Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1182/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 159 § 2 i § 3
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.- dalej: K.p.a.), art. 159 § 2 i § 3 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954; z późn. zm.- dalej u.p.e.a.) - po rozpoznaniu zażalenia A. S. na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7 lipca 2011r., którym przedłużono bezterminowo termin zabezpieczenia dokonanego na majątku zobowiązanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 20 kwietnia 2011r., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Podstawą powyższego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:

Naczelnik Urzędu Skarbowego, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadzi postępowanie zabezpieczające na majątku zobowiązanego A. S. na podstawie wystawionego przez siebie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 20 kwietnia 2011 r. Podstawę obowiązku podlegającego zabezpieczeniu stanowiła decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 kwietnia 2011 r., którą zabezpieczono przybliżoną kwotę 1.638.583,00 zł zobowiązania w podatku od towarów i usług za okresy: I.II,III kwartał 2006r., I,II,III,IV kwartał 2007 r., II,III,IV kwartał 2008r., I,II,III,IV kwartał 2009 r., II,III,IV kwartał 2010 r.

W toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego w dniu 26 kwietnia 2011 r. poborca skarbowy sporządził protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, jednocześnie doręczając odpis zarządzenia zabezpieczenia. W tym samym dniu dokonał zabezpieczenia ruchomości w postaci samochodu marki Renault nr rej. [...], rok prod. 2003 poprzez wpisanie przedmiotowej ruchomości do protokołu zabezpieczenia ruchomości stosownie do treści art. 97 § 1 oraz art. 98, a także art. 99 § 1 i art. 100 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przedmiotową ruchomość pozostawiono pod dozorem zobowiązanego.

W oparciu o wymienione wyżej zarządzenie zabezpieczenia, organ egzekucyjny dokonał w dniu 4 maja 2011 r. zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w "A" w S. Odpis zawiadomienia o zajęciu z dnia 27 kwietnia 2011 r. doręczony został zobowiązanemu w dniu 29 kwietnia 2011r. Dłużnik zajętej wierzytelności - Bank, pismem z dnia 16 czerwca 2011 r. poinformował organ, że przyjął do realizacji przedmiotowe zajęcie zabezpieczające. Kolejnym zawiadomieniem organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku "B" S.A. w C. Odpis zawiadomienia o zajęciu z dnia 27 kwietnia 2011r. doręczony został zobowiązanemu w dniu 29 kwietnia 2011r. Dłużnik - Bank odebrał przedmiotowe zawiadomienie w dniu 2 maja 2011 r. i pismem nr [...] poinformował organ egzekucyjny o przyjęciu do realizacji przedmiotowego zabezpieczenia.

Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 6 maja 2011 r. dokonał zabezpieczenia na nieruchomościach, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach KW: [...], [...] i [...], stanowiących własność zobowiązanego.

Pismem z dnia 7 lipca 2011r. wierzyciel wniósł o przedłużenie terminu zabezpieczenia, dokonanego na majątku zobowiązanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 20 kwietnia 2011 r. "do dnia upływu dwóch miesięcy liczonych od dnia doręczenia podatnikowi ostatecznej decyzji w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy: I.II,III kwartał 2006r., I,II,III,IV kwartał 2007 r., II,III,IV kwartał 2008r., I,II,III,IV kwartał 2009 r., II,III,IV kwartał 2010 r.

W związku z powyższym organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 7 lipca 2011r., wydanym na podstawie art. 159 § 2 u.p.e.a., przedłużył bezterminowo termin zabezpieczenia dokonanego na majątku zobowiązanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 20 kwietnia 2011r. uzasadniając, że wierzyciel wykazał, iż z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany zarzucił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego naruszenie art. 159 § 2 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i przedłużenie bezterminowo zabezpieczenia w sytuacji, gdy z przepisu nie wynika, aby można było przedłużyć zabezpieczenie na czas nieokreślony oraz uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki do przedłużenia zabezpieczenia.

