Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 143/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 148 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B.K. i D.K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 sierpnia 2004 r. B. i D. K. zwrócili się do Prezydenta Miasta R. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za zajęte pod drogę publiczną działki położone przy ul. [...] w R. Do wniosku dołączyli wypisy z ksiąg wieczystych KW [...] (działka nr 1, 2) oraz KW [...] (działka nr 3) potwierdzające prawo własności przedmiotowych działek oraz mapę terenu. Akta sprawy zawierają nadto akt notarialny Rep. [...] nr [...] z dnia [...] r., mocą którego E. R., G. R., B. C. i J. S. sprzedali ww. działki małżonkom K.

Wnioski o odszkodowanie z tytułu zajęcia tych samych działek złożyli także w dniach 31 maja i 7 czerwca 2004 r. będący współwłaścicielami nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. E. R., J. S., G. R. i B. C..

Decyzjami z dnia [...] r. nr [...] w odniesieniu do działek 1 i 4 oraz nr [...] w odniesieniu do działki 3 Wojewoda Śląski stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem

1 stycznia 1999 r. przez Miasto na prawach powiatu R. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną powiatową ul. [...]. W decyzjach tych Wojewoda Śląski wskazał jako właścicieli działek zarówno podanych wyżej współwłaścicieli w dacie 31 grudnia 1998 r. jak też B. i D. K. jako osoby, na rzecz których wpisano prawo własności w wyniku umowy sprzedaży z dnia [...] r.

Po podjęciu postępowania organ I instancji przeprowadził 2 rozprawy administracyjne, odrębnie w ramach postępowania wszczętego z wniosków współwłaścicieli nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., odrębnie natomiast w sprawie wniosków B. i D. K.. Strony wzajemnie nie były informowane o terminach rozpraw, także na etapie wydawania decyzji postępowania były traktowane jako odrębne.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta R. ustalił wysokość należnego odszkodowania i zobowiązał Skarb Państwa do jego wypłaty na rzecz J. S., B. C., E. R. i G. R. Natomiast decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie wszczęte z wniosku B. i D. K. W uzasadnieniu tej drugiej decyzji wskazał, iż w myśl art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 z późn. zm. zwanej dalej ustawą lub ustawą z 13 października 1998 r.) uprawnionymi do żądania odszkodowania są jedynie właściciele nieruchomości według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. W dacie tej wnioskodawcy nie byli właścicielami nabytych [...] r. nieruchomości, a w konsekwencji nie służy im przymiot stron w niniejszej sprawie.

W odwołaniu od tej decyzji małżonkowie K., reprezentowani przez pełnomocnika, radcę prawnego wyrazili niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, akcentując, że przez prawie cały tok postępowania B. i D. K. byli przez organy Miasta R. traktowani jako osoby uprawnione do odszkodowania w trybie art. 73 cytowanej wyżej ustawy.

Wojewoda Śląski odwołania tego nie uwzględnił i decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał kwestionowaną decyzję w mocy. Stwierdził, że w świetle obowiązującej regulacji prawa uprawnionymi do otrzymania odszkodowania są jedynie osoby, które utraciły prawo własności nieruchomości w związku z nabyciem go z mocy prawa w dniu 1 stycznia 1999 r. przez określony podmiot publicznoprawny. Odszkodowanie za przejęcie przez podmioty władzy publicznej własności nieruchomości wiąże się bowiem nierozerwalnie z aktem wywłaszczenia. Wojewoda Śląski wskazał także, iż decyzją z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta R. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej orzekł o ustaleniu i wypłacie na rzecz G. R., E. R., B. C. i J. S. odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości.

Pismem z dnia 19 września 2007 r. pełnomocnik B. i D. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą decyzję Wojewody Śląskiego, domagając się jej uchylenia jako naruszającej prawo, w tym art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, art. 80 k.p.a. oraz art. 35 § l, § 2 i § 3 k.p.a. W uzasadnieniu podniosła te same argumenty, które uprzednio zawarła była w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, szerzej akcentując kwestię rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zarzuciła, że o postępowaniu toczącym się z wniosków byłych właścicieli, skarżący nie zostali zresztą w ogóle powiadomieni, pomimo że dotyczyło ono nieruchomości, których sami stali się właścicielami.

