Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1312/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego W. C. kwotę 450 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt złotych złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. W dniu [...] września 2014 r. w K., na ulicy L., na drodze krajowej nr [...] o dopuszczalnym ruchu pojazdów o nacisku osi do 10 t, zatrzymano do kontroli pojazd marki [...], którym kierował M. T., przewożący z K. do Z. ziemię na rzecz W. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Z..

Kontrolowany pojazd skierowano na punkt kontroli wagowej w miejscowości O. na drodze krajowej nr [...], gdzie pojazd zmierzono oraz zważono wraz z umieszczonym na nim ładunkiem, za pomocą odpowiednich przyrządów pomiarowych, przenośnych legalizowanych wag do pomiarów statycznych SAW 10C/II o numerach fabrycznych [...] i [...].

Na podstawie wyników ważenia stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekroczyła wartości określone dla 4 osiowego pojazdu do 32 t. Ponadto stwierdzono, że rzeczywisty nacisk podwójnej osi napędowej przekraczał wartości określone dla podwójnej osi napędowej do 18 t.

W związku z powyższym przyjęto wyniki ważenia na korzyść strony i ustalono zgodnie z przyjętą procedurą ważenia - po odjęciu 2% zaokrąglonych do pełnych 100 kg w górę, że rzeczywisty nacisk na podwójną oś napędową pojazdu wyniósł 24,5 t. (przekroczenie o 36,11%), natomiast pomierzona rzeczywista masa całkowita pojazdu po odjęciu błędów ważenia wynosi 37,55t (przekroczenie o 17,50%).

Stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu o 6,5 t. oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 5,55 t.

Pozostałe parametry, tj. długość, szerokość i wysokość nie większa od dopuszczalnych norm. Kierowca nie okazał do kontroli zezwolenia kategorii VII.

Pomiarów dokonano w obecności kierowcy, którego pouczono o procedurze i zachowaniu podczas ważenia i mierzenia pojazdu. Kierowcy okazano świadectwa legalizacji wag oraz protokół z pomiaru równości terenu. Na wniosek kierowcy przeprowadzono ponowne ważenie pojazdu, w którym kierowca również uczestniczył. Ustalenia kontroli utrwalono w protokole kontroli z dnia [...] września 2014 r. nr [...].

2. W odpowiedzi na zawiadomienie z dnia [...] września 2014 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego W. C. (nazywany dalej: "skarżącym") wniósł o wskazanie, czy wagami SAW 10C/II można dokonać kontroli pojazdu w zakresie określenia jego masy całkowitej. Skarżący podał, że waga nieautomatyczna SAW 10C/II służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi, co zostało potwierdzone raportem Najwyższej Izby Kontroli.

3. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15000 złotych za brak zezwolenia kategorii VII.

4. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

Skarżący zakwestionował wynik ważenia, z którego wynikało, że w sprawie doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej o ponad 5 ton i przekroczenia podwójnej osi napędowej. W uzasadnieniu odwołania skarżący wyjaśnił, że w dniu kontroli przewożono materiał sypki w ilości 16 t. Nie doszło więc do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej 32000 kg ponieważ masa ładunku wynosiła 1600 kg, a masa własna pojazdu 15147 kg, co po zsumowaniu dawało wielkość 31147 kg. Tym samym skarżący dochował należytej staranności przy wykonywaniu przewozu drogowego zgodnie z przepisami P.r.d.

W ocenie skarżącego do ważenia użyto wag, które służą do pomiaru nacisków kół i osi, nie służą natomiast do pomiarów masy całkowitej pojazdu oraz podwójnych osi. Ustawodawca nie przewidział procedury ważenia pojazdów wagami nieatomatycznymi do pomiarów statycznych. Nie ma podstawy prawnej w postaci rozporządzenia regulującego procedurę kontroli w zakresie ważenia pojazdów. Wskazane naruszenia przepisów prawa zostały opisane w raporcie Najwyższej Izby Kontroli oraz w pismach Głównego Urzędu Miar skierowanych do Najwyższej Izby Kontroli, która w raporcie Nr ewid. [...] stwierdziła, że wagi używane przez Inspekcje Transportu Drogowego nie powinny być stosowane do wyznaczania masy całkowitej pojazdu, a wynik takiego ważenia (poprzez sumowanie nacisków na osie) może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny, wymagający sprawdzenia na innych urządzeniach. Tym samym rzetelność pomiarów dokonywanych przy użyciu wag może być kwestionowana.

5. Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej: "GITD") decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 64 ust. 1 i 2, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, nazywanej dalej: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, nazywanej dalej: "u.d.p."), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] listopada 2014 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000 złotych.

GITD, po rozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy, jak również po rozważeniu zarzutów odwołania uznał, że w sprawie organ pierwszej instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 i 77 K.p.a., gdyż prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na stwierdzenie, że w sprawie doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 2 ust. 35a P.r.d.

Skarżący nie dostarczył takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jego odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 P.r.d.

Zdaniem GITD wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, było okolicznością, na którą strona miała wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.

Co prawda w trakcie kontroli stwierdzono, że skarżący przewoził ładunek sypki – ziemię, jednakże w trakcie kontroli stwierdzono obok przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, co wykluczało zastosowanie w sprawie art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d.

GITD podkreślił, że stosownie do treści art. 140ab ust. 2 P.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 (zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II), za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Zatem z treści art. 140ab ust. 2 P.r.d. wynika, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III - VII nie ma żadnego znaczenia. Ustawodawca bowiem przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

GITD, powołując się na art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p., podał, że droga krajowa nr [...] na odcinku granica państwa – L. – Z. – Z. /droga [...]/, G. /droga [...]/ - S. – W. – L. – G. – J. – P. – K. – B. – S. – L. /droga [...]/, S. /droga [...]/ - O. - droga [...] została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Podczas kontroli stwierdzono, że przedmiotowy samochód ciężarowy, poruszając się drogą krajową nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk osi na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych.

W wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu członowego organ pierwszej instancji stwierdził naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk podwójnej osi napędowej pojazdu - 24,5 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 6,5 t - przekroczenie o 36,11%,

- rzeczywista masa całkowita pojazdu - 37,55 t - przekroczenie o 5,55 t - przekroczenie o 17,5 %,

- podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu.

GITD uznał, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną – 15000 złotych - należało nałożyć w wysokości wynikającej z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdu:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Ustalając kategorię wymaganego zezwolenia organ kieruje się określonymi kryteriami: rodzajem drogi, na której stwierdzono nie normatywność pojazdu, rodzajem parametrów normatywnych pojazdów, rodzajem parametrów nienormatywnych pojazdów.

Odnosząc się do zarzutu strony w zakresie dopuszczalności stosowania wag typu SAW 10C/II (o numerach fabrycznych [...] i [...]) organ odwoławczy wyjaśnił, że Wagi te legitymowały się w chwili kontroli aktualnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z terminami ważności do 30 czerwca 2016 r.

Ze świadectwa legalizacji wag wynikało, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat.

Zatem wagami tymi organ administracji mógł ustalić także masę całkowitą kontrolowanego pojazdu (DMC). GITD wskazał na pkt 2.5 instrukcji obsługi wag użytych do kontroli, który dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi. W załączniku do Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 152) w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, określono błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Wynika z niego, iż w największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. Stosownie do § 6 ust 2 ww. rozporządzenia błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia. Tymczasem uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2%.

6. W skardze z dnia 31 marca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GITD z dnia [...] lutego 2015 r. skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: art. 6, 7, 8, 9, 10, 68, 107 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy, albowiem podczas kontroli użyto wag SAW 10C/II, przeznaczonych wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi. Wagi te są przeznaczone do ważenia pojazdów o liczbie osi nieprzekraczającej trzech. Kontrolowany pojazd posiadał cztery osie. Wbrew zakazowi sumowania poszczególnych osi przy użyciu ww. wag, zsumowano wyniki poszczególnych osi.

W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumentację podaną w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

Skarżący podtrzymał twierdzenie, że ustawodawca nie przewidział procedury ważenia pojazdów wagami nieautomatycznymi do pomiarów statycznych.

