Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 748/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Anna Lechowska WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zwolnienia ze służby -skargę oddala-


UZASADNIENIE

D. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej w skrócie: WSA) w Rzeszowie decyzję Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...].08.2008 r. w przedmiocie odmowy uchylenia własnych decyzji ostatecznych odnośnie zwolnienia skarżącego, jako funkcjonariusza celnego ze Służby Celnej. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Postanowieniem z dnia 25.07.2007 r. nr [...] Sąd Rejonowy w P. zastosował wobec D. K., funkcjonariusza celnego Urzędu Celnego [...] Oddziału Celnego [...], areszt tymczasowy. D. K. był podejrzanym o popełnienie przestępstw z art. 228 § 1 kodeksu karnego (dalej w skrócie: k.k.) w zw. z art. 12 k.k. oraz z art. 228 § 3 k.k. Wobec powzięcia wiadomości o tymczasowym aresztowaniu D. K. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...].08.2007 r. nr [...] zwolnił go ze Służby Celnej z dniem doręczenia tej decyzji, co nastąpiło w dniu 22.08.2007 r. W podstawie prawnej decyzji o zwolnieniu ze służby powołano się m.in. na art. 25 ust. 1 pkt 8b, art. 81 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 ustawy z 24.07.1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 156 z 20004 r., poz. 1641 ze zm., zwana dalej uSC). D. K. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie swego zwolnienia ze służby, ale Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił tego środka odwoławczego, albowiem decyzją z dnia [...].10.2007 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].08.2007 r.

Podaniem z 23.05.2008 r. D. K. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].08.2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej. W uzasadnieniu wniosku powołano się na art. 154 § 1 "k.p.a.", wskazując ponadto, iż ustawą z 18.03.2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. nr 53, poz. 311, zwana dalej "nowelą uSC") uchylono stosowne przepisy ustawy o Służbie Celnej, która obecnie pozwala jedynie na zawieszenie funkcjonariusza celnego w pełnieniu przez niego obowiązków służbowych. Wnioskujący przywołując "linię orzeczniczą SN – vide wyrok SN z dnia 3.06.1993 r. III ARN 27/1993)" zwrócił się o odstąpienie od zasady trwałości decyzji i uchylenie pierwotnej decyzji o jego zwolnieniu ze służby i przywrócenie go do niej "na zawieszenie", wywodząc, iż został niesłusznie pomówiony o popełnienie przestępstwa, a jest niewinny. Za przywróceniem go do służby, zdaniem D. K., przemawiać ma także "szeroko rozumiany ład społeczny w demokratycznym państwie prawa" oraz konstytucyjna zasada sprawiedliwości społecznej, a także zasada równości wobec prawa.

Rozpoznając ten wniosek Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...].07.2008 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnych z dnia [...].08.2007 r. nr [...] oraz z dnia [...].10.2007 r. nr [...], wydanych w przedmiocie zwolnienia wnioskodawcy ze służby celnej. W podstawie prawnej organ powołał się na art. 154 § 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.) oraz art. 81 ust.1, ust. 1a, ust. 2 uSC. Organ dokonał w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia krótkiej rekapitulacji stanu faktycznego sprawy, przytoczył także treść art. 154 § 1 k.p.a. Powołując się na stanowisko zajęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 27.09.2002 r. III SA 330/01, akcentującego, iż zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej na mocy art. 155 oraz art. 154 k.p.a. jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy obowiązują przepisy prawa, na podstawie których decyzja została wydana, organ wywodził, iż stan taki w sprawie nie zachodzi, albowiem źródłowa decyzja o zwolnieniu wnioskodawcy ze służby zapadła na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b uSC, który to przepis został uchylony nowelą uSC. Wykluczono, aby w sprawie mógł mieć zastosowanie powoływany przez D. K. wyrok Sądu Najwyższego (SN) z 3.06.1993 r., III ARN 27/93, w ocenie organu wyrok ten dotyczył tzw. decyzji uznaniowych, zaś decyzja o zwolnieniu ze służby miała charakter tzw. decyzji związanej. Dyrektor Izby Celnej uwypuklił, iż NSA w wyroku z 14.06.2005 r. OSK 1667/07 wykluczył dopuszczalność zastosowania żądanego przez wnioskodawcę trybu weryfikacji decyzji ostatecznych odnośnie do decyzji o charakterze związanym, a taki charakter miała decyzja o zwolnieniu D. K. ze służby. Za nieuwzględnieniem wniosku przemawiać ma zdaniem organu i to, że treść art. 2 ust. 2 ustawy noweli uSC zdaje się wykluczać zastosowanie trybu art. 154 k.p.a. wobec ostatecznych decyzji zwalniających funkcjonariusza celnego ze służby.

