Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 97/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi P.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 listopada 2021 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 listopada 2021r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania P. J. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 16 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

W dniu 17 czerwca 2021 r. P. J., działając przez pełnomocnika, zwrócił się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką I. J. Do wniosku załączono pismo przewodnie, w którym pełnomocnik wskazał, że w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego strona rezygnuje z ustalonego jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz że jest ona jedyną osobą z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji na rzecz wymagającej opieki I. J., która taką opiekę może sprawować i faktycznie sprawuje. Do wniosku strona załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 29 lipca 2020 r. wydane wobec I. J. (ur. [...] 1943r.) o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 lipca 2022r. Wskazano w nim ponadto, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 30 czerwca 2020 r. oraz że I. J. wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Decyzją z dnia 16 lipca 2021 r. Wójt Gminy [...] odmówił P. J. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Jako przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia organ wskazał na niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualny tekst jednolity Dz.U. 2022r., poz. 615), powoływanej w skrócie jako: "u.ś.r.", tj. brak związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki oraz niewystąpienie przesłanki z art. 17 ust. 1b ww. ustawy, tj. brak możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Po rozpoznaniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 30 listopada 2021 r. utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji co do zaistnienia podstawy do odmowy przyznania świadczenia wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W tym zakresie Kolegium zdecydowało się przychylić do stanowiska sądów administracyjnych wskazujących w związku z wydanym przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem o sygn. K 38/13 z 21 października 2014 r. na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę lub jej niepodejmowanie w tymże celu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować tylko do tych stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Analizując zgromadzone w sprawie dowody organ doszedł do przekonania, że taka sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Kolegium wskazało, że zgodnie ze złożonym oświadczeniem, P. J. opiekuje się matką osiem godzin dziennie. Opieka ta polega na pomocy przy ubraniu co zajmuje 10 minut, pomocy przy myciu - 30 minut, dopilnowaniu lekarstw - trzy razy na dobę po 10 minut. Przy sprzątaniu i gotowaniu pomaga żona. Czynności te zajmują około 4 godzin. Dodatkowo raz w miesiącu skarżący jeździ do lekarza przedłużyć receptę i wykupić leki.

Z kolei z protokołu z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 20 lipca 2021 r. wynika, że P. J. mieszka wspólnie z bezrobotną żoną A. F.-J., córkami K. i O. oraz matką I. J. Podczas wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że I. J. samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie się ubiera, porusza się samodzielnie, przy pomocy laski, głównie po mieszkaniu, na dwór nie wychodzi. Samodzielnie wykonuje czynności fizjologiczne, samodzielnie przygotowuje sobie kanapki (produkty muszą być wyłożone na stół), sama je posiłki, samodzielnie przyjmuje lekarstwa. Pomocy wymaga przy myciu i czesaniu włosów - w tych czynnościach pomagają jej wnuczki. Syn pomaga w kontakcie z lekarzem, wykupywaniu lekarstw, opłacaniu rachunków, pomaga w myciu nóg. I. J. nie wymaga pampersowania. Żona P. J. przygotowuje posiłki dla całej rodziny, utrzymuje mieszkanie w czystości, pierze oraz prasuje ubrania, robi zakupy. I. J. w ostatnim roku nie była ani razu u lekarza.

Oceniając zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego nie ma faktycznego związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, która w znacznej mierze jest niezależna i zdolna do samodzielnej egzystencji. Korzysta ona z pomocy domowników w niewielkim zakresie. Czynności wykonywanych przez skarżącego związanych z pomocą niepełnosprawnej matce nie można uznać za opiekę, która stanowiłaby przeszkodę do podjęcia zatrudnienia. Poza tym czynności takie jak sprzątanie, pranie, zakupy, przygotowywanie posiłków wykonuje żona skarżącego. To oznacza, że w niniejszej sprawie nie istnieje związek przyczynowo skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

P. J., reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad matką podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek istnieje oraz niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki świadczonej przez skarżącego nie wypełnia dyspozycji ww. przepisu, podczas gdy w prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga, w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia, opieki stałej lub długotrwałej lecz niekoniecznie całodobowej.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 735), dalej "k.p.a.", poprzez "niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.".

