Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1432/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Irena Kamińska Izabella Kulig - Maciszewska Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 256/06 w sprawie ze skargi K. B. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania świadectwa służby uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2006r., sygn. akt II SA/WA 256/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. B. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania świadectwa służby.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny:

Rozkazem personalnym Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...]. K. B. z dniem 15 listopada 2004r. został zwolniony ze służby stałej w Straży Granicznej w [...] Oddziale Straży Granicznej, z powodu niezgłoszenia pisemnej gotowości niezwłocznego podjęcia służby po wyeliminowaniu z obrotu prawnego dwóch decyzji zwalniających skarżącego ze służby (art. 45 ust. 3 w związku z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej - Dz. U. z 2002r., Nr 171, poz. 1399 ze zm.).

W związku z odwołaniem skarżącego od tej decyzji Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia 23 grudnia 2004r. zmienił podstawę zwolnienia skarżącego ze służby i zwolnił K. B. ze służby stałej w Straży Granicznej w związku z orzeczeniem trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską (art. 45 ust. 1 powołanej ustawy o Straży Granicznej).

K. B. wystąpił z wnioskiem o sprostowanie świadectwa służby.

Pismem z dnia 4 października 2005r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w [...], powołując się na treść pisma Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 31 sierpnia 2005 r., poinformował K. B. o nieuwzględnieniu jego wniosku o sprostowanie świadectwa służby.

K. B. złożył na powyższe zażalenie.

Po rozpoznaniu zażalenia K. B. , Komendant Główny Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...]r., w oparciu o § 6 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002r. w sprawie świadectw służby i opinii o służbie funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 81, poz. 738), nie uwzględnił złożonego zażalenia, wskazując, iż podany w świadectwie służby okres służby od dnia 15 maja 1991r. do 31 sierpnia 1999r., odpowiada okresowi faktycznie pełnionej służby. Organ wskazał ponadto, że w wydanym przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej świadectwie znajdują się niezbędne dane określone w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie świadectw służby i opinii o służbie funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 81, poz. 738).

Organ podniósł, że decyzje o zwolnieniu ze służby w 1999r. zostały usunięte z obrotu prawnego i w przedmiotowej sprawie skutek uchylenia tych decyzji nastąpił od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 lipca 2004 r. (uchylająca decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z dnia 20 sierpnia 1999r. w sprawie zwolnienia ze służby K. B. i umarzająca postępowanie).

Zatem, w związku z określeniem w rozkazie personalnym Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 27 października 2004r. daty zwolnienia skarżącego ze służby z dniem 15 listopada 2004 r. należy wskazać, iż od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 lipca 2004r. o uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby w 1999r., zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 46 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Zgodnie natomiast z art. 46 ust. 2 i 3 tej ustawy, jeżeli zwolniony funkcjonariusz nie zgłosi gotowości niezwłocznego podjęcia służby, to nie nastąpi jego powrót do służby, bowiem tylko zgłoszenie takiej gotowości powoduje pełne reaktywowanie stosunku służbowego ze wszystkimi wynikającymi z tego uprawnieniami. Organ wskazał, że w wypadku niezgłoszenia gotowości podjęcia służby (niezależnie od przyczyn), istnieje obowiązek zwolnienia ze służby w Straży Granicznej, o czym stanowi art. 46 ust. 2 powołanej ustawy o Straży Granicznej.

W związku z tym zdaniem Komendanta Głównego Straży Granicznej, w świadectwie służby prawidłowo nie podano okresu od dnia kiedy stała się ostateczna decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 lipca 2004 r. o uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby w 1999r. do dnia 15 listopada 2004 r., to jest rozwiązania stosunku służbowego. W przypadku K. B. okres od dnia 1 września 1999r. do zwolnienia ze służby z dniem 15 listopada 2004r. należy traktować jak okres pozostawania poza służbą z uwagi na nieistnienie w tym okresie stosunku służbowego z prawem do uposażenia i otrzymywania renty inwalidzkiej.

Ponadto organ wskazał, że z przepisu § 4 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie świadectw służby i opinii o służbie funkcjonariuszy Straży Granicznej, nie wynika wyraźnie wymóg podania daty zwolnienia ze służby. Mowa jest natomiast o podaniu podstawy prawnej rozwiązania stosunku służbowego, co w przedmiotowej sprawie zostało wykonane.