Od powyższej decyzji D. K. wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, eksponując iż możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej niewadliwej w trybie art. 154 k.p.a. uzależniona jest jedynie od tego, czy za takim działaniem przemawia wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależnej od prawnej poprawności decyzji, której wniosek dotyczy.

Rozpoznając ten wniosek Dyrektor Izby Celnej opisaną na wstępie decyzją z dnia [...].09.2008 r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy własnej decyzji wydanej w I instancji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Uzasadniając tę decyzję przytoczono stan faktyczny sprawy. Organ podkreślił, iż do przypadku wnioskodawcy ma zastosowanie norma art. 2 ust. 2 noweli uSC, wedle której funkcjonariusza celnego, na jego wniosek, przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a lub 8b uSC. Uwypuklono, iż z mocy art. 3 noweli uSC ma ona zastosowanie do stanów faktycznych mających miejsce po dniu jej wejściu w życie, czyli po 28.03.2008 r., z wyjątkiem postępowań wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed tą datą. Wykluczono z tych przyczyn, aby uchylenie w uSC art. 25 ust. 1 pkt 8b stanowić mogło przesłankę z kolei do uchylenia lub zmiany decyzji w sprawie zwolnienia D. K. ze służby, skoro postępowanie w tej sprawie zakończyło się przed dniem wejścia w życie noweli uSC. Przywołując doktrynalne ujęcie decyzji związanej organ raz jeszcze powtórzył własne stanowisko, iż tryb weryfikacji decyzji ostatecznych przewidziany w art. 154 k.p.a., nie może mieć do nich zastosowania. Organ podkreślił, iż niewątpliwie decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza celnego miała charakter związany, dodatkowo przywołano tezę wyroku NSA z 26.01.2007 r., II OSK 232/06, w której wskazano, iż bezprzedmiotowym ma być analizowanie zaistnienia przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony, gdy w grę wchodzi weryfikacja decyzji związanej, albowiem prowadziłoby to do wydania decyzji niezgodnej z prawem. Weryfikacja takiej decyzji oznaczałaby naruszenie zasady praworządności oraz działanie na szkodę interesu społecznego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie D. K. domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji wydanej w I instancji. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa, naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz zasady sprawiedliwości społecznej, błędną ocenę i zastosowanie przesłanek określonych w art. 155 k.p.a. oraz "pominięcie, względnie błędne przywołanie uzasadnienia SN oraz wydanie decyzji wbrew powszechnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych". Skarżący w obszernym jej uzasadnieniu podniósł, co następuje:

Decyzje Dyrektora Izby Celnej w kwestii odmowy przywrócenia do służby celnej na zawieszenie a wiążące się z korektą obowiązujących unormowań prawnych, naruszać mają w ewidentny sposób obowiązujące prawo gwarantowane przepisami ustawy najwyższej rangi, to jest Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący poddał się decyzji o zwolnieniu go ze służby celnej, jako że obowiązujące w tym czasie prawo nakazywało obligatoryjne postępowanie Dyrektora Izby Celnej, co nie oznacza, że się z tym pogodził. W jego ocenie prawo to głęboko rozmijało się z zasadą sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa. Od tego momentu sytuacja prawna dotycząca celników, jako grupy zawodowej, zaczęła się dynamicznie zmieniać, by ostatecznie doprowadzić do eliminacji niesprawiedliwych przepisów (art. 25 ust. l pkt 8a i 8b uSC). Podejmowane przezeń próby zmiany istniejącej sytuacji poprzez wnioskowanie o ponowne przywrócenie do służby na zawieszenie spotkały się z konsekwentną odmową Dyrektora Izby Celnej, co w jego ocenie jest rażącym naruszeniem prawa, które winno być na zasadzie Konstytucji RP oraz przepisów niższej rangi stosowane jednakowo do wszystkich obywateli w tożsamej sytuacji formalno-prawnej. D. K. wyraził głębokie przekonanie, że postawione mu zarzuty nie znajdą potwierdzenia w sprawiedliwym procesie karnym. W tym stanie rzeczy wnosi zgodnie z linią orzeczniczą SN (vide np. wyrok SN z dnia 3 czerwca 1993 r. III ARN 27/1993) o odstąpienie od zasady trwałości decyzji i uchylenie pierwotnej decyzji o jego zwolnieniu i "przywrócenie go do służby na zawieszenie", gdyż jest niewinny i nie popełnił żadnego czynu zabronionego, a został jedynie pomówiony. Obowiązujące po uchyleniu art. 25 ust. 8a i 8b uSC przepisy szczegółowe pozwalają jedynie na zawieszenie funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Za przywróceniem go na zawieszenie przemawiać ma także "szeroko rozumiany ład społeczny w demokratycznym państwie prawa" oraz zasada sprawiedliwości społecznej określona w art. 2 Konstytucji RP, gdyż funkcjonariusze celni, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze są zawieszani, podobnie ma się sprawa we wszystkich innych służbach mundurowych.

