Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 394/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 141, art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 103 ust. 2, art. 37, art. 40, art. 108, art. 48
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 81, art. 107 par. 3, art. 138, art. 136
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 37 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: par. 18 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka – Pilch Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Przybielski Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. R. i R. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego S. Ł. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej przyznanej z urzędu.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 3, art. 151 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] nakładającą na Urząd Gminy wykonanie określonych obowiązków w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robot budowlanych – kanału zrzutu z istniejącej oczyszczalni ścieków do rzeki B. w miejscowości S., do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu oraz orzekł o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki kolektora odpływowego ścieków oczyszczonych wybudowanego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości S. gmina C., odprowadzającego ścieki z oczyszczalni ścieków do rzeki B.

Powyższa decyzja zapadła po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] oraz uchylił zaskarżoną odwołaniem decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...].

Ustalono, że przez działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości S. przebiega kolektor odpływowy ścieków oczyszczonych o średnicy 300 mm z oczyszczalni ścieków do rzeki B.. Na wniosek B. i R. R. wszczęte zostało w sprawie przedmiotowego urządzenia technicznego postępowanie administracyjne. Strona wskazała, że wyżej wymienione urządzenie zostało wybudowane bez pozwolenia na budowę, co potwierdzone zostało pismem Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego z dnia [...] nr [...]. Obecnym użytkownikiem kolektora jest Urząd Gminy. W sprawie wydana została przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ostateczna decyzja z dnia [...] Nr [...] nakładająca na użytkownika obowiązki w trybike art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. B. i R. R. wystąpili o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, powołując się na art.145 § 1 pkt 3 i art. 150 § 2 kpa, twierdząc, że skoro J. K. wydał decyzję z dnia [...] nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie obiektów oczyszczalni ścieków, jako Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien być wyłączony z postępowania w sprawie przedmiotowego kanału zrzutu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wznowił postępowanie decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] Nr [...] oraz wyznaczył Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Rozpatrujący sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że zastosowanie w niej na podstawie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. mają przepisy dotychczasowe, art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U Nr 38, poz. 229, ze zm.). Analizując ustalony stan faktyczny pod kątem wymienionych wyżej przepisów organ uznał, że nie ma podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki. Nie ma również według organu wątpliwości co do właściwego stanu technicznego rozpatrywanego kolektora i wybudowania go zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz normami budowlanymi, a zatem brak jest także przesłanek do wydania nakazu wykonania zmian lub przeróbek na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Odwołanie od decyzji z dnia [...] nr [...] złożyli B. i R. R., którzy wnieśli o orzeczenie nakazu rozbiórki przedmiotowego kolektora wybudowanego bez wymaganego prawem zezwolenia na budowę, kwestionując między innymi ustaloną przez organ I instancji datę zakończenia jego budowy. Ich zdaniem winien mieć zastosowanie art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., bez możliwości zastosowania art. 49 tej ustawy.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości ustalenia i ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na tę decyzję wnieśli B. i R. R., którzy poza ponowieniem zarzutów odwołania wskazali, że umowa z dnia [...] [...] pomiędzy Spółką W. w C. a R. P. M. w C. na wykonanie odcinka kanalizacji i wykonanie kanału odprowadzającego ścieki po filtrach gruntowych, na którą powołują się organy administracji, nie przedstawia żadnej mocy dowodowej na okoliczność budowy kanału zrzutu na działkach stanowiących ich własność w 1993 r. Braki w umowie, nieprecyzyjność, brak opisu przebiegu kanalizacji, numeracji działek, brak dziennika budowy powodują uzasadnione wątpliwości, że umowa ta dotyczy kolektora zrzutu na ich działkach a więc przedmiotu niniejszej sprawy. Skarżący podkreślili, że zakończenie budowy kolektora zrzutu nastąpiło w grudniu 1997 r., gdyż dopiero wtedy została wydana decyzja z dnia [...] Nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie obiektów oczyszczalni. Wskazali, że zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy zatwierdzonego uchwałą z dnia 26 września 1991 r. Nr XIV/75/91 przedmiotowy kolektor przebiega przez teren oznaczony symbolem [...] jest to teren oczyszczalni ścieków – grunty rolne [...] ha działka [...]. W dacie budowy kolektora przyjętej na 1993 r. przez organy nadzoru budowlanego kolektor był przewidziany w planie, ale tylko na terenie oczyszczalni ścieków tj. na działce [...]. Pozostałe tereny, przez które przebiega kolektor zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie były więc przeznaczone pod zabudowę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 1 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 823/03 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], Nr [...] wskazując między innymi, iż ustalając stan faktyczny organ II instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego dotyczące zarówno swobodnej oceny dowodów przez organ, jak również dotyczące warunków formalnych, jakim powinna odpowiadać decyzja administracyjna (uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji). Sąd wskazał, iż w dalszym toku postępowania organ powinien ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe, w szczególności przesłuchanie świadków. O terminie i miejscu przeprowadzenia tego dowodu organ powinien powiadomić strony postępowania, w taki sposób, aby zapewnić im czynny udział w postępowaniu. Kwestia ustalenia dokładnej daty budowy kolektora ma istotne znacznie dla zastosowanie odpowiednich przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. lub z 1994 r. Organ powinien również wskazać w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 kpa fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również wyjaśnić podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 103 ust. 2, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) w zw. z art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.) orzekł o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki kolektora odpływowego ścieków oczyszczonych o średnicy 300 mm wybudowanego na działkach Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości S. gmina C., odprowadzającego ścieki oczyszczone z oczyszczalni ścieków do rzeki B.

