Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 869/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c , art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Prezydenta [...], powołując się na przepisy art. 1 ust. 2 i 3, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 1 czerwca 2022 r., decyzją z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...], odmówił przyznania M. Z. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Uzasadniając podjętą decyzję organ wskazał jako przyczynę fakt, że nie da się ustalić kiedy powstała niepełnosprawność męża, co jest istotne z punktu widzenia przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 19 kwietnia 2022 r., tj. od 68 roku życia męża skarżącej. Ponadto organ zauważył, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z wnioskodawczynią, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia wymienioną w art. 17 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy.

M. Z. złożyła w ustawowym terminie odwołanie od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzji organu I instancji zarzuciła oparcie jej o niekonstytucyjny przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020, poz. 256 z póżn.zm.) i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło przepisy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 23 i art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z którego wynika, że obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności obciąża małżonków względem siebie oraz krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Tym samym wnioskodawczyni, która jest żoną osoby niepełnosprawnej, należy do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym względem męża, stąd jest uprawniona do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy. Kolegium wyjaśniło, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. 2) ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje "(...) gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności", normuje przypadki gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Przyjęcie wykładni zaprezentowanej przez organ I instancji oznaczałoby, że małżonek ubiegający się o przyznanie świadczenia z tytułu sprawowania opieki nad swoim współmałżonkiem sam musiałby być osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Prowadziłoby to do kuriozalnej sytuacji, w której świadczenie ustanowione w celu zapewnienia wsparcia osobie sprawującej opiekę nad wymagającym opieki współmałżonkiem mogłoby być przyznane tylko takiej osobie, która sama również wymaga opieki, bo jest niepełnosprawna w stopniu znacznym. Tym samym przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) nie może mieć zastosowania w sytuacji, gdy z wnioskiem występuje właśnie sam małżonek.

Kolegium nie zgodziło się również ze stanowiskiem organu I instancji, że z uwagi na fakt, że niezdolność do samodzielnej egzystencji męża odwołującej się powstała po ukończeniu 25 roku życia, tj. w wieku 68 lat, wyklucza to w świetle art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że powyższy wyrok TK z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw spowodował bezpośredni skutek derogacyjny, co oznacza, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych został pozbawiony niekonstytucyjnej treści normatywnej polegającej na niedopuszczalnym różnicowaniu sytuacji prawnej uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych w świetle kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby, nad którą uprawniony sprawuje opiekę. Innymi słowy brak jest przeciwwskazań do przyznania świadczenia w sytuacji powstania niepełnosprawności w wieku dorosłym. Oparcie decyzji odmawiającej przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną osobą na przesłance wieku powstania niepełnosprawności, tj. na przesłance uznanej za niezgodną z Konstytucją, stanowiłoby naruszenie prawa materialnego, skutkujące wadliwym określeniem podstawy rozstrzygnięcia. A zatem przepis ten nie mógłby stanowić podstawy do odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia jeżeli spełnione zostałyby inne przesłanki niezbędne do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Niezależnie od powyższego Kolegium zwróciło uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Świadczenie to nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Musi istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna lub nie podejmowaniem przez niego pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przy tym zakupy i porządki domowe nie wykraczają poza podstawowe prace domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym przez osoby pracujące nawet w pełnym wymiarze czasu pracy, a ponadto wykonywanie takich prac wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem małżonka.

Za bezsporne Kolegium uznało fakt, że M. Z. osobiście sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym mężem, czyli wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego względem współmałżonka. Jednak odwołująca się nigdy nie pracowała zawodowo i nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy przez co należy uznać, że w ostatnim okresie nie poszukiwała zatrudnienia. W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, czy nie podejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Stąd ewentualne przyznanie tego świadczenia nie stanowiłoby rekompensaty za rezygnację z pracy lub rezygnację z podjęcia pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, co jak wskazano wyżej jest warunkiem koniecznym do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

M. Z. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez dokonanie przez organ orzekający wykładni niezgodnej z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz nierozpoznanie istoty sprawy.

W uzasadnieniu zarzutów skargi strona podała, że z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443).

Ponadto, z treści uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że organ orzekający za podstawę rozstrzygnięcia przyjął fakt, zgodnie z którym, jako osoba, która nigdy nie była zatrudniona ani nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy, nie poszukiwała zatrudnienia, nie jest uprawniona do świadczenia, bowiem nie stanowiłoby ono rekompensaty za rezygnację z zatrudnienia. Stanowisko takie jest błędne. Według skarżącej, biorąc pod uwagę to, że jest osobą sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym mężem wyklucza samo z siebie możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. W takim ujęciu fakt pozostawania bez pracy oraz brak rejestracji w urzędzie pracy jest racjonalny i uzasadniony.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, któremu nie sprzeciwiła się strona skarżąca (stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej określanej "p.p.s.a.").

Przedmiotem kontroli stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...], odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615). Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1b cytowanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Jak wynika z akt administracyjnych mąż skarżącej, nad którym skarżąca sprawuje opiekę, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2022 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. , w którym podano m.in., że W. Z. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie, wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Według orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, lecz znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] kwietnia 2022 r.

Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na dwie okoliczności:

- niespełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż niepełnosprawność męża skarżącej nie powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia,

- pozostawanie w związku małżeńskim w zestawieniu z przepisem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy.

Z argumentacją organu I instancji nie zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które prawidłowo zinterpretowało i uwzględniło skutki wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wyrokiem tym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Przepis art. 17 ust. 1b ustawy nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia ze względu na przesłankę wieku powstania niepełnosprawności, tj. na przesłance uznanej za niezgodną z Konstytucją, jeżeli spełnione zostałyby inne warunki niezbędne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Za niezrozumiały Sąd uznał zarzut skargi, rzekomego naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skoro przepis ten nie stanowił podstawy wydanej decyzji i został prawidłowo oraz korzystnie dla strony zastosowany.

Właściwie również Kolegium wyjaśniło sposób rozumienia i zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium wzięło pod uwagę treść art. 23 i art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z których wynika, że obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności obciąża małżonków względem siebie oraz krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepis ten dotyczy innych niż małżonek osób, które wnoszą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną pozostającą w związku małżeńskim. Nie mógł mieć on zastosowania w sprawie skarżącej, która była uprawniona do złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Uznając jako niezasadne przesłanki wskazane przez organ I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło jednak, że podstawą do odmowy przyznania świadczenia jest brak związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącą nad niepełnosprawnym mężem, a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a głównym argumentem organu w tym zakresie jest to, że skarżąca jest osobą, która nigdy dotychczas nie pracowała i nie była zarejestrowana w urzędzie pracy.

Jak już wcześniej wskazano, w myśl art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom wymienionym w tym przepisie - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Należy zgodzić się z Kolegium, że rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Co do zasady skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie podziela wątpliwości Kolegium, czy osoba, która przez całe swoje dorosłe życie nigdy nie podejmowała zatrudnienia i nie wykonywała pracy zarobkowej, ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, którego przyznanie jest uwarunkowane wykazaniem konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stanowisko zbieżne z poglądem organu w sprawie zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 315/22 (orzeczenie nieprawomocne).

Tym niemniej, każda sprawa jest inna i musi być rozpatrywana indywidualnie, z uwzględnieniem jej odmienności od spraw podobnych, ale nie tożsamych. Zdaniem Sądu, poczynione dotychczas przez Kolegium rozważania w ramach postępowania administracyjnego nie obejmowały wszystkich okoliczności sprawy, co nakazuje uznać stanowisko organu odwoławczego za co najmniej przedwczesne.

Niesporne w sprawie jest, że niepełnosprawny w stopniu znacznym mąż skarżącej wymaga całodobowej opieki i opieka ta jest przez skarżącą należycie sprawowana, co wynika wprost z wywiadu środowiskowego sporządzonego dnia 14 czerwca 2022 r. Uwadze organu odwoławczego uszło jednak ustalenie poczynione przez organ I instancji, a wskazane w uzasadnieniu decyzji z dnia 1 lipca 2022 r., dotyczące sytuacji rodzinnej skarżącej, a mianowicie, że skarżąca zamieszkuje wraz z mężem oraz z dwójką dzieci: córką lat 16, posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności od 9 roku życia, oraz synem lat 14, posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności od 7 roku życia.

W kontekście tych ustaleń organu I instancji, Kolegium oceniając dotychczasową bierność zawodową skarżącej, nie wzięło pod uwagę, czy na przeszkodzie w podejmowaniu pracy zarobkowej lub w poszukiwaniu zatrudnienia poprzez rejestrację w urzędzie pracy, nie stały przeszkody natury obiektywnej. W szczególności organ nie porównał wieku skarżącej, zakończenia jej edukacji i teoretycznej możliwości podjęcia pracy z czasem urodzenia dzieci, opieki nad nimi w pierwszych latach życia oraz, co istotne, ich niepełnosprawności. Doświadczenie życiowe uzasadnionym czyni przypuszczenie, że dwójka dzieci niepełnosprawnych, których niepełnosprawność orzeczono już w wieku wczesnoszkolnym, może determinować możliwość podjęcia przez rodzica pracy.

Stanowiska w tym zakresie nie zajęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i organ I instancji, który oparł swe rozstrzygnięcie na całkowicie błędnych przesłankach.

Zdaniem Sądu, pominięcie powyższych okoliczności przez organy orzekające mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności na ocenę przesłanki rezygnacji / niepodejmowania zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej przez skarżącą, która jest niezbędna dla wykazania związku przyczynowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uchybienie organów obu instancji w tym zakresie skutkować musiało uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ zobowiązany będzie uwzględnić wskazania wynikające z niniejszego wyroku i dokonaną przez Sąd interpretację i warunki zastosowania art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc się do zawartego w skardze żądania przyznania przez Sąd świadczenia pielęgnacyjnego wyjaśnić należy, że kompetencje sądów administracyjnych nie obejmują przyznawania lub odbierania jakichkolwiek świadczeń i zastępowania organów administracji publicznej w ustawowo powierzonych im zadaniach. Rolą sądów administracyjnych jest przede wszystkim badanie zgodności z prawem wydanych decyzji lub innych aktów (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). W przypadku dostrzeżenia naruszeń prawa sąd eliminuje z obrotu prawnego dane rozstrzygnięcie organu poprzez jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala.