Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 252/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: par. 5
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi A. B., E. N., A. R., A. V., J. V. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2005 r. nr (...) w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskiej na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody M. z dnia (...) lipca 2005 r. nr (...); II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących A. B., E. N., A. R., A. V., J. V. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia (...) listopada 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania A. B., E. N., A. R., A. V. oraz J. V., utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z dnia (...) lipca 2005 r. umarzającą postępowanie o wydanie decyzji stwierdzającej, że część nieruchomości ziemskiej "D. położona w W., stanowiąca obecnie działkę ew. nr (...) z obrębu (...) objętą księgą wieczystą KW Nr (...) o pow. 76 ha 6076 m2, nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podał, że nieruchomość ziemska "D." została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z mocy samego prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Na cele reformy rolnej na podstawie tego przepisu przejęciu podlegały nieruchomości stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych. Jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomość "D." spełniała warunki do przejęcia jej przez Państwo na podstawie przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Przepisy wykonawcze do tego dekretu - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), przewidziały możliwość złożenia przez zainteresowaną stronę wniosku o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit e dekretu.

Zestawienie treści § 5 z § 6 tego rozporządzenia wskazuje, w ocenie organu odwoławczego, że decyzja przewidziana w § 5 dotyczyć może wyłącznie podpadania pod działanie dekretu nieruchomości ziemskiej w odniesieniu do powierzchni gruntów, jaki ona obejmuje. W związku z powyższym organ uznał, iż przewidziana w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku decyzja może wyłącznie rozstrzygać o tym czy nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu z uwagi na wielkość jej areału, w tym użytków rolnych - nie może natomiast dotyczyć jedynie części nieruchomości.

Organ podniósł, że złożony w sprawie wniosek o ustalenie, że część nieruchomości nie wchodziła w skład majątku ziemskiego podlegającego działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i nie mogła być przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów tego dekretu, jest żądaniem rozstrzygnięcia sporu o prawa rzeczowe do wskazanej we wniosku części nieruchomości, a zatem sporu cywilnego. Zgodnie z dyspozycją art. 2 § 1 i art. 3 k.p.c. do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne.

Organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z § 5 rozporządzenia, przewidziano drogę postępowania administracyjnego dla rozstrzygania o prawach rzeczowych (własności) do nieruchomości ziemskich w zakresie objęcia ich działaniem art. 2 ust. 1 lit e dekretu z uwagi na wielkość powierzchni majątku ziemskiego. Brak jest jednak podstaw do stosowania tego przepisu do rozstrzygania o innych sporach dotyczących praw rzeczowych, w tym do ustalania, że dana nieruchomość z uwagi na swój charakter jest wyłączona z przejęcia.

Na powyższą decyzję Ministra skargę do Sądu wnieśli A. B., E. N. , A. R., A. V. oraz J. V., reprezentowani przez adwokata, zarzucając naruszenie art. 10 § 1 kpa oraz art. 81 kpa, polegające na zaniechaniu powiadomienia przez organ administracji stron postępowania o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, naruszenie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, jak również błędną interpretację art. 2 ust. 1 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez błędną wykładnię ignorującą ugruntowana orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Trybunału Konstytucyjnego polegające na braku ustaleń w zakresie okoliczności, czy sporna nieruchomość stanowiła część nieruchomości ziemskiej funkcjonalnie związaną z pozostałą częścią majątku jak również przez przyjęcie, że działaniu dekretu podlegały wszystkie nieruchomości spełniające warunki dotyczące ich areału. Zrzucili także niewyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności poprzez zaniechanie ustalenia, czy objęte wnioskiem grunty były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej i sadowniczej.