Skarżący naprowadza ponadto, że zgodnie z orzecznictwem w sprawach administracyjnych organ administracyjny rozpoznając taką sprawę (tryb art. 154 lub 155 k.p.a.) winien badać jedynie, czy rzeczywiście istnieje słuszny interes strony, a jeżeli dojdzie do wniosku że istnieje, powinien nadto zbadać, czy przepis szczególny nie wyklucza takiego rozwiązania. W sytuacji, gdy istnieje słuszny interes a przepis szczególny nie wyklucza zmiany orzeczenia - decyzja poprzednia winna być uchylona. Odnośnie odmowy uchylenia swojej pierwotnej decyzji na podstawie trybu określonego w art. 154 § 1 k.p.a. D.K. stwierdza, że przytoczone orzeczenie SN nie odnosi się jedynie do decyzji uznaniowych.

Skarżący wyeksponował, iż w wyroku z dnia 21 kwietnia 2006 r. I OSK 1095/05 Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) stwierdził, że "Zastosowaniu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w stosunku do funkcjonariusza, wobec którego wniesiono akt oskarżenia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. nr 120 poz. 1122), nie stoją na przeszkodzie obowiązujące przepisy ani też zasady mające swe źródło w ustawie zasadniczej. Brak reguł prawa międzyczasowego w sytuacji, gdy stosunek prawny trwa w momencie wejścia w życie nowych przepisów, odmiennie regulujących jego reżim prawny powinien, co do zasady oznaczać, iż wolą ustawodawcy było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa. NSA nie podzielił poglądu wyrażonego w kontrolowanym orzeczeniu, iż wynikająca z istoty państwa prawnego zasada zaufania obywatela do państwa zakazuje stosowania nowo ustanowionych norm w uSC do zdarzenia, które miało miejsce przed wejściem w życie nowelizacji tej ustawy. W ocenie Sądu zastosowaniu art. 25 ust. 1 pkt 8a uSC w stosunku do funkcjonariusza, wobec którego wniesiono akt oskarżenia przed dniem 10 sierpnia 2003 roku, nie stoją na przeszkodzie obowiązujące przepisy ani też zasady mające swe źródło w ustawie zasadniczej. D. K. wykorzystując stanowisko NSA zajęte w powyższym orzeczeniu zauważa, iż brak reguł prawa międzyczasowego w sytuacji, gdy stosunek prawny trwa w momencie wejścia w życie nowych przepisów, odmiennie regulujących jego reżim prawny, powinien co do zasady oznaczać, iż wolą ustawodawcy było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, iż od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju, zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały wcześniej, przed wejściem w życie nowych przepisów, ale które trwają w czasie dokonywania zmian prawa. Skutkiem przyjęcia takiej zasady ma być to, iż od dnia wejścia w życie nowej regulacji wszystkie podmioty mają być traktowane równo, według takich samych norm, przy jednoczesnym założeniu, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków niż prawo, które uchylono (vide uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r., FPK 11/97, ONSA 1998/1/10). D.K. przywołał stanowisko, jakie zajmował Trybunał Konstytucyjny odnośnie pojmowania zasady nie działania prawa wstecz (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 maja 2001 r., sygn. akt K 19/00, OTK 2001/4/82), jak również pogląd Trybunału dotyczący zgodności art. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie uSC z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP (wyrok z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04 (OTK 2004/9/93). W ocenie skarżącego sposób rozumienia wynikającej z art. 32 Konstytucji zasady równości wobec prawa, prezentowanej w przytoczonych przezeń orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego winien być uwzględniony przy wykładni noweli uSC z 2008 r. Zdaniem D. K. skarżony organ ma obowiązek stać na straży praworządności i konstytucyjnego porządku prawnego, a za wydaniem decyzji przywracającej skarżącego "na zawieszenie" przemawia jego słuszny interes, nie sprzeciwia się też temu żaden przepis szczegółowy. Przesłanki te są wystarczające, aby przywrócić go do służby w stan zawieszenia, co pozwoli na wypełnienie luki naruszającej Konstytucję RP. D. K. z wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji. W polemice z zarzutami skargi podniósł, że nowela uSC z dnia 18 marca 2008 r. zawiera przepisy przejściowe w art. 2 ust 1 nakazujące umorzenie toczących się w dniu wejścia w życie nowej ustawy postępowań opartych na podstawie jej art. 25 ust 1 pkt 8a lub 8b. Art. 2 ust. 2 noweli uSC reguluje także sytuację osób już zwolnionych ze służby w trybie art. 25 ust 1 pkt 8b uSC w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z 18 marca 2008 r. stanowiąc, że funkcjonariusza zwolnionego ze służby w oparciu o te przepisy przywraca się do służby na jego wniosek w razie umorzenia lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.

