Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1472/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 22 ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 83 poz 760
law: Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku  ze służbą wojskową
article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1253/15 w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1253/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. P. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] i umorzył postępowanie administracyjne.

W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:

W dniu [...] marca 2011 r. skarżący wystąpił do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], odmawiającą zwiększenia jednorazowego odszkodowania pieniężnego z tytułu pogorszenia stanu zdrowia. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] decyzją z [...] kwietnia 2011 r., nr [...], odmówił wznowienia postępowania z uwagi na brak podstaw prawnych. W dniu [...] maja 2011 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia do Sądu Rejonowego w [...]. Jednocześnie pismem z dnia [...] lipca 2011 r. skarżący złożył do Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r., z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania zawisłego przed Sądem Rejonowym w [...]. Sądy powszechne pierwszej i drugiej instancji nie znalazły podstaw do wzruszenia przedmiotowej decyzji. Postępowanie sądowe zostało zakończone wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. oddalającym apelację skarżącego od wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., oddalającego odwołanie ubezpieczonego.

Po podjęciu zawieszonego postępowania Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych (następca prawny Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego), decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Decyzja z dnia [...] maja 2012 r. stała się przedmiotem odwołania skarżącego, które Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego przekazał do Sądu Rejonowego w [...] w celu jego rozpatrzenia. Sąd ten postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., sygn. akt [...], stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Szefowi Sztabu Generalnego WP.

Zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2012 r..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie.

Wyrokiem z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2222/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.

Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2466/13, uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., przy czym uchybienia dotyczyły w ocenie NSA, przede wszystkim podania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaskarżonym w niniejszej sprawie wyrokiem, uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym, określonym w art. 156 i nast. k.p.a., zainicjowanym wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r.

W ocenie Sądu, w przypadku gdy decyzja o odmowie wznowienia postępowania (zakończonego prawomocną decyzją dotyczącą jednorazowego odszkodowania pieniężnego) została poddana ocenie sądów powszechnych, które potwierdziły jej prawidłowość, wyłączona została możliwość dokonania ponownej oceny tej decyzji (również prawomocnej) w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, przewidzianym w art. 156 § 1 k.p.a. Innymi słowy, skarżący nie mógł skutecznie domagać się poddania decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. ponownej kontroli przez właściwy organ administracyjny, tym razem w trybie szczególnym – z punktu widzenia wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nie mógł dokonać oceny kwestionowanej decyzji pod kątem przesłanek nieważnościowych lecz winien był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Sąd wskazał, że przedmiotowa sprawa nie podlegała rozpoznaniu w drodze decyzji administracyjnej, ponieważ z treści art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (wówczas: Dz. U. z 2003 r., Nr 83, poz. 760 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą wypadkową, wynika, że zastosowanie do przedmiotowej sprawy miały przepisy procedury cywilnej, co wyłącza możliwość zastosowania trybu nadzwyczajnego przewidzianego w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, skoro decyzja o odmowie wznowienia postępowania została poddana ocenie sądów powszechnych, wyłącza to możliwość dokonania ponownej jej oceny w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd stwierdził również, że powyższej oceny nie zmienia brzmienie art. 9 ustawy wypadkowej, który stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odesłanie powyższe nie oznacza bowiem, że w stosunku do prawomocnych decyzji, których prawidłowość ocenił sąd powszechny, zastosowanie będą miały przepisy regulujące nadzwyczajne tryby wzruszania decyzji administracyjnych określone w k.p.a. Wobec wydania decyzji przez organy administracji z istotnym naruszeniem prawa należało orzec o ich uchyleniu. Jednocześnie, mając na względzie przepis art. 145 § 3 p.p.s.a., Sąd umorzył postępowanie administracyjne bowiem stało się ono bezprzedmiotowe, gdyż sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 3 w zw. z art. 135 p.p.s.a., w zw. art. 158 § 1, w zw. z art. 156 § 1 i art. 16 § 1 k.p.a., poprzez zastosowanie ww. przepisów p.p.s.a., polegające na uchyleniu decyzji organów obydwu instancji i umorzeniu postępowania administracyjnego na skutek wadliwego przyjęcia, że załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie art. 158 § 1 k.p.a., nie podlega sprawa z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, której prawidłowość ocenił uprzednio sąd powszechny, podczas gdy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczającym się do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., co nie może być (i nie było uprzednio w postępowaniu wznowieniowym) przedmiotem rozpoznania przez sąd powszechny, wobec czego rozstrzygnięcie kończące to postępowanie winno nastąpić wyłącznie w drodze decyzji organu administracji publicznej, w oparciu o art. 158 § 1 k.p.a., w związku z czym brak było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie przepisu art. 145 § 3 p.p.s.a.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 3 w zw. z art. 135 p.p.s.a., w zw. z art. 9 i art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej, poprzez zastosowanie ww. przepisów p.p.s.a., polegające na uchyleniu decyzji organów obydwu instancji i umorzeniu postępowania administracyjnego na skutek wadliwego przyjęcia, iż badanie prawidłowości decyzji szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego w drodze postępowania nieważnościowego zostało wyłączone przez art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej, podczas gdy stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie mieści się w pojęciu odwołania, o którym mowa art. 22 ust. 4 ww. ustawy, będąc jednym z trybów pozaodwoławczych, ograniczającym się do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. - przy czym szef wojewódzkiego sztabu wojskowego nie został na mocy przepisów ustawy wypadkowej w ogóle uprawniony do unieważniania swoich decyzji wydawanych na podstawie art. 22 ust. 1 tejże ustawy - wobec czego do stwierdzenia nieważności decyzji zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym brak było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie przepisu art. 145 § 3 p.p.s.a.;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 3 w zw. z art. 135 p.p.s.a., w zw. z art. 138 § 1 pkt 2, art. 105 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a., poprzez zastosowanie ww. przepisów p.p.s.a., polegające na uchyleniu decyzji organów obydwu instancji i umorzeniu postępowania administracyjnego, na skutek wadliwego przyjęcia, że w sprawie brak było podstaw faktycznych i prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zainicjowanej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, w sytuacji gdy sprawa winna była zakończyć się decyzją merytoryczną, o jakiej mowa w art. 158 § 1 k.p.a., w związku z czym brak było uzasadnienia dla umorzenia postępowania na podstawie przepisu art. 145 § 3 p.p.s.a.

