sprawie, której był uczestnikiem. Nie skarżył on decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] października 2016 r., którą to odmówiono mu udzielenia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, ani też decyzji tego organu z [...] sierpnia 2017 r., którą to umorzono postępowanie w sprawie wydania skarżącemu zezwolenia w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...] z uwagi na posiadanie przez niego w tym miejscu punktu ze sprzedażą napojów alkoholowych.

Konsekwentnie sąd nie podziela także zarzutu skargi, że poprzez nieudzielenie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, pomimo ustalenia ustawowych przesłanek, doszło do przekroczenia swobody uznania administracyjnego jak i konstytucyjnej zasady równości. Zasadnie dostrzegając bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego organ nie rozstrzygał w ramach uznania administracyjnego. Umorzenie postępowania nie następuje w ramach uznania administracyjnego, lecz jest decyzją wydawaną wówczas, gdy zachodzi jego bezprzedmiotowość. Wystąpienie tej przesłanki obliguje organ do umorzenia postępowania, nie pozostawiając mu pola do wyboru rozstrzygnięcia.

Słusznie też wskazuje Kolegium, że Prezydent Miasta Ł. nie rozpoznał sprawy przed uprawomocnieniem się wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem ten stał się prawomocny w dnu wydania, czyli 8 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta Ł. wydał decyzję umarzającą [...] września 2021 r.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325).