Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1081/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 sierpnia 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego ("GITD"), decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, zwanej dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm., zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 890 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, pkt 3a, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, zwanej dalej utd), po rozpoznaniu wniosku K. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1500 (tysiąc pięćset) złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu GITD wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. na drodze krajowej nr [...] na odcinku węzeł [...] w punkcie kontrolnym przy [...] inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W toku kontroli ustalono, że pojazd w chwili przejazdu został wyposażony w urządzenie do poboru opłaty elektronicznej.

Podczas kontroli z użyciem skanera DSRC znajdującego się w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego ustalono, że w dniu [...] maja 2019 r. przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany przez urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej nr [...] odcinek węzeł [...] i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...] o godzinie 13:21:35.

Powodem zarejestrowania ww. przejazdu było naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, polegające na braku środków na koncie "pre-pay".

Na podstawie przedłożonych przez kierowcę w trakcie kontroli dokumentów ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdów przekracza 3,5 tony (dopuszczalna masa całkowita ciągnika samochodowego wynosi 18000 kg). Pojazd samochodowy został zarejestrowany jako ciągnik samochodowy, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia był pan K. N.

Odcinek drogi krajowej, po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] maja 2019 r., [...] odcinek [...], został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 13 lit. C do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Przebieg i ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...].

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi z dnia 4 września 2019 r. zgłosił się pełnomocnik strony, który wniósł o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu mocodawcy z uwagi na znikomość naruszenia prawa oraz zaprzestanie naruszania prawa w postaci niezwłocznego zasilenia konta viaTOLL. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony wskazał, że naruszenie, które miało miejsce [...] maja 2019 r. w trakcie przejazdu pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], gdzie masa pojazdu przekroczyła 3,5 tony, wynikało z częściowego braku środków na koncie, tj. 0,62 zł, które zostały niezwłocznie opłacone przez stronę. Na dowód przytoczonych okoliczności pełnomocnik załączył do pisma kopię potwierdzenia dokonanych transakcji z dnia [...] maja 2019 r. oraz kopię noty obciążeniowej.

W ramach prowadzonego postępowania organ przeprowadził postępowanie dowodowe.

Na podstawie pisma informacyjnego z Biura Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] września 2019 r. organ ustalił, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] maja 2019 r. o godz. 13:2:35 nie została uiszczona w należnej wysokości. Stan salda w dniu [...] maja 2019 r. o godzinie 06:47:07 (ostatnia rejestracja kontrolowanego pojazdu bezpośrednio przed naruszeniem) wynosił 0,90 zł, zaś naliczona o godzinie 13:21:35 opłata wynosiła 1,25 zł. Dodatkowo, ustalono, że użytkownik doładował umowę po wykryciu zdarzenia w dniu [...] maja 2019 r. o godzinie 13:22:02 za pomocą aplikacji mobilnej kwotą 120,00 zł, a kierujący pojazdem był informowany o niskim stanie salda od dnia 16 maja 2019 r. od godziny 04:38:01 za pośrednictwem sygnalizacji urządzeń pokładowych viaBOX zainstalowanych w pojeździe. Ponadto w dniu [...] maja 2019 r. nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu ESPO oraz urządzenia kontrolnego infrastruktury przydrożnej. Użytkownik pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viabox oraz w związku z funkcjonowaniem ESPO.

Do pisma został dołączony szczegółowy wykaz opłat należnych i pobranych zarejestrowanych na koncie użytkownika w żądanym okresie z uwzględnieniem sekcji płatnych, z oznaczeniem dokładnej daty i godziny zarejestrowanych transakcji oraz wykonanych doładowań Umowy Użytkownika. Jednocześnie operator systemu poinformował, że w poniższym zestawieniu kwota należna to kwota za przejazd przez sekcję drogi płatnej, skalkulowana w oparciu o dane rejestracyjne pojazdu oraz kategorię drogi płatnej zarejestrowanej w danym momencie w Systemie oraz o aktualne ustawienia urządzenia viabox. Rozliczenie opłaty elektronicznej, czyli obciążenie konta Użytkownika, a tym samym zmniejszenie stanu salda Umowy może nastąpić z opóźnieniem w stosunku do rzeczywistego przejazdu droga płatną. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być opóźnienie w transmisji danych pomiędzy infrastrukturą przydrożną a systemem centralnym. Po rozliczeniu operacji saldo Umowy Użytkownika ulega pomniejszeniu o kwotę należną opłacie elektronicznej. Z załączonego wykazu wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] maja 2019 r. nie została uiszczona w należnej wysokości. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika.

Pismem z dnia 9 października 2019 r. organ zawiadomił stronę postępowania o uzupełnieniu materiału dowodowego o pismo z Biura Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] września 2019 r. i możliwości wypowiedzenia się, co do niego. Ww. zawiadomienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 14 października 2019 r. i pozostało bez odpowiedzi.

Na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] nr [...] z [...] marca 2019 r. dotyczącego oznakowania drogi krajowej nr [...] odcinek [...], organ stwierdził, że na wskazanym odcinku nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.

Mając na względzie powyższe okoliczności GITD stwierdził, że strona w dniu [...] maja 2019 r. naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp.

Organ nie znalazł przesłanek do zastosowania przepisów art. 189e i 189f § 1 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie K.N. zarzucił ww. decyzji naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu, co doprowadziło do uznania w skarżonej decyzji, że organ I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne polegające na tym, w przedmiotowej sprawie występują przesłanki warunkujące ukaranie skarżącego, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje takiej podstawy, a w szczególności chronologia wydarzeń i działania podjęte przez skarżącego polegające na natychmiastowym uzupełnieniu brakującej wpłaty z tytułu opłaty VIATOLL;

- art. 189f § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy naruszenie skarżącego miało charakter marginalny, a strona zaprzestała naruszenia prawa, na co organ w ogóle nie zwrócił uwagi wskazują jedynie, że: "Jednakże w przedmiotowej sprawie organ nie może zastosować instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu opisanej w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a." nie tłumacząc w żaden sposób swojej decyzji w tym, zakresie i nie odnosząc się do zarzutu podniesionego przez skarżącego na wcześniejszym etapie postępowania dot. minimalnego uchybienia o charakterze znikomym,;

- art. 138 § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sprawie w wyniku błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, iż waga naruszenia prawa jest większa niż znikoma, a strona nie zaprzestała naruszenia prawa;

- art. 189d k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie przy ocenie czy w przypadku skarżącego doszło do wystąpienia przesłanek z art. 189f § 1 pkt. 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że w sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy, o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

W myśl zaś art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13ha ust. 2 u.d.p.). Uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 u.d.p.). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p.

Stosownie do art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1), 1500 zł - w pozostałych przypadkach (pkt 2). W myśl art. 13l ust. 1 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony GITD.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) skontrolowanego zespołu pojazdów, składającego się z ciągnika samochodowego oraz naczepy - przekraczała 3,5 tony. Zespół pojazdów nie podlegał też zwolnieniom, o których mowa w art. 13 ust. 3a u.d.p.

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 udp rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406) – dalej "rozporządzenie z 27 sierpnia 2015 r." Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 27 sierpnia 2015 r. przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik:

1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, zwaną dalej "umową";

2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

3) instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową;

4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 1;

5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczna dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2.

§ 6 ust. 1 ww. rozporządzenia z 27 sierpnia 2015 r. wskazuje, iż opłatę elektroniczną wnosi się w trybie:

1) przedpłaty albo

2) płatności okresowej z zabezpieczeniem.

Natomiast w § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano, że wniesienie opłaty elektronicznej w trybie, o którym, mowa § 6 ust. 1 pkt 1, następuje przed rozpoczęciem z korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.

Podkreślenia wymaga, że w Rzeczypospolitej Polskiej, w systemie elektronicznego poboru opłat wykorzystywana jest technologia mikrofalowa DSRC (Dedicated Short Range Communication - dedykowana komunikacja krótkiego zasięgu). Technologia DSRC działa w oparciu o dwa rodzaje współpracujących urządzeń: czujniki rejestrujące fale, umieszczone na bramownicach wzniesionych nad drogą objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz transponder (tzw. viaBox) wysyłający dane o pojeździe do czujników. W chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą lub do pojazdu zbliży się Mobilna Jednostka Kontrolna Inspekcji Transportu Drogowego, nawiązywana jest łączność między bramownicą (lub Mobilną Jednostką Kontrolną), a jednostką pokładową (viaBox) zainstalowaną w pojeździe. Dane o pojeździe przekazywane są do operatora, a następnie centrum rozliczeniowego. Na bramownicach zainstalowane są również urządzenia pozwalające na ujawnienie oraz rejestrację pojazdów, które nie uiściły opłaty elektronicznej. Oznacza to, że samo wyposażenie pojazdu w urządzenie służące do naliczania opłaty elektronicznej (viaBoX) nie wystarcza. Jego użytkownik, czyli skarżący, obowiązany był do sprawdzania stanu konta przedpłaconego przed wykonaniem transportu

W niniejszej sprawie podczas kontroli z użyciem skanera DSRC znajdującego się w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego ustalono, że w dniu [...] maja 2019 r. przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany przez urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej nr [...] odcinek [...] i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...] o godzinie 13:21:35.

GITD na podstawie pisma informacyjnego z Biura Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z dnia [...] września 2019 r. ustalił, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] maja 2019 r. o godz. 13:2:35 nie została uiszczona w należnej wysokości. Stan salda w dniu [...] maja 2019 r. o godzinie 06:47:07 (ostatnia rejestracja kontrolowanego pojazdu bezpośrednio przed naruszeniem) wynosił 0,90 zł, zaś naliczona o godzinie 13:21:35 opłata wynosiła 1,25 zł. Dodatkowo, ustalono, że użytkownik doładował umowę po wykryciu zdarzenia w dniu [...] maja 2019 r. o godzinie 13:22:02 za pomocą aplikacji mobilnej kwotą 120,00 zł, a kierujący pojazdem był informowany o niskim stanie salda od dnia 16 maja 2019 r. od godziny 04:38:01 za pośrednictwem sygnalizacji urządzeń pokładowych viabox zainstalowanych w pojeździe. W dniu [...] maja 2019 r. nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu ESPO oraz urządzenia kontrolnego infrastruktury przydrożnej, a użytkownik pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viabox oraz w związku z funkcjonowaniem ESPO.

Zgodnie z art. 189e kpa w przypadku, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu.

Zgodnie z art. 189f § 1 kpa organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, a do stwierdzonego naruszenia nie doszło wskutek działania siły wyższej. Wyłączenie karalności wskutek siły wyższej dotyczyć będzie wyłącznie tych zdarzeń, które były w praktyce obiektywnie niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenie im pozostawało obiektywnie poza zasięgiem strony. Natomiast niedopełnienie obowiązku doładowania umowy w systemie viaTOLL, jest okolicznością zależną od strony. Korzystający z drogi publicznej nie posiadał środków pieniężnych, które pozwalałyby na uiszczenie opłaty elektronicznej za sporny przejazd.

Należy podkreślić, że kara pieniężna za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierzana jest za naruszenie, które już nastąpiło tzn. miało miejsce w przeszłości. Strona w żaden sposób nie może również usunąć naruszonego prawa, bowiem uiszczenie należnej za przejazd opłaty elektronicznej jest możliwe jedynie w momencie wykonywania tego przejazdu za pośrednictwem urządzenia viabox znajdującego się w pojeździe. W trakcie przejazdu prawidłowo działające urządzenie viabox informuje kierowcę, czy posiada on wystarczające środki na koncie użytkownika, niezbędne do poruszania się po płatnych odcinkach dróg krajowych poprzez odpowiednią liczbę potwierdzeń (sygnałów) dźwiękowych. Urządzenie viabox wydaje sygnały dźwiękowe, w momencie gdy pojazd przejeżdża pod bramownicą, czyli punktem poboru opłat. Pojedynczy sygnał dźwiękowy oznacza, że użytkownik ma wystarczające środki na koncie i opłata została pobrana, a tym samym przejazd jest dozwolony. Dwa sygnały dźwiękowe informują, że opłata została pobrana, przejazd jest dozwolony, jednakże posiadane środki pieniężne na koncie użytkownika są bliskie wyczerpania i należy niezwłocznie doładować konto lub zjechać z drogi płatnej. Cztery sygnały dźwiękowe wskazują brak środków na koncie lub wadliwe działanie urządzenia viabox, jak również wskazują, iż opłata za przejazd nie została pobrana i dalszy przejazd nie jest dozwolony. Dodatkowo, użytkownik - kierowca może sprawdzić poziom środków pieniężnych na koncie użytkownika poprzez naciśnięcie przycisku na urządzeniu, w każdym punkcie Dystrybucji i Punkcie Obsługi Klienta lub za pośrednictwem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta viaTOLL. W sytuacji gdy urządzenie nie działa prawidłowo, użytkownik powinien udać się do najbliższego punktu obsługi klienta, zgłosić reklamację i dokonać wymiany urządzenia viabox. Ponadto na stronie internetowej www.viatol.pl operator systemu zamieszcza informacje niezbędne użytkownikowi do prawidłowego korzystania z systemu elektronicznego poboru opłat. Można tam znaleźć m.in. wysokość stawek opłat określonych w załącznikach nr 3 i 4 do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, rozmieszczenie punktów obsługi klienta, a także skorzystać z kalkulatora opłaty elektronicznej, który pozwala na wyliczenie wysokości należnej opłaty za przejazd pojazdu zaplanowaną trasą z uwzględnieniem parametrów pojazdu.

W dniu naruszenia kierujący pojazdem miał zatem dostateczną możliwość sprawdzenia stanu salda i posiadał informację o braku środków pieniężnych na koncie użytkownika viabox.

Skarżący wskazał, że wykrycie naruszenia nastąpiło o godzinie 13:21:35, a doładowanie umowy za pomocą aplikacji mobilnej o godzinie 13:22:02, co oznacza, że nawet minimalne krótkotrwałe zakłócenie serwera odbierającego informację o wpływie środków finansowych do systemu viaTOLL mogło spowodować niedotarcie ich na konto strony przed wjazdem na odcinek drogi publicznej, za którą uiszcza się stosowną opłatę. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik: wnosi przedpłatę. Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 3 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia przez wniesienie opłaty elektronicznej rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, o którym mowa w ust. 2 - gdy wpłata jest dokonywana w drodze przelewu. Zatem decydującym momentem dla uznania, że przedpłata została wniesiona jest wpływ środków na rachunek bankowy przypisany do umowy użytkownika drogi. W chwili rozpoczynania przejazdu drogą płatną na koncie przedpłaconym winny znajdować się środki w wysokości pozwalającej na pokrycie należnych opłat elektronicznych w całości. Ciążący na korzystającym z płatnych dróg publicznych i ich odcinków obowiązek należytego przygotowania przejazdu obejmuje przede wszystkim zaplanowanie przejazdu i upewnienie się przed rozpoczęciem przejazdu, że zgromadzone na koncie przedpłaconym środki są wystarczające na pokrycie opłaty elektronicznej w całości. W przedmiotowej sprawie wpływ środków na konto nastąpił po stwierdzonym naruszeniu.

W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego i przedstawionych przez stronę argumentów nie można więc uznać, że waga naruszenia była znikoma skoro dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych.

Jedyna możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wynika z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organ nie mógł zastosować instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu opisanej w art. 189f § 1 pkt 1 kpa. W sprawie nie wystąpiły również okoliczności przewidziane w art. 189e kpa. Jeżeli strona uchybiła podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej jakim jest doładowanie środkami pieniężnymi konta użytkownika w systemie viaTOLL, to nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e kpa, czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 kpa.

Należy podkreślić, że doładowanie konta użytkownika po zarejestrowaniu naruszenia w systemie nie prowadzi do jego anulowania.

Z jednoznacznych ustaleń kontroli mobilnej przeprowadzonej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wynika, że kara pieniężna w wysokości 1.500 zł prawidłowo została nałożona na skarżącego, jako właścicieli pojazdu, poruszającego się po drogach krajowych bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej.

Organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa, mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji, przy uwzględnieniu tych okoliczności, które mogą znosić odpowiedzialność za powstałe naruszenia, jednakże w niniejszej sprawie takie nie występują.

Ustosunkowując się do podnoszonych przez skarżących zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy uznać, że organ Inspekcji Transportu Drogowego, wydając obie sporne decyzje administracyjne w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej, działał zgodnie z wszelkimi rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i rozstrzygania. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ zobowiązany był m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, o czym stanowi art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy, co w niniejszej sprawie uczyniono. Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązującego prawa materialnego, nie została więc naruszona zasada praworządności, określona w art. 6 kpa. Nie można też organowi zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 kpa). Uzasadnienie decyzji odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń, w tym przeprowadzania wnioskowanego przez skarżących dowodu, bowiem stwierdzone naruszenia w istocie zaistniały, gdyż na koncie nie było dostępnych środków. Z kolei w uzasadnieniu prawnym decyzji przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono jej podstawy prawne. Natomiast sam fakt, że skarżący nie zgadzają się ze stanowiskiem GITD, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

Sąd uznał tym samym, że poczynione przez organ administracji ustalenia w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia wspomnianej kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń.

W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Sad na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.