Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1819/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7. art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 7 lit. d, art. 27 ust. 3, ust. 3a, ust. 8-11, art. 28
journal: Dz.U. 2021 poz 877
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.T. (poprzednio G.) - dalej "Skarżąca", jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej "SKO", "Kolegium") z dnia 8 października 2021 r. nr SKO.4112.19.2134.2021 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zobowiązania do ich zwrotu.

W podstawie prawnej organ powołał art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – zwana dalej "k.p.a.") oraz art. 2 pkt 7 lit. d, art. 23 ust. 1 i 1a, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r., o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 877 ze zm. – zwana dalej "ustawą").

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia decyzji na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 16 marca 2016 r., sygn. I C 230/15 A.G. (syn skarżącej) ma zasądzone od ojca alimenty w wysokości 600 zł miesięcznie. Wobec bezskuteczności świadczeń alimentacyjnych Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 16 października 2019 r. nr 000015/FA/10/2019 przyznał M.G. na syna A.G. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020r.

Po uzyskaniu od Komornika Sądowego przy SR w [...] informacji (pismo z dnia 13 maja 2021 r.) o przekazaniu M.G. wyegzekwowanych od dłużnika R.G. alimentów na rzecz A.G. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr 000023/ZZ/06/2021 uznał za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 6000 zł wypłacone w okresie od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. i jednocześnie zobowiązał M.G. do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 6000 zł

Organ stwierdził, że niedopuszczalnym jest pobieranie świadczenia z funduszu alimentacyjnego z jednoczesnym pobieraniem alimentów na dziecko. Takie świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi na podstawie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M.G. domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, niewłaściwą ocenę zebranych w sprawie dowodów, nieobjęcie swoimi rozważaniami całokształtu zebranego w sprawie materiału i stanu rzeczy w chwili wydania decyzji. Wskazała na obrazę prawa materialnego i procesowego, a w szczególności art. 9 i art. 10 k.p.a. Odwołująca podkreśliła, że nie działała w złej wierze i nie miała na celu wprowadzenia organu w błąd, czy wyłudzenia świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Nie była świadoma, że jej działania są niezgodne z prawem. Nadto nie była pouczona o konsekwencjach pobierania alimentów na syna łącznie ze świadczeniem z funduszu alimentacyjnego. Podkreśliła, że nigdy nie otrzymała alimentów w pełnej wysokości, a jedynie ich część. Jej zdaniem ta część to zaległości jakie w jej ocenie stanowią różnicę pomiędzy kwotą zasądzoną przez sąd, a wysokością świadczenia wypłaconego przez fundusz alimentacyjny. Zdaniem odwołującej organ naruszył zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 9 i 10 k.p.a. Nie została poinformowana, że przed wydaniem decyzji może zapoznać się z aktami sprawy i wypowiedzieć się co do zebranego materiału.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 8 października 2021 r. SKO w Krośnie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium w całości podzieliło ustalenia i stanowisko organu I instancji. Wyjaśniło, że zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy za nienależnie pobrane świadczenie należy uznać świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. SKO wyjaśniło, że osoba pobierająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma obowiązek powstrzymywania się od bezpośredniego pobierania alimentów od dłużnika alimentacyjnego lub pobierania ich za pośrednictwem komornika sądowego. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują bowiem wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu (art. 23 ust. 1 ustawy). Od kwot nienależnie pobranego świadczenia naliczane są odsetku ustawowe za opóźnienie (art. 23 ust. 1a). Kolegium wyjaśniło, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia (art. 19 ust. 1 ustawy).

