Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 651/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4 - 6, art. 109, art. 127 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 35 ust. 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 1989 nr 25 poz 137
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 kwietnia 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędziowie Zofia Borowicz NSA Jan Bała Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 marca 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 2820/07 w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od P. N. na rzecz Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2820/07 po rozpoznaniu skargi P. N. uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes Zakładu lub Prezes ZUS) z dnia [...] sierpnia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia:

Pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. P. N. zwrócił się do Prezesa ZUS o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Wnioskujący przytoczył argumenty natury finansowej wskazując, że wraz z żoną pozostaje bez pracy i korzysta z pomocy opieki społecznej przeznaczając w znacznej mierze uzyskane w ten sposób środki na leczenie.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. od 1 do 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) Prezes ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od maja 1993 r. do listopada 1996 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu składek w kwocie [...] zł, odsetek liczonych na dzień złożenia wniosku w kwocie [...] zł oraz odsetek na dzień przedawnienia w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia, której udowodnienie jest dla Prezesa ZUS podstawą do umorzenia należności, są sformułowane w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych wyczerpująco. Jego zdaniem żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, wskazanych w art. 28 ust. 3 wyżej wskazanej ustawy w przedmiotowej sprawie nie wystąpił.

Prezes Zakładu stwierdził, że w odniesieniu do § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zebrany w sprawie materiał dowodowy przemawia za stwierdzeniem, że zapłata należności z tytułu składek może pozbawić zobowiązanego lub jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie podał, że w sprawie zachodziły okoliczności, skłaniające organ do podjęcia decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Jako taką okoliczność organ wskazał fakt, iż należność z tytułu składek została hipotecznie zabezpieczona na należącej do dłużnika nieruchomości, a w konsekwencji istniało duże prawdopodobieństwo zaspokojenia wierzytelności Zakładu.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Prezes Zakładu przedstawił argumenty identyczne jak w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r.

Po rozpoznaniu skargi P. N. na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.

Na wstępie swoich rozważań Sąd I instancji podał, że ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., zastąpiła ustawę z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.). Zgodnie z art. 109 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych, a zatem stosuje się przepisy, które obowiązywały przed wejściem w życie ww. ustawy. Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy z 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W myśl art. 36 tej ustawy przepis art. 35 miał zastosowanie również odpowiednio do należnych na podstawie odpowiednich przepisów składek na ubezpieczenie społeczne osób niebędących pracownikami.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że istota przedawnienia polega na tym, że ze względu na upływ określonego czasu (tu 5 lat) od momentu wymagalności świadczenia, w którym właściwe organy (zgodnie z przepisem art. 19 § 4 ustawy o Postępowaniu egzekucyjnym w administracji - dyrektor oddziału ZUS) nie podjęły czynności w celu jego wyegzekwowania lub czynności te okazały się nieskuteczne, zobowiązanie to wygasa. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 4 ustawy z 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty oraz każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.

Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nawet, jeśli zawiadomienia o udzieleniu układu ratalnego doręczone dłużnikowi w dniach [...] czerwca 1997 r., [...] września 1998 r., [...] marca 1999 r., oraz prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Urząd Skarbowy od dnia [...] stycznia 2003 r. do dnia [...] listopada 2003 r. zakończone jego umorzeniem, faktycznie spowodowały przerwanie biegu przedawnienia, to i tak upłynął 10-letni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 35 ust. 4 zd. 2, ustawy z 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, a to ten przepis miał zastosowanie do składek dochodzonych od dłużnika w sprawie niniejszej za lata 1993 - 1996.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że jedynie w części uznał za zasadne przedstawione w decyzjach Prezesa ZUS stanowisko, zgodnie z którym wskazane w decyzji należności objęte zostały zabezpieczeniem hipotecznym, a w związku z tym istniało duże prawdopodobieństwo zaspokojenia wierzytelności Zakładu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji Prezesowi ZUS uszła uwadze okoliczność, iż po upływie terminu przedawnienia należności z tytułu składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. W sprawie z dokumentów przedstawionych przez dłużnika (akt notarialny Rep [...] nr [...]) wynikało zaś, że na podstawie tytułu wykonawczego na rzecz ZUS Oddział w P. w dniu [...] listopada 1998 r. ustanowiona została hipoteka przymusowa zwykła jedynie do kwoty [...] zł.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną wniósł Prezes ZUS, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego zmianę i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., poprzez:

a) zastosowanie przepisów, które nie powinny mieć zastosowania w sprawie, tj. art. 35 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) począwszy od 25 listopada 1998 r. oraz art. 109 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w zakresie przedawnienia składek a wobec tego stwierdzenie, że składki za okres od maja 1993 r. do listopada 1996 r. uległy przedawnieniu, podczas, gdy nie uległy przedawnieniu,

