Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 42/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi oddala skargę.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 29 czerwca 2004 r. (przesłane listem poleconym nadanym w dniu 30 czerwca 2004 r.), kierowanym do Starosty Powiatu [...], które wpłynęło do organu w dniu 2 lipca 2004 r., A Spółka Akcyjna, powołując się na przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi, tj. nieruchomości położonej przy ul. [...] w L., stanowiącej działki o numerze ewidencyjnym a, b, c, d, e, f – obręb [...]. Jednocześnie wniesiono o dokonanie wpisu nieruchomości do rejestru gruntów zanieczyszczonych, zgodnie z art. 12 ust. 3 tej ustawy. W uzasadnieniu zgłoszenia A S.A. wskazał, że zanieczyszczenie przedmiotowej nieruchomości powstało przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy i spowodowane zostało przez B S.A., która została wykreślona z rejestru handlowego z dniem 7 września 1999 r., a która władała działką od roku 1966. W roku 1999 nieruchomość ta została przekazana A S.A. w stanie zanieczyszczonym.

Starosta [...] decyzją z dnia [...], nr [...], opartą o przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) odrzucił zgłoszenie, uznając je za bezzasadne. Powołując się na stanowisko Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska, wyrażone w piśmie z dnia 15 lutego 2005 r., oraz na opinię Zastępcy Dyrektora Departamentu Instrumentów Ochrony Środowiska Ministerstwa Środowiska z dnia 10 grudnia 2004 r., a także treść wniosku jaki złożono podczas ubiegania się o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, organ stwierdził, że dokonująca zgłoszenia Spółka ponosi odpowiedzialność publicznoprawną za rekultywację powierzchni ziemi zanieczyszczonej przez B S.A. W wyniku połączenia spółek nastąpiła bowiem sukcesja generalna praw i obowiązków, a A S.A. stał się następcą prawnym B S.A., zarówno w zakresie stosunków cywilnoprawnych, jak i prawa administracyjnego.

Od powyższej decyzji A Spółka Akcyjna złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., wnosząc o jej uchylenie i wywodząc, że przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) stanowi lex specialis w stosunku do innych przepisów dotyczących następstwa prawnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Przepis ten ma działanie retroaktywne i rozstrzyga o stanie prawnym w dacie łączenia spółek. Zarzucono, że w zaskarżonej decyzji nie rozważono, czy następstwo prawne pod tytułem ogólnym w rozumieniu prawa cywilnego odnosi się również do praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Tymczasem powszechnie przyjmuje się, że przejście praw i obowiązków administracyjnych na inną osobę wymaga wyraźnego przepisu ustawy. W tym zakresie przedstawiono poglądy wyrażane w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W oparciu o powyższe wywodzono, iż A S.A. odpowiada za szkody w środowisku wyrządzone przez B S.A. na podstawie przepisów prawa cywilnego, ale nie na podstawie przepisów o odpowiedzialności za rekultywację powierzchni ziemi, stąd powinien partycypować w kosztach tych zanieczyszczeń proporcjonalnie do swej działalności, co winno być przedmiotem postępowania dowodowego. Poza tym, skarżąca Spółka podniosła, iż przyjęcie zasady następstwa administracyjnoprawnego wiązałoby się z odpowiedzialnością A S.A. za rekultywację nieruchomości, o których istnieniu, stanie ekologicznym i technicznym częstokroć nie ma żadnych wiadomości. Na koniec wyrażono przekonanie, że rejon stacji paliw w L. został zanieczyszczony przede wszystkim przez B. W latach 1966 - 1999 przeładunku paliw dokonywano bez wystarczających zabezpieczeń technicznych a świadomość pracowników stacji paliw w zakresie potrzeby ochrony gruntów przed zanieczyszczeniami była znikoma. W okresie przejęcia stacji paliw firma C dysponowała odpowiednimi służbami, specjalizującymi się w ochronie środowiska a normy dopuszczalnych ubytków paliwa uległy znacznym ograniczeniom. Podkreślono także, że przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. nie precyzują, jakie wyniki badań powinny zostać załączone do wniosku zgłoszeniowego.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wywodziło - wskazując na treść art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), w którym określono termin do dokonania zgłoszenia właściwemu staroście na dzień 30 czerwca 2004 r. - iż nie został spełniony formalny warunek skutecznego zgłoszenia, gdyż zgłoszenia tego dokonano dopiero w dniu 2 lipca 2004 r. Stwierdzenie powyższego uchybienia upoważniało organ pierwszej instancji do odrzucenia zgłoszenia. Z tego też względu drugorzędne znaczenie dla organu odwoławczego miał fakt, czy przez dokonującego zgłoszenie zostały dołączone wszystkie dokumenty, o których mowa w art. 12 ust. 2 powyższej ustawy.