Od decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej, K. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż odmówiono mu podania w świadectwie służby nowej daty zwolnienia ze służby. Skarżący uważa, że zwolnienie ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej z dniem 15 listopada 2004r. powoduje, iż w jego przypadku nie mają zastosowania przepisy art. 46 ust. 2 i 3 tej ustawy. Wskazał, iż nie mógł zgłosić gotowości podjęcia służby dlatego, że był do niej niezdolny w związku z orzeczeniem komisji lekarskiej. Poza tym, w jego ocenie, okres pomiędzy dniem 31 sierpnia 1999 r. a zwolnieniem ze służby z dniem 15 listopada 2004 r. nie jest okresem pozostawania poza służbą, a okoliczność, że nie ze swojej winy nie pełnił służby nie oznacza, że w tym okresie nie trwał stosunek służbowy. Skarżący domagał się aby świadectwo służby podawało daty rozpoczęcia służby i jej zakończenia i uważał, że w pkt 3 świadectwa służby nie podano właściwej podstawy prawnej zwolnienia ze służby, a także nie podano uprawnień wynikających z art. 46 ustawy o Straży Granicznej.

Ponadto skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie nie zawiera w ogóle odpowiedzi na jego zażalenie i nie wyjaśnia jaką rolę w obrocie prawnym pełni decyzja o zwolnieniu go ze służby z dniem 15 listopada 2004 r. skoro nie stosuje się jej w praktyce.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. B. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy sprostowania świadectwa służbowego.

Sąd wskazał, że uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania i umorzenia postępowania wywiera skutek prawny ex nunc, to znaczy od chwili ogłoszenia lub doręczenia decyzji. W sprawie zwolnienia funkcjonariusza straży granicznej ze służby oznacza to, że funkcjonariuszowi po uchyleniu decyzji o zwolnieniu przysługuje prawo powrotu do służby na stanowisko równorzędne, przy czym bezsporne zdaniem Sądu jest, że przywrócenie do służby następuje w drodze mianowania, a początek służby liczy się od dnia określonego w rozkazie o mianowaniu (art. 34 powołanej ustawy o Straży Granicznej).

W przedmiotowej sprawie bezspornym natomiast jest, iż skarżący nigdy nie został przywrócony do służby, zatem brak jest podstawy do zaliczenia funkcjonariuszowi do stażu służby w Straży Granicznej okresu, gdy jego stosunek służbowy był rozwiązany decyzją ostateczną.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył K. B. , zaskarżonemu wyrokowi zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 46 ust. 1-5, a także art. 34 powołanej ustawy o Straży Granicznej poprzez błędne przyjęcie, że przywrócenie do służby funkcjonariusza w stosunku do którego uchylono uprzednią decyzję o zwolnieniu, następuje w drodze mianowania (rozkazem na podstawie art. 34 tej ustawy).

Skarżący podniósł, ze sposób przywrócenia do służby w ogóle nie został w ustawie określony, a art. 34 dotyczy jedynie nawiązania stosunku służbowego z funkcjonariuszem, który nie był w służbie.

Wskazano także, że decyzja z 27 października 2004r. zwalniająca ze służby w związku z niezgłoszeniem gotowości do jej podjęcia, zawierała elementy związane z przywróceniem do służby, to jest określała równorzędne stanowisko służbowe oraz uposażenie, nie można więc twierdzić, że K. B. nie został przywrócony do służby, ponieważ nie było aktu mianowania.

Skarżący podniósł także, że jego przywrócenie do służby musiało nastąpić choćby dlatego, aby mógł być z tej służby zwolniony z powodu niezdolności do jej pełnienia - co w efekcie nastąpiło z dniem 15 listopada 2004r.

W ocenie skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bardzo ogólnie potraktował fakt, że wskutek odwołania od decyzji z dnia 27 października 2004r. została ona zmieniona w zakresie podstawy prawnej zwolnienia oraz zupełnie pominął, że ostateczna decyzja zwalnia skarżącego ze służby z dniem 15 listopada 2004r.

Skarżący wskazał także, iż pozostawanie poza służbą w okresie od 1 września 1999r. nie było spowodowane jego winą, lecz bezprawnymi decyzjami organów administracji. Okoliczność, że z powodu choroby nie mógł on się zgłosić do pełnienia służby, nie oznacza, że nie został do niej przywrócony i nie ma prawa skorzystać z uprawnień wynikających z tych przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach i podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 174 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi " Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy".

Skarżący oparł skargę na podstawie ustawowej wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Wśród przepisów prawa materialnego, które naruszył Sąd skarżący wymienił przepis art. 46 ust. 1 - 5, a także art. 34 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej - Dz. U. z 2002r., Nr 171, poz. 1399 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że przywrócenie do służby funkcjonariusza w stosunku do którego uchylono uprzednią decyzję o zwolnieniu, następuje w drodze mianowania (rozkazem na podstawie art. 34 tej ustawy).

