Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 609/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 229
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Leszczyński Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 541/09 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 541/09 oddalił skargę R. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]

Wyrok wydany został w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] Starosta Ś. orzekł o zwrocie, na rzecz Pani R. S., nieruchomości położonej w Ś. przy [...] obręb [...] Kolonia K., składającej się z działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 7290 m2 oraz działki nr [...] o pow. 3128 m2 powstałej na skutek podziału działki ewidencyjnej nr [...], odmówił zwrotu pozostałej części działki nr [...] na rzecz poprzedniego właściciela oraz umorzył postępowanie dotyczące zwrotu działki nr [...] położonej przy ul. [...] obręb [...] Kolonia K. oraz działek nr [...],[...] oraz [...] położonych przy [...] obręb [...] Kolonia K..

Pismem z dnia [...] marca 2008 r. adwokat A. M.-Ł. reprezentująca R. S. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Ś. z dnia [...] sierpnia 2001 r., w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...] położonej przy ul. [...] obręb [...] Kolonia K., wskazując jako podstawę rażące naruszenie prawa.

Wojewoda Lubelski decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ś. z dnia [...] sierpnia 2001 r., w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie zwrotu ww. działki nr [...].

R. S., odwołując się od tej decyzji, zarzuciła naruszenie przepisów art. 105 k.p.a., przepisów ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ rozpatrujący odwołanie podniósł, że zasadność i prawidłowość decyzji należy oceniać według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania. Rozstrzygnięcie wydane przez Starostę Ś. było oparte na treści art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Zdaniem organu, z zebranych w sprawie dokumentów bezspornie wynika, że na przedmiotowej nieruchomości powstało prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, wpisane do księgi wieczystej w dniu [...] lipca 1995 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] Wojewoda Lubelski stwierdził bowiem, że Centrala [...] "[...]" nabyła z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw nr [...]. Tym samym, zdaniem organu spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a Wojewoda Lubelski zasadnie uznał, że przywołany art. 229 stanowi o bezprzedmiotowości, w rozumieniu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, co skutkowało ustawowym obowiązkiem jego umorzenia.

Natomiast argumentacja zawarta w odwołaniu od decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia [...] czerwca 2008 r. odnosząca się do przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest zdaniem Ministra Infrastruktury bezzasadna, skoro przepisy te w momencie wydania decyzji Starosty Ś. tj. w dniu [...] sierpnia 2001 r. już nie obowiązywały.

Na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. skargę do WSA w Warszawie złożyła R. S. zarzucając tej decyzji naruszenie przepisów art. 156 k.p.a., art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 23 ust. 4 i 3, art. 47 ust. 4 i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej Wojewody Lubelskiego w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nietrafna jest argumentacja, iż w decyzji Wojewody Lubelskiego nie dopuszczono się rażącego naruszenia przepisów prawa.

Zdaniem skarżącej naruszony został przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

O ile przesłanki te, zdaniem skarżącej, spełnione zostały w stosunku do Centrali [...], to przy wydawaniu decyzji zupełnie pominięto okoliczność, że w dacie wejścia w życie ustawy, roszczenie skarżącej o zwrot przedmiotowej nieruchomości, już istniało.

Oznacza to, że skutek przewidziany w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w postaci ustanowienia z mocy prawa użytkowania wieczystego nie nastąpił, w wypadku zaktualizowania się uprawnienia wynikającego z art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Okoliczność ta, zdaniem skarżącej, nie była przedmiotem badania organu i nie odniesiono się do niej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącej, naruszony został także art. 105 k.p.a. W sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania i dlatego też sprawa winna być rozpoznana merytorycznie, co na wypadek negatywnego rozstrzygnięcia skutkowałoby nie umorzeniem postępowania, ale nieuwzględnieniem wniosku i odmową zwrotu nieruchomości. Stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu jest zdaniem skarżącej błędne, wobec treści wyroku z dnia 2 czerwca 1993 r. (IV SA 1404/92), w którym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że podmioty nabywające z mocy prawa użytkowanie wieczyste na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie uzyskują tego prawa wobec nieruchomości, która była wywłaszczona i która podlegała zwrotowi.

Przesłanki zwrotu nieruchomości skarżącej, zostały jej zdaniem spełnione, bowiem działka nr [...] nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. To, że była ona w użytkowaniu wieczystym Centrali [...][...], a następnie P[...], których prawo jest ujawnione w księdze wieczystej zdaniem skarżącej, nie ma znaczenia, a przedmiotowa działka kwalifikuje się do zwrotu. Strona powołała się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (OSP 15/98 - ONSA 1999/3/75), w której stwierdzono, że złożenie po dniu 5 grudnia 1990 r. wniosku na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości o zwrot nieruchomości o której mowa w art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. nie stanowi przeszkody w dochodzeniu tego roszczenia, w szczególności jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r. zostały spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wywodząc z tego, że jej wniosek winien być rozpoznany merytorycznie.

Zdaniem skarżącej, organ naruszył też art. 23 ust. 4 i 3, art. 47 ust. 4 i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30, poz. 127) w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), bowiem Wojewoda Lubelski w sposób jej zdaniem bezprawny, w dniu [...] czerwca 1992 r. wydał decyzję komunalizacyjną naruszając w ten sposób prawa skarżącej do ubiegania się o zwrot nieruchomości. Wojewoda, w ocenie skarżącej, nie powinien był stwierdzić nabycia przez Gminę własności nieruchomości, co do której przed wydaniem decyzji zaktualizowały się przesłanki zwrotu byłej właścicielce. Po raz kolejny, zdaniem skarżącej, doszło do naruszenia wspomnianego art. 69 cytowanej ustawy kiedy decyzja Wojewody Lubelskiego z dnia [...] grudnia 1993 r. stwierdziła, że grunt oznaczony w ewidencji gruntów jako działka nr [...] obręb [...] Kolonia K., położony w Ś. przy ul. [...], w dniu 5 grudnia 1990 r. będącej w zarządzie Centrali [...] w W. stał się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego C[...].

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając wyrokiem z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 541/09, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę R. S. stwierdził, że Minister Infrastruktury nie naruszył prawa.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że prawidłowość orzeczenia wydanego przez organ Sąd ocenia według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu, przedstawiona wyżej sytuacja nie nastąpiła, a organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa. Wskazany jako naruszony przez organ administracji przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000, Nr 46, poz. 543 ze zm.) stanowi, iż roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 (a więc roszczenie o zwrot nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy, nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zamieszczony jest w dziale VII tej ustawy zatytułowanym "Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe". Jest to przepis przejściowy o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzania w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa. Z samej istoty więc tego typu przepisów wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów (por. uchwała 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 1999 r., OPK 26/99, ONSA 2000/1/11).

Celem art. 229 cytowanej ustawy było usankcjonowanie stanu prawnego powstałego przed wejściem w życie tej ustawy w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste, jeżeli prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej.

Oznacza to, w ocenie sądu pierwszej instancji, że jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi – następcy prawnemu – choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy. Przyjęcie odmiennej wykładni art. 229 ustawy i ograniczenie stosowania tego przepisu jedynie do roszczeń powstałych na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami bądź do sytuacji, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, nie dałoby się pogodzić z ratio legis tego przepisu.

Sąd zauważył dalej, że przeciwko poglądowi zaprezentowanemu w skardze przemawia nie tylko gramatyczna treść i cel tego przepisu, ale także wykładnia systemowa, która to metoda interpretacji przepisu prawnego nakazuje brać pod uwagę założenia systemu prawa w którym dany przepis funkcjonuje, treść innych norm prawa jak również położenie przedmiotowego przepisu w tekście aktu prawnego.

O zależności pomiędzy zwrotem nieruchomości, a prawem użytkowania wieczystego wielokrotnie wypowiadano się w doktrynie i orzecznictwie, wskazując, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością na skutek m.in. ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego. W takiej sytuacji sam fakt utraty władania tą nieruchomością przez Skarb Państwa stanowił negatywną przesłankę dla orzeczenia o jej zwrocie, a zatem okoliczność, czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mogły mieć znaczenia dla wyniku sprawy także pod rządem ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 kwietnia 1998 r. , IV SA 390/98, LEX nr 45941, z dnia 14 maja 1998 r., IV SA 1174/96, LEX nr 45927, z dnia 11 sierpnia 1998 r., IV SA 1687/96, LEX nr 45912; uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 23 września 1993 r., III AZP 13/93, OSA 1994/10/7, z dnia 22 grudnia 1993r., III AZP 24/93, LEX nr 10916).

W odniesieniu do sytuacji, jaka zaistniała w przedmiotowej sprawie, tj. że przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nie zapadła ostateczna decyzja co do obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 69 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zastosowanie ma wyłącznie przepis intertemporalny art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 229 normuje bowiem status prawny nieruchomości obciążonej użytkowaniem wieczystym pod rządami poprzednio obowiązującego prawa, uzależniając ten status wyłącznie od ustanowienia prawa rzeczowego (użytkowania wieczystego) na rzecz osoby trzeciej oraz ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej. Decyzję o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste w przedmiotowej sprawie wydano w 1993 r., a wpis do księgi wieczystej nastąpił w 1995 r. Konstrukcja taka nie narusza zasady nieretroakcji (niedziałania prawa wstecz) lecz utrwala ukształtowane w drodze wpisów do księgi wieczystej stosunki prawno–rzeczowe.

