Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 492/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2007-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 240 § 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Teza: Ustawodawca przewidział możliwość wznowienia postępowania podatkowego w oparciu o przesłanki sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa, jeszcze przed wydaniem przez właściwy sąd orzeczenia stwierdzającego taki fakt (art. 240 § 2  o.p.) Należy jednak podkreślić, że wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej może wówczas nastąpić, jeżeli spełnione zostaną kumulatywnie dwie przesłanki. Po pierwsze, sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa musi być oczywiste. Po drugie zaś, wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego.

TEZY

Ustawodawca przewidział możliwość wznowienia postępowania podatkowego w oparciu o przesłanki sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa, jeszcze przed wydaniem przez właściwy sąd orzeczenia stwierdzającego taki fakt (art. 240 § 2  o.p.) Należy jednak podkreślić, że wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej może wówczas nastąpić, jeżeli spełnione zostaną kumulatywnie dwie przesłanki. Po pierwsze, sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa musi być oczywiste. Po drugie zaś, wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz,, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Marcin Kojło, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 04 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] stycznia 2005 r. J. K. zwrócił się do Prezydenta B. o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości położonej przy ulicy [...] w B., będącej przedmiotem użytkowania wieczystego wnioskodawcy i jego byłej żony.

Decyzją z [...] czerwca 2005 r., nr [...], Prezydent B. umorzył postępowanie w tej sprawie uznając, że stało się ono bezprzedmiotowe z uwagi na uiszczenie całej zaległości należności przez jednego ze współużytkowników wieczystych nieruchomości.

Od powyższego rozstrzygnięcia J. K. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Po rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy wydał decyzję z [...] września 2006 r., nr [...], o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Złożoną na tę decyzję skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił postanowieniem z 13 września 2007 r. w sprawie sygn. akt I SA/Bk 482/07.

W dniu [...] sierpnia 2006 r. J. K. złożył w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B. wniosek o wznowienie postępowania podatkowego w tej sprawie. Wnioskodawca podniósł zarzut wydania decyzji w wyniku przestępstwa oraz oparcia jej na sfałszowanych dowodach. Jako podstawę wznowienia wskazał przepisy art. 240 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r.

– Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – w dalszej części powoływanej w skrócie o.p.

Postanowieniem z [...] lutego 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w B. wznowiło postępowanie w sprawie. Następnie w decyzji z [...] kwietnia 2007 r., nr [...], Kolegium odmówiło uchylenia sowjej decyzji ostatecznej z [...] września 2006 r., nr [...]. Organ uznał, że wnioskodawca nie przedstawił żadnego dowodu świadczącego o popełnieniu przestępstwa lub o sfałszowaniu jakiegokolwiek dowodu, wykorzystanego w zakończonym postępowaniu o umorzenie zaległości podatkowych.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw.

z art. 221 o.p. wydało decyzję z [...] lipca 2007 r., nr [...], utrzymującą w mocy w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu w tej sprawie nie stwierdzono istnienia przesłanek z art. 240 § 1 o.p., w postaci wydania decyzji w wyniku przestępstwa, czy też fałszowania dowodów. Twierdzenia strony nie znajdują żadnego uzasadnienia i są zbyt daleko idące. Nie można uznać za popełnienie przestępstwa sytuacji, w której zarachowana została wpłata jednego z podatników solidarnie odpowiedzialnych na poczet zaległości podatkowej. Mimo orzeczenia rozwodu i zniesienia ustawowej wspólności małżeńskiej rozwiedzeni małżonkowie, nadal pozostają użytkownikami wieczystymi i nadal solidarnie ciąży na nich obowiązek w podatku od nieruchomości.

W skardze złożonej na powyższą decyzję do tut. Sądu J. K. wniósł o uchylenie jej w całości, skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zgodnie

z wnioskiem z [...] stycznia 2005 r., wydanie postanowienia o przekazaniu kwoty [...] zł wpłaconej na rachunek Urzędu Miejskiego w B. przez jego byłą żonę na poczet zaległości podatkowych na rzecz Skarbu Państwa jako świadczenie nienależne.