Dyrektor Izby Skarbowej - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Wskazując na brzmienie art. 159 § 1i 2 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że termin zabezpieczenia może być przedłużony przez organ egzekucyjny, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki: wierzyciel zgłosi stosowny wniosek w terminie trwania zabezpieczenia oraz wykaże, że z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte. Z sytuacją taką mamy do czynienia przykładowo, gdy w postępowaniu rozstrzygającym nie dokonano jeszcze określenia (ustalenia) obowiązków (por. R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 2004, s. 576). Również zgodnie z oceną doktryny przedstawioną w komentarzu do art. 159 u.p.e.a. pod redakcją D.R. Kijowskiego (E. Cisowska-Sakrajda, M. Faryna, W. Grześkiewicz, C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietrasz, J. Radwanowicz-Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. K omentarz, LEX, 2010): "uzasadnionymi przyczynami w rozumieniu art. 159 § 2 u.p.e.a. są:

- niezakończenie postępowania kontrolnego lub podatkowego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 maja 2008 r., I SA/Kr 791/07, LEX nr 524699), brak decyzji uniemożliwia bowiem wszczęcie postępowania egzekucyjnego;

- konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, celem postępowania podatkowego jest bowiem zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego oraz dokonanie wszechstronnej oceny dowodów i na tej podstawie dokonanie prawidłowego rozliczenia w zakresie zobowiązań podatkowych (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 marca 2008 r., I SA/Wr 1213/07, LEX nr 468123);

- zaskarżenie decyzji wymiarowej i wstrzymanie jej wykonania;

- problemy ze skutecznym doręczeniem decyzji bądź upomnienia, o ile jest ono wymagane".

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny bezterminowo przedłużył termin zabezpieczenia dokonanego na majątku zobowiązanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 20 kwietnia 2011r. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, iż "wierzyciel zgłosił stosowny wniosek zawarty w piśmie z dnia 7 lipca 2011r. i wykazał, że z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte. Odnosząc się do powyższego, organ odwoławczy zauważył, że na mocy przepisu art. 159 § 2 u.p.e.a. to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania we wniosku o przedłużenie terminu zabezpieczenia, że postępowanie egzekucyjne nie może być z uzasadnionej przyczyny wszczęte. Z kolei rolą organu egzekucyjnego jest ocena argumentów i dowodów przedstawionych przez wierzyciela w tymże wniosku i podjęcie stosownego rozstrzygnięcia zgodnego z dyspozycją art. 159 § 2 u.p.e.a.

Analiza postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego (będącego jednocześnie wierzycielem) wykazuje, że organ egzekucyjny wprost wskazał, że zabezpieczenie przedłużone zostało w sposób nieograniczony żadnym terminem.

W wyżej cytowanym art. 159 § 2 u.p.e.a. mowa jest o przedłużeniu terminu. Zgodnie zaś ze Słownikiem Języka Polskiego wyraz "przedłużyć" znaczy odraczać końcowy termin czegoś, ewentualnie sprawiać, że coś trwa dłużej, jest ważne dłużej (Słownik Języka Polskiego pod red. M. Szymczaka t. II, Warszawa 1979, s. 965). Zważywszy na zakres znaczeniowy wyrazu "przedłużyć", wydaje się logiczne, że przedłużenie oznacza przesunięcie w czasie ze wskazaniem nowego terminu. Natomiast użyte przez organ pierwszej instancji określenie "bezterminowo" oznacza raczej zniesienie terminu, a nie przedłużenie konkretnego terminu. Przedłużenie zabezpieczenia na czas nieograniczony tj. bezterminowo oznacza równie dobrze "na zawsze" (wyrok WSA w Warszawie sygn. akt III S.A./Wa 2208/09 z dnia 12 maja 2010r.)

Organ egzekucyjny przedłużając termin zabezpieczenia zobowiązany jest do wskazania terminu, do którego zabezpieczenie będzie stosowane.

Termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być przedłużony w sposób nieograniczony, jednakże powinien być skorelowany z terminem rozpatrzenia sprawy przez organ podatkowy i nie powinien być od niego dłuższy, (patrz wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 marca 2009r., sygn. II FSK 1875/07). Wobec tego nie można przyjąć, że ustawodawca dopuścił możliwość przedłużenia terminu zabezpieczenia bezterminowo, tj. w sposób, w jaki uczyniono to w zaskarżonym postanowieniu. Bezterminowe przedłużenie terminu zabezpieczenia sugerować bowiem może, że organ egzekucyjny wybiega poza nałożone przepisami prawa ramy postępowania i próbuje ustalić sobie tylko znane zasady odnoszące się do okresu trwania zabezpieczenia. Tymczasem obowiązujące przepisy (art. 154 § 4 u.p.e.a.) jasno określają maksymalny czas trwania zabezpieczenia, co nie daje się pogodzić z bezterminowym przedłużeniem zabezpieczenia.

