Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1359/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 7 ust 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2017r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku T. D. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1955 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1955 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] - stwierdził nieważność ww. decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1955r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września1955 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...] stanowiąca własność T. E. objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279).

W dniu [...] maja 1949 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek T. E. o przyznanie mu za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1955 r., nr [...] odmówiło T. E. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] wskazując w uzasadnieniu, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony został pod społeczne budownictwo mieszkaniowe. Jednocześnie stwierdzono, że wszystkie budynki znajdujące się na przedmiotowym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] listopada1955 r., nr [...] pozostawiło w mocy zaskarżone orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1955 r. wobec nieznalezienia podstaw do jego zmiany, wskazując w uzasadnieniu, że przedmiotowa nieruchomość niezbędna jest dla potrzeb realizacji narodowych planów gospodarczych pod społeczne budownictwo mieszkaniowe.

Postanowieniem z dnia [...] marca 1956 r. Dz. [...] Sąd Powiatowy [...] w księdze hipotecznej nieruchomości położonej przy ul. [...] w dziale II dokonał wpisu prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Obecnie dawna nieruchomość ozn. nr hip. [...] położona jest w obrębie [...] i wchodzi w skład stanowiących własność W. dz. ew. nr: [...].

W dniu [...] czerwca 2013 r. T. D. (jeden z następców prawnych byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości) wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1955 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1955r. nr [...].

Przedmiotowy wniosek przekazano do rozpoznania zgodnie z właściwością przy piśmie z dnia 11 września 2013r. Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2017r., nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1955r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września1955 r. W uzasadnieniu wskazano, skoro, zgodnie z założeniami dekretu z dnia 26 października 1945 r., odmowa przyznania własności czasowej dopuszczalna była jedynie wówczas, gdy dalsze korzystanie z nieruchomości przez jej dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z funkcją zapisaną w planie zagospodarowania, należało ustalić, czy rzeczywiście obowiązujący w dacie orzekania przez organ dekretowy plan zabudowy przewidywał dla terenu przedmiotowej nieruchomości takie funkcje, które uniemożliwiały dalsze korzystanie z niej przez dotychczasowego właściciela.

W toku niniejszego postępowania organ nadzoru ustalił, że nieruchomość położona przy ul. [...] w dacie wydania orzeczeń dekretowych objęta była "Ogólnym planem zabudowania m.st. Warszawy" zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. (nr VIII reg 1000/31), wydanym na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 23, poz. 202 ze zm.). Plan ten przewidywał dla terenu przedmiotowej nieruchomości zabudowę zwartą 4-5 kondygnacyjną 70% powierzchni zabudowy (opinia geodezyjna uprawnionego geodety z dnia [...] stycznia 2016 r.).

Wskazano, iż zgodnie z kartą rejestracji nieruchomości na przedmiotowej nieruchomości w dacie [...] listopada 1948 r. znajdowało się pięć budynków, z czynnymi częściowo instalacjami: wodociągową, kanalizacyjną, gazową i elektryczną, tj.:

- budynek frontowy, murowany, pięciokondygnacyjny, mieszkalny,

- oficyna lewa, murowana, jednokondygnacyjna, mieszkalna,

- oficyna prawa, murowana, jednokondygnacyjna, komórka

- oficyna poprzeczna, murowana, jednokondygnacyjna, warsztat

- budynek frontowy w drugim podwórzu, drewniany, kantor.

Powyższe potwierdzają: opis budynków na posesji przy ul. [...], sporządzony przez Resort Techniczno-Budowlany Zarządu Miejskiego w W. w dniu [...] listopada 1948 r. oraz sprawdzony w terenie w dniu [...] grudnia 1955 r. oraz nadesłane przez Archiwum Państwowe [...] przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. kopie akt inwentaryzacji stanu zabudowy W., przeprowadzonej przez Biuro Odbudowy Stolicy w latach 1945 - 1946.

Powyższe ustalenia wskazują, że na gruncie nieruchomości [...] przy ul. [...] w dacie orzekania przez organy dekretowe obu instancji istniała zabudowa, której wykonania lub dostosowania do ustaleń planu nie wymagał dekret oraz wskazany plan zagospodarowania przestrzennego.

W ocenie Ministra przyznanie dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej przedmiotowej nieruchomości nie pozostawałoby zatem w sprzeczności z założeniami planistycznymi, bowiem już w dacie orzekania przez organy dekretowe nieruchomość ta zagospodarowana była w zgodzie z zapisami obowiązującego planu. Budynek mieszkalny znajdujący się na nieruchomości spełniał wymogi planu zabudowy. A zatem brak było obiektywnych przesłanek dla negatywnego rozpatrzenia podania o własność czasową.