Zdaniem skarżącego, organy administracyjne obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy art. 122 o.p. i nie wyjaśniły w sposób niebudzący wątpliwości kluczowej kwestii, tj. udzielenia pomocy ze środków publicznych de minimis, zgodnie ze złożonym wnioskiem z [...] stycznia 2005 r. Zamiast tego organ, bez wnikliwego przeprowadzenia postępowania, zastosował

art. 110 § 1 o.p., przeprowadzając bezprawną egzekucję, nie wykazując przy tym,

że egzekucja z majątku wnioskodawcy okazała się bezskuteczna. W ocenie strony, organy nie wyczerpały sposobów egzekucji, przewidzianych w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący wskazał, iż rozwód uzyskany w 1990 r. zniósł ustawową wspólność majątkową, powodując wyłączenie odpowiedzialności podatkowej.

Skarżący zarzucił, że urzędnicy miejscy posunęli się do zwykłego oszustwa

i mataczenia wykonując tzw. działania pozorne (w celu uzyskaniu wiarygodności) polegające m.in. na przesyłaniu kolejnych pism, w których informowano

o prowadzeniu przez urząd postępów, w/s zastosowania ulgi. Zaś faktycznie przystąpiono do egzekucji zaległego podatku od osoby trzeciej – B. K., prowadząc ją w zupełnej tajemnicy przed stroną i ukrywając ten fakt oraz związane z nim dokumenty. Egzekucję prowadzono cyklicznie od miesiąca lutego 2005 r. Fakt egzekucji nie znalazł żadnego odbicia w dokumentach sprawy, jak również w późniejszych wyjaśnieniach organów obu instancji.

Pozornymi działaniami urzędników miejskich było również, zdaniem strony, kierowanie korespondencji na imię B. K., chociaż urzędnicy posiadali wiedzę o fakcie rozwodu i nie zamieszkiwaniu przez w/w pod wskazanym adresem.

W ocenie skarżącego, w przedmiotowej sprawie naruszone zostały przepisy art. 123, art. 139, art. 180, art. 187, art. 190 i art. 200 o.p. Doszło do celowej manipulacji dokumentami i aktami, a w powyższy proceder są zamieszani pracownicy administracji obu instancji, którzy wydawali dokumenty w taki sposób, aby powstało wrażenie, że wszystko jest w porządku. Organy naruszyły świadomie zasady prowadzenia postępowania podatkowego. Ukrywano niewygodne dla siebie dokumenty, co spowodowało, że strona została pozbawiona możliwości udziału

w postępowaniu, a tym samym praktycznie uniemożliwiono jej wypowiedzenie się co do faktów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wnosiło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ

na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Na wstępie Sąd pragnie zauważyć, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Postępowanie "wznowieniowe" toczy się w bardzo zawężonych ramach i na co należy zwrócić szczególną uwagę, przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 o.p.

Swój wniosek o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości skarżący oparł na przepisach art. 240 § 1 pkt 1 i 2 o.p. Zgodnie z nimi, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne

dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1), jak też, gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (pkt 2).

W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. właściwie oceniło i wykazało, że wymienione przesłanki wznowienia postępowania w tej sprawie nie wystąpiły.

Odnośnie pierwszej przesłanki, na którą powołuje się skarżący podnieść trzeba, że w doktrynie prawa podatkowego podkreśla się, że fałszywość dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne (art. 240 § 1 pkt 1 o.p.), może się odnosić do każdego dowodu, który był istotny

w sprawie, na przykład dowód z dokumentów, ze świadków, z opinii biegłych itd.

W orzecznictwie sądowym panuje zgodność poglądów, iż w kwestii fałszywości dowodu powinny się wypowiadać właściwe sądy. I tak na przykład WSA

w Warszawie stwierdził, iż strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany. Nie jest bowiem rzeczą organu podatkowego przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie (wyrok WSA z 23 marca 2004 r., III SA 2545/02, LEX nr 113598). Również w przypadku przesłanki wydania decyzji w wyniku przestępstwa, co do zasady, fakt popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji winien być stwierdzony prawomocnym wyrokiem sądowym.

