Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1387/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 112, art. 136 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 7 maja 2020 r., J. R. (dalej strona, skarżący) złożył wniosek o odszkodowanie - zwrot wywłaszczonej nieruchomości - dotyczące pól górniczych W. I.

Postanowieniem z dnia [...] r. znak [...] Starosta [...] (dalej organ, organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.jedn . Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) postanowił odmówić wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania - zwrotu wywłaszczonej nieruchomości pól górniczych na węgiel kamienny W. I i W. II położonych na gruntach włościańskich wsi W., D., W. i majtku D. Gmina O., Starostwa [...], oznaczonych jako w [...] hipotek [...] oraz nadań górniczych z dnia 14 grudnia 1922r. , [...], [...] hipoteka [...].

W uzasadnieniu potwierdzono wpłyniecie do Starostwa Powiatowego w B. w dniu 11 maja 2021 r. przedmiotowego wniosku wraz dołączonymi do niego dokumentami. Dalej stwierdzono, że kwestia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana jest w rozdziale VI ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotowy zakres nieruchomości podlegający zwrotowi określa art. 136 ust. 3 ustawy. Z kolei art. 216 tej ustawy rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o ustawy wyliczone taksatywnie w tym przepisie. Katalog aktów prawnych wymieniony w przywołanym przepisie art. 216 ma charakter zamknięty i nie podlega wykładni rozszerzającej. Przez pojęcie "nieruchomość wywłaszczona" należy rozumieć wyłącznie nieruchomości w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na gruncie obowiązujących przepisów ustaw regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności względnie innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Natomiast kwestia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości uregulowana została w rozdziale V tej ustawy.

Analiza dokumentów przedstawionych przez skarżącego wykazała, że odnośnie pól górniczych "[...]" i "[...]" wydane zostało orzeczenie Nr [...] Ministra Górnictwa z [...] r. o przejęciu pól górniczych na węgiel kamienny na własność Państwa, na podstawie art. 3 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

Przesądzające zatem w niniejszej sprawie jest to, że przedmiotowe pola górnicze nie zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa żadną ustawą wywłaszczeniową. Ustawa o gospodarce jednoznacznie wskazuje, że roszczenie o zwrot nieruchomości przysługuje jedynie w stosunku do nieruchomości wywłaszczonych. Zwrot nieruchomości w tym trybie dotyczyć może wywłaszczenia opartego o każdoczesną ustawę wywłaszczeniową, lecz nie obejmuje odjęcia prawa własności na innej podstawie. Z kolei odszkodowanie przysługuje tylko za nieruchomości wywłaszczone (rozdział V ustawy).

Powyższe powoduje, że żądanie strony - odszkodowania - zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwe do spełnienia na drodze administracyjnej.

W konsekwencji organ doszedł do przekonania, że w sprawie tej wyczerpana została przesłanka odmowy wszczęcia postępowania przewidziana treścią art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego gdy żądanie strony zostało wniesione przez osobę nie będą stroną lub z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W przepisie art. 61a zawarto dwie odrębne przesłanki wydania tego postanowieni. Drugą z tych przesłanek stanowią inne uzasadnione przyczyny, dla których postępowanie nie może być wszczęte, w tym przypadku - postępowanie nie może być wszczęte, gdyż złożony wniosek jest bezprzedmiotowy. Skoro bowiem obowiązujące przepisy prawa, a głównie ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przewidują uprawnień organów administracji do rozpatrywania żądania zgłoszonego przez wnioskodawcę, należało orzec jak w sentencji.

Z postanowieniem tym nie zgodziła się strona, która wniosła zażalenie do Wojewody Śląskiego. W zażaleniu tym powtórzyła, iż wniosek dotyczył pól górniczych wywłaszczonych na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 oraz protokołów Państwowego Kuratora Pól Górniczych zatwierdzonych przez zarządzenia Ministerstwa Górnictwa. Celem wywłaszczenia była przejęcie wymienionych pól górniczych do A - przedsiębiorstwo państwowe w S.

