Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1139/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu P. G. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr WS-VI.7534.3.196.2021.BK w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz P. G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Starosta Krakowski decyzją z dnia 28 września 2021 r. nr GN.III.JM.72211-153/06 działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1 - 3 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku P. G. oraz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezydenta Miasta Krakowa orzekł

w pkt 1/ o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka: nr [...] o pow. 0,0070 ha, obj. księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków na rzecz: P. G. s. K. i I. w 3/4 części, Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezydenta Miasta Krakowa w 1/4 części;

w pkt 2/ o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,1710 ha i nr [...] o pow. 0,0168 ha, obj. księgą wieczystą nr [...], powstałych z podziału działki nr [...] o pow. 0,2360 ha, poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków, na rzecz: P. G. s. K. i I. w 3/4 części, Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezydenta Miasta Krakowa w 1/4 części;

w pkt 3/ o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie 1 do zwrotu na rzecz Gminy Kraków kwoty 11 932,26 zł odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, a mianowicie: a/ P. G. - do zwrotu kwoty 8 949,20 zł za udział wynoszący 3/4 części, b/ Skarb Państwa - do zwrotu kwoty 2 983,06 zł za udział wynoszący 1/4 części;

w pkt 4/ o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0482 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,2360 ha, poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków, na rzecz P. G. i Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezydenta Miasta Krakowa.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że działki: nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków, zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze, z dnia 6 sierpnia 1979 r. na cele budowy osiedla "Bieżanów - Północ", zgodnie z decyzją Zarządu Rozbudowy Krakowa z dnia 25 sierpnia 1977 r. Natomiast działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków, została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków -Podgórze z dnia 2 marca 1984 r. z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]". Rozpatrując przedmiotową sprawę, Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie, Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia 06.03.2014 r. sygn. akt I Ns 378/13/P udzielił wnioskodawcy P. G., zezwolenia na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, polegającej na samodzielnym złożeniu także w imieniu Skarbu Państwa jako współuprawnionemu, któremu wspólnie z wnioskodawcą przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości, wniosku do Starosty Krakowskiego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działki: nr [...], nr [...] i nr [...] pół. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy, postanowieniem z dnia 21.11.2014 r. sygn. akt II Ca 1401/14, oddalił apelację uczestnika Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Krakowa. Pismem z dnia 23.04.2015 r., wnioskodawca podtrzymał także w imieniu Skarbu Państwa wniosek o zwrot ww. nieruchomości. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W myśl art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stalą się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Stosownie do postanowień wyżej cytowanych przepisów ustawy przesłankami zwrotu nieruchomości są: po pierwsze - wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; po drugie - objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; po trzecie - zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie. Wskazać należy, że możliwe jest żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli, jeżeli wykaże on legitymację procesową do występowania z wnioskiem o zwrot nieruchomości. Wniosek o zwrot dla jego skuteczności musi zatem poprzeć były współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości bądź jego spadkobiercy. Dokonane w sprawie ustalenia bez wątpienia dowodzą, iż pierwsze dwie przesłanki zwrotu zostały spełnione, bowiem wnioskodawcy są spadkobiercami poprzednich współwłaścicieli, a działki: nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] P. , zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Dla stwierdzenia, czy i trzecia przesłanka zwrotu została spełniona, należało wprowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dokonać oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu, w świetle wskazanego wyżej przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Uwzględniając powyższy przepis w niniejszym postępowaniu dokonano oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia na podstawie następujących dowodów: decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze z dnia 6 sierpnia 1979 r. o wywłaszczeniu nieruchomości na cele budowy osiedla "Bieżanów - Północ", zgodnie z decyzją Zarządu Rozbudowy Krakowa z dnia 25 sierpnia 1977 r., decyzji Zarządu Rozbudowy Krakowa z dnia 25 sierpnia 1977 r. zatwierdzającej plan realizacyjny ww. inwestycji, Planszy Ogólny Plan Zagospodarowania - Plansza Podstawowa Oś. Bieżanów Północ, z dnia 31.12.1976 r., planszy Oś. Bieżanów - Północ - Ogólny Plan Zagospodarowania Terenu - Bilans Terenu, zatwierdzonej ww. decyzją Zarządu Rozbudowy Miasta Krakowa, przeprowadzonej w dniu 11.09.2015r. i 27.09.2017 r. rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości, pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie archiwalnych zdjęć lotniczych obszaru nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot z lat: 1975, 1982, 1987 i 1993. Jak wynika z treści decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze, z dnia 6 sierpnia 1979 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, działki: nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków, niezbędne były Skarbowi Państwa na cele budowy osiedla "Bieżanów - Północ", zgodnie z decyzją Zarządu Rozbudowy Krakowa z dnia 25 sierpnia 1977 r. nr APLP-1223/PW/1995/77. Niniejsza decyzja stała się ostateczna z dniem 17.09.1979 r. Zgodnie z decyzją Zarządu Rozbudowy Krakowa, z dnia 25 sierpnia 1977 r. zatwierdzającą plan realizacyjny ww. inwestycji, na przedmiotowym terenie powstać miało osiedle mieszkaniowe wraz z niezbędna infrastrukturą w postaci pawilonu handlowo - usługowego, przedszkola i żłobka. Jak wynika z analizy planszy Obiekt Oś. Bieżanów Północ, Ogólny Plan Zagospodarowania Terenu - Bilans Terenu, teren działki nr [...] ppł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków, wchodził w obszar oznaczony symbolem "KWIV" - drogi wewnętrzne, a działka nr [...] pół. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków, objęta była zadaniem III, oznaczonym symbolem UHAZKOp - pawilon handlowo - usługowy. Wzdłuż ciągów komunikacyjnych planowano także budowę oświetlenia ulicznego. Powyższe ustalenia, dotyczące sposobu zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości, potwierdza także Plansza Ogólny Plan Zagospodarowania - Plansza Podstawowa Oś. Bieżanów Północ, z dnia 31.12.1976 r., na której znajduje się podłużna pieczęć, z której wynika, iż stanowi ona załącznik do decyzji z dnia 28.08.1977 r. W trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości, przeprowadzonej w dniu 11.09.2015 r. stwierdzono, że w odniesieniu do działki nr [...], jej granica południowa znajduje się w bliskiej odległości od ul. [...] równolegle od krawężnika tej ulicy. Granica północna nie jest widoczna w terenie. Granica zachodnia nie jest widoczna w terenie i przebiega równolegle do ogrodzenia sąsiednich bloków. Granica wschodnia przebiega częściowo wzdłuż ogrodzenia działki nr [...]. Na terenie działki znajduje się ciąg komunikacyjny wykonany z kruszejącego betonu, częściowo z asfaltu oraz rozłożonych, zniszczonych kawałków papy. Ww. ciąg komunikacyjny stanowi dojazd do przedszkola oraz sąsiedniej nieruchomości oznaczonej nr [...] zabudowanej budyniem mieszkalnym. Teren działki porośnięty jest trawą, drzewami: dąb i orzech. Na działce znajduje się pojedynczy słup betonowy (bez przewodów). Część południowa działki służy jako parking samochodowy. W południowej części działki znajdują się dwa okrągłe włazy do studzienek. Natomiast odnośnie działki nr [...] - jej granica wschodnia i zachodnia są na przedłużeniu granicy działki nr [...]. Granica południowa i północna nie jest widoczna. Teren działki pokryty jest starymi zniszczonymi płytami chodnikowymi i betonowymi. Działka stanowi fragment ciągu komunikacyjnego do nieruchomości położonych przy ul. [...] oraz do bramki bloku posadowionego na działce nr [...]. W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 27.09.2017 r., geodeta uprawniony, okazał granicę działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków oraz przeprowadził czynności geodezyjne związane z podziałem ww. nieruchomości. Ustalono, iż stan zagospodarowania ww. działki nie zmienił się i jest zgodny z opisem z rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości przeprowadzonej w dniu 11.09.2015r. Jak wynika z ww. opisu sporządzonego w trakcie rozprawy administracyjnej, część terenu przedmiotowych nieruchomości stanowi ciąg komunikacyjny wykonany z różnych materiałów, w części służący jako parking samochodowy oraz teren porośnięty trawą oraz drzewami. Ustalono także, że przez część działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków, przebiega ciąg komunikacyjny stanowiący dojazd do przedszkola oraz sąsiedniej nieruchomości oznaczonej nr [...] zabudowanej budyniem mieszkalnym. W przedmiotowej sprawie dodatkowo przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w zakresie ewentualnego posiadania przez podmioty zarządzające sieciami infrastruktury miejskiej swoich sieci lub urządzeń na przedmiotowej nieruchomości. Ponadto z- Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie pozyskano zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu wykonane w roku: 1975, a więc 4 lata przed wywłaszczeniem nieruchomości, 1982 - 3 lata po wywłaszczeniu nieruchomości, 1987 - 8 lat po wywłaszczeniu nieruchomości i 1993 - 14 lat po wywłaszczeniu nieruchomości. Zdjęcie z 1975 r. przedstawia teren na którym znajdują się zabudowania gospodarcze oraz uprawy rolne. Na zdjęciu z 1982 r. widać, że nastąpiło rozpoczęcie budowy zaplanowanego osiedla mieszkaniowego. Teren działki nr [...] pół, w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków, rozjeżdżony jest przez sprzęt budowlany, a na działce nr [...] brak jest śladów realizacji zaplanowanej inwestycji. Natomiast na zdjęciu z 1987 r., na części działki nr [...] widoczna jest droga biegnąca do budynku przedszkola. Z kolei na zdjęciu z 1993 r., na części nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, widoczne jest ww. ciąg komunikacyjny prowadzący do przedszkola. Teren nieruchomości częściowo porośnięty jest trawą, a na części działki nr [...] widoczna jest droga o charakterze gruntowym. Fotografie te, potwierdzają, że na części terenu będącym przedmiotem niniejszego postępowania, nie powstała żadna zabudowa związana z realizacją celu wywłaszczenia. Tak więc, zgromadzone w postępowaniu materiały i dowody, przedstawione wyżej, wskazują, iż na części działki nr [...] i na działce nr [...]/ 4 poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków, od daty wywłaszczenia aż do chwili obecnej, nie zrealizowano celu wywłaszczenia określonego, jako budowa osiedla "Bieżanów - Północ" w Krakowie i dlatego należy uznać część nieruchomość oznaczonej jako działka nr [...] oraz działkę nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. Kraków, za zbędne na cel wywłaszczenia i orzec o ich zwrocie. Aktualny stan zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości, wskazuje także na niewykonanie w ich obszarze prac związanych z realizacją zaplanowanej inwestycji. Realizacja celu wywłaszczenia polegającego na budowie ciągów komunikacyjnych prowadzących do pawilonu handlowo - usługowego, oświetlenia ulicznego oraz zieleni urządzonej musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi wskazującymi na wykonanie zaprojektowanej infrastruktury, czego w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Nie wybudowano także pawilonu handlowo - usługowego, który powstać miał na terenie osiedla. Aktualny stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, wskazuje także na niewykonanie w części jej obszaru prac związanych z realizacją zaplanowanej inwestycji.

Od tej decyzji odwołanie wniosła Gmina Miejska Kraków reprezentowana przez Prezydenta Miasta Krakowa podnosząc, że pierwszej kolejności należy podnieść zarzut błędnej reprezentacji Skarbu Państwa w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu. Przepis art. 23 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przyznaje właściwemu staroście (prezydentowi miasta na prawach powiatu) generalną kompetencję do gospodarowania gruntami znajdującymi się w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa. Zgodnie z kolei z art. 21 u.g.n. do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa. Objęte wnioskiem o zwrot nieruchomości nie wchodzą do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, bowiem stanowią własność Gminy Kraków. Podstawą nabycia roszczenia o zwrot było postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt. I Ns 597/08, na podstawie którego spadek po Pani L. S. nabył Skarb Państwa w całości z dobrodziejstwem inwentarza. Podkreślić jednocześnie należy, że w skład masy spadkowej po zmarłej L. S. nie wchodziło prawo własności nieruchomości (te bowiem zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa jeszcze przed otwarciem spadku), a jedynie roszczenie o zwrotne przeniesienie własności tychże mające oparcie w przepisach Rozdziału 6 Działu III u.g.n. A zatem Skarb Państwa nie nabył nieruchomości stanowiących przedmiot postępowania a jedynie wstąpił w prawa i obowiązki spadkodawcy w zakresie przysługującego mu roszczenia restytucyjnego, które zmaterializować może się dopiero w przyszłości. Wobec powyższego zastosowanie muszą znaleźć ogólne zasady dotyczące reprezentacji Skarbu Państwa w odniesieniu do przypadających mu spadków, w tym długów spadkowych. Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, wojewoda reprezentuje Skarb Państwa w odniesieniu do spadków przypadających Skarbowi Państwa, w tym długów spadkowych, z zastrzeżeniem kompetencji przyznanych starostom wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej oraz konsulom. Właściwość miejscową z kolei wskazuje art. 35 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, w myśl, którego w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 - określa się ją według miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić, według miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego przeważająca część. Jak wynika z kolei z w/w postanowienia spadkowego (wydawanego zawsze przez sąd spadku tj. sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy) spadkodawczyni zamieszkiwała we Wrocławiu. Ogół przedstawionych powyżej informacji jednoznacznie wskazuje, iż to Wojewoda Dolnośląski jest właściwym reprezentantem Skarbu Państwa w toczącym się postępowaniu o zwrot. Na marginesie już tylko wskazać należy również na przepis art. 23 ust. 1e u.g.n., który jednoznacznie wyklucza kompetencję Prezydenta Miasta Krakowa do reprezentowania Skarbu Państwa w tym postępowaniu. Zgodnie bowiem z jego treścią w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Gmina Kraków (miasto na prawach powiatu) jest stroną postępowania prowadzonego przez Starostę Krakowskiego ze względu na przysługujące jej aktualnie prawo własności nieruchomości objętych postępowaniem. W ocenie odwołującego się na ocenę prawidłowości reprezentacji Skarbu Państwa w niniejszym postępowaniu nie wpływa okoliczność, iż w postępowaniu w sprawie wyrażenia zgody na dokonanie czynność przekraczającej zwykły zarząd - złożenie oświadczenia woli o przyłączeniu się do wniosku o zwrot - uczestniczył Skarb Państwa - reprezentowany przez Prezydenta Miasta Krakowa. Ponadto, Gmina Miejska Kraków nie zgadza się z ustaleniami dotyczącym zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr WS-VI.7534.3.196.2021.BK działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym wojewoda reprezentuje Skarb Państwa w odniesieniu do spadków przypadających Skarbowi Państwa, w tym długów spadkowych, z zastrzeżeniem kompetencji przyznanych starostom wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej oraz konsulom. Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów tej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, przy czym zgodnie z art. 4 pkt 9b1 u.g.n., przez starostę należy rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu. Natomiast zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 8 u.g.n., starostowie gospodarują zasobem nieruchomości Skarbu Państwa w tym podejmują czynności w postępowaniu sądowym, w szczególności w sprawach dotyczących własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości oraz o stwierdzenie nabycia spadku. Powyższa regulacja ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że jeśli w skład spadku wchodzi prawo nieruchomość (w szczególności prawo własności, ale również wszelkie roszczenia z tym związane), to reprezentację procesową Skarbu Państwa w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku wykonuje starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Prowadzenie postępowania zmierzającego do ustalenia, że Skarb Państwa jest spadkobiercą w odniesieniu do spadku, w skład którego wchodzi nieruchomość, oznacza w istocie gospodarowanie nieruchomościami. Nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa następuje z mocy samego prawa, a postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku ma charakter jedynie potwierdzający zaistnienie tego skutku. W związku z powyższym, pomimo iż w skład masy spadkowej po zmarłej L. S. nie wchodziło stricte prawo własności nieruchomości (te bowiem zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa jeszcze przed otwarciem spadku), to spadek obejmował istotne prawo do nieruchomości, tj. mające umocowanie w Konstytucji RP oraz w ustawie o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrotne przeniesienie ich własności. Przy tak zarysowanym stanie faktycznym starosta posiada generalną kompetencję związaną z gospodarowaniem nieruchomościami, co czyni go co do zasady stroną postępowania zwrotowego jako statio fisci Skarbu Państwa. Jednakże na gruncie przedmiotowej sprawy zwrócić należy uwagę na przepis art. 23 ust. 1 e u.g.n., który stanowi, że w postępowaniu administracyjnym i sądowo-administracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Z uwagi zatem na fakt, że stroną postępowania jest Gmina Kraków (będąca jednocześnie miastem na prawach powiatu), której ustawowym reprezentantem jest Prezydenta Miasta Krakowa, jak również Skarb Państwa, działający co do zasady także przez Prezydenta Miasta Krakowa, stwierdzić należy, że reguły ogólne wynikające z art. 11 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 pkt 8 u.g.n. uległy w przedmiotowym postępowaniu istotnej zmianie i ustawowym reprezentantem Skarbu Państwa stał się od wejścia w życie regulacji art. 23 ust. 1 e u.g.n. (tj. od 1 stycznia 2017 r.) wojewoda, który jak wynika z akt sprawy nie brał w nim udziału. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, pominięcie pełnomocnika (analogicznie ustawowego przedstawiciela) w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym, wywołuje te same skutki prawne. Zatem w sytuacji, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, doręczenie pisma wyłącznie stronie z pominięciem pełnomocnika, jest prawnie bezskuteczne i stanowi naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 345/19). Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż pominięcie przez organ I instancji ustawowego przedstawiciela Skarbu Państwa, na rzecz którego następuje zwrot części nieruchomości wraz z obowiązkiem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, jak również któremu odmówiono zwrotu części nieruchomości, stanowiło istotne naruszenie art. 28 w zw. z art. 10 § 1 i 15 k.p.a., bowiem istota dwuinstancyjności postępowania polega na umożliwieniu stornie właściwie reprezentowanej czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Dodatkowo należy w tym miejscu wskazać, że od czasu prawomocności pozyskanego w niniejszej sprawie, ww. postanowienia sądu powszechnego o udzieleniu wnioskodawcy, P. G., zezwolenia na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, nastąpiła kolejna, istotna zmiana stanu prawnego, na co nie zwrócił uwagi organ I instancji. Mianowicie, ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie w dniu 14 maja 2019 r., ustawodawca wprowadził do obrotu prawnego przepis art. 136 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym: w przypadku, gdy postępowanie w sprawie zwrotu dotyczy udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamia pozostałych uprawnionych o możliwości zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w jej części. Ponadto ww. ustawą nowelizującą dodano art. 136 ust. 3b u.g.n., który stanowi, że w przypadku, gdy zostało zgłoszone więcej niż jedno żądanie zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, prowadzi jedno postępowanie dotyczące wszystkich żądań. Powyższa nowelizacja przepisów o zwrocie nieruchomości stanowiła realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2015 r., sygn. akt SK 26/14, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców - jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Treść tego orzeczenia należało odczytywać w ten sposób, że organy nie miały prawa wymagać od wnioskodawcy uzupełnienia wniosku poprzez złożenie oświadczeń przez innych byłych właścicieli lub spadkobierców. Jednocześnie prawidłowa realizacja orzeczenia wymagała od ustawodawcy rozważenia konieczności podjęcia działań legislacyjnych na dwóch komplementarnych płaszczyznach. Po pierwsze, konieczne było przyznanie samodzielnej legitymacji procesowej w postępowaniu zwrotowym każdemu z byłych współwłaścicieli nieruchomości (spadkobiercy), tak aby mogli oni w sposób autonomiczny dochodzić swoich roszczeń niezależnie od stanowiska pozostałych uprawnionych. Po drugie, należało w postępowaniu zwrotowym zapewnić także prawa tym osobom, które z różnych powodów nie wystąpiły z wnioskiem o zwrot udziału w nieruchomości, a są do tego uprawnione. Istotne było przy tym, że odpowiedzialność za poinformowanie tych osób o możliwości przyłączenia się do toczącego się postępowania zwrotowego oraz uzyskania ich ostatecznego stanowiska powinna spoczywać na organach, ponieważ to one (a nie wnioskodawca) są zobowiązane do naprawienia skutków nieprawidłowego wywłaszczenia. Trybunał Konstytucyjny swoim wyrokiem stwierdził zatem, że prawo zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma nawet jedna osoba ze wszystkich uprawnionych i w takiej sytuacji zwracany jest udział w wywłaszczonej nieruchomości. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że co do zasady możliwym jest prowadzenie postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w stosunku do jej ułamkowej części, jednak udział wszystkich uprawnionych i zwrot całej wywłaszczonej nieruchomości jest zasadą, od której można odstąpić dopiero po bezskutecznym wyczerpaniu wszelkich możliwych sposobów ustalenia wszystkich osób uprawnionych do ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W związku z powyższym, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta Krakowski winien zwrócić się do Skarbu Państwa, reprezentowanego przez wojewodę, z zapytaniem czy jego intencją jest złożenie (podtrzymanie) wniosku o zwrot ww. nieruchomości, jako że roszczenie o zwrot jest prawem, a nie obowiązkiem uprawnionego podmiotu. W zależności od stanowiska ww. uprawnionego, postępowanie będzie mogło być kontynuowane w całości, względnie częściowo umorzone. W związku z powyższym należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji powinien zatem ustalić zakres podmiotowy sprawy, celem wydania stosownego wyrzeczenia i dokonania odpowiednich dla niego rozliczeń finansowych z tytułu zwrotu nieruchomości lub udziału w nieruchomości. W przypadku niezłożenia (niepodtrzymania) wniosku przez wszystkie legitymowane podmioty, organ I instancji powinien uwzględnić obecne brzmienie art. 136 ust. 3 u.g.n., który przewiduje możliwość orzeczenia o zwrocie udziałów w wywłaszczonej nieruchomości, mając na uwadze zakres żądania osób już uczestniczących w postępowaniu (tj. czy domagają się zwrotu całości nieruchomości na swoją rzecz, czy tylko przysługujących im udziałów w niej). Ponadto należy zwrócić uwagę, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie również ustalenie, czy znajdującą się na działce nr [...] i nr [...] sieć kanalizacyjna i przyłącza kanalizacyjne powstały w związku z budową osiedla mieszkaniowego Bieżanów Północ, co wpisywałoby się w cel wywłaszczenia.

Od powyższej decyzji sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł P. G. zarzucając naruszenie:

1/ art. 138 § 2 K.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu l instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu l instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez Wojewodę Małopolskiego;

2/ art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. - poprzez jego niezastosowanie przez organ II instancji, pomimo że odwołanie w niniejszej sprawie zostało wniesione przez stronę, która nie miała interesu prawnego (tzw. gravamen) do zaskarżenia decyzji organu l instancji w całości;

3/ art. 6, 7, 8 i 80 K.p.a. w zw. z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 13 § 2 KPC - poprzez nieuwzględnienie przez Wojewodę Małopolskiego zasady związania organów prawomocnym orzeczeniem sądów powszechnych i przyjęcie – pomimo przedstawienia przez skarżącego prawomocnego postanowienia z dnia 6 marca 2014 roku, sygn. l Ns 378/13/P. którym Sad Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie zezwolił skarżącemu na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, polegającej na samodzielnym złożeniu także w imieniu Skarbu Państwa (jako współuprawnionego) wniosku do organu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości - że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta Krakowski winien zwrócić się do Skarbu Państwa reprezentowanego przez właściwego wojewodę z zapytaniem czy podtrzymuje wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy w świetle ww. postanowienia Skarb Państwa nie może cofnąć wniosku złożonego w jego imieniu przez skarżącego.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 P.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu od kasacyjnej decyzji organu administracji, w relacji do zasad ogólnych jakimi rządzi się P.p.s.a., jest znacznie uproszczone. Organ administracji nie ma obowiązku udzielenia odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4 P.p.s.a.), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3 P.p.s.a.), sąd co do zasady rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1 P.p.s.a.). Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (art. 64e P.p.s.a.). Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.).

Konstrukcja postępowania sądowego w rozpoznaniu sprzeciwu od decyzji kasacyjnej implikuje zatem daleko idące ograniczenia w zakresie sposobu i kryteriów dokonywanej przez sąd kontroli. Ograniczeniu, by nie powiedzieć wyłączeniu, uległa możliwość badania i weryfikacji przez sąd materialnoprawnych aspektów zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taka ocena stałaby się determinantą przyszłego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Kreowania takiej determinanty w postępowaniu prowadzonym pod nieobecność wszystkich podmiotów, których interesu prawnego jego wynik może dotyczyć i przy braku pełnej kontroli instancyjnej nie można pogodzić ani z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ani z wymogami sprawiedliwości proceduralnej. W konsekwencji kontrola decyzji kasacyjnej musi się sprowadzać do oceny, czy przy przyjętych przez organ odwoławczy założeniach materialnoprawnych przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. jawią się jako spełnione - natomiast to, czy owe założenia są trafne, pozostać musi kwestią otwartą. Weryfikacja tych założeń będzie mogła nastąpić dopiero w razie wniesienia skargi na decyzję merytoryczną. Oceniając legalność decyzji kasacyjnej obowiązkiem sądu administracyjnego jest jedynie ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie 138 § 2 K.p.a. sąd nie jest zatem władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15). Także w wyroku z dnia z dnia 1 lipca 2021 r. II OSK 1190/21 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający, tzn. rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. W konsekwencji, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z ww. przepisu.