Niezależnie od powyższego - z tzw. ostrożności procesowej, tj. na wypadek nie uwzględnienia powyższych zarzutów przez NSA i uznania, że sądy powszechne mogą badać prawidłowość decyzji administracyjnych pod kątem kwalifikowanych wad, o których mowa w art. 156 § 1 (co według skarżącego nie może mieć miejsca) – skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 3 w zw. z art. 135 p.p.s.a., w zw. art. 158 § 1, w zw. z art. 156 § 1 i art. 16 § 1 k.p.a., poprzez zastosowanie ww. przepisów p.p.s.a., polegające na uchyleniu decyzji organów obydwu instancji i umorzeniu postępowania administracyjnego na skutek wadliwego przyjęcia, że załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie art. 158 § 1 k.p.a., nie podlega sprawa z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, której prawidłowość ocenił uprzednio sąd powszechny, podczas gdy postanowienie o odmowie stwierdzenia nieważności może być wydane wyłącznie wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania ustalone zostanie wystąpienie przeszkody czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym w postaci tożsamości przedmiotu rozstrzygnięcia sądu powszechnego oraz żądania stwierdzenia nieważności decyzji, zaś w pozostałych wypadkach należy rozpoznać żądanie co do istoty wydając decyzję w oparciu o art. 158 § 1 k.p.a., w związku z czym brak było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.

Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty w znaczącej części okazały zasadne.

Ustalony w sprawie stan faktyczny jest bezsporny. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w okolicznościach niniejszej sprawy, wojskowe organy orzekające miały obowiązek rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji w trybie przepisów art. 156 i nast. k.p.a., czy też wobec uprzednich rozstrzygnięć sądów powszechnych, postępowanie nieważnościowe było bezprzedmiotowe?

