Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 405/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Referent stażysta Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi L.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej L.P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku L.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] października 2018 r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2016 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2016 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia L.P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z [...] grudnia 1992 r. L.P. zwróciła się do Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez M.L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...].

Następnie wnioskami z [...] marca 2004 r. i [...] marca 2005 r. L.P. zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...].

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2016 r. odmówił potwierdzenia L.P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...]. W ocenie organu I instancji zdarzenia, które doprowadziły do opuszczenia przez M.L. byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie były spowodowane okolicznościami bezpośrednio związanymi z wojną rozpoczętą w 1939 r., lecz dalszymi następstwami tej wojny. Wojewoda [...] wskazał, że sam fakt starania się przez M.L. o pozwolenie na dokonanie remontu nieruchomości, w szczególności domu i ogrodzenia, świadczy o tym, że wiązała ona swoją przyszłość z miejscem znajdującym się poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto przyjazd M.L. do Polski miał miejsce blisko 21 lat po wybuchu wojny.

Od tej decyzji strona postępowania wniosła odwołanie.

Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2016 r.

Na tę decyzję Ministra Skarbu Państwa L.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 978/16 oddalił skargę strony.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 232/17 oddalił skargę kasacyjną L.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 września 2016 r. sygn. akt l SA/Wa 978/16.

Niezależnie od powyższego L.P. wnioskiem z [...] listopada 2016 r. wystąpiła do Ministra Skarbu Państwa, na podstawie art. 145 § 1 kpa, o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2016 r. Do wniosku dołączono zaświadczenie Urzędu Miasta w [...] z [...] września 2016 r. Przy piśmie z [...] listopada 2016 r. strona postępowania przedłożyła uwierzytelnioną kserokopię Karty Ewidencyjnej Repatrianta Nr [...] wydanej na nazwisko M.L.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] marca 2017 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2016 r.

L.P. złożyła od ww. postanowienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] lipca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] marca 2017 r.

Na ww. postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1398/17 uchylił postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2017 r. oraz poprzedzające je postanowienie z [...] marca 2017 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję, której dotyczy wniosek o wznowienie, wszczęcie postępowania wznowieniowego jest dopuszczalne.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2016 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2918 r. odmówił uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2016 r. odmawiającą potwierdzenia L.P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających, że na moment przed wybuchem Il wojny światowej M.L. legitymowała się tytułem własności do przedmiotowej nieruchomości.

Od powyższej decyzji L.P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie skarżącej zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy potwierdza spełnienie wszystkich przesłanek wskazanych w art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097) – dalej zwanej "ustawą".

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] października 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Minister wskazał, że granice rozpoznania sprawy po wznowieniu postępowania wyznacza art. 149 § 2 kpa zgodnie z którym postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W przepisach kpa brak przy tym, występującego w innych procedurach zastrzeżenia, że rozpoznanie sprawy po wznowieniu postępowania winno mieścić się w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 412 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Nie wynika z tego jednak, że w postępowaniu administracyjnym takiego ograniczenia nie ma.

Po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją administracyjną rozpoznanie sprawy winno zawierać się w granicach zakreślonych stwierdzonymi podstawami wznowienia. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania ma na celu naprawienie konkretnych wad postępowania zakończonego ostateczną decyzją ujętych w formie podstaw wznowienia.

Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b kpa.

Minister wskazał, że w materiale dowodowym zebranym przed wydaniem przez Ministra Skarbu Państwa decyzji [...] maja 2016 r. brak było dokumentów potwierdzających, że M.L. została zmuszona do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Przy piśmie z [...] listopada 2016 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku o wznowienie postępowania, strona przedłożyła do akt sprawy uwierzytelnioną kserokopię Karty Ewidencyjnej Repatrianta Nr [...]. Powyższe spowodowało, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji był zobligowany do wznowienia niniejszego postępowania.

Organ l instancji ustalił, że repatriacja M.L. nastąpiła w trybie umowy z dnia 25 marca 1957 r. między Rządem PRL, a Rządem ZSRR w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. Nr 47, poz. 222). Minister podkreślił, że wprawdzie umowa ta nie jest wprost wymieniona w art. 1 ust. 1 oraz 1a ustawy, ale repatriacja ta może być traktowana jako "inna okoliczność związana z wojną rozpoczętą w 1939 r.", o której mowa w art. 1 ust. 2 ustawy. Repatriacja ta niezaprzeczalnie stanowiła bowiem bezpośrednią konsekwencję zmiany granic państwowych, a ta była następstwem ll Wojny Światowej (por. uchwala NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt l OPS 11/13,wyrok NSA z 8 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1813/11). Stanowisko takie potwierdza również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2013 r. sygn. akt l OSK 30/12, w którym wskazano, że wszystkie umowy, te wskazane W art. 1 ustawy, czy też niewymienione, które pozwoliły obywatelom polskim wyjechać w kierunku zachodnim, a nie być wywiezionym na wschód, były niewątpliwie pokłosiem wojny rozpoczętej w 1939 r. bowiem nie było żadnego innego faktu historycznego, który spowodowałby wypędzenie lub przymus opuszczenia mienia położonego poza obecną wschodnią granicą Rzeczypospolitej.

Wobec tego Minister uznał, że opuszczenie przez M.L. byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1957 r. pozostawało w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Jednak warunkiem koniecznym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest kumulatywne spełnienie przesłanek wskazanych w art. 2 i art. 3 ustawy. Jedną z tych przesłanek jest przysługiwanie prawa własności do nieruchomości w momencie wybuchu ll wojny światowej. W ustawie nie zawarto warunku, co do daty sporządzenia dokumentów potwierdzających prawo własności do nieruchomości. Niewątpliwie jednak data sporządzenia dokumentu ma istotne znaczenie dla oceny, czy dany dokument potwierdza fakt pozostawienia nieruchomości w chwili wybuchu ll wojny światowej. Jeżeli bowiem prawo do rekompensaty dotyczy wyłącznie nieruchomości pozostawionych w przypadkach wymienionych w art. 1 ustawy, to nabycie tego prawa będzie wymagało ustalenia, że nieruchomość wchodziła w skład majątku w chwili wybuchu II wojny światowej.

Zgodnie z wyrokiem NSA z 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 149/14 prawo do rekompensaty wiąże się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu ll Wojny Światowej jego własność, który w związku z wojna zmuszony był opuścić.

Minister zauważył, że do akt sprawy strona przedłożyła kontrakty kupna - sprzedaży z [...] czerwca 1927 r., [...] listopada 1927 r. i [...] sierpnia 1927 r. Jednak z powyższych dokumentów wynika, że M.L. była właścicielem nieruchomości położonej w m. [...] według stanu na rok 1927. Brak jest natomiast informacji odnośnie dalszych losów ww. nieruchomości. Obowiązkiem wnioskodawcy jest potwierdzenie okoliczności faktycznych na które się powołuje w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, natomiast żaden z ww. dowodów bezpośrednio nie wskazuje, że M.L., w momencie wybuchu ll Wojny Światowej Iegitymowała się tytułem prawnym do nieruchomości położonej w m. [...].

Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się także kserokopia testamentu M.L. sporządzonego [...] grudnia 1965 r. Jak słusznie zauważył organ I instancji testament jest oświadczeniem woli spadkodawcy, na mocy którego ogół praw i obowiązków przysługujących spadkodawcy w chwili śmierci przechodzi na spadkobierców, natomiast nie jest dokumentem wykazującym, że spadkodawcy w chwili śmierci przysługiwał tytuł prawny do rozporządzania danym prawem lub rzeczą. Przedmiotowy testament nie stanowi dowodu potwierdzającego prawo własności M.L. do nieruchomości w miejscowości [...], a jest jedynie dokumentem prywatnym określającym wolę testatora na wypadek śmierci. Jednocześnie kserokopie dokumentów nie mają waloru dowodowego jaki można przypisać dokumentom urzędowym, w rozumieniu art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy, dlatego też nie mogą z tego powodu potwierdzać wystąpienia w sprawie przesłanek niezbędnych do potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Minister zaznaczył, że z urzędu podjął czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie materiału dowodowego i wystąpił zarówno do archiwów polskich, tj. do Archiwum Akt Nowych w [...], Archiwum Państwowego w [...], a także do Konsulatu Generalnego RP we [...] celem odnalezienia wymaganych w sprawie dokumentów. Jednak mimo wskazanych powyżej działań nie udało się odnaleźć dowodów świadczących o pozostawieniu przez M.L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w m. [...].