Cytując treść art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy SKO wskazało, że z pisma Komornika Sądowego przy SR w [...] z dnia 13 maja 2021 r. wynika, że organ egzekucyjny przekazał M.G. w okresie od 1 października 2019 r. do września 2020 r. (tj. w okresie na jaki przyznano prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego) następujące kwoty tytułem alimentów należnych jej synowi: 274,53 zł w dniu 22 listopada 2019 r., 325,47 zł w dniu 26 listopada 2019 r., 362,12 zł w dniu 23 grudnia 2019 r., 237,88 zł w dniu 23 grudnia 2019 r., 365,15 zł w dniu 15 stycznia 2020 r., 236,85 zł w dniu 23 stycznia 2020 r., 382,70 zł w dniu 14 lutego 2020 r., 217,30 zł w dniu 24 lutego 2020 r., 362,46 zł w dniu 17 marca 2020 r., 237,54 zł w dniu 24 marca 2020 r., 362,46 zł w dniu 1 kwietnia 2020 r.,237,54 w dniu 23 kwietnia 2020 r., 355,59 zł w dniu 11 maja 2020 r., 244,41 zł w dniu 22 maja 2020 r., 368,31 zł w dniu 4 czerwca 2020 r., 231,69 zł w dniu 24 czerwca 2020 r., 363,15 zł w dniu 7 lipca 2020 r., 236,85 zł w dniu 23 lipca 2020 r., 368,18 zł w dniu 6 sierpnia 2020 r., 231, 82 zł w dniu 24 sierpnia 2020 r. 368,20 zł w dniu 3 września 2020 r. oraz 231,80 zł w dniu 24 września 2020 r. Łącznie została przekazana kwota w wysokości 7 200 zł. Okoliczności te wskazują, że odwołująca nie była uprawniona do odbioru świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 6000 zł.

Nadto wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zawierał pouczenie dotyczące konieczności zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu. Pouczenie obejmowało katalog okoliczności w których pobrane świadczenie z funduszu jest świadczeniem nienależnie pobranym. W katalogu tym wymieniono również świadczenie wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 zaległe lub bieżące alimenty do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Ponadto pouczenie wskazywało sankcję za pobranie nienależnego świadczenia - obowiązek jego zwrotu. Poniżej pouczenia znajduje się oświadczenie, iż wnioskodawca zapoznał się z warunkami uprawniającymi do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a pod oświadczeniem widnieje własnoręczny podpis odwołującej. Także decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego zawiera pouczenie o treści art. 19 ustawy. Skarżąca zachowała się niezgodnie z pouczeniem. Pobrała świadczenie z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy jednocześnie otrzymała od komornika alimenty na dziecko. O tym fakcie nie poinformowała Wójta, jako organu wypłacającego świadczenie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium uznało je za bezzasadne. Wyjaśniło, że po pierwsze odwołująca była pouczona o zasadach zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, po drugie stopień wyegzekwowania alimentów nie wpływa na utratę prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Świadczenie z funduszu jest nienależne zawsze, gdy jest pobierane jednocześnie z alimentami na dziecko. Po trzecie została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego materiału.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M.T. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W jej ocenie zaskarżona decyzja jest wadliwa. Podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu. Podkreśliła, że nie działała w złej wierze, ani nie miała na celu wprowadzenia w błąd czy wyłudzenia środków finansowych. Z informacji uzyskanych od komornika wynikało, że egzekucja alimentów jest bezskuteczna i dlatego przyznano jej świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Podała, że nigdy te nie otrzymała świadczenia w pełnej wysokości, a jedynie ułamkową część. W jej ocenie ta ułamkowa część to zaległości, jakie stanowią różnicę pomiędzy kwotą zasądzoną przez Sąd a wysokością świadczenia wypłacanego przez fundusz alimentacyjny. Nigdy nie otrzymała jednocześnie kwoty 600 zł (zasądzone wyrokiem alimenty) wyegzekwowanej przez komornika i świadczenia wypłacanego przez fundusz alimentacyjny. Skarżąca podała, że Sąd ustalił wysokość alimentów na kwotę 600 zł miesięcznie, natomiast maksymalna wysokość wypłacanego świadczenia z funduszu wynosi 500 zł. Powstała różnica w wysokości 100 zł jest długiem, zaległością ciążącą na dłużniku, a której nigdy nie otrzymała. Składając wniosek do komornika żądała wyegzekwowania właśnie tej różnicy.