Podstawą prawną kwestionowanego orzeczenia Sądu pierwszej instancji stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przepis ów nakazuje sądowi administracyjnemu uchylenie zaskarżonej decyzji albo postanowienia w całości lub w części w sytuacji, kiedy stwierdzono naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że chodzi o sytuację, w której porównanie dwóch stanów (ze stwierdzonym uchybieniem oraz bez niego) prowadzi do wniosku, iż wystąpienie owego uchybienia mogło w sposób istotny wpłynąć na wynik prowadzonego postępowania. Użyte w przywołanym przepisie sformułowanie "istotny wpływ na wynik sprawy" oznacza bardzo wysokie, graniczące wręcz z pewnością prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie na ich podstawie stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt: II GSK 1893/15).

Na gruncie niniejszej sprawy zasadniczym powodem uchylenia przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2012 r., był brak możliwości dokonania ponownej oceny takiej decyzji (również prawomocnej) w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, przewidzianym w art. 156 § 1 k.p.a. w sytuacji, kiedy uprzednio była ona poddana badaniu sądów powszechnych. Sąd pierwszej instancji wskazywał, iż zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej, wskazując drogę postępowania cywilnego, ustawodawca wyłączył badanie prawidłowości decyzji administracyjnej w drodze postępowania administracyjnego, w konsekwencji również wznowienia postępowania czy też stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, czyli w trybach nadzwyczajnych przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego.

W sprawie świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, ustawodawca przewidział hybrydowy tryb postępowania. W pierwszej kolejności decyzję administracyjną w tym przedmiocie wydają wojskowe organy rentowe, a więc organy administracyjne, określone w art. 22 ust. 1 i 2 ustawy wypadkowej. Decyzja ta wydawana jest na podstawie przepisów prawa administracyjnego materialnego, w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Drugim etapem postępowania w sprawie świadczeń odszkodowawczych jest poddanie go kontroli sądowej. W tym etapie, na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej oraz art. 476 § 2 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego, sprawa podlega rozpoznaniu przez sądy powszechne na zasadach i w terminach określonych przepisami tego Kodeksu. Sąd powszechny jest władny do prowadzenia postępowania zarówno w zakresie materialnych podstaw wydanych decyzji, jak również jej aspektów formalnych.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wykładni dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż braku możliwości prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w niniejszej sprawie nie zmienia regulacja art. 9 ustawy wypadkowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z art. 9 tej ustawy należy wnioskować, iż wszelkie nieuregulowane w ustawie wypadkowej kwestie proceduralne zostały poddane przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym również kwestie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wydanej decyzji administracyjnej. Natomiast art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej stanowi jedynie podstawę kontroli sądowej oraz procedurę, która ma zastosowanie w trakcie takiej sądowej kontroli. Nie wyłącza on jednak możliwości badania zarówno istnienia podstaw wznowienia postępowania administracyjnego, jak również możliwości zainicjowania postępowania i podstaw stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w przypadkach enumeratywnie wymienionych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie do zaakceptowania, z uwagi na konstytucyjne prawo jednostki do sądu, byłaby sytuacja, w której z uwagi na przekazanie sprawy na etapie sądowym, sądowi powszechnemu, wyłączona byłaby możliwość wszczęcia postępowań nadzwyczajnych w stosunku do decyzji administracyjnej, w sytuacji kiedy taka możliwość istnieje w stosunku do decyzji poddanych kontroli sądowoadministracyjnej.

