Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 591/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 151, art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 § 1, art. 184, art. 185 § 1, art. 203 pkt 2, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 § 1, art. 15 § 1, art. 27 § 1 pkt 3, pkt 5, pkt 6, art. 33 pkt 3, art. 34 § 1a, art. 115 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2013 poz 490
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez  Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. - tekst jednolity
article: art. 185 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 187, art. 188
journal: Dz.U. 2004 nr 171 poz 1800
law: Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne
article: art. 67a § 1 pkt 1-3, art. 67b § 1-6, art. 72 § 1 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1-5, art. 76 § 1-4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 11 ust. 1, ust. 9
journal: Dz.U. 2013 poz 672
law: Ustwa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 127 § 3, art. 156 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik (spr.) Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych "N." S.A. oraz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1681/12 w sprawie ze skargi C. N. Spółki z o.o. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 1 i 3 i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. oddala skargę kasacyjną "N." S.A. w W.; 3. zasądza od "N." S.A. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej: WSA w W. lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r. o sygn. V SA/Wa 1681/12 po rozpoznaniu sprawy ze skargi "N." S.A. w W. (dalej: Spółka) na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej: Prezes UKE) z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów podniesionych w postępowaniu egzekucyjnym, uchylił zaskarżone postanowienie w części utrzymującej w mocy postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w zakresie punktu II, a w pozostałej części skargę oddalił i orzekł o kosztach postępowania.

Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] listopada 2011 r. Prezes UKE wystawił tytuł wykonawczy nr [...] za zobowiązania C. D. P. sp. z o.o. z tytułu opłaty w kwotach po 5600 zł za III i IV kwartał 2006 r. wraz z odsetkami za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. zobowiązany wniósł do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej:

1. niespełnienia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej: u.p.e.a. poprzez brak wskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny;

2. niespełnienia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej w sytuacji, kiedy należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

3. niespełnienia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

4. niedoręczenia przez wierzyciela zobowiązanemu upomnienia, o którym jest mowa w art. 15 u.p.e.a., o czym mowa w art. 33 pkt 7 tej ustawy;

5. określenie przez wierzyciela egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, będącego podstawą wystawionego tytułu wykonawczego, o czym mowa w art. 33 pkt 3 tej ustawy;

6. wykonania lub nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, o czym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Prezes UKE – jako wierzyciel, uznał za nieuzasadnione podniesione zarzuty, za wyjątkiem zarzutu nr 6, który uznał za niedopuszczalny, ponieważ jest on przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu – w sprawie o stwierdzenie nadpłaty.

Zobowiązany wystąpił następnie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, formułując tożsame zarzuty i żądając zmiany stanowiska wierzyciela przez uwzględnienie zarzutów. Po jego rozpatrzeniu postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Prezes UKE utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2012 r. uznając, że dotychczas zajęte stanowisko było prawidłowe.