Skarżący podkreślił, iż Starostwo nie przedstawiło w oparciu o jakie akty prawne opiera swą tezę, co do twierdzenia, że pola górnicze nie zostały znacjonalizowane. W jego ocenie brak tych argumentów powoduje nieważność decyzji z dnia [...] r. (powinno być: postanowienia). Podkreślił również, iż naruszono art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wprawdzie skarżący przedstawił dokumenty dotyczące pól górniczych, ale pełna dokumentacja znajduje się Archiwum Akt Nowych w W. Zatem twierdzenie w postanowieniu, że pola górnicze nie zostały żadnym aktem prawnym znacjonalizowane jest prawnie nieuzasadnione.

Wojewoda Śląski (dalej organ odwoławczy, organ drugiej instancji) postanowieniem z [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjne oraz art. 9a w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 i art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami uchylił zaskarżone postanowienie w całości.

W uzasadnieniu po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania stwierdził, iż zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając wydane w sprawie postanowienie stwierdził, iż w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga niejasna i niezrozumiała sentencja, z której nie wynika w jakim przedmiocie organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania. Nie sposób tym samym ustalić czy organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości czy też w sprawie wypłaty odszkodowania.

Pokreślił, że przedmiot postępowania administracyjnego wyznacza treść żądania strony. W przypadku wątpliwości organ winien zwrócić się do strony w trybie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do sprecyzowania żądania, czego w tym przypadku organ nie uczyni i doszło do niedopuszczalnego połączenia w postępowaniu obu spraw - tj. sprawy zwrotu nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania.

Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, iż podstawowym obowiązkiem organów jest przestrzegania z urzędu właściwości rzeczowej. Skoro w niniejszej sprawie w istocie organ uznał, iż wniosek "o odszkodowanie- zwrot" nieruchomości nie może być dochodzony na drodze administracyjnej, czyli w rzeczywistości uznał, że nie jest właściwy do rozpoznania tego żądania. W takiej więc sytuacji organ winien orzekać nie na podstawie art. 61a § 1 o odmowie wszczęcia postępowania, lecz na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, to organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.

W wyniku skargi na powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1339/20 uchylił wskazane powyżej postanowienie organu drugiej instancji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż nie było podstaw do zakwestionowania postanowienia organu pierwszej instancji Nie było bowiem podstaw do zawiązania sprawy administracyjnej. Nie ma znaczenia to, że wniosek obejmował, przynajmniej formalnie dwie sprawy administracyjne (potencjalnie) - tj. sprawę zwrotu oraz sprawę odszkodowania, bowiem ani jedna, ani też druga, jak i obie razem (jako jedna sprawa administracyjna) w świetle przepisów materialnego prawa administracyjnego nie mogły przybrać formy realnej sprawy administracyjnej. To właśnie było przedmiotem oceny (sprawdzenia) dokonanej przez organ pierwszej instancji. Wbrew stanowisku organu drugiej instancji nie było też powodów, by dokonać zwrotu podania w trybie określonym w art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Rozpatrując sprawę ponownie, po powrocie akt administracyjnych z Sądu, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 9a w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 i art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż rozpatrując sprawę miał obowiązek zastosować się do art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Organ odwoławczy podkreślił, iż pozostaje związany wykładnią prawa, ustaleniami i zalecaniami dokonanymi w tej sprawie przez Sąd w wyroku z dnia 5 lutego 2021 r. Organ nie mógł więc wydać rozstrzygnięcia, które byłoby sprzeczne z tym wyrokiem. Uznał zatem, że postanowienie organu pierwszej instancji jest prawidłowe, a zażalenie skarżącego niezasadne. Orzekł zatem jak w sentencji.

Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zaskarżając w całości rozstrzygnięcie zarzuciła zaniedbania w procesie oraz wadliwą ocenę wniosku skierowanego do organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2021 r. po upływie 30 dni organy nie wykonały zaleceń wynikających z tego wyroku oraz naruszyły wszystkie terminy załatwienia sprawy. Dlatego skarżący po upływie sześciu miesięcy po uprawomocnieniu się tego wyroku wniósł pismo do organu pierwszej instancji dotyczące jego wniosku z dnia 7 maja 2020 r.

Organy rozpatrując sprawę nadal nie podały żadnych aktów prawnych na okoliczność, że pola górnicze W. I i W. II nie zostały znacjonalizowane żadnym dekretem. Wojewoda wydał zaskarżone postanowienie całkowicie pomijając organ pierwszej instancji, do którego skierowane zostało pismo z dnia 22 sierpnia 2021 r. , pomimo, iż zgodnie z wyrokiem sprawa wróciła do organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu powtórzył argumentację z postanowienia z dnia [...] r., co jego zdaniem jest niedopuszczalne. Dodał, że pismo z dnia 22 sierpnia 2021 r. skierowane do organu pierwszej instancji nie jest zażaleniem ani skargą, lecz wystąpieniem o ponowne wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie wniosku z dnia 7 maja 2020 r.