b) niezastosowanie przepisów, które powinny mieć zastosowanie w sprawie, tj. art. 24 ustawy z dnia 19 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 25.11.1998 r. i w brzmieniu obowiązującym od 1.1.2003 r. a wobec tego stwierdzenie, że składki za okres od maja 1993 r. do listopada 1996 r. uległy przedawnieniu podczas, gdy nie uległy przedawnieniu wobec, po pierwsze; przerwania biegu terminu przedawnienia i w związku z tym termin ten uległ przedłużeniu do 10 lat od terminu ich wymagalności, co doprowadziło do tego, że w dniu 1 stycznia 2003 r., składki te nie były przedawnione, a wobec tego, po drugie; dotyczą ich nowe zasady przedawnienia według treści art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. a wobec tego nie uległy przedawnieniu albowiem dotyczy ich termin przedawnienia 10 – letni, który ulega zawieszeniu od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia [...] listopada 2003 r. z powodu toczenia się postępowania egzekucyjnego, co powoduje, że termin ten zostaje zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego, a w niniejszej sprawie wdrożono postępowanie egzekucyjne, które zakończone zostało postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...].

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wyjaśnił, że nie kwestionuje ustalonego przez Sąd stanu faktycznego, a spór sprowadza się jedynie do oceny prawnej, czy doszło do przedawnienia składek, czy też nie za wskazany okres.

Za bezsporne organ uznał, że wobec faktu doręczenia tytułów wykonawczych i wdrożenia postępowania egzekucyjnego w 2000 r. składki na dzień 25 listopada 1998 r., jak i na dzień 1 stycznia 2003 r. nie były przedawnione niezależnie od tego, jakie przepisy zostałyby zastosowane. W odniesieniu do nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne nastąpiło przerwanie 10-letniego okresu przedawnienia, zarówno z uwagi na doręczenie P. N. w dniach [...] czerwca 1997 r., [...] września 1998 r., [...] marca 1999 r. zawiadomienia o udzieleniu układu ratalnego, a także z uwagi na to, iż ww. należności były objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Urząd Skarbowy na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych, zwróconych z relacją poborcy [...] listopada 2003 r. W tym stanie sprawy zawieszenie biegu przedawnienia następuje od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia [...] listopada 2003 r., tj. do dnia uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Po dokonaniu obszernej analizy stanu prawnego sprawy Prezes ZUS wywiódł, że przedawnienie składek w sprawie za okres od maja 1993 r. do listopada 1996 r. należy ocenić najpierw na podstawie przepisów art. 35 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych do dnia 25 listopada 1998 r., z których wynika, że składki w tym czasie nie uległy przedawnieniu. Następnie w ocenie organu, należy ocenić to przedawnienie na podstawie art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Prezes Zakładu zauważył, że nadal w tym czasie składki nie uległy przedawnieniu. Oceniając trwający nadal stosunek prawny i kwestie przedawnienia na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2003 r. Prezes ZUS wywiódł, że w dacie wydawania decyzji składki nie były przedawnione i nadal nie są przedawnione biorąc pod uwagę okres zawieszenia biegu przedawnienia z powodu postępowania egzekucyjnego. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku ma ustalenie wpływu zmian stanu prawnego na bieg terminu i inne cechy przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w sytuacji, gdy wymagalność i terminy płatności składek przypadały pod rządami ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

Sąd I instancji stanął na stanowisku, że w opisanej sytuacji zastosowanie znajdują przepisy ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych mimo uchylenia art. 35 ust. 3 i ust. 4 tego aktu normatywnego przez art. 122 ust. 1 pkt 1 i art. 127 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dniem 25 listopada 1998 r. Podstaw takiego poglądu Sąd I instancji upatruje w unormowaniu zawartym w art. 109 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tym przepisem "Składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zakres pojęć rozliczania i opłacania nie obejmuje biegu terminu i innych cech przedawnienia należności z tytułu składek. Istotną wskazówką w tej mierze jest okoliczność, że art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych regulujący między innymi przedawnienie należności, zgodnie z art. 127 pkt 1 tej ustawy, wchodził w życie przed dniem 31 grudnia 1998 r. wskazanym w art. 109. Już to wskazuje, że wolą ustawodawcy nie było objęcie regulacją zawartą w art. 109 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych instytucji przedawnienia. Co istotniejsze, czym innym są obowiązki płatników w zakresie rozliczania i opłacania składek a czym innym wygasanie, czy niemożność dochodzenia należności skutkiem przedawnienia.