Wyrokiem z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 885/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przedmiotową skargę oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd zwracając uwagę na niejednoznaczność a nawet na wewnętrzną sprzeczność regulacji zawartej w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. podkreślił, że prawo do odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ma właściciel nieruchomości, któremu odszkodowanie ma rekompensować straty poniesione wskutek odjęcia mu prawa własności. Z tego należy wyprowadzić wniosek, że co do zasady odszkodowanie to przysługuje osobie będącej właścicielem nieruchomości w dacie 31 grudnia 1998 r. Uprawnienie to przysługuje również jego spadkobiercy jako następcy prawnemu.

Nie można jednak zdaniem Sądu wykluczyć szczególnych sytuacji, w których w skutek cesji (przelewu ) wierzytelności nabywca nieruchomości stanie się osobą uprawnioną do odszkodowania. Cesja taka może wynikać bezpośrednio z postanowień aktu notarialnego, mocą którego zbyto nieruchomość, może też stanowić odrębną umowę. W konkretnych sytuacjach wola dokonania cesji tego uprawnienia może też wynikać ze składanych ze strony oświadczeń, kiedy to np. byli właściciele nieruchomości deklarują, że osobą ich zdaniem uprawnioną do otrzymania odszkodowania jest nabywca nieruchomości po dniu 1 stycznia 1999 r. Sąd wydając przedmiotowy wyrok uznał jednak, że takie szczególne okoliczności w tej sprawie nie wystąpiły. Z aktu notarialnego, mocą którego skarżący nabyli nieruchomość, nie wynika bowiem by przedmiotem transakcji był również przelew ewentualnych przyszłych wierzytelności, woli dokonania cesji wierzytelności nie można też domniemywać z zachowań sprzedających. Wprost przeciwnie złożyli oni wnioski o przyznanie im spornego odszkodowania i zostało im one przyznane odrębną ostateczną decyzją z dnia [...] r. Zwrócił też Sąd uwagę, że z akt administracyjnych nie wynika dlaczego do rozpatrzenia sprawy z wniosku skarżących oraz sprawy z wniosku poprzednich współwłaścicieli nieruchomości doszło odrębnymi decyzjami w sytuacji gdy w początkowej fazie postępowanie z tych wniosków toczyło się jako jedno ( łącznie ).

Sąd stwierdził przy tym jednoznacznie, że sam fakt istnienia w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta R. o przyznaniu odszkodowania za tę samą nieruchomość jej poprzednim współwłaścicielom "wyklucza jednak możliwość, nawet potencjalną, przyznania innym wnioskodawcom powtórnego odszkodowania".

W konsekwencji wydając omawiany wyrok Sąd uznał, że na mocy art. 73 ustawy skarżącym sporne odszkodowanie nie przysługuje.

W wyniku rozpatrzenia wniesionej od powyższego wyroku przez skarżących B. i D. małżonków K. skargi kasacyjnej został on uchylony a sprawa przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca

2010 r. sygn. akt I OSK 92/10. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Kasacyjny zarzucił Sądowi pierwszej instancji, że nie wykazał jakie znaczenie dla rozpoznania sprawy miało rozstrzygnięcie, jakie zapadło w innej sprawie administracyjnej, tj. w sprawie w której przyznano świadczenie w zakresie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne właścicielom nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Zarzucił również, że z naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Sąd błędnie przyjął, że skarżący nie byli osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie spornego odszkodowania tylko z tego powodu, że nie byli właścicielami objętej postępowaniem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r.

W tym względzie powołał się na odmienny co do tej kwestii wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09, zgodnie w którym uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające administrację publiczną może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., oraz przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej.