W skardze na powyższą decyzję A S.A. zarzucił organom naruszenie art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) oraz art. 7 k.p.a. i art. 122 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego, dokonano niewłaściwej wykładni art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., przez co przepis ten został błędnie zastosowany. Zgodzono się z twierdzeniem, iż A S.A. jest następcą prawnym B S.A., jednak wyłącznie pod tytułem ogólnym, co wymagało oceny organów, czy na skarżącego przeszły również prawa i obowiązki administracyjne, a nawet jeśli tak, to czy przepis nakazujący dokonanie zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot, nie stanowi wyjątku w tym zakresie. Takich rozważań zaskarżona decyzja nie zawiera. W dalszej części uzasadnienia skarżący, odnosząc się do kwestii następstwa prawnego pod tytułem ogólnym, a także szczególnego charakteru przepisu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 12 lipca 2001 r. oraz braku możliwości sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed wejściem w życie tej ustawy, powtórzył argumentację przedstawianą w postępowaniu administracyjnym. Odnosząc się natomiast do stanowiska organu odwoławczego, dotyczącego uznania terminu określonego w art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. za termin prawa materialnego, skarżący podkreślił, iż termin wyznaczony w tym przepisie jest typowym przepisem prawa formalnego, który określa specyficzną procedurę. Dlatego też dużo większe znaczenie ma ustalenie, czy pismo zgłaszające zanieczyszczenie zostało nadane w urzędzie pocztowym przed upływem terminu. Skarżący zaznaczył, iż w niniejszej sprawie ustalenia w tym zakresie nie zostały poczynione. Jednocześnie oświadczył, iż dokonał zgłoszenia w dniu 30 czerwca 2004 r., wysyłając je listem poleconym na adres Starostwa. Jako potwierdzenie tego faktu skarżący załączył kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki, uwidocznionego w książce korespondencyjnej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko oraz argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż - w jego ocenie - zawarty w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) termin 30 czerwca 2004 r. jest terminem prawa materialnego (terminem materialnym). Powołując się na poglądy doktryny prawa wyjaśnił, iż terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego.

Po doręczeniu stronie skarżącej odpisu odpowiedzi na skargę, w celu wykazania, że A Spółka Akcyjna jest następcą prawnym B Spółka Akcyjna, skarżący przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu następujące dokumenty:

- wyciąg z protokołu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki D S.A. w P. z dnia 19 maja 1999 r., z którego wynika, iż w dniu 19 maja 1999 r. Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy D S.A., działając na podstawie art. 463 pkt 1, art. 464 § 1, 2 i 4, art. 431 § 1 Kodeksu handlowego oraz § 7 ust. 7 pkt 10 i 14 Statutu Spółki, podjęło uchwałę nr [...] o połączeniu D S.A. z siedzibą w P. z B S.A. z siedzibą w W., poprzez przeniesienie całego majątku B S.A. na D S.A. w zamian za akcje, które D S.A. wydać miała akcjonariuszom przejmowanej spółki. Jako potwierdzenie zmian w rejestrze handlowym, dokonanych w związku z uchwałą z dnia 19 maja 1999 r., skarżący przesłał odpis postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydział V Gospodarczy z dnia [...] , sygn. akt [...];