Mając na uwadze przedstawione powyższe okoliczności, Dyrektor Izby Skarbowej uznał za konieczne uchylenie w całości postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako wydanego z naruszeniem przepisu art. 159 § 2 u.p.e.a.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zaskarżając postanowienie organu odwoławczego w części dotyczącej przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zarzucając organowi II instancji naruszenie przepisu art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy w sprawie nie zaistniała konieczność wyjaśnienia sprawy w stopniu mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a ponadto nie wskazanie przez organ, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i zasądzenie kosztów postępowania.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący podkreślił, że postanowienie organu pierwszej instancji jest dotknięte wadami, ale nie takimi które uzasadniałyby ponowne rozpatrzenie sprawy. Przede wszystkim organ I instancji źle określił termin przedłużenia zabezpieczenia, jednak nie jest to przesłanka do uchylenia aktu. Zdaniem strony Dyrektor Izby Skarbowej mógł we własnym zakresie orzec co do terminu trwania zabezpieczenia, naruszenia tego przepisu nie wymagało zlecenia organowi I instancji ponownego rozpatrzenia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponieważ prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego.

W konsekwencji tak przyjętego założenia, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W przeciwieństwie więc do decyzji organu odwoławczego wymienionych w art. 138 § 1 K.p.a., który nie ustanawia przesłanek wydania tych decyzji, decyzja kasacyjna może być wydana tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a., to jest wtedy, gdy - zdaniem organu odwoławczego - organ pierwszej instancji albo nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 136 k.p.a. czyli brak jest podstaw do przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego.

Jest kwestią oczywistą, że decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być wydana w innych sytuacjach niż określone w art. 138 § 2 K.p.a. Inne wady postępowania ani wady decyzji wydanej w pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej (por. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, str. 593). W orzecznictwie sądowym (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1997 r. sygn. III ZP 5/96, OSNIAPIUS 1997, nr 15, poz. 262) oraz w literaturze prawniczej utrwalił się pogląd, że ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest dopuszczony wyjątkowo, stanowi bowiem w istocie odstępstwo od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy; przewidujący zatem tę kategorię decyzji art. 138 § 2 K.p.a. podlega ścisłej wykładni.

Skoro decyzja kasacyjna może być wydana tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, to organ odwoławczy przy jej wydawaniu ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu.

Co istotne i co już podkreślono - organ drugiej instancji nie rozstrzyga wówczas o meritum sprawy; nie przeprowadza też merytorycznej kontroli orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji, bowiem orzeczenie organu pierwszej instancji, wydane bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego, pozbawione jest pełnych ustaleń, które mogłyby stanowić przedmiot owej kontroli.

Z tych samych powodów organ odwoławczy nie powinien również wypowiadać się o ewentualnym naruszeniu prawa lub interesu społecznego przez orzeczenie organu pierwszej instancji oraz dokonywać innych ustaleń i ocen niezbędnych przy wydawaniu orzeczeń podlegających ograniczeniom wynikającym z art. 139 K.p.a.

Należy podkreślić, że art. 138 § 2 zdanie 2 K.p.a. pozostawia uznaniu organu odwoławczego wskazanie, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji; z powołanego przepisu nie wynika, że organ pierwszej instancji jest związany poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej ani też, że organ odwoławczy jest uprawniony do udzielania wskazówek odnośnie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przekazanej organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Orzeczenie kasacyjne więc nie może zawierać takich wskazań, które przesądzałyby o treści ponownego orzeczenia organu pierwszej instancji.

