Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 815/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi G. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735)- dalej k.p.a.; art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.)- dalej: u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. , znak [...] orzekającą o odmowie przyznania G.Z. zasiłku pielęgnacyjnego.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że wnioskiem z dnia 13 maja 2021 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku strona załączyła między innymi orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia 12 stycznia 2021 r., z którego wynika, że legitymuje się wydanym na stałe orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Zgodnie z treścią przedłożonego orzeczenia ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 5 grudnia 2012 r., natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. odmówił skarżącej prawa do przyznania żądanego świadczenia, z uwagi na niespełnienie przez stronę łącznie przesłanek określonych w art. 16 ust. 3 u.ś.r.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzucała naruszenie art. 16 ust. 3 u.ś.r. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Strona wnosiła o uchylenie decyzji I instancji i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zdaniem skarżącej wydane rozstrzygnięcie nie zostało poprzedzone uprzednim wyczerpującym ustaleniem stanu faktycznego sprawy oraz należytym zgromadzeniem i oceną niezbędnego materiału dowodowego, co skutkowało wadliwym przyjęciem, iż nie spełnia ona przesłanek określonych w art. 16 ust. 3 u.ś.r. Strona podniosła, że objawy chorobowe schorzenia na które cierpi – stwardnienie rozsiane, rozwijają się latami, stąd ustalenie daty powstania niepełnosprawności jest niemożliwe. Jednakże najczęściej choroba rozpoczyna się u pacjentów pomiędzy 15 a 45 rokiem życia. Wobec treści przedłożonego orzeczenia o niepełnosprawności odnośnie wymaganego zaopatrzenia w środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie, wysokości osiąganych przez nią dochodów oraz braku możliwości podjęcia zatrudnienia przyznanie przedmiotowego świadczenia jest zasadne.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając organ przywołał dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz wskazał na art. 16 u.ś.r. regulujący tryb i zasady przyznawania zasiłków pielęgnacyjnych. Organ podkreślił, że zgodnie z ust 3 powołanego przepisu, który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Skarżąca jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jednakże z przedłożonego do akt sprawy orzeczenia o niepełnosprawności wynika, iż brak jest możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, a co za tym idzie strona nie wykazała, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Tym samym brak jest podstaw prawnych do przyznania przedmiotowego świadczenia.

Odnośnie zarzutów odwołania Kolegium wskazało, iż jedynym dokumentem, który upoważnia organy administracji do poczynienia ustaleń w zakresie daty powstania niepełnosprawności jest orzeczenie uprawnionego, właściwego organu orzeczniczego, którym organy rozstrzygające wniosek są związane.

W skardze Wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G.Z. powtórzyła argumentacje przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, odnośnie okresu rozwoju objawów chorobowych stwardnienia rozsianego, podkreślając, że najczęściej choroba ta rozpoczyna się u pacjentów pomiędzy 15 a 45 rokiem życia. Podniosła również, że z treści przedłożonego orzeczenia o niepełnosprawności bezspornie wynika, że wymaga zaopatrzenia w środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie, co z uwagi na wysokość osiąganych przez nią dochodów oraz brak możliwości podjęcia zatrudnienia uzasadnia przyznanie przedmiotowego świadczenia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżone decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Przy piśmie procesowym z dnia 25 października 2021 r. skarżąca złożyła do akt sprawy obszerną dokumentację medyczną odnoszącą się do jej stanu zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że skarga G.Z. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: ustawa covidowa. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowych spraw jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 12 października 2021 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na złożone przez skarżącą oświadczenie o braku posiadania możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem spraw do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 27 października 2021 r.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu spraw na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 12 października 2021 r.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, co obligowało Sąd do oddalenia skargi.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi G.Z. uczyniła decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o dnia [...] r. o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.)- dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2 u.ś.r.). Natomiast jak wynika z ust. 3 przywołanego przepisu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.

Wskazać należy, iż użyty przez ustawodawcę w powyżej powołanym przepisie zwrot "zasiłek przysługuje" świadczy bezspornie, iż decyzje administracyjne podejmowane na podstawie art. 16 u.ś.r. mają charakter związany, a co za tym idzie możliwość przyznania regulowanego w nim zasiłku pielęgnacyjnego jest możliwe tylko i wyłączne po spełnieniu przez stronę ubiegająca się o to świadczenie, warunków określonych ustawą.

Z treści zaskarżonej decyzji, jak i z załączonych do skargi akt administracyjnych wynika, iż ocena, co do zaistnienia przesłanek podmiotowych uzasadniających przyznanie skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku z dnia 13 maja 2021 r., została przeprowadzona w oparciu o art. 16 ust. 3 u.ś.r. Zasadność przywołania powyższego przepisu jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcie nie budzi wątpliwości Sądu, jak również nie było to kwestionowane przez skarżącą.

Dalej wskazać należy, że z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych bezspornie wynika, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, wymagającą wsparcia w samodzielnej egzystencji. Powyższe potwierdza załączone do akt sprawy orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] r. Z treści przywołanego dokumentu wynika między innymi, że orzeczenie o niepełnosprawności wydaje się na stałe (pkt III); ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 5 grudnia 2012 r. (pkt V), natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić (pkt IV).

Wobec powyższego, w ocenie Sądu procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia. Skarżąca nie spełnia bowiem łącznie ustawowych przesłanek, o których mowa w art. 16 ust. 3 u.ś.r., to jest nie wykazała w sposób przewidziany prawem, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia.

Bez wpływu na powyższe stwierdzenie pozostaje podnoszona przez stronę w uzasadnieniu wniesionej skargi, argumentacja co do charakteru i okresu objawów choroby, na która cierpi, czy też wskazany przedział wiekowy w jakim najczęściej choroba ta atakuje. Podkreślenia bowiem wymaga, że ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Powyższe oznacza, że zarówno organy administracji publicznej, jak i zresztą sądy administracyjne nie są uprawnione do samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje (por. wyrok WSA w Łodzi z 28 listopada 2017 r., II SA/Łd 655/17; wyrok WSA we Wrocławiu z 15 grudnia 2017 r., IV SA/Wr 438/17; wyrok WSA w Białymstoku z 17 grudnia 2019 r., II SA/Bk 777/19; wyrok WSA w Gliwicach z 11 lutego 2020 r., II SA/Gl 1030/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych samych przyczyn bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostawała złożona do akt sądowych, w dniu 23 października 2021 r. dokumentacja medyczna dotycząca skarżącej. Również podnoszone przez stronę argumenty, co do wysokości osiąganych przez nią dochodów, które nie pozwalają na podjęcie niezbędnej w tego typu schorzenia rehabilitacji, nie wpływają na zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślenia bowiem raz jeszcze wymaga, że prawo do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego przez osobę niepełnosprawną w wieku po wyżej 16 roku życia przysługuje w sytuacji, gdy osoba ta łącznie, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia przez nią 21 roku życia.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

is