Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 637/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Referent Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia 1 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta decyzją z dnia 30 grudnia 2005r. nr[...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po wznowieniu postępowania administracyjnego z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych (Dz. U. Nr 10, poz. 53 ) w związku z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998 roku Nr 7, poz. 25 ze zm.) – w punkcie pierwszym uchylił decyzję dotychczasową nr [...] z dnia 6 sierpnia 2003r. w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność E. M., R. J. i E. J. po 1/3 udziału w działce pod budynkami nr [...] o pow. 0,2358 ha, położonej w miejscowości gmina. W punkcie drugim decyzji przekazał nieodpłatnie na własność: R. J. działkę nr [...] o pow. 0,0307 ha, położoną w miejscowości gmina, zapisaną w KW nr[...]; R. J. 6/9 udziału oraz po 1/9 części udziału dla J. J., Z. L. J. i M. J. w działce nr [...] o pow. 0,2051 ha, położonej w miejscowości gmina, zapisanej w KW nr [...].

Organ ustalił, iż w dniu 14 stycznia 1994r. W. J. wystąpił z wnioskiem o nieodpłatne przywrócenie na własność działki rolnej o powierzchni 0,50 ha, położonej w miejscowości gmina, którą użytkował po zdaniu gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa, jednocześnie rezygnując z działki siedliskowej pod budynkami. Decyzją z dnia 30 marca 1994r., nr[...], wydaną przez były Urząd Rejonowy w w myśl przepisu art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu rolników, po uprzednim dokonaniu podziału w celu wydzielenia działki, zwrócono wnioskodawcy działkę rolną nr [...] o powierzchni 0,5002 ha nieodpłatnie na własność. Dnia 11 czerwca 2001r. umową notarialną W. J. darował działkę rolną swojemu synowi R. J., który zlecił geodecie wznowienie granic działki. W wyniku pomiarów okazało się, że powierzchnia działki wynosi 0,4695 ha, a nie jak wcześniej wskazano w decyzji 0,5002 ha, co oznacza, że powstała różnica 0,0307 ha w powierzchni działki nr[...]. R. J. wystąpił z wnioskiem o zwrot brakującej powierzchni, jednocześnie niezgadzając się z zapisem w księdze wieczystej nr[...], prowadzonej dla działki nr[...], powodującym zmianę w powierzchni działki z 0,5002 ha na 0,4695 ha, który naniesiono po przekazaniu dokumentacji wznowienia granic do Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w. Na postanowienie sądu o uszczupleniu powierzchni działki R. J. wniósł odwołanie, w wyniku którego Sąd Okręgowy w uchylił zaskarżone postanowienie. W trakcie trwającego postępowania odwoławczego, spadkobiercy po W. J. współwłaściciele budynków stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności: E. M., E. J. i R. J. - wystąpili z wnioskiem o nieodpłatne przekazanie na własność działki siedliskowej, położonej w obrębie gmina. Na podstawie przepisów art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych (Dz. U. Nr 10, poz. 53) Starosta decyzją nr [...] z dnia 6 sierpnia 2003r. przekazał nieodpłatnie wnioskodawcom własność działki zabudowanej nr [...] o pow. 0,2358 ha, położonej w miejscowości gmina. Gdy decyzja stała się ostateczna, R. J. przedłożył postanowienie Sądu Okręgowego III Wydziału Cywilnego Odwoławczego w z dnia 22 października 2003r. (sygn. III Ca 845/03) o uchyleniu wpisu w księdze wieczystej, który Sąd Rejonowy w naniósł z urzędu i przywróceniu brakującej powierzchni 307 m2 działki [...]. W tej sytuacji organ, zgodne z art. 145 § 1 pkt 5 kpa stwierdzając, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi wydającemu decyzję - na wniosek R. J. postanowieniem nr [...] z dnia 25 lutego 2004r. wznowił postępowanie w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność działki nr[...]. Za zgodą współwłaścicieli działki nr [...] E. M., R. i E. J. dokonano podziału nieruchomości, w wyniku którego wyodrębniono działki nr [...] o pow. 0,0307 ha i nr [...] o pow. 0,2051 ha. Strony podpisały protokół z zakończonych prac geodezyjnych. Po śmierci jednego ze współwłaścicieli E. J. i przeprowadzeniu postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Wydział I Cywilny z dnia 14 marca 2005r. sygn. akt I Ns 21/05 stwierdzono, iż spadek po E. J. na podstawie ustawy nabyli po 1/3 - żona J. J. i synowie Z. L. i M. J. Starosta uznał, iż wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania oraz zmiany dotychczasowej decyzji, gdyż nową okolicznością faktyczną było orzeczenie sądu o przywróceniu na rzecz R. J. brakującej powierzchni 307 m2. Ta okoliczność, w ocenie Starosty, spowodowała konieczność dokonania nowego podziału i przywrócenia R. J. nieodpłatnie na własność brakującej powierzchni 307 m2 - działki nr [...].