W uzasadnieniu organ I instancji powołując się na wskazania zawarte w opisanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 823/03, stwierdził, że wyznaczył rozprawę administracyjną, którą, przeprowadził w dniu 08 czerwca 2006 r. z udziałem stron. Po analizie zebranych materiałów dowodowych oraz na podstawie wyjaśnień złożonych przez strony ustalił, że przedmiotowy kolektor wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę w latach 1993 - 1994 r. Fakt ten potwierdzają dokumenty, wyjaśnienia i dowody zebrane przez organ w sprawie. Ustalono, że budowę rozpoczęto w 1993 r. a zakończono przed 31 grudnia 1994r . Organ uznał, że do rozstrzygania kwestii samowolnej budowy przedmiotowego kolektora na wspomnianych powyżej działkach zastosowanie mają przepisy z ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Ustosunkowując się do argumentów B. i R. R., że inną ważną przyczyną w świetle art. 37 ust.2 jest brak prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez Urząd Gminy organ I instancji stwierdził, że obowiązek wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wymagany jest na etapie uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast w przypadku prowadzenia postępowania administracyjnego w stosunku do robót już wykonanych w warunkach samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego nie odnoszą się do naruszenia własności, która to kwestia może być rozstrzygnięta tylko na drodze cywilnoprawnej. Organ wskazał również, iż dokumenty w postaci ustanowienia kierownika budowy, prowadzenia dziennika budowy dotyczą budowy prowadzonej w oparciu o ostateczną decyzję pozwolenia na budowę, brak jest natomiast powyższych dokumentów w przypadku prowadzenia robót w warunkach samowoli budowlanej.