Podkreślił, że mając na uwadze "ciągłość prawa nabytego przez prawowitych spadkobierców, którzy nabyli prawa spadkowe do pół górniczych W. I i W. II, trzeba stwierdzić, że zgodnie z prawem prawni spadkobiercy winni otrzymać stosowane zadośćuczynienie, co do okresu od nacjonalizacji do dnia dzisiejszego za bezprawne władanie przez Administracje Państwowe ww. okresie".

Dodał, że Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 kwietnia 1989 r. "stwierdza ciągłość II i II Rzeczypospolitej, wyraża wdzięczność wszystkim, którzy swą walką w kraju i na obczyźnie przyczynili się do przywrócenia niepodległości i suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdza się, że akty normatywne stosowane przez niesuwerenną władzę w latach 1944 - 1989 pozbawione są mocy prawnej. Między innymi dotyczy to w szczególności aktów prawnych na podstawie, których dokonano niesprawiedliwego pozbawienia obywatela polskiego własności.". W świetle powyższego spadkobiercy winni otrzymać stosowane zadośćuczynienie za pola górnicze W. I i W. II.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wystąpił o jej oddalenie i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu swojego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, iż organ nie wykonał zaleceń wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, uznał je za bezzasadne. Stwierdził, że w pełni wykonał wskazania Sądu, a w zaskarżonym postanowieniu nie powtórzył żadnego argumentu zawartego w postanowieniu z dnia [...] r.

Pismem z dnia 9 grudnia 2021 r. skarżący odpowiedział na stanowisko organu odwoławczego przedstawione w odpowiedzi na skargę. Wyjaśnił, że jeśli organy miały wątpliwość jak potraktować użyte we wniosku słowa "odszkodowania - zwrot" to powinny zwrócić się do niego o wyjaśnienie. Podkreślił, że słowa te odnoszą się "do zadośćuczynienia za bezprawne władanie własnością górniczą należącą do spadkobierców w latach 1944 - 2021".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie jest w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem. Przyjdzie zauważyć, że postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 Kodeksu czyli żądanie o wszczęcie postępowania- zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania

Zatem w chwili obecnej wszczęcie postępowania w każdej sprawie jest uzależnione od wstępnej oceny, czy podmiot występujący z takim wnioskiem posiada legitymację do występowania w roli strony postępowania administracyjnego oraz czy nie zachodzą inne uzasadnione przeszkody do wszczęcia takiego postępowania. Po dokonaniu wstępnej oceny przez organ po wpłynięciu wniosku o wszczęcie postępowania i stwierdzeniu, iż z uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ ten ma obowiązek wydać akt administracyjny – postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego.

W analizowanej sprawie, która została wszczęta pismem skarżącego z dnia 7 maja 2020 r. organ pierwszej instancji prawidłowo uznał brak podstaw do wszczęcia wnioskowego postępowania, zasadnie przyjmując, iż rozstrzygnięcie sprawy pozostaje poza sferą działalności administracyjnej. Jednak wobec zażalenia skarżącego organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] r. uchylił to postanowienie. W wyniku rozpoznania złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1339/21 uznając zasadność skargi, uchylił zaskarżone przez skarżącego postanowienie Wojewody Śląskiego. W efekcie uchylenia rozstrzygnięcia organu odwoławczego, w ponownym postępowaniu pozostało do ponownego rozpatrzenia zażalenie skarżącego na postanowienie organu pierwszej instancji. Wbrew zatem zarzutom skargi zasadnie po powrocie akt administracyjnych sprawy, po stwierdzeniu prawomocności wyroku z dnia 5 lutego 2021 r. (co nastąpiło w dniu 3 lipca 2021 r.) to organ odwoławczy wydał nowe rozstrzygnięcie. Brak było podstawy prawnej do ponownego wszczynania postępowania w tej sprawie, a zatem pismo skarżącego do organu pierwszej instancji z dnia 22 sierpnia 2021 r. nie mogło być przez ten organ uwzględnione.

