Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 418/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt I SA/Po 599/09 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 20 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt I SA/Po 599/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek B. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji na wstępie przedstawił oświadczenia skarżącej, z których wynikało, że zatrudnia obecnie 5 pracowników. Nie dysponuje zasobami finansowymi pozwalającymi na zapłatę kosztów wpisu, może dokonać tej zapłaty jedynie z bieżącego zysku lub z wyprzedaży majątku firmy, przy czym musiałaby zredukować zatrudnienie, a to z kolei spowodowałoby spadek obrotów i wobec tego również podatków płaconych przez firmę. Obecnie firma przynosi straty. Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, z synami i z synową. Wskazała, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Posiada natomiast samochód osobowy marki Mercedes ML, na który zaciągnęła kredyt. Z tytułu działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 3.120,00 zł, mąż z tytułu umowy o pracę na 1/4 etatu w wysokości 638 zł, starszy syn z tytułu umowy o pracę na 1/4 etatu w wysokości 638 zł. Pomiędzy skarżącą i jej mężem istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Dom, w którym mieszka nie jest jej własnością.

Na wezwanie z dnia 13 lipca 2009r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w piśmie z dnia 24 lipca 2009r. oświadczyła, że posiada konto bankowe w PKO BP SA w Koninie i jest to konto firmowe, na którym nie posiada żadnych środków finansowych. Konto zostało zajęte przez Komornika. Wnioskodawczyni nie wie, czy osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają rachunki bankowe. Skarżąca posiada samochód osobowy Mercedes ML, rok produkcji 2000, wartość rynkowa 35.000, który jest w 51 % własnością banku. Pomimo wezwania, nie wskazała, i w jakiej wysokości zaciągnęła kredyt, jaka jest rata kredytu i jaki jest harmonogram spłat rat. Oświadczyła, że nie wie, czy osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe. Skarżąca nie uzyskuje dodatkowych dochodów i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Co do osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiada wiedzy, czy osoby te uzyskują dodatkowe dochody oraz czy korzystają z pomocy opieki społecznej. Oświadczyła, że ponosi następujące koszty utrzymania: woda co dwa miesiące ok. 200 zł, energia elektryczna co dwa miesiące ok.700 zł, gaz 100 zł, wyżywienie razem mężem i z synem 600 zł, telefon 250 zł, leki 400 zł, środki czystości 250 zł. Skarżąca nie opłaca czynszu najmu, gdyż mieszka u córki, która jest właścicielem domu. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych gruntów ani działek. Nie wie, czy starszy syn i synowa posiadają jakieś nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe i wartościowe przedmioty. Natomiast mąż i młodszy syn skarżącej nie posiadają nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wskazała, że synowa nie pracuje i jest zarejestrowana jako bezrobotna. Do pisma załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za 2007 i 2008r., z których wynika, że w 2007r. przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej wyniósł 14.699.848,55 zł, koszty uzyskania przychodów 14.526.241,80 zł i dochód 173.606,75 zł, natomiast w 2008r. odpowiednio 15.988.655,62 zł, 15.826.804,02 zł, 161.851,60 zł.

Na kolejne wezwanie z dnia 31 lipca 2009r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia 19 sierpnia 2009r. podała, że w grudniu 1994r. podarowała córce dom. Córka mieszka w tym domu od lipca bieżącego roku, przy czym nie prowadzi ze skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego. Córka pozostaje natomiast we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Skarżąca podała, że nie posiada odpisów lub kserokopii zeznań rocznych podatkowych za 2007 i 2008 r. złożonych przez osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, gdyż osoby te w chwili obecnej przebywają poza miejscem zamieszkania. Do pisma załączyła kserokopię aktu notarialnego, w formie którego została sporządzona umowa majątkowa małżeńska i zniesienia współwłasności oraz kserokopię aktu notarialnego, w formie którego została sporządzona umowa darowizny. Z § 3 w.w umowy wynika, że B.T. w dniu 13 grudnia 1994r. podarowała swoim małoletnim dzieciom K.T.i K.T. - po 1/2 części nieruchomości rolnej zabudowanej o powierzchni 0.57.00 ha, położonej we wsi M., gmina S.