Skarżący zarzucili również naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji poprzez niedostateczne ustalenie faktów oraz ich znaczenia według obowiązujących przepisów prawa, niedostateczne wyjaśnienie przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia, oraz naruszenie art. 6,7 i 8 kpa polegające na całkowitym pominięciu powszechnie obowiązujących przepisów prawa w szczególności art. 168 i art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ich utrwalonej wykładni poprzez wydanie przez organ I i II instancji tylko i wyłącznie w oparciu o interpretację przepisów wykonawczych do dekretu PKWN z 1944 r., a zwłaszcza rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN, zawartą w nieprawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucili także naruszenia art. 105 § 1 kpa poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w sprawie nie zaistniały zdaniem skarżących okoliczności powodujące bezprzedmiotowość postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2006r., sygn. akt IV SA/Wa 67/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B., E. N., A. R., A. V., J. V., na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2005r., nr (...), w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskiej na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że prawo własności jest prawem majątkowym, które należy do dziedziny prawa cywilnego i jego powstanie, zamiana oraz wygaśnięcie następuje wskutek czynności nienależących do zakresu działania władz administracyjnych. Dekret z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej traktuje o prawie własności nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 tego dekretu. Przechodziły one bowiem bezzwłocznie z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, a więc z wyłączeniem czynności organów administracyjnych, a skutki rzeczowe utraty własności przez dotychczasowych właścicieli tych nieruchomości nie były uzależnione od wystawienia zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego, jak

też od ujawnienia na jego podstawie własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej. Należało zatem przyjąć w ocenie Sądu I instancji, iż ochrony własności nieruchomości, która nie była nieruchomością ziemską, właściciel mógł dochodzić na drodze postępowania cywilnego. Sąd podkreślił, że przepisy dekretu z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej nie dają podstaw organom administracyjnym do orzekania w sprawach o charakterze cywilnoprawnym, bowiem właściwość organów administracji musi wynikać z jednoznacznie sformułowanego przepisu prawa, jak również musi istnieć przepis prawa określający formę działania organu w drodze orzeczenia administracyjnego. Zaznaczono, że administracyjnoprawna forma działania organu administracji w postaci orzeczenia lub decyzji administracyjnej może również wynikać z charakteru sprawy jako należącej do zakresu administracji publicznej, natomiast przejście własności nieruchomości ziemskiej na rzecz Państwa w trybie dekretu z dnia 6 września 1944 r. nie stanowi sprawy z zakresu administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że dopuszczalność modyfikowania woli ustawodawcy w zakresie skutków prawnorzeczowych dekretu z dnia 6 września 1944 r. rozstrzygnięciem administracyjnym nie może zależeć od przyjętego sposobu wykładni przepisów tego dekretu, lecz musi być efektem jednoznacznej wypowiedzi w tym względzie samego ustawodawcy w treści dekretu. W związku z tym Sąd nie podzielił stanowiska wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006r., sygn. akt I OPS 2/06, na które powołali się skarżący, że "przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonywania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.)". Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w myśl § 5 powołanego rozporządzania, wniosek, o którym mowa § 6 tego rozporządzenia, złożony przez zainteresowaną stronę o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust 1 lit. e dekretu, mógł być przez organ administracji rozpatrywany tylko w zakresie wyraźnie przyznanych organowi kompetencji, w jakim określa to powołany dekret w art. 2 ust. 1 lit e, a więc, iż nieruchomość przejęta z mocy prawa na Skarb Państwa nie spełnia norm obszarowych określonych w tym przepisie.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wniosek skarżących o ustalenie, że wymieniona w nim nieruchomość (z uwagi na swój charakter) nie wchodziła w skład majątku ziemskiego podlegającego działaniu dekretu o reformie rolnej i nie mogła być przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów tego dekretu, jest żądaniem rozstrzygnięcia sporu o prawa rzeczowe do wskazanej we wniosku nieruchomości, a zatem sporu cywilnego.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyli A. B., E. N., A. R., A. V. oraz J. V., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku, względnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej podniesiono m.in. że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając zaskarżony wyrok był związany poglądem prawnym prezentowanym w uchwale Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 roku sygn. akt I OPS 2/06. Zgodnie bowiem z treścią art. 269 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeśli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale siedmiu sędziów, całej izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, powinien przedstawić powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Zwrócono również uwagę na fakt, że w orzecznictwie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechny jest pogląd, iż polskie zespoły dworsko-parkowe nigdy nie były zintegrowane z resztą nieruchomości o charakterze gospodarczym (w przeciwieństwie do majątków niemieckich). Zdaniem skarżących Sąd pierwszej instancji zaniechał ciążącego na nim obowiązku i nie ustalił, czy nieruchomości będące przedmiotem wniosku mogły być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej przez rolników małorolnych, i czy nadawały się do "nadziałów" na ich rzecz. Takie ustalenie, w ocenie skarżących, miałoby istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1827/06, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, podnosząc w uzasadnieniu, że przeważająca część dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA wielokrotnie wypowiadał się w tego rodzaju sprawach np. I OSK 28/06, I OSK 373/06, I OSK 841/06, i inne), Sądu Najwyższego, a także Trybunału Konstytucyjnego akcentuje stanowisko, iż na podstawie § 5 rozporządzenia, można orzekać nie tylko w zakresie norm obszarowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, tym samym nie wyłączając możliwości orzekania o tym, czy dana nieruchomość jest nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym (w części bądź w całości), a jeśli taka nie jest, czy w takim razie pozostawała w związku funkcjonalnym (łączności) z nieruchomością ziemską (...). Pogląd (...), że przewidziana w § 5 rozporządzenia decyzja może wyłącznie rozstrzygać o tym, czy nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z uwagi na wielkość areału, w tym użytków rolnych, w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż żądanie wydanie orzeczenia o tym, czy zespół pałacowo-parkowy, wchodzący w skład nieruchomości ziemskiej, podlega (czy też nie) pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, jest sporem o prawa rzeczowe - sprawą cywilną, do rozpoznania której właściwy jest sąd powszechny, co - zdaniem NSA - nie odpowiadało brzmieniu § 5 rozporządzenia w związku z rozumieniem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Wobec tego NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) w związku z § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) przez wyłączenie drogi administracyjnej i formy decyzji administracyjnej jako formy prawnej rozstrzygania sprawy, podpadania części nieruchomości ziemskiej "D." pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpatrując ponownie sprawę na podstawie wyżej wymienionego kryterium, biorąc pod uwagę wykładnię Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, podzielając stanowisko NSA uznał, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13) nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich łączny rozmiar przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych (...) przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej.

