Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 2/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 5,  par. 11
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30  art. 66 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74  art. 10 ust. 6
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2009 roku nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003r., Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 11 ust. 1 i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm., dalej jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm., dalej jako kpa) orzekł o przyznaniu dla "K." Sp. z o.o. z siedzibą w B. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2008 rok w pomniejszonej wysokości. Płatność została przyznana w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu pakietu P01 (z podwyższoną płatnością z tytułu realizacji na obszarze Natura 2000 - półnaturalne łąki jednokośne – wykaszane ręcznie) oraz z tytułu pakietu rolnictwo ekologiczne S02 w ramach wariantu S02b02. Organ odmówił zaś ww. spółce płatności rolnośrodowiskowej z tytułu rolnictwa ekologicznego w ramach wariantu S02a01 uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) o stawce [...] zł oraz wariantu SO2a01 (z podwyższoną płatnością z tytułu realizacji na obszarze Natura 2000) - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) o stawce [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że w dniu [...] maja 2008 r. wpłynął wniosek ww. spółki o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008. Z oświadczenia P.M. - prezesa zarządu spółki wynikało, że wnioskująca prowadzi działalność rolniczą na gruntach rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...] w województwie [...], powiecie o., gminie M., obrębie J. oraz na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...] w województwie [...], powiecie g., gminie W., obrębie M..

Organ I instancji wskazał, że pismem z dnia [...] marca 2009 r. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień z uwagi na nieścisłości związane z deklaracją działek ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...], gdyż działki te nie zostały zadeklarowane przez producenta w poprzednim roku trwania programu oraz działek o nr [...] w województwie [...], powiecie d., gminie D., obrębie F. i o nr [...] w województwie [...], powiecie b., gminie i obrębie T., które zostały zadeklarowane w poprzednim roku trwania programu, a nie występują w roku bieżącym trwania programu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie prezes zarządu wnioskującej spółki poprosił organ "o pisemne pouczenie o okolicznościach prawnych sprawy tj. wskazanie przepisu obowiązującego prawa zabraniającego zmiany działek objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym bez zmiany powierzchni, któregokolwiek z realizowanych pakietów". Pismem z dnia [...] maja 2009 r. organ I instancji poinformował wnioskującą spółkę o treści art. 66 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Przepis ten zaś stanowi, że w przypadku, gdy środki wsparcia rozwoju obszarów wiejskich dotyczą powierzchni, działki powinny zostać zidentyfikowane indywidualnie. Z przepisu tego wynika nadto, że podczas okresu ważności zobowiązania, działki których dotyczy wsparcie, nie mogą być przedmiotem wymiany, z wyjątkiem przypadków specjalnych przewidzianych w dokumencie programowania. Ponadto organ poinformował wówczas stronę, że działki o nr [...] i [...] nie zostały zadeklarowane do płatności w roku 2007, zatem traktowane są jako zwiększenie powierzchni, na której jest realizowany program rolnośrodowiskowy. Organ wskazał również, że w dniu 14 marca 2007 r. zmianie uległy przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zmiana rozporządzenia polegała między innymi na tym, że producenci rolni, którzy realizowali program rolnośrodowiskowy od 1 marca 2005 r. (trzeci rok realizacji programu rolnośrodowiskowego w 2007 r.) mogli dokonać zwiększenia powierzchni, na której realizowany był program rolnośrodowiskowy i (lub) dodać nowy pakiet w nieprzekraczalnym terminie do 15 maja 2007 r. po spełnieniu łącznie takich warunków jak sporządzenie nowego planu działalności rolnośrodowiskowej (w tym przypadku zobowiązanie rolnośrodowiskowe było wydłużane, czyli producent rolny realizował program rolnośrodowiskowy od 1 marca 2007 r. do końca lutego 2012 r.) oraz posiadania powierzchni użytków rolnych, na których zamierzali realizować program rolnośrodowiskowy na dzień 1 marca 2007 r. Organ I instancji dodatkowo podniósł, że po 15 maja 2007 r. producenci rolni nie mogli zwiększyć powierzchni programu rolnośrodowiskowego według zasad PROW 2004-2006.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że prezes zarządu wnioskującej spółki po zapoznaniu się z aktami niniejszej sprawy, złożył pismo, w którym poinformował organ I instancji o treści przepisu art. 44 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady EWG nr 3508/92. W związku z treścią powyższego przepisu, prezes zarządu wnioskującej spółki wykazywał, że ewentualne nienaliczenie opłat od "nowych" działek zgłoszonych w 2008 r. nie może przynieść dodatkowych wyłączeń i obniżek, oraz że rolnik jest niewinny. W odpowiedzi na powyższe pismo organ wyjaśnił, że nie próbował dowieść winy wnioskującej spółki co do poprawności wniosku oraz składanych zmian pod względem faktycznym, na co dowodem jest fakt, iż dwie zmiany wniosku zostały uwzględnione w całości i dołączone do sprawy, ze względu na dezaktualizację danych zawartych w pierwotnym wniosku. Organ podniósł, że nie naliczono płatności do tzw. nowych działek o nr [...] i nr [...] w wariancie S02a01 – uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności). W pozostałej części wniosku żądania strony zostały całkowicie uwzględnione i nie zastosowano żadnych dodatkowych wyłączeń i obniżek.

