Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 600/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2, art. 17, art. 19, art. 28, art. 36 ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Wojciech Organiściak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy N. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.


UZASADNIENIE

Rada Gminy N. w dniu [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy N. dla terenu położonego w sołectwie B. Uchwała została przyjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2001, Nr 142, poz. 1951 z późn. zm.), a także art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 z późn. zm. zwanej dalej: u.p.z.p.) i opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z [...] Nr [...], poz. [...]. Jak wynika z przedmiotowej uchwały została ona podjęta w związku z uchwałą Nr [...] Rady Gminy N. z dnia [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy N. dla terenu położonego w sołectwie B. oraz po stwierdzeniu zgodności z ustaleniami zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy N. z dnia [...].

Pismem z dnia [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 93 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o samorządzie gminnym, zaskarżył powyższą uchwałę wnosząc o stwierdzenie jej nieważności jako sprzecznej z art. 15 ust. 2 pkt. 8 w związku z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 17 w związku z art. 19 u.p.z.p.

W uzasadnieniu organ nadzoru podniósł, iż przedmiotowa uchwała pozbawiona jest elementów obligatoryjnych wymaganych dla planu co winno skutkować jej bezwzględną nieważnością, a co wynika z art. 15 ust. 2 u.p.z.p., zgodnie z którym w planie miejscowym winno się między innymi określić szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem. Organ skarżący podkreślił, iż w § 16 pkt. 6 i 7 przedmiotowej uchwały nie określono żadnych szczegółowych parametrów podziału działek podlegających podziałowi i scaleniu poza odesłaniem do bardzo ogólnych pojęć jak: "projektowanego przeznaczenia terenu" oraz "zasad i uwarunkowań zawartych w przepisach odrębnych". W uzasadnieniu wskazano także, że na skutek uwzględnienia przez radę uwagi R.K. przeciwko powstaniu strefy handlowo-przemysłowej doszło do istotnego naruszenia procedury planistycznej, ponieważ rada na tej samej sesji przyjęła uwagi i uchwaliła przedmiotowy plan. Zdaniem skarżącego organu działanie rady polegające na pominięciu i nie ponowieniu czynności określonych art. 17 u.p.z.p. oznacza także naruszenie art. 19 ust. 1 i 28 ust.1 u.p.z.p., co winno skutkować stwierdzeniem nieważności przedmiotowej uchwały w całości.

Dodatkowo Wojewoda [...] wnosił o uznanie za niezgodną z prawem § 8 ust. 2 pkt. 3 lit. b przedmiotowej uchwały z uwagi na niezgodność zapisu planu zawierającego niedopuszczalną subdelegację dla bliżej nieokreślonego organu do opracowania granicy rolno-leśnej z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 z późn. zm.) zgodnie z którym grunty przeznaczone do zalesienia określa miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W skardze organ nadzoru wniósł o uznanie za niezgodny z prawem zapis § 18 ust. 2 pkt. 2 lit. b przedmiotowej uchwały w części nakładającej obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowania zbiornika na etapie realizacji oraz zobowiązującej do korzystania tylko z koncesjonowanych przez gminę przewoźników i wskazanej oczyszczalni ścieków. Podkreślono, iż tego rodzaju zapisy planu stanowią przekroczenie delegacji ustawowej. Gmina jest bowiem uprawniona do kształtowania sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości poprzez określanie sposobu jej zagospodarowania i warunków zabudowy terenu, a nie nakładania obowiązków w zakresie gospodarki odpadami pochodzącymi z nieruchomości. Za wykraczającą poza delegację do stanowienia aktu prawa miejscowego, zdaniem Wojewody [...], należy uznać treść § 16 ust. 1 pkt. 1 przedmiotowej uchwały w części nakładającej obowiązek zapewnienia dojazdu w sposób ściśle określony w tym przepisie planu. Organ skarżący podkreślił, iż rada wydając akty będące źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze danej gminy musi respektować zakres delegacji zawartej w aktach wyższego rzędu, powstrzymując się od wypełniania ich treści postanowieniami ustawy.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy N. wniósł o jej oddalenie za wyjątkiem przepisu § 2 ust. 2 pkt. 3 lit. b. przedmiotowej uchwały. W uzasadnieniu wskazał, iż zawarty w kwestionowanym § 16 przedmiotowej uchwały zapis z uwagi na specyfikę terenów przeznaczonych na działalność produkcyjną – składowanie i magazynowanie, nie uzasadnia konieczności wprowadzania regulacji co do szerokości frontów działek lub ich powierzchni. Nadto, zdaniem Wójta Gminy N., kwestionowany zapis § 18 ust. 2 pkt. 2 lit. b czyni zadość art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Do odpowiedzi na skargę Wójt poza powyższymi wnioskami dołączył wykaz dokumentów planistycznych.

W trakcie rozprawy w dniu 8 października 2009 r. pełnomocnik Wojewody [...] wnosił jak w skardze oraz podnosił, że w zaskarżonej uchwale znajduje się szereg zapisów (§ 7, § 9, § 15, § 16, § 19), których wprowadzenie nie uzasadnia stwierdzenia jej nieważności, niemniej jednak zostały one zamieszczone w uchwale albo z przekroczeniem delegacji ustawowej, albo z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP albo stanowią powtórzenia regulacji zawartych w innych ustawach. Pełnomocnik Wojewody na rozprawie złożył pismo procesowe z dnia [...], w którym przedstawił dodatkowe zarzuty w odniesieniu do przedmiotowej uchwały, w tym naruszenie art. 7 Konstytucji RP oraz zapisu § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1587), (zwanego dalej rozporządzeniem MI) z uwagi na wprowadzenie w § 5 ust. 2 pkt. 3, § 6 ust. 2 pkt. 4, § 8 ust. 2 pkt. 4 obok określenia nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenu, niedopuszczalnych "zaleceń" do treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jako nie znajdujących podstaw prawnych. W piśmie z [...] pełnomocnik Wojewody wskazywał także na niezgodne z prawem określenie w § 22 przedmiotowej uchwały stawek procentowych służących do naliczania jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętych planem, które określono w wysokości 30% dla wszystkich terenów funkcji podstawowej oznaczonej symbolami PS, nie stanowiących własności gminy oraz 0% dla terenów pozostałych, z uwagi na sprzeczność tego zapisu z art. 15 ust. 2 pkt. 12 u.p.z.p., który obliguje radę do określenia stawki procentowej w sposób umożliwiający ustalenie opłaty uregulowanej w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. Podkreślono, że stawka 0% rażąco narusza ustawową zasadę, że wzrost wartości nieruchomości dokonany w związku z uchwaleniem planu miejscowego lub jego zmianą rodzi ustawowy obowiązek pobrania jednorazowej opłaty w razie zbycia nieruchomości i godzi w interes budżetowy gminy, dla której renta planistyczna jest jednym z dochodów. Pełnomocnik Wojewody podkreślił przy tym, że konsekwencją takiego określenia stawki procentowej jest de facto nie określenie stawki dla wszystkich terenów objętych planem, a unieważnienie planu w części dotyczącej tylko terenów objętych stawka "0" oznaczałoby, iż zaskarżony plan miejscowy nie zawierałby wszystkich elementów obligatoryjnych, a co w konsekwencji stanowiłoby przesłankę do stwierdzenia nieważności całej uchwały. W piśmie pełnomocnik Wojewody z uwagi na określenie w przedmiotowej uchwale jedynie minimalnych szerokości linii rozgraniczających drogi, zarzucił także naruszenie zapisów art. 15 ust. 2 pkt. 1 i 6 u.p.z.p. oraz § 4 pkt. 9 lit. a cytowanego rozporządzenia MI, z których wynika, że parametry drogi muszą być wyraźnie określone w tekście planu, a brak określenia maksymalnej szerokości tych linii pozwala na dowolne ich określenie poza zapisami planu.