Od powyższej decyzji B. i R. R. wnieśli odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazując, iż decyzja organu I instancji nie wyjaśnia dlaczego nie został orzeczony nakaz rozbiórki skoro obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Jak wskazał organ odwoławczy, organ I instancji, zgodnie z art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), związany był oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gdańsku z dnia 01 grudnia 2005r. sygn. akt II SA/Gd 823/03. W wyroku tym sąd administracyjny wskazał na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznej daty zakończenia budowy kolektora, albowiem wcześniej przyjęte stanowisko o zakończeniu budowy przed dniem 01 stycznia 1995 r. nie zostało wyczerpująco udowodnione. Organ I instancji w celu ustalenia daty zakończenia budowy kolektora przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której ustalono, że budowa kolektora została zakończona przed dniem 01 stycznia 1995 r. Fakt ten potwierdziła również B. R., która w odwołaniu od poprzedniej decyzji organu I instancji kwestionowała datę zakończenia budowy. Zatem zgromadzony materiał dowodowy wykazał, jak twierdzi organ II instancji, iż przedmiotowy obiekt został wybudowany w latach 1993 – 1994 r. bez pozwolenia na budowę, pod rządami ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., która ma w sprawie zastosowanie na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Organ nadzoru budowlanego winien zatem sprawdzić przesłanki zawarte w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., analizując, czy w świetle art. 37 ust.1 pkt 1 tej ustawy obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, lub czy w świetle art. 37 ust.1 pkt 2 obiekt budowlany lub jego część powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a także czy istnieją tzw. inne ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Jeśli wspomniane przesłanki zostaną wykluczone, należy rozważyć zastosowanie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Jak ustalił organ odwoławczy, przedmiotowy obiekt został wybudowany na terenie oznaczonym w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy (uchwalonym uchwałą nr XIV/75/91 Rady Gminy z dnia 29 września 1991 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Bydgoskiego nr 2 poz. 29 z dnia 30 styczni a 1992 r.) jako 300-tu metrowa strefa ochrony sanitarnej dla oczyszczalni ścieków usytuowanej zgodnie z w/w planem na terenie oznaczonym jako [...], Tak więc kolektor zlokalizowany został w granicach strefy przewidzianej jako teren oddziaływania oczyszczalni, co stanowi o zgodności z ustaleniami ówcześnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie ma zatem przesłanki do rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Ponadto zebrany materiał dowodowy nie wykazał, że lokalizacja przedmiotowego obiektu liniowego, usytuowanego pod ziemią i odprowadzającego oczyszczone ścieki z oczyszczalni ścieków do rzeki, powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia bądź też niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W związku z tym nie zachodzą w ocenie organu II instancji przesłanki do rozstrzygnięcia o rozbiórce obiektu na podstawie art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nie występują również inne ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 do nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Nie stwierdzono również konieczności doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami, stosownie do art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, iż w całym postępowaniu administracyjnym organ nadzoru budowlanego nie negował faktu samowolnej budowy kolektora, jednak nakaz rozbiórki na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest ostatecznością i może zostać orzeczony jedynie w przypadku stwierdzenia wybudowania obiektu bez pozwolenia na budowę i jednoczesnego występowania jednej z przesłanek, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 37 ust. 2 tej ustawy.

B. i R. R. na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu podali, iż brak pozwolenia na budowę kolektora był ukrywany przez inwestora i tylko dzięki działaniom podjętym przez skarżących fakt ten został ujawniony. W toku postępowania administracyjnego jakie prowadził organ I instancji po wyroku WSA w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2005 roku, zmienił się stan faktyczny kolektora. Przedmiotowy kolektor przestał być niezbędny dla oczyszczalni, gdyż w ramach jej modernizacji, Gmina wybudowała nowy kolektor ścieków o zupełnie innym przebiegu, niż dotychczasowy i nie przebiegający przez grunty stanowiące własność skarżących. Nowy kolektor wybudowany został i oddany do użytku w toku toczącego się postępowania, ale mimo wniosków skarżących i udzielanych informacji organowi I instancji, nie znalazło to odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. W ocenie strony skarżącej sporny kolektor przestał pełnić jakąkolwiek funkcję, tym samym jego istnienie na gruntach stanowiących ich własność jest całkowicie zbędne. Brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej do tego faktu powoduje, że naruszone zostały przepisy art. 7-9 kpa, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Stosowna dokumentacja dotycząca nowo wybudowanego kolektora jest w posiadaniu Gminy. Dokumentacja ta, przez zaniechanie organów nadzoru budowlanego nie znalazła się w materiale dowodowym w niniejszej sprawie.

Pismem procesowym pełnomocnika skarżących, adwokata T. J., z substytucji radcy prawnego S. Ł., uzupełniono skargę, zarzucając niezastosowanie się organów II i I instancji co do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 01 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 823/03. Jak stwierdza się w piśmie, organy I i II instancji nie ustaliły dokładnej daty rozpoczęcia i zakończenia budowy kolektora i tym samym uniemożliwiły zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego. Zdaniem strony skarżącej, w przedmiotowym postępowaniu nie przeprowadzono również dowodów z zeznań świadków, nie dokonano prawidłowej oceny materiału dowodowego oraz nie uzasadniono decyzji, na co wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny. Decyzjom zarzucono naruszenie przepisów art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 kpa.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów skarga na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki kolektora odpływowego ścieków oczyszczonych na działkach stanowiących własność skarżących nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Jak zostało ustalone w toku postępowania administracyjnego, przez działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości S. przebiega kolektor odpływowy ścieków oczyszczonych o średnicy 300 mm z oczyszczalni ścieków do rzeki B. Kolektor ten (kanał zrzutowy) jest urządzeniem technicznym o charakterze liniowym, związanym z funkcjonowaniem oczyszczalni ścieków dla miejscowości S. i wybudowany został przez Spółkę W. w C. bez wymaganego pozwolenia na budowę (vide: umowa z dnia 4 marca 1993 r. na wykonanie w 1993 r. odcinka kanalizacji o długości [...] m oraz wylotu do rzeki B., pismo Starosty z dnia 10 kwietnia 2001 r., w aktach administracyjnych I instancji). W stanie faktycznym z daty podjęcia zaskarżonej decyzji użytkownikiem kolektora jest Gmina. Właścicielami działek nr [...], [...] i [...] są B. i R. R., którzy domagają się wydania decyzji o rozbiórce przedmiotowego urządzenia (vide: pismo z dnia 11 kwietnia 2001 r. w aktach administracyjnych I instancji).

Istotne w niniejszej sprawie jest, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 01 grudnia 2005 r., uchylającym decyzje zapadłe w I jak i II instancji z powodu uchybień proceduralnych, zobligowano organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia dokładnej daty budowy przedmiotowego kolektora przy czynnym udziale stronom postępowania. Uzyskane w ten sposób dowody miały znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji, z odniesieniem się do ich wiarygodności oraz mocy dowodowej. WSA podkreślił przy tym szczególną rolę rozprawy, podczas której należało rozstrzygnąć ewentualne sprzeczności.

W myśl art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, powinno dodatkowo zawierać wiążącą ocenę prawną stanowiącą wskazania co do dalszego postępowania przed organami. Natomiast zawarte w uzasadnieniu wyroku ocena prawna i wskazania sądu stanowią dla organów administracyjnych wytyczne, których niewykonanie skutkuje wadliwością decyzji, wiążą równie ż w sprawie ten sąd (art. 153 p.p.s.a).

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, przytoczone wyżej wskazania zostały uwzględnione w toku postępowania przed organem I instancji. Jak wynika z treści akt administracyjnych, w wyniku przeprowadzenia z udziałem stron rozprawy administracyjnej w dniu 08 czerwca 2006 r., organ ustalił, że budowa, prowadzona w latach 1993 - 1994 została zakończona przed dniem 01 stycznia 1995 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Powyższy fakt został potwierdzony przez stronę skarżącą – B. R., co znalazło swoje odzwierciedlenie w protokole (vide: k. 98 akt administracyjnych). Przedstawiciele obu stron - przedstawiciel Urzędu Gminy A. B. oraz skarżąca B. R. zgodnie oświadczyli na podstawie posiadanej wiedzy, że budowę przedmiotowego urządzenia zakończono w grudniu 1994 r. Zatem w takich, bezspornych na tym etapie postępowania administracyjnego, okolicznościach sprawy, za prawidłowe należy uznać ustalenie organu I instancji co do daty zakończenia budowy spornego kolektora. W ocenie Sądu, podjęte przez organ czynności w postaci wezwania stron do złożenia dowodów, w tym wyjaśnień i dokumentów oraz przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, podczas której ustalono jako bezsporną okoliczność datę zakończenia budowy spornego kolektora, wyczerpuje wytyczne WSA zawarte w opisanym wyżej wyroku.