Organ w konkluzji uzasadnienia swojej decyzji zauważył, że zmiana z dnia [...] marca 2007 r. rozporządzenia rolnośrodowiskowego zezwalała na zwiększenie powierzchni, na której realizowany był program rolnośrodowiskowy i (lub) dodanie nowego pakietu, w nieprzekraczalnym terminie do [...] maja 2007 r. W związku z powyższym, działki nr [...] oraz [...] są traktowane jako działki, na których producent nie realizuje - nie kontynuuje zobowiązania rolnośrodowiskowego, dlatego też zostanie wszczęte postępowanie w celu odzyskania środków pieniężnych z tytułu niedotrzymania zobowiązania.

Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie, podnosząc, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do stosowania sankcji i obniżek z uwagi na treść art. 44 ust. 1 rozporządzenia WE na 2419/2001. Przepis ten stanowi bowiem, że "obniżki i wyłączenia, przewidziane w niniejszym tytule, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny". W ocenie odwołującej się, nie ulega wątpliwości, że złożyła ona wniosek poprawny pod względem faktycznym. Nie można jej więc przypisać świadomej winy w sytuacji gdy przepisy krajowe nie są (być może) zgodne z prawodawstwem unijnym, a ewentualny problem leży wyłącznie we właściwym stosowaniu prawa. Spółka podważyła również skuteczność nowelizacji z dnia 14 marca 2007 r. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, która zmienia uprawnienia uczestników programu w okresie realizacji wieloletnich zobowiązań wbrew zapisom dokumentu programowania (PROW) – aktu notyfikowanego przez Komisję Europejską. Bez zaś stosownej zmiany w dokumencie programowania, legalność i skuteczność nowelizacji ww. rozporządzenia budzi "wielkie" wątpliwości spółki.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. spółka dodatkowo podniosła, że aby mówić o zwiększeniu powierzchni na której jest realizowany program rolnośrodowiskowy okoliczność taka musi zaistnieć, zaś w niniejszej sprawie powierzchnia działek zgłoszonych do przyznania płatności za 2008 r. jest identyczna z powierzchnią przeznaczonych do płatności za rok poprzedni. W ocenie spółki nie nastąpiło więc rzeczywiste zwiększenie powierzchni.

Decyzją z dnia [...] września 2009 roku, nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z § 5 ust. 4 w zw. z ust. 5 wprowadzonym zmianą z dnia 14 marca 2007 r. rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy za wyjątkiem pakietu ochrona gleb i wód, w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy plan działalności rolnośrodowiskowej. Wspomnianego zwiększenia można dokonać nie później niż w dniu 15 marca 2007 r. Do terminu realizacji nowego planu działalności rolnośrodowiskowej stosuje się przepis § 13 ust. 2 ww. rozporządzenia wprowadzający zasadę, iż producent rolny realizuje program rolnośrodowiskowy od dnia 1 marca roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

Organ wskazał, że jak wynika z przedstawionego przez spółkę planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2005 – 2009 z dnia [...] lutego 2008 r., działki nr [...] i nr [...] zostały dodane do wniosku o płatność rolnośrodowiskową w 2008 r. W poprzednich latach ww. działki były zgłaszane przez innych beneficjentów, nie ciążyło też na nich żadne zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Wynika więc z tego, że do planu działalności rolnośrodowiskowej zostały wprowadzone zmianą wnioskującej spółki z dnia [...] lutego 2008 r. Spółka we wniosku o płatność rolnośrodowiskową w 2008 r. nie zgłosiła natomiast działek ewidencyjnych o nr [...] i nr [...], na których realizowała w poprzednich latach zobowiązanie rolnośrodowiskowe i do których to została przyznana płatność.

