Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 197/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Określono, że zaskarżony akt nie może być wykonany
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 56 § 3, art. 57 § 1, art. 18
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 61, art. 61a, art. 14, art. 101 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Anna Wójcik (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Gocki Protokolant Wanda Raczyńska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2013r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 28 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia zwieszonego postępowania egzekucyjnego. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 7 stycznia 2013 r. nr [...], II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych (słownie: sto 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) – dalej jako: [k.p.a.] oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.) – dalej jako: [u.p.e.a.] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 7 stycznia 2013r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego P. K.

Rozstrzygniecie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego o Nr [...] wszczął egzekucję administracyjną wobec P. K. w celu realizacji należności z tytułu przepadku uzyskanej korzyści majątkowej w wysokości 50.000 zł, wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 19 grudnia 2006r., sygn. akt III K 126/04.

W dniu 29 lipca 2008r. organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12a u.p.e.a. w postaci zajęcia ruchomości tj. samochodu osobowego, doręczając równocześnie zobowiązanemu odpis w/w tytułu wykonawczego.

Wskutek złożonego przez skarżącego wniosku o rozłożenie zasądzonej należności na raty, Sąd Okręgowy w Opolu postanowieniem z dnia 4 grudnia 2008r. sygn. akt III K 126/04, III Ko 541/08 rozłożył zasądzoną i egzekwowaną należność na 12 miesięcznych rat, płatnych poczynając od 1 stycznia 2009 r., w związku z czym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009r. wydanym na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zawiesił prowadzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne. Ostatnia rata została przez zobowiązanego zapłacona dnia 14 grudnia 2012 r.

Zawiadomieniem z dnia 3 lipca 2012r. organ egzekucyjny na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w BPH S.A. celem ściągnięcia powstałych kosztów egzekucyjnych

Zobowiązany reprezentowany przez pełnomocnika pismem z dnia 9 lipca 2012 r. wniósł o: 1) umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z uwagi na wygaśnięcie obowiązku poprzez zapłatę egzekwowanej kwoty 50.000 zł, 2) podjęcie na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a. zawieszonego postępowania egzekucyjnego po ustaniu przyczyny zawieszenia, a następnie umorzenie go w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy, 3) wydanie na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych i obciążenie tymi kosztami wierzyciela.

W uzasadnieniu pełnomocnik stwierdził, że postępowanie egzekucyjne winno ulec umorzeniu, bowiem obowiązek objęty tytułem wykonawczym Nr [...] wygasł na skutek zapłaty, natomiast egzekwowane przez organ koszty egzekucyjne powstałe w następstwie podjętych przez niego czynności nie mieszczą się w pojęciu obowiązku objętego w/w tytułem oraz ich egzekucja nie została określona w treści art. 2 u.p.e.a.. Nie ma podstaw prawnych do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż takie postępowanie w stosunku do kosztów egzekucyjnych jest ściśle powiązane z postępowaniem w stosunku do należności głównej. Zatem, jeżeli postępowanie egzekucyjne zostanie umorzone ze względu na wygaśnięcie obowiązku, odpadnie podstawa prawna do prowadzenia egzekucji celem wyegzekwowania wyłącznie kosztów egzekucyjnych. Ma tu zastosowanie art. 64c § 4 u.p.e.a. Ponadto pełnomocnik zarzucił, iż w pierwszej kolejności organ winien podjąć zawieszone postępowanie egzekucyjne, a następnie po jego podjęciu postępowanie to umorzyć. Wątpliwa jest zasadność zajęcia rachunku bankowego w sytuacji zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 11 września 2012r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego i równocześnie, na podstawie art. 61a k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik zobowiązanego zarzucił oparcie zaskarżonego postanowienia na błędnej podstawie prawnej, tj. na art. 61a k.p.a. oraz wskazał na nieuzasadnioną odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec wygaśnięcia zobowiązania. Jednocześnie zarzucił, że organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, lecz nie wydał postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, co stanowi naruszenie przepisów ustawy egzekucyjnej. Zatem podjęta w tym czasie czynność egzekucyjna, tj. egzekucja z rachunku bankowego, została dokonana bezprawnie.

Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia 6 grudnia 2012r. uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że organ egzekucyjny niesłusznie związał odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego z brakiem uregulowania przez zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego, nie odnosząc się do kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie zobowiązania.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego ze wskazaniem na niespełnienie przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jednocześnie organ ten odrębnym postanowieniem z tego samego dnia Nr EA/72403-4-1/2012/JAZI w oparciu o art. 61a k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tegoż tytułu wykonawczego oraz postanowieniem Nr EA/72403-4/2012/JAZI odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

W uzasadnieniu postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego stwierdzono, że w rozpatrywanej sprawie niewątpliwie doszło do rozłożenia na raty egzekwowanej należności postanowieniem dnia 4 grudnia 2008 r. wydanym przez Sąd Okręgowy w Opolu i że została ona uregulowana zgodnie z postanowieniem Sądu (ostatnią ratę wpłacono w dniu 14 grudnia 2009 r.). Zdaniem organu, skoro zawieszenie postępowania nastąpiło w związku z rozłożeniem należności na raty, to oczywistym jest, że mogło obowiązywać tylko do dnia upływu terminu płatności ostatniej raty. Ponadto, skoro zaległość została zapłacona, brak jest przedmiotu, w zakresie którego byłoby możliwe podjęcie zawieszonego postępowania. Tym samym nie istnieją przesłanki uzasadniające podjęcie zawieszonego postępowania, czy to na wniosek zobowiązanego, innego uczestnika, czy też z urzędu.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący wskazał na bezprawność dokonywanych czynności egzekucyjnych w czasie zawieszonego postępowania egzekucyjnego, podkreślając, że zaistnienie okoliczności, wynikającej z art. 56 § 1 u.p.e.a., uniemożliwia organowi egzekucyjnemu podejmowanie takich czynności, a więc stosowanie i realizację środków egzekucyjnych. Pełnomocnik wskazał na istotę zawieszenia postępowania egzekucyjnego wyrażającą się w tym, że w czasie zawieszenia organ egzekucyjny w zasadzie nie działa, nie wykonuje dalszych czynności egzekucyjnych, następuje też wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w u.p.e.a.. Uprawnienie do podejmowania tylko ściśle określonych czynności wynika z wyraźnych przepisów tej ustawy (np. dokonywanie wypłaty z rachunków bankowych za zgodą organu egzekucyjnego). Wskazano na konieczność podjęcia z urzędu zawieszonego postępowania w przypadku, gdy przyczyny zawieszenia ustaną, co następuje poprzez wydanie stosownego postanowienia. Organ może też odmówić podjęcia zawieszonego postępowania. Takie postanowienie w tej sprawie nie zostało wydane, a zatem dokonana w czasie zawieszenia postępowania czynność egzekucyjna była nieskuteczna.

Skarżący dodatkowo wskazał na przepis art. 57 § 1 u.p.e.a. stanowiący, że w przypadku, gdy zawieszono postępowanie na żądanie wierzyciela, to również jego podjęcie jest uzależnione od wniosku tego podmiotu, czego wierzyciel w niniejszej sprawie nie uczynił, sugerując umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Poza tym zarzucono oparcie zaskarżonego postanowienia na błędnej podstawie prawnej tj. art. 61a k.p.a., podczas gdy przepis ten nie może mieć w sprawie zastosowania z uwagi na samoistną regulację w ustawie egzekucyjnej kwestii zawieszania i podejmowania postępowania.

Po rozpatrzeniu tego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej wskazanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu, wskazując na istotę zawieszenia postępowania, w tym zawieszonego m.in. na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej) wyrażającą się w tym, że zawieszenie tamuje bieg tego postępowania, wstrzymuje czynności egzekucyjne i uniemożliwia podejmowanie czynności innych niż określone w ustawie, stwierdził, że w razie wystąpienia jednej ze wskazanych w tym przepisie podstaw organ egzekucyjny zobowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie, wydając stosowne postanowienie. Zawieszenie postępowania, o którym mowa w art. 56 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, mimo że następuje "z urzędu", "ulega zawieszeniu" wskutek wystąpienia opisanych w nim zdarzeń, wymaga wydania stosownego postanowienia. W czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny w zasadzie "nie działa". Zawieszeniu ulega bowiem postępowanie egzekucyjne jako całość. W przypadku, gdy przyczynę zawieszenia postępowania egzekucyjnego stanowił zawarty układ ratalny, podjęcie zawieszonego postępowania następuje po upływie terminu spłaty ostatniej raty. Obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego powstaje, gdy ustaje przyczyna zawieszenia postępowania, co wynika z art. 57 § 1 u.p.e.a. stanowiącego, że organ egzekucyjny podejmie zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia.