W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oceny zaskarżonej decyzji w takim aspekcie sąd dokonuje biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny w sprawie, istniejący w dacie wydania decyzji ostatecznej.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych wyżej granicach, sąd uznał, że nie narusza ona prawa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy jest niesporny i sprowadza się do tego, że postanowieniem z dnia 25.07.2007 r. [...] Sąd Rejonowy w P. zastosował wobec D. K., funkcjonariusza celnego Urzędu Celnego [...] Oddziału Celnego [...], areszt tymczasowy. D. K. był podejrzanym o popełnienie przestępstw z art. 228 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz z art. 228 § 3 k.k. W następstwie tymczasowego aresztowania D. K. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...].08.2007 r. nr [...] zwolnił go ze służby celnej z dniem doręczenia tej decyzji, co nastąpiło w dniu 22.08.2007 r. W podstawie prawnej decyzji o zwolnieniu ze służby powołano się m.in. na art. 25 ust. 1 pkt 8b, art. 81 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 ustawy z 24.07.1999 r. uSC. D. K. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie swego zwolnienia ze służby, ale Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił tego środka odwoławczego, albowiem decyzją z dnia [...].10.2007 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].08.2007 r. Ta ostatnia decyzja nie została zaskarżona skargą sądowoadministracyjną. Pismem z dnia 23.05.2008 r. (data wpływu podania do organu) D. K. wniósł o uchylenie decyzji zwalniającej go ze służby celnej w trybie art. 154 § l k.p.a. Uzasadniając swój wniosek podniósł, że na mocy noweli uSC uchylony został art. 25 ust. l pkt 8b uSC, który był podstawą do jego zwolnienia. Organ z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu swojej decyzji odmówił uwzględniania wniosku, stanowisko to podtrzymał w decyzji wydanej w następstwie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Art. 154 k.p.a. stwarzający uprawnienie organu do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której żadna strona nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony - ustanawia jeden z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Tryby nadzwyczajne, muszą być traktowane jako wyjątek od jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § l k.p.a. Interpretacja przepisów dotyczących trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji musi być ścisła, gdyż dotyczy wyjątku od zasady ogólnej, w świetle zaś jednej z fundamentalnych zasad wykładni prawniczej wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco, zastosowanie trybu nadzwyczajnego jest dopuszczalne tylko w sytuacjach odpowiadającym ściśle przesłankom określonym w k.p.a.