Organ stwierdził, że tytuł wykonawczy zawiera wskazanie obowiązku, który wynika z art. 185 ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) dalej: p.t., ponieważ podmiot nieposiadający rezerwacji częstotliwości, który uzyskał prawo do wykorzystania częstotliwości w pozwoleniu radiowym, jest zobowiązany uiszczać roczne opłaty za prawo dysponowania częstotliwością, o których mowa w art. 185 ust. 1. Na rodzaj obowiązku wskazuje użyty wzór formularza tytułu wykonawczego dotyczący zobowiązań pieniężnych i obejmuje zapłatę określonej w tytule kwoty, której wysokość i terminy zapłaty określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2005 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością (Dz. U. Nr 24, poz. 196 ze zm.), dalej: rozporządzenie RM z dnia 8 lutego 2005 r. przy uwzględnieniu wydanego danemu podmiotowi pozwolenia radiowego. Brak było podstaw do określania w tytule pierwszeństwa, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a., ponieważ nie określa go przepis art. 115 u.p.e.a., lecz wskazuje on jedynie kolejność zaspokojenia z kwoty uzyskanej z egzekucji. Pierwszeństwo takie powinno natomiast wynikać z przepisu szczególnego, co nie miało miejsca w niniejszym przypadku. Tytuł zawierał też wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; w rubryce 72 tytułu powołano art. 187 w zw. z art. 185 ust. 1 i 3 p.t. w zw. z rozporządzeniem RM z dnia 8 lutego 2005 r. i jego załącznikiem nr 2 pkt III ppkt 1. Z kolei upomnienie doręczono zobowiązanemu w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] zawierającym wezwanie do zapłaty zaległych opłat za 2006 r., w którym oznaczenia zaległości dokonano poprzez wskazanie numeru decyzji (pozwolenia radiowego), z którym wiąże się zaległa opłata, terminów zapłaty poszczególnych opłat oraz ich wysokości. Opłaty te powinny być obliczone i wpłacone samodzielnie przez zobowiązanego, dlatego wezwanie to powinno stanowić dla niego podstawę zweryfikowania stanu ciążących na Spółce zobowiązań. Upomnienie ma jedynie na celu przypomnienie zobowiązanemu stanu zadłużenia, a nie udowadniać faktu jego istnienia. Ponadto przepisy nie określają jego treści. Tytuł określa rodzaj należności, okres z którym się wiąże, kwotę należności głównej, stawkę odsetek, datę od której się je nalicza, kwotę odsetek naliczoną na dzień wystawienia tytułu. Odnosząc się zaś do zarzutu wykonania lub nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, rozszerzonego o naruszenie art. 34 § 1a u.p.e.a. organ podtrzymał stanowisko o jego niedopuszczalności. Podał, że Spółka dysponuje pozwoleniami radiowymi, a m.in. opłaty za 2006 r. związane z pozwoleniem z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] są przedmiotem postępowania ulgowego wszczętego na wniosek zobowiązanego na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej: o.p. o rozłożenie należności na raty. W postępowaniu tym zgłoszono wątpliwości w zakresie podstawy prawnej obliczania wysokości opłat za 2006 r. i nie zostały one jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte. Udzielenie ulgi może zaś dotyczyć wyłącznie istniejących i niekwestionowanych zaległości.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka wniosła skargę do WSA w W. Zaskarżanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) dalej: k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.), dalej: u.s.d.g. polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia dotyczącego sprawy rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym, ponieważ wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] stycznia 2012 r. powinien być rozpatrzony do dnia [...] lutego 2012 r., a skoro Prezes UKE nie skorzystał z prawa do przedłużenia postępowania uznać należało, że organ "wydał rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskiem przedsiębiorcy", stosownie do przepisu u.s.d.g. Zarzuciła również naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 9 u.s.d.g. poprzez nieumorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy następczo okazało się, że sprawa została załatwiona innym postanowieniem ostatecznym. Postępowanie to ma bowiem bezpośredni związek z wykonywaną przez stronę działalnością gospodarczą, dlatego znaleźć powinien zastosowanie przepis art. 11 ust. 9 u.s.d.g. Podniosła też naruszenie art. 27 § 1 pkt 3, 5, 6, art. 15 § 1, art. 33 pkt 3 u.p.e.a., przedstawiając dotychczasową argumentację. Z kolei naruszenie art. 33 pkt 1 w zw. z art. 34 § 1a u.p.e.a. miało nastąpić przez przyjęcie, że zobowiązany nie mógł powoływać się na zarzut wykonania/nieistnienia obowiązku, który miał być rzekomo przedmiotem innego postępowania, podczas gdy owo postępowanie dotyczyło opłat za rok 2007, a art. 7 i 77 k.p.a. przez nierozpoznanie istoty sprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes UKE wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty za niezasadne.

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2012 r. Spółka poinformowała Sąd o następstwie prawnym i przejęciu przez N. sp. z o.o. całego majątku C. D. P. N. sp. z o.o. W piśmie tym odniosła się także do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę i rozwinęła argumentację dotyczącą zarzutu naruszenia art. 34 § 1a u.p.e.a. podkreślając, że sprawa opłat za 2006 r. jest wyłącznie przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Z kolei w piśmie złożonym na rozprawie przed WSA w W. w dniu 20 grudnia 2012 r. Spółka poinformowała o cofnięciu w dniu [...] listopada 2011 r. wniosku o rozłożenie na raty zobowiązań wynikających ze wskazanych pozwoleń radiowych, w tym o nr [...].