Wskazano ponadto, iż organy dekretowe nie wykazały, że dalsze korzystanie z przedmiotowej nieruchomości przez jej dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z jej przeznaczeniem ujętym w planie. Stanowisko organów dekretowych o braku możliwości pogodzenia dalszego korzystania z nieruchomości z jednoczesną realizacją założeń planistycznych nie znajduje potwierdzenia ani w zapisach obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego (planu zabudowania z 1931 r.), ani w obowiązujących wówczas przepisach prawa. Podana przez Prezydium Rady Narodowej w W. przyczyna odmownego rozpatrzenia podania o własność czasową stanowi rażące naruszenie przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., bowiem organ odmówił przyznania własności czasowej w oderwaniu od założeń planistycznych, powołując się na nieistniejące przeznaczenie nieruchomości pod społeczne budownictwo mieszkaniowe, tym bardziej, że w piśmie z dnia [...] sierpnia 1955 r. stwierdzono, że istniejący budynek frontowy przewidziany jest do adaptacji, a użytkowanie oficyn przewidziane jest do końca 1960 r. Ponadto organ nadzoru wskazał, że rozpatrując wniosek dekretowy, organy obu instancji rażąco naruszyły nie tylko dyspozycję art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., ale także przepisy o postępowaniu administracyjnym, nakazujące dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 44 i art. 75 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, Dz.U. RP Nr 36, poz. 341). Odmówiono bowiem przyznania żądanego prawa mimo braku ustalenia, jaki był obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego i wyjaśnienia, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z jego przeznaczeniem określonym w planie, co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada1955 r., oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W z dnia [...] września 1955r.

Odnośnie ustalenia, czy badane orzeczenia organu I i II instancji wywołały nieodwracalne skutki prawne – wskazano, iż w niniejszej sprawie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, bowiem okoliczność, iż część przedmiotowej nieruchomości stanowi obecnie własność osób trzecich sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów dekretu odmawiająca byłym właścicielom tych gruntów przyznania prawa własności czasowej wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Wskazano, iż według ustaleń poczynionych w postępowaniu nadzorczym obecnie dawna nieruchomość hipoteczna ozn. jako [...] znajduje się w obrębie [...] i wchodzi w skład stanowiących własność [...], przy czym dz. ew. nr [...] oddane zostały w użytkowanie wieczyste.

Użytkowanie wieczyste gruntu obecnych dz. ew. nr [...] zostało ustanowione na mocy decyzji administracyjnej z dnia [...] listopada1987 r. nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] (następnie w dniu [...].12.1989 r. zawarta została umowa użytkowania wieczystego gruntu - akt notarialny Rep. [...]). Natomiast użytkowanie wieczyste obecnej dz. ew. nr [...] zostało ustanowione na mocy decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...] października1984 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] (następnie w dniu [...] lutego 1987 r. zawarta została umowa użytkowania wieczystego gruntu - akt notarialny Rep. [...]).

Tym samym nie zaistniały przeszkody wynikające z art. 156 § 2 kpa, bowiem pierwotne oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nie jest skutkiem decyzji dekretowych, ale decyzji administracyjnych Urzędu Dzielnicowego [...] z 1984 r. i 1987 r.

W zakresie dz. ew. nr [...] nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, bowiem nie była ona przedmiotem obrotu cywilnoprawnego.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1955 r. wniosła M. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania t.j.

1. art. 7 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 23), dalej jako k.p.a., poprzez nie podjęcie działań zmierzających do rzetelnego wyjaśnienia, jaka dokładnie powierzchnia (w m2) obecnej działki o numerze [...] wchodzi w skład nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], co doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia przez organ, że cała działka ewidencyjna o numerze [...], pozostająca w użytkowaniu wieczystym skarżącej, wchodzi w skład tej nieruchomości;

2. art. 156 §2 k.p.a. w związku z art. 158 §2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] listopada 1955 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia jej nieważności przez organ na podstawie art. 156 §1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 157 k.p.a. oraz art. 158 §1 k.p.a.

Na podstawie powyższego, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie można zgodzić się z organem, jakoby decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1955 r., oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1955 r., odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 §2 k.p.a. W ocenie skarżącej ustalenia organu w tym zakresie są błędne. W ocenie skarżącej nie ulega wątpliwości, że oddanie gruntu skarżącej w użytkowanie wieczyste, w tym działek [...], na cele realizacji inwestycji, w postaci budowy osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego, stanowi skutek wydania przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzji z dnia [...] listopada 1955 r. Na mocy przecież tej decyzji W. uzyskało legitymację do władania i rozporządzania przedmiotową nieruchomością. Efektem tego rozporządzenia, rozumianego w stricte cywilistyczny sposób, było przekazanie gruntu skarżącej, na którym skarżąca, w sposób pełnoprawny zrealizowała zadanie, jakie zostało jej powierzone.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie wskazać należy, że sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną, które legły u podstaw przyjęcia przez organ nadzoru, zgodnie z którymi uznać należało, iż orzeczenia dekretowe rażąco naruszają prawo.