Stawiany przez skarżącego zarzut niezgodnej z prawem odmowy uchylenia w tym trybie decyzji Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby celnej nie jest uzasadniony, jako że organ ów nie mógł zastosować powyższego przepisu. Wynika to z następujących przyczyn: po pierwsze zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie powszechnie prezentowany jest pogląd, który w pełni akceptuje również sąd orzekający w niniejszej sprawie, iż zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 154 i art. 155 k.p.a. jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy obowiązują przepisy prawne, na podstawie których decyzja została wydana. Zmiana obowiązującego prawa powoduje, iż powstaje nowa sprawa nie tylko w sensie procesowym, lecz również w znaczeniu materialnoprawnym. Oznacza to, że zarówno art. 154, jak i 155 k.p.a. mogą być stosowane wobec decyzji tylko w czasie, kiedy obowiązuje podstawa prawna, na jakiej te decyzje zostały wydane. Zmiana regulacji prawnej oznacza konieczność rozpatrywania uprawnień strony w świetle nowego stanu prawnego i prowadzi do powstania nowej sprawy administracyjnej (wyrok NSA z 27 września 2002 r.; III SA 330/01; OSP 2004/9/111 oraz cytowane tam orzeczenia i poglądy doktryny). Taka właśnie sytuacja wystąpiła w sprawie administracyjnej, w której zapadła zaskarżona decyzja. Decyzja o zwolnieniu ze służby celnej, której weryfikacji żądał skarżący na podstawie art. 154 k.p.a., została wydana na podstawie art. 25 ust1 pkt 8b uSC. Przepis ten został uchylony z dniem 28 marca 2008 r. ustawą z dnia 18 marca 2008 r. – nowelą uSC. Już zatem w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o wszczęcie postępowania w trybie przewidzianym w art. 154 k.p.a. nie obowiązywały przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji, która miałaby być weryfikowana. Taka sytuacja, w świetle wyżej przytoczonego poglądu, uniemożliwiała organowi wydanie decyzji uwzględniającej żądanie skarżącego. Uchylenie lub zmiana decyzji o zwolnieniu ze służby celnej, której weryfikacji domagał się skarżący w postępowaniu administracyjnym wymagałaby podjęcia nowego postępowania celem orzeczenia o prawach i obowiązkach strony, to zaś byłoby niemożliwe z racji uchylenia przepisów, które stanowiły podstawę orzekania o zwolnieniu ze służby celnej.

Trafnie podniósł skarżony organ, że nowela uSC uregulowała w ramach przepisów intertemporalnych skutki uchylenia przepisu stanowiącego podstawę wydania wobec skarżącego decyzji o zwolnienia ze służby celnej, czyli art. 25 ust. l pkt 8b uSC w art. 2 ust. 2, że funkcjonariusza celnego, przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust. l pkt 8a lub 8b uSC. Wspomniany przepis art. 2 ust 2 noweli uSC w całości reguluje uprawnienia już zwolnionych w oparciu o wymienione w nim przepisy funkcjonariuszy celnych, stąd wywody skargi dotyczące zasad stosowania nowego prawa w przypadku braku przepisów intertemporalnych wsparte wyrokami dotyczącymi stosowania art. 25 ust. 1 pkt 8 a i 8b uSC wobec funkcjonariuszy celnych, przeciwko którym wniesiono akt oskarżeni lub ich aresztowano przed wejściem w życie przepisów ustawy wprowadzającej do art. 25 ust 1 uSC pkt 8 a i 8b nie mają żadnego związku ze sprawą niniejszą.