Zgodne oświadczenia stron, co do daty zakończenia budowy przedmiotowego urządzenia, z jednoczesnym brakiem dowodów świadczących o innym terminie, zwalnia organ od podejmowania dalszych czynności przedłużających postępowanie. Dokładna data budowy, o której mowa w przytoczonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, miała umożliwić jednoznacznie ustalenie, czy została ona zakończona przed, czy po dniu 01 stycznia 1995 r., celem prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, które byłyby podstawą rozstrzygnięcia. Skoro pozostające w sporze strony postępowania administracyjnego zgodnie wskazały na rozprawie miesięczną datę zakończenia robót - grudzień 1994 r. i data ta umożliwia jednoznaczne wskazanie, którą z dwóch ustaw należy w przedmiotowej sprawie stosować, według reguł określonych w art. 103 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. - ustawę z dnia 07 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) czy ustawę z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.), to takie ustalenie zasadniczej okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w toku postępowania czyni bezzasadnym zarzucanie zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 81 kpa. Podkreślić trzeba, że ani w odwołaniu, ani w skardze sporządzonej samodzielnie przez stronę skarżącą, nie został ponowiony przewijający się uprzednio w postępowaniu administracyjnym zarzut wadliwego ustalenia daty zakończenia budowy. Przeciwnie, w odwołaniu skarżący oświadczają: "my nie negujemy i uznajemy za udowodnione, że do stanu faktycznego, a więc zakończenia budowy kolektora bez wymaganego zezwolenia mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. (...)" (vide: odwołanie w aktach administracyjnych II instancji). W tych okolicznościach, organ II instancji prawidłowo stosując przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, dokonał oceny ustalonego stanu faktycznego pod kątem przesłanek określonych przepisem art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, czyniąc również zadość obowiązkowi odniesienia się do zarzutów strony skarżącej podniesionych w odwołaniu.

Ustawa z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) weszła w życie, zgodnie z przepisem art. 108 w dniu 01 stycznia 1995 r. Zatem wszelkie sprawy z zakresu prawa budowlanego, w których decyzje zapadły po powyższym dniu należy rozstrzygnąć na podstawie ustawy z 1994 r. Wyjątek od powyższej zasady przewiduje przepis art. 103 ust. 2 w myśl którego przepisu art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., dotyczącego instytucji rozbiórki obiektu budowlanego, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Zgodnie ze zdaniem drugim tego przepisu, do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli ustawę z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.).

Zgodzić się jednak należy ze stanowiskiem strony, podniesionym również w piśmie procesowym z dnia 10 października 2007 r., że decyzja organu I instancji nie odpowiadała wymogom art. 107 § 3 kpa, nie zawierając należytego uzasadnienia faktycznego ani prawnego. Uchybienie to zostało jednakże naprawione w toku kontroli instancyjnej przez organ odwoławczy, który poza przytoczeniem treści przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie, dokonał ich analizy pod kątem stanu faktycznego. Prawidłowo organ odwoławczy uznał, że wybudowany bezspornie bez pozwolenia na budowę i przed dniem 1 stycznia 1995 r. kolektor nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W aktach sprawy znajdują się wypisy i wyrysy z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy, dla miejscowości S., obowiązujące w dacie budowy spornego kolektora (uchwała Rady Gminy nr XIV/75/91 z dnia 29 września 1991 r., Dz.Urz.Woj.Bydgoskiego z 30 stycznia 1992 r., nr 2, poz. 29), z treści których wynika, że sporny kolektor wybudowany, między innymi na działkach skarżących, mieści się w granicach strefy przewidzianej jako strefa oddziaływania oczyszczalni mechaniczno- biologicznej oczyszczalni ścieków dla wsi S. (jednostka [...] "Teren oczyszczalni ścieków. Strefa ochrony sanitarnej 300 m, grunty rolne", vide: potwierdzone za zgodność z oryginałem fotokopie wypisu i wyrysu z mpzg w aktach administracyjnych II instancji).

Trafnie zatem organ uznał, że nie znajduje w sprawie zastosowania przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ przedmiotowy obiekt budowlany nie znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod inną zabudowę.

Nie ma również w aktach sprawy dowodów, na podstawie których można byłoby ocenić, że przedmiotowy kolektor (kanał zrzutu), biegnący pod powierzchnią ziemi, odprowadzający ścieki już oczyszczone, powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, tym bardziej, że skarżący nie sformułowali w postępowaniu administracyjnym zarzutu opartego na przepisie art. 37 ust. 1 pkt 2.

