Wyrok NSA, sygn. akt III SA 680/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3 pkt 2b, art. 4 pkt 1, art. 15 ust. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Transakcja polegająca na przeniesieniu własności budynku w zamian za świadczenie pieniężne /pożyczkę/ jest równoznaczne z wydaniem rzeczy w zamian za to świadczenie i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

2. Zgodnie z art. 138 par. 2 Kpa organ odwoławczy, powinien dokonać kasacji decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia po stwierdzeniu istnienia przyczyn nie pozwalających konwalidować postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji.

TEZY

1. Transakcja polegająca na przeniesieniu własności budynku w zamian za świadczenie pieniężne /pożyczkę/ jest równoznaczne z wydaniem rzeczy w zamian za to świadczenie i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

2. Zgodnie z art. 138 par. 2 Kpa organ odwoławczy, powinien dokonać kasacji decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia po stwierdzeniu istnienia przyczyn nie pozwalających konwalidować postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi Biura Obsługi Finansowej Spółki z o.o. w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 8 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 1995 r. - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 lutego 2000 r. (...) Izba Skarbowa w W. na podstawie art. 138 par. 2 Kpa w zw. w art. 335 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 ust. 3 pkt 2b, art. 4 pkt 1 i art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ uchyliła w całości decyzję Drugiego Urzędu Skarbowego W. z dnia 31 lipca 1997 r., (...) określającą dla Biura Obsługi Finansowej Spółki z o.o. w W. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik 1995 r. oraz ustalającą dodatkowe zobowiązanie za tenże miesiąc.

W uzasadnieniu Izba Skarbowa stwierdziła, iż przeniesienie własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości tj. budynku przy ul. R. w W. /traktowana jako sprzedaż/ w zamian za pożyczkę, jest równoznaczna z wydaniem towaru w zamian za świadczenie i podlega opodatkowaniu VAT /art. 2 ust. 3 pkt 3b ustawy o podatku od towarów i usług/. Przeniesienie własności rzeczy oznaczonych co do tożsamości wywołuje skutek obligacyjno-rzeczowy. Czynność taka podlega opodatkowaniu VAT jeżeli rzecz jest towarem w rozumieniu art. 4 pkt 1 cyt. ustawy. Ponieważ opodatkowaniu nie podlega grunt wraz z budynkiem lecz wyłącznie budynek, o ile został on wymieniony w stosownych klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce państwowej.

W rozpoznawanej sprawie opodatkowaniu podatkiem VAT podlega transakcja wydania zabudowanej nieruchomości w zamian za zwolnienie z zobowiązania wobec pożyczkobiorcy jednakże wyłącznie wydanie budynków i budowli przy ul. Romantycznej - a nie gruntu, który nie jest towarem dla potrzeb VAT. Zgodnie z art. 15 ust. 3 cyt. ustawy podstawą opodatkowania jest wartość towarów obliczona według cen sprzedaży stosowanych w obrotach z głównym odbiorcą, a w przypadku braku odbiorcy - według przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku z dnia przekazania, zamiany, darowizny zmniejszona o kwotę należnego podatku.

W związku z tym, że organ I instancji do określenia podstawy opodatkowania przyjął wartość całej nieruchomości przy ul. R., zaś w materiale dowodowym w sprawie brak jest ustaleń pozwalających na dokładne oznaczenie przedmiotowych obiektów na dzień transakcji tj. października 1995 r. należało sprawę przekazać organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W skardze Spółka wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzuca naruszenie art. 138 w zw. z art. 136 Kpa przez nie przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawie i narzucenia organowi I instancji sposobu rozstrzygnięcia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja kasacyjna przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji na podstawie art. 138 par. 2 Kpa.

Zgodnie z powołanym art. 138 par. 2 Kpa organ odwoławczy, powinien dokonać kasacji decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia po stwierdzeniu istnienia przyczyn nie pozwalających konwalidować postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji. Z kolei organ pierwszej instancji powinien uwzględnić dowody wskazane w odwołaniu, jednak ich przeprowadzenie oraz ciężar dowodzenia następuje według zasad rządzących postępowaniem dowodowym w sprawach podatkowych. Przekazując sprawę, której rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ odwoławczy może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy jej ponownym rozpatrzeniu. Wydanie decyzji kasacyjnej jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 par. 2 Kpa /Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski - Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 1996 r. str. 593/.

Merytoryczna istota postępowania w niniejszej sprawie dotyczy wymiaru podatku od towarów i usług od sprzedaży budynku. W wyroku z dnia 13 kwietnia 1999 r. III SA 5255/98 Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, iż transakcja polegająca na przeniesieniu własności budynku w zamian za świadczenie pieniężne /pożyczkę/ jest równoznaczne z wydaniem rzeczy w zamian za to świadczenie i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Wywiódł nadto, że zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym podatkowi VAT nie podlega sprzedaż /wydanie/ gruntu. W związku z tym opodatkowaniu podlega wyłącznie wydanie budynku, o ile jest ono wymienione w stosownych klasyfikacjach. Zgodnie z art. 15 ust. 1-3 cyt. ustawy, podstawą opodatkowania jest obrót, który stanowi kwotę należną z tytułu sprzedaży towarów pomniejszoną o podatek VAT. Natomiast dla czynności wymienionych w art. 2 ust. 3 cyt. ustawy, za podstawę opodatkowania należy uważać wartość towaru obliczoną według cen sprzedaży stosowanych w obrotach z głównym odbiorcą, a w braku odbiorcy według cen przeciętnych stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku z dnia przekazania, zamiany, darowizny.

Faktycznie strony umowy przeniesienia własności nieruchomości z dnia 27 października 1995 r., która to nieruchomość składała się z gruntu oraz budynków i budowli nie wyodrębniły wartości gruntu i wartości budynków i budowli określając jedynie, że wartość całej nieruchomości stanowi kwota 450.000 zł.

W związku z tym zachodzi konieczność określenia wartości budynków i budowli zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 15 ust. 3 cyt. ustawy. Natomiast w wytycznych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa zaleca organowi pierwszej instancji dokonanie oszacowania wartości ww. obiektów. Powyższe zalecenie jest wadliwe, gdyż podstawową czynnością w tej sprawie winno być ustalenie ceny budynków i budowli według cen stosowanych w obrotach z głównym odbiorcą, tzn. wyodrębnienie ceny dokonanej transakcji w rozbiciu na grunty i pozostałe nieruchomości.

Z uwagi na fakt, iż organ odwoławczy narzucił organowi pierwszej instancji wadliwy sposób rozstrzygnięcia sprawy zaskarżona decyzja na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ podlegała uchyleniu.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 55 ustawy o NSA.