Nie jest natomiast wykluczone dochodzenie przez poprzedniego właściciela lub jego następcę prawnego od Skarbu Państwa lub gminy na zasadach ogólnych, tj. przed sądem powszechnym naprawienia szkody wynikłej wskutek zbycia wywłaszczonej nieruchomości niewykorzystanej na cel wywłaszczenia lub oddania jej w użytkowanie wieczyste z naruszeniem obowiązków wynikających między innymi z art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Reasumując sąd stwierdził, że skoro wywłaszczoną nieruchomość będącą przedmiotem rozpoznawanej sprawy oddano w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (1 stycznia 1998 r.) i prawo to ujawniono w księdze wieczystej, poprzedni właściciel w rozumieniu art. 229 u.g.n utracił roszczenie domagania się zwrotu tej nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo przyjęły, że brak roszczenia, które mogłoby być uwzględnione na drodze postępowania administracyjnego oznacza, że postępowanie takie jest bezprzedmiotowe i stanowi przesłankę do jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 541/09 skargę kasacyjną wniosła R. S., reprezentowana przez adwokata.

Zaskarżając wyrok w całości pełnomocnik wniósł o jego uchylenie w całości

i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez oddalenie skargi na skutek uznania, że w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia prawa procesowego w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. pomimo nierozważenia i nieuwzględnienia przez organ administracji części materiału dowodowego, z którego wynika, że roszczenie skarżącej R. S. istniało już przed dniem przekazania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste i na dzień 5 grudnia 1990 r. zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości,

b) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez niewyczerpujące odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów skargi wniesionej przez skarżącą od decyzji Ministra Infrastruktury i w istocie powielenie argumentacji zawartej w uzasadnieniu tej decyzji.

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. (nie wskazano litery) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędną wykładnię art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 28 stycznia 1997 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543) polegającą na uznaniu, że ograniczenie stosowania tego przepisu jedynie do roszczeń powstałych na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami, bądź do sytuacji, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, nie dałoby się pogodzić z ratio legis tego przepisu, podczas, gdy stosowanie tego przepisu nie powinno naruszać praw podmiotów, co do których spełniły się przesłanki co do zwrotu nieruchomości.

W uzasadnieniu, autor skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd podzielił pogląd Starosty Ś., pomimo, że doszło do naruszenia art. 105 k.p.a. W sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania i dlatego też powinna być ona rozpoznana merytorycznie, co na wypadek negatywnego rozstrzygnięcia skutkowałoby nie umorzeniem postępowania, ale nieuwzględnieniem wniosku i odmową zwrotu.

Sąd orzekający wyraził pogląd, że należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Tego rodzaju konstatacja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest skutkiem niedostrzeżenia, a w konsekwencji akceptacji naruszeń procedury administracyjnej, jakiej dopuściły się organy administracji, polegających na jedynie powierzchownej ocenie materiału dowodowego.

Naruszony został przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. O ile przesłanki te zostały spełnione, to przy wydawaniu decyzji zupełnie pominięto okoliczność, że w dacie wejścia w życie ustawy, roszczenie skarżącej o zwrot przedmiotowej nieruchomości, już istniało. Przesłanki zwrotu nieruchomości zostały spełnione, co przyznaje Wojewoda Lubelski w uzasadnieniu swojej decyzji na k-3, cyt: Działka nr [...] wprawdzie nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, ale pozostaje w użytkowaniu wieczystym Centrali [...][...] a następnie P[...]. Tym samym zdaniem Wojewody przedmiotowa działka kwalifikowała się do zwrotu.