Z kolei wobec wyroku z dnia 5 lutego 2021 r. (prawomocnego z dniem 3 lipca 2021 r.) załatwienia wymagało zażalenie skarżącego z dnia 27 czerwca 2020 r., które wobec uchylenia postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] r., pozostało bez rozpoznania. Stąd też zarzut skarżącego o naruszeniu przez organy przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, z powołaniem się na załatwienie sprawy "po około sześciu miesiącach po uprawomocnieniu się wyroku..." jest całkowicie niezasadne.

Odnosząc się z kolei do będącego przedmiotem niniejszej skargi postanowienia organu drugiej instancji z dnia [...] r. uznać należy, co wskazano już powyżej, iż jest ono zgodne z obowiązującym prawem.

Trzeba w tym miejscu wskazać, że w wymienionym już wyroku tut. Sądu z dnia 5 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1339/20 Sąd uznał, iż brak było podstaw do zawiązania sprawy administracyjnej i w tym zakresie postanowienie organu pierwszej instancji, ze względu na brak przedmiotu postępowania, należy uznać za prawidłowe. Nie ma znaczenia to, że wniosek obejmował, przynajmniej formalnie, dwie sprawy potencjalnie administracyjne - tj. sprawę zwrotu oraz sprawę odszkodowania, bowiem ani jedna, ani też druga, jak i obie razem (jako jedna sprawa administracyjna) w świetle przepisów materialnego prawa administracyjnego nie mogły przybrać formy realnej sprawy administracyjnej. Przypomnieć w tym miejscu należy, że przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) stanowi, że ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei przywołany przez organ drugiej instancji art. 170 tej ustawy stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Dokonując zatem kontroli postępowania organu, które doprowadziło do wydania zaskarżonego obecnie postanowienia należy dokonać oceny, czy orzekający w sprawie ponownie organ drugiej instancji uwzględnił wskazania zawarte w wymienionym wyroku. W ocenie składu orzekającego rozpatrując ponownie zażalenie skarżącego na postanowienie organu pierwszej instancji omawiające wszczęcia postępowania, wydając zaskarżone obecnie postanowienie organ drugiej instancji w pełni uwzględnił stanowisko i wskazania zwarte w wymienionym powyżej wyroku tut. Sądu.

Podzielić należy stanowisko, iż brak jest podstaw do zakwestionowania postanowienia organu pierwszej instancji , który odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "odszkodowania -zwrotu" wywłaszczonych nieruchomości, tj.: pól górniczych na węgiel kamienny W. I i W. II położonych na gruntach włościańskich wsi: W. , D. i W. oraz majątku D. w gminie O., przejętych na mocy orzeczenia nr [...] Ministra Górnictwa z [...] r. wydanego na podstawie art. 2 ust. 7, art. 3 ust. 5 i art. 10 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. z 1946 r., Nr 3, poz. 7; dalej: ustawa nacjonalizacyjna) związku z § 65 i § 66 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. z 1947 r., Nr 16, poz. 62).

Zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Wywłaszczenie dokonywane na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przeprowadzane jest w postępowaniu administracyjnym, w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej, przez wydanie decyzji (art. 112 ust. 2) i może dotyczyć tylko nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne lub nieruchomości, dla których wydana została ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 112 ust. 1), może nastąpić, tylko jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy (art. 112 ust. 3) i następuje w celu realizacji celu publicznego – jednego z celów wymienionych w art. 6 tej ustawy lub celu publicznego określonego w innej ustawie.

Nie jest więc, w świetle powyższego, wywłaszczeniem w rozumieniu art. 112 ustawy nacjonalizacja dokonywana w trybie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej

Stosownie do postanowień 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

O rozszerzeniu możliwości zwrotu nieruchomości stanowi art. 216 tej ustawy, zgodnie z którym przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości (rozdziału 6) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi , art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego, a także w myśl ust. 2 tego przepisu do nieruchomości przejętych na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz na mocy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jak zatem wynika, wśród powyższych przepisów nie wymieniono ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r.

Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania nie mogą być uznane za zasadne. Wbrew twierdzeniom skarżącego organy administracji w rozpoznawanej sprawie nie dopuściły się naruszeń przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 i art. 120 wymienionej powyżej ustawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.