Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 714/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 26, art. 29, art. 36, art. 65 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Zarządu Województwa na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez wierzyciela - Zarząd Województwa (dalej jako wierzyciel, strona, skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" sprawie nieprzystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]", nr "[...]" wystawionego wobec zobowiązanego S. Ż. (dalej jako zobowiązany), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że wierzyciel w dniu "[...]" wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanego, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu "[...]", nr "[...]", z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowych z udziałem środków europejskich, w łącznej kwocie należności głównej 178.170,60 zł. Do wyżej wymienionego tytułu wykonawczego wierzyciel załączył zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie nieprzystąpienia do egzekucji z uwagi na fakt, iż zobowiązany nie mieszka pod wskazanym przez wierzyciela adresem, w którym to zawiadomieniu wskazano nowy adres zobowiązanego w "[...]".

Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął działania zmierzające do wszczęcia egzekucji. Z raportu sporządzonego przez poborcę skarbowego w dniu "[...]" wynikało, że zobowiązany nie mieszka pod adresem wskazanym przez wierzyciela w tytule wykonawczym od ponad czterech lat. Pismem z dnia "[...]", Komenda Miejska Policji poinformowała, że nie posiada informacji o miejscu pobytu i pracy zobowiązanego. Z informacji przekazanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika, że zobowiązany został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego przez Spółkę A. Organ egzekucyjny, korzystając z dostępnych systemów informatycznych ustalił, że właściwym dla zobowiązanego adresem rejestracyjnym i korespondencyjnym jest adres znajdujący się w "[...]".

W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 29 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), zawiadomieniem z dnia "[...]", poinformował wierzyciela o nieprzystąpieniu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]", nr "[...]".

Pismem z dnia "[...]", wierzyciel wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie nieprzystąpienia do egzekucji. W dniu "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie w sprawie nieprzystąpienia do egzekucji.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że właściwym

miejscowo organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest Naczelnik Urzędu

Skarbowego, ponieważ właściwym adresem rejestracyjnym i adresem korespondencyjnym zobowiązanego (zgodnie ze złożonym w dniu "[...]" zeznaniem PIT-37 za rok 2016) jest adres znajdujący się w "[...]".

W zażaleniu na to postanowienie wierzyciel wniósł o jego uchylenie w całości uzasadniając, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, wynikającego z treści art. 65 § 1 ustaw z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tj, Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej jako kpa), w związku z art. 18 u.p.e.a. i nie przekazał przedmiotowego tytułu wykonawczego właściwemu organowi egzekucyjnemu. W jego ocenie treść art. 29 § 2 u.p.e.a. nie może stanowić podstawy do nieprzystąpienia do egzekucji i zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi, ponieważ w tym zakresie powinien mieć zastosowanie art. 65 § 1 kpa, w związku z art. 18 u.p.e.a., a zwrot tytułu wykonawczego w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a. może nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku wskazania adresu zobowiązanego.

Oceniając powyższe zarzuty Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Przewidziany bowiem w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymóg wskazania adresu zobowiązanego należy rozumieć jako wymóg podania właściwego i aktualnego adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, a więc wskazania miejsca, w którym osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Obowiązku tego wierzyciel nie może przerzucać na organ egzekucyjny. Konsekwencją wskazania nieprawidłowego adresu, w przedstawionym wyżej rozumieniu, jest natomiast zwrot tytułu wykonawczego wierzycielowi, którego obowiązkiem jest ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania zobowiązanego i skierowanie tytułu do realizacji przez właściwy miejscowo organ egzekucyjny. W konsekwencji to do wierzyciela należy weryfikacja danych tytułu wykonawczego, co oznacza, że ma on obowiązek wskazać w tytule wykonawczym aktualne dane. W sytuacji, gdy nie wszczęto jeszcze egzekucji do majątku zobowiązanego i nie został mu doręczony odpis tytułu wykonawczego, oznacza to obowiązek wystawienia nowego tytułu wykonawczego w miejsce dokumentu zawierającego błędne dane. W takiej sytuacji w odniesieniu do adresu zobowiązanego innego niż pierwotnie wskazany, oznaczać to może, iż właściwy miejscowo jest inny organ egzekucyjny, niż wierzyciel pierwotnie zakładał.

Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych.

Organ wskazał, że podstawowym celem podawania w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego jest umożliwienie organowi skutecznego jego doręczenia, a nie ustalenie właściwości miejscowej, w celu jak najszybszego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Z treści art. 26 § 1 i 26 § 5 u.p.e.a. wynika jednoznacznie, że prawidłowe wystawienie tytułu wykonawczego ma zasadnicze znaczenie dla skuteczności wszczęcia egzekucji administracyjnej i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Do elementów decydujących o prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego należy niewątpliwie prawidłowo wskazany adres zobowiązanego. Brak takiego adresu uniemożliwia bowiem organowi egzekucyjnemu doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanemu, co w konsekwencji uniemożliwia przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. W takiej sytuacji znajduje zaś zastosowanie przewidziane w art. 64c § 2 u.p.e.a. obciążenie wierzyciela zryczałtowanymi wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny.

Organ odniósł się do wskazanych przez wierzyciela w zażaleniu wyroków (NSA z dnia 24.11.1998 r., sygn. akt III SA 918/97 oraz WSA w Gliwicach z dnia 16.03.2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1269/16) i stwierdził, że dotyczyły one sytuacji w której egzekucja została już wszczęta, czyli tytuł wykonawczy został prawidłowo doręczony zobowiązanemu, a adres zobowiązanego i właściwość miejscowa organu egzekucyjnego uległy zmianie w toku prowadzonej egzekucji.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej pomimo tego, że Sąd Rejonowy, postanowieniem z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", ustanowił dla zobowiązanego kuratora w osobie radcy prawnego M. B., prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w "[...]", celem reprezentowania wyżej wymienionego (zapewnienia zastępstwa i doręczania pism) w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w celu wyegzekwowania należności z tytułu zwrotu dofinansowania wraz z należnymi odsetkami, wynikającymi z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa nr "[...]" z dnia "[...]" to właściwość miejscową organu egzekucyjnego ustala się na podstawie miejsca zamieszkania zobowiązanego lub miejsca położenia składników jego majątku (art. 22 u.p.e.a.). Z pozyskanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego informacji wynika, że zobowiązany nie mieszka pod adresem, wskazanym przez wierzyciela w tytule wykonawczym od czterech lat, a nowi

najemcy lokalu mieszczącego się pod wskazywanym adresem nie mają z nim kontaktu. Dodatkowo Organ egzekucyjny ustalił, że właściwym adresem rejestracyjnym i korespondencyjnym jest adres w "[...]". W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał prawnej możliwości skutecznego wszczęcia w przedmiotowej sprawie egzekucji administracyjnej. Dodatkowo zauważono, że jeżeli zobowiązany faktycznie nie posiada adresu zameldowania i nie przebywa w żadnym miejscu z zamiarem stałego pobytu, to wskazanie w tytule wykonawczym tzw. adresu korespondencyjnego zobowiązanego, czyni zadość wymogom art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, nie podzielił poglądu wierzyciela,

że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawierają uregulowania na wypadek stwierdzenia przez organ egzekucyjny swojej niewłaściwości, wobec czego w takiej sytuacji mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano bowiem, iż postępowanie egzekucyjne w administracji jest odrębnym i szczególnym postępowaniem, do którego na mocy art. 18 u.p.e.a. tylko odpowiednie zastosowanie mogą mieć przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest procedurą całkowicie niezależną od innych postępowań administracyjnych. Jego specyfika powoduje, że należy się kierować zasadami przede wszystkim tego postępowania, a nie uregulowanymi w innych postępowaniach administracyjnych, choćby nawet dopuszczonymi do odpowiedniego stosowania.