W trakcie rozprawy w dniu 8 października 2009 r. odnosząc się do zarzutów skargi oraz pisma pełnomocnika Wojewody [...] Wójt Gminy N. stający wraz z pełnomocnikiem podtrzymali stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Ponadto pełnomocnik Rady Gminy N. wyjaśniając przyznał, że w planie znajdują się zapisy o charakterze zaleceń mających na celu uporządkowanie gospodarki nad nieruchomościami, a stawka "0%" wprowadzona wyłącznie dla terenów stanowiących własność gminy ma na celu zapobieżenie wzrostowi wartości nieruchomości w przypadku ich sprzedaży. Jeżeli idzie o parametry drogi to wskazano, że zostały one określone na rysunku planu natomiast w tekście określono jedynie minimalną szerokość. Pełnomocnik Wojewody podnosił, iż pomimo przyjęcia nie wprowadzono do planu uwag R.K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, wyliczone w przywołanym przepisie postanowienia, a także inne akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej oraz organy samorządu terytorialnego, w tym akty prawa miejscowego, a także akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego i bezczynność organów we wskazanych w ustawie przypadkach. Stosownie z kolei do art. 147 § 1 p.p.s.a sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Zdaniem sądu administracyjnego, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Z mocy art. 3 ust. 1 u.p.z.p., kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, należy do zadań własnych gminy. Przepis ten statuuje zasadę tzw. władztwa planistycznego (samodzielności planistycznej) gminy. Nie oznacza to jednak dowolności działania gminy w tym zakresie. Uprawnienie do ustalania przeznaczenia terenu i sposobu jego zagospodarowania nie może być nadużywane i niezależnie od legalności jest oceniane pod kątem ewentualnego nadużycia uprawnień. Prawnie wadliwymi ustaleniami planu będą zatem nie tylko te, które naruszają przepisy prawa, ale także te, które będą wynikiem nadużycia przysługujących gminie uprawnień. To zaś oznacza, że każda ingerencja w sposób wykonywania prawa własności będzie musiała się mieścić w granicach wyznaczonych interesem publicznym, znajdując wyraz w akcie polityki przestrzennej ( vide: Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, wyd. 2, Warszawa 2005, str. 43 ).

Sąd dopatrzył się w zaskarżonej uchwale naruszenia szeregu przepisów prawa powodujących w myśl art. 28 u.p.z.p. nieważność zaskarżonej uchwały.

Uchybienia te są na tyle istotne, że uzasadniają one stwierdzenie nieważności całości uchwały. Miały one bowiem wpływ na przebieg procedury uchwalania całego planu miejscowego i jego treść. Zarzuty podniesione przez Wojewodę okazały się zasadne. Wojewoda wnikliwie przeanalizował uchwałę i szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w skardze oraz na rozprawie, które podziela również Sąd.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje z urzędu, iż zaskarżona uchwała został podjęta z istotnym naruszeniem art. 19 ust. 1 u.p.z.p. z uwagi na pominięcie w dalszej procedurze uchwalania przedmiotowej uchwały faktu uwzględnienia uwagi R.K. jako przedstawiciela mieszkańców, przeciwko powstaniu strefy handlowo-przemysłowej wniesionej w dniu [...], a co jasno wynika z załącznika Nr 1 do uchwały Nr [...] Rady Gminy N. Zaskarżona uchwała stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania, zalicza się do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Takie zaliczenie pociąga za sobą konsekwencje w postaci konieczności odnoszenia do niej (i spełniania przez nią) wszystkich zasad charakteryzujących tworzenie i obowiązywanie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, w tym dotyczących przestrzegania procedury ich stanowienia. Sąd w pierwszej kolejności stwierdza, iż z powyższego załącznika nr 1 do przedmiotowej uchwały oraz przesłanego na żądanie Sądu protokołu nr [...] z sesji nadzwyczajnej zwołanej na wniosek ¼ radnych Rady Gminy N. w dniu [...] wynika, że podczas głosowania nad rozstrzygnięciami Wójta Gminy dotyczącymi zgłoszonych uwag wniesionych do wyłożonego do publicznego wglądu projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w sołectwie B. głosując nad analogicznymi uwagami przeciwko powstaniu strefy handlowo-przemysłowej wniesionych w dniu [...] nie uwzględniono uwagi B.Z. podtrzymując stanowisko Wójta, a następnie głosując odrębnie w tym samym przedmiocie uwzględniono uwagę R.K. jako przedstawiciela mieszkańców, przeciwko powstaniu strefy handlowo-przemysłowej. Jak wynika z protokołu sesji przewodniczący Rady zarządził wtedy przerwę, po której wypowiedzieli się radca prawny i autorka projektu planu, która podkreślała, iż przyjęcie uwagi oznacza konieczność powtórzenia całej procedury planistycznej, co skłoniło radę do reasumpcji głosowania i zarządzenia przez przewodniczącego głosowania nad całą uchwałą, już bez uwzględnienia faktu przyjętej wcześniej uwagi R.K., co wobec głosowania za przyjęciem całej uchwały postanowiono w ogóle pominąć. W ocenie Sądu takie postępowanie przewodniczącego i rady, a co należy podkreślić świadome postępowanie, pozostaje w jawnej sprzeczności z postanowieniami art. 19 ust. 1 u.p.z.p., który jednoznacznie wskazuje, że jeżeli rada gminy stwierdzi konieczność dokonania zmian w przedstawionym do uchwalenia projekcie planu miejscowego, w tym także w wyniku uwzględnienia uwag do projektu planu - czynności, o których mowa w art. 17, ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian.