Trafne jest również stanowisko organu odwoławczego co do braku "ważnych przyczyn poza wymienionymi w ust. 1" uzasadniających rozbiórkę przedmiotowej samowoli budowlanej (art. 37 ust. 2). W przypadku braku podstaw do nakazania rozbiórki na mocy przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. należało, co prawidłowo uczynił organ, rozważyć wydanie orzeczenia w oparciu o przepis art. 37 ust. 2 tejże ustawy. Przepis ten upoważnia, jak wskazano wyżej, właściwy terenowy organ administracji państwowej do nakazania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Ustawodawca nie zawarł we wskazanej ustawie ustaleń co należy rozumieć jako "ważne przyczyny". Analizując poglądy judykatury w tym przedmiocie można przyjąć, że przez ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 prawa budowlanego należy rozumieć skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczeństwa inne aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Wśród przykładowych skutków orzecznictwo wskazuje naruszenie wartości szczególnie chronionych prawem, jak elementy przyrodnicze środowiska, zabytki itp. Tak rozumiane "ważne przyczyny" powinny wynikać bądź z ustaw bądź z powszechnie obowiązujących przepisów wykonawczych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1989 r., IV SA 31/89, ONSA z 1989, nr 1, poz. 35). Natomiast budowa kolektora jak i całej mechaniczno - biologicznej oczyszczalni była prowadzona właśnie w interesie mieszkańców wsi S., co wyklucza orzeczenie nakazu rozbiórki na podstawie powyższego przepisu.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie narusza przepisów art. 107 § 3 kpa. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących zawartych w piśmie procesowym z dnia 10 października 2007 r., wniesionym przed rozprawą sądową, przy prawidłowym ustaleniu bezspornej okoliczności daty zakończenia budowy, uzasadnienie decyzji organu co do tej okoliczności nie wymagało przytoczenia faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn odmowy wiarygodności i mocy dowodowej innych. Natomiast w sposób dokładny wyjaśniono w zaskarżonym rozstrzygnięciu podstawy prawne decyzji oraz przytoczono właściwe dla rozstrzygnięcia sprawy przepisy prawa.

Wskazanie WSA w wyroku z dnia 1 grudnia 2005 r. odnośnie treści uzasadnienia decyzji nadal byłoby aktualne, gdyby w wyniku rozprawy i pozostałych czynności powstałyby sprzeczności co do omawianej kwestii i organ musiałby opowiedzieć się po jednej ze stron. Dopiero w takich okolicznościach, obecna treść uzasadnienia mogłaby stanowić naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. stanowiącego, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. To jednak w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

Ustalenia w zakresie daty zakończenia budowy są na tyle istotne i zarazem jednoznaczne, że pozwalają na zastosowanie właściwej ustawy jako podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy. Zarzuty podniesione w piśmie procesowym pełnomocnika skarżących z dnia 10 października 2007 r. powtarzają ocenę dokonaną przez WSA w wyroku z dnia 1 grudnia 2005 r. wydanego na tle decyzji [...] z dnia [...], ale nijak się mają do aktualnych okoliczności ustalonych w zaskarżonej decyzji, a w szczególności wywołanych zmienionym stanowiskiem strony skarżącej. Bez znaczenia jest podnoszony w tym piśmie zarzut "braku precyzyjnej daty rozpoczęcia i zakończenia budowy kolektora", bowiem dla zastosowania przepisu art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. znaczenie ma jedynie data zakończenia budowy (art. 103 ust. 2 brzmi "Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe"), a ta, jak już wyżej zaznaczono, stała się bezsporna ("grudzień 1994" vide: protokół rozprawy administracyjnej w aktach administracyjnych I instancji).

W kontekście powyższego nietrafne są również zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 kpa, bowiem organ ten w toku kontroli instancyjnej naprawił błędy organu I instancji, skutkiem czego możliwe było utrzymanie mocy decyzji tego organu. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 136 kpa, ponieważ nie było potrzeby uzupełnienia postępowania dowodowego w zakresie "wynikającym z orzeczenia WSA", polegającego na przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków, w sytuacji, gdy zasadniczy dla rozstrzygnięcia sprawy, sporny do daty wyroku WSA z dnia 1 grudnia 2005 r. fakt, okazał się w rezultacie ustalony zgodnie z wiedzą i wolą stron, a ponadto strona skarżąca nie powoływała żadnych świadków, którzy mieliby zeznać odmiennie. Natomiast prawidłowo, stosownie do treści art. 136 kpa, organ odwoławczy uzupełnił postępowanie dowodowe o potwierdzoną za zgodność z oryginałem archiwalną dokumentację dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy zatwierdzonego uchwałą z dnia 26 września 1991 r., zawierającą szkic lokalizacji przedmiotowego kolektora ściekowego (vide: pismo PWiNB oraz dokumenty w aktach administracyjnych II instancji). Uzupełnienie postępowania w opisanym zakresie było istotne w świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., tym bardziej, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a więc badanie z treścią planu obowiązującego w dacie budowy miało decydujące znaczenie dla treści rozstrzygnięcia.