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w W. uznał, że skarga była częściowo uzasadniona, ponieważ zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem art. 34 § 1a u.p.e.a. uzasadniającym jego uchylenie w części dotyczącej tego zarzutu. Sąd podał, że podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały enumeratywnie wyliczone w art. 33 u.p.e.a. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie było ustalenie, czy na podstawie decyzji – pozwolenia radiowego, możliwe jest wskazanie wysokości opłaty, która jest egzekwowana na podstawie tytułu wykonawczego, czy jak twierdzi Spółka, potrzebne było doprecyzowanie wysokości tej opłaty przez Prezesa UKE.

Egzekwowane od Spółki należności to zaległe opłaty za 2006 r. za używanie częstotliwości zgodnie z udzielonym pozwoleniem radiowym nr [...]. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że za używanie częstotliwości należy uiszczać opłaty zgodnie ze wskazanymi przepisami prawa. Obowiązek dokonywania tych wpłat wynika z treści art. 185 ust. 3 p.t. Wysokość opłat ustala się zaś przy uwzględnieniu rozporządzenia RM z dnia 8 lutego 2005 r. i jego załączników oraz treści pozwolenia radiowego. Powyższa sytuacja dotyczyła skarżącej Spółki.

W ocenie Sądu I instancji, prawidłowo w tytule wykonawczym jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazano akt normatywny, z którego wynika obowiązek uiszczania rocznych opłat. Prawidłowym działaniem organu było wskazanie w poz. 30 tytułu jako podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku pozwolenia radiowego. Wysokość egzekwowanej opłaty została wskazana w poz. 33 i 43, a wysokość odsetek w poz. 37 i 47. Dlatego zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 i 6 u.p.e.a. okazał się niezasadny. Niesłusznie też zarzucono brak określenia w tytule pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, ponieważ o pierwszeństwie tym nie stanowi art. 115 u.p.e.a. Wskazuje on wyłącznie kolejność zaspokojenia wymienionych w nim należności. Brak natomiast było odrębnej, szczególnej podstawy prawnej, która kolejność tę by modyfikowała. Przed wystawieniem tytułu doręczono również Spółce upomnienie zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. Zawierało ono wezwanie do zapłaty zaległych opłat za 2006 r. i pozwalało na zidentyfikowanie zaległych opłat i zastosowanie się do jego treści. Za nietrafny uznano ponadto zarzut oparty na przepisie art. 33 pkt 3 u.p.e.a., ponieważ organ prawidłowo określił egzekwowany obowiązek wskazując podstawę prawną należności objętej tytułem, który to przepis był zarazem podstawą wydania pozwolenia radiowego oraz samego orzeczenia, którego treść wpływa na zakres obowiązku uiszczania rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością. Sąd nie podzielił również zarzutów powiązanych z przepisem art. 11 ust. 9 u.s.d.g., ponieważ tytuł wykonawczy wystawiony w postępowaniu egzekucyjnym nie jest aktem związanym z reglamentacją działalności gospodarczej.

WSA w W. podzielił natomiast stanowisko Spółki, że nierozpoznanie przez organ zarzutu dotyczącego wykonania lub nieistnienia obowiązku nastąpiło z naruszeniem art. 34 § 1a u.p.e.a. Zgodnie z nim, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.

W niniejszej sprawie wysokość należności nie została określona w żadnym orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Organ uznał natomiast, że omawiany zarzut jest przedmiotem rozpatrzenia w innych postępowaniach, a to: (1) wszczętym na wniosek Spółki z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłaty rocznej za 2006 r. za prawo do dysponowania częstotliwościami radiowymi, w tym na podstawie pozwolenia nr [...], (2) wszczętym na wniosek Spółki z dnia [...] września 2007 r. w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za III kwartał 2007 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwoleń radiowych nr [...] i nr [...]. Jednak stanowisko to jest błędne. Postępowanie w sprawie rozłożenia należności na raty nie jest postępowaniem, w którym mogą być rozstrzygane zarzuty dotyczące podstawy prawnej należności, ustalenie jej wysokości i w konsekwencji ustalanie wykonania/nieistnienia zobowiązania. Zakres postępowania w sprawie udzielenia ulgi określają przepisy art. 67a i 67b o.p. i nie przewidują one możliwości ustalania w tym postępowaniu wysokości zobowiązania, czy też podstawy prawnej jego powstania, nawet gdyby strona zgłosiła taki zarzut. Nie stanowi podstawy do ustalania wysokości należności powołana przez organ zasada, zgodnie z którą przedmiotem rozłożenia na raty może być tylko należność o niespornej wysokości. Spór co do wysokości zobowiązania skutkować będzie odmową rozłożenia należności na raty, a nie ustaleniem wysokości zobowiązania. Nie mogło być podstawą do stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu także postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty, prowadzone w odniesieniu do zobowiązań wynikających z pozwoleń radiowych nr [...] i [...], ponieważ nie dotyczy ono zobowiązań wynikających z pozwolenia nr [...].

Skargi kasacyjne od wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r. wniosły obie strony. Prezes UKE zaskarżył wyrok w części, a mianowicie rozstrzygnięcia zawarte w punkcie I (uchylające zaskarżone postanowienie w części) i III (dotyczące kosztów postępowania), domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. poprzez zaniechanie rzetelnego przedstawienia stanu faktycznego sprawy oraz zawarcia w uzasadnieniu wskazań co do dalszego postępowania przez Prezesa UKE. Z kolei formułując zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego zarzucił błędną wykładnię:

1. art. 34 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 188 w zw. z art. 185 ust. 1 i 3 p.t. w zw. z art. 67a § 1 pkt 1-3 i art. 67 b § 1-6 o.p. poprzez przyjęcie, że zarzut wykonania/nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nie był przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek strony z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie rozłożenia na raty opłaty rocznej za 2006 r. oraz przyjęcie, że nie jest to postępowanie, w którym można rozstrzygać zarzuty dotyczące podstawy prawnej należności, ustalenia wysokości należności, podczas gdy prawidłowe są poglądy przeciwne;

2. art. 34 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 72 § 1 i 2, art. 73 § 1 pkt 1-5 w zw. z art. 76 § 1-4 o.p. poprzez przyjęcie, że zarzut zobowiązanego wykonania/nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nie był przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek strony z dnia [...] września 2007 r. w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za III kwartał 2007 r., podczas gdy prawidłowy jest pogląd przeciwny.

Uzasadniając zarzuty wnoszący skargę kasacyjną przedstawił argumentację prawną przemawiającą za ich zasadnością.

Z kolei Spółka zaskarżyła wyrok w części oddalającej skargę, domagając się jego uchylenia w tym zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz orzeczenia o kosztach postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. polegającego na przyjęciu, że tytuł wykonawczy spełnia wymóg wskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia nieodpowiadającego jego wymogom, ponieważ nie pozwala ono na ustalenie i skontrolowanie toku rozumowania Sądu;

3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. polegającego na przyjęciu, że nie jest wymagane wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej w sytuacji, kiedy należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. polegającego na przyjęciu, że tytuł wykonawczy spełnia wymóg wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

5. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 15 § 1 u.p.e.a. polegającego na uznaniu, że doręczono Spółce upomnienie spełniające wymogi w nim określone;

6. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 3 u.p.e.a. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 33 pkt 3 u.p.e.a. polegającego na przyjęciu, że określenie egzekwowanego obowiązku jest zgodne z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia;

7. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 9 u.s.d.g. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 9 u.s.d.g. polegającego na utrzymaniu w mocy postanowienia dotyczącego sprawy rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym;

8. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 9 u.s.d.g. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 9 u.s.d.g. polegającego na nieumorzeniu postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy następczo okazało się, że sprawa została załatwiona innym postanowieniem ostatecznym.

Uzasadniając zarzuty wnosząca skargę kasacyjną przedstawiła argumentację prawną przemawiającą za ich zasadnością.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, tym samym zaistniały warunki do rozpoznania skarg kasacyjnych.

Skarga kasacyjna Spółki oparta została na naruszeniu prawa procesowego, a więc wskazuje jako podstawę art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z kolei skarga Prezesa UKE powołuje obie podstawy kasacyjne o jakich stanowi art. 174 p.p.s.a. W takich okolicznościach NSA w pierwszej kolejności odniesie się do stawianych wyrokowi zarzutów formalnych, przy czym najpierw oceni te zarzuty, które są najdalej idące dla wyrokowania, a dla jasności prezentowanej argumentacji każdą ze skarg podda odrębnej analizie.

Prezes UKE stawia wyrokowi WSA w W. zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zdaniem organu wyrok objęty skargą kasacyjną narusza wskazany przepis w ten sposób, że uzasadnienie nie zawiera wytycznych dla organu co do dalszego postępowania oraz nie uzasadnia rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania. Ten zarzut skargi kasacyjnej znajduje usprawiedliwienie prawne. Następstwem przyjęcia przez NSA trafności tego zarzutu jest uwzględnienie skargi kasacyjnej Prezesa UKE. Niewątpliwie art. 141 § 4 p.p.s.a. nakłada na Sąd I instancji obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku w sposób prawem przewidziany. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli wyrok uwzględnia skargę, skutkiem czego ma być ponowne rozpatrzenie sprawy, to uzasadnienie wyroku musi zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wyrok WSA w W. będący przedmiotem kontroli na skutek wniesionej skargi kasacyjnej nie zawiera wskazań jakie powinien wykonać Prezes UKE rozpoznający zarzuty przeciwegzekucyjne zgłoszone przez Spółkę. Kontrolowany wyrok w ogóle nie odnosi się do przyszłego postępowania egzekucyjnego prowadzonego po uwzględnieniu skargi. Brak tej części uzasadnienia narusza dyspozycję art. 141 § 4 p.p.s.a., a skoro strona skarżąca kasacyjnie podniosła zarzut naruszenia tego przepisu, to Sąd II instancji będąc związany granicami skargi kasacyjnej był zobowiązany uwzględnić ten środek prawny ze względu na trafność zarzutu i jego prawne usprawiedliwienie.

W ocenie NSA zasadny jest także drugi wątek stawianego przez Prezesa UKE zarzutu kierowanego w stosunku do uzasadnienia. Skoro z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, że Sąd I instancji ma wyjaśnić w uzasadnieniu podstawę prawną orzekania, to również ma obowiązek wskazania i uzasadnienia podstawy prawnej orzeczenia o kosztach. Z sentencji skarżonego kasacyjnie wyroku wynika, że Sąd I instancji zasądził od Prezesa UKE na rzecz Spółki częściowy zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał jako podstawę prawną tego orzeczenia art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Z treści tych przepisów wynika zasada pokrywania kosztów w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz sposób ustalania wysokości tych kosztów. Jednak nie wynika z nich uprawnienie i podstawy miarkowania kosztów w postępowaniu. Jeżeli Sąd I instancji skorzystał z takiej możliwości to w uzasadnieniu wyroku powinien wskazać właściwe przepisy uprawniające do miarkowania kosztów i podać argumentację przemawiającą na rzecz skorzystania z takiego rozwiązania prawnego. Uzasadnienie wyroku WSA w W. nie zawiera takich rozważań, zatem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w tej części także należało uznać za uzasadniony.

Zarzut naruszenia prawa materialnego sformułowany w skardze Prezesa UKE należy ocenić z perspektywy poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych sprawy. W rozpoznawanej sprawie strony nie kwestionują stanu faktycznego, natomiast toczą spór o to jaki jest związek zarzutu podnoszonego przez Spółkę z jego rozpatrzeniem w odrębnym postępowaniu podatkowym, sądowym lub administracyjnym. Z tego powodu Prezes UKE stawia wyrokowi WSA w W. zarzut wadliwej oceny sposobu wykładni przepisów prawa materialnego przyjętej przez organ i z tego powodu uchylenia postanowienia Prezesa UKE, w części utrzymującej w mocy postanowienie tego organu wydane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W tym zakresie skarga kasacyjna Prezesa UKE odwołuje się do błędnej wykładni art. 34 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 188 i art. 185 ust. 1 i ust. 3 p.t. oraz art. 67a § 1 pkt 1-3 i art. 67b § 1-6 o.p., która polega na błędnym przyjęciu, że zarzut wykonania lub nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie był przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym w sprawie rozłożenia na raty opłaty rocznej ciążącej na Spółce za 2006 r. (pkt 1). Skarga kasacyjna stawia także ten sam rodzaj zarzutu wyrokowi Sądu I instancji w sytuacji, gdy ten Sąd przyjmuje, że w postępowaniu przed Prezesem UKE doszło do naruszenia art. 34 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 72 § 1 i § 2, a także art. 73 § 1 pkt 1-5 i art. 76 § 1-4 o.p. poprzez przyjęcie, że zarzut wykonania lub nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie był przedmiotem rozpoznania w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat, do których uiszczenia Spółka była zobowiązana (pkt 2).

W ocenie NSA podniesione przez Prezesa UKE zarzuty naruszenia prawa materialnego są zasadne. Trudno zgodzić się z argumentacją Sądu I instancji, że zarówno postępowanie w sprawie rozłożenia zadłużenia Spółki na raty, jak i postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w stosunku do zobowiązań wynikających z pozwoleń radiowych, z których Spółka nie uiszczała stosownych opłat i na tej podstawie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, w którym Prezes UKE wydał postanowienie i zapadł wyrok Sądu I instancji, nie prowadzi do rozpoznania zarzutu zobowiązanego w innym postępowaniu administracyjnym, a to wyczerpuje treść art. 34 § 1a u.p.e.a. Zdaniem Sądu II instancji trafne jest stanowisko Prezesa UKE prezentowane w skardze kasacyjnej, że w przypadku egzekucji należności pieniężnych, których wysokość jest ustalana przez przepisy prawa i one nakładają na zobowiązanego obowiązek ich uiszczenia w oznaczonym czasie, wszczęte przez Spółkę postępowanie obejmujące rozłożenie na raty i stwierdzenie nadpłaty tych należności musi być potraktowane jako rozpatrzenie zarzutu w odrębnym postępowaniu, a więc w warunkach wynikających z treści art. 34 § 1a u.p.e.a. W takich przypadkach brak jednoznacznego rozstrzygnięcia organu o wysokości należności uniemożliwiałby prowadzenie skutecznej egzekucji, gdyż jej wysokość byłaby nieokreślona i niepewna, ze względu na możliwe rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniu o rozłożenie na raty lub stwierdzeniu nadpłaty. Wynik obu postępowań ma wpływ na wysokość obliczenia należności, której dotyczy tytuł wykonawczy, zatem przyjęcie przez Sąd I instancji, że kontrolowane postanowienie narusza treść art. 34 § 1a u.p.e.a. nie znajduje prawnego uzasadnienia. Z tych powodów NSA przyjmuje, że stanowisko WSA w W. w zakresie rozumienia treści art. 34 § 1a u.p.e.a. w związku ze wskazanymi w zarzucie kasacyjnym przepisami nie odpowiada prawu, a tym samym trafny jest zarzut naruszenia prawa materialnego sformułowany w pkt 1 i 2 skargi kasacyjnej. Z tego powodu skarga kasacyjna Prezesa UKE podlega uwzględnieniu.

Spółka w swojej skardze kasacyjnej postawiła wyrokowi zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne sformułowała w 8 punktach, przy czym jeden z zarzutów obejmujący naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. odnosi się autonomicznie do działania Sądu I instancji, a pozostałe wiążą naruszenie prawa procesowego z wadliwą kontrolą jakiej dokonał WSA w W. w zakresie stosowania przez Prezesa UKE przepisów u.p.e.a. i k.p.a. Skarga kasacyjna Spółki oparta na powołanych w niej zarzutach nie ma uzasadnionych podstaw.

Spółka stwierdza, że uzasadnienie wyroku narusza treść art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem nie pozwala na ustalenie i skontrolowanie toku rozumowania przyjętego przez Sąd I instancji. Z takim zarzutem nie można się zgodzić, gdyż uzasadnienie wyroku objętego skargą kasacyjną przedstawia sposób argumentacji przyjęty przez Sąd I instancji, a to pozwala dokonać oceny poprawności stosowania prawa, a w konsekwencji dokonanej kontroli. Właśnie z tego powodu, że taka możliwość istnieje NSA uwzględnił skargę kasacyjną Prezesa UKE wskazując, że uzasadnienie nie zawiera wszystkich obligatoryjnych elementów oraz, że Sąd I instancji wadliwie wykładał treść art. 34 § 1a u.p.e.a. W związku z powyższym nie można uznać trafności zarzutu Spółki odnoszącego się do art. 141 § 4 p.p.s.a. zwłaszcza, że Sąd II instancji jest związany zakresem naruszenia wskazanym w zarzucie i może odnieść swoją ocenę tylko do tego obszaru, który wyznaczyła skarga kasacyjna. Spółka nie podniosła zarzutu braków uzasadnienia, jak uczynił to Prezes UKE, zatem z tego powodu NSA nie mógł uznać zarzutu za usprawiedliwiony. Reasumując tę część wywodu stwierdzić należy, że nawet obiektywna wadliwość uzasadnienia nie musi skutkować trafnością zarzutu kasacyjnego, jeżeli skarga jej nie podnosi. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdzie przyznanie trafności naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. podniesionego przez Prezesa UKE nie jest równoznaczne z przyjęciem trafności naruszenia tego przepisu w zakresie wskazanym przez Spółkę.

W ocenie NSA wyrok poddany kontroli kasacyjnej nie narusza art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., gdyż Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę w części ze względu na fakt, że kontrolowane przez ten Sąd postanowienie nie narusza art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Z treści przepisu wynika, że tytuł wykonawczy ma zawierać określenie treści obowiązku podlegającego egzekucji, podstawę prawną jego istnienia oraz stwierdzenie, że ten obowiązek jest wymagalny, a dla należności pieniężnej także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki, rodzaj i ich stawkę. Analiza akt sprawy oraz uzasadnienia wyroku jednoznacznie potwierdza, że obowiązek podlegający egzekucji odnosi się do nieuiszczonych opłat z tytułu korzystania przez Spółkę z pozwolenia radiowego, a samo pozwolenie nie stanowi podstawy prawnej obowiązku, gdyż taką podstawą są właściwe przepisy prawne, które określają egzekwowany obowiązek i nie wymagają, a nawet nie dopuszczają decyzyjnego precyzowania jego zakresu. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji poprawnie ocenił, że Prezes UKE wskazał właściwe przepisy konstytuujące obowiązek objęty tytułem wykonawczym. NSA podziela w tym zakresie stanowisko WSA w W.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. polegający na oddaleniu skargi, pomimo że organ egzekucyjny nie wskazał podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności w sytuacji, gdy należność z tytułu opłat objętych egzekucją korzysta z takiego prawa. W tym zakresie NSA w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym pierwszeństwo zaspokojenia takich należności musi wynikać z przepisów szczególnych odnoszących się do takich należności. W rozpoznawanej sprawie ten rodzaj pierwszeństwa nie występuje, bo brak jest przepisów szczególnych, które regulowałyby tę materię. W żadnej mierze tego pierwszeństwa nie można wywodzić z treści art. 115 ust. 1 u.p.e.a., gdyż treść tego przepisu określa kolejność zaspokajania określonych należności, a pierwszeństwo ustalone w przepisach szczególnych może zmieniać tę kolejność. Zatem tylko w tych przypadkach, gdy regulacja szczególna zmienia to pierwszeństwo, tytuł egzekucyjny musi takie pierwszeństwo wskazywać, więc realizować dyspozycję art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie występuje.