Od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2018 r. L.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła Ministrowi naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa w zw. z art. 151 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez ich błędną wykładnię i utrzymanie w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2018 r., podczas gdy zachodziła podstawa do jej uchylenia, jako wydanej z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Organ, jeśli stwierdził istnienie podstaw do uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2016 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a to wobec wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, tj. wobec przedłożenia przez stronę Karty Ewidencyjnej Repatrianta nr [...], to na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, winien dotychczasową decyzję uchylić i wydać nową rozstrzygającą o istocie sprawy; 2) wobec utrzymanej w mocy decyzji z [...] października 2018 r. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj: art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez odmowę uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2016 r., gdy zachodziła podstawa do jej uchylenia na podstawie art. 145 §1 pkt 5 kpa, tj. wobec wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, tj. wobec przedłożenia przez stronę Karty Ewidencyjnej Repatrianta nr [...]; 3) wobec utrzymanej w mocy decyzji z [...] października 2018 r. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez ich niezastosowanie podczas, gdy zachodziła podstawa do uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2016 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tj. wobec wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, tj. wobec przedłożenia przez stronę Karty Ewidencyjnej Repatrianta nr [...] organ II instancji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji winien był wydać nowa decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy; 4) wobec utrzymanej w mocy decyzji z [...] października 2018 r. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj: art. 149 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie po wydaniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowienia z [...] sierpnia 2018 r. o wznowieniu postępowania w sprawie organ winien przeprowadzić postępowanie, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wynik tego postępowania winien w pierwszej kolejności sprowadzać się do rozstrzygnięcia, czy istnieją podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b kpa i jedynie w razie stwierdzenia przyczyn wznowienia postępowania (podstaw do uchylenia decyzji), w dalszej kolejności organ winien wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (o potwierdzeniu skarżącej prawa do rekompensaty lub o odmowie jego potwierdzenia); 5) przepisów prawa materialnego - art. 2 w zw. z art. 9 ustawy poprzez niewłaściwą jego wykładnię i w związku z tym przyjęcie, że skarżąca winna przedstawić dowód bezpośrednio wskazujący, że M.L., w momencie wybuchu II Wojny światowej legitymowała się tytułem prawnym do nieruchomości położonej w miejscowości [...], a nie tylko przedłożyć w sprawie dowody w postaci kontraktów kupna - sprzedaży tej nieruchomości, które - zdaniem organu - nie obrazują jej losów 1 września 1939 r. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o: 1) uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2018 r.; 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie zacząć należało od wskazania jaką naturę ma instytucja wznowienia postępowania administracyjnego, uregulowana w Dziale II Rozdziale 12 kpa. Administracyjne postępowanie wznowieniowe składa się z trzech faz. Jeżeli chodzi o wznowienie postępowania oparte na podstawie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, w pierwszej fazie organ bada dopuszczalność wszczęcia postępowania wznowieniowego, tj. czy wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od strony postępowania (art. 147 kpa), czy wniosek ten został złożony w terminie ustawowym (art. 148 § 1 kpa), czy wniosek ten powołuje się na podstawę wznowienia opartą o art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Jeżeli te wymogi są spełnione organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa). W drugiej fazie organ prowadzi postępowanie co do przyczyn wznowienia, aby ustalić, czy potwierdzi się powołana we wniosku ustawowa podstawa do wznowienia postępowania i czy w związku z tym są podstawy do uchylenia kwestionowanej decyzji (art. 149 § 2 kpa). Jeżeli w tej fazie organ dojdzie do wniosku, że żądanie wznowienia postępowania opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, to przechodzi do trzeciej fazy postępowania wznowieniowego. W tej fazie organ przeprowadza nowe postępowanie administracyjne, tak jak gdyby w sprawie nie była wydana dotychczas żadna decyzja i orzeka, co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 kpa). W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa organ ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 kpa).

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zasadnie stwierdził, że wniosek L.P. o wznowienie postępowania opierał się na ustawowej podstawie wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa przez to, że potwierdziła się wskazywana wniosku o wznowienie postępowania podstawa wznowienia.