W stanie faktycznym tej sprawy, gdzie bezspornie postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009r. w związku z rozłożeniem na raty należności pieniężnej, zapłata ostatniej raty nastąpiła w dniu 14 grudnia 2009 r. W ocenie organu wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym spowodowało, że ustała przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę brzmienie art. 57 § 1 u.p.e.a., iż organ egzekucyjny podejmie zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia, w realiach tej sprawy podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego było dopuszczalne po upływie terminu spłaty należności rozłożonej na raty, czyli po 15 grudnia 2009r. Organ zauważył przy tym, że obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego powstaje nie tylko wówczas, gdy ustaje przyczyna zawieszenia postępowania, ale także w chwili stwierdzenia przez organ egzekucyjny braku w ogóle (nieistnienia) przyczyny zawieszenia. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w tej sprawie, bowiem w dniu podjęcia czynności egzekucyjnej poprzez zastosowanie kolejnego środka egzekucyjnego nie istniała już przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu niewydania przez organ egzekucyjny postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania Dyrektor Izby przyznał, że bezczynność organu egzekucyjnego w zakresie wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania stanowi naruszenie zasady pisemności określonej w art. 14 § 1 k.p.a., która wymusza, by ustalenia i działania organu w toku postępowania administracyjnego były stwierdzone pisemnie, a ponadto jest związana z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Jednak w przypadku bezczynności organu stronie przysługiwały środki przewidziane w art. 37 k.p.a. i także w art. 227 i następnych tej ustawy, z których nie skorzystała.

Zdaniem Dyrektora, uwzględniając stan faktyczny i prawny sprawy uzasadnione było przyjęcie, że żądanie zobowiązanego było bezprzedmiotowe. Organ egzekucyjny podjął bowiem postępowanie z urzędu w momencie ustania przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, dokonując zawiadomieniem z dnia 3 lipca 2012r. Nr EA/7211-1280472/12/JL, na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego. Gdy przyczynę zawieszenia postępowania egzekucyjnego stanowi rozłożenie należności pieniężnej na raty, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, podjęcie zawieszonego postępowania następuje po upływie terminu spłaty ostatniej raty. W przedmiotowej sprawie należność główna została zapłacona w całości dnia 14 grudnia 2009r., a postępowanie podjęte zostało przez organ egzekucyjny dnia 3 lipca 2012r. Zatem odmowa wszczęcia postępowania z wniosku zobowiązanego złożonego dnia 9 lipca 2012 r. była uzasadniona w świetle art. 61a k.p.a. wystąpieniem przedmiotowej przesłanki niedopuszczalności wszczęcia postępowania polegającej na tym, że żądanie zobowiązanego nie może zostać rozpatrzone wobec faktu, iż zawieszone uprzednio postępowanie egzekucyjne zostało już podjęte przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu dnia 3 lipca 2012 r.

Podsumowując, Dyrektor Izby podzielił stanowisko organu egzekucyjnego o konieczności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, gdyż postępowanie to zostało już podjęte przez organ w wyniku zastosowania w dniu 3 lipca 2012r. wobec zobowiązanego kolejnego środka egzekucyjnego.

W skardze na to postanowienie skarżący ponowił zarzuty podniesione w zażaleniu o braku wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania mimo takiego obowiązku, o bezpodstawnym dokonaniu czynności (zajęcie rachunku bankowego) w czasie zawieszonego postępowania egzekucyjnego, o braku możliwości podejmowania czynności przez organ egzekucyjny w czasie, gdy postępowanie jest zawieszone. Ponownie podkreślił, że choć istotnie przyczyny zawieszenia ustały (spłacono ostatnią ratę), to jednak organ żadnego postanowienia o podjęciu postępowania nie wydał. Tymczasem w czasie zawieszenia organ egzekucyjny jest zasadniczo pozbawiony możliwości działania, a nadto w sytuacji, gdy przyczyną zawieszenia jest rozłożenie należności na raty, zgodnie z art. 57 § 1a u.p.e.a. organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie w zakresie wskazanym przez wierzyciela. W spornej sprawie organ nie wydał żadnego postanowienia o podjęciu postępowania, jak też wierzyciel takiego żądania nie zgłosił. W skardze podniesiono też zarzuty dotyczące odmowy umorzenia i bezzasadności obciążenia skarżącego kosztami egzekucji, których powstania nie zawinił.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowe w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne z punktu widzenia zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.). W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja lub postanowienie naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, lub naruszają prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd uchyla decyzję lub postanowienie (art.145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.) - dalej jako: [p.p.s.a.]. Nadto w myśl art. 134 § 1 tej ustawy Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przeprowadzona we wskazanych aspektach kontrola dała zdaniem Sądu podstawę do uwzględnienia skargi wskutek uznania, że w kontrolowanej sprawie doszło do takiego naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.).