Należy zaznaczyć, że w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. IV SA/Wa 353/04 wyłoniło się zagadnienie prawne, które zostało przedstawione do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi NSA. Rozpoznając zagadnienie prawne Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 5 czerwca 2006 r. podjął uchwałę, sygn. I OPS 2/06, w której stwierdził, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej cześć wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3 poz. 13 ze zm.). Tak więc tylko jedna z kategorii nieruchomości zamieszczona w punkcie pod lit. e została poddana możliwości orzekania w drodze decyzji administracyjnej - czy podlega działaniu przepisów dekretu. Zatem wydając decyzję administracyjną w trybie tego przepisu organ administracji publicznej powinien zbadać wszystkie okoliczności wyprowadzone w drodze wykładni z pełnego brzmienia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej Uchwale 7 sędziów przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu ma charakter materialnoprawny w przeciwieństwie do § 5 rozporządzenia, który ma charakter procesowy, określający tryb postępowania w tych sprawach. Kryteria, warunki (przesłanki), jakie musi spełniać dana nieruchomość, o której mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, zostały zawarte w art. 2 ust. 2 lit. e dekretu. Dla pełnej rekonstrukcji normy prawnej zawartej w tym przepisie, należy brać pod uwagę również, zgodnie z zawartym tam odesłaniem przepis art. 1 część druga. Już z tzw. wprowadzenia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko nieruchomości ziemskie, których charakter, czy też przydatność odpowiada celom wskazanym w art. 1 część druga dekretu. Tak więc nie chodzi tu o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako nieruchomości ziemskie ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w punktach a, b, c, d i e art. 1 ust. 2 dekretu.