Po ponownym rozpoznaniu skargi małżonków K. na w/w decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 892/10 uchylił decyzje organów obu instancji i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że w świetle treści art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nie budzi wątpliwości, że przewidziane odszkodowanie za te same nieruchomości może być przyznane tylko jeden raz i to niezależnie ile podmiotów i w jakim czasie zgłosiło w tym przedmiocie swoje roszczenia. W sytuacji zatem gdy roszczenia takie są zgłoszone w tym samym czasie i dotyczą tego samego odszkodowania (odnośnie całości lub udziałów we współwłasności tych samych nieruchomości) to niewątpliwie powinny one być rozpoznane w tym samym postępowaniu administracyjnym, gdyż stanowią w takiej sytuacji zdaniem Sądu jedną sprawę w rozumieniu art. 104 § 1 kpa. Przyznanie odszkodowania jednemu podmiotowi (podmiotom) za całość lub za udział we współwłasności zajętej pod drogę nieruchomości uniemożliwia bowiem pozytywne orzeczenie w tym przedmiocie na rzecz innego (innych podmiotów). W tym względzie Sąd podzielił w całości jednoznacznie stanowisko zawarte w zapadłym w tej sprawie wyroku z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 885/07. Stwierdził też, że z zasady trwałości decyzji administracyjnych i pewności obrotu prawnego wynika, iż prawomocna decyzja o przyznaniu takiego odszkodowania wiąże zarówno organy administracji publicznej jak i sądy. Może być ona wzruszona jedynie w odpowiednim trybie ( art. 16 § 1 i § 2 kpa). W sytuacji gdy zostanie wydana w odniesieniu do innych podmiotów, to nie może być ona także wzruszona przez Sąd w trybie art. 135 ustawy p.p.s.a. Z przyczyn podmiotowych nie została ona bowiem wydana "w granicach sprawy, której dotyczy skarga" w rozumieniu tego przepisu.

Stwierdził też Sąd, że z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. błędnie przyjęły organy orzekające, iż odszkodowanie za objęte postępowaniem nieruchomości może przysługiwać jedynie właścicielom nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Odmienne w tym względzie i wiążące na użytek rozpoznawanej sprawy zapatrywanie zostało bowiem wyrażone w wydanym w niej w/w wyroku NSA z dnia 23 września 2010 r. sygn. akt I OSK 92/10 (z powołaniem się na wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09-ONSAiWSA nr 3 z 2010 r. poz. 44).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA zobowiązał organy orzekające do przyjęcia, że skarżący byli uprawnieni do złożenia wniosku o odszkodowanie oraz do ustalenia czy na mocy aktu notarialnego z dnia [...] r. czy też innej umowy między skarżącymi a zbywcami nieruchomości nie doszło do wyłączenia uprawnienia skarżących do ubiegania się o przedmiotowe odszkodowanie. Gdyby do takiego wyłączenia nie doszło to organy powinny uznać, że to właśnie skarżącym takie odszkodowanie powinno być przyznane. Wtedy zaś podejmą organy orzekające próbę doprowadzenia do wzruszenia ostatecznej decyzji Prezydenta R. z dnia [...] r. nr [...] o przyznaniu odszkodowania za te same nieruchomości ich poprzednim współwłaścicielom.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. nr [...] ponownie odmówił ustalenia i wypłaty na rzecz małżonków K. odszkodowania w oparciu o art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., za objęte postępowaniem działki. Odmowę uzasadnił ustaleniem i wypłatą takiego odszkodowania na rzecz właścicieli nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. jego ostateczną decyzją z dnia [...] r. Decyzja ta została utrzymana następnie w mocy prawomocną decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniach decyzji organy stwierdziły, że podjęte próby nie doprowadziły do wyeliminowania z obrotu prawnego w/w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za te same działki innym osobom.

W odwołaniu z dnia 6 lipca 2012 r. od w/w decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. B. i D. małżonkowie K. działając przez pełnomocnika wnieśli m.in. o jednoczesne potraktowanie tego odwołania jako wniosku o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. o przyznaniu i wypłacie spornego odszkodowania na rzecz J. S., B. C., E. R. i G. R.

Wniosek ten został przekazany organowi pierwszej instancji przez Wojewodę Śląskiego przy piśmie z dnia [...] r.

Po jego rozpoznaniu Prezydent Miasta R. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym z powołaniem się na treść art. 149 § 1 w zw. z art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, art. 147 i art. 150 § 1 Kpa wznowił na wniosek B. i D. małżonków K. postępowanie w przedmiotowej sprawie. Postanowienie to nie zawiera uzasadnienia.

Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 151 § 2, art. 146 § 1 i art. 148 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 , art. 147 i art. 150 § 1 Kpa, Prezydent Miasta R. orzekł o odmowie uchylenia objętej postępowaniem wznowieniowym decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] r.