Jak wynika z treści wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, treści zażalenia i wreszcie zarzutów skargi, skarżący kwestionował niepodjęcie przez organ zawieszonego postępowania egzekucyjnego poprzez brak wydania postanowienia w tym przedmiocie i w konsekwencji zarzucał bezprawność podjętych w dniu 3 lipca 2012 r., a więc w zawieszonym postępowaniu, czynności egzekucyjnych (zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego). Jak wynika z akt administracyjnych, na dokonanie tych czynności w warunkach zawieszonego postępowania egzekucyjnego skarżący złożył skargę, która postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10.09.2012 r. została oddalona. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie do Ministra Finansów.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest prawidłowość rozstrzygnięcia organu odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania, z powołaniem się na istnienie przyczyn przedmiotowych uniemożliwiających wszczęcie takiego postępowania, a mianowicie tego, że w przekonaniu organu postępowanie to, w chwili złożenia przez zobowiązanego wniosku w dniu 9.07.2012 r., było już podjęte. Podjęcie to nastąpiło przy tym poprzez dokonanie przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w dniu 3 lipca 2012 r.

Odnosząc się do tej sytuacji procesowej, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, wskazać należy, że bezspornie postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 56 § 3 w związku z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskazując, że zawieszenie nastąpiło od dnia 17 grudnia 2008 r., na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 4.12.2008 r. III K 126/04 - III Ko 541/06 o rozłożeniu zasądzonej należności na 12 miesięcznych rat, poczynając od 1 stycznia 2009 r. Ostatnia rata została wpłacona w dniu 14 grudnia 2009 r., co w sprawie nie budzi wątpliwości. Z tym też dniem ustała przyczyna zawieszenia postępowania, i po tej dacie, jak trafnie wskazał organ, było możliwe podjęcie zawieszonego postępowania, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 57 § 1 u.p.e.a., że organ egzekucyjny podejmie zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia. W sprawie jest poza sporem, że organ nie wydał postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, natomiast w dniu 3 lipca 2012 r. zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

Istota sporu sprowadza się więc do rozstrzygnięcia kwestii, czy mogło dojść, jak twierdzi organ, do podjęcia zawieszonego postępowania poprzez czynność faktyczną – wykonanie określonej czynności egzekucyjnej. Jak się wydaje, organ nie kwestionuje potrzeby wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, jednak jego zdaniem stanowi to jedynie naruszenie zasady pisemności przewidzianej w art. 14 § 1 k.p.a. i związanej z nią zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. Jak wynika z motywów skarżonego postanowienia, bezczynność organu w zakresie wydania takiego postanowienia mogła być zwalczana przez stronę przy wykorzystaniu innych środków prawnych, np. przewidzianych w art. 37 k.p.a., z czego strona jednak nie skorzystała. Z drugiej strony organy prezentują stanowisko, że mimo niewydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, do takiego podjęcia faktycznie doszło poprzez dokonanie w dniu 3 lipca 2012 r. czynności egzekucyjnej.

Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić.