Trafnie w skardze kasacyjnej zwraca się uwagę, że dotyczące przedawnienia regulacje ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązujące do 31 grudnia 2002 r. nie odbiegały od tych, jakie zawierała ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 35 ust. 3 i 4 tej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna a bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik, przy czym składek nie można było dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat. Według pierwotnego tekstu art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Po wchodzących w życie z dniem 31 grudnia 1999 r. zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 23 grudnia 1999 r. (Dz. U. Nr 110, poz. 1256) dodano w art. 24 ustęp 6, zgodnie z którym bieg terminów przedawnienia ulegał zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Jak z tego wynikało pierwotny a nawet zmieniony tekst ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych był tego rodzaju, że nie było powodów, by sięgać do dawniejszych regulacji dotyczących przedawnienia. Okoliczność ta przeczy prawidłowości odczytywania art. 109 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jako odnoszącej się do instytucji przedawnienia. Jeśli oprzeć się do pierwotnego tekstu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, to działanie ustawodawcy odpowiadające zamiarowi odniesienia się do przedawnienia byłoby nieracjonalne.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji stanął na stanowisku, że nawet jeśli doszło do przerwania terminu przedawnienia należności to i tak w dniu wydawania decyzji upłynął 10-letni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 35 ust. 4 zd. 2, ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, a to ten przepis miał zastosowanie do składek dochodzonych od dłużnika za lata 1993 - 1996. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że wbrew stanowisku przedstawionemu w skardze kasacyjnej, stan faktyczny sprawy nie jest bezsporny. Sąd I instancji nie badał, czy zaszły okoliczności powodujące przerwanie względnie zawieszenie terminu przedawnienia. Opierając się na wskazanym poglądzie co do stosowania art. 35 ust. 4 zd. 2, ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych uznał badanie tych okoliczności za niecelowe wobec upływu w chwili wydawania decyzji 10 – letniego terminu dochodzenia należności liczonego od dnia płatności składek.

Dalszą konsekwencją stanowiska Sądu I instancji był brak odniesień do zmian stanu prawnego, jakie nastąpiły z dniem 1 stycznia 2003 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241 , poz. 2074 ze zm.) niezawierającej przepisów przejściowych. Po dokonanych tą ustawą zmianach art. 24 ust. 4 – 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Nie ulegały przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogły być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu od dnia zawarcia umowy o odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Bieg terminu przedawnienia ulegał zawieszeniu od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Bieg terminu przedawnienia przerywało ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczynał się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następowało po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Bieg przedawnienia terminu ulegał zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Jak z tego wynikało, termin przedawnienia uległ wydłużeniu do 10 lat, licząc od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Bieg terminu przedawnienia uzyskał nowe cechy w zakresie podstaw przerwania i zawieszenia. Ustało również ograniczenie skutków przerwania terminu przedawnienia związane z upływem czasu od daty płatności składek i niemożnością dochodzenia należności.

W opisanej sytuacji prawnej powstaje problem, czy należności, które nie uległy przedawnieniu do dnia 31 grudnia 2002 r. włącznie podlegają nowym regułom przedawnienia obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedź na tak postawione pytanie jest pozytywna.

Ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to w żaden sposób na wysokość zobowiązania, albowiem nadal zobowiązanie dłużnika jest w stałej wysokości. Nie istnieje natomiast żadne "prawo do przedawniania", które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie. W związku z powyższym skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia. Nie dochodzi tu również do działania prawa wstecz, albowiem jak już zaznaczono zobowiązanie jest nadal to samo. Ustawodawca nie możne jedynie wydłużyć terminu przedawnienia roszczenia, które już uległo przedawnieniu. Tylko wtedy mielibyśmy do czynienia z działaniem prawa wstecz, albowiem wygasłe roszczenie "odżyłoby" na nowo. Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lipca 2007 r. (I UK 37/07, LEX nr 359575) "prawo zmiany terminów przedawnienia jest, więc domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego".

Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08 (LEX nr 396249) wskazano, iż "do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074)". Z kolei w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08 (LEX nr 396253), również uznano, że "dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych". Podobne stanowisko Sąd Najwyższy zajął też w wyroku z dnia 12 listopada 2007 r., sygn. akt I UK 147/07 (LEX nr 359577) – "przepis art. 24 ust. 4 w nowym brzmieniu ma zastosowanie do tych tylko należności z tytułu składek wymagalnych przed dniem jego wejścia w życie, które nie były przedawnione (tu: z powodu upływu pięcioletniego terminu przedawnienia) w dniu 1 stycznia 2003 r.", a w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r. III SA/Wa 2425/06 (LEX nr 328643) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że "z dniem 1 stycznia 2003 r., ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), wprowadzony został dziesięcioletni termin przedawnienia należności poprzez zmianę art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza, że przedawnienie należności winno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Okoliczność, że należność powstała przed dniem wejścia w życie nowelizacji nie ma tu znaczenia. Z dniem wejścia w życie przepisu w nowym brzmieniu stosowanie przepisu dotychczasowego wymaga wyraźnego ustawowego odesłania."

Przedstawione stanowisko równoznaczne jest ze stwierdzeniem, że do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosować należy nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia.

W konsekwencji, w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba zbadania, czy i ewentualnie które należności z tytułu składek uległy przedawnieniu do dnia 31 grudnia 2002 r. Oznacza to konieczność odniesienia się do stanowiska Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do przerwania biegu przedawnienia skutkiem okoliczności wymienionych w przepisach obowiązujących do tej daty. W odniesieniu do nieprzedawnionych należności stosować należy regulacje obowiązujące po wskazanej dacie.

Z wymienionych powodów zaskarżony wyrok podlega uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).