Ponadto zaznaczono, iż z zestawienia brzmienia przepisów § 5 i 6 rozporządzenia, nie można wyprowadzić jednoznacznego wniosku, że § 5 dotyczyć może wyłącznie orzekania w odniesieniu do powierzchni gruntów, jakie obejmuje dana nieruchomość. Obowiązek przedstawienia dowodów, stwierdzających dokładny obszar danej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, może przemawiać również i za tym, że chodzi tu o sprawdzenie oprócz norm obszarowych, także i tego, czy jest to nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym nadająca się do przeznaczenia na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu, na co wskazywałby użyty tam zwrot - użytków każdego rodzaju. Takie sformułowanie znaczeniowo jest szersze, bowiem oprócz użytków rolnych w rozumieniu § 4 rozporządzenia, mieszczą się w nim także inne tereny (grunty), np. nieużytki, rowy, stawy, drogi, place itp.

Wskazać należy, że według przeważającego orzecznictwa, dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. nie dawał podstaw do przejęcia całego majątku nieruchomego właścicieli ziemskich, lecz stanowił, że na cele reformy rolnej przeznaczone są tylko nieruchomości ziemskie i tylko takie nieruchomości przechodzą bezzwłocznie, bez wynagrodzenia i w całości na własność Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na cele określone w art. 1 dekretu. Na cele reformy rolnej dekret przeznaczał więc nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności rolniczej. Wprawdzie dekret PKWN z 6 września 1944 r., oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN (Dz. U. Nr 10, poz.51) nie definiowały pojęcia "nieruchomości ziemskie" jednak brak było wystarczających przesłanek do uznania, że obejmowały one również te nieruchomości, których charakter, obszar zabudowania i sposób użytkowania wskazywałby, że nie mogły być wykorzystywane w działalności rolniczej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2000 r. - IV SA 801/99 Lex nr 53402). Pojęcie "nieruchomość ziemska" wyjaśnione zostało przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r. (W 3/89 OTK 1990/1/26). Wprawdzie z dniem wejścia w życie Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwały Trybunału Konstytucyjnego utraciły moc powszechnie obowiązującą, to jednak fakt ten nie pozbawia tych uchwał waloru wykładni, jeżeli są one zgodne z regułami interpretacyjnymi przyjętymi w teorii prawa. Analiza przepisów dekretu oraz rozporządzenia wykonawczego z dnia 1 marca 1945 r. prowadzi do wniosku, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolniczej, zwierzęcej lub sadowniczej. Taka wykładnia została zaakceptowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2001 r., IV SA 2724/98, LEX nr 75563, wyrok NSA z dnia 6 listopada 2000 r., IV SA 801/99, LEX nr 53402).

Przenosząc powyższe rozważania na niniejszą sprawę należy stwierdzić, że zadaniem organów administracji, które orzekać będą czy przedmiotowa nieruchomość podpadała pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej będzie wykazanie, czy część nieruchomości ziemskiej "D." obecnie stanowiącej działkę ewidencyjną Nr (...) z obrębu (...), składającej się kiedyś z użytków oraz łąk oraz stanowiącej w części park ozdobny, spełniała wymogi do przejęcia jej na cele reformy rolnej na podstawie dekretu PKWN z 1944 r. Jednak wydanie decyzji poprzedzone musi zostać przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś motywy rozstrzygnięcia przedstawione w uzasadnieniu decyzji z przywołaniem dowodów na podstawie, których dokonano ustaleń, stosownie do wymogów jakie stawia przepis art. 107 § 3 kpa. Jak wyjaśniono bowiem § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej cześć wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.