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wywiedli J. J., M. J. i Z. J. niezgadzający się z nią co do przekazania nieodpłatnie R. J. działki nr [...] o pow. 0,0307 ha położonej w miejscowości gmina, zapisanej w KW nr[...]. Uzasadniając odwołanie J., M. i Z. J. stwierdzili, że działka ta jest ich współwłasnością. Ponadto dodali, że zaskarżona przez nich decyzja jest identyczna z decyzją Starosty [...] z dnia 26 kwietnia 2005r., od której dnia 11 maja 2005r. odwołujący się złożyli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w, a Kolegium decyzją z dnia 9 listopada 2005r. Nr [...] ją uchyliło.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżoną decyzją z dnia 1 września 2006r. Nr[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53, z późn. zm.) – uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej Starosty z dnia 6 sierpnia 2003r. nr [...] w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność E. M., R. J. i E. J. po 1/3 udziału w działce nr [...] o pow. 0,2358 ha, położonej w gmina.

Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 1 lutego 2004r. R. J. zwrócił się do Starosty Powiatowego w o uchylenie decyzji nr [...] z dnia 6 sierpnia 2003r. z uwagi na wydane w dniu 22 października 2003r. postanowienie Sądu Okręgowego w w sprawie uchylenia wpisu w księdze wieczystej KW[...], dotyczącego działki nr [...]o pow. 5002 m2. Zdaniem wnioskodawcy należało dokonać korekty powierzchni działek nr [...] i[...], bowiem działka nr [...] powinna mieć powierzchnię min. 5000 m2. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2004r. Starosta wznowił postępowanie w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność E. M, R. J. i E. J. decyzją z dnia 6 sierpnia 2003 r. nr [...]- po 1/3 udziału w działce nr [...] o pow. 0,2358 ha, położonej w gm.

SKO przytoczyło treść przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa i wskazało, że przepis ten wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istotne dla sprawy - muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony (art. 147 kpa). Organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a kpa; albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W ocenie organu odwoławczego, po wznowieniu postępowania, organ winien zbadać, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji z dnia 6 sierpnia 2003r. na podstawie przepisu art.145 § 1 pkt 5 kpa. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 30 marca 1994r. Nr [...] przekazano nieodpłatnie na własność W. J. działkę nr [...] o pow. 5002 m2. Następnie aktem notarialnym z dnia 11 czerwca 2001r. W. J. darował wyżej wymienioną działkę R. J. Z wypisu z rejestru gruntów z dnia 21 marca 1994r. wynika, że powierzchnia działki o nr [...] wynosi 5002 m2, zaś działki o nr [...] wynosi 2358 m2. Z kolei decyzją z dnia 6 sierpnia 2003r. Starosta nieodpłatnie przekazał na własność E. M., R. J. i E. J. po 1/3 udziału w działce nr [...] o pow. 0.2358 ha. Z wypisu z rejestru gruntów z dnia 16 maja 2002r. wynika, że powierzchnia działki nr [...] wynosi 0,2358 ha, zaś z wypisu z rejestru gruntów z dnia 24 listopada 2003r., że powierzchnia działki nr [...] wynosi 0,4695 ha - a zatem jest mniejsza niż w roku 1994. Postanowieniem z dnia 22 października 2003r. Sąd Okręgowy w uchylił wpis w księdze wieczystej dla działki nr [...] dotyczący sprostowania oznaczenia powierzchni wymienionej działki, polegający na tym, że w miejsce obszaru 5002 m2 wpisano obszar 4695 m2, uznając za niedopuszczalne sprostowanie oznaczenia nieruchomości co do powierzchni działki nr[...]. Jak wynika z pisma z dnia 28 sierpnia 2006r., R. J. otrzymał postanowienie Sądu Okręgowego w połowie stycznia 2004r. Z zaskarżonej decyzji wynika, że organ pierwszej instancji uznał, iż postanowienie to stanowi istotną dla sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia 6 sierpnia 2003r. nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną Staroście wydającemu decyzję z dnia 6 sierpnia 2003r. W toku wznowionego postępowania organ pierwszej instancji dokonał podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...]. W aktach sprawy brak jest jednak decyzji zatwierdzającej podział tej nieruchomości. Na wezwanie Kolegium organ pierwszej instancji nie przedłożył decyzji o podziale działki nr[...] , w aktach sprawy znajduje się jedynie wypis uproszczony z rejestru gruntów z dnia 10 sierpnia 2006r., w którym wpisana jest działka nr [...] o pow. 0,0307 ha i działka nr [...] o pow. 0,2051 ha.