Wierzyciel, reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie powyższego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem z dnia "[...]" oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 65 § 1 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis art. 65 § 1 kpa nie ma zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż postępowanie egzekucyjne

w administracji jest odrębnym i szczególnym postępowaniem, całkowicie niezależnym od innych postępowań administracyjnych oraz na uznaniu, że organ egzekucyjny ma obowiązek] przekazania podania (sprawy) właściwemu organowi jedynie w sytuacji, gdy do zmiany adresu (ustalenia, że uległ on zmianie) zobowiązanego doszło dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania tych

przepisów i skutkowało brakiem przekazania sprawy do właściwego organu egzekucyjnego, nie przystąpieniem do egzekucji i zwrotem tytułu wykonawczego;

2. art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przepis ten nie powinien być zastosowany w niniejszej sprawie, gdyż organ nie powinien nie przystąpić do egzekucji i zwracać tytułu wykonawczego, lecz przekazać sprawę według właściwości do właściwego organu egzekucyjnego, którego sam ustalił;

3. art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wymóg wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego należy rozumieć jako wymóg podania właściwego i aktualnego adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, podczas gdy przepis ten nakłada na wierzyciela obowiązek wskazania jedynie adresu zobowiązanego, takiego o jakim wiedzę ma wierzyciel, co w konsekwencji doprowadziło jego błędnego zastosowania, a to z kolei skutkowało nie przystąpieniem do egzekucji i zwrotem tytułu wykonawczego;

4. art. 12 kpa poprzez brak niezwłocznego przekazania podania (sprawy) do właściwego organu egzekucyjnego, co skutkowało naruszeniem podstawowej zasady postępowa administracyjnego jaką jest sprawne działanie organów administracji, bez zbędnej zwłoki.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny ustalił, że dłużnik zamieszkuje w "[...]" a nie w "[...]". Dokonując takich ustaleń organ egzekucyjny powinien był w oparciu o art. 65 § 1 kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. przekazać tytuł wykonawczy w drodze postanowienia właściwemu organowi egzekucyjnemu.

Obowiązek badania właściwości przez organ wiąże się z etapem wszczęcia postępowania. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują w swej treści uregulowania na wypadek stwierdzenia przez organy egzekucyjne swojej niewłaściwości. W tym zakresie, w ocenie skarżącego, winny mieć zastosowanie przepisy kpa, a konkretnie jego art. 65 § 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a.. Identyczne stanowisko zaprezentował w swoim orzeczeniu z dnia 6 grudnia 2011r. WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1573/11 wskazując, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w oparciu o swoje bazy danych, że adres zobowiązanego jest nieaktualny i był nieaktualny w chwili wystawienia tytułu wykonawczego, nie uprawnia do zwrotu tytułu wierzycielowi. Zwrot tytułu wykonawczego w trybie

art. 29 § 2 u.p.e.a. mógłby nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku adresu zobowiązanego w jego treści. Jeśli jednak adres widnieje w tytule wykonawczym, a organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 kpa w związku z art. 18 u.p.e.a., winien przekazać w drodze postanowienia tytuł wykonawczy właściwemu organowi

egzekucyjnemu, jeśli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego.

Podkreślono, że nie ma również przeszkód aby stosować art. 65 § 1 kpa w sytuacji, gdy jeszcze nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przepis ten nie zawiera tego typu ograniczeń, a wręcz przeciwnie stosuje się go, gdy strona dopiero wnosi o wszczęcie postępowania, przy czym swoje podanie kieruje do organu niewłaściwego w sprawie.