Prawem rady przed podjęciem uchwały w sprawie miejscowego planu jest dokonanie zmian w projekcie planu, w tym w następstwie rozpoznania uwag zgłoszonych do planu. Z uprawnienia tego skorzystała Rada i uwzględniła powyższą uwagę R.K. Następnie zaś bez uwzględnienia powyższego i nie wprowadzenia do projektu planu uchwalonej zmiany oraz nie przeprowadzenia stosownych uzgodnień, zatwierdzono projekt i uchwalono plan w dotychczasowym kształcie, co narusza w sposób istotny zapis art. 19 ust. 1 u.p.z.p. Taki sposób postępowania rady tworzącej miejscowy plan zdaniem Sądu w sposób istotny narusza prawo. W ocenie Sądu żadne względy nie mogą tłumaczyć postępowania rady, która jak wynika z protokołu posiedzenia wraz z obsługą prawną całego przedsięwzięcia była świadoma ewentualnych skutków takiego postępowania. Przyjmując taki sposób działania, jaki zaprezentował organ, można obejść każdą procedurę uchwalania planu i doprowadzić do tego, iż cały proces planistyczny kawałek po kawałku zostanie wyjęty spod kontroli uprawnionych podmiotów. Takie stanowisko rodzi bardzo poważne konsekwencje, prowadzące do omijania prawa i utrwalenia niewłaściwej praktyki. Przepis art. 28 ust. 1 u.p.z.p. stanowi, iż naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Analizując wskazane powyżej naruszenie prawa trzeba stwierdzić, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z istotnym naruszeniem trybu sporządzania miejscowego planu, a to z racji pominięcia przedmiotowej uwagi, pomimo wcześniejszego jej przyjęcia, co jasno wynika z załącznika nr 1 do przedmiotowej uchwały.

Skutkiem wskazanego powyżej istotnego naruszenia trybu sporządzania planu musi być stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Mając natomiast na uwadze, iż powyższa wada odnosi się do planu jako całości, to konieczne stało się stwierdzenie nieważności całej uchwały. Mylna ocena zaprezentowana w skardze co do postępowania rady przedstawiona przez Wojewodę jest zrozumiała w sytuacji nie ujawnienia przez radę gminy wobec organu nadzoru faktu nie wprowadzenia do treści przedmiotowej uchwały uwzględnionych uwag, a co zdaniem Sądu nie wymaga dalszego komentarza ponieważ w świetle analizy protokołu z sesji jest bezsporne.

Skonstatowanie powyższej wadliwości zaskarżonej uchwały czyni bezprzedmiotowymi dalsze rozważania nad zasadnością zarzutów skargi. Tym niemniej wskazać wypada, iż trafne są zarzuty Wojewody dotyczące naruszenia przez Radę Gminy N. przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zakres planu miejscowego reguluje przepis art. 15 u.p.z.p. I tak, w planie miejscowym określa się obowiązkowo m.in. szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem ( pkt 8 ). Zgodnie z § 4 pkt 8 rozporządzenia MI, określenie zasad i warunków podziału i scalania nieruchomości polega w szczególności na określeniu minimalnych lub maksymalnych szerokości frontów działek, ich powierzchni oraz określeniu kąta położenia granic działek w stosunku do pasa drogowego. Tymczasem w świetle zapisu § 16 pkt. 6 i 7 przedmiotowej uchwały nie określono w zasadzie żadnych szczegółowych parametrów podziału działek podlegających podziałowi i scaleniu poza odesłaniem do bardzo ogólnych pojęć jak: "projektowanego przeznaczenia terenu" oraz "zasad i uwarunkowań zawartych w przepisach odrębnych". W ocenie Sądu należy zatem uznać zarzut Wojewody za zasadny i stwierdzić, iż § 16 skarżonej uchwały narusza zapis art. 15 ust. 2 pkt. 8 u.p.z.p. Szczegółowe zasady i warunki podziału i scalania nieruchomości, w szczególności określenie minimalnych lub maksymalnych szerokości frontów działek, ich powierzchni oraz określenie kąta położenia granic działek w stosunku do pasa drogowego, winien zawierać akt prawa miejscowego w świetle jednoznacznej regulacji zawartej w art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. Zatem brak spełnienia tych warunków przez § 16 przedmiotowej uchwały musi skutkować nieważnością uchwały. Zadość powyższemu nie czynią w ocenie Sądu zapisy § 16 ust. 3 pkt. 6 i 7 przedmiotowej uchwały.