Odnosząc się do argumentacji Kolegium o otrzymaniu alimentów niezgodnie z kolejnością wynikająca z art. 28 ustawy podała, że to na komorniku, jako organie prowadzącym egzekucję, a nie na niej, ciążył obowiązek ustalenia kolejności i działania zgodnie z nią. Komornik znal jej zamiary, wiedział jakiej kwoty wyegzekwowania się domaga oraz wiedział, że pobiera świadczenie alimentacyjne z funduszu. Jako niesprawiedliwe ocenia karanie jej za błędy innych. Dodała, że pouczenie podpisała nawet go nie czytając.

Odnośnie zarzutu, że miała możliwość zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem decyzji końcowej, podniosła, że jest ono nieprawdziwe. Otrzymała jedynie pismo o wszczęciu postępowania, natomiast nie została poinformowana o jego końcowym etapie, by przed wydaniem decyzji mogła się zapoznać z całością materiału zebranego przez organ.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zobowiązania do ich zwrotu.

W sprawie tej na wniosek skarżącej z dnia 4 września 2019 r. decyzją z dnia 16 października 2019 r. Wójt Gminy [...] przyznał jej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na A.G. w kwocie 500 zł na okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. Z zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji z dnia 3 września 2019 r. zalegającego w aktach administracyjnych sprawy II SA/Rz 1819/21 na karcie 28 wynika, że na datę jego wystawienia zaległość dłużnika alimentacyjnego zarówno w funduszu alimentacyjnym, jak i z tytułu zaliczek alimentacyjnych wynosi 0 zł. Zadłużenie natomiast w stosunku do wierzyciela A.G. wynosiło 3 680,50 zł.

Jak wynika z pisma Komornika Sądowego przy SR w [...] M.K. z dnia 13 maja 2021 r., organ egzekucyjny przekazał Pani M.G. w okresie od 1 października 2019r. do 30 września 2020r. (tj. w okresie na jaki przyznano prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego) następujące kwoty tytułem alimentów należnych jej synowi: 274,53 zł w dnu 22 listopada 2019r., 325,47 zł w dniu 26 listopada 2019r. 362,12 zł w dniu 23 grudnia 2019r., 237,88 zł w dniu 23 grudnia 2019r. 365,15 zł w dniu 15 stycznia 2020r., 236,85 zł w dniu 23 stycznia 2020r., 382,70 zł w dniu 14 lutego 2020r., 217,30 zł w dniu 24 lutego 2020r., 362,46 zł w dniu 17 marca 2020r., 237,54 zł w dniu 24 marca 2020r., 362,46 zł w dniu 1 kwietnia 2020r., 237,54 zł w dniu 23 kwietnia 2020r" 355,59 zł w dniu 11 maja 2020r., 244,41 zł w dniu 22 maja 2020r., 368,31 zł w dniu 4 czerwca 2020r., 231,69 zł w dniu 24 czerwca 2020r., 363,15 zł w dniu 7 lipca 2020r., 236,85 zł w dniu 23 lipca 2020r., 368,18 zł w dniu 6 sierpnia 2020r., 231,82 zł w dniu 24 sierpnia 2020r" 368,20 zł w dniu 3 września 2020r. oraz 231.80 zł w dniu 24 września 2020r. Łącznie została przekazana kwota w wysokości 7.200,00 zł.

Organ stwierdził, że niedopuszczalnym jest pobieranie świadczenia z funduszu alimentacyjnego z jednoczesnym pobieraniem alimentów na dziecko. Takie świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi na podstawie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy.

Sąd nie podziela tego stanowiska.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że syn Pani M.G., A.G. ma zasadzone alimenty od ojca w wysokości 600 zł miesięcznie wyrokiem Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 16 marca 2016 r., o sygn. akt I C 230/15.

Zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy, nienależnie pobranym świadczeniem są świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

Zgodnie z art. 28 ustawy zaspokojenie należności od dłużnika alimentacyjnego

1. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej 25 - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym 26 - do ich całkowitego zaspokojenia

- po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

2. W przypadku gdy w okresie wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej nie zostaną zaspokojone, po zaprzestaniu wypłaty świadczenia organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności wierzyciela alimentacyjnego - do wysokości zasądzonych miesięcznie świadczeń,

2) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej27 - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

5) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym 28 - do ich całkowitego zaspokojenia

- po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

3. W przypadku śmierci dłużnika alimentacyjnego należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4, wygasają.

W art. 2 pkt 7 lit. d ustawy okres pobierania świadczeń z funduszu przez wierzyciela alimentacyjnego powiązano z otrzymywaniem przez niego – w tymże okresie – alimentów zaległych i bieżących z naruszeniem kolejności wynikającej z art. 28, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

Oznacza to, że przy wykładni pojęcia "w okresie pobierania świadczeń" należy mieć na uwadze, że nawiązuje on do art. 28 ustawy, przepisu o charakterze ściśle egzekucyjnym. Modyfikuje on wynikające z k.p.c. reguły podziału sum uzyskanych przez komornika pomiędzy wierzycieli.

Oznacza to, w oczywisty sposób, że wypełnienie hipotezy art. 2 pkt 7 lit. d ustawy możliwe jest wyłącznie po powstaniu wierzytelności wierzyciela alimentacyjnego i wierzytelności organu wierzyciela.

Istnienie obu wierzytelności jest bowiem warunkiem koniecznym możliwości ich egzekwowania i naruszenia kolejności ich zaspokojenia, która wynika z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy, a do której odwołuje się art. 2 pkt 7 lit. d ustawy.

Istotny jest tu moment powstania wierzytelności organu wierzyciela, który następuje po wypłacie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dopiero po powstaniu wierzytelności regresowej można rozważać, czy w okresie jej pobierania doszło do naruszenia art. 28 ustawy.

Jak wynika z art. 27 ust. 3 ustawy wierzytelność funduszu – organu wierzyciela obejmuje należności przypadające od dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego; podlegają one ściągnięciu wraz z odsetkami w drodze egzekucji sądowej na podstawie przepisów o egzekucji świadczeń alimentacyjnych, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 27 ust. 3a ustawy "jeżeli jest prowadzone postępowanie egzekucyjne w celu zaspokojenia roszczeń osoby uprawnionej z tytułu alimentów, organ wierzyciela, który wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego, będący wierzycielem należności, o których mowa w ust. 3, przyłącza się do tego postępowania. Organ, który przyłącza się do postępowania egzekucyjnego, ma te same prawa co wierzyciel uprawniony z tytułu alimentów.

Zgodnie zaś z art. 27 ust. 8 – 11 ustawy Do wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w ust. 3, lub o przyłączenie się do postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w ust. 3a, organ właściwy wierzyciela, o którym mowa w ust. 3a, dołącza:

1) ostateczną decyzję przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej;

2) informację o rozpoczęciu realizacji decyzji, o której mowa w pkt 1, i terminie wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego w poszczególnych miesiącach określonych w decyzji.

8a. Egzekucja należności, o których mowa w ust. 3, jest prowadzona na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, bez konieczności zaopatrywania jej w klauzulę wykonalności.

9. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne przekazuje wyegzekwowane od dłużnika alimentacyjnego kwoty organowi właściwemu wierzyciela, o którym mowa w ust. 3 a, do wysokości wypłaconych przez ten organ świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami, zgodnie z kolejnością określoną odpowiednio w art. 28 ust. 1 i 2.

10. Przekazanie wyegzekwowanych kwot, o których mowa w ust. 9, następuje na wskazany rachunek bankowy organu właściwego wierzyciela, o którym mowa w ust. 3a.