Oczywiście ustawodawca przewidział możliwość wznowienia postępowania podatkowego w oparciu o przesłanki sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa, jeszcze przed wydaniem przez właściwy sąd orzeczenia stwierdzającego taki fakt (art. 240 § 2 o.p.) Należy jednak podkreślić, że wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej może wówczas nastąpić, jeżeli spełnione zostaną kumulatywnie dwie przesłanki. Po pierwsze, sfałszowanie dowodu

lub popełnienie przestępstwa musi być oczywiste. Po drugie zaś, wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego. Z oczywistością fałszu dowodu lub popełnienia przestępstwa będziemy mieli do czynienia, gdy z góry, niejako na pierwszy rzut oka fałszerstwo, czy też popełnienie przestępstwa, nie budzi żadnych wątpliwości, przy czym do stwierdzenia tego faktu nie jest wymagana wiedza specjalistyczna, jak też prowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Z kolei przesłanka interesu publicznego wymaga w tym przypadku wykazania, że wznowienie postępowania i uchylenie decyzji ostatecznej służyć będzie celowi, które zamierza osiągnąć społeczeństwo (por. M. Wyrzykowski, Pojęcie interesu społecznego w prawie administracyjnym, Warszawa 1986).

Na tle tych uwag Sąd pragnie zauważyć, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdzałyby jego twierdzenia o fałszywości dowodów,

na podstawie których wydano decyzje w sprawie zainicjowanej wnioskiem

o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości, jak też o wydaniu tychże decyzji w wyniku przestępstwa. Nie przedstawił również ani orzeczenia sądowego stwierdzającego, że określony dokument był sfałszowany, ani orzeczenia sądowego stwierdzającego popełnienie przestępstwa. Niemniej jednak SKO

w B. przeanalizowało tę sprawę również w aspekcie omawianego uregulowania art. 240 § 2 o.p. Organ nie dopatrzył się oczywistości rzekomo popełnionego przestępstwa, czy też sfałszowania dowodu, czemu dały wyraz

w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. Słusznie podniósł, iż orzeczenie rozwodu

i zniesienie ustawowej wspólności małżeńskiej, nie powoduje, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości traci charakter obowiązku solidarnego. Zwrócić bowiem trzeba uwagę na treść art. 3 ust. 4 ustawy z 12 stycznia 1991 r.

o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Przedmiotowa nieruchomość natomiast znajduje się we współużytkowaniu wieczystym J. K. i B. K. W tym kontekście twierdzenia skarżącego, iż nie wiedział on o podjętych wobec jego byłej żony czynnościach egzekucyjnych, pozostają bez znaczenia w przeprowadzonym w tej sprawie postępowaniu "wznowieniowym".

Nie można również zgodzić się z twierdzeniami skarżącego jakoby

w przedmiotowej sprawie zostały naruszone przepisy art. 122, art. 180, art. 187,

art. 190 o.p. W ocenie Sądu organ podatkowy wywiązał się z obowiązków, które ciążą na nim na mocy wymienionych przepisów. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ poddał analizie i ocenie twierdzenia strony. W dokonanej ocenie brak jest luk, niejasności czy też wewnętrznej sprzeczności. Podkreślić przy tym należy, iż fakt, że dokonana ocena jest niekorzystna dla strony nie oznacza jeszcze, iż jest ona błędna. Organ podatkowy zgromadził i ocenił kompletny materiał dowodowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając w sprawie o wznowienie postępowania jako organ I instancji, wyznaczyło stronie termin do zapoznania się i wypowiedzenia w zakresie zgromadzonego materiału. Fakt, że obowiązku tego Kolegium nie dopełniło przy rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, co można uznać za naruszenie art. 200 §1 o.p., nie prowadzi automatycznie do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, a tylko wówczas Sąd mógłby uchylic zaskarżoną decyzję (zob. uchwałę NSA z 25 kwietnia 2005 r. w sprawie sygn. akt FPS 6/04, opubl. ONSAiWSA 2005/4/66). Zauważyć bowiem należy, że przy powtórnym rozpoznaniu sprawy dot. odmowy uchylenia decyzji ostatecznej, Kolegium nie zbierało nowych, nieznanych, stronie dowodów.

Reasumując, zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydając zaskarżoną decyzję, prawidłowo zastosowało przepisy art. 240 § 1 pkt 1 i 2 o.p. stwierdzając, iż nie było podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z 4 września 2006 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną,

na podstawie art. 151 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.