Ponadto zdaniem skarżącego nakaz zbadania z urzędu swojej właściwości oznacza, że adres zamieszkania wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym nie jest wiążący dla organu, a ma tylko znaczenie posiłkowe. W niniejszej sprawie wystawiony tytuł wykonawczy był prawidłowy pod względem formalnym, gdyż zawierał wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 u.p.e.a., w tym adres zamieszkania zobowiązanego. Fakt, że organ egzekucyjny stwierdził w oparciu o swoje bazy danych, że adres ten jest nieaktualny i był nieaktualny w chwili wystawienia tytułu wykonawczego nie uprawniał do zwrotu tytułu wierzycielowi. Z powyższego wynika naruszenie przez organ przepisów art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Nie powinien on stosować art. 29 § 2 pkt 3

u.p.e.a., tj. nie przystępować do egzekucji, lecz przekazać sprawę według właściwości do właściwego organu egzekucyjnego, którego zresztą adres sam ustalił na podstawie ostatniej złożonej przez zobowiązanego deklaracji podatkowej. Ponadto organ błędnie uznał, że adres zobowiązanego zamieszczany w tytule wykonawczym wskazywany przez wierzyciela powinien być aktualny.

Zwrot tytułu wykonawczego w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a., może nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku adresu zobowiązanego w jego treści. Jeśli jednak adres widnieje w tytule wykonawczym, a organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 kpa w związku w z art. 18 u.p.e.a, winien przekazać w drodze

postanowienia tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).

Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd, dokonując kontroli działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie granice sprawy określa wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na żądanie wierzyciela, postanowienie organu egzekucyjnego o nieprzystąpieniu do egzekucji.

Natomiast argumentacja skargi koncentruje nie tyle na tym, czy organ egzekucyjny zasadnie nie przystąpił do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, po stwierdzeniu, iż aktualny adres zobowiązanego jest niezgodny z adresem wskazanym w tytule wykonawczym, co na dowodzeniu, że organ powinien był przekazać tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu.

W świetle obowiązujących przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji trudno uznać stanowisko skarżącego za zasadne.

Przede wszystkim Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji reguluje autonomicznie i w sposób kompletny postępowanie egzekucyjne, a przepisy k.p.a. mają jedynie posiłkowe zastosowanie. W szczególności stwierdzić należy, że na gruncie tej ustawy pojęcia "postępowania egzekucyjnego" i "egzekucji", nie są tożsame. Podobnie, różna jest pozycja stron postępowania egzekucyjnego tj. wierzyciela i zobowiązanego. Należy zwrócić uwagę na wynikające z art. 6 u.p.e.a. obowiązki wierzycieli, uszczegółowione i sprecyzowane aktualnie w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych ( Dz. U . z 2017r. poz.1483),obowiązki w zakresie wystawiania tytułów wykonawczych (art.26) a także uprawnienia określone w art. 36 u.p.e.a. Wierzyciel należności publicznoprawnych, bo tylko takich należności dotyczy egzekucja administracyjna, nie jest "zwykłą" stroną, której indywidualnej sprawy dotyczy postępowanie. Zatem wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji nie można utożsamiać z podaniem strony o wszczęcie postępowania według k.p.a., w szczególności zaś sporządzany przez tegoż wierzyciela tytuł wykonawczy o ściśle określonej treści nie jest załącznikiem do podania, a dokumentem urzędowym stanowiącym podstawę egzekucji.

W związku z tym, że skarżący wierzyciel powołuje się na konieczność zastosowania art. 65 § 1 k.p.a do sytuacji określonej w art. 29 § 2 u.p.e.a i wskazuje na orzeczenia sądów administracyjnych, należy wyjaśnić, że wobec zmiany treści obu tych przepisów poglądy prezentowane m.in. w przywołanych wyrokach WSA w Krakowie z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 380/08 i z dnia 6 grudnia 2011r., sygn. akt I SA/Kr 1573/11, nie są aktualne.

Wskazać należy, że art. 29 § 2 u.p.e.a w brzmieniu obowiązującym od 21 listopada 2013r stanowił, że: "Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Na postanowienie organu egzekucyjnego o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym przysługuje zażalenie."

