Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 312/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska /spr./ as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2007 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...]; II. wstrzymuje wykonanie decyzji wymienionych w punkcie pierwszym do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K. Pawlicki /-/ W. Zygmont /-/ M. Skwierzyńska


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego decyzja z dnia [...] r. odmówił M.S. stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym w kwocie [...] zł z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia w dniu [...] r. w Niemczech samochodu "A", rok produkcji 1998. Organ ten nie zgodził się z argumentacją podatnika według której zapłacił on podatek na podstawie przepisów sprzecznych z prawem wspólnotowym, a tym samym podatek ten powinien być uznany za nienależny. Organ celny, powołując się na zasadę legalizmu uznał, że odmowa zastosowania przepisów ustawy o podatku akcyzowym stanowiłaby naruszenie obowiązującego prawa.

Podatnik w odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i stwierdzenie nadpłaty podatku, wskazując, iż obowiązek stosowania prawa wspólnotowego wyprzedza obowiązek stosowania prawa krajowego.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przyznał, iż skarżący może powoływać się bezpośrednio na przepisy prawa wspólnotowego jak również, że ma ono pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego stanowiącego, że w przypadku konfliktu prawa krajowego organ powinien odmówić stosowania prawa krajowego na rzecz prawa wspólnotowego. Jednak art. 80 ustawy o podatku akcyzowym nie narusza art. 23 i 25 TWE, bowiem podatek akcyzowy wynikający z tego przepisu nie ma charakteru opłaty o skutku równoważnym do cła. Podatkowi temu podlegają zarówno samochody osobowe nabywane z innych państw członkowskim UE jak i samochody krajowe i to wg tych samych stawek zależnych od pojemności silnika (3,1% lub 13,6%). Jeżeli w danym państwie członkowskim ustawodawstwo nakłada na jakiś produkt krajowy podatek, to również podobny towar przywożony z zagranicy innego państwa członkowskiego może być objęty opodatkowaniem wewnętrznym.

W skardze na tę decyzję M.S. wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucił organom celnym w szczególności naruszenie postanowień art. 25 i 90 i 91 Traktatu Wspólnoty Europejskiej przez zastosowanie przepisów ustawy o podatku akcyzowym pozostających w sprzeczności z prawem wspólnotowym.

Podniósł też, że skutek regulacji art. 80 ustawy o podatku akcyzowym jest równoważny ze skutkiem cła, które nałożono by na importowane samochody używane, co narusza postanowienia art. 25 TWE, zgodnie z którym cła przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym są, zakazane między państwami członkowskimi. Nie można również przyjąć, jakoby podatek akcyzowy w odniesieniu do samochodów używanych mógł być zakwalifikowany jako opłata o charakterze wewnętrznym. Żeby mogła zostać ona zakwalifikowana jako część systemu podatków wewnętrznych musi być stosowana przy zachowaniu takich samych kryteriów zarówno do produktów krajowych jak i importowanych z krajów członkowskich. Kryteria te maja być usystematyzowane i jednolite, a opłaty pobierane na tym samym etapie procesu produkcji lub sprzedaży, Kwestionowany podatek warunków tych nie spełnia.

Podatek w przypadku samochodów używanych narusza art. 90 TWE, który stanowi, iż państwo nie ma prawa nakładać bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych niż, te które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Podatek akcyzowy nałożony na samochody używane jest wyższy w przypadku samochodów sprowadzanych z zagranicy niż w przypadku samochodów krajowych (wówczas w ogóle nie występuje).

Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Opodatkowanie podatkiem akcyzowym samochodów przywożonych z innych państw członkowskich WE spowodowało wystosowanie przez polski sąd administracyjny pytania prejudycjalnego do ETS o rozstrzygnięcie m. in. zagadnienia, czy przepis art. 90 zdanie pierwsze TWE, zezwala państwu członkowskiemu na nałożenie podatku akcyzowego na samochody używane sprowadzane z innych państw członkowskich przy jednoczesnym nieobciążaniu tym podatkiem sprzedaży samochodów używanych zarejestrowanych już w Polsce, w sytuacji, kiedy podatek akcyzowy został nałożony na wszystkie samochody niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z treścią art. 80 ust. 1 polskiej ustawy o podatku akcyzowym.

Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wyrokiem z dnia 18 stycznia 2007r. sygn. C - 313/05 orzekł, m. in., że artykuł 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma takie skutki.