W myśl art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis ten przesądza, iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15). Kasacyjne rozstrzygnięcie winno zapaść wtedy, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. tj. w sytuacji, kiedy konieczny do uzupełnienia materiał dowodowy ma tak dużą skalę, że dokonanie tych czynności (uzupełnienie materiału dowodowego) przez organ II instancji i oparcie na nim rozstrzygnięcia naruszyło by zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, chyba, że wszystkie strony zgodnie z art. 136 § 2 k.p.a. wniosą o przeprowadzenie postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2021 r. I OSK 650/21). Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 10 maja 2021 r. II SA/Gl 438/21, stwierdzenie "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania sądu, decyzja kasacyjna była wydana w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia, gdzie adresatem decyzji zwrotowej był skarżący P. G. oraz Skarb Państwa - jako spadkobierca dziedziczący z ustawy, w stosunku do jednej ze współwłaścicielek wywłaszczonej nieruchomości, która zmarła. W ocenie organu odwoławczego – Wojewody Małopolskiego, postępowanie to było prowadzone wadliwie, bo Skarb Państwa reprezentował nim Prezydent Miasta Krakowa działający jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, podczas gdy reprezentantem tym powinien być wojewoda. Ponadto po nowelizacji ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.) z 14 maja 2019 r. ustawodawca wprowadził przepis art. 136 ust 3a i w tym stanie prawnym, wojewoda powinien być powiadomiony o możliwości zwrotu udziału w nieruchomości lub jej części. Roszczenie to bowiem jest prawem a nie obowiązkiem byłego właściciela czy jego spadkobiercy. W ocenie sądu decyzja ta jest wadliwa.

Wskazać przede wszystkim należy, iż organ odwoławczy uzasadniając wydanie decyzji kasacyjnej powołuje się wyłącznie na naruszenie przepisów postępowania nie wskazuje natomiast jaki to konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie wymaga przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Jak wskazano wyżej naruszenie przepisów postępowania jest przesłanką wydania decyzji kasacyjnej, ale przesłanką niejedyną. Podstawową, główną przesłanką uzasadniającą formalne a nie merytoryczne orzeczenie organu II instancji, jest znaczny zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia tj. sytuacja kiedy braki w ustaleniach stanu faktycznego sprawy są na tyle duże, że uniemożliwiają merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Braki te muszą dotyczyć przy tym kwestii podstawowych, których to kwestii organ I instancji nie wyjaśnił (ustalił), bądź wyjaśnił (ustalił) wadliwie. Dostrzeżone przez organ odwoławczy braki, których wyjaśnienie przez ten organ nie naruszy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (nie dotyczą kwestii podstawowych dla sprawy) powinny być wyjaśnione (ustalone) w postępowaniu odwoławczym.

Organ wprawdzie napomyka, iż "Ponadto należy zwrócić uwagę, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie również ustalenie, czy znajdującą się na działce nr [...] i nr [...] sieć kanalizacyjna i przyłącza kanalizacyjne powstały w związku z budową osiedla mieszkaniowego Bieżanów Północ, co wpisywałoby się w cel wywłaszczenia", to jednak zauważyć należy, iż organ nie wyjaśnia czy uznaje, że ustalenia w tym zakresie mogłyby wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Nie wskazuje także na braki ustaleń organu I instancji w tym zakresie czy też ich wadliwość lub niepełność. Nawet jeżeli uznać, że stanowisko organu jest prawidłowe – stan sprawy wymaga uzupełnienia w tej części, to z pewnością postępowanie dowodowe w tym zakresie nie dotyczy kwestii podstawowych ale uzupełniających. Organ I instancji dokonał bowiem dość szczegółowego ustalenia stanu zagospodarowania przedmiotowych działek jak i historii tego zagospodarowania. Organ odwoławczy żadnych krytycznych uwag w tym zakresie zresztą nie formułuje.