Sąd, analizując powyższe dane, doszedł do przekonania, że argumentacja skarżącej odnosząca się do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych nie jest przekonująca. Skarżąca osiąga bowiem dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3.120 zł, również jej mąż i syn z tytułu zatrudnienia na 1/4 etatu uzyskują dochód w wysokości po 638 zł miesięcznie. Skarżąca posiada samochód osobowy marki Mercedes ML, rok prod. 2000, o wartości 35.000 zł, przy czym współwłaścicielem samochodu jest bank. Wnioskodawczyni w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też następnie w sprzeciwie, oświadczyła, że nie wie, czy osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe oraz jakie osiągają dochody, co jest równoznaczne z uchyleniem się przez skarżącą od odpowiedzi w tej kwestii. Wnioskodawczyni nie określiła także, czy osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają oszczędności, wartościowe przedmioty, czy uzyskują dodatkowe dochody i czy korzystają z pomocy opieki społecznej. Nadto z przedstawionych przez skarżącą dokumentów wynika, że posiadała nieruchomość o powierzchni 0,57 ha, rolną, zabudowaną, którą aktem notarialnym z dnia 13 grudnia 1994r. darowała swoim dzieciom i w tej sytuacji obecnie nie posiada żadnego majątku nieruchomego, który mógłby być źródłem finansowania wpisu od skargi. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że z uzyskanego przez nią dochodu, mogła poczynić wydatki na prowadzenie postępowania sądowego. Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej dotyczącej braku możliwości sprzedaży posiadanego przez nią auta i negatywnego skutku dla prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa. Skarżąca nie wykazała bowiem, że samochód, który posiada, jest pojazdem specjalistycznym, w sposób immanentny związany z charakterem prowadzonej przez nią działalności. Tym samym nie wykazała, że nie jest możliwe zastąpienie go innym tańszym pojazdem.

Skarżącą złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. W jego uzasadnieniu wskazała, że w sposób dokładny przedstawiła sytuację finansową, w której się obecnie znajduje. Informacje przez nią dostarczone winny skłonić Sąd do przyznania prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie. Wskazała jednocześnie, że nie udzieliła wszystkich informacji w zakresie osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe, gdyż nie była w stanie takich informacji od nich uzyskać. Ponadto zaznaczyła, że nie miała podstaw do uwzględniania w planowanych wydatkach ewentualnych kosztów sądowych, gdyż prowadziła firmę uczciwie i rzetelnie. Podniosła również, że Sąd nie uwzględnił okoliczności związanych z koniecznością zapłaty podatku za poszczególne miesiące 2005 r., w wysokości 1.505.372 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Podzielić należy pogląd, że użycie w przytoczonym przepisie określenia: "gdy wykaże" oznacza, że to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

Należy mieć również na uwadze, że strona wnosząca o przyznania prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu. Na mocy art. 255 p.p.s.a. Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a. Sąd I instancji skorzystał, uznając, że zawarte na wypełnionym formularzu PPF nie są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny w tym miejscu chciałby podkreślić, że do wyłącznej oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej w wezwaniu sądowym dokumentacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd może nie mieć wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy.

W tym świetle, za nieprzekonujące należy uznać oświadczenie strony odnośnie do sytuacji majątkowej, w której się znajduje. Niewątpliwie strona skarżąca podała szereg okoliczności świadczących o ograniczonej możliwości pokrycia należnych kosztów sądowych (strata firmy, wydatki na mieszkanie, zakup podręczników szkolnych). Niemniej jednak, wskazując na elementy związane ze sferą wydatkową, uchyliła się od wyjaśnienia szeregu okoliczności odnoszących się do uzyskiwanych przez osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów oraz posiadanego przez nie majątku. Nie podała zarówno informacji związanych z posiadanymi przez osoby te (córkę, starszego syna oraz synową) oszczędnościami, uzyskiwanym dochodem, posiadanym majątkiem (np. samochodami), tłumacząc się tym, że nie mogła takich danych od osób tych uzyskać. Ponadto wnioskodawczyni nie przedstawiła, mimo stosownego wezwania, informacji dotyczących umowy kredytowej na zakup samochodu Mercedes ML. Powyższe powoduje, że wszelkie oświadczenie strony w tym zakresie należy uznać za gołosłowne. Skarżąca nie przedstawiła również wyciągów z prowadzonych przez nią rachunków bankowych, podając jedynie, że jedyny rachunek bankowy, jaki posiada, zajęty jest przez komornika. Również oświadczenia dotyczące straty z prowadzonej działalności gospodarczej, wobec braku stosownej dokumentacji, należy uznać za gołosłowne.

Wobec powyższego, Sąd I instancji miał prawo uznać, że argumentacja skarżącej odnosząca się do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych nie jest przekonująca.

Jeśli zaś chodzi o okoliczność związaną z koniecznością zapłaty należnego podatku, to trudno się do niej odnieść, gdyż z oświadczeń strony nie wynika, czy postępowanie egzekucyjne w tym zakresie zostało już wszczęte, a jeśli tak, to jakie kroki zostały przez skarżącą czy organ podjęte w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.