Zdaniem Sądu II instancji nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. polegający na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy tytuł egzekucyjny nie wskazuje podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Tak postawiony zarzut jest chybiony, gdyż Sąd I instancji poprawnie przyjął, że wskazaniem takiej podstawy jest powołanie w tytule egzekucyjnym właściwych przepisów p.t., art. 187 w zw. z art. 185 ust. 1 i 2 p.t., przepisów wykonawczych do ustawy, określających tryb i zasady wnoszenia opłat za pozwolenia radiowe. Wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa wymaga powołania przepisów kształtujących obowiązek i ten wymóg został spełniony w tytule wykonawczym kontrolowanym przez WSA w W.

Nietrafny jest również zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., kwestionujący oddalenie skargi w sytuacji, gdy Spółce nie doręczono upomnienia. Z akt sprawy wynika, że jest to zarzut oczywiście chybiony, gdyż Spółka otrzymała upomnienie w dniu [...] listopada 2011 r., które zwierało wezwanie do zapłaty zaległych opłat za 2006 r., a z jego treści wynika zaległość, co do której zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.

W ocenie NSA nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 3 u.p.e.a. Spółka twierdzi, że wyrok WSA w W. narusza prawo, bo oddala jej skargę w sytuacji, gdy doszło do wadliwego przyjęcia, że określenie obowiązku podlegającego egzekucji jest zgodne z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia. Art. 33 pkt 3 u.p.e.a. stanowi, że podstawą zarzutu jest określenie obowiązku podlegającego egzekucji niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a. Z treści art. 3 § 1 u.p.e.a. wynika, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień lub bezpośrednio z przepisu prawa, o ile te obowiązki nie są poddane egzekucji sądowej. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie przyjmuje, że wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku nastąpiło przez odwołanie się do przepisów prawa, które nakładają obowiązek uiszczania opłat rocznych za prawo do dysponowania częstotliwościami radiowymi, a pozwolenie radiowe nie jest podstawą takiego obowiązku ale orzeczeniem, które konkretyzuje zakres tego obowiązku określając ciążące na Spółce opłaty skoro korzystała z określonych częstotliwości radiowych.

Wreszcie całkowicie nietrafny jest zarzut zaprezentowany w pkt 8 ocenianej skargi kasacyjnej. Opiera się on na założeniu, że art. 11 ust. 9 u.s.d.g. może mieć zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Założenie to jest błędne.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.s.d.g. właściwy organ jest zobowiązany do załatwiania spraw przedsiębiorców bez zbędnej zwłoki. W myśl natomiast powołanego w omawianym zarzucie art. 11 ust. 9 tej ustawy, jeżeli organ nie rozpatrzy wniosku w terminie, uznaje się, że wydał rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskiem przedsiębiorcy, chyba że przepisy ustaw odrębnych ze względu na nadrzędny interes publiczny stanowią inaczej. Według autora skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy wierzyciel nie rozpoznał środka zaskarżenia w terminie (w tym wypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) to stosownie do powołanego art. 11 ust. 9 u.s.d.g. należy przyjąć, że wydał "rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskiem przedsiębiorcy". Konsekwentnie do tego założenia, w ocenie skarżącej Spółki, zaskarżone postanowienie wydane w trybie art. 127 § 3 k.p.a. jest dotknięte kwalifikowaną wadą prawną, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Inaczej rzecz ujmując, niedotrzymanie terminu do rozpoznania środka zaskarżenia skutkowało powstaniem swoistej fikcji prawnej polegającej na wydaniu rozstrzygnięcia stwierdzającego prawidłowość stanowiska wnioskodawcy. NSA stwierdza, że pogląd prezentowany przez Spółkę pozostaje w całkowitej sprzeczności z regulacjami zawartymi w u.p.e.a., na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji powołując w tym zakresie przepisy określające skutki braku stanowiska wierzyciela. Przede wszystkim jednak skarżąca Spółka nie dostrzega, że celem postępowania egzekucyjnego nie jest załatwienie sprawy przedsiębiorcy, w tym wypadku zobowiązanego, lecz doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku.

Mając na uwadze powyższe NSA orzekł w pkt 1 sentencji wyroku w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a., a w pkt 2 na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego (pkt 3 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490).