Co do naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania przez brak prawidłowej reprezentacji Skarbu Państwa co naruszyło by zasadę dwuinstancyjności postępowania (w razie merytorycznego orzeczenia przez organ II instancji) oraz braku powiadomienia o jakim mowa w art. 136 ust 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, to w ocenie sądu jeżeli nawet uznać, że są to uchybienia to z całą pewnością z uwagi na charakter tych uchybień rozstrzygnięcie merytoryczne organu II instancji nie naruszyło by zasady dwuinstancyjności. Należy zauważyć bowiem, że na dzień wszczęcia postępowania Skarb Państwa był reprezentowany prawidłowo. Przepis art. 23 ust 1 pkt 8 w/w ustawy wszedł bowiem w życie dopiero1 stycznia 2017 r. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się zaś od 2006 r. Do tego czasu obowiązywał zatem przepis art. 11 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tak więc Skarb Państwa w tym postępowaniu reprezentował Prezydent Miasta Krakowa jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Ponieważ ustawa która przepis art. 36 ust 3a wprowadziła nie zawierała przepisu derogacyjnego, w oparciu o który organy administracji reprezentujący Skarb Państwa w sprawach wszczętych i niezakończonych zachowywały by te kompetencje, faktycznie należało reprezentację Skarbu Państwa zmienić, co się jednak nie stało i w dalszym ciągu Skarb Państwa był w postępowaniu reprezentowany przez Prezydenta Miasta Krakowa sprawującego jednocześnie funkcję Starosty Krakowskiego. W ocenie sądu nie jest to jednak uchybienie mające jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Skarb Państwa był bowiem beneficjentem kontrolowanej decyzji – adresatem decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Reprezentację Skarbu Państwa można było na etapie postępowania przed organem II instancji po prostu zmienić przez powiadomienie wojewody właściwego według miejsca zgonu byłej właścicielki – jak wynika to ze złożonego odwołania Wojewody Dolnośląskiego. Uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Co zaś do kwestii powiadomienia Skarbu Państwa o toczącym się postępowaniu w trybie o którym mowa w art. 136 ust 3a ustawy o gospodarce gruntami, to zauważyć należy, że (jak mowa wyżej) postępowanie toczyło od 2006 r. przepis ten zaś wszedł w życie 14 maja 2019 r. a został wprowadzony ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. poz. 801). Ustawa ta w art. 4 stanowi, iż go spraw o zwrot wywłaszczonych nieruchomości wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyłączeniem art. 136 ust. 7. Przepis ten miał zatem zastosowanie bezpośrednie od daty uchwalonej zmiany. Zauważyć jednak należy, że ratio legis tej regulacji sprowadza się do zmiany zasady zwrotu nieruchomości i ma funkcję informującą, o toczącym się już postępowaniu, wszczętym przez inne uprawnione osoby. Od daty tej nowelizacji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie musieli domagać się wszyscy byli współwłaściciele ich spadkobiercy, jaka to zasada obowiązywała do czasu nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. W postępowaniach toczących się dotychczas, wszyscy byli współwłaściciele wywłaszczonych nieruchomości lub ich spadkobiercy musieli złożyć wniosek w zwrot tej nieruchomości lub go poprzeć. Ich wiedza po toczącym się postępowaniu była więc oczywista a powiadamianie ich przez organ o możliwości domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w nieruchomości byłoby czynnością pustą – wniosek o zwrot nieruchomości został przez nich już złożony. Mimo braku wyraźnej w tym zakresie regulacji wydaje się zatem, że przepis ten nie miał faktycznego zastosowania do spraw wszczętych i niezakończonych. W niniejszym postępowaniu wniosek o zwrot nieruchomości zastąpiło oświadczenie złożone przez P. G. w oparciu o Postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z 6 marca 2014 a utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie postanowieniem z dnia 21 listopada 20014 r. Skarb Państwa w tym postepowaniu uczestniczył i na tym etapie był właściwie reprezentowany, co przesądza że miał informację toczącym się postępowaniu.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit c, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W kwestii kosztów Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art.200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.