Zdaniem skarżącego nie doszło do stwierdzonego w decyzji naruszenia skoro użyte wagi nie służą do pomiarów wyznaczenia masy całkowitej. Gdyby tak było wagi sumowałyby automatycznie poszczególne wyniki ważenia oraz dokonywano by wydruków z tych wag dotyczących poszczególnych ważeń, które reguluje polska norma PN-EN 45501. poz. 4.15.4.2 dotycząca hamowania w przypadku ważenia w poszczególnych etapach.

Pojazd był normatywny, ponieważ przewożony ładunek był sypki zgodnie z protokołem kontroli co spowodowało podczas transportu niezależnie od załadowania ładunku przesunięcie tego ładunku podczas transportu, na co podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu.

W ocenie skarżącego skoro pojazd nie przekroczył dopuszczalnej masy całkowitej, a on sam jako przedsiębiorca dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a przewożony ładunek był ładunkiem sypkim, to zaskarżona decyzja winna być uchylona, a postępowanie umorzone.

7. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należało ją uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem zasad procedury administracyjnej objętych przepisami art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., a to zasady prawdy obiektywnej, zasady oficjalności postępowania dowodowego i zasady swobodnej oceny dowodów. W świetle tych zasad organ administracji, stojąc na straży praworządności, obowiązany jest podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz ocenić wszystkie dowody we wzajemnej łączności. M.in. organ przypisując moc i wiarygodność poszczególnym dowodom ma obowiązek ustosunkować się do twierdzeń strony podważających ich znaczenie w sprawie i wykazać dlaczego uznaje je za relewantne dla sprawy oraz dlaczego odmawia wiarygodności twierdzeniom/argumentacji strony tym dowodom przeciwstawionych; przy czym taka analiza nie może być lakoniczna ani skrótowa, a powinna zawierać oceny wysoce zindywidualizowane.

4. Zdaniem Sądu wskazany standard postępowania administracyjnego, określony przepisami art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. nie został zachowany w tej sprawie, w szczególności skutkiem nieodniesienia się przez organ odwoławczy w wyczerpującym zakresie do zarzutów i argumentacji odwołania skarżącegood decyzji pierwszoinstancyjnej. Jak wyżej wzmiankowano, w odwołaniu skarżący zakwestionował wyniki kontroli należącego do niego ww. samochodu ciężarowego/pojazdu, gdyż zostały one uzyskane – zdaniem skarżącego – przy użyciu nieprzystosowanych do przeprowadzonego ważenia wag typu SAW 10C/II.

5. Jest w sprawie niesporne, że do pomiaru pojazdu skarżącego, w wyniku którego zostało ustalone przekroczenie nacisku podwójnej osi napędowej o 6,5 t + o 36,11% oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) o 5,55 t + o 17,5%, użyto dwóch ww. wag typu SAW 10C/II posiadających aktualną legalizację, a ważenie przeprowadzono na zatwierdzonym do tego stanowisku/punkcie ważenia. Poza sporem jest również, że skontrolowany pojazd składał się w sumie z czterech osi (w tym podwójna oś napędowa – oś trzecia i czwarta), zaś skarżący konsekwentnie podważał w sprawie możliwość użycia wag typu SAW 10C/II do pomiarów nacisku osi pojazdu cztero osiowego (zatem o ilości osi większej niż trzy osie), jak również do pomiaru masy całkowitej takiego pojazdu na stanowisku ważenia przy użyciu dwóch takich wag (pary wag) przez zsumowanie nacisków poszczególnych osi.

Tym samym istotą sporu w tej sprawie jest prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ, w wyniku którego ustalony został nacisk podwójnej osi napędowej pojazdu cztero osiowego na drogę oraz masa całkowita tego pojazdu. Dla rozstrzygnięcia tego sporu nie ma przesądzającego znaczenia posiadanie przez ww. wagi SAW 10C/II świadectwa homologacji i dokumentów potwierdzających ich legalizację, a więc dokumentów potwierdzających spełnienie stosownych wymagań w zakresie zgodności z dyrektywą Rady (WE) nr 90/384/EWG, jak również fakt przeprowadzenia procedury ważenia pojazdu w przeznaczonym do tego miejscu/punkcie ważenia, gdyż problemem dla sprawy istotnym nie jest to, że organ posługiwał się nielegalnymi urządzeniami (w sprawie wykazano legalność tych urządzeń – użytych wag SAW10C/II), ale to, czy legalne urządzenia, posiadające odpowiednie homologacje i świadectwa legalizacji, zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem.

