Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 688/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.7, art.107
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi C. S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 15 lutego 2021 r., nr [...]


UZASADNIENIE

[...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą

w S. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") złożyła do Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS (dalej: "organ", "ZUS"), w piśmie z dnia 23 stycznia 2021, wniosek [...] o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek dla podatników w określonych branżach, za listopad 2020 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"),w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") ZUS odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. Wskazał, że zgodnie z ustawą COVID-19 jednym z warunków zwolnienia z opłacania składek było przesłanie deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych za listopad 2020 r. Dokumenty te należało złożyć do ZUS nie później niż do 31 grudnia 2020 r. Analiza konta wykazała, że dokumenty rozliczeniowe za listopad 2020 r. wpłynęły do ZUS 10 stycznia 2021 r.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (nazwanym przez Skarżącą odwołaniem) Spółka wskazała, że znalazła się w szczególnej sytuacji, która wiązała się z "komplikacją w zarejestrowaniu podpisu kwalifikowanego w programie płatnik". Programista Spółki poprosił ZUS o pomoc w tym zakresie.

Dalej Spóła wskazała, że uruchomienie elektronicznej wysyłki nastąpiło dopiero na początku stycznia 2021 r. Spółka podała, że problemy ze składaniem dokumentów miały także inne podmioty. W jej ocenie, nie było to zawinione niedopełnienie obowiązku. Brak elektronicznej deklaracji związany był z problemami technicznymi.

Organ załączył do akt prowadzoną w tym zakresie korespondencję

Spółki z pracownikami działu technicznego ZUS prowadzoną w okresie 18 – 22 grudnia 2020 r.

Decyzją z [...] lipca 2021 r., nr [...] ZUS, utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2021 r.

W uzasadnieniu organ przywołał treść przepisów art. 31zq ust. 1-4 oraz ust. 8, art. 31 zo ust. 10, art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 oraz art. 46 ust. 1 u.s.u.s. oraz przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie.

Organ stwierdził, że nie znalazł podstaw do przyznania zawnioskowanego zwolnienia z opłacania składek w oparciu o przywołane wyżej przepisy.

Wskazał, że Spółka złożyła deklarację rozliczeniową ZUS DRA za listopad 2020 r. w dniu 10 stycznia 2021 r., tj. po upływie terminu bezwzględnego wyznaczonego ustawą – do dnia 31 grudnia 2020 r; jako płatnik zgłaszający do ubezpieczeń osoby zatrudnione nie była zwolniona ze składania comiesięcznych deklaracji rozliczeniowych wraz z raportami imiennymi.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, organ wskazał, że 21 grudnia 2020 r. w związku ze zgłoszonymi przez Spółkę problemami z pośrednictwem C. O. T. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS udzielono Spółce wsparcia w zakresie umożliwienia złożenia dokumentów rozliczeniowych.

Końcowo organ dodał, że brak deklaracji rozliczeniowych uniemożliwił dokonanie zawnioskowanego przez Spółkę zwolnienia z opłacania składek.

W skierowanej do Sądu skardze na opisaną powyżej decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] lutego 2021 r. Spółka, wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS za listopad 2020 r., ponownie wskazała na problemy techniczne, które spowodowały uchybienie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowych za listopad 2020 r.

Spółka wskazała, że wbrew twierdzeniu organu o rozwiązaniu problemów technicznych Spółki w dniu 21 grudnia 2020 r., warunkiem prawidłowego złożenia dokumentów w drodze elektronicznej było zalecone przez ZUS rozwiązanie 16 problemów. Spółka wyjaśniła dalej, że tego typu problemów nie była w stanie usunąć księgowa Spółki; prawidłowe złożenie deklaracji było utrudnione również z tego powodu, że był to okres przedświąteczny i okołonoworoczny, ponieważ informatyk od 22 grudnia 2020r. przebywał na urlopie.

Do skargi dołączono pismo ZUS z 4 lutego 2021 r., nr [...], informujące Spółkę o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. w kwocie [...]zł i o tym, że kwota ta została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do dnia 24 stycznia 2021 r. oraz wydruk korespondencji e- mailowej z ZUS przeprowadzonej w okresie 18 – 21 grudnia 2020 r.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, zaprezentowane w zaskarżonej do Sądu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że na podstawie art. 31zt ustawy COVID-19, obsługa przez Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek.

Tym samym, Sąd uznaje się za właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1773), który wskazuje, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

W niniejszej sprawie Skarżąca posiada siedzibę na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Spór w sprawie dotyczy prawidłowości wydania przez organ decyzji o odmowie zwolnienia Spółki z obowiązku uiszczenia składek za listopad 2020 r.

Na wstępie wskazać należy, że na podstawie art. 31zq ust. 2 ustawy COVID-19, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania – w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek.

Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19).

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31zq ust. 5 ustawy COVID).

Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy COVID).

Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31zq ust. 8 ustawy COVID).

Zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 jednym z warunków zwolnienia z opłacania składek było przesłanie deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych za listopad 2020 r. Dokumenty te należało złożyć do ZUS nie później niż do 31 grudnia 2020 r.

Z art. 31zo ustawy COVID wynika, że ustawodawca wprowadził dwa sposoby załatwienia wniosku płatnika składek: przez informację w przypadku pozytywnego załatwienia wniosku oraz przez decyzję w przypadku negatywnego załatwienia wniosku. Ustawodawca nie przewidział trybu zaskarżania od wydanej przez organ informacji w przeciwieństwie do decyzji.

W rozpoznawanej sprawie ZUS odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. z uwagi na złożenie wymaganych ustawa dokumentów po 31 grudnia 2020 r. Organ wskazał, że analiza konta wykazała, że dokumenty rozliczeniowe za listopad 2020 r. wpłynęły do ZUS 10 stycznia 2021 r.

Spółka tego faktu nie kwestionuje wskazuje natomiast na trudności w przesłaniu dokumentów w terminie.

W aktach sądowych sprawy znajduje się, załączone do skargi, pismo ZUS z 4 lutego 2021 r., nr [...], informujące Spółkę o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. w kwocie [...] zł i o tym, że kwota ta została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do dnia 24 stycznia 2021 r.

Ww. informacja nie jest decyzją w rozumieniu przepisów k.p.a., zatem w realiach niniejszej sprawy nie zaistniał stan prawny pozwalający stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji przez Sąd na podstawie art. 156 k.p.a.

W ocenie Sądu, przy wprowadzeniu przepisów ustawy COVID-19, zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie szybkiej ścieżki w otrzymaniu przez płatnika zwolnienia z uiszczenia składek, zaś wydana przez organ informacja miała potwierdzać przyznanie konkretnemu płatnikowi zwolnienia ze składek w odpowiedniej wysokości za dany okres. Zwolnieniu przez organ podlegają składki znane na dzień rozpatrzenia wniosku. Powyższe oznacza, że wniosek winien być rozpoznany przez organ w zasadzie jednorazowo, bez możliwości dokonania zmiany wydanej decyzji lub informacji przez organ.

Podkreślić należy, że wydana przez organ informacja lub decyzja musi spełniać swoją rolę gwarancyjną wobec płatnika. Strona musi być pewna w jakiej wysokości i za jaki okres została zwolniona przez organ z obowiązku uiszczenia składek. Przepisy ustawy COVID nie przewidują możliwości wydania przez organ nowej informacji za te same okresy, co we wniosku.

Wskazać należy, że w postępowaniu administracyjnym istotną rolę odgrywają zasady ogólne k.p.a., zawarte m.in. w art. 6 - organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa; art. 7 - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; art. 8 § 1 - organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Zasada budzenia zaufania obywatela do państwa i prawa od dawna była traktowana przez Trybunał Konstytucyjny jako oczywista cecha demokratycznego państwa prawnego (zob. zwłaszcza orzeczenie TK z 30 listopada 1988 r., K 1/88, OTK 1988, poz. 6). Koniecznym warunkiem uznania postępowania za prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej jest kierowanie się przez organy administracji publicznej zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zasada proporcjonalności nakazuje podejmowanie przez administrację działań proporcjonalnych do zamierzonego celu. Nie powinny być zatem nakładane na stronę obowiązki niewspółmierne do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu (zob. art. 5 zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy z 20 czerwca 2007 r. w sprawie dobrej administracji oraz art. 6 Europejskiego Kodeksu Dobrych Praktyk Administracji). Zasada ta pozostaje w związku z zawartym w art. 7 k.p.a. nakazem załatwiania spraw przez organ administracji z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Zasada bezstronności stanowiła ratio legis instytucji wyłączenia pracownika oraz organu unormowanej w przepisach rozdziału 5 działu I (art. 24–27).

Zasada równego traktowania jest zawarta w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także w art. 3 zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy z 20 czerwca 2007 r. w sprawie dobrej administracji oraz art. 5 Europejskiego Kodeksu Dobrych Praktyk Administracji. Nakazuje ona traktowanie przez władze publiczne w taki sam sposób podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji. Zróżnicowane traktowanie jest dopuszczalne jedynie w przypadku stwierdzenia obiektywnie istniejących, prawnie doniosłych różnic w sytuacji danych osób. Nakaz równego traktowania wynika również z przepisów ustawy z 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. z 2016 r. poz. 1219) (zob. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Piotr Marek Przybysz, WKP 2017, wydanie 12 - do art. 8).

Organy władzy publicznej związane zasadą praworządności obowiązane są działać na podstawie Konstytucji RP, o czym przesądza art. 8 Konstytucji RP. Przeniesienie do regulacji prawnej k.p.a. treści standardów konstytucyjnych działania władzy publicznej wypełnia ustanowionymi wartościami zasadę ogólną pogłębiania zaufania do władzy publicznej. Przyjętym zasadom: proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania należy przypisać podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej na drodze decyzji (lub innego rozstrzygnięcia), w trybie postępowania administracyjnego, przypisując zarówno walor materialny, jak i procesowy. Postępowanie administracyjne w sprawie indywidualnej to zorganizowany ciąg czynności prowadzący do załatwienia jej w drodze decyzji administracyjnej (lub innego rozstrzygnięcia), odpowiadający przyjętemu w teorii prawa modelowi decyzyjnemu stosowania prawa. Stosowanie prawa obejmuje zarówno stosowanie prawa materialnego, jak i prawa procesowego (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2019, wydanie 19, do art. 8)

Wskazać należy, że z art. 8 k.p.a. wywodzono także zasadę pewności prawa, która oznacza przede wszystkim konieczność przewidywalności działań władzy publicznej. W państwie praworządnym standardem powinna być możliwość przewidzenia, jakiego rozstrzygnięcia dokona władza wydająca akt administracyjny w określonych warunkach prawnych. Zasadę pewności prawa łączy się też z zasadą uprawnionych oczekiwań. Zmienność poglądów prawnych organu wyrażanych na tle tego samego stanu faktycznego powoduje podważenie zaufania obywateli do organów państwa. Po stronie obywatela mieści się prawo oczekiwania, aby organy zobowiązane do stosowania przepisów k.p.a. podejmowały działania oraz dokonywały rozstrzygnięć w sposób przewidywalny i konsekwentny. Zasada zaufania obywatela do państwa, nie oznacza, że organ nie może zmieniać ocen prawnych, lecz nie może tego czynić dowolnie (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. R. Hausera, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2020 do art. 8; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz A. Wróbel i inni, Wolters Kluwer, Warszawa 2020, wydanie 8 do art. 8).

Podkreślić należy również, że w przypadku gdy wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia składek nie może być uwzględniony w całości organ powinien wydać informację, w której zwolni płatnika z uiszczenia składek za dany okres ze wskazaniem wysokości tych składek oraz decyzję, w której odmówi płatnikowi zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek we wskazanej wysokości za dany okres. Tylko tak zostanie w pełni zabezpieczony interes płatnika i zrealizowane zasady z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że organ w niniejszej sprawie wydał decyzje o odmowie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. z 15 lutego 2021 r. oraz 14 lipca 2021 r. oraz informację z 4 lutego 2021 r. o zwolnieniu Skarżącej ze składki za listopad 2020 r. w wysokości [...] zł.

A zatem, po wydaniu ww. informacji, organ wydawał kolejne decyzje, na niekorzyść Skarżącej.

Organ nie wskazał przepisów prawa, przewidujących tryb "anulowania" wydanych informacji.

Nadto, organ kwestię wydania informacji z 4 lutego 2021 r. zbagatelizował, nie włączając nawet do akt postępowania tego pisma, nie odnosząc się również do tej kwestii w odpowiedzi na skargę. Jest ona natomiast bardzo istotna i w toku ponownego rozpatrzenia sprawy powinna zostać przez organ starannie rozważona pod kątem dopuszczalności wydania decyzji odmawiającej przyznania zwolnienia.

Nieprawidłowa była również zaskarżona decyzja, bowiem organ nie sprecyzował wysokości składek.

Powyższe rozważania skłoniły Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS. W ocenie Sądu, organ naruszył ww. przepisy postępowania przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku, które miały wpływ na rozpoznanie sprawy.

Sąd zwraca też uwagę na obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy COVID, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Oczywiście ZUS w dacie podejmowania w sprawie zaskarżonej decyzji nie mógł naruszyć art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, gdyż przepis ten w tym czasie nie obowiązywał. Ta nowa regulacja wymaga jednak od organu szczególnej rozwagi we wszelkich sprawach, które w normalnych okolicznościach byłyby rozpatrywane negatywnie dla strony z uwagi na przekroczenie przez nią terminu. Istotne jest również to, że ustawodawca nie zadbał o przepis przejściowy w przypadku tej regulacji, więc należy dopuścić złożenie, że terminy którym uchybiono przed wejściem w życie omawianego przepisu, ale w okresie obowiązywania stanu epidemii, mogą zostać przywrócone.

Wyjaśnić należy, że jeżeli zatem organ faktycznie poinformował Skarżącą pismem o zwolnieniu z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r., to tym samym była to czynność, która zgodnie z art. 31 zq ust. 5 ww. ustawy o COVID-19 była formą zakończenia postępowania w sprawie złożonego wniosku. Wywołała ona materialnoprawne skutki w sferze praw i obowiązków płatnika składek w postaci zwolnienia płatnika z obowiązku opłacania składek. Wątpliwości budzi w tej sytuacji podstawa prawna działania ZUS, który zignorował skutki, zarówno te procesowe, jak i materialnoprawne, wynikające z czynności materialnotechnicznej, jaką było zwolnienie Skarżącej z obowiązku opłacania składek i wydał decyzję o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Formą właściwą dla uchylenia skutków zwolnienia nie może być w żadnym razie, mające skrajnie odformalizowaną postać, stwierdzenie o jego anulowaniu, zamieszczone w uzasadnieniu decyzji odmawiającej zwolnienia. Decyzja taka wszak zostałaby wydana w takiej sytuacji już po zakończeniu postępowania w sprawie, które zostało zakończone w przewidzianej przez ustawodawcę formie zawiadomienia płatnika o przyznaniu mu zwolnienia z obowiązku opłacania składek.

W świetle ww. ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz zasad konstytucyjnych, za naruszające te wartości uznać należałoby sytuację lub praktykę, w której organ podejmuje czynność materialnotechniczną, względnie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a następnie wycofuje się z zajętego wcześniej stanowiska zdziałanej czynności (podjętej "decyzji", nie jako aktu administracyjnego, ale sposobu wywołania skutku prawnego), bez wyraźnej ku temu podstawy prawnej. Rodziłoby to dla podmiotu administrowanego (tutaj: płatnika składek na ubezpieczenia społeczne) niepewność co do sytuacji prawnej i majątkowej (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 10.06.2021r., I SA/Rz 303/21, opubl.:www.orzezenia.nsa.gov.pl). Skarżący miał uzasadnione podstawy oczekiwać, że przyznane mu przez Zakład wsparcie nie zostanie cofnięte.

Powyższe uchybienia spowodowały konieczność uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę organ przede wszystkim uzupełni akta sprawy tak aby były on kompletne. Jeżeli Stronie przyznane zostało zwolnienie z obowiązku opłacania składek na podstawie pisma z 4 lutego 2021 r., to dokument ten powinien również znaleźć się w aktach sprawy. W takiej sytuacji wskutek uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji sprawa z wniosku Skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. będzie znajdował się na etapie przyznania tego zwolnienia, zgodnie z zawiadomieniem z 4 lutego 2021 r. Organ podejmując decyzję co do dalszego procedowania w sprawie tego wniosku weźmie pod uwagę, że czynność materialnotechniczna dokonana ww. pismem wywołała skutki materialnoprawne. Anulowanie tych skutków i wydanie decyzji odmawiającej zwolnienia z opłacania składek będzie wymagało zatem od ZUS wskazania konkretnej podstawy prawnej, z której wynikać będzie dopuszczalność takiego działania.

Jeżeli ZUS taką podstawę prawną wskaże, lub też jeżeli Stronie nie zostało wcześniej przyznane zwolnienie z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31 zq ust. 5 ww. ustawy o COVID-19, to ponownie rozpatrując sprawę ZUS wyjaśni, czy Skarżąca był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, czemu da wyraz w uzasadnieniu decyzji i co wesprze materiałem dowodowym. Odniesie się do art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID-19 i rozważy jego zastosowanie w sprawie. Wyjaśni również, czy, a jeśli tak w jakiej formie i kiedy, poinformował Skarżącą o skutkach niezłożenia do 31 grudnia 2020 r. wymaganej dokumentacji rozliczeniowej. Ustalenia w tym zakresie powinny znaleźć potwierdzenie w uzupełnionym materiale dowodowym.

W sytuacji stwierdzenia, że Strony nie zawiadomiono o powyższym, organ biorąc pod uwagę cel przedmiotowego zwolnienia (zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego) uwzględni treść art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19.

Uwzględni również, że stosowanie przepisów ustawy o COVID-19 powinno następować z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek i że Strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji uchybień organu w zakresie ciążących na nim obowiązków informacyjnych wobec Strony. Przestrzeganie przez organ wskazanych przepisów k.p.a. musi być skrupulatne, aby umożliwić zainteresowanym spełnienie warunków zwolnienia.

W przypadku, gdyby informacja o zwolnieniu z obowiązku uiszczenia składek nie obejmowała wszystkich składek, o których zwolnienie ubiegała się Skarżąca we wniosku, organ powinien wówczas rozważyć, czy zwalnia Skarżącą z pozostałych składek czy też wyda decyzję o odmowie zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek ze wskazaniem ich wysokości oraz okresu, którego miałyby dotyczyć.

W przypadku wydania decyzji organ winien pamiętać, że zgodnie z art. 107 k.p.a. decyzja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne z wyjaśnieniem zastosowanych przepisów prawa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a", uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzji ZUS z 15 lutego 2021 r.

Skarżąca była zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit.e p.p.s.a., brak było więc podstaw do zasądzenia na jej rzecz od organu poniesionych kosztów postępowania.