W ocenie Sądu obowiązek wydania postanowienia o podjęciu postępowania wynika jednoznacznie z treści art. 56 § 3 u.p.e.a. Przepis ten traktuje bowiem o "postanowieniu w sprawie zawieszenia postępowania", w czym mieści się nie tylko postanowienie o zawieszeniu (odmowie zawieszenia) postępowania, ale także o podjęciu (odmowie podjęcia) zawieszonego postępowania (por. Piotr Pietrasz [w]: Komentarz do art. 56 u.p.e.a., teza 5.2. Wyd. LEX). Ponadto, gdyby nawet rozumieć wskazany art. 56 § 3 u.p.e.a. jako odnoszący się ściśle do zawieszenia postępowania, a nie także do jego podjęcia, to forma postanowienia przy podjęciu (odmowie podjęcia) zawieszonego postępowania wynika z ogólnego przepisu art. 17 § 1 u.p.e.a. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie przyczyną zawieszenia było rozłożenie na raty należności pieniężnej, przyczyna ta istotnie ustała w związku z upływem terminu płatności ostatniej raty. Ustanie przyczyny zawieszenia nie powoduje jednak podjęcia zawieszonego postępowania ani z mocy prawa, ani poprzez czynności konkludentne. Taka wykładnia narusza w oczywisty sposób zakaz podejmowania przez organ działań w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, które wszak nie mają w tej sprawie zastosowania. Do konkluzji takiej prowadzi wnioskowanie a contrario z przepisów art. 57 § 1a, art. 58 § 1 i § 2 u.p.e.a. Gdyby istotnie przez czynność organu dochodziło do podjęcia postępowania, to zakaz podejmowania takich czynności w czasie zawieszenia postępowania byłby niezrozumiały i zbędny. Tymczasem ustawodawca tylko wyjątkowo dopuścił możliwość działania organu w czasie zawieszenia postępowania (które to sytuacje w kontrolowanej sprawie nie wystąpiły). Za stanowiskiem zaprezentowanym przez organ nie przemawia także, zaczerpnięty z wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim (wyrok z dnia 17.07.2008 r., II SA/Go 302/08, LEX nr 515325) argument, iż obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego powstaje nie tylko wówczas, gdy ustaje przyczyna zawieszenia postępowania, ale także w chwili stwierdzenia przez organ egzekucyjny braku w ogóle (nieistnienia) przyczyny zawieszenia. Doprowadził on organ do stwierdzenia, że taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem w dniu podjęcia czynności egzekucyjnej poprzez zastosowanie kolejnego środka egzekucyjnego nie istniała już przyczyna, zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wskazać w związku z tym trzeba, że istota stanowiska Sądu wyrażonego w cytowanym wyroku polega na tym, że skoro od początku zawieszenia postępowania przyczyna zawieszenia nie istniała (już w chwili wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie istniały podstawy do takiego zawieszenia, gdyż mylnie oceniono ich wystąpienie), nie było potrzeby wyczekiwania na ustanie takiej, formalnie przywołanej w postanowieniu, ale bezzasadnej przyczyny, lecz można było podjąć takie postępowanie w razie stwierdzenia bezpodstawności zawieszenia postępowania. Taka zaś sytuacja, wbrew stwierdzeniu organu, w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Ponadto z przytoczonego wyroku WSA absolutnie nie wynika, aby do podjęcia postępowania mogło dojść także mimo niewydania postanowienia w tym przedmiocie. Wprost przeciwnie, Sąd ten wyraźnie i jednoznacznie wskazał na "obowiązek podjęcia postępowania", przez co w stanie faktycznym tamtej sprawy doszło do poprzez wydanie postanowienia o podjęciu postępowania.

Postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym, w tym także o podjęciu postępowania, powinny odpowiadać wymogom określonym w art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. (gdyż sama ustawa egzekucyjna nie zawiera w tym względzie regulacji), w szczególności zawierać niezbędne elementy wymienione w tym pierwszym przepisie (np. oznaczenie organu, datę wydania, oznaczenie stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygniecie, pouczenie o środkach odwoławczych – w czym mieści się także pouczenie o ich braku). Choć w stanie prawnym istotnym dla kontrolowanej sprawy zażalenie na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania skarżącemu nie przysługiwało, przez co niewydanie i niedoręczenie takiego postanowienia nie naruszyło jego prawa do kontroli instancyjnej, to niewydanie takiego postanowienia powodowało, że strona nadal pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, iż postępowanie nadal jest zawieszone. Żaden przepis ustawy egzekucyjnej czy też odpowiednio stosowane przepisy k.p.a. nie przewidują podjęcia zawieszonego postępowania bez wydania postanowienia w tym przedmiocie. Czym innym jest ustanie z mocy prawa przyczyny zawieszenia, czym innym zaś dokonanie procesowej czynności w postaci wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, o którym to postanowieniu organ obowiązany był zawiadomić strony (art. 101 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Zaniechanie tej czynności narusza nie tylko zasadę pisemności, ale także zasadę udzielania przez organ informacji (art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Naruszenie tych norm ma znaczenie o tyle istotne, że nie można przecież wykluczyć, iż strona po powzięciu wiadomości o kontynuacji egzekucji podjęłaby działania, które pozwoliłyby jej na uniknięcie zastosowania kolejnego środka egzekucyjnego; przyczynić by się to mogło także do realizacji zasady szybkości postępowania egzekucyjnego.

Zatem trwający niewątpliwie stan zawieszenia postępowania, wobec braku skutecznego jego podjęcia, nie dawał organom podstaw do uznania za bezprzedmiotowy wniosku zobowiązanego o podjęcie tego postępowania, ze skutkiem w postaci odmowy wszczęcia tego postępowania. Doszło zatem do zarzucanego w skardze naruszenia przepisu art. 61a k.p.a. w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko Sądu wyżej przedstawione w zakresie konieczności wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, oraz potrzebę zawiadomienia strony o takim postanowieniu, skoro przez czynności faktyczne a zwłaszcza zastosowanie środków egzekucyjnych niedopuszczalnych – co do zasady – w czasie zawieszenia nie mogło dojść do podjęcia zawieszonego postępowania.

Z przedstawionych powyżej przyczyn faktycznych i prawnych orzeczono o uchyleniu postanowień organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 135 p.p.s.a, o niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 152 p.p.s.a, zaś o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi, na podstawie art. 200 tej ustawy.