Zasadny jest także argument organu, iż nie mógł zastosować trybu nadzwyczajnego przewidzianego w art. 154 k.p.a. do decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby celnej ze względu na fakt, iż decyzja ta była tzw. decyzją związaną. Art. 154 k.p.a. może być stosowany tylko w odniesieniu do decyzji wydawanych w sprawach, w których organ dysponuje uznaniem administracyjnym, a więc wtedy gdy przy wydawaniu decyzji nie jest ściśle związany przepisami prawa. Pogląd, w świetle którego nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji przewidziany w art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych jest ugruntowany w orzecznictwie - por. dla przykładu: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2005 r.; OSK 1667/04, niepubl. oraz wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2007 r.; II OSK 232/06; LEX nr 341253. Pogląd ten został szeroko uzasadniony w pierwszym z wymienionych wyroków, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Nie do przyjęcia jest bowiem pogląd, że w drodze art. 154 k.p.a. można wzruszyć każdą decyzję ostateczną, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Gdyby tak dosłownie rozumieć ten przepis, to w przypadku tzw. decyzji związanych, dochodziłoby do kolizji z art. 156 § l pkt 2 k.p.a., co byłoby zaprzeczeniem podstawowych reguł wykładni prawa, gdyż wykładnia nie może prowadzić do takich sprzeczności (w ramach jednego aktu prawnego - ustawy)". W niniejszej sprawie decyzja o zwolnieniu ze służby celnej, której weryfikacji w trybie art. 154 k.p.a. żądał skarżący wskazuje jednoznacznie, że decyzja miała charakter związany. Treść art. 25 ust. l pkt 8b uSC w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby celnej była jednoznaczna: "funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku tymczasowego aresztowania". Takie sformułowanie hipotezy i dyspozycji normy prawnej bez żadnych wątpliwości świadczy o związanym charakterze decyzji. W tym stanie rzeczy decyzja organu odmawiająca uchylenia lub zmiany w trybie art. 154 k.p.a. decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby celnej nie może być uznana za niezgodną z prawem. Przywołany przez skarżącego wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1993 r. III ARN 27/1993 dopuszczający zmianę w trybie art. 154 k.p.a. orzeczenia w przedmiocie choroby zawodowej ma charakter odosobniony i dotyczy zupełnie innego postępowania.

Treść wniosku skarżącego nie budzi żadnych wątpliwości, że jego wolą było uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Taka podstawa prawna została zawarta w osnowie wniosku, cała argumentacja przytaczana przez stronę, służy wykazaniu, że uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby celnej leży w słusznym interesie strony, jest także zgodne z interesem społecznym. Innymi słowy strona zmierza do udowodnienia zaistnienia przesłanek uchylenia decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. Zarzut zatem błędnej oceny i zastosowania przesłanek przewidzianych w art. 155 k.p.a. zawarty w skardze jest całkowicie bezpodstawny.

Oceniając pozostałe argumenty podnoszone przez skarżącego zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i w uzasadnieniu skargi do WSA, trzeba stwierdzić, że argumenty te są bez znaczenia dla sprawy, której przedmiotem jest ocena legalności zaskarżonej decyzji, wydanej w trybie art. 154 k.p.a., albowiem pozostałe zarzuty zmierzają w istocie do wykazania wadliwości decyzji o zwolnieniu go ze służby celnej. Zarzuty te nie mogą odnieść żadnego skutku w odniesieniu do przedmiotu zaskarżenia, którym jest nie decyzja o zwolnieniu ze służby celnej, lecz odmawiająca jej weryfikacji decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym określonym w art. 154 k.p.a. Kwestia oceny legalności źródłowej decyzji nie ma znaczenia dla weryfikacji decyzji na podstawie art. 154 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do niedopuszczalnego łączenia różnych trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji przewidzianych w k.p.a. Okoliczności na które powołuje się strona (nie popełnienie zarzuconego mu przestępstwa) mogłyby stanowić o wydaniu wyroku uniewinniającego, co prowadziłoby do zastosowania art. 2 ust. 2 noweli uSC przewidującej w takim przypadku przywrócenie go do służby.

Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia Konstytucji, w szczególności zasady równości wobec prawa, poprzez zróżnicowanie pozycji osób, wobec których postępowania w sprawie o zwolnienie ze służby toczyły się w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej i które to postępowania podlegają umorzeniu a stosunek służbowy tych osób podlega zawieszeniu z możliwością przedłużenia w szczególnych przypadkach zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego (art. 2 ust. 1 i art. 1 pkt 1 noweli uSC), bowiem osoby te nie znajdują się w takiej samej sytuacji, jak osoby które jak skarżący zostały już prawomocnie zwolnione w oparciu o uchylone przepisy.

Sąd informuje, iż identyczne stanowisko prezentował w sprawie II SA/Rz 796/08, gdzie skarżący – funkcjonariusz celny także domagał się uchylenia ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby, a podstawą zwolnienia było wniesienia aktu oskarżenia.

Biorąc powyższe pod rozwagę, sąd działając na podstawie art. 151 Ppsa oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.