Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 691/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28;  art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Referent – stażysta Aleksandra Żurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. [...] z [...] lipca 2019 r., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wniesionego przez E. B. (dalej: Skarżąca) od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] czerwca 2019 r. [...] o umorzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] kwietnia 2017 r. [...] o uchyleniu własnej decyzji z [...] września 2014 r. i odmowie przyznania A. B. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1.10.2013 r. do 30.09.2014 r. (powinno być 1.10.2014 do 30.09.2015) sprostowanej w dniu 25.06.2019 i 15.07.2019.

W/w decyzją z [...] lipca 2019 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydent Miasta R. decyzją z [...] kwietnia 2017 r. uchylił decyzję własną z [...] września 2014 r. i odmówił A. B. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1.10.2013 r. do 30.09.2014 r., którą to decyzję SKO w R. utrzymało w mocy decyzją z [...] maja 2017 r.

Skarżąca wnioskiem z [...] kwietnia 2019 r. wystąpiła do SKO w R. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji z [...] kwietnia 2017 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i skierowanej do osoby nie będącej stroną w sprawie. Kolegium zawiadomieniem z [...] kwietnia 2019 r. wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji, a następnie ustaliło ze wniosek nie może być rozpatrzony, gdyż E. B. nie jest podmiotem skutecznie legitymowanym do jego wniesienia. W uzasadnieniu SKO wskazało m.in., że ocena legitymacji procesowej strony w postępowaniu w sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego dokonywana jest w oparciu o art. 28 kpa, zgodnie z którym strona jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podniosło, ze interes prawny jest kategoria normatywna i ma swe źródło w przepisach prawa administracyjnego, jest uzależniony od przedmiotu postępowania. Na gruncie ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca posługuje się pojęciem: "osoby uprawnionej", zdefiniowanym w art. 2 pkt 11 ustawy, według którego oznacza to osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Jak wynika z art. 9 ust. 1 ustawy, osobą uprawnioną do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest dziecko małoletnie lub pełnoletnie. W przypadku osób uprawnionych – dzieci nieposiadających zdolności do czynności prawnych (np. dzieci, które nie są pełnoletnie), są one reprezentowane w postępowaniu przez swoich przedstawicieli ustawowych. Fakt reprezentacji osoby uprawnionej w postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego przez ustawowego przedstawiciela nie zmienia faktu, ze nadal osoba uprawnioną, której przysługuje świadczenie jest dziecko. Tym samym decyzja przyznająca świadczenie kierowana jest do osoby uprawnionej (dziecka), a tylko reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego. W przypadku osób małoletnich na podstawie art. 30 § 2 kpa w zw. z art. 11 ustawy kodeks cywilny i art. 98 § 1 krio przedstawicielami ustawowymi dziecka, upoważnionymi do podejmowania działań w imieniu dziecka, są rodzice dziecka. Z chwilą uzyskania pełnoletniości przez osobę uprawnioną (dziecko) przedstawiciel ustawowy traci prawo do działania w imieniu tego dziecka. W konsekwencji od momentu uzyskania pełnoletniości to osoba uprawniona jest stroną postępowania. W świetle powyższego w ocenie SKO Skarżąca nie była uprawniona do złożenia przedmiotowego wniosku dotyczącego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Osoba uprawnioną jest bowiem A. B. urodzona [...] sierpnia 1998 r., która [...] sierpnia 2016 r. uzyskała pełnoletniość. Z tych względów Organ postępowanie umorzył.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca podniosła, że organ wydając decyzję w 2017 r. pominął jej córkę adresując decyzję do niej, co powoduje, że córka nie ma informacji o odmowie przyznania jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego i nie może wystąpić o unieważnienie decyzji.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek SKO podzielił w/w wskazania dotyczące osoby uprawnionej oraz faktu, ze z chwila uzyskania pełnoletniości przez osobę uprawnioną przedstawiciel ustawowy traci prawo do działania w imieniu dziecka. SKO wskazało też, ze postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W ocenie Kolegium Skarżąca ma niewątpliwie interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy, jednak nie będąc osoba uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie ma interesu prawnego w sprawie. W związku z tym postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R, z [...] kwietnia 2017 r. zostało wszczęte na wniosek podmiotu nieuprawnionego, zatem należało je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 kpa, jako bezprzedmiotowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Wniosła o uchylenie decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji.

W uzasadnieniu wskazała m.in., że 28.08.2014 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki A. B., które to świadczenie przyznano decyzją z [...].09.2014 r. na okres od 1.10.2014 r. do 30.09.2015 r. Podniosła, ze w związku z otrzymaniem przez Skarżącą stypendium organ ponownie przeliczył dochód wliczając stypendium do dochodu. Orzeczeniem z [...].01.2016 r. orzeczono, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone na rzecz A. B. na mocy decyzji z [...].08.2014 r. sa świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi. Na skutek odwołania SKO decyzją z [...].03.2016 r. uchyliło tę decyzję, tak jak i kolejną decyzję organu I instancji w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń i umorzyło postępowanie. Postanowieniem z [...].02.2017 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. B. i wydał decyzje z [...].04.2017 r. uchylającą własną decyzję z [...].09.2014 r. i odmówił A. B. świadczeń z funduszu w okresie od 1.10.2013 do 30.09.2014 r., przy czyn decyzje wydano po rozpoznaniu sprawy E. B. (8 wiersz od góry). Skarżąca wskazała, ze decyzje wydano na nią, chociaż jej córka A. w dniu [...].08.2016 r. ukończyła 18 lat i w dacie decyzji była osoba pełnoletnią. W związku z tym, w jej ocenie, decyzję wydano do osoby nie będącej stroną w sprawie. Taka manipulacja zabezpiecza organ przed możliwością wystąpienia o unieważnienie. Wskazała, ze decyzja zaskarżona wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowa argumentację. Podniósł, że w decyzji z [...].04.2017 r. zaistniała omyłka pisarska co do okresu zasiłkowego, jednak nie ma to wpływu na wynik sprawy. Wierzyciel nigdy nie żądał zwrotu wypłaconych świadczeń za okres 2013/2014, a świadczeń za okres 2014/2015 czego dowodem jest decyzja z [...].08.2017 r. znak: [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast przepis art. 157 § 2 kpa stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jeżeli o wszczęcie wskazanego w piśmie postępowania występuje strona, to organ obowiązany jest prowadzić wskazane przez stronę postępowanie mając na uwadze obowiązujący w dacie orzeka stan faktyczny i prawny.

W rozpoznawanej sprawie, pismem z dnia 4 kwietnia 2019 r., E. B. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z [...].04.2017 r., która uchyla decyzję Prezydenta Miasta R. z [...].09.2014 r. w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego i odmawia A. B. świadczeń z funduszu za okres 1.10.2013 r. do 30.09.2014 r. Wskazała, że decyzja ta została skierowana do niej, bez żadnego związku z A. B., która w międzyczasie osiągnęła pełnoletniość i nie została powiadomiona o odmowie świadczeń. Uchylona decyzja (z [...].09.2014 r.) była skierowana do A. B., reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego: E. B., zaś decyzja uchylająca z [...]04.2017 r. została skierowana do Skarżącej z pominięciem jej córki, a przecież Skarżąca nie była stroną w sprawie.

Rozpoznając wniosek SKO wydało decyzję z dnia [...] czerwca 2019 r., którą umorzyło jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Prezydenta Miasta R., powołując art. 105 § 1 kpa. Decyzja ta następnie została utrzymana w mocy zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją.

O przymiocie strony w postępowaniu administracyjnym, w rozumieniu art. 28 kpa, decyduje tylko interes prawny, którego Skarżąca w niniejszym postępowaniu nie posiada. Dlatego też zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i skarga podlega oddaleniu. Prawidłowo bowiem organ nadzoru uznał, że Skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego i nie może żądać stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w przedmiocie odmowy przyznania tego świadczenia. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny wynika z przepisów prawa materialnego. Nie można wskazać przepisu prawa, który przyznawałby Skarżącej interes prawny w sprawie o uchylenie decyzji o przyznaniu świadczenia i odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Przepisu takiego nie zawiera ustawa z dnia 27 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stroną w postępowaniu o prawo do zaliczki alimentacyjnej jest jedynie osoba uprawniona do alimentów orzeczonych wyrokiem sądu powszechnego lub ustalonych ugodą zawartą przed takim sądem. Ustawodawca na gruncie tej ustawy posługuje się pojęciem "osoby uprawnionej", zdefiniowanym w art. 2 pkt 11 ustawy, według którego oznacza to osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Jak stanowi art. 9 ust. 1 cyt. ustawy, osobą uprawnioną do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jest dziecko małoletnie lub pełnoletnie. W przypadku osób uprawnionych – dzieci nieposiadających zdolności do czynności prawnych, są one reprezentowane w postępowaniu przez swoich przedstawicieli ustawowych (art. 30 § 2 kpa w zw. z art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Fakt reprezentacji osoby uprawnionej w postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego przez ustawowego przedstawiciela nie zmienia faktu, że nadal osobą uprawnioną, której przysługuje świadczenie jest dziecko. Tym samym decyzja rozstrzygająca o świadczeniu kierowana jest do osoby uprawnionej (dziecka), a tylko reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego. W przypadku osób małoletnich na podstawie art. 30 § 2 kpa w zw. z art. 11 ustawy kodeks cywilny i art. 98 § 1 krio przedstawicielami ustawowymi dziecka, upoważnionymi do podejmowania działań w imieniu dziecka, są rodzice dziecka. Z chwila uzyskania pełnoletniości przez osobę uprawnioną przedstawiciel ustawowy traci prawo do działania w imieniu tej osoby. W konsekwencji od momentu uzyskania pełnoletniości to osoba uprawniona jest stroną postępowania. W świetle powyższego w prawidłowa była ocena SKO w R., że Skarżąca nie była uprawniona do złożenia przedmiotowego wniosku nieważnościowego dotyczącego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Osobą uprawnioną jest bowiem A. B. urodzona [...] sierpnia 1998 r., która [...] sierpnia 2016 r. uzyskała pełnoletniość.

Tak więc po stronie Skarżącej nie istnieje interes prawny lub obowiązek w rozumieniu art. 28 kpa, co skutkuje tym, że nie jest ona stroną postępowania zwykłego i nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w sprawie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W takiej sytuacji organ w związku z wszczęciem postępowania na wniosek podmiotu nieuprawnionego zasadnie postępowanie umorzył na podstawie art. 105 § 1 kpa. Stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny o którym mowa w tym przepisie musi być indywidualny, osobisty i własny – przy czym, jak wskazano wyżej, winien być oparty na normie prawa materialnego.

Oceny tej nie zmienia fakt, że decyzja będąca przedmiotem wniosku, jak zarzuca Skarżąca, skierowana została do E. B.. Organ administracji decyzją z [...].04.2017 r. rozstrzygnął bowiem o prawach i obowiązkach strony postępowania (A. B.), natomiast decyzję tę doręczył wadliwie innemu podmiotowi, nieposiadającemu interesu prawnego (E. B.) wadliwie wskazując, że rozpoznaje sprawę E. B.. Kwestia doręczenia decyzji E. B. ma charakter wyłącznie procesowy. Przez pojęcie skierowanie decyzji należy rozumieć określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu, kształtowanie sytuacji prawnej tego podmiotu, tu A. B., której po wznowieniu postępowania, odmówiono świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jeszcze raz zaznaczyć trzeba, że w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprawnionymi są osoby na rzecz których zasądzono alimenty. W przypadku osób małoletnich upoważnionymi do działań w jego imieniu są rodzice dziecka. Stroną w znaczeniu materialnoprawnym jest jednak zawsze uprawniony. Błędne określenie kręgu podmiotów którym decyzja ma być doręczona nie wpływa na materialnoprawną poprawność decyzji i nie kreuje Skarżącej przymiotu strony.

Wobec powyższego, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.