- wyciąg z protokołu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki D S.A. w P., z 19 maja 1999 r., z którego wynika, iż uchwałą nr [...] z dnia 19 maja 1999 r., na podstawie art. 431 § 1 Kodeksu handlowego oraz § 7 ust. 7 pkt 10 Statutu Spółki, Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy D S.A. dokonało zmiany w § 1 ust. 3 Statutu Spółki, dotyczącym firmy, poprzez przyjęcie jego następującego brzmienia: "Spółka działa pod firmą: C Spółka Akcyjna. Spółka może używać skrótu: C S.A.". Jako potwierdzenie zmian w rejestrze handlowym, dokonanych w związku z uchwałą z dnia 19 maja 1999 r., skarżący przesłał odpis postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydział V Gospodarczy z dnia [...], sygn. akt [...];

- wyciąg z protokołu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy C Spółka Akcyjna w P., z dnia 3 kwietnia 2000 r., z którego wynika, iż uchwałą nr [...] z dnia 3 kwietnia 2000 r., działając na podstawie art. 431 § 1 Kodeksu handlowego oraz § 7 ust. 7 pkt 9 Statutu Spółki, dokonano zmiany § 1 ust. 3 Statutu, który otrzymał brzmienie: "Spółka działa pod firmą: A Spółka Akcyjna. Spółka może używać skrótu: A S.A.". Jako potwierdzenie zmian w rejestrze handlowym, dokonanych w związku z uchwałą z dnia 3 kwietnia 2000 r., skarżący załączył odpis postanowienia Sądu Rejonowego w P. - Wydział V Gospodarczy z dnia [...], sygn. akt [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji pod wskazanym wyżej kątem wykazała, że decyzja ta nie jest obarczona jedną z wad skutkujących jej uchylenie, a zatem odpowiada wymogom prawa.

W rozpatrywanej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odrzucającą dokonane przez A Spółka Akcyjna zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi na nieruchomości położonej przy ul. [...] w L., stanowiącej działki o numerze ewidencyjnym a, b, c, d, e ,f– obręb [...].

Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). W myśl tego przepisu, władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627), czyli - stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy wprowadzającej - w dniu 1 października 2001 r., na której to nieruchomości przed wejściem w życie tej ustawy nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1 - 3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.

Odnosząc określone w przywołanym przepisie przesłanki do niniejszej sprawy stwierdzić przyjdzie, że niewątpliwie, jak wskazują wyniki badań dołączonych do zgłoszenia, na działkach nr a, b, c, d, e, f– obręb [...], położonych przy ul. [...] w L., doszło do znacznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi. Zanieczyszczenie to miało miejsce przed dniem 1 października 2001 r. A S.A., władał objętą zgłoszeniem powierzchnią ziemi w dniu wejścia ustawy w życie. Kontrowersja w rozpoznawanej sprawie dotyczy zachowania przez wnioskodawcę terminu zgłoszenia oraz tego, czy zanieczyszczenia ziemi dokonał inny podmiot.