11. Organ właściwy wierzyciela, o którym mowa w ust. 3a, rozlicza kwoty otrzymane z tytułu zwrotu należności przypadających od dłużnika alimentacyjnego wraz z odsetkami zgodnie z kolejnością określoną w art. 1026 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, 1578 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 11).

Mimo, że podstawą wierzytelności organu wierzyciela z art. 27 ust. 1 i ust. 3 ustawy jest decyzja opisana w art. 27 ust. 8 pkt 1 ustawy to warunkiem jej powstania i wszczęcia egzekucji, czy przyłączenia się do już prowadzonej egzekucji celem jej zaspokojenia jest wypłata świadczeń z funduszu na jej podstawie. Wynika to z art. 27 ust. 8 pkt 2 ustawy, który de facto określa wysokość i datę powstania wierzytelności regresowej organu wierzyciela.

Kolejność zaspokajania wierzycieli z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy dotyczy istniejących wierzytelności, zarówno regresowej organu wierzyciela jak i alimentacyjnej wierzyciela alimentacyjnego.

Okres, za który ustalono, przyznano świadczenia z funduszu, często z mocą wsteczną (art. 20 ustawy) nie pokrywa się więc z okresem pobierania, wypłaty świadczeń z funduszu przyznanych na dany okres.

Przyjęcie przez Kolegium odmiennego stanowiska prowadzi do absurdalnych konsekwencji.

Przerzuca na wierzyciela alimentacyjnego konieczność upewniania się co do prawidłowości działań komornika podejmowanych przezeń na podstawie art. 28 ustawy. Dla strony jest to w zasadzie niemożliwe do zrealizowania, gdyż nie ma bieżącego wglądu w stan egzekucji. Po drugie, co istotne w tej sprawie art. 28 ust. 1 dopuszcza, nawet w okresie pobierania świadczeń z funduszu przez wierzyciela alimentacyjnego, wypłatę na jego rzecz świadczeń wyegzekwowanych od dłużnika w sytuacji pełnego zaspokojenia roszczeń organu wierzyciela z art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy. Po trzecie, zaistnienie sytuacji z art. 28 ust. 2 ustawy pozwala na wypłacenie wierzycielowi alimentacyjnemu wyegzekwowanych od dłużnika kwot w pierwszej kolejności, nawet jeżeli są niezaspokojone wierzytelności organu wierzyciela. Sytuacja taka najczęściej ma miejsce, gdy w czasie trwania okresu świadczeniowego (czy też, na jaki przyznano świadczenie), wierzytelności funduszu nie zostały w całości zaspokojone, a wniosek o przyznanie świadczeń na następny okres nie został jeszcze rozpoznany, w tym czasie wierzyciel nie otrzymuje bieżących świadczeń z funduszu.

Po czwarte paraliżuje też komornika, który w sytuacji z art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy czy z art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy będzie powstrzymywał się z wypłatą wierzycielowi alimentacyjnemu wyegzekwowanych kwot, obawiając się zarzutu naruszenia kolejności z art. 28 ustawy.

Dla komornika jest to trudne tym bardziej, gdyż mając w swoim depozycie pieniądze od dłużnika i nie wypłacając ich wierzycielowi, naraża się na odpowiedzialność cywilną wobec wierzyciela alimentacyjnego, nie mówiąc o odpowiedzialności związanej z nadzorem Sądu nad tokiem egzekucji.

Egzekucja zawsze ma charakter dynamiczny. W kontrolowanej sprawie nie wykazano, aby w dacie wypłaty poszczególnych kwot wierzycielowi alimentacyjnemu przez komornika istniała jakaś zaległość w funduszu alimentacyjnym czy z tytułu zaliczek alimentacyjnych (art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy). Tylko taka sytuacja pozwalałaby na stwierdzenie zaistnienia naruszenia przez komornika przepisu art. 28 ust. 1 ustawy z konsekwencjami z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy.

Niezbadanie tych okoliczności przesądza o brakach postępowania wyjaśniającego, co mogło przełożyć się na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.