W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowań w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. za działki nr 3, nr 1 i nr 2, obręb [...]. Dalej organ stwierdził, że chociaż małżonkowie K. bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym objętą postępowaniem wznowieniowym decyzją, to decyzji tej nie można uchylić "gdyż sprzeciwiają się temu aktualnie obowiązujące przepisy prawa". Mając na uwadze podstawę prawną złożenia tego wniosku (art. 145 § 1 pkt 4 Kpa) należało wziąć bowiem pod uwagę treść art. 146 § 1 Kpa, zgodnie z którym, z przyczyn w tym przepisie powołanych uchylenie decyzji nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło pięć lat. Taka sytuacja zachodzi w sprawie skoro decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. została skutecznie doręczona stronom dnia 9 i 12 lutego 2007 r. Termin do jej wzruszenia upłynął zatem w lutym 2012 r. Zgodnie z art. 148 Kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. O decyzji objętej wnioskiem o wznowienie małżonkowie K. dowiedzieli się zaś z uzasadnienia decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...]. Termin do złożenia wniosku o wznowienie upłynął zatem jeszcze w 2007 r., zaś wniosek o wznowienie wpłynął do organu dopiero 12 lipca 2012 r. Z tego też powodu nie jest możliwe zdaniem Prezydenta Miasta R. uchylenie objętej żądaniem decyzji.

W odwołaniu od tej decyzji B. i D. małżonkowie K. wnieśli o jej uchylenie oraz o uchylenie objętej postępowaniem decyzji z dnia [...] r., względnie o ustalenie, że ta ostateczna decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu zarzucili, że organ nie wyeliminował objętej wnioskiem o wznowienie decyzji z dnia [...] r. chociaż był do tego zobowiązany omówionym wyżej wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 24 września 2010 r. Błędnie ich zdaniem organ zastosował treść art. 146 Kpa. Podtrzymali twierdzenia, że przy wydawaniu decyzji z dnia [...] r. Prezydent Miasta R. dopuścił się rażącego naruszenia procedury nie informując ich o tym postępowaniu i nie traktując ich jako stronę tego postępowania.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Wojewoda Śląski zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. uchylił objętą odwołaniem decyzję w całości i orzekł o umorzeniu postępowania w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego orzeczenia po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania stwierdził, że zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 892/10 organy podjęły próbę wyeliminowania w przewidzianych przez prawo trybach objętej wnioskiem o wznowienie decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. Zostało bowiem wszczęte zarówno postępowanie o zmianę tej decyzji w trybie art. 155 Kpa, jak i postępowanie o stwierdzenie jej nieważności. Pierwsze z tych postępowań zostało umorzone decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. (z uwagi na brak zgody na zmianę decyzji ze strony jej adresatów), która została utrzymana następnie w mocy prawomocną decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...].

W drugim postępowaniu Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] r. To orzeczenie Wojewody zostało utrzymane następnie w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] r. nr [...]. Skarga małżonków K. na tę decyzję została zaś oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 28 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2275/15.

Dalej Wojewoda Śląski potwierdził stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie została spełniona wynikająca z treści art. 148 § 1 i § 2 Kpa przesłanka złożenia wniosku o wznowienie postępowania opartego na treści art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Również zdaniem organu odwoławczego nie ulega bowiem wątpliwości, że wnioskodawcy o objętej wnioskiem o wznowienie decyzji dowiedzieli się z decyzji Wojewody Śląskiego z [...] r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] r. o umorzeniu postępowania o ustalenie na ich rzecz odszkodowania za przejęty grunt. Wniosek o wznowienie został zaś zawarty dopiero w sformułowanym przez ich pełnomocnika odwołaniu z 6 lipca 2012 r.

W tej sytuacji zdaniem organu drugiej instancji Prezydent Miasta R. powinien odmówić wznowienia postępowania z uwagi na złożenie wniosku o wznowienie z uchybieniem ustawowego terminu, zgodnie z treścią art. 149 § 3 Kpa. W sytuacji zaś gdy z naruszeniem tego przepisu postępowanie zostało wznowione to zgodnie z orzecznictwem sądów postępowanie wznowieniowe powinno zostać umorzone.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody Śląskiego B. i D. małżonkowie K. wnieśli o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, ewentualnie o stwierdzenie, że decyzja Prezydenta Miasta R. z [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wnieśli również o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Decyzji Wojewody zarzucili naruszenie art. 158 § 2 Kpa, art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, art. 107 Kpa, art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa, art. 28 Kpa w zw. z art. 10 Kpa, art. 157 § 2 Kpa oraz art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r.