Rozważania w zakresie dochowania ustawowego terminu zgłoszenia należy rozpocząć od przypomnienia, iż pismo zawierające zgłoszenie zostało przesłane przez skarżącego w dniu 30 czerwca 2004 r., za pośrednictwem placówki pocztowej, a wpłynęło do organu w dniu 2 lipca 2004 r. Dla oceny zachowania terminu określonego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) skuteczność wysłania zgłoszenia zależy od tego, czy termin ten ma charakter materialny, czy charakter procesowy. Do terminów procesowych ma bowiem zastosowanie uregulowanie zawarte w art. 57 § 5 k.p.a., zgodnie z którym termin uważa się zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Na marginesie można zauważyć, że po dostosowaniu przepisu art. 57 § 5 k.p.a. do pojęć wprowadzonych ustawą z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188 ze zm.), niewątpliwe jest spełnienie przesłanek art. 57 § 5 k.p.a., gdy pismo nadano w placówce operatora publicznego państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska". Tak stało się w niniejszej sprawie, gdyż zgłoszenie zostało nadane w placówce "Poczty Polskiej" w K. nr [...]. Wracając do głównego nurtu rozważań przypomnieć należy, iż przepisy art. 57 k.p.a. nie mają zastosowania do terminów materialnoprawnych (por. Andrzej Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2005, s. 389). Zakwalifikowanie określonego terminu do terminów materialnych albo procesowych powinno być oparte na kryterium zamieszczenia normy prawnej, wyznaczającej termin, w ustawie materialnej lub procesowej. W kwestiach wątpliwych winien być oceniany skutek prawny uchybienia terminu. Przesądzające jest wówczas to, czy uchybienie terminu wyłącza powstanie skutku materialnoprawnego, czy ogranicza się wyłącznie do bezskuteczności procesowej czynności, która tylko w następstwie może wpłynąć na sytuację materialnoprawną jednostki (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 327 – 328). Wyłączenie powstania skutku materialnoprawnego oznacza, że w razie uchybienia terminu materialnego następuje wygaśnięcie praw o charakterze materialnym.

Przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) przewiduje, jako skutek niespełnienia warunków ustawy, o których mowa w ust. 1, odrzucenie zgłoszenia w drodze decyzji. Przepis art. 12 ust. 4 tej ustawy nie przewiduje dla przesłanki w postaci zachowania terminu do zgłoszenia, innego skutku niż przewidziany dla wszystkich innych warunków. Skutek ten w każdym przypadku polega na odrzuceniu zgłoszenia. Już taki sposób usytuowania przesłanki zachowania terminu określa jej materialny charakter. Jeszcze wyraźniej charakter ten wynika z treści art. 12 ust. 4 in fine rozważanej ustawy w powiązaniu z art. 12 ust. 1 tej ustawy oraz art. 102 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie wywołuje ono skutków prawnych, o których mowa w art. 12 ust. 1, polegających na niestosowaniu, w razie skutecznego zgłoszenia, przepisów art. 102 ust. 1 - 3 Prawa ochrony środowiska. Przepisy art. 102 ust. 1 - 3 Prawa ochrony środowiska przewidują obowiązek rekultywacji gleby lub ziemi. Zgłoszenie dokonane z zachowaniem warunków art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) skutkuje zatem uchyleniem podstaw do nałożenia na podmiot obowiązku rekultywacji. Odrzucenie zgłoszenia, jakkolwiek w procedurze administracyjnej kojarzone z niezachowaniem warunków formalnych, w rozważanej kwestii oznacza wygaśnięcie prawa tego podmiotu do zwolnienia od obowiązku rekultywacji terenu. Co prawda przepis art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) nie stwierdza wprost, że roszczenie zgłaszającego wygasa z dniem upływu terminu do wniesienia zgłoszenia, ale nie przesądza to o tym, że określony w nim termin nie ma charakteru terminu materialnego, ze skutkiem w postaci wygaśnięcia prawa (por. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996r, sygn. akt OPK 19/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 56). Bezskuteczność zgłoszenia jest przecież, jak już wyżej zasygnalizowano, efektem niespełnienia przez zgłaszającego warunków ustawy, tj. warunków materialnych sformułowanych w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), w tym zachowania terminu wniesienia zgłoszenia.