Należy przy tym zaznaczyć fakt, który od początku postępowania w przedmiotowej sprawie uznawano za bezsprzeczny. Nie wzbudzało żadnych wątpliwości, u wszystkich stron postępowania administracyjnego oraz dla organów nadzoru budowlanego, że znajdujący się na działkach stanowiącej własność skarżących kolektor, którego obecnym użytkownikiem jest Gmina, został wzniesiony bez pozwolenia na budowę, jako "wybudowany niezgodnie z przepisami" i stanowi w świetle przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. samowolę budowlaną, o czym Starostwo Powiatowego poinformowało pismem z dnia 10 kwietnia 2001 r., [...].

Zatem z prawidłowych ustaleń poczynionych przez organy nadzoru budowlanego i w wyniku przyprowadzonej rozprawy administracyjnej wynika, że budowa przedmiotowego obiektu została zakończona przed dniem 01 stycznia 1995 r. i tym samym należy przychylić się do stanowiska organu, że właściwą podstawą rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy będzie ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony w piśmie z dnia 10 października 2007 r. jest zatem nietrafny.

Organ odwoławczy trafnie stwierdził, że przedmiotowe urządzenie, mimo wzniesienia w ramach samowoli budowlanej nie spełnia przesłanek, aby wydać nakaz jego rozbiórki w świetle przepisu art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Zdaniem Sądu za trafne należy uznać również stanowisko organu odwoławczego, że brak jest podstaw do wydania nakazu wykonania zmian lub przeróbek na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., regulującego wypadek wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37. Zgodnie z art. 40, w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Nie ma w rozpoznawanej sprawie zarzutów ani dowodów na stwierdzenie niewłaściwego stanu technicznego, tj. wzniesienia kolektora ścieków niezgodnie z obowiązującym w chwili budowy przepisami technicznymi i tym samym nakazania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia danego obiektu do stanu zgodnego z przepisami.

Nietrafny jest również podniesiony w skardze zarzut odnoszący się do skutku braku ustaleń organu co do wybudowania nowego kolektora ścieków, na innych działkach i zbędności przedmiotowego kolektora usytuowanego na działkach stanowiących własność skarżących. Jak wynika z okoliczności sprawy, w istocie doszło do zmiany przebiegu trasy kolektora (vide: pismo Wójta Gminy z dnia 14 września 2006 r. w aktach administracyjnych II instancji), fakt ten powinien być przedmiotem ustaleń organu odwoławczego, lecz mimo uchybienia w tym przedmiocie, przez co naruszono art. 77 i art. 80 kpa, pozostaje ono bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazać bowiem należy, że fakt zbędności spornego kolektora, obiektu będącego przedmiotem samowoli budowlanej, nie mieści się wśród przesłanek rozbiórki wymienionych w art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. marginesie szerzej uzasadnionych powyżej,

Na marginesie należy wskazać, że roszczeń powstałych w wyniku wzniesienia przedmiotowego urządzenia na nieruchomości stanowiącej własność skarżących oraz w związku z brakiem podstaw orzeczenia o rozbiórce a także aktualną zbędnością kolektora ścieków, można dochodzić przed sądem cywilnym. Sądy administracyjne rozstrzygają sprawy jedynie pod względem legalności, co w przedmiotowej sprawie, zważywszy że zaskarżona decyzja znajduje oparcie o wskazane powyżej przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., uniemożliwia orzeczenie przymusowej rozbiórki obiektu, mimo że przestał pełnić swoją pierwotną funkcję.

Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.

Sąd na podstawie § 18 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Dz. U. 2002r., Nr 163, poz. 1348, ze zm.) zasądził od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz pełnomocnika z urzędu radcy prawnego S. Ł. kwotę 300 zł, obejmującą podatek VAT, tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu.