Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1032/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3; art. 13k ust. 1 pkt 1-2 i ust. 4; art. 13i ust. 4a; art. 40a ust. 5;
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 77 par 1; art. 80; art. 6; art. 7, art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1406
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych.
article: art. 2, art. 32,
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: par 3 ust. 3 pkt 4
journal: Dz.U. 2011 nr 91 poz 524
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania  opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2017 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z [...] grudnia 2016 r., którą nałożył na Z. F. (dalej skarżący) karę pieniężną w wysokości 1.500 złotych za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Jako podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji organ wskazał na art.127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1440 ze zm., dalej u.d.p.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm., dalej rozporządzenie z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg. ), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1907 ze zm., dalej u.t.d.).

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] sierpnia 2016 r. o godzinie [...] urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej S[...] Z. (połączenie z drogą krajową nr [...]) – C. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]) zarejestrowało przejazd ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...].

Powyższe okoliczności zostały ustalone w ramach prowadzonej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego kontroli stacjonarnej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) stwierdzono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a użytkownikiem pojazdu samochodowego w chwili powstania naruszenia był Pan Z. F.

Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] sierpnia 2016 r. został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 12 lit. e – Z. (połączenie z drogą krajową nr [...]) – C. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]) do rozporządzenia z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie dróg.

Na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] z [...] listopada 2015 r. dotyczącego oznakowania drogi ekspresowej S[...] na odcinku Z. (połączenie z drogą krajową nr [...]) – C. (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) organ stwierdził, że na wskazanym odcinku drogi ekspresowej S[...] nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.

Mając na względzie powyższe okoliczności uznano, że skarżący jako korzystający z drogi publicznej w dniu [...] sierpnia 2016 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej.

Konsekwencją tego naruszenia było wydanie przez GITD decyzji w dniu [...] grudnia 2016 r. o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Od powyższej decyzji skarżący z zachowaniem terminu złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że w dniu powstania naruszenia tj. [...] sierpnia 2016 r. w trasie było osiem pojazdów należących do niego, których przejazdy podlegały opłacie. Za przedmiotowy przejazd została pobrana częściowa opłata, a brakująca kwota wynosiła zaledwie 2,41 zł. Środki na koncie zostały niezwłocznie uzupełnione. Dopłata brakującej kwoty nastąpiła po około 4,5 minutach od zarejestrowania pojazdu przez urządzenie kontrolne.

Skarżący wskazał, że operator systemu powinien automatycznie pobrać brakujące w chwili przejazdu środki tak jak pobiera wszystkie opłaty i tak jak jest to robione w innych krajach europejskich. Natomiast karanie kwotą 1.500 zł, w sytuacji, gdy za przejazd pobrano prawie całą kwotę, a chwilowo zabrakło jedynie tak niewiele, jak w przedmiotowym przypadku, jest nieuzasadnione. Działanie takie podważa zaufanie do Państwa i narusza konstytucyjną zasadę Państwa prawa, urzeczywistniającą zasadę sprawiedliwości społecznej, wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, ponownie rozpoznając sprawę, mając na względzie treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. stwierdził, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że ciągnik samochodowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] poruszał się w dniu [...] sierpnia 2016 r. po płatnym odcinku drogi ekspresowej S[...] wymienionej w załączniku do rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg.

Organ wyjaśnił, że w trakcie przejazdu prawidłowo działające urządzenie viaBOX informuje kierowcę, czy posiada on wystarczające środki na koncie użytkownika, niezbędne do poruszania się po płatnych odcinkach dróg krajowych poprzez odpowiednią liczbę potwierdzeń (sygnałów) dźwiękowych. Urządzenie viaBOX wydaje sygnały dźwiękowe, w momencie gdy pojazd przejeżdża pod bramownicą, czyli punktem poboru opłat. Pojedynczy sygnał dźwiękowy oznacza, że użytkownik ma wystarczające środki na koncie i opłata została pobrana, a tym samym przejazd jest dozwolony. Dwa sygnały dźwiękowe informują, że opłata została pobrana, przejazd jest dozwolony, jednakże posiadane środki pieniężne na koncie użytkownika są bliskie wyczerpania i należy niezwłocznie doładować konto lub zjechać z drogi płatnej. Cztery sygnały dźwiękowe wskazują brak środków na koncie lub wadliwe działanie urządzenia viaBOX, jak również wskazują, iż opłata za przejazd nie została pobrana i dalszy przejazd nie jest dozwolony. Dodatkowo, użytkownik - kierowca może sprawdzić poziom środków pieniężnych na koncie użytkownika poprzez naciśnięcie przycisku na urządzeniu, w każdym punkcie Dystrybucji i Punkcie Obsługi Klienta łub za pośrednictwem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta viaTOLL. W sytuacji gdy urządzenie nie działa prawidłowo, użytkownik powinien udać się do najbliższego punktu obsługi klienta, zgłosić reklamację i dokonać wymiany urządzenia viaBOX.

Podczas przejazdu poddanego kontroli stacjonarnej kierujący pojazdem miał zatem dostateczną możliwość sprawdzenia i posiadał informację o braku środków pieniężnych na koncie użytkownika viaBOX. Skoro do kontrolowanego pojazdu zostało przypisane konto typu przedpłaconego, oznacza to, że konieczna jest wpłata przed skorzystaniem z systemu viaTOLL - to jest przed rozpoczęciem przejazdu i należy sprawdzić środki na koncie, jak również je uzupełnić. W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju została przedstawiona procedura wnoszenia i rozliczania opłaty związanej z uiszczaniem opłaty elektronicznej.

Organ zwrócił uwagę, że w myśl § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406) wniesienie opłaty elektronicznej w trybie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 (przedpłaty), następuje przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że korzystający z dróg publicznych zawarł umowę z podmiotem pobierającym opłatę elektroniczną. Jednakże wniesiona przez stronę przedpłata nie pokryła w całości należności wynikających z dokonanych przejazdów.

Z analizy zapisu ewidencyjnego o numerze [...] w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] sierpnia 2016 r. o godzinie [...] po drodze ekspresowej S[...] nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłat był brak środków na koncie użytkownika.

Organ zaznaczył, że wniesienie przedpłaty (doładowanie konta) po zarejestrowaniu naruszenia w systemie nie prowadzi do jego konwalidacji, bowiem korzystający z dróg publicznych winien wnieść przedpłatę w wysokości zapewniającej uiszczenie opłaty elektronicznej na całej przestrzeni dokonywanego przejazdu.

Organ jednoznacznie ustalił, że przyczyną naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej był brak środków pieniężnych na koncie podmiotu korzystającego z sieci dróg publicznych objętych tą opłatą.

Nieuiszczenie opłaty wynika również wprost z załączonych przez pełnomocnika do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dowodów w postaci wydruku z salda konta pobranych opłat w dniu 5 i 6 sierpnia 2016 r. oraz potwierdzenia dokonania przedpłaty w dniu [...] sierpnia 2016 r. o godzinie [...]. Kwota należna za przejazdy w dniu [...] sierpnia 2016 r. to 78,95 zł, zaś opłata uiszczona to kwota 76,44 zł.

Organ wskazał, że w dniu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej użytkownik rozpoczął wykonywanie przejazdów ze stanem konta nie pozwalającym na pokrycie opłat za przejazdy. Opłaty nie zostały uiszczone również na bramownicach poprzedzających bramownicę, która zarejestrowała naruszenie. Ponadto do konta użytkownika były zgłoszone również inne pojazdy, które poruszając się po drogach płatnych wpływały na wyczerpanie się środków. Gdyby na koncie znajdowały się środki w ilości wystarczającej na pokrycie przejazdów to system pobrałby je i nie odnotował naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W świetle tych okoliczności organ uznał, że decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, a wymierzona kara pieniężna odpowiada prawu, bowiem strona postępowania naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej.

GITD wskazał, że operator systemu na stronie zamieszcza informacje niezbędne użytkownikowi do prawidłowego korzystania z systemu elektronicznego poboru opłat. Można tam znaleźć m.in. wysokość stawek opłat określonych w Załącznikach nr 3 i 4 do rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg rozmieszczenie punktów obsługi klienta, a także skorzystać z kalkulatora opłaty elektronicznej, który pozwala na wyliczenie wysokości należnej opłaty za przejazd pojazdu zaplanowaną trasą z uwzględnieniem parametrów pojazdu.

Odpowiadając na zarzuty strony dotyczące naruszenia art. 2 Konstytucji RP, organ wyjaśnił, że obowiązek w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 218, poz. 1391). Stosownie zaś do art. 9 tejże ustawy przepisy ustanawiające ten obowiązek weszły w życie z dniem 1 lipca 2011 r. Ustawodawca przewidział zatem prawie trzyletni okres vacatio legis. Strona miała wystarczającą ilość czasu na zaznajomienie się z nowymi rozwiązaniami prawnymi. Ponadto użytkownik podpisując umowę z operatorem systemu w trybie przedpłaconym powinien zapoznać się z jej zapisami i warunkami oraz poznać zasady działania urządzenia viaBox opisane w instrukcji obsługi. .

Organ, ponownie rozpoznając sprawę, stwierdził też, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Z analizy zaś zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że naruszenie zostało spowodowane było brakiem odpowiednich środków na koncie. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany do wnoszenia opłaty elektronicznej nie powinien korzystać z dróg krajowych, za które pobierana jest opłata elektroniczna, bowiem świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Przejazd mógł być wykonywany inną drogą, która nie jest drogą płatną. Ponadto korzystający z drogi mógł się również powstrzymać się od dalszej jazdy celem wyjaśnienia sytuacji i doprowadzenia do stanu, który umożliwiłby kierowcy wniesienie opłaty za przejazd.

Na drogach objętych obowiązkiem uiszczania opłaty elektronicznej znajdują się odpowiednie znaki drogowe, z których znaczeniem strona powinna zapoznać się przed wykonywaniem przejazdu. Na podstawie pism z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w sprawie zostało ustalone, że droga ekspresowa S[...] na w/w odcinku była prawidłowo oznakowana znakami tabliczkami informacyjnymi wskazującymi, iż jest to płatny odcinek drogi krajowej.

W tej sytuacji kara pieniężna została nałożona zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., która nie przewiduje innej kary za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej niż nałożona kara pieniężna.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. F. wniósł o uchylenie obu decyzji GITD w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonym decyzjom zarzucił;

- naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewypełnienie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę dowodów i uznanie że niewielka niedopłata za przejazd płatną drogą krajową, w sytuacji, gdy prawie cała należna kwota została za przejazd zapłacona, oznacza, że opłata ta nie została uiszczona, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- naruszenie przepisów art.13k ust.1 ustawy o drogach publicznych poprzez uznanie, że skarżący nie uiścił opłaty za przejazd i w związku z tym podlega karze pieniężnej na podstawie tego przepisu.

W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że niedopłata za ten przejazd wyniosła zaledwie 2,51 zł. Ponadto w dniu [...] sierpnia 2016 r. w trasie było [...] pojazdów należących do skarżącego, których przejazdy po drogach krajowych podlegały opłacie. Pracownica skarżącego dostała sygnał o kończącym się stanie przedpłaty w czasie zbliżonym, do czasu przejazdu przedmiotowego przejazdu i niezwłocznie uzupełniła przedpłatę o kwotę 800 zł. Jak się okazało dopłata tej kwoty nastąpiła zaledwie po około 4,5 minutach po tym, jak przejazd ten zarejestrowało urządzenie kontrolne. Dowodami są wydruk z salda konta i pobranych opłat w dniu [...] i [...] sierpnia 2016 r., potwierdzenie dokonania przedpłaty w kwocie 800 zł, w dniu [...] sierpnia 2016 r. o godz. [...] (w aktach sprawy).

Zdaniem strony skarżącej karanie obywatela kwotą 1.500 zł, w sytuacji, gdy za przejazd została pobrana prawie cała należna kwota, a niedopłata wynosiła zaledwie 2,51 zł nie znajduje uzasadnienia. Działanie takie podważa zaufanie do Państwa i narusza konstytucyjną zasadę Państwa prawa, urzeczywistniającą zasadę sprawiedliwości społecznej, wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym, kara ta jest rażąco nieproporcjonalna do przewinienia i niesprawiedliwa. Narusza zatem również konstytucyjną zasadę proporcjonalności. W Państwie prawa nie powinno być tak, że za najdrobniejsze przewinienie, którym w tym wypadku był chwilowy brak do pełnej opłaty tak niewielkiej kwoty, obywatel jest karany i to w sposób bardzo dotkliwy. Gdyby organ administracji w sposób wnikliwy i obiektywny rozpatrzył i ocenił materiał dowody w tej sprawie, to nie powinien uznać, że opłata za ten przejazd nie została uiszczona.

Zdaniem skarżącego uznanie w tej sytuacji, że opłata za przedmiotowy przejazd nie została uiszczona i ukaranie skarżącego karą pieniężną stanowi naruszenie przepisu art.13k ust.1 ustawy o drogach publicznych. Czym innym jest bowiem nie uiszczenie opłaty w ogóle, a czym innym niewielka niedopłata i uzupełnienie w ciągu kilku minut konta w taki sposób, że możliwe było pobranie kwoty uzupełniającej.

W odpowiedzi na skargę GITD wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Przesłanek takich Sąd nie dopatrzył się zarówno w świetle argumentacji skargi, jak i z urzędu.

Przedmiotowa sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na skarżącego Z. F. w związku z nieuiszczeniem opłaty elektronicznej za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] sierpnia 2016 r. o godzinie [...] po drodze ekspresowej S[...]. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika, co zostało ustalone w czasie stacjonarnej kontroli pojazdu. Skarżący bronił się twierdząc, że niewielka niedopłata w wysokości 2,51 zł w sytuacji, gdy prawie cała należna kwota za przejazd została zapłacona nie oznacza, że opłata ta nie została uiszczona. Ponadto brakująca opłata została uzupełniona zaledwie po około 4,5 minutach po tym, jak sporny przejazd zarejestrowało urządzenie kontrolne.

Dla porządku należy wskazać, że kwota należna za przejazd w dniu [...] sierpnia 2016 r. wynosiła 78,95 zł, zaś skarżący uiścił opłatę w wysokości 76,44 zł.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły: art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 u.d.p.

Jak ustalił organ nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] sierpnia 2016 r. o godzinie [...] po drodze ekspresowej S[...] potwierdzają dowody z dokumentów zebrane przez organ oraz te załączone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, a mianowicie; wydruk z salda konta pobranych opłat w dniu [...] i [...] sierpnia 2016 r. oraz potwierdzenia dokonania przedpłaty w dniu [...] sierpnia 2016 r. o godzinie [...]. Już z samego porównania czasu przejazdu pod bramownicą ( o godzinie 11:38:59) oraz czasu wniesienia opłaty (o godzinie [...]) wynika, że doszło do opóźnienia w doładowaniu konta.

Sąd podziela stanowisko organu, że wniesienie przedpłaty (doładowanie konta) po zarejestrowaniu naruszenia w systemie nie prowadzi do konwalidacji. Jak trafnie uznał organ, a ocenę te Sąd podziela, skarżący, który jest użytkownikiem systemu Viatoll, ma możliwość bezpośredniego śledzenia wysokości stanu konta - przez logowanie, infolinię, za pomocą wiadomości SMS.

W tej sytuacji za niezasadne należy uznać zarzuty skargi sformułowane w jej petitum zarówno co do prawa procesowego, a mianowicie 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz naruszenia prawa materialnego, a to art. 13k ust. 1 u.d.p. poprzez niezasadne przyjęcie istnienia podstawy do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 1.500 złotych.

Sąd zwraca uwagę, że zarzut naruszenia prawa materialnego , a mianowicie art.13k ust.1 u.d.p. poprzez uznanie, że skarżący nie uiścił opłaty za przejazd i w związku z tym podlega karze pieniężnej na podstawie tego przepisu jest w istocie zakwestionowaniem ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Skoro autor skargi polemizuje co do zasady z ustaleniami faktycznymi organu, które doprowadziły do wydania niekorzystnej dla skarżącego decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, zatem tak sformułowany zarzut - w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - oznacza podważanie za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego ustalonych faktów oraz ich oceny. Sąd zauważa, że prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń powinno zwalczać za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Takiej argumentacji w skardze zabrakło.

Po drugie skarżący nawet nie wyjaśnia, w jakiej normie prawnej uregulowana jest możliwość odstąpienia od wymierzenia kary ze względu na to, że skarżący nie jej nie zapłacił tylko w nieznacznej części.

W tym aspekcie sprawy Sąd zauważa, że w każdym przypadku naruszenia obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej za korzystanie z dróg krajowych przez pojazdy powyżej 3,5 tony mamy do czynienia z odpowiedzialnością administracyjną, która ma charakter obiektywny. Sąd administracyjny nie posiada instrumentów prawnych, które na zasadzie słuszności, czy też w oparciu o zasady współżycia społecznego pozwalałyby na "odstąpienie od wymiaru kary". Ponadto badanie przez Sąd wyłącznie legalności rozstrzygnięcia oznacza, że sąd administracyjny, jest sądem prawa. Także skarżący nie wskazuje obowiązujących przepisów prawa zezwalających organowi na odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie lub też miarkowania tej kary.

Niewątpliwie ustawa o drogach publicznych nakłada na posiadacza pojazdu określone obowiązki w zakresie systemu elektronicznego poboru opłat oraz przewiduje sankcje za ich niewykonanie, zaś rozporządzenie z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg, enumeratywnie określa sieć płatnych dróg krajowych. Korzystający z tej sieci dróg pojazdem powyżej 3,5 tony, w przypadku podpisania umowy z operatorem systemu elektronicznego poboru opłat, która przewiduje dokonywanie wpłat w formie przedpłaty, obowiązany jest do posiadania środków na koncie nie mniejszych niż pozwalające na odbycie planowanego przejazdu w całości, posiadanie włączonego urządzenia viaBox, do którego wprowadzono prawidłowe dane o kategorii pojazdu (art. 13i ust. 4a u.d.p.), oraz naliczenie i pobranie opłaty elektronicznej przez operatora systemu. Brak środków na koncie uniemożliwia dokonanie opłaty elektronicznej, a tym samym wypełnienie obowiązku.

Co więcej, z akt sprawy nie wynika, aby w dniu zarejestrowania naruszenia stwierdzono nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat oraz, że użytkownik systemu zgłaszał reklamację w związku z wadliwie działającym urządzeniem do poboru opłat.

Trafnie organ odwołał się do przepisu § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r.(Dz.U. z 2015 r. poz. 1406) w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych, wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 40a ust. 5 u.d.p., który stanowi, że wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków na których pobiera się opłatę elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.

W konsekwencji, skoro wystąpił tzw. delikt administracyjny zatem organ nie miał podstaw do zaliczenia na poczet brakującej opłaty późniejszej wpłaty przez skarżącego kwoty 800 złotych na to konto. W związku z brakiem środków pieniężnych na koncie w czasie stwierdzonego naruszenia opłata elektroniczna nie była uiszczona, co potwierdzają wydruki z konta użytkownika. Zostało to również potwierdzone przez operatora systemu ze wskazaniem, że opłata elektroniczna za przejazd w dniu [...] sierpnia 2016 r. przez pojazd o numerze rejestracyjnym [...] o godzinie [...] po drodze ekspresowej S[...] nie została uiszczona, a stan salda na koncie użytkownika w tym dniu o ww. godzinie wynosił 0 złotych.

W ocenie Sądu, wymierzenie skarżącej kary administracyjnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej było zatem w pełni uzasadnione.

Niezasadne są zawarte w uzasadnieniu skargi zarzuty sugerujące naruszenie przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Przepis art. 2 Konstytucji, stanowiący o państwie prawa urzeczywistniającym zasadę sprawiedliwości społecznej, nie wyłącza nakładania na obywateli obowiązków właściwymi ustawami. Nakładanie owych obowiązków ustawowych musi mieścić się w granicach wskazanych przez przepis art. 7, stanowiący odpowiednik art. 6 k.p.a., określający, iż organy władzy publicznej mogą wykonywać swoje zadania jedynie na podstawie i w granicach prawa regulującego zakres działania konkretnych organów. W rozpoznawanej sprawie organy Inspekcji Transportu Drogowego, prowadząc postępowanie i wydając decyzje na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych, wymienionych przepisów nie naruszyły jak również nie naruszyły przepisu art. 32 Konstytucji RP. Wszyscy bowiem obywatele (kierujący pojazdami powyżej 3,5 t DMC na drogach płatnych) są obowiązani do ponoszenia stosownych opłat. Podkreślić należy, że istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przewóz po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy ustawy o drogach publicznych, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji i wina nie ma tu znaczenia. ( por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 969/15). Organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa, mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji, przy uwzględnieniu tych okoliczności, które mogą znosić odpowiedzialność za powstałe naruszenia, jednakże w niniejszej sprawie okoliczności takie nie występują. Skarżący nie może skutecznie zwolnić się od obowiązku uiszczenia kary pieniężnej, przez wykazywanie, że niewielka niedopłata nie stanowi deliktu administracyjnego.

Dodać należy, że w stanie prawnym wiążącym w sprawie ustawodawca nie przewidział żadnych przypadków wyłączenia odpowiedzialności kierującego pojazdem w sytuacji wypełnienia dyspozycji art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08 (OTK-A, 2010, Nr 3, poz. 26) stwierdził, że dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych, jako reakcji na naruszenie ustawowych obowiązków nie budzi wątpliwości. Brak stosownej sankcji powoduje bowiem, że przepis staje się martwy, a niespełnianie obowiązku nagminne. Administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Kary te, stosowane automatycznie z mocy ustawy, mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywuje adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków. Podstawą zastosowania tego typu kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Tym samym, administracyjna kara pieniężna nie jest wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale przede wszystkim stanowi środek przymusu, który służyć ma zapewnieniu wykonywania obowiązków wobec państwa, a organ administracyjny musi posiadać skuteczne środki, które skłonią adresatów norm do oczekiwanego zachowania w sferach uznanych za szczególnie istotne. Z kolei, w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08 (OTK-A, 2009, Nr 7, poz. 105), Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kary pieniężne przewidziane zostały nie tylko w prawie karnym, lecz także w innych gałęziach prawa - w tym w prawie cywilnym (kary umowne) i administracyjnym. Z tego powodu nie każda kara pieniężna może być utożsamiana z grzywną stanowiącą instytucję prawa karnego. Przepis nakładający na osoby fizyczne lub prawne pewien obowiązek powinien być związany z przepisem określającym konsekwencję jego niespełnienia, ponieważ skutkiem braku sankcji jest nagminne lekceważenie nałożonego obowiązku. Cechą odróżniającą "karę" w rozumieniu przepisów karnych od "kary" - sankcji administracyjnej jest, według sądu konstytucyjnego, to, że ta pierwsza może być wymierzana tylko, jeżeli osoba fizyczna swoim zawinionym czynem wypełni znamiona przestępstwa (wykroczenia, przestępstwa karnoskarbowego), natomiast ta druga, może zostać nałożona zarówno na osobę fizyczną, jak i na osobę prawną, a ponadto jest stosowana automatycznie z tytułu odpowiedzialności obiektywnej i ma mieć przede wszystkim funkcję prewencyjną. Nie ma przy tym rozstrzygającego znaczenia okoliczność, że kara administracyjna ma również charakter dyscyplinująco - represyjny. W uzasadnieniu zaś wyroku w dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06 (OTK-A, 2008 Nr 2, poz. 30) Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że proces wymierzania kar pieniężnych należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej.(por. wyrok NSA z 28 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1440/15).

Jak słusznie wskazał organ, skarżący jako korzystający z dróg publicznych powinien na bieżąco monitorować stan konta, a w przypadku wątpliwości powstrzymywać się od dalszej jazdy płatnym odcinkiem drogi jazdy do czasu upewnienia się, że opłata została wniesiona czyli środki wpłynęły na rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz. 524)

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że poczynione przez organ administracji ustalenia, w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia kary pieniężnej, wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Organ oparł swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Stanowisko wyrażone w obu spornych decyzjach organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Dlatego też wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.2016.718 j.t.), orzekł jak w sentencji wyroku.