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że w podobnej sprawie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 października 2002 r. IlI RN 181/01 uznał, że wywłaszczona nieruchomość, która w dniu wejścia w życie ustawy 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym pozostawała w zarządzie uczelni nie stała się z mocy art. 181 ust. 1 tej ustawy przedmiotem użytkowania wieczystego tej uczelni, jeżeli przed tą datą spełniły się przesłanki zwrotu nieruchomości byłemu właścicielowi. Oznacza to, że skutek przewidziany w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w postaci ustanowienia z mocy prawa użytkowania wieczystego nie nastąpił, w wypadku zaktualizowania się uprawnienia wynikającego z art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Okoliczność ta nie była przedmiotem badania i nie odniesiono się do niej w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Według pełnomocnika, wyrok Sądu jest błędny, w sytuacji skarżącej, wobec treści wyroku z dnia 2 czerwca 1993 r. (IV SA 1404/92), w którym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że podmioty nabywające z mocy prawa użytkowanie wieczyste na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. nie uzyskują tego prawa wobec nieruchomości, która była wywłaszczona i która podlega zwrotowi. Sąd Najwyższy i Naczelny Sąd Administracyjny wyłączyły skutek następujący z mocy prawa co do nieruchomości wywłaszczonych w sytuacji, gdy spełniły się przesłanki zwrotu nieruchomości byłemu właścicielowi. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów (OSP 15/98 - ONSA1999/3/75) stwierdził, że złożenie po dniu 5 grudnia 1990 r. wniosku na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości o zwrot nieruchomości, o której mowa w art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990r. nie stanowi przeszkody w dochodzeniu tego roszczenia, w szczególności, jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r. zostały spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych

w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), poprzez przyjęcie, że jeśli w dacie wejścia w życie ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. istniało roszczenie skarżącej o zwrot działki nr [...] położonej przy ulicy [...] obręb [...] Kolonia K. oraz działek [...],[...] i [...] położonych przy Alei [...] obręb Kolonia K. w miejscowości Ś., to przepis ten nie ma zastosowania, a ww. nieruchomości kwalifikują się do zwrotu, gdyż nie zostały wykorzystane zgodnie z celem na który zostały wywłaszczone.

Zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo podzielił stanowisko organów administracji, które uznały, że przesłanki określone w tym przepisie zostały spełnione. Decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...] Wojewoda Lubelski stwierdził, że Centrala [...] "[...]" będąca w rozumieniu tego przepisu osobą trzecią nabyła z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości) prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa składającej się z wyżej wskazanych nieruchomości, a prawo zostało wpisane do w księdze wieczystej w dniu 12 lipca 1995 r., czyli przed dniem 1 stycznia 1998 r. Oznacza to, że właścicielowi roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1687/96 opublikowany w LEX nr 45916, wyrok NSA z dnia 22 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 651/05 opublikowany w CBOSA, wyrok NSA z dnia 3 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 679/09 opublikowany w LEX nr 595463). Stanowisko takie znajduje pełne odzwierciedlenie w treści uchwały Składu Pięciu Sędziów NSA z dnia 25 października 1999r. sygn. akt OPK 26/99 (opublikowana w ONSA Nr 1 rok 2000 poz. 11), w której podkreślono, że "zasadniczy senes przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi to, że nieruchomość taka jest oddana jest osobie trzeciej w użytkowanie wieczyste. Rozstrzygające znaczenie przy stosowaniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma więc to, czy w momencie wejścia w życie ustawy istniało samo prawo użytkowania wieczystego nieruchomości". Należy zatem uznać , że zawsze w sytuacji, w której prawo do użytkowania wieczystego zostało wpisane na rzecz osoby trzeciej przed dniem 1 stycznia 1998 r. nie można skutecznie dochodzić zwrotu wywłaszczonej nieruchomości

W tym miejscu należy zaznaczyć, że jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wykładnia systemowa przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że ten przepis ma charakter intertemporalny, a zatem ma on na celu uregulowanie stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa. Tak więc celem wprowadzenia przez ustawodawcę art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami było usankcjonowanie stanu prawnego powstałego w wyniku ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości, powstałego przed dniem 1 stycznia 1998 r. (tj. wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami). Przepis ten zabezpiecza więc pewność obrotu prawnego, co ma szczególne znaczenie w sytuacji, gdy uprawnienie przysługujące osobie trzeciej jest wpisane do księgi wieczystej.

Jako niemające podstawy należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a., przez oddalenie skargi poprzez uznanie, że w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia prawa procesowego w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. pomimo nierozważenia i nieuwzględnienia przez organ administracji części materiału dowodowego, z którego wynika, że roszczenie skarżącej istniało już przed dniem przekazania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste i na dzień 5 grudnia 1990 r. zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości. Sąd całościowo rozpatrzył i ocenił zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy, wskazując, że przywołane przez skarżącą okoliczności nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niewyczerpujące odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów skargi wniesionej przez skarżącą od decyzji Ministra Infrastruktury i w istocie powielenie argumentacji zawartej w uzasadnieniu tej decyzji. Uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest obszerne, zawiera głęboką i poszerzoną analizę treści art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 105 kpa oraz w całości odnosi się do zarzutów postawionych w skardze.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i, w oparciu o art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega oddaleniu.