Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 417/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 7 ust. 2 lit. c
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)
article: art. 176 § 1 pkt  2, art. 133 § 1, art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 670/20 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 4 listopada 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 670/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w punkcie pierwszym, uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie drugim, zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji stwierdził, że do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: Prezes ULC) wpłynął wniosek pasażerki B. K. o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego A. S.A. (dalej: A.) przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. U. UE Nr L 46 z 17 lutego 2004 r., s. 1; dalej: rozporządzenie (WE) nr 261/2004), dotyczący lotu z 16 sierpnia 2017 r. na trasie Toronto (YYZ) - Warszawa (WAW), o oznaczeniu kodowym [...]. Skarżąca na podstawie potwierdzonej rezerwacji miała odbyć 16 sierpnia 2017 r. podróż lotniczą na trasie Toronto (YYZ) - Warszawa (WAW) z planową godziną startu 22:05 czasu lokalnego i planową godziną lądowania 17 sierpnia 2017 r. 12:30 czasu lokalnego. Lot ten został odwołany przez przewoźnika. Z treści skargi wynika, że o odwołaniu lotu [...] poszkodowana dowiedziała się dzień wcześniej przed planowanym wylotem podczas dokonywania odprawy on-line. W związku z zakłóceniem rejsu przewoźnik zaproponował pasażerce w tym samym dniu, tj. 16 sierpnia 2017 r., połączenie alternatywne na trasie Toronto - Londyn Heathrow - Warszawa odpowiednio rejsami [...] i [...], na co poszkodowana wyraziła zgodę.

Alternatywny rejs [...] z Toronto do Londyn Heathrow wyleciał z dwugodzinnym opóźnieniem, w wyniku czego pasażerka nie zdążyła na lot [...]. W miejsce utraconego połączenia poszkodowana otrzymała zastępczy lot z Londynu Heathrow do Warszawy - [...], który również był opóźniony. W rezultacie pasażerka dotarła do miejsca docelowego do Warszawy 17 sierpnia 2017 r. około godziny 23:00 czasu lokalnego, czyli z opóźnieniem wynoszącym blisko 10 godzin. W wyniku powyższego zdarzenia skarżąca w złożonej do Urzędu Lotnictwa Cywilnego skardze domagała się wypłaty na swoją rzecz odszkodowania określonego w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oraz częściowego zwrotu za bilet na trasę bezpośrednią.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, decyzją z [...] marca 2019 r., stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia (WE) nr 261/2004, polegające na niewypłaceniu skarżącej odszkodowania w wysokości 600 euro, ustalił obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie czternastu dni, liczonym od dnia uprawomocnienia się tej decyzji oraz nałożył na A. karę pieniężną za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. c w łącznej wysokości 1000 zł.

Następnie Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, decyzją z [...] stycznia 2020 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 1, art. 209b ust. 1 ustawy z 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1580 ze zm.) oraz art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 oraz art. 14, art. 16 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, po rozpatrzeniu wniosku przewoźnika lotniczego A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie:

- stwierdzenia naruszenia art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia i stwierdził brak naruszenia prawa w tym zakresie;

- obowiązku usunięcia przez A. naruszenia prawa w terminie 14 dni;

- nałożenia kary pieniężnej na A. w wysokości 1000 zł.

W pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.

Wskazał również, że pasażerka była uprawniona żądać od przewoźnika lotniczego odszkodowania w wysokości 600 euro. Jednakże, powołując się na treść art. 7 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 261/2004, Prezes ULC stwierdził, że przewoźnik lotniczy jest uprawniony pomniejszyć to odszkodowanie o 50%, jeżeli – jak w niniejszej sprawie - pasażer dotarł do miejsca docelowego z opóźnieniem wynoszącym poniżej 4 godzin. W niniejszej sprawie, pasażerowie dotarli bowiem do miejsca docelowego z opóźnieniem wynoszącym ok. 2 godz., a zatem przewoźnik był uprawniony pomniejszyć odszkodowanie w sposób wyżej wskazany.

Skargę na powyższą decyzję wniosła B. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że w jego ocenie decyzja Prezesa ULC z [...] stycznia 2020 r. jest nieprawidłowa i podlega uchyleniu. Sąd za to w pełni podzielił argumentację zawartą we wcześniejszej decyzji tego organu z [...] marca 2019 r., którą uznał za prawidłową.

Na wstępie WSA zaznaczył, że stan faktyczny sprawy nie budzi żadnych wątpliwości, zaś istotą sporu w sprawie jest interpretacja przez Prezesa ULC przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Sąd stwierdził, że stosownie do pkt 1.5 zał. nr 2 do Prawa lotniczego (ówczesny stan prawny: Dz. U. z 2017 r. poz. 959), naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, podlega karze pieniężnej od 1 000 do 2 500 zł. W ocenie Sądu, z uwagi na fakt, że przewoźnik nie wykonał względem skarżącej pasażerki obowiązku wypłaty odszkodowania w kwocie 600 EUR oraz z uwagi na fakt, że nie przesłał w sprawie wystarczających wyjaśnień i dowodów, zasadnym było nałożenie kary na A. w kwocie 1000 zł.

Dalej, Sąd I instancji ocenił, że Prezes ULC w zaskarżonej decyzji bezzasadnie twierdzi, że "pasażerowie dotarli do miejsca docelowego w opóźnieniem wynoszącym około 2 godzin" i błędnie interpretuje przepisy rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w zakresie możliwości obniżenia odszkodowania o 50% (art. 7 ust. 2 lit c).

WSA wywiódł, że pojęcie "czasu przylotu" używane do celów określenia wielkości opóźnienia, którego doświadczyli pasażerowie danego lotu, oznacza moment, w którym co najmniej jedne z drzwi samolotu otwierają się, przy założeniu, że w owym momencie pasażerowie mają prawo opuścić maszynę (por. sprawa C-452/13, Germanwings GmbH p. Ronny’emu Henningowi, wyrok Trybunału Sprawiedliwości ZOTSiS 2014/9/1-2141 z dnia 4 września 2014 r.).

WSA uznał za bezzasadne twierdzenie przez Prezesa ULC, że "opóźnienie w dolocie do miejsca docelowego wyniosło poniżej 2 godzin" w sytuacji, gdy:

- lot pierwotny został odwołany,

- alternatywny lot "łączony" z Toronto do Londynu odbył się również z 2 godzinnym opóźnieniem,

- w związku z takim opóźnieniem wcześniejszego lotu pasażerka nie zdążyła na kolejny lot i otrzymała zastępczy lot Londyn - Warszawa, który również był opóźniony,

- w rezultacie pasażerka dotarła do Warszawy około godz. 23 (blisko 10 godzin później niż miała dotrzeć).

Zdaniem Sądu I instancji, z punktu widzenia pasażera istotne jest to, kiedy faktycznie dotrze do miejsca docelowego podróży, a nie to kiedy "mu się to zaproponuje lub obieca". Z akt sprawy nie wynika również, że przewoźnik informował pasażera o kolejnych opóźnieniach lotów alternatywnych i jego prawach w tym zakresie. Według WSA, zastosowanie obniżenia o 50% należnego odszkodowania nie jest uzasadnione w sytuacji, gdy wskazana przez przewoźnika "oferta" nie miała żadnego uzasadnienia w faktach i czasie związanym z dotarciem przez pasażerkę do miejsca docelowego podróży.

Sąd podkreślił, że przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa unijnego należy brać pod uwagę nie tylko jego brzmienie, lecz także kontekst, w jakim został umieszczony, oraz cele regulacji, której stanowi on część (zob. w szczególności wyroki Trybunału Sprawiedliwości: z 19 września 2000 r. w sprawie C-156/98 Niemcy przeciwko Komisji, Rec. s. I-6857, pkt 50; z 7 grudnia 2006 r. w sprawie C-306/05 SGAE, Zb.Orz. s. 1-11519, pkt 34). Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 służy zaś zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony pasażerów lotniczych, którzy stanęli wobec problemu odwołania lub opóźnienia lotów, co stanowi dla nich poważne problemy i niedogodności związane z transportem lotniczym. Zatem przepisy przyznające prawa pasażerom lotniczym, w tym przepisy przyznające prawo do odszkodowania, powinny być interpretowane szeroko (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-549/07 Wallentin-Hermann, Zb.Orz. s. 1-11061, pkt 17). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA nakazał Prezesowi ULC uwzględnienie powyższych rozważań.

Prezes ULC, zaskarżył powyższy wyrok w całości. Orzeczeniu Sądu I instancji zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

I. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167; dalej: p.u.s.a.) poprzez naruszenie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej, które polegało na uchyleniu decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] stycznia 2020 r., w sytuacji kiedy decyzja ta została wydana zgodnie z obowiązującym prawem materialnym oraz przy jej wydawaniu została zachowana wymagana przepisami procedura, które to naruszenie również polegało na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy,

II. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1. art. 7 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie przewoźnik lotniczy nie mógł zastosować pomniejszenia odszkodowania przewidzianego w art. 7 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia (WE) nr 261/2004 o 50%, podczas gdy przewoźnik prawidłowo zastosował wskazane w art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 pomniejszenie odszkodowania,

2. art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przewoźnik lotniczy może skorzystać z uprawnienia do pomniejszenia o 50% odszkodowania przewidzianego w art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, wyłącznie w sytuacji zapewnienia pasażerowi dotarcia do miejsca docelowego lotem alternatywnym w czasie określonym w tym przepisie, podczas gdy prawidłowe zastosowanie i interpretacja tego przepisu w stanie faktycznym sprawy wymagało uznania, że przewoźnik mógł skorzystać z uprawnienia do pomniejszenia odszkodowania, także w przypadku zaoferowania pasażerowi lotu alternatywnego, do miejsca docelowego, którego czas przylotu nie przekracza planowego czasu przylotu pierwotnie zarezerwowanego lotu o określoną w tym przepisie wartość.

3. art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przewoźnik lotniczy w zaistniałym stanie faktycznym zaoferował pasażerce alternatywny lot, który nie miał żadnego uzasadnienia w faktach, podczas gdy zaoferowana przez przewoźnika zmiana podróży znalazła potwierdzenie w historii rezerwacji pasażerki i w wyrażonej przez nią zgodzie na lot alternatywny.

Wobec powyższego autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów. Organ zrzekł się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Rozpoznając sprawę z uwzględnieniem przedstawionych zasad postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie podważa stanowiska Sądu pierwszej instancji, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja nie jest zgodna z prawem.

Przede wszystkim nie znajdują usprawiedliwienia zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (pkt II.1-3 skargi kasacyjnej). Omówienie tych zarzutów ułatwi przytoczenie treści istotnych dla sprawy norm prawa materialnego.

I tak, poza sporem zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy, mają (poza nieistotnymi dla rozpoznania niniejszej sprawy przypadkami opisanymi w ppkt i-iii) prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7.

Według objętego podstawami kasacyjnymi art. 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia - regulującego materię prawa do odszkodowania - w przypadku odwołania do niniejszego artykułu pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości:

a) 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1 500 kilometrów;

b) 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1 500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1 500 do 3 500 kilometrów;

c) 600 EUR dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub b).

Przy określaniu odległości, podstawą jest ostatni cel lotu, do którego przybycie pasażera nastąpi po czasie planowego przylotu na skutek opóźnienia spowodowanego odmową przyjęcia na pokład lub odwołaniem lotu.

W myśl art. 7 ust 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jeżeli pasażerom zaoferowano, zgodnie z art. 8, zmianę planu podróży do ich miejsca docelowego na alternatywny lot, którego czas przylotu nie przekracza planowego czasu przylotu pierwotnie zarezerwowanego lotu

a) o dwie godziny w przypadku wszystkich lotów o długości do 1 500 kilometrów; lub

b) o trzy godziny w przypadku wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1 500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1 500 do 3 500 kilometrów; lub

c) o cztery godziny w przypadku wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub b),

obsługujący przewoźnik lotniczy może pomniejszyć odszkodowanie przewidziane w ust. 1 o 50 %.

Z kolei stosownie do art. 8 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy:

a) – zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie,

– lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie;

b) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie; lub

c) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc.

Ze sposobu sformułowania zarzutu naruszenia wskazanych w pkt. II.1-3 skargi kasacyjnej i przytoczonych wyżej przepisów wynika, że strona skarżąca kasacyjnie upatruje uchybienie tym przepisom zarówno przez błędną wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie.

Przypomnieć zatem wypada, że błędna wykładnia oznacza niewłaściwe odczytanie treści przepisu, mylne rozumienie treści określonej normy prawnej. Z kolei niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie wyraża się więc w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.

Uwagi wymaga też, że koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych (art. 174 p.p.s.a.) jest nie tylko wskazanie, które przepisy jakiego aktu prawnego zostały naruszone, ale także na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zarzutu błędnej wykładni konieczne jest zatem przeprowadzenie wywodu prawnego na temat naruszonego przepisu ze stanowiskiem, jak należy ten przepis wykładać i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku jego interpretacja jest błędna. W przypadku zarzutu niewłaściwego zastosowania wskazanego przepisu prawa materialnego, uzasadnieniem jest wyjaśnienie dlaczego przyjęty za podstawę prawną zaskarżonego wyroku przepis nie ma związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki inny przepis powinien być w sprawie zastosowany. (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r. II GSK 840/09).

Wobec powyższego, mając na uwadze zawarte z podstawach kasacyjnych i ich uzasadnieniu wywody strony skarżącej kasacyjnie, co do zarzutu wadliwej interpretacji wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że zarzut wadliwej wykładni w istocie dotyczy tylko regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 lit. c rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i związanej z tym istoty sporu, to jest określonej tym przepisem możliwości pomniejszenia o 50 % odszkodowania (przewidzianego w ust. 1).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu skarżącego kasacyjnie organu, że treść przepisu (art. 7 ust. 2 lit. c) "jednoznacznie wskazuje na możliwość pomniejszenia odszkodowania w przypadku zaoferowania pasażerowi lotu alternatywnego, którego czas przelotu nie przekracza planowanego czasu przelotu pierwotnie zarezerwowanego lotu o określona tym przepisem wartość". Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej za trafnością interpretacji proponowanej przez Prezesa ULC nie przemawia zarzut, że odmienne odczytanie przepisu prowadziłaby do rozszerzenia odpowiedzialności przewoźnika mającego wykonać pierwotny lot o działania przewoźnika mającego wykonać lot alternatywny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle całokształtu regulacji zawartej w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie powinno budzić wątpliwości, że obsługujący przewoźnik pierwotnie planowanego lotu ponosi wobec pasażera lotu odwołanego odpowiedzialność odszkodowawczą - ustanowioną art. 5 ust. 1 lit. c i doprecyzowaną art. 7 powołanego aktu unijnego - nawet jeżeli pasażer skorzysta z zaoferowanego lotu alternatywnego i ta odpowiedzialność przewoźnika pierwotnie planowanego lotu nie "przechodzi" na przewoźników lotu alternatywnego. Kwestia ta zdaje się nie budzić wątpliwości także strony skarżącej kasacyjnie, bowiem spółka A. nie uchyla się od tej odpowiedzialności, organ nie neguje tego stanowiska przewoźnika, a sporna jest tylko możliwość obniżenia odszkodowania.

Autor skargi kasacyjnej wywodził w jej uzasadnieniu - dla poparcia swego stanowiska - że opóźnienie należy obliczać poprzez porównanie planowanego czasu przelotu pierwotnie zarezerwowanego lotu do czasy planowanego przylotu alternatywnego lotu. Nie można się z tym zgodzić. W treści analizowanej regulacji prawodawca unijny mówi bowiem o czasie przelotu alternatywnego a nie o "planowanym" czasie tego alternatywnego lotu. Czas "planowany" - przy ocenie możliwości pomniejszenia odszkodowania na podstawie art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 - bierze się pod uwagę tylko w odniesieniu do planowanego czasu przelotu pierwotnie zarezerwowanego lotu.

Chybiony jest więc zarzut, że wykładnia omawianego przepisu - przyjęta przez Sąd pierwszej instancji przy wyrokowaniu - jest wadliwa. Sąd ten bowiem - powołując orzecznictwo TSUE - trafnie wskazał na konieczność uwzględnienia kontekstu w jakim umieszczono przepis, celu jakiemu służy regulacja, potrzebę "szerokiego" interpretowania praw pasażerskich, zasadność wykładni zapewniającej skuteczność przepisu (por. powołane przez WSA wyroki TSUE).

Uzasadnione i niepodważane jest założenie, że rozporządzenie (WE) nr 261/2004 realizuje m.in. cel, jakim jest zadośćuczynienie pasażerom za stracony nieodwracalnie czas - przez podróż przekraczającą pierwotnie planowany czas. Trafna jest więc uwaga, że z punktu widzenia pasażera istotny jest realny czas lotu - nie zaś czas oferowany (hipotetyczny). Powyższe założenia pozostają w zgodzie z brzmieniem art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, który wprowadzając możliwość pomniejszenia odszkodowania określa, w zestawieniu z długością lotu, możliwy do przekroczenia czas lotu alternatywnego a nie planowany czas lotu alternatywnego.

W tym stanie rzeczy - wobec niespornych okoliczności faktycznych co do długości i planowanego czasu lotu pierwotnie rezerwowanego a odwołanego oraz co do rzeczywistego czasu zaoferowanego lotu alternatywnego - chybiony jest też zarzut wadliwego zastosowania przepisów materialnoprawnych, powołanych w skardze kasacyjne.

Podsumowując tę cześć rozważań: z całokształtu przedstawionych wyżej powodów zarzuty błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 należało uznać za nieusprawiedliwione.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwiają też podniesione w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa procesowego.

Ocenę zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a (pkt I ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej), który oparty został na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. – poprzedzić należy uwagą, że o skuteczności zarzutu opartego na wymienionej podstawie kasacyjnej nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu prawa, należy bowiem rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, co oznacza, że strona skarżąca jest zobowiązana uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny.

Omawiany zarzut kasacyjny nie został uzasadniony w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z: 9 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 3619/21; 21 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2162/13; 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2084/13; 27 listopada 2014 r. sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r. sygn. akt II OSK 793/13; 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2575/13), o czym mowa jeszcze dalej, co w konsekwencji czyni go niezasadnym, a przez to i nieskutecznym.

W tej mierze trzeba przede wszystkim podnieść, że jeżeli legalność zaskarżonej decyzji została podważona przez Sąd pierwszej instancji z powodu wydania jej z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, to podważeniu zgodności z prawem tego stanowiska, ani też równoczesnemu wykazaniu "[...] niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy", czy też "wybiórczej analizy stanu faktycznego pomijającej istotne dla sprawy okoliczności" (por. s. 4 skargi kasacyjnej) z całą pewnością nie może skutecznie służyć i nie służy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. stawiany w powiązaniu z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.

W pełni zasadnie należy o tym wnioskować już na podstawie aż nadto jasno i wyraźnie widocznych konsekwencji samego zestawienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. z przywołanymi przepisami prawa.

Ponadto wskazane przepisy prawa nie mogą być uznane za adekwatne wzorce kontroli prawidłowości oceny stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyrokowania w sprawie, a to z uwagi na ich treść oraz funkcje.

Podkreślając, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, na czym miałoby polegać naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a., w tym zwłaszcza jego istotny charakter, a także wpływ tego naruszenia na wynik sprawy należy podnieść, że w świetle wyrażonej na gruncie tego przepisu prawa zasady orzekania sądu administracyjnego I instancji na podstawie akt sprawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd ten orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, uwzględniając również, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a., powszechnie znane fakty, a także, jak stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., dowody uzupełniające z dokumentów. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy – rozumiany, jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach (prawidłowo) udokumentowanych w aktach sprawy - oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy i stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Innymi słowy, przywołany przepis wyznacza granice, w których może operować sąd administracyjny przyjmując za podstawę orzekania w sprawie dany stan faktyczny.

Konsekwencją powyższego, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest to, że naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a., może stanowić, w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a, usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na: 1) oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 26 maja 2010 r. sygn. akt I FSK 497/09). Naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach (por. np. wyrok NSA z 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1645/09). Innymi słowy, art. 133 § 1 p.p.s.a. może być podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby strona skarżąca kasacyjnie wykazała zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji, lub sytuacji rodzajowo im podobnej, w świetle której za uzasadnione należałoby uznać twierdzenie o wykroczeniu przez Sąd pierwszej instancji poza wyznaczone aktami administracyjnymi granice, w których mógł operować.

Zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. trzeba więc uznać za nietrafny.

Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Podkreślając, że określają one odpowiednio funkcje sądu administracyjnego oraz kryteria kontroli legalności działalności administracji publicznej, a także zakres kognicji sądu administracyjnego, naruszenia wymienionych przepisów prawa nie sposób jest upatrywać w argumentach prezentowanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, o których mowa była już powyżej, a mianowicie w "[...] niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy", w "wybiórczej analizie stanu faktycznego pomijającej istotne dla sprawy okoliczności" lub w "nieprawidłowej ocenie stanu fatycznego", czy też w "nieprawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego".

Zważywszy na treść oraz funkcje wymienionych przepisów prawa - a mają one charakter ustrojowy oraz proceduralny - zarzut ich naruszenia, nie dość, że wymaga powiązania go z odpowiednimi przepisami prawa materialnego lub procesowego, to przede wszystkim mógłby stanowić (samoistną) usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wyłącznie w sytuacji, gdyby sąd administracyjny odmówił przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu, skontrolował akt niepodlegający jego ocenie albo przeprowadził tę kontrolę na podstawie innych kryteriów, niż wynikające z tych przepisów, bądź zastosował środki nieprzewidziane w ustawie (zob. np. wyroki NSA z dnia: 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II FSK 143/11; 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 533/12; 18 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1994/13; 20 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2795/12; 16 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2279/12; 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 1235/15; 13 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2930/16).

Jeżeli z kontrolowanego wyroku oraz jego uzasadnienia ponad wszelką wątpliwość wynika, że Sąd I instancji nie odmówił przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu, że kontrolowany akt, stanowiąc decyzję administracyjną, podlegał jego kognicji, zaś ocena prawidłowości tego aktu została przeprowadzona na podstawie kryterium zgodności z prawem (kryterium legalności), której rezultat uzasadniał - według tego Sądu - jego uchylenie, jako wydanego z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, to nie sposób jest zasadnie twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. Zaistnienia stanu naruszenia tych przepisów prawa - co także trzeba podkreślić w relacji do argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - w żadnym stopniu, ani też zakresie nie może również dowodzić, ani też uzasadniać rezultat sądowadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonego aktu, który nie koresponduje z oczekiwaniami organu administracji publicznej, który akt ten wydał.

Mając na uwadze wszystkie poczynione rozważania, skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego zważył, że skarga - nie mając usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.