Tym samym niewątpliwie rację ma skarżący, podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a. i art. 61a § 1 k.p.a. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że w sprawie brak jest podstaw zarówno faktycznych jak i materialnych do rozpatrzenia sprawy w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, co skutkowało nieprawidłowym uchyleniem kontrolowanych decyzji i umorzeniem postępowania administracyjnego, jakkolwiek z innych przyczyn niż te wskazane w uzasadnieniu przytoczonego zarzutu.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10 (OSNP z 2011 r., Nr 17-18, poz. 233), który znalazł swoje odzwierciedlenia również w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I OPS 1/13 (ONSAiWSA z 2013 r., Nr 5, poz.75), zgodnie z którym odwołanie od decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organu rentowego przysługuje do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. W ocenie składu obecnie orzekającego uchwałę tę należy stosować również do postępowań prowadzonych na gruncie ustawy wypadkowej z uwagi na podobieństwo rozwiązań proceduralnych. Należy podkreślić, iż zarówno w przypadku decyzji organu rentowego wydanej na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również decyzji właściwego organu w sprawie ustalenia świadczenia odszkodowawczego w trybie ustawy wypadkowej, ustawodawca uregulował część zagadnień proceduralnych, w tym właściwość sądu powszechnego do rozpoznawania odwołań od wydanych decyzji. Jednakże zarówno w jednym i drugim wypadku wskazał, iż w zakresie nieobjętym uregulowaniami ustawy szczególnej, do decyzji stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te niewątpliwie należy stosować wówczas, gdy w ocenie strony postępowania administracyjnego zachodzą podstawy do wszczęcia któregoś z nadzwyczajnych trybów kontroli wydanych decyzji administracyjnych.

Należy wskazać, iż sąd powszechny jest właściwy, na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej, do rozpoznania odwołań od postanowień i decyzji wydanych przez wskazane w tej ustawie organy. Ustawodawca nie zawęził tej właściwości wyłącznie do postanowień i decyzji wydanych w przedmiocie ustalenia świadczenia odszkodowawczego i jego wysokości. Tym samym uznał, iż wszelkie decyzje wydawane przez te organy w ramach szeroko pojętego postępowania w sprawie świadczenia odszkodowawczego, w tym również w przypadku decyzji w przedmiocie wznowienia postępowania czy też stwierdzenia nieważności, podlegają rozpoznaniu przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Brak jest podstaw do wprowadzenia w obrębie tego samego stosunku prawnego właściwości bądź to sądu powszechnego, bądź sądu administracyjnego, w zależności od tego w jakim trybie została wydana decyzja administracyjna (zwykłym, bądź nadzwyczajnym).

Rozdział 13 Kodeksu postępowania administracyjnego reguluje sposoby uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, jednakże wśród przepisów o charakterze proceduralnym, znajdują się również przepisy mające charakter materialny, stanowiący podstawy m.in. nieważności decyzji. Jak wskazał w Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej już uchwały w sprawie o sygn. akt: I UZP 3/10, podstawą orzekania sądu pracy i ubezpieczeń społecznych jest art. 47714 § 2 k.p.c., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję i orzeka co do istoty sprawy. Przy czym przesłanka orzekania co do istoty sprawy została ujęta ogólnie. Tym samym można ją zastosować do sprawy w każdym przedmiocie, tak dotyczącym uprawnienia jak i "unieważnienia" decyzji organu. Reasumując, w ramach przyznanych sądowi pracy i ubezpieczeń społecznych kompetencji w postępowaniu odwoławczym, uprawniony jest on do rozstrzygania spraw zarówno w sposób merytoryczny jak i formalny.

W niniejszej sprawie forma orzeczenia sądowego in meritum nie przeciwstawia się zasadzie, iż decyzje administracyjne wydają organy administracyjne na podstawie ustawowo przyznanych kompetencji. W przypadku wydania orzeczenia stwierdzającego nieważność decyzji administracyjnej, u organu administracyjnego pojawia się kompetencja do zastąpienia "unieważnionej" decyzji, decyzją merytoryczną wydaną na podstawie obowiązujących przepisów materialnych, po przeprowadzeniu w sposób prawidłowy postępowania administracyjnego.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że do rozpoznania odwołania w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zwiększenia jednorazowego odszkodowania, właściwy jest sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy właściwość wojskowych organów rentowych do rozpoznania odwołania, a co za tym idzie – właściwość sądu administracyjnego do kontroli ostatecznej decyzji w tej sprawie, ma charakter wyjątkowy i wynika z wydanego w granicach tej sprawy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., sygn. akt: [...]. Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skutkiem tego związania jest to, że kontrola zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji należy do sądu administracyjnego, zaś z naprowadzonych wyżej powodów postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie stało się bezprzedmiotowe.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokona merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, w szczególności z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego regulującymi tryb i przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, jak również właściwość organów w tym postępowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne natomiast od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.