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że opieka nad matką zajmuje mu znaczną część dnia. Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy, co w niniejszej sprawie zachodzi. Innymi słowy, znaczy stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Ponadto konieczność sprawowania codziennej opieki poprzez faktyczne "prowadzenie domu" - sprzątanie, gotowanie, pranie, robienie zakupów, dbanie o przyjmowanie leków oraz dowożenie do lekarza, stanowi wykonywanie opieki w sposób stały i trwały. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący na poparcie swojego stanowiska powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką jest stały i długotrwały, co przesądza o zasadności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na jego rzecz.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem przepisów prawa procesowego a rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonej decyzji, tj. odmowie przyznania wnioskowanego przez stronę skarżącą świadczenia, nie można skutecznie postawić zarzutu wydania go z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. 2022r., poz. 615), powoływanej w skrócie jako: "u.ś.r.", a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powołanego unormowania wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).

Omawiane świadczenie, co należy podkreślić, nie jest jednak przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza aby opiekun miał możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu było ustalenie związku pomiędzy niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Do oceny w tym zakresie konieczne było stwierdzenie, czy istotnie powodem (celem) rezygnacji - a w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy w istocie niepodejmowania - zatrudnienia przez skarżącego była konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (matką), w tym również rozważenie tego, czy wymiar faktycznie sprawowanej przez skarżącego i koniecznej w związku ze specyfiką niepełnosprawności jego matki opieki rzeczywiście stoi na przeszkodzie możliwości podjęcia przez niego jakiegokolwiek - choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy - zatrudnienia.

W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że wobec I. J. (ur. 1943r.) w dniu 29 lipca 2020 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał orzeczenie nr [...] o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 lipca 2022 r. wskazując przy tym, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki i pomocy osoby drugiej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W aktach znajduje się oświadczenie skarżącego, złożone w dniu 2 lipca 2021 r., w którym wskazał on, że opiekuje się matką 8 godzin dziennie. W dalszej części oświadczenia skarżący opisał jakie konkretnie czynności w związku ze sprawowaną opieką wykonuje - pomoc przy ubieraniu 10 minut, pomoc przy myciu 30 minut, dopilnowanie lekarstw trzy razy na dobę po 10 minut. Przy sprzątaniu i gotowaniu pomaga żona. Dodatkowo raz w miesiącu skarżący jeździ do lekarza przedłużyć receptę i wykupić leki.

Z kolei z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 20 lipca 2021 r. wynika, że P. J. mieszka wspólnie z bezrobotną żoną, córkami oraz matką I. J. Podczas wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że I. J. samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie się ubiera, porusza się samodzielnie, przy pomocy laski, głównie po mieszkaniu, na dwór nie wychodzi. Samodzielnie wykonuje czynności fizjologiczne, samodzielnie przygotowuje sobie kanapki (produkty muszą być wyłożone na stół), sama je posiłki, samodzielnie przyjmuje lekarstwa. Pomocy wymaga przy myciu i czesaniu włosów – w tych czynnościach pomagają jej wnuczki. Syn pomaga w kontakcie z lekarzem, wykupywaniu lekarstw, opłacaniu rachunków, pomaga w myciu nóg. Żona P. J. przygotowuje posiłki dla całej rodziny, utrzymuje mieszkanie w czystości, pierze oraz prasuje ubrania, robi zakupy.

W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy zgromadziły a następnie oceniły materiał dowodowy stwierdzając, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nie wyklucza podjęcia przez skarżącego zatrudnienia. Matka skarżącego jest osobą względnie samodzielną, samodzielnie się ubiera, spożywa posiłki, samodzielnie porusza się po mieszkaniu. Czynności takie jak zakupy, sprzątanie i gotowanie wykonuje żona skarżącego, która nie pracuje zawodowo. Przy opiece nad matką skarżącego pomagają również wnuczki. Czynności skarżącego to pomoc przy ubraniu się i umyciu, ewentualnie podaniu lekarstw. W tej sytuacji trudno uznać, że powodem braku jakiejkolwiek aktywności zawodowej skarżącego jest fakt sprawowania przez niego opieki nad matką.