Okoliczność ta ma znaczenie także z tego powodu, że świadectwa homologacji wag przenośnych nieautomatycznych do pomiarów statycznych typu SAW 10C wskazują, że wagi tego typu są przeznaczone do pomiaru nacisku kół i pojedyńczych osi (por. wyrok NSA z 7 lipca 2015 r. II GSK 1342/14). W tej sytuacji materiał dowodowy w sprawie dawał podstawy do przyjęcia możliwości użycia (co do zasady) wag SAW 10C (w układzie dwóch wag połączonych) do pomiaru nacisku osi pojedyńczej, jednak z punktu widzenia konieczności oceny dokonanych przez organ ustaleń faktycznych istotną w sprawie do wyjaśnienia okolicznością pozostaje możliwość użycia tych wag do pomiaru nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu (szerzej każdej osi wielokrotnej), a także do ustalenia masy całkowitej pojazdu (przez zsumowanie nacisków osi).

6. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia ustalenia, że stwierdzone protokołem kontroli przekroczenia dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu oraz masy całkowitej pojazdu odzwierciedlały rzeczywisty stan rzeczy.

Przede wszystkim ze świadectwa homologacji WE nr [...] (dołączonego do instrukcji wag, dokument znany Sądowi z urzędu) wynika, że waga SAW10C/II przeznaczona jest do pomiaru obciążenia kół i osi w ramach kontroli ruchu drogowego; przewidziana jest możliwość połączenia dwóch wag przeznaczonych do pomiaru obciążenia koła o tej samej konstrukcji, a wówczas waga wyświetli wartość obciążenia osi. Ze świadectwa homologacji nie wynika natomiast, że waga ta przeznaczona jest do pomiaru masy całkowitej pojazdów wieloosiowych przez sumowanie wyników pomiarów osi.

Jeżeli chodzi zaś o pochodzącą od producenta Instrukcję obsługi wag SAW10C/II, to wynika z niej, że wagi te służą do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Producent przewiduje ważenie pojazdów dwu lub trzyosiowych przy pomocy 4 lub 6 wag w jednej procedurze ważenia. Na stronie Instrukcji (punkt 2.5) zawierającej rysunki wyjaśniające sposób ustawienia wag, producent przewiduje ważenie pojazdów dwuosiowych oraz trzyosiowych przy pomocy dwóch wag, przy ważeniu odpowiednio dwukrotnym lub trzykrotnym. Z rysunków nie wynika, że przy użyciu stanowiska składającego się z dwóch wag, producent przewiduje ważenie pojazdów mających 4 lub więcej osi. Wynika z nich natomiast, że producent przewiduje ważenie pojazdów o większej ilości osi przy użyciu zespołów trzech lub czterech par wag.

W świetle powyższego, ani świadectwo homologacji ani instrukcja obsługi wag SAW10C/II nie określają w sposób jednoznaczny, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy o liczbie osi większej niż trzy ani też, że przy użyciu tych wag można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu (por. wyrok NSA z 21.10.2014 r. II GSK 1333/13). Z kolei w ww. wyroku NSA z 7.07.2015 r. II GSK 1342/14 Sąd ten stwierdził, że instrukcja obsługi wag SAW 10C "nie określa, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag dopuszczalne jest ważenie pojazdów o liczbie osi większej niż trzy osie". Uwagę tę Sąd poczynił "w oparciu o analizę treści instrukcji obsługi". Wskazał przy tym na konieczność analizy punktu 2.4 instrukcji razem z treścią punktu 2.5, którego zapis ma istotne znaczenie, bowiem przedstawia jakiego typu pojazdy mogą być ważone przy użyciu jednej pary wag SAW 10C.