Rację ma Minister, że na wydaniu przez Ministra Skarbu Państwa decyzji z [...] maja 2016 r. ujawnił się nowy dowód, istotny dla sprawy, nieznany organom, które wydały decyzje w postępowaniu zwyczajnym w administracyjnym toku instancji. Tym nowym dowodem była Karta Ewidencyjna Repatrianta nr [...], z której wynika, że poprzedniczka prawna L.P. M.L. repatriowała się do Polski przez Punkt Repatriacyjny w [...] w 1957 r. Repatriacja dokonała się w ramach umowy z dnia [...] marca 1957 r. zawartej między Rządem PRL, a Rządem ZSRR w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej. M.L. spełniła zatem przesłankę opuszczenia byłego terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r., o której mowa w art. 1 ust. 2 ustawy. Według stanowiska zaprezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 5 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 232/17 spełnienie przez M.L. tej przesłanki stanowiłoby podstawę do przyznania L.P. – jako jej spadkobierczyni – prawa do rekompensaty.

Stwierdzenie wystąpienia podstawy do wznowienia postępowania uniemożliwiało Ministrowi wydanie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Ten przepis miałby zastosowanie wówczas, gdyby nie potwierdziła się wskazywana we wniosku L.P. ustawowa podstawa do wznowienia postępowania i wobec tego nie byłoby powodów do uchylenia decyzji kwestionowanych we wznowionym postępowaniu.

Wobec tego Sąd uznał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając decyzję z [...] października 2018 r. naruszył art. 151 § 1 pkt 1 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Minister ten, działając jako organ odwoławczy i nie dostrzegając wskazanego wyżej uchybienia, naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jeżeli chodzi o podnoszoną przez Ministra kwestię nieudowodnienia przez L.P., że jej poprzedniczka prawna M.L. była właścicielem nieruchomości w miejscowości [...] na dzień 1 września 1939 r. i w związku z tym nie spełniła przesłanki z art. 2 ustawy Sąd zwraca uwagę, że sam fakt przedłożenia przez skarżącą trzech umów kupna i sprzedaży zawartych w 1927 r. nie może świadczyć o tym, że M.L. nie była właścicielką nieruchomości położonych poza obecnymi granicami RP według stanu na 1 września 1939 r. Nie można przyjąć, że ustawa daje prawo uzyskania rekompensaty za mienie nieruchome, które właściciele nabyli na krótko przed wybuchem II Wojny Światowej i w związku z tym mogą wylegitymować się dowodami własności z datą zbliżoną do 1 września 1939 r. W wielu przypadkach dysponenci nieruchomości byli ich właścicielami od wielu lat i w związku z tym mogli wykazać się dowodami własności pochodzącymi, np. z lat 20 – tych XX w.

Sąd zwraca uwagę, że umowy kupna i sprzedaży z 1927 r. zawarte przed Sądem Powiatowym w [...] mają walor dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. Dokumenty te korzystają z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wobec tego, aby zakwestionować treść tych dokumentów trzeba przeprowadzić przeciwdowód (art. 76 § 3 kpa). Z akt sprawy nie wynika, aby umowy z 1927 r. zostały zakwestionowane we właściwym do tego trybie. Brak też dowodów na to, że M.L. zbyła prawa do nieruchomości, o których mowa w tychże umowach na rzecz osób trzecich lub też, że praw do tych nieruchomości została pozbawiona na skutek innych zdarzeń prawnych. L.P. w oświadczeniu z [...] października 2012 r. podała, że jej ciotka M.L. do czasu wyjazdu do Polski pozostawała właścicielką gruntów na które posiadała notarialne akty kupna. Ze znajdujących się w aktach sprawy pism: Archiwum Akt Nowych w [...] (z [...] kwietnia 2005 r.), Archiwum Państwowego w [...] (z [...] marca 2015 r. i [...] sierpnia 2010 r.), Archiwum Państwowego [...] wraz z tłumaczeniem na język polski (z [...] czerwca 2011 r.), Archiwum Państwowego w [...] (z [...] października 2016 r.) nie wynika, aby M.L. zbyła lub utraciła mienie wymienione w umowach z 1927 r. Brak zatem dowodów na to, że prawa własności do nieruchomości opisanych w tychże umowach M.L. została pozbawiona i że 1 września 1939 r. nie była już właścicielem mienia, które zostało wymienione w umowach z 1927 r.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. Wobec tego, że w niniejszej sprawie podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kpa potwierdziła się Minister, skoro obecnie nie występują przeszkody z art. 146 § 1 kpa, przejdzie do fazy postępowania, co do istoty sprawy i w tym zakresie oceni spełnienie wymogów z art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6 ustawy, czemu da wyraz w postanowieniu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, o ile nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 kpa.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).