Oceniając, w związku z powyższym legalność wydanego przez organ odwoławczy skarżonego postanowienia kasacyjnego wskazać należy, że organ egzekucyjny naruszył przepisy postępowania egzekucyjnego, zaś konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 1 pkt 18 u.p.e.a. zajęcie zabezpieczające to czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawa do rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętym zarządzeniem zabezpieczenia, ale które nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku. Z przepisu tego wynika, że podstawowym celem zabezpieczenia zobowiązań podatkowych jest zmniejszenie ryzyka wierzyciela związanego z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem przez dłużnika obciążających go obowiązków.

Podstawę formy zabezpieczenia wskazuje normodawca w art. 154 § 1 i 2 i art. 155 u.p.e.a.

Zabezpieczenie wygasa z chwilą dobrowolnego wykonania przez zobowiązanego zabezpieczonego obowiązku, a jeżeli to nie nastąpiło – z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Od powyższej reguły istnieją dwa wyjątki. Pierwszy został zawarty w art. 157a u.p.e.a. zezwalający organowi egzekucyjnemu na dokonanie w każdym czasie zarówno zmiany sposobu lub zakresu zabezpieczenia, jak i jego uchylenia (np. z powodu zmiany okoliczności, których wystąpienie stanowiło podstawę zastosowania zabezpieczenia) i drugi wynikający z art. 159 § 1 w/w ustawy, który stanowi, że organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego uchyla zabezpieczenie, jeżeli w odpowiednim terminie nie został złożony wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W przypadku zabezpieczenia należności pieniężnych wniosek taki powinien zostać zgłoszony w terminie 30 dni od dokonania zabezpieczenia tej należności, a gdy zabezpieczenia dokonano na podstawie decyzji o zabezpieczeniu wydanej na podstawie art. 33a i 33b Ordynacji podatkowej - w ciągu trzech miesięcy od dokonania zabezpieczenia. Z powyższego przepisu wynika więc, że przy przedłużeniu terminu do złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji muszą być spełnione cztery przesłanki, a mianowicie:

- z wnioskiem o przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego musi wystąpić wierzyciel,

- wierzyciel musi wskazać uzasadnioną przyczynę braku wszczęcia postępowania egzekucyjnego,

- organ egzekucyjny obowiązany jest przedłużyć termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w terminie trwania zabezpieczenia,

- termin zabezpieczenie należności pieniężnych może być przedłużony w sposób nieograniczony.

W rozpoznawanej sprawie wierzyciel (Urząd Skarbowy) we wniosku o przedłużenie terminu zabezpieczenia na majątku skarżącego określił termin trwania zabezpieczenia do dnia upływu dwóch miesięcy liczonych od dnia doręczenia podatnikowi ostatecznej decyzji w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy: I.II,III kwartał 2006r., I,II,III,IV kwartał 2007 r., II,III,IV kwartał 2008r., I,II,III,IV kwartał 2009 r., II,III,IV kwartał 2010 r. lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie. Uzasadniając wniosek wierzyciel wskazał, że w dniu 27 czerwca 2011 r. wystosował do strony podjęte na podstawie art. 165 O.p. postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego za w/w okresy rozliczeniowe.

Tymczasem organ egzekucyjny, jako wyłącznie właściwy do rozpoznania tego wniosku, postanowieniem z dnia 7 lipca 2011 r., wbrew jego zakresowi, przedłużył bezterminowo termin zabezpieczenia dokonanego na majątku zobowiązanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 20 kwietnia 2011 r. Zauważyć należy, że uzasadniając swoje postanowienie o przedłużeniu "bezterminowo" czasu trwania zabezpieczenia, organ pierwszej instancji ograniczył się jedynie do wskazania, że wierzyciel wykazał, że z uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Wymaga podkreślenia, że ustawodawca w art. 159 § 2 u.p.e.a. zezwolił na przedłużenie terminu zabezpieczenia tylko wówczas, gdy z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte. Zatem termin zabezpieczenia nie może być przedłużony na czas dłuższy niż trwanie owej uzasadnionej przyczyny jego przedłużenia. Inaczej mówiąc, ustąpienie przyczyny, dla której przedłużono zabezpieczenie jest terminem granicznym przedłużenia zabezpieczenia. Tak więc brak wskazania konkretnego czasokresu przedłużenia zabezpieczenia wcale nie oznacza, że granice czasowe przedłużenia zabezpieczenia nie zostały wskazane. Wobec tego nie można przyjąć, że ustawodawca dopuścił możliwość przedłużenia terminu zabezpieczenia bezterminowo (na czas nieokreślony).

Wskazać również należy, że owa uzasadniona przyczyna wyznacza nie tylko czas trwania zabezpieczenia, ale stanowi przesłankę, której wystąpienie warunkuje możliwość przedłużenia zabezpieczenia. Dlatego organ egzekucyjny przedłużając termin zabezpieczenia zobowiązany jest wykazać nie tylko istnienie przyczyny uniemożliwiającej wszczęcie postępowania egzekucyjnego, ale powinien wykazać, że jest to przyczyna uzasadniona, czyli oparta na obiektywnych podstawach (usprawiedliwiona).

W niniejszej sprawie organ I instancji jako przyczynę przedłużenia terminu zabezpieczenia wskazał na fakt wystosowania w dniu 27 czerwca 2011 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia o wszczęciu wobec skarżącego postępowania podatkowego.

W ocenie Sądu, samo postanowienie w wszczęciu postępowania podatkowego, nie wyczerpuje znamion uzasadnionej przyczyny, o której mowa § 2 art. 159 u.p.e.a. Dlatego rację ma organ odwoławczy konstatując, że na mocy tego przepisu to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania we wniosku o przedłużenie terminu zabezpieczenia, iż postępowanie egzekucyjne nie może być z uzasadnionej przyczyny wszczęte. Z kolei rolą organu egzekucyjnego jest ocena argumentów i dowodów przedstawionych przez wierzyciela w tymże wniosku i podjęcie stosownego rozstrzygnięcia zgodnego z dyspozycją art. 159 § 2.

Wymaga również podkreślenia, że wierzyciel w wyżej opisanym wniosku z dnia z dnia 7 lipca 2011r. nieprawidłowo dokonał przedłużenia terminu zabezpieczenia, inaczej niż stanowi to art. 154 § 4 u.p.e.a, tj. na okres dłuższy niż możliwe jest trwanie zabezpieczenia.

Skoro w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ działał wbrew wnioskowi wierzyciela, a ten ostatni wadliwie określił termin przedłużenia zabezpieczenia zasadnie organ odwoławczy uchylił zaskarżone zażaleniem postanowienie organu I instancji.

Podkreślić należy, że konstrukcja prawna art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. opiera się na wystąpieniu dwóch przesłanek łącznie: prowadzeniu postępowania przez organ pierwszej instancji z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Taka właśnie sytuacja - wbrew twierdzeniu skarżącego - wystąpiła w badanej sprawie.

Jak wyżej wskazano organ egzekucyjny działa na wniosek wierzyciela, który decyduje o treści swojego żądania, nie może zatem orzec o przedłużeniu zabezpieczenia ponad okres wnioskowany przez tego wierzyciela.

Jak trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę, przedstawiony charakter i istota wady zaistniała w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części przez organ egzekucyjny z udziałem wierzyciela w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia.

Wobec powyższego brak było podstaw do podjęcia przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia - jak domaga się skarżący - o charakterze merytoryczno-reformacyjnym, polegającym na uchyleniu zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego i orzeczeniu, co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.), skoro z okoliczności rozpoznawanej sprawy jednoznacznie wynika, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego leży w kompetencji organu egzekucyjnego, jako adresata wniosku o przedłużenie terminu zabezpieczenia. Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej, że zgodnie art. 63 K.p.a. wyznacza przedmiot postępowania. Organ egzekucyjny nie był zatem władny do zmiany żądania wierzyciela bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z jego udziałem.

Reasumując: Organ odwoławczy wykazał w przekonujący sposób konieczność dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji, a z treści wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia jednoznacznie wynika, że niezastosowanie art. 136 K.p.a. spowodowane było koniecznością zbadania okoliczności faktycznych sprawy, istotnych dla rozstrzygnięcia.

Nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie niezgodne jest z prawem, a także nie znajdując przesłanek do uznania, że postanowienie to wydane zostało z mającym co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, stosownie do przepisu art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.