Błędna wykładnia prawa materialnego przejawiać się może w nieprawidłowym odczytaniu treści prawa względnie na zastosowaniu prawa nieobowiązującego. Nieprawidłowe odczytanie treści prawa może polegać na mylnym zrozumieniu treści lub znaczenia przepisu prawnego lub na niezrozumieniu intencji ustawodawcy. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego polega też i na tym, że sąd podciąga pod ustalony stan faktyczny niewłaściwy przepis (błąd w subsumpcji).

Art. 46 ust. 1 cyt. wcześniej ustawy o Straży Granicznej ustanawiał zasadę, po myśli której uchylenie bądź stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej z powodu jej niezgodności z prawem stanowi podstawę przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że wyeliminowanie (w trybie wznowienia postępowania) z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w straży granicznej oznacza, że funkcjonariuszowi po uchyleniu tej decyzji przysługuje prawo powrotu do służby na stanowisko równorzędne, przy czym bezsporne zdaniem Sądu jest to, że przywrócenie do służby następuje w drodze mianowania, zaś początek służby liczy się od dnia określonego w rozkazie o mianowaniu (art. 34 powołanej ustawy o Straży Granicznej). Skoro, w ocenie Sądu I instancji, skarżący nigdy nie został przywrócony do służby, zatem brak jest podstawy do zaliczenia funkcjonariuszowi do stażu służby w Straży Granicznej okresu, gdy jego stosunek służbowy był rozwiązany decyzją ostateczną i co za tym idzie nie przysługuje mu możliwość domagania się sprostowania świadectwa służby w tym zakresie.

Powyższego poglądu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można uznać za uzasadniony. Należy bowiem rozróżnić dwie sytuacje tj. pełnienie służby dla celów uposażeniowych oraz pełnienie służby dla potrzeb świadectwa służby . Pełnienie służby dla celów uposażeniowych ma miejsce w sytuacji, kiedy to funkcjonariusz faktycznie pełnił służbę. Z kolei pełnienie służby dla potrzeb świadectwa służby, to okres pozostawania w służbie. Powyższy pogląd oznacza, iż po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w straży granicznej nastąpiła zmiana jego sytuacji, w zakresie pozostawania w służbie, co powinno znaleźć odzwierciedlenie również w świadectwie służby. Możliwość otrzymania przez zwolnionego ze służby funkcjonariusza świadectwa służby bądź też żądania jego sprostowania gwarantuje mu przepis art. 50 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o Straży Granicznej.

Nie jest przy tym trafny prezentowany w sprawie pogląd, że z przepisów rozporządzenia wykonawczego wydanego do art. 50 ustawy o Straży Granicznej, a mianowicie § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie świadectw służby i opinii o służbie funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2002 r. Nr 81, poz.738), nie wynika wymóg podania daty zwolnienia ze służby. Obowiązek taki nałożony jest na organy administracji w treści § 4 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, gdzie jednoznacznie wskazano, że w świadectwie służby podaje się dane niezbędne do ustalenia uprawnień ze stosunku służbowego i uprawnień z ubezpieczenia społecznego zwalnianego funkcjonariusza, dotyczące m. in. okresu służby (...). Takie więc dane powinny także zostać uwzględnione w świadectwie służby.

Należy przy tym mieć na uwadze i to, że po wznowieniu postępowania i wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznej decyzji zwalniającej skarżącego ze służby (rozkaz personalny Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 20 sierpnia 1999 r. oraz decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 05 listopada 1999 r.) , rozkazem personalnym Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 27 października 2004 r. K. B. z dniem 15 listopada 2004r. został ponownie zwolniony ze służby stałej w Straży Granicznej w [...] Oddziale Straży Granicznej (w wyniku odwołania Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia 23 grudnia 2004 r. zmienił podstawę prawną zwolnienia skarżącego ze służby i zwolnił go ze służby w związku z orzeczeniem trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską). Powyższe oznacza, że skoro ponownie doszło do zwolnienia skarżącego ze służby, z inaczej ustaloną datą, to organ administracji musiał przyjmować, że po wyeliminowaniu wyżej opisanych decyzji z 1999 r. z obrotu prawnego K. B. nadal pozostaje w służbie. W tej sytuacji kwestia ta powinna znaleźć swoje odbicie w świadectwie służby.

Stąd też kierując się zaprezentowanymi wyżej względami Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne uwzględnić przedmiotową skargę kasacyjną w związku z czym, działając na podstawie art. 185 § 1 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.