Od 1 stycznia 2016r. art. 29 § 2 u.p.e.a., stanowi: "organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli: 1) obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej; 2) organ egzekucyjny uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne; 3) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2." Dodany został § 2a , zgodnie z którym "na wniosek wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym , złożony w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji lub przystępuje do egzekucji. Na postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi przysługuje zażalenie".

Zatem z treści art.29 § 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym już od 21 listopada 2013r. nie można w żaden sposób wywieść, że organ egzekucyjny, zamiast zwracać tytuł wierzycielowi, powinien postanowieniem przekazać tytuł wykonawczy organowi właściwemu, przy odpowiednim zastosowaniu art.65 § 1 k.p.a. w związku z art.18 u.p.e.a. W stanie prawnym obowiązującym w 2016r. ( w tym roku został złożony wniosek o wszczęcie egzekucji) art.29 § 2 u.p.e.a stanowi, jakie przyczyny powodują, że organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia o tym wierzyciela. Nie ma w nim mowy o postanowieniu o zwrocie tytułu wykonawczego, na które przysługiwało by zażalenie. Także w treści art.29 § 2a u.p.e.a mowa jest o postanowieniu o nieprzystąpieniu do egzekucji a nie o zwrocie tytułu wykonawczego wierzycielowi.

Z przytoczonych regulacji wynika, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji milczy w kwestii zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi, (co zapewne wiąże się z przewidzianą w ustawie możliwością przekazywania tytułów wykonawczych organowi egzekucyjnemu w formie elektronicznej). Na podstawie regulacji z art.29 § 2 i § 2a u.p.e.a. można wnioskować, że zwrot tytułu wykonawczego, (gdyby miał on postać papierową), stanowi czynność materialno-techniczną, która jest ( może być) dokonana przez organ egzekucyjny po upływie 14 dni od zawiadomienia wierzyciela o nieprzystąpieniu do egzekucji lub po ostatecznym lub prawomocnym rozstrzygnięciu zasadności nieprzystąpienia do egzekucji wyrażonego w postanowieniu, wydanym na podstawie art. 29 § 2a u.p.e.a . Na czynność zwrotu tytułu wykonawczego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego ( vide art.3 §2 pkt 4 p.p.s.a.).

Zwrócić też należy uwagę na to, że w świetle art. 65 § 1 k.p.a. w aktualnym brzmieniu, przekazanie właściwemu organowi podania wniesionego do organu, który uznaje się za niewłaściwy do załatwienia sprawy, następuje przez czynność materialno-techniczną,strona jest zawiadamiana o powyższym pismem zawierającym uzasadnienie ( na taką czynność nie służy skarga do sądu administracyjnego -vide art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a.).

Jak już wyżej stwierdzono, przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie wydane na podstawie art. 29 § 2a w związku z art.29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że organ egzekucyjny stwierdził, iż na dzień wystawienia tytułów wykonawczych tj. w dniu "[...]" adres wskazany przez wierzyciela w tytułach wykonawczych był nieaktualny. Według uzyskanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego informacji zobowiązany nie mieszkał pod adresem wskazanym przez wierzyciela (wskazany adres znajdował się w "[...]") od 4 lat. Organ egzekucyjny ustalił (na podstawie bazy danych dostępnych w urzędzie systemów informatycznych, zeznania PIT – 37 za 2016 r.), że aktualny adres rejestracyjny i korespondencyjny znajduje się w "[...]".

Niewątpliwie ta okoliczność wskazała na zaistnienie przesłanki nieprzystąpienia do egzekucji, o której mowa w art.29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. W myśl art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także numeru identyfikacji podatkowej (NIP) lub numeru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Sąd podziela stanowisko organu egzekucyjnego, że za wypełnienie obowiązku podania adresu w tytule wykonawczym przez wierzyciela nie może zostać uznane podanie jakiegokolwiek adresu zobowiązanego, nawet nieaktualnego. Konsekwencją braku wskazania w tytule wykonawczym właściwego adresu zobowiązanego jest niemożność wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucją administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Według art.26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego , jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Znajduje to potwierdzenie także w treści art. 32 u.p.e.a , zgodnie z którym organ egzekucyjny lub egzekutor przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Z powyższego wynika, że organ egzekucyjny "przystępuje do egzekucji" poprzez jej wszczęcie tj. podjęcie konkretnych czynności egzekucyjnych oraz doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego.

Dla skutecznego wszczęcia egzekucji, którego warunkiem jest prawidłowe doręczenie tytułu wykonawczego organ egzekucyjny musi dysponować tytułem zawierającym aktualny adres zobowiązanego. Tymczasem jak wskazywał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wystawiony tytuł wykonawczy nr "[...]" z dnia "[...]" zawierał co prawa adres dłużnika, lecz nie był to adres aktualny, który umożliwiał wszczęcie egzekucji. Jak wynika z analizy akt sprawy wierzyciel miał już wcześniej problem z ustaleniem aktualnego adresu zobowiązanego. Do akt przesłanych wraz z tytułem wykonawczym wierzyciel dołączył bowiem zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o nieprzystąpieniu do egzekucji na podstawie art 29 § 1 wz. z art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. z uwagi na fakt, iż zobowiązany nie mieszka pod wskazanym przez wierzyciela adresem. W sytuacji gdy wskazanie imienia, nazwiska i adresu zobowiązanej osoby fizycznej stanowi, z mocy art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a., obligatoryjny element i konieczną treść tytułu wykonawczego to nieaktualny adres powoduje, że nie są spełnione warunki dla możliwości dokonania czynności egzekucyjnych przez dany organ egzekucyjny. W takiej sytuacji organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o nieprzystąpieniu do egzekucji. Organ egzekucyjny, nawet gdy ustali inny adres, nie ma prawa dokonywać zmian danych zawartych w tytule wykonawczym, a dane adresowe przesądzają m.in. o właściwości organu egzekucyjnego i skuteczności czynności egzekucyjnych.

Podkreślić należy ponownie, że treścią i istotą zaskarżonego postanowienia nie jest zwrot tytułu, a nieprzystąpienie do egzekucji. Wobec tego nawet uznanie, że organ egzekucyjny powinien tytuł wykonawczy przekazać właściwemu organowi, pozostaje bez wpływu na byt wydanego postanowienia, gdyż ten organ, do którego skarżący wierzyciel złożył wniosek i tytuł wykonawczy, z przyczyn faktycznych jak i prawnych nie mógł wszcząć egzekucji. Zatem żądanie uchylenia postanowienia jest nieuzasadnione.

Zdaniem Sądu wynikająca z przepisów u.p.e.a. zasada współdziałania wierzyciela z organem egzekucyjnym oraz obowiązek informowania i porozumiewania się we wszystkich istotnych kwestiach dotyczących egzekucji powinna skłaniać wierzyciela do poszukiwania możliwości skutecznego i szybkiego wdrożenia egzekucji. Przedstawione wyżej przez Sąd wnioski odnośnie do terminu i trybu zwrotu tytułu wykonawczego wynikające z analizy art.29 § 2a u.p.e.a. nie stoją na przeszkodzie uznaniu, że zwrot może nastąpić natychmiast, gdy wierzyciel, po otrzymaniu zawiadomienia oświadczy, że nie kwestionuje zasadności "nieprzystąpienia do egzekucji".

Nie jest rolą Sądu wskazywanie, jakie czynności powinien podjąć wierzyciel w sytuacji, jaka niewątpliwie występuje w niniejszej sprawie, tj. w przypadku trudności w ustaleniu rzeczywistego miejsca zamieszkania dłużnika, a tym samym właściwości organu egzekucyjnego. Niemniej należy zauważyć, że na podstawie informacji zawartych w aktach sprawy tj. o ustanowieniu kuratora i ustaleniu pracodawcy, można rozważyć właściwość organu na podstawie art.22 § 3a u.p.e.a.

Reasumując, przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.