W ocenie składu orzekającego, wymieniony wyrok ETS, który jest wiążący w niniejszej sprawie, nie sprzeciwia się co do zasady opodatkowaniu akcyzą nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów, jednak wskazuje, że podatek nakładany w Polsce nie może w sposób mniej korzystny traktować towarów nabywanych w innych państwach członkowskich WE i następnie wwożonych na teren kraju, od towarów nabywanych na jego terytorium. Stanowisko to uzasadnia pogląd, że niezgodne z prawem wspólnotowym są te postanowienia polskiej ustawy podatkowej, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż Polska, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek.

W związku z powyższym sąd na gruncie rozpatrywanej sprawy zauważa po pierwsze, że skoro nabywcy używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie na terenie kraju nie są zobowiązani do uiszczenia podatku według podwyższonej, na podstawie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. (w brzmieniu obowiązującym do 30 listopada 2006 r.) stawki, to zwiększona stawka podatkowa, sięgająca nawet 65% podstawy opodatkowania, nie może również znaleźć zastosowania do używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie nabywanych w innych państwach członkowskich WE. W konsekwencji, wobec używanych samochodów osobowych nabywanych w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów dopuszczalne jest stosowanie wyłącznie stawki w wysokości 13,6% dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2.000 cm3 i 3,1% dla pozostałych samochodów osobowych. Po drugie, omawiany wyrok ETS odnosi się wyłącznie do opodatkowania używanych samochodów osobowych starszych niż dwuletnie nabywanych w innych państwach członkowskich WE. Oznacza to, że w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych samochodów osobowych (nie starszych niż dwuletnie) podatek akcyzowy nakładany w Polsce nie sprzeciwia się zasadzie niedyskryminacji podatkowej wyrażonej w art. 90 akapit 1 TWE. Tym samym omawiany wyrok ETS nie stanowi podstawy weryfikowania wysokości opodatkowania w tym zakresie.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podkreśla, że polska ustawa nie posługuje się wskazanym w polskim tłumaczeniu wyroku ETS, pojęciem "wartości rynkowej" pojazdu ani w odniesieniu do samochodów nabywanych w kraju, ani tym bardziej do samochodów nabywanych w innych państwach członkowskich WE (art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym - "kwota należna z tytułu sprzedaży", art. 82 ust. 3 ustawy - "kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić"). Precyzja tłumaczenia pkt 2 wyroku ETS budzi więc wątpliwości. Językiem roboczym sędziów ETS i ich doradców jest francuski. Każde orzeczenie jest napisane po francusku, a później dopiero tłumaczone na języki oficjalne WE (tak: Jens Thuesen " Trybunał Sprawiedliwości" wykład w Europejskiej Akademii Prawa w Trewirze 2003, Joël Rideau - profesor Uniwersytetu w Nicei, który stwierdza, że tradycyjnie językiem porozumiewania się w ETS jest francuski (por. CD-rom wydany przez oddział prasy i informacji ETS). Wydaje się, że w tekście francuskim wyroku nie występuje pojęcie wartości rynkowej lecz "valeur venal" czyli cena sprzedaży (por. Trésor de la Langue Française informatisé).

Niezależnie od tego, ze względu na uregulowania dotyczące polskiego podatku akcyzowego, przez wymienioną w wyroku ETS "wartość rynkową podobnych pojazdów", należałoby rozumieć odpowiednio kwotę należną z tytułu sprzedaży na terytorium kraju wyrobów akcyzowych pomniejszoną o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy, należne od tych wyrobów i kwotę, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego. Wyrok ETS nie wyklucza możliwości weryfikacji podstawy opodatkowania, gdyż ten element konstrukcji podatku nie wpływa na dyskryminację podatkową samochodów nabywanych w innych państwach WE.

Organy podatkowe, rozpatrując ponownie sprawę i ustaliwszy pojemność silnika samochodu, będą zobowiązane do zastosowania jednolitej stawki podatkowej bez względu na wiek nabytego samochodu osobowego w innym państwie członkowskim WE, a podstawę opodatkowania będzie stanowić kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego, a więc rzeczywista cena uiszczona w związku z nabyciem samochodu. W tym zakresie sąd podziela pogląd wyrażony już w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 2005r. sygn. akt. I SA / Łd 980/05, który został zaakceptowany w wyroku NSA z dnia 26 października 2006r. sygn. akt I FSK 146/06.

Z tych powodów na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

Nadmienić należy, że skarżący mimo stosownego pouczenia o treści przepisu art. 210 § 1 powołanej wyżej ustawy nie wniósł o zwrot kosztów sądowych.

/-/ K. Pawlicki /-/ W. Zygmont /-/ M. Skwierzyńska

AR