Użycie w dyspozycji art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) słowa "może" nie oznacza dowolności starosty w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia zgłoszenia. Wskazuje, iż organ może odrzucić zgłoszenie jedynie w razie niespełnienia warunków ustawy. Nie uprawnia natomiast starosty do przyjęcia zgłoszenia (niewydania decyzji o sprzeciwie) w przypadku niezachowania przez zgłaszającego warunków określonych w art. 12 ust. 1 tej ustawy. W żadnym razie celem ustawodawcy nie było umożliwienie wystąpienia stanu, w którym ani władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., ani inny podmiot, który spowodował zanieczyszczenie, nie byliby zobowiązani do rekultywacji. Taką zaś sytuację wytworzyłoby odczytanie przepisu art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), jako uprawnienia starosty do przyjęcia zgłoszenia mimo niezachowania warunków z art. 12 ust.1 tej ustawy. Powtórzyć zatem przyjdzie, iż to nie decyzja o odrzuceniu zgłoszenia, ale upływ terminu zgłoszenia powoduje wygaśnięcie roszczenia zgłaszającego. Decyzja o odrzuceniu ma więc charakter deklaratoryjny. Unormowanie z art. 12 ust. 4 in fine omawianej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. nie tyle zaś przeczy tej ocenie, ile pozwala na jasne wyodrębnienie dwóch spraw administracyjnych: jednej, opartej na art. 12 tej ustawy i drugiej, prowadzonej na podstawie materialnej wskazanej w art. 102 powołanej wyżej ustawy - Prawo ochrony środowiska. Władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. może uzyskać zwolnienie od obowiązku rekultywacji z powodów określonych w art. 12 ust. 1 tej ustawy jedynie w postępowaniu przewidzianym w art. 12, a nie w drodze "zarzutu" w trakcie procedury nakładania obowiązku rekultywacji.

Dla ustalenia daty dokonania zgłoszenia konieczne jest również określenie procesowej formy zgłoszenia, a w związku z tym przeprowadzenie oceny skuteczności tej wypowiedzi wnioskodawcy na podstawie norm regulujących taką formę komunikowania się strony z organem. W tym zakresie skład orzekający identyfikuje się z poglądem, według którego zgłoszenie wszczyna postępowanie administracyjne, a więc datą dokonania zgłoszenia jest, w myśl art. 61 § 3 k.p.a., dzień doręczenia zgłoszenia organowi (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Łd 160/05, niepubl.). Skoro mamy do czynienia z terminem materialnoprawnym, nie wchodzi w grę dzień nadania pisma w placówce pocztowej w warunkach art. 57 § 5 k.p.a. Zauważyć warto, odnosząc się do innego poglądu wyrażonego w orzecznictwie (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Łd 1160/05, oraz z dnia 22 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Łd 843/05, niepubl.), że nie ma podstaw, w przypadku art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), do posługiwania się analogią, tj. stosowania przepisów normujących przerwanie biegu przedawnienia w prawie cywilnym. Skoro zaś materialne prawo administracyjne nie zawiera (mimo prób podejmowanych w tym zakresie) norm ogólnych, na kształt części ogólnej Kodeksu cywilnego, to za kompletne uregulowanie zagadnień związanych z biegiem terminu do wniesienia zgłoszenia z art. 12 ust. 1, uznać należy przepisy omawianej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. W tym akcie prawnym nie ma zaś przepisu umożliwiającego przyjęcie, iż nadanie zgłoszenia w placówce pocztowej jest równoznaczne z przerwaniem biegu terminu, czy też z zachowaniem terminu.

Podsumowując ten fragment rozważań stwierdzić przyjdzie, iż A S.A. dokonał czynności zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), dopiero w dniu 2 lipca 2004 r., a więc już po określonym ustawą terminie.

Nie została nadto spełniona przesłanka spowodowania zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot. Ocena ta oparta jest na stanowisku, według którego A Spółka Akcyjna jest następcą prawnym pod tytułem ogólnym (sukcesja uniwersalna) B S.A. Do następstwa tego doszło, w myśl art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz.502 ze zm.), z mocy prawa, jako skutek aktu notarialnego, mocą którego spółka przejmująca (D S.A. ) wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej (B S.A.). W wyniku takiego połączenia spółek powstała Spółka Akcyjna, która następnie zmieniła ostatecznie nazwę (firmę) na A S.A. Przeniesienie praw i obowiązków spółki przejętej na spółkę przejmującą, w drodze sukcesji uniwersalnej, nastąpiło w chwili wykreślenia spółki przejętej z rejestru (por. A. Szajkowski [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja "Kodeks handlowy. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1997, s. 1414, 1163). Skład orzekający opowiada się za poglądem, zgodnie z którym sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 w/w Kodeksu handlowego, wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych (por. uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Łd 1160/05, niepublik. oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 955/01, ONSA 2004, nr 1, poz. 29 i z dnia 23 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 2791/97, ONSA 2000, nr 1, poz. 19). Obowiązek rekultywacji, o którym mowa zarówno w art. 102 ust. 1 - 3 powołanej wcześniej ustawy - Prawo ochrony środowiska, jak i przepisu art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), jest obowiązkiem wynikającym z materialnego prawa administracyjnego. Niezależnie od tego warto zauważyć, że użyte w art. 102 ust. 1 Prawa ochrony środowiska oraz w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. pojęcie "władającego" nie jest oderwane od tytułu prawnego do powierzchni ziemi ("terenu" - w rozumieniu art. 110 Prawa ochrony środowiska). Władającym nieruchomością obejmującą sporny teren jest przede wszystkim właściciel. Zgodnie z art. 3 pkt 44 Prawa ochrony środowiska, za władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający (por. W. Szczuka - Skarżyńska "Nasze wspólne dobro", Rzeczpospolita 2003/7/2). Wewnętrznie sprzeczna wydaje się w tej sytuacji konstrukcja, według której nie kwestionuje się następstwa cywilistycznego skarżącego po B S.A., a jednocześnie uważa się poprzednika prawnego za "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ust. 1 omawianej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...). Pamiętać należy także o treści pojęcia obowiązku rekultywacji. Zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, rekultywacja zanieczyszczonej gleby lub ziemi polega na ich przywróceniu do stanu wymaganego standardami jakości. Obowiązek ten nie ma charakteru cywilnoprawnego, tak jak obowiązki z tytułu szkody spowodowanej oddziaływaniem na środowisko (art. 322 i nast. Prawa ochrony środowiska), ale środek którym posługuje się ustawodawca (przywrócenie do stanu wymaganego standardami jakości) ma cechy restytucji przewidzianej w art. 363 § 1 K.c. Od sposobu naprawienia szkody, wymienionego w art. 363 § 1 K.c., rekultywacja różni się jedynie tym, że władający ma przywrócić do stanu sprzed zanieczyszczenia ziemię lub glebę na nieruchomości, którą włada, a nie na nieruchomości osoby poszkodowanej w rozumieniu prawa cywilnego. Dla pełnego obrazu omawianej regulacji dodać można, iż art. 102 ust. 1 Prawa ochrony środowiska zawiera domniemanie spowodowania zanieczyszczenia przez władającego. Domniemanie to podlega obaleniu w warunkach art. 102 ust. 2 tej ustawy. Obalenie domniemania dla stanów faktycznych, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., odbywa się zaś w ramach art. 12 ust. 1 tej ustawy. Oba te unormowania statuują zasadę cywilnoprawną, według której odpowiedzialny jest sprawca zanieczyszczenia (potwierdzają tę regułę wyjątki z art. 102 ust. 3 - 5 Prawa ochrony środowiska). Element publicznoprawny sprowadza się więc do tego, iż przywrócenie do stanu poprzedniego następuje w ramach ochrony dobra wspólnego (powierzchni ziemi - w rozumieniu art. 3 pkt 25 Prawa ochrony środowiska - bez zanieczyszczeń), nie zaś ochrony innego podmiotu uczestniczącego w obrocie cywilnoprawnym. Zdaniem składu orzekającego, takie połączenie cech publicznoprawnych i cywilnoprawnych obowiązku rekultywacji potwierdza stanowisko, zgodnie z którym następca prawny władającego pod tytułem ogólnym jest obowiązany do rekultywacji powierzchni ziemi, zanieczyszczonej przez poprzednika prawnego. Następca taki nie jest innym podmiotem w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska (...).

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, należało - na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - oddalić skargę.