Organ zauważył, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność ta jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska, a w przypadku rolnictwa ekologicznego, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 2, użytkowanych również jako sady. Natomiast według art. 66 Rozporządzenia Komisji WE nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, w przypadku, gdy środki wsparcia rozwoju obszarów wiejskich dotyczą powierzchni, działki powinny zostać zidentyfikowane indywidualnie. Podczas okresu ważności zobowiązania działki, których dotyczy wsparcie, nie mogą być przedmiotem wymiany, z wyjątkiem przypadków specjalnych przewidzianych w dokumencie programowania. Zasada ta obowiązuje również w stosunku do wniosków realizowanych w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i jest zawarta w art. 10 ust. 6 rozporządzenia Komisji WE nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.

W konkluzji uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ II instancji podniósł, że w ramach płatności rolnośrodowiskowej nie ma możliwości wymiany działek, a dodanie działek w trzecim roku programu i później traktuje się jako zwiększenie zobowiązania, którego można było dokonać zgodnie z rozporządzeniem rolnośrodowiskowym najpóźniej do 15 marca 2007 r. Dlatego też organ nie naliczył płatności do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych dodanych w 2008 r. Odnosząc się zaś do powoływanego przez spółkę art. 44 ust. 1 Rozporządzenia WE nr 2419/2001, podkreślono, że organ I instancji nie zastosował sankcji powierzchniowych w stosunku do działek rolnych będących w zobowiązaniu rolnośrodowiskowym. Organ odwoławczy stwierdził nadto, że naliczenie płatności do nowo dodanych działek rolnych byłoby sprzeczne z przepisami prawa krajowego jak i unijnego stanowiących podstawę do realizowania programu rolnośrodowiskowego.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się spółka, która złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w toku instancji decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W.. Zarzucając naruszenie § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 66 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej zmniejszenia należnych płatności.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło naruszenie § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, gdyż w stanie faktycznym sprawy nie nastąpiło w 2008 r. zwiększenie powierzchni, na której był realizowany program rolnośrodowiskowy. Wskazała również, że "art. 66 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 817/2004 stosuje się do oceny ewentualnych zwrotów z tytułu zwrotu płatności wynikających ze zmniejszenia powierzchni, na której jest realizowany program rolnośrodowiskowy". Skarżąca wskazała, że odrębny problem w niniejszej sprawie stanowi zmiana z dnia 14 marca 2007 r. rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Podtrzymując zarzut zawarty w odwołaniu dotyczący legalności i skuteczności nowelizacji rozporządzenia rolnośrodowiskowego podniosła, że zasada działania organów administracji na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa) sprowadza się również do oceny przez organ administracji stosującego normę prawną czy przepis ten został należycie ustanowiony. Kwestia legalności aktu rangi podstawowej jakim jest rozporządzenie rolnośrodowiskowe mieści się zaś w prerogatywach Sądu do kontroli decyzji administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ podniósł, że w nawiązaniu do art. 66 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., w przypadku wycofania działek rolnych przed upływem 5 letniego terminu zobowiązania sprawa jest rozpatrywana w odrębnym postępowaniu pod kątem nienależnie pobranych środków. Wyjaśnił, że ostateczny termin (tj. 15 marca 2007 r.), w którym można było dodać nowe działki do zobowiązania został zaś wprowadzony zmianą rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 14 marca 2007 r. polegającą na dodaniu § 5 ust. 5 i zapis ten nadal obowiązuje. Organ wyjaśnił nadto, że dokument programowania pt. "Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004 – 2006" został zatwierdzony w dniu 6 września 2004 r. przez Komisję Europejską. Plan ten wyznacza cele strategiczne, które są realizowane przez poszczególne działania, w tym również program rolnośrodowiskowy. Plan ten nie zawiera jednak szczegółowych zapisów, które są regulowane przez akty wykonawcze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a).

Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo z uwagi na dokonaną przez skarżącą zmianę wniosku, przyznały jej płatność na 2008 r. w pomniejszonej wysokości, uzasadniając zaś swoje rozstrzygnięcia trafnie powołały przepisy zarówno krajowe, jak i wspólnotowe, mające w zastosowanie w niniejszej sprawie. Tym samym, Sąd w pełni również podziela argumentację organu odwoławczego zawartą w decyzji, jak i odpowiedzi na skargę.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zmiana wniosku w ramach programu rolnośrodowiskowego, która nie będzie skutkować pomniejszeniem płatności, polegająca na dodaniu przez skarżącą w czwartym roku jego realizacji dwóch działek ewidencyjnych o nr [...] i nr [...] oraz wycofaniu działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], które z kolei stanowiły zobowiązanie skarżącej w ramach ww. programu od 2005 r. Kolejną sporną kwestią jest legalność dokonanej w dniu 14 marca 2007 r. zmiany rozporządzenia rolnośrodowiskowego, która polegała min. na dodaniu do § 5 - ust. 5.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje zaś, że skarżąca w latach 2005-2009 realizowała program rolnośrodowiskowy, zaś działki o nr [...] i nr [...] zostały wprowadzone do planu działalności rolnośrodowiskowej na ww. okres zmianą dokonaną przez skarżącą dopiero w dniu [...] lutego 2008 r.

Podstawę materialnoprawną dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi § 11 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z którego to wynika, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje, zmniejsza i wstrzymuje, w drodze decyzji administracyjnej, kierownik biura powiatowego Agencji (tj. ARiMR) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta.

Istotny dla rozstrzygnięcia sporu w niniejszej sprawie jest jednak § 5 ww. rozporządzenia. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy, nie może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 5 (tj. ochrona gleb i wód), oraz z zastrzeżeniem ust. 2. Z tego zaś ustępu wynika, że powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust. 2 pkt 5, może ulec zwiększeniu o nie więcej niż 5 % dotychczasowej powierzchni, lecz nie więcej niż o 2 ha, w pierwszym lub drugim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Z kolei ustęp 3 ww. przepisu stanowi, że w przypadku przekroczenia zwiększenia, o którym mowa w ust. 2, należy dokonać zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej; do zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 4 stosuje się odpowiednio.

Na podstawie zaś ustępu 4, w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust. 2 pkt 5, w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy plan działalności rolnośrodowiskowej.

Zgodnie natomiast z ustępem 5, zwiększenia, o którym mowa w ust. 4, można dokonać nie później niż w dniu 15 marca 2007 r. Z powyższego przepisu wynika nadto, że do terminu realizacji nowego planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 13 ust. 2 stosuje się odpowiednio (producent rolny realizuje program rolnośrodowiskowy od dnia 1 marca roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej). Legalność i skuteczność przepisu § 5 ust. 5 jest kwestionowana przez skarżącą z uwagi na wprowadzenie tego przepisu do rozporządzenia rolnośrodowiskowego w trzecim roku trwania pięcioletniego zobowiązania. Przepis ten pojawił się bowiem w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym w wyniku nowelizacji dokonanej zmianą z dnia 14 marca 2007r.

Należy również wyjaśnić, że rozporządzenie rolnośrodowiskowe zostało wydane przez Radę Ministrów na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273 ze zm.) upoważniającej do określenia szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem.

W ocenie Sądu, istotnym w niniejszej sprawie jest fakt, że działki o nr [...] i nr [...], zostały zgłoszone przez skarżącą dopiero w czwartym roku jej zobowiązania, w wyniku zmiany do wniosku z dnia [...] lutego 2008r. polegającej na przedstawieniu nowego planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2005-2009. Przedmiotowe działki wcześniej zaś pozostawały w posiadaniu innego podmiotu - "P." Sp. z o.o. z siedzibą w B.. Jak bowiem wynika z porozumienia w sprawie użyczenia nieruchomości rolnych, podmiot ten, przeniósł ich posiadanie na rzecz skarżącej w dniu [...] lutego 2008 r. Jak nadto ustalił organ II instancji, czemu zaś nie przeczy skarżąca, ww. działki w poprzednich latach były zgłaszane przez innych beneficjentów - producentów rolnych i nie ciążyło na nich wcześniej żadne zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Nie bez znaczenia dla pomniejszenia przyznanej płatności rolnośrodowiskowej miała dokonana przez skarżącą swoista wymiana części gruntów wymienionych we wniosku przy zachowaniu jednak ogólnej sumy ich powierzchni, co zdaniem skarżącej powoduje, że nie doszło w rzeczywistości do zwiększenia powierzchni w rozumieniu § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wprawdzie powierzchnia zobowiązania nie zmieniła się, niemniej jednak w ramach tej powierzchni doszło do wymiany działek ewidencyjnych o nr [...] i nr [...] na działki o nr [...] i nr [...].