7. Powyższe wskazuje, że istnieje więc niejasność co do użycia ww. wag SAW10C/II, a argumentacja zaskarżonej decyzji niejasności tej nie wyjaśnia, zwłaszcza w kontekście wskazanych tu dokumentów w postaci świadectwa homologacji i instrukcji obsługi wag, z których nie wynika, żeby przy pomocy dwóch połączonych wag SAW10C/II można było mierzyć naciski osi pojazdów o liczbie osi większej niż trzy oraz obliczać masę całkowitą pojazdów przez sumowanie uzyskanych wyników pomiarów nacisków osi. Wątpliwości tych nie usuwa także wskazywana już wyżej legalizacja użytych wag, bowiem nie chodzi o to, czy wagi są wadliwe, tylko o to, czy używane w zespołach dwóch wag (pary wag) mogą dawać precyzyjne pomiary nacisków osi w pojazdach więcej niż trzy osiowych oraz czy można przy ich pomocy ustalać masę całkowitą pojazdów.

W opinii Sądu, z uwagi na powyższe należało uznać, że w sprawie nie został należycie wyjaśniony jej stan faktyczny, w szczególności nie wykazano w sposób niewątpliwy prawidłowości przeprowadzonych pomiarów/ważenia pojazdu skarżącej spółki, a tym samym wiarygodności uzyskanych wyników pomiaru. Tymczasem, aby ocenić zaskarżone rozstrzygnięcie organu Sąd musi dysponować jego stanowiskiem w odniesieniu do wszystkich istotnych elementów/przesłanek tej oceny, które obowiązany jest sprawdzić, analizując czy okoliczności sprawy dawały organowi podstawy do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony przez organ materiał dowodowy. Wykazano natomiast wyżej, że ocena tego materiału w tej sprawie, w szczególności co do użycia ww. wag SAW10C/II do pomiarów nacisku osi i przekroczenia dmc pojazdu cztero osiowego, jest co najmniej niepełna/niewyczerpująca istoty zagadnienia.

8. Zdaniem Sądu, w przypadku kwestionowania przez stronę sposobu przeprowadzonego ważenia, istotnym było zgromadzenie stosownej dokumentacji, potwierdzającej spełnienie zarówno wymogów prawnych, jak i wymogów technicznych stawianych przez producenta użytych wag. Zasady użytkowania urządzeń określają producenci, co potem jest weryfikowalne w oparciu o obowiązujące normy zarówno w świadectwach homologacji, certyfikatach zatwierdzenia typu oraz świadectwach legalizacji. W przedmiotowej sprawie brak jest świadectw zgodności, homologacji oraz instrukcji obsługi.

Sąd i strona skarżąca nie mają więc aktualnie możliwości sprawdzenia, czy przedmiotowe wagi posiadają homologację na dokonywanie pomiarów masy całkowitej pojazdów, czy można za ich pomocą mierzyć naciski osi zespołu pojazdów (np. tak jak w przedmiotowej sprawie pojazdu czteroosiowego), a jeśli tak, to w jaki sposób, w jakich konfiguracjach. Istotne jest więc dokładne ustalenie przez organy i wykazanie to dokumentacją, do jakiego rodzaju pomiarów zostały przeznaczone wagi typu SAW 10C/II. Co prawda organ się powołuje na takie dokumenty (homologacja i instrukcja) w decyzji I instancyjnej (s. 4 decyzji), ale ich do akt nie załącza, co w ocenie Sądu stanowi naruszenie przepisów k.p.a. w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego. Dopiero wówczas gdy takie dokumenty znajdą się w aktach przedmiotowej sprawy, będzie można jednoznacznie przesądzić, czy przy pomocy dwóch ww. wag można mierzyć naciski tylko osi pojedynczych, czy również osi wielokrotnych oraz obliczać masę całkowitą pojazdów przez zsumowanie uzyskanych pomiarów (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2014 r., II GSK 1315/13, www.orzeczenia.gov.pl).

9. Ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany będzie ocenę tę uczynić pełną i wyczerpującą w podanym wyżej kierunku dokonania w sprawie niezbędnych ustaleń i ocen. Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.