Oceniając tak ustalony stan faktyczny SKO stwierdziło, że nie zaistniała podstawa do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 6 sierpnia 2003r. nr [...] na podstawie przepisu art.145 § 1 pkt 5 kpa. Postanowienie Sądu Okręgowego w z dnia 22 października 2004r. sygn. akt III Ca 845/03 dotyczy uchylenia wpisu w księdze wieczystej odnośnie powierzchni działki nr[...] . Nie jest to zatem istotna okoliczność dla sprawy zakończonej wydaniem decyzji nr [...] z dnia 6 sierpnia 2003r. w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność E. M., R. J. i E. J. po 1/3 udziału w działce nr [...] o pow. 0.2358 ha. Orzeczenie Sądu nie dotyczy działki nr [...], nadto powierzchnia tej działki nigdy nie była kwestionowana i jest zgodna z informacją z rejestru gruntów. Postanowienie Sądu zostało wydane w dniu 22 października 2003r., a zatem nie istniało w dniu wydania decyzji z dnia 6 sierpnia 2003r. Nawet gdyby w toku postępowania o wydanie decyzji z dnia 6 sierpnia 2003r. organ wiedział o toczącym się postępowaniu przed sądem powszechnym w sprawie uchylenia wpisu w księdze wieczystej dotyczącego działki nr [...] , to okoliczność ta nie mogłaby mieć wpływu na odmienne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej z wniosku o nieodpłatne przekazanie działki nr [...] . Niezgodność w wielkości powierzchni wydzielonej działki nr [...] związana jest z postępowaniem podziałowym, w wyniku którego powstała ta działka i w tamtym postępowaniu należało szukać, zdaniem SKO, możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej. W postępowaniu o nieodpłatne nabycie działki gruntu nr [...] brak było podstaw do stwierdzenia, że w sprawie zaistniała podstawa do uchylenia decyzji z dnia 6 sierpnia 2003r. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji, przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy naruszył przepisy art. 145 § 1 pkt 5 oraz art.151 § 1 pkt 2 kpa. Ponadto decyzja z dnia 6 sierpnia 2003r., która była przedmiotem wznowienia postępowania, została wydana na podstawie przepisu art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Natomiast zaskarżona odwołaniem decyzja została wydana również na podstawie przepisu art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r., ale także na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.). Według SKO, z treści powyższych przepisów wynika, że uprawnienia określone w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. i w art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. są od siebie niezależne. Uprawnienie określone w pierwszym z tych przepisów jest związane z sytuacją, o której mowa w art. 11 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. z 1974 r. Nr 21, poz. 118), a także w analogicznym przepisie art. 51 następnie obowiązującej ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) i jego celem jest zwrócenie właścicielowi budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków. Natomiast przepis art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. dotyczy sytuacji przewidzianej w art. 12 ustawy z dnia 29 maja 1974r. a także w analogicznym przepisie art. 22 ustawy z dnia 27 października 1977r. – dotyczy wyłącznie przeniesienia własności działki gruntu rolnego przyznanej do bezpłatnego użytkowania. Skoro w decyzji z dnia 6 sierpnia 2003r. przekazano nieodpłatnie na własność działkę gruntu nr [...] w trybie przepisu art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r., to organ w zaskarżonej decyzji nie mógł orzekać jednocześnie na podstawie przepisu art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. W zaskarżonej decyzji orzeczenie o istocie sprawy tj. nieodpłatne przekazanie działki nr [...] i nr [...] na własność nie zostało zdaniem SKO uzasadnione faktycznie i prawnie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od decyzji organu drugiej instancji wywiódł R. J., zarzucając jej rażące naruszenie prawa polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz rażące naruszenie przepisów art. 365 kpc i art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 kpa. Zdaniem skarżącego nie uwzględniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Jak podnosi, dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy trzeba uwzględnić stan faktyczny powstały od momentu podziału geodezyjnego działki nr [...] położonej w miejscowości gm.. Bezspornym jest, iż decyzja z dnia 30 marca 1994r. nr [...] przekazała nieodpłatnie na własność W. J. działkę nr [...] o pow. 5002 m2. Następnie na mocy umowy darowizny z dnia 11 czerwca 2001r. rep. A-nr [...] skarżący stał się właścicielem powyższej działki. Działka nr [...] została wyodrębniona z działki nr [...], która podzielona została właśnie na działkę [...] oraz na sporną działkę[...]. Powiększenie jednej działki skutkuje zmniejszeniem drugiej. W takim stanie faktycznym podnoszenie, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego dotyczące działki m [...] nie ma związku z działką m [...] mija się z prawdą. Ponadto, jak twierdzi skarżący, żaden organ nie może ignorować orzeczenia niezawisłego sądu powszechnego. Zgodnie z art. 365 kpc "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej". Starosta, a także SKO są związane postanowieniem Sądu Okręgowego w z dnia 22 października 2004r. sygn. akt III Ca 845/03, które uchyliło wpis w księdze wieczystej odnośnie powierzchni działki nr [...]. Sąd Rejonowy w sprostował powierzchnię działki m [...] na wniosek Starosty. Jak wywodzi skarżący wskutek orzeczenia Sądu Okręgowego należało podzielić działkę [...] na działki [...] i [...]. Sąd jednoznacznie rozstrzygnął, że powierzchnia działki [...] m wynosić 5002 m2. Natomiast SKO uchylając decyzję Starosty przywróciło nie tylko stan poprzedni, lecz także wprowadziło prawny i faktyczny bałagan. Skarżący jest właścicielem działki [...] o pow. 5002 m2, co wynika z decyzji z dnia 30 marca 1994r. Nr[...], z aktu notarialnego - umowy darowizny, rep. A-nr[...], a także z ksiąg wieczystych. Skoro sąd powszechny uznał, iż powierzchnia działki nr [...] nie może ulec zmniejszeniu, to oznacza, iż zweryfikowaniu musi podlegać powierzchnia działki [...]. Istotna jest według skarżącego kolejność faktycznego: w dniu 30 marca 1994r. została przekazana nieodpłatnie W. J. działka m [...] o pow. 5002 m2, następnie w dniu 11 czerwca 2001r. skarżący stał się właścicielem tej działki. W dniu 6 sierpnia 2003r., dziesięć lat po przekazaniu na własność działki nr[...], Starosta decyzją przekazał nieodpłatnie na własność E. M., R. J. i E. J. po 1/3 udziału w działce [...] o pow. 0,2358 ha. Wola stron w decyzji z dnia 30 marca 1994r. została w sposób wyraźny określona. Nieodpłatne przekazanie na własność dotyczyło działki o pow. 5002 m2. Jeśli powstał błąd powierzchni działki nr 81 i była ona mniejsza o 307 m2, to nie mogło to rzutować na pierwszą decyzję. Skoro ojciec skarżącego stał się właścicielem działki o pow. 5002 m2, to Starosta nie mógł na mocy decyzji z dnia 6 sierpnia 2003r. nieodpłatnie przekazać działki [...] o pow. 2358 m2. Starosta mógł dysponować działką [...] maksymalnie o pow. 2051 m2. Według skarżącego powierzchnia działek jest stanem faktycznym, który nie podlega zmianie. Rozstrzygnięcie SKO spowodowało, że istnieje działka o pow. 0,5002 ha [...] oraz druga o pow. 0,2358ha [...], choć brakuje 0,0307 ha. Ponadto rozstrzygnięcie sankcjonuje bezprawne przekazanie przez Starostę decyzją z 6 sierpnia 2003r. części działki nr [...] o pow. 307 m2, gdyż powyższy organ nie posiadał prawa do dysponowania prawem własności do tej części działki. Zdaniem skarżącego, orzeczenie Sądu Okręgowego o uchyleniu wpisu w księdze wieczystej odnośnie powierzchni działki m [...] jest nowym dowodem w sprawie, który wykreował nowe okoliczności faktyczne. Ponadto orzeczenie Sądu Rejonowego w, zmienione przez Sąd Okręgowy w istniało w dacie wydania decyzji przez Starostę w dniu 6 sierpnia 2003r. Postanowienie Sądu Okręgowego w, zdaniem skarżącego, spowodowało powstanie nowych okoliczności faktycznych, które istniały w dacie wydania decyzji z dnia 6 sierpnia 2003r., lecz ze względu na wadliwe postanowienie Sądu Rejonowego w nie było znane Staroście. Skoro Starosta złożył wniosek o sprostowanie działki nr[...], powinien do czasu uprawomocnienia się wpisu zawiesić postępowanie w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność działki nr[...]. Strony nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji błędów i uchybień organów państwowych i samorządowych, które obowiązane są do przestrzegania przepisów prawa, stania na straży praworządności oraz obowiązanie są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również zobowiązane są pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Starosta był także obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ ten miał czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu winien udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zasady te zdaniem skarżącego zostały naruszone w pierwszym postępowaniu, gdy Starosta wydał decyzję z dnia 6 sierpnia 2003r., a następnie uchybienia te zostały powielone przez SKO w w toku postępowania, które zakończyło się zaskarżoną decyzją. Nie może zasługiwać według skarżącego na aprobatę pozbawienie go własności działki o pow. 307 m2 bez zastosowania właściwej procedury wywłaszczeniowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego w wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę administracji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej legalności Sąd uznał, że przedmiotowa decyzja jest zgodna z prawem.

Okoliczności niniejszej sprawy są zasadniczo niesporne a organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych. Wynika z nich, że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty z dnia 6 sierpnia 2003r. nr [...] w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność po 1/3 udziału w działce pod budynkami, nr [...], o pow. 0,2358 ha nastąpiło na skutek podania złożonego przez stronę skarżącą, która w piśmie z dnia 1 lutego 2004r. zwróciła się do Starosty Powiatowego w domagając się uchylenia wymienionej wyżej decyzji w związku z postanowieniami Sądu Okręgowego w z dnia 23 października 2003r. wydanymi w sprawach sygn. akt II Cz 1659/03 i sygn. akt III Ca 845/03. Skarżący wywodził, że w wyniku wymienionych postanowień należy uchylić decyzję z dnia 6 sierpnia 2003r. i "zwrócić" mu "należne 307 m2 powierzchni nieruchomości poprzez korektę pomiędzy działkami [...] i [...]" (vide: pismo w aktach administracyjnych II instancji). Jak prawidłowo ustalił organ odwoławczy, postanowienie Starosty z dnia 25 lutego 2004r. Nr [...] wznawiające postępowanie w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność działki zabudowanej nr [...] o powierzchni 0,2358 ha, położonej w obrębie, gmina, nastąpiło z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a nowym faktem w rozumieniu tego przepisu było wydanie przez Sąd Okręgowy w postanowienia z dnia 23 października 2003r. w sprawie sygn. akt III Ca 845/03 (vide: postanowienie Starosty k. 5 akt administracyjnych I instancji). Powyższe wynika również z decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 grudnia 2005r., który w wyniku badania wskazanego faktu na tle okoliczności sprawy uznał, że występuje przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, skutkująca uchyleniem decyzji z dnia 6 sierpnia 2003r. i ponownym rozstrzygnięciem co do istoty sprawy.

Przedmiot postępowania w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną reguluje art. 149 kpa, zgodnie z którym wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1), a postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Innymi słowy, przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie administracyjne, w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte jedną z wad wyliczonych w art. 145 § 1 kpa a w sytuacji pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej.

W niniejszej sprawie jest niesporne, że przyczyna wznowienia postępowania oparta została na art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Stosownie do treści tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Przytoczony wyżej przepis wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane.

Pojęcie nowych okoliczności faktycznych i dowodów obejmuje zarówno okoliczności i dowody nieznane stronie oraz organowi i dopiero nowo odkryte, jak i okoliczności i dowody nieznane organowi, które jednak mogły być znane stronie już w toku postępowania głównego, a które zostały dopiero po raz pierwszy przez stronę skutecznie zgłoszone. Za okoliczności faktyczne uznać należy natomiast zdarzenia, stany rzeczy istotne z punktu widzenia stosowanej normy, ale niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej wykładni prawa. Dla potrzeb wznowienia postępowania wystarczające jest, by nowe okoliczności lub nowe dowody powstały najpóźniej do dnia wydania decyzji ostatecznej w sprawie. Nowe okoliczności faktyczne zaistniałe po wydaniu decyzji ostatecznej nie mogą stać się podstawą wznowienia postępowania.

W rozpatrywanej sprawie postępowanie było prowadzone z inicjatywy strony skarżącej, w trybie wznowienia postępowania, a organ pierwszej instancji, jak słusznie oceniło SKO, przeprowadził postępowanie dopuszczając się całego szeregu nieprawidłowości.

Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Mimo samodzielności i odrębności procesowej tego postępowania, które jest prowadzone "w sprawie wznowienia postępowania", występuje ścisły związek między tym postępowaniem a wcześniejszym postępowaniem zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 9 czerwca 1992r. sygn. akt SA/Wr 534/92, granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (ONSA 1993, z. 4, poz. 92). Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151§ 1 pkt 1 i 2 i § 2 kpa). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym (vide: uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002, OPS 11/02, publ. ONSA 2003/3/86).

Badając podstawę wznowienia, stosownie do treści art. 151 kpa, organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa jest przede wszystkim zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 kpa, a dopiero potem wynik postępowania co do istoty sprawy. Nawet prawidłowe ustalenia co do istoty sprawy nie mogą decydować o uchyleniu decyzji - jeśli nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 kpa. Przepisy o wznowieniu postępowania, regulujące nadzwyczajny tryb uchylania decyzji ostatecznych, a stanowiące wyłom w zasadzie trwałości decyzji określonej w art. 16 kpa, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2001r., sygn. akt I SA 1788/99, Baza LEX nr 75514).

Wielokrotnie przywoływane przez skarżącego postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 22 października 2003r. sygn. akt III Ca 845/03 dotyczyło uchylenia wpisu w księdze wieczystej Kw [...] odnośnie obszaru działki nr [...]. Podjęte zostało na skutek apelacji R. J. od wpisu Sądu Rejonowego w z dnia 8 stycznia 2003r., dokonanego z urzędu na podstawie wykazu zmian gruntowych, poprzez sprostowanie oznaczenia nieruchomości położonej w gmina w ten sposób, że w miejsce obszaru działki [...] 5002 m2 wpisano obszar 4695 m2. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia, Sąd Okręgowy uznał, że opisane sprostowanie wpisu nastąpiło bez podstawy prawnej. Z dokumentów stanowiących podstawę prawną wpisu w księdze wieczystej powierzchni działki [...] wynika, że wynosi ona 5002 m2. Jak stwierdził Sąd Okręgowy skarżący na podstawie decyzji administracyjnej wydanej na rzecz poprzednika prawnego a następnie w drodze darowizny dokonanej we właściwej formie prawnej na jego rzecz, jest właścicielem nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw [...] o powierzchni 5002 m2. Jako niedopuszczalne ocenił Sąd Okręgowy sprostowanie oznaczenia nieruchomości co do powierzchni przez Sąd Rejonowy z urzędu na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków (vide: fotokopia postanowienia SO z dnia 23.10.2003r. w aktach administracyjnych II instancji).

Jak trafnie wskazało SKO, uchylenie wpisu dotyczące obszaru działki nr [...] nie jest nową istotną okolicznością dla sprawy zakończonej wydaniem decyzji nr [...] z dnia 6 sierpnia 2003r. w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność E. M., R. J i E. J po 1/3 udziału w działce nr [...] o pow. 0.2358 ha. Opisane postanowienie Sądu Okręgowego nie dotyczy działki nr[...], której powierzchnia nigdy nie była kwestionowana i jest zgodna z informacją z rejestru gruntów. Najistotniejsze jest jednak to, że postanowienie wydane przez Sąd Okręgowy w dniu 22 października 2003r. sygn. akt III Ca 845/03 nie istniało w dniu wydania decyzji z dnia 6 sierpnia 2003r. Nie stanowi ono zatem nowej okoliczności, o której mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W konsekwencji brak wymienionej przesłanki, która miałaby stanowić podstawę wznowienia a następnie uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa; to zaś oznacza, że decyzja Starosty z dnia 30 grudnia 2005r. naruszała prawo.

Prawidłowo zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie J. J., Z. J. oraz M. J. decyzję organu pierwszej instancji uchyliło. Podzielić należy stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że poza naruszeniem przepisów art. 145 § 1 pkt 5 kpa i art. 151 § 1 pkt 2 kpa organ pierwszej instancji dopuścił się innych naruszeń. Decyzja podjęta przez ten organ nie zawierała uzasadnienia rozstrzygnięcia podjętego co do meritum sprawy. Jak wynika z treści tej decyzji, podjęta została na podstawie przepisów prawa materialnego - art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych (Dz. U. Nr 10, poz. 53, zm. Dz. U. z 1990r. Nr 5, poz. 27) w związku z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25, ze zm.). Jak trafnie wskazało SKO, uprawnienia określone we wskazanych wyżej przepisach są od siebie niezależne. Celem uprawnienia określonego w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych jest zwrócenie właścicielowi budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków. Natomiast przepisem art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników reguluje się przyznanie własności działki gruntu rolnego przyznanej do bezpłatnego użytkowania. Z treści art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) wynika, że na wniosek rolnika przydzielano mu do bezpłatnego użytkowania działkę gruntu rolnego, o maksymalnej powierzchni 0,5 ha, niezależnie od uprawnienia przysługującego na podstawie art. 11 tej ustawy zgodnie, z którym rolnik mógł zatrzymać na własność budynki wchodzące przysługującego skład nieruchomości, które stawały się odrębnymi od gruntu przedmiotami własności. Realizacja przysługującego w niniejszej sprawie uprawnienia określonego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974r., na rzecz poprzednika prawnego skarżącego, nastąpiła poprzez decyzję Naczelnika Gminy z dnia 16 listopada 1974r. Nr [...] o przekazaniu na własność Państwa gospodarstwa rolnego, z zachowaniem uprawnienia do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania działki o powierzchni 0,5 ha, oraz poprzez decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 30 marca 1994r. Nr[...] , przekazującą nieodpłatnie na własność W. J. działki nr[...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, o powierzchni 5002 m2, na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (vide: fotokopie decyzji w aktach administracyjnych teczka "zwrot siedliska i deputatu"). Natomiast realizacja uprawnienia, o którym mowa w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym, a dotyczącego działki siedliskowej zabudowanej nr [...] (Kw 7132, a po wydzieleniu: Kw[...] , vide: k. 1 i 8 akt administracyjnych instancji), nastąpiła w decyzji będącej przedmiotem sprawy wznowienia, to jest decyzji Starosty z dnia 6 sierpnia 2003r. Nr [...] (vide: decyzja k. 5 akt administracyjnych I instancji).

Brak uzasadnienia orzeczenia co do istoty sprawy w decyzji Starosty z dnia 30 grudnia 2005r. stanowi naruszenie zarówno przepisu art. 107 § 3 kpa jak i art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Uchylając decyzję na podstawie tego ostatniego przepisu organ bowiem jest obowiązany rozstrzygnąć istotę sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji. Przedmiotem decyzji