W ocenie Sądu organy obu instancji w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć w trafny sposób powołały się na przepisy rozporządzeń wspólnotowych, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wypada w tym miejscu przypomnieć, że Rzeczpospolita Polska od dnia 1 maja 2004 r. jest członkiem Unii Europejskiej, przez co ma obowiązek przestrzegania norm wspólnotowego porządku prawnego w równej mierze jak norm prawa krajowego. Stąd też zarówno prawo pierwotne (traktaty założycielskie, prawo zwyczajowe), jak i prawo pochodne (przepisy ustanowione przez Instytucje Wspólnoty) są częścią polskiego systemu prawa. Szczególną formą prawa pochodnego jest rozporządzenie, które cechuje bezpośrednia stosowalność i bezpośrednie obowiązywanie. W prawodawstwie unijnym podstawowymi aktami prawnymi regulującymi problematykę wspierania rozwoju wsi są zaś rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, opublikowane w Dz. U. UE L 160) oraz rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. UE.L.04.153.30, dalej jako rozporządzenie Nr 817/2004).

Wskazany zaś przez organy obu instancji w uzasadnieniach ich rozstrzygnięć art. 66 ust. 2 rozporządzenia Nr 817/2004 wyklucza możliwość wymiany gruntów w czasie trwania zobowiązania (realizacji planu rolnośrodowiskowego). Powyższy przepis stanowi bowiem, że podczas okresu ważności zobowiązania działki, których dotyczy wsparcie, nie mogą być przedmiotem wymiany, za wyjątkiem przypadków specjalnych przewidzianych w dokumencie programowania. Zasada ta obowiązuje w stosunku do wniosków realizowanych w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Powyższa zasada jest także zawarta w art. 10 ust. 6 rozporządzenia Komisji WE nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dziennik Urzędowy L 368,23/12/2006 P.0074-0084).

Zdaniem Sądu, przytoczone wyżej przepisy dotyczące zakazu wymiany gruntów oznaczają, iż producent rolny w czasie obowiązywania planu rolnośrodowiskowego ma obowiązek realizowania planu dla tych gruntów, które zostały wymienione w tym planie. Dodanie więc przez skarżącą dopiero w czwartym roku trwania zobowiązania "nowych" – dotychczas nie zgłaszanych przez nią działek, dodatkowo połączone z wycofaniem takich, na które wcześniej przez trzy lata przyznawana była płatność, nawet przy jednoczesnym zachowaniu w wyniku tej swoistej wymiany ogólnej sumy powierzchni działek, musi skutkować zmniejszeniem wysokości przyznanej płatności.

W ocenie Sądu, dodanie działek w trzecim roku i później należy traktować jako zwiększenie zobowiązania, które zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego można było dokonać najpóźniej do dnia 15 marca 2007 r. Skarżąca takich zmian dokonała zaś dopiero w lutym 2008 r. Tym samym, naliczenie płatności do nowo dodanych przez skarżącą działek rolnych w czwartym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego byłoby niezgodne z wyżej wymienionymi przepisami prawa krajowego i unijnego, które stanowią przecież podstawę do realizacji ww. programu. Dlatego też trafnie skarżącej przyznano płatność rolnośrodowiskową w odpowiednio stosunkowo pomniejszonej wysokości, nie uwzględniając "nowo" dodanych działek zgłoszonych zmianą w 2008 r.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela zaś zarzutu skarżącej dotyczącego kwestii legalności i skuteczności aktu rangi podustawowej jakim jest rozporządzenie rolnośrodowiskowe, w tym jego zmiany z dnia 14 marca 2007 r., polegającej na dodaniu w § 5 - ust. 5, ograniczającego możliwość dokonywania przez producentów rolnych zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których realizowany jest program rolnośrodowiskowy w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, nie później niż w dniu 15 marca 2007 r. Przepis ten nadal obowiązuje i dotychczas nie stwierdzono jego niezgodności z Konstytucją RP czy jakimikolwiek przepisami wspólnotowymi. Wypada także zauważyć, że skarżąca nawet nie uzasadniła w jaki sposób ww. rozporządzenie, czy też jego nowelizacja zmienia uprawnienia uczestników programu wbrew zapisom dokumentu programowania - Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006. Zgodzić się zaś należy z poglądem zawartym przez organ II instancji w odpowiedzi na skargę, że plan ten wyznacza jedynie kwestie ogólne, które są realizowane przez poszczególne działania, w tym również program rolnośrodowiskowy, nie zawiera zaś szczegółowych zapisów, które regulowane są przez akty wykonawcze, w tym przypadku rozporządzenie rolnośrodowiskowe.

Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.