Po analizie części tekstowej z treścią rysunku planu Sąd stwierdza, iż brak jest możliwości weryfikacji zapisów planu w jego części tekstowej z częścią graficzną, co jest w ocenie Sądu istotnym naruszeniem prawa. Przedłożony w aktach sprawy załącznik graficzny rysunku planu odnosi się bowiem jak wynika to z jego opisu do sołectwa "C.", a nie sołectwa "B.". Zasadny jest także zarzut braku określenia parametrów dróg, z uwagi na nie wskazanie w tekście maksymalnej ich szerokości, co może skutkować ich dowolnym określeniem poza zapisami planu. Powyższe stanowi naruszenie art. 15 ust. 2 pkt. 1 i 6 u.p.z.p. oraz § 4 pkt. 9 lit. a rozporządzenia MI.

Odnosząc się do zarzutu Wojewody co do braku zgodności z prawem zapisu § 22 przedmiotowej uchwały określającego wysokość stawek procentowych służących do naliczania jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętych planem, w którym określono je w wysokości 30% dla wszystkich terenów funkcji podstawowej oznaczonej symbolami PS, nie stanowiących własności gminy oraz 0% dla terenów pozostałych w pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 36 ust. 4 u.p.z.p. jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy, a jej wysokość nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Stosownie z kolei do art. 15 ust. 2 pkt 12 u.p.z.p. stawka procentowa, służąca naliczeniu opłaty stanowi obligatoryjny element miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Analiza przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, że choć wolą ustawodawcy było aby wysokość stawki procentowej, o której mowa, co do zasady ustalana była w planie miejscowym na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, to jednak dopuszczalny zakres tego uznania doznaje istotnych, wskazanych w ustawie ograniczeń. Ustawodawca limitując górną wysokości opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, a jednocześnie czyniąc jej pobieranie obligatoryjnym wykluczył bowiem zarówno możliwość ustalenia stawki procentowej przekraczającej 30%, jak również możliwość ustanowienia jej na poziomie 0%. Stawka 0% narusza bowiem wyartykułowaną przez ustawodawcę zasadę, iż wzrost wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu miejscowego lub jego zmianą rodzi ustawowy obowiązek pobrania jednorazowej opłaty w razie zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia wejścia uchwały w życie. Tym samym ustalenie stawki zerowej renty planistycznej nie mieści się w granicach administracyjnego uznania wynikających z art. 36 ust. 4 u.p.z.p., przeczy bowiem woli ustawodawcy, który wprowadził rentę planistyczną jako jeden z elementów systemu danin publicznych. Teza ta wyrażana była w orzecznictwie wielokrotnie – por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., II OSK 410/05, LEX nr 196499; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2006 r., II OSK 325/06, LEX nr 266911; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2006 r., II OSK 1041/06, LEX nr 289039. Pogląd o niedopuszczalności ustanawiania stawki zerowej służącej naliczeniu opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości skład orzekający podziela. Stawka taka stwarza bowiem sytuację niedopuszczalną kiedy to pomimo wzrostu wartości nieruchomości, a więc zaistnienia przesłanek ustawowych, wójt, burmistrz albo prezydent nie zrealizuje bezwzględnie ciążącego na nim obowiązku i nie pobierze opłaty, o której traktuje art. 36 ust. 4 u.p.z.p., tym samym rezygnując z jednej z ustawowo ustanowionych danin publicznych. Podkreślenia wymaga jednak, iż bezprawność, o której mowa, odnosi się jedynie do sytuacji gdy wskutek uchwalenia bądź zmiany planu wzrost wartości nieruchomości faktycznie nastąpił, a pomimo to rada gminy wprowadziła stawkę zerową dopuszczając się tym samym wykroczenia poza zakres ustawowej delegacji i obejścia przepisu traktującego o obowiązku naliczenia i pobrania opłaty planistycznej. We wszystkich przywołanych wyżej orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż zakaz ustanawiania stawki zerowej dotyczy opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, tylko bowiem do przypadku takiego wzrostu odnosi się art. 36 ust. 4 u.p.z.p. W konsekwencji niewątpliwym jest, iż wymóg ustalania stawki opłaty w wysokości przekraczającej 0% nie odnosi się do przypadku, w którym wskutek zachowania w nowym bądź zmienianym planie miejscowym dotychczasowych funkcji terenu wzrost wartości nieruchomości w istocie nie nastąpił, takie bowiem sytuacje w ogóle nie są objęte dyspozycją art. 36 ust. 4 u.p.z.p., a renta planistyczna w przypadkach tych, z braku ustawowych przesłanek, nie może być pobrana. Opłata planistyczna należy się bowiem gminie nie z tytułu zbycia nieruchomości lecz jedynie zbycia takiej nieruchomości, której wartość wskutek korzystniejszego określenia w planie jej przeznaczenia wzrosła. Zbycie nieruchomości uruchamia więc jedynie procedurę zmierzającą do naliczenia opłaty, jednakowoż warunkiem sine qua non jej pobrania jest wzrost wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia lub zmiany planu. Rozważenia wymaga zatem czy oprócz zgodnego z płynącym z art. 36 ust. 4 u.p.z.p. nakazem ustalenia stawek procentowych opłaty planistycznej (przekraczających, z uwagi na wzrost wartości nieruchomości, 0%) rada gminy może w planie wskazać nadto te tereny, na których ze względu na zachowanie dotychczasowych funkcji wzrost wartości nieruchomości wskutek uchwalenia planu nie nastąpi, a tym samym stawka procentowa opłaty z założenia nie może być i nie jest ustalana. Zdaniem składu orzekającego żaden przepis ustawy zawarcia w planie takiej informacji nie zakazuje. Jeśli zatem rada gminy w trakcie uchwalania planu nie analizuje wpływu zapisów planu na wartość poszczególnych nieruchomości wówczas ustalona w trybie art. 36 ust. 4 u.p.z.p. stawka opłaty obejmować musi cały objęty planem teren, a to czy istotnie i w jakim stopniu wartość konkretnej nieruchomości wzrosła winno być ustalane dopiero w sporządzonym w wyniku zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat operacie szacunkowym. Jeżeli jednak dokonana w trakcie procedury planistycznej analiza sposobu użytkowania konkretnych działek przed i po przyszłym uchwaleniu planu jest tak dokładna, że pozwala na jednoznaczne ustalenie, iż w przypadku konkretnych nieruchomości wzrost ich wartości wskutek uchwalenia planu w ogóle nie nastąpi, wówczas ustalanie dla terenów tych stawki, o jakiej mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p., w istocie jest bezprzedmiotowe. W takiej sytuacji dopuszczalnym wydaje się wyliczenie w planie terenów tych z zaznaczeniem, iż z powodu zachowania dotychczasowych funkcji i sposobów użytkowania stawki procentowej służącej naliczeniu renty planistycznej nie ustala się, opłata ta bowiem w odniesieniu do terenów tych nie może być wymierzona. W konsekwencji powyższych uwag, odnosząc wyrażone w nich tezy do okoliczności sprawy stanowiącej przedmiot obecnego rozpoznania, Sąd przychylił się do zarzutu Wojewody [...] i stwierdził niezgodność z prawem § 22 zaskarżonej uchwały, która stanowi, iż cyt. "Ustala się stawki procentowe służące naliczaniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętych Planem w wysokości: 1) dla wszystkich terenów funkcji podstawowej oznaczonych symbolem PS, nie stanowiących własności gminy, w wysokości 30%, 2) dla pozostałych terenów w wysokości 0%". Cytowane postanowienie, niezależnie od tego że godzi w interesy ekonomiczne Gminy i pozostaje w sprzeczności z art. 36 ust. 4 u.p.z.p., to zawiera rażące i niedopuszczalne rozróżnienie podmiotowe, na tereny należące i nienależące do Gminy N. Dodatkowo Sąd po analizie materiałów planistycznych stwierdza, iż z przedłożonej prognozy skutków finansowych uchwalenia zmian w przedmiotowym planie nie wynika aby rada przed podjęciem uchwały w sprawie zmiany planu miejscowego zebrała i przeanalizowała materiał pozwalający na jednoznaczne ustalenia czy i dlaczego dla wszystkich terenów funkcji podstawowej oznaczonych symbolami PS, nie stanowiących własności gminy ustala się stawkę w wysokości 30%, co w konsekwencji winno oznaczać, że wartość nieruchomości wzrasta, a dla pozostałych terenów ustala stawkę w wysokości 0%, co w konsekwencji powyższych wywodów winno oznaczać brak wzrostu jego wartości. Sąd uznaje także złożone na rozprawie przez pełnomocnika Rady wyjaśnienia w tym zakresie za niewystarczające.

Sąd podzielił także zarzut Wojewody co do niezgodności z prawem zapisu § 8 ust. 2 pkt. 3 lit. b przedmiotowej uchwały zawierający dopuszczenia dla wyznaczonych terenów rolnych bez prawa zabudowy rolniczej, do wprowadzania zalesień, zgodnie z warunkami siedliskowymi oraz po opracowaniu tzw. granicy rolno-leśnej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze zm.) grunty przeznaczone do zalesienia określa miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zawarcie w uchwale subdelegacji do opracowania granicy rolno-leśnej dla bliżej nie określonego podmiotu, który decydowałby samodzielnie, a więc z pominięciem całej procedury planowania o przeznaczeniu gruntów pod zalesienie, oznacza de facto naruszenie przez radę gminy zapisu art. 14 ust. 3 ustawy o lasach.

Sąd podziela także zarzuty zawarte w piśmie pełnomocnika Wojewody z dnia [...] co do wprowadzenia przedmiotową uchwałą do planu "zaleceń", przez które zgodnie ze słowniczkiem planu (§ 2 pkt. 10) należy rozumieć pożądaną realizację danego ustalenia, która nie jest warunkiem koniecznym. Wprowadzenie zaleceń w zapisach § 5 ust. 2 pkt. 3, § 6 ust. 2 pkt. 4 oraz § 8 ust. 2 pkt. 4 pozostaje w sprzeczności z zapisem § 4 pkt. 2 rozporządzenia MI, które regulując wymogi dotyczące stosowania standardów przy zapisywaniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego w zakresie ustaleń dotyczące przeznaczenia terenów stanowi, iż ustalenia dotyczące zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego powinny zawierać określenie cech elementów zagospodarowania przestrzennego, które wymagają ochrony, określenie cech elementów zagospodarowania przestrzennego, które wymagają ukształtowania lub rewaloryzacji oraz określenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów. Wprowadzenie w przedmiotowej uchwale zaleceń jest zdaniem Sądu niedopuszczalne, choć nie przesądza o nieważności zaskarżonej uchwały.

Sąd podzielając zastrzeżenia zgłoszone do planu na rozprawie przez pełnomocnika Wojewody co do niedopuszczalności zapisów § 7, § 9, § 15, § 16 i § 19 i stwierdza, iż powyższe nie przesądza o nieważności przedmiotowej uchwały, ale koniecznym jest wyeliminowanie tych zapisów z przedmiotowej uchwały z uwagi na to, że zostały one zamieszczone w przedmiotowej uchwale z przekroczeniem stosownych delegacji ustawowych, naruszeniem art.. 2 Konstytucji RP oraz z uwagi na to, że stanowią powtórzenia regulacji zawartych w innych ustawach. Niedopuszczalne jest w ocenie Sądu takie działanie rady gminy, które prowadzi do dublowania w treści planu miejscowego z przepisami już obowiązującymi. Zamieszczenie w treści planu norm otwartych, odsyłających do odrębnych i nie przewidzianych przepisami prawa procedur, jest niedopuszczalne z punktu widzenia obowiązującego porządku prawnego i powoduje, iż zamieszczone w planie normy prawa materialnego stają się w ten sposób niedookreślone. Sporządzanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodnie z "przepisami odrębnymi" to również uwzględnienie zasady, zgodnie z którą "akty prawa miejscowego nie mogą regulować materii należących do przepisów wyższego rzędu i nie mogą być sprzeczne z nimi". (Por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2001 r., IV SA 385/99, LEX nr 53377).

Sąd podziela także zarzut braku zgodności z prawem zapisu przedmiotowego planu w części § 18 ust. 2 pkt. 2 lit. b nakładającej obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie zbiornika na etapie realizacji oraz w części zobowiązującej do korzystania tylko z koncesjonowanych przez gminę przewoźników i wskazanych oczyszczalni ścieków. W ocenie Sądu wprowadzenie w przepisie prawa miejscowego takich zapisów stanowi przekroczenie delegacji ustawowej. Gmina nie jest bowiem uprawniona do nakładania obowiązków w zakresie gospodarki odpadami pochodzącymi z nieruchomości, w ramach kształtowania sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości w zakresie dotyczącym ustalania sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Sąd nie podziela twierdzeń pełnomocnika rady, iż powyższy zapis jest realizacją obowiązków nałożonych przepisem art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008). Przepis ten odnosi się bowiem do przedsiębiorców, a nie właścicieli bądź użytkowników nieruchomości.

Wad i wątpliwości jest przy tym więcej, niż wskazał na to Wojewoda. Zgodnie z art. 20 ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym warunkiem legalności podejmowania uchwał na sesji organu uchwałodawczego gminy w sytuacji, w której następuje zmiana porządku obrad – jest podjęcie uchwały bezwzględną większością głosów co do zmiany porządku obrad. Z niepełnego protokołu sesji Rady Gminy N. oraz niekompletnych materiałów przesłanych na żądanie Sądu wynika, iż do przewodniczącego rady gminy wpłynął wniosek podpisany przez 4 radnych z listy 6 radnych wnioskujących o zwołanie sesji nadzwyczajnej, którzy wnioskowali o zmianę porządku obrad w pkt. 2. Z uwagi na powyższe Sąd nie może jednoznacznie odnieść się do legalności procedury przyjmowania przedmiotowej uchwały, a to z racji nie pełnego wykonania zobowiązania nałożonego na rozprawie na Wójta Gminy i pełnomocnika Rady Gminy N. do przedłożenia protokołów z sesji z dnia [...]. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, iż ani do protokołu, ani do wcześniejszych akt sprawy nie załączono wniosku podpisanego przez 4 radnych z listy 6 radnych, którzy wnosili o zwołanie sesji nadzwyczajnej, a który jak wskazano w protokole z sesji był jego załącznikiem. Nie pozwala to na rozstrzygnięcie sporu proceduralnego jaki miał miejsce na początku sesji w dniu [...]. Z chaotycznego protokołu Sąd wyniósł jednak informację, iż radni zawnioskowali o zmianę porządku obrad w pkt. 2 (Sądowi nie przesłano żądanego protokołu z planowanym porządkiem obrad). Mimo tego, że jeden z radnych domagał się przegłosowania wniosku o zmianę porządku obrad i wskazywał na konieczność uzyskania bezwzględnej większości głosów ustawowego składu rady, głosowania w tym zakresie nie przeprowadzono. Z uwagi na braki w przedłożonych aktach sprawy Sąd nie może ustalić, czy postępowanie takie było zgodne z prawem czy też nie. Należy jednak podkreślić, iż art. 20 ust. 3 cyt. ustawy o samorządzie gminnym stanowi, że na wniosek wójta lub co najmniej 1/4 ustawowego składu rady gminy przewodniczący obowiązany jest zwołać sesję w ciągu 7 dni od daty złożenia wniosku. Jest to tryb nadzwyczajny. Nie ulega więc wątpliwości, że na sesji nadzwyczajnej mogą być rozpatrywane jedynie sprawy zgłoszone w tym trybie. Nie jest zatem dopuszczalne rozszerzenie porządku obrad sesji nadzwyczajnej, o sprawy nie będące przedmiotem wniosku o zwołanie takiej sesji, który mogą złożyć jedynie podmioty wymienione w art. 20 ust. 3 cyt. Ustawy o samorządzie gminnym. Nie chodzi więc tylko o tryb zwołania sesji nadzwyczajnej, ale także o wcześniej zgłoszony i ściśle określony "przedmiot obrad". Podjęcie uchwał wymaga zachowania odpowiednich procedur i odstępów czasowych umożliwiających radnym należyte przygotowanie się do sesji na dokonanie przemyśleń i rozważenie argumentów przemawiających za konkretnym rozstrzygnięciem lub przeciwko przedstawionemu projektowi uchwały. Można oczywiście zmieniać porządek obrad, ale nie można zaskakiwać radnych włączaniem do sesji nadzwyczajnej innych spraw niebędących przedmiotem wcześniejszego wniosku i planowanego porządku obrad. Przedłożone akta sprawy uniemożliwiają także kontrolę tego, czy radni mieli zagwarantowaną przepisem art. 20 ustawy o samorządzie gminnym możliwość zapoznania się z projektem planowanych obrad na sesji nadzwyczajnej w dniu [...].

Z tych wszystkich względów skarga musiała odnieść skutek w drodze stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Z uwagi na fakt, że uchwała ta stanowi akt prawa miejscowego, który wszedł w życie, mimo uwzględnienia skargi, nie orzeczono o niewykonalności aktu do czasu uprawomocnienia się wyroku w trybie art. 151 p.p.s.a.