Sąd wskazuje, że nie zawsze osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności będzie wymagać takiej opieki, która pozostawać będzie w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Rolą organów jest ustalenie, czy okoliczności danej sprawy stanowią rzeczywistą przeszkodę w podjęciu zatrudnienia (wykonywania innej pracy zarobkowej) i faktycznie uniemożliwiają wykonywanie aktywności zawodowej przez opiekuna. Takich okoliczności jednak w sprawie nie stwierdzono, zważywszy na względną samodzielność matki skarżącego oraz udział wszystkich domowników w udzielaniu jej koniecznej pomocy.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez małą część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyroki NSA: z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20; z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11 oraz z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Przyjąć zatem należy, że okoliczności sprawy, pomimo istniejącej niepełnosprawności danego członka rodziny, wskazywać muszą na takie zaabsorbowanie czasu osoby sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną, by podjęcie przez nią jakiejkolwiek aktywności zawodowej było niemożliwe (niewykonalne). Istotne jest też to, że wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, bowiem świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Brak aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) jako taki (czyli będący wyborem życiowym danej osoby) nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z bądź nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd wskazuje, że jak wynika z ustaleń pracownika socjalnego, skarżący podejmował zatrudnienie w następujących okresach: 01.01.1997r.-29.06.1997r. (pracownik fizyczny), 05.08.2004r.-30.09.2004r. (robotnik placowy), 10.09.2007r.-28.04.2012r. (robotnik budowlany), 10.05.2012r.-19.08.2012r. (zbrojarz). Od stycznia 2017 r. do lipca 2019 r. skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. zasiłek dla bezrobotnych. Wynika z tego, że skarżący jeszcze przed powstaniem stanu niepełnosprawności I. J. wykazywał wieloletnie okresy pozostawania bez zatrudnienia. Powyższe w powiązaniu z faktem, że matka skarżącego jest osobą względnie samodzielną i że w pomoc jej angażują się wszyscy członkowie rodziny wspólnie z nią mieszkający, wskazuje, że powodem niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia nie jest wyłącznie konieczność sprawowania przez niego opieki nad matką. Niewątpliwie zakres sprawowanej nad matką opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia nawet w pełnym wymiarze, zwłaszcza że czynności dnia codziennego, takie jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, wykonuje niepracująca żona skarżącego, a czynności, które wykonuje skarżący, takie jak pomoc w ubraniu się i podaniu leków, nie angażują na tyle dużo czasu, aby podjęcie zatrudnienia nie było możliwe. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący przed 2017 r., to jest zanim zaczął pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy poszukiwał pracy (co jednak w materiale dowodowym sprawy potwierdzenia nie znajduje), to zdaniem Sądu nie sposób zgodzić się z tym, że obecnie spełnia on przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Jak wskazano wyżej, z ustalonego bowiem w sprawie stanu faktycznego wynika, że sprawowana przez skarżącego opieka nad matką - z uwagi na zakres wykonywania koniecznych czynności wspomagających matkę w jej codziennym funkcjonowaniu - nie spełnia wymogów opieki, o jakiej jest mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Raz jeszcze należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcony na czynności opiekuńcze nie absorbuje przy należytej jego organizacji zdecydowanej większości dnia. Nie zachodzi bowiem wówczas wymagana ustawą przesłanka przyznania świadczenia, jaką jest konieczność rezygnacji z pracy lub niepodejmowanie pracy z uwagi na wymóg sprawowania koniecznej i wymaganej z uwagi na specyfikę niepełnosprawności opieki. W niniejszej sprawie prawidłowo zatem oceniono, że ustalony w toku czynności wyjaśniających zakres realizowanych przez skarżącego czynności opiekuńczych wobec matki, nie wykluczałby możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia (innej pracy zarobkowej).

Końcowo należy podnieść, że organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że organ pierwszej instancji błędnie zastosował przepis art. 17 ust. 1b ustawy, bowiem wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, przymiot konstytucyjności utraciło przewidziane w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).