Przedmiotem postępowania nadzorczego zakończonego zaskarżoną decyzją była decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1955 r. nr [...] oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1955 r., nr [...] odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] .

Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę weryfikowanych decyzji stanowiły przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej "dekretem". Na jego podstawie wszelkie grunty na obszarze W. przeszły na własność gminy W. (art. 1 dekretu), a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Dekret ten stwarzał dotychczasowym właścicielom nieruchomości możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie na przejętym gruncie prawa zabudowy lub prawa wieczystej dzierżawy. Wspomniany wniosek należało złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę W. (art. 7 ust. 1 dekretu). Gmina zaś obowiązana była taki wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z planem zabudowania (art. 7 ust. 2 dekretu). Nie złożenie w terminie przez osobę uprawnioną ww. wniosku skutkowało wygaśnięciem uprawnienia właściciela nieruchomości do żądania przyznania prawa własności czasowej do gruntu i przejściem z upływem tego terminu na własność gminy (a później Skarbu Państwa) budynków znajdujących się na tym gruncie (art. 8 dekretu). W niniejszej sprawie - w orzeczeniu odmawiającym ustanowienia prawa własności czasowej z dnia [...] września 1955 r. nie wykazano, iż niemożliwe było pogodzenie dalszego użytkowania gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem terenu. Jako powód odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu położonego przy ul [...] podano jednie, ze teren jest przeznaczony pod budownictwo społeczne wg opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w toku postepowania nadzorczego ustalono, że nieruchomość położona przy ul. [...] w dacie wydania orzeczeń dekretowych objęta była "Ogólnym planem zabudowania W." zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., wydanym na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 23, poz. 202 ze zm.). Plan ten przewidywał dla terenu przedmiotowej nieruchomości zabudowę zwartą 4-5 kondygnacyjną 70% powierzchni zabudowy (opinia geodezyjna uprawnionego geodety z dnia 21 stycznia 2016 r.). Ponadto, zgodnie z kartą rejestracji nieruchomości na przedmiotowej nieruchomości w dacie [...] listopada 1948 r. znajdowało się pięć budynków, z czynnymi częściowo instalacjami: wodociągową, kanalizacyjną, gazową i elektryczną, tj.:

- budynek frontowy, murowany, pięciokondygnacyjny, mieszkalny,

- oficyna lewa, murowana, jednokondygnacyjna, mieszkalna,

- oficyna prawa, murowana, jednokondygnacyjna, komórka

- oficyna poprzeczna, murowana, jednokondygnacyjna, warsztat

- budynek frontowy w drugim podwórzu, drewniany, kantor.

Zatem już w dacie wejścia w życie dekretu przedmiotowa nieruchomość była zagospodarowana zgodnie z zapisami planu zabudowania z 1931 r. Natomiast orzeczenie dekretowe z [...] września 1955 r. , utrzymane w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1955 r. jako powód odmowy przyznania własności czasowej wskazało przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania " pod społeczne budownictwo mieszkaniowe". Za prawidłowe uznać należy tym samym stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że organy dekretowe nie podjęły próby ustalenia jakie było przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania oraz czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli dawało się pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości w tymże planie. Podzielić należy również stanowisko organów nadzoru, że powyższe zaniechania doprowadziły do wydania decyzji dekretowych z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu, bowiem poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych musiało doprowadzić do uznania, że wniosek dawnych właścicieli o przyznanie prawa użytkowania wieczystego zasługuje na uwzględnienie.

Należy jednak wskazać, że kwestie dotyczące wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego nie były sporne. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się natomiast do rozstrzygnięcia, czy po wydaniu decyzji dekretowych zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., to jest czy doszło do nieodwracalnych skutków prawych.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że pojęcie "nieodwracalnych skutków prawnych" w odniesieniu do decyzji dekretowych uległo znacznej ewolucji.

Początkowo w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego reprezentowany był pogląd, zgodnie z którym prawo użytkowania wieczystego gruntów [...] ustanowione na rzecz osoby trzeciej powoduje nieodwracalność skutków prawnych decyzji o odmowie przyznania byłemu właścicielowi tych gruntów prawa własności czasowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 1993 r., sygn. akt IV SA 1839/92, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 1994 r., sygn. akt IV SA 946/95 i oddalający rewizję nadzwyczajną od niego wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 1995 r., sygn. akt III ARN 8/95 – OSNAPiUS 1995, Rn 18, poz. 223). Ta generalna koncepcja miała swoje źródło w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r., sygn. akt III AZP 4/92, w której stwierdzono, że "jeśli obrót nieruchomościami poprzedzony był wydaniem decyzji administracyjnej lub przeniesienie własności nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, a decyzja obciążona jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 K.p.a., zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji".

Dopiero uchwała składu siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 7/96 podjęta w celu wyjaśnienia wątpliwości zagadnienia charakteru skutków prawnych decyzji odmawiającej przyznania na podstawie przepisów dekretu dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej gruntów, wpłynęła na zmianę interpretacji pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych" w odniesieniu do decyzji wydanych w trybie dekretu [...].

Sąd orzekający w niniejszej sprawie wskazuje, że podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu tej uchwały. Z jej uzasadnienia wynika, iż należy odróżnić te skutki prawne, które wywołała kwestionowana decyzja w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi. W konsekwencji w uzasadnieniu tej uchwały wyrażono pogląd, że decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej na rzecz poprzedniego właściciela gruntu, wydana na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wywołuje ten skutek, że znajdujące się na tym gruncie budynki przeszły na własność gminy, a następnie Państwa, natomiast czynności późniejsze, jak sprzedaż lokalu w takim budynku i oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej nie jest skutkiem prawnym decyzji o odmowie ustanowienia własności czasowej, lecz późniejszych decyzji wydanych w innych sprawach administracyjnych oraz innych zdarzeń prawnych. Takie stanowisko zostało przyjęte także w uchwale NSA z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. akt OPK 4-7/98.

W niniejszej sprawie skarżący ma tytuł prawny do części przedmiotowej nieruchomości, ponieważ działki nr [...], które stanowią część dawnej nieruchomości dekretowej, są w jego użytkowaniu wieczystym. Użytkowanie wieczyste gruntu obecnych dz. ew. nr [...] zostało ustanowione na mocy decyzji administracyjnej z dnia [...] listopada1987 r. nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] (następnie w dniu [...].12.1989 r. zawarta została umowa użytkowania wieczystego gruntu - akt notarialny Rep. [...]). Natomiast użytkowanie wieczyste obecnej dz. ew. nr [...] zostało ustanowione na mocy decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...] października1984 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] (następnie w dniu [...] lutego 1987 r. zawarta została umowa użytkowania wieczystego gruntu - akt notarialny Rep. [...]). Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nie jest zatem skutkiem decyzji dekretowanych, ale właśnie decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste.

Słusznie zatem w rezultacie organy uznały, że w niniejszej sprawie nie zachodzi nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Niezasadny jest również zarzut skargi odnoszący się do nie podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia jaka obecnie powierzchnia ( w m2 ) wchodzi w skład działki o nr [...]. Opinia geodezyjna, stanowiąca rozliczenie dawnej nieruchomości hipotecznej na tle aktualnego stanu ewidencyjnego działek gruntu ma jedynie na celu ustalenie stron postępowania nieważnościowego. Z utrwalonego orzecznictwa sądowego wynika, że przymiot strony postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej na podstawie przepisów dekretu [...], przysługuje nie tylko byłym właścicielom nieruchomości [...] objętych działaniem dekretu i ich następcom prawnym pod tytułem szczególnym i ogólnym, ale również wszystkim podmiotom, które legitymują się obecnie tytułem praworzeczowym do danej nieruchomości [...] ( por. np.: wyrok NSA z 24 kwietnia 2008 r. sygn. I OSK 264/08, wyrok NSA z 8 lutego 2007 r. sygn. I OSK 1110/06, wyrok NSA z 31 marca 2011 r. sygn. I OSK 798/10, dostępne na stronie internetowej: https://cbois.nsa.gov.pl). Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w postanowieniu Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. I CSK 288/2010 (LexPolonica nr 3069034), stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej byłym właścicielom gruntów [...] przyznania prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu wywołuje ten skutek prawny, iż przywraca uprawnionym uprawnienie do ubiegania się o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania jako "surogatu" nieistniejących obecnie praw majątkowych przewidzianych w art. 7 ust. 1 dekretu. Postępowanie nadzorcze nie dotyczy zatem praw rzeczowych do nieruchomości (prawo własności, ograniczone prawo rzeczowe), a zatem decyzja wycofująca z obrotu prawnego decyzję o odmowie uwzględnienia wniosku dekretowego nie rozstrzyga w sposób władczy o prawach i obowiązkach osób trzecich, organ nadzorczy nie orzeka co do istoty sprawy przyznania własności czasowej. Zakres postępowania nieważnościowego ograniczony jest jedynie do weryfikacji kontrolowanej decyzji. Do istoty tego postępowania nie należy zatem dokładne ustalenie, co do m2, powierzchni aktualnych działek ewidencyjnych, stanowiących część dawnej nieruchomości.

Podsumowując należy uznać, że organ orzekający w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją słusznie stwierdził, że kontrolowana decyzja została wydane z rażącym naruszeniem prawa i zasadnie stwierdził jej nieważność. Organ wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy oraz uzasadniły przekonująco swoje decyzje nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. ).