W uzasadnieniu skargi zarzucili, że organy nie wyczerpały możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] r. W postępowaniu zakończonym tą decyzją powinni mieć przymiot strony, w konsekwencji została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Nadto została ona wydana z naruszeniem art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Podnieśli także, że organy obu instancji nie podały dlaczego nie stwierdziły w postępowaniu wznowieniowym wydania objętej nim decyzji z naruszeniem prawa.

Wojewoda Śląski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji zaskarżonej. Dodatkowo podniósł, że sformułowane w skardze zarzuty są faktycznie skierowane do decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew sformułowanym w niej zarzutom brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja ta została wydana z naruszeniem powołanych w skardze przepisów.

Należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wznowieniowym wszczętym wnioskiem skarżących zawartym w ich odwołaniu z dnia 6 lipca 2012 r. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. o odmowie przyznania im odszkodowania w oparciu o treść art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Ocena legalności zaskarżonej decyzji musiała być zatem dokonana w pierwszej kolejności w odniesieniu do przepisów Rozdziału 12 Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle treści tych przepisów prawidłowo stwierdził w zaskarżonej decyzji Wojewoda, że przesłanką zasadniczego (merytorycznego) rozpoznania sprawy w postępowaniu wznowieniowym jest stwierdzenie w postępowaniu wstępnym spełnienia formalnych wymogów wszczęcia postępowania wznowieniowego. Jednym z nich jest w przypadku wniosku o wznowienie opartego na treści art. 145 § 1 pkt 4 Kpa (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) ustalenie, że podanie o wznowienie zostało złożone w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o objętej wnioskiem o wznowienie decyzji (art. 148 § 1 i § 2 Kpa). Uchybienie temu terminowi skutkuje przy tym wydaniem na podstawie art. 149 § 3 Kpa postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

W sprawie nie ulega wątpliwości, czego również skarżący nie kwestionują, że o objętej wnioskiem o wznowienie decyzji dowiedzieli się oni z decyzji Wojewody Śląskiego z [...] r., utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] o umorzeniu postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania na ich rzecz, doręczonej ich pełnomocnikowi dnia 22 sierpnia 2007 r., która to decyzja Wojewody Śląskiego została przez nich zaskarżona do sądu administracyjnego i była przedmiotem kontroli w opisanych w początkowej części niniejszego uzasadnienia wyrokach. Nie może w związku z tym ulegać również wątpliwości, że wniosek o wznowienie zawarty w ich odwołaniu z dnia 6 lipca 2012 r. został złożony po terminie o jakim mowa w art. 148 § 1 w zw. z § 2 Kpa. Powinno to zatem skutkować wydaniem przez Prezydenta Miasta R. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania przez ten organ postanowieniem z dnia [...] r. nastąpiło zatem z oczywistym naruszeniem tych przepisów. Stwierdzenie tego naruszenia przez Wojewodę Śląskiego w postępowaniu odwoławczym stanowiło zaś podstawę do wydania przez ten organ orzeczenia opartego o treść art. 138 § 1 pkt 2 Kpa tj. uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenia postępowania o wznowienie po upływie ustawowego terminu. W tym zakresie sprawa została też dostatecznie wyjaśniona do końcowego jej załatwienia. Oznacza to, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym prawem.

Wobec wystąpienia podstawy do umorzenia postępowania organ odwoławczy nie miał podstaw do wypowiadania się w zakresie zgodności z prawem decyzji objętej wnioskiem o wznowienie, jak również do orzekania w tym przedmiocie, czego domagają się skarżący. W konsekwencji nie miał też podstaw podejmowania w tym względzie rozważań w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym samym brak jest też jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powołanych w skardze przepisów. W szczególności, wobec stwierdzonego braku podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy, Wojewoda nie miał podstaw prawnych do kontrolowania i wypowiadania się w niniejszym postępowaniu co do legalności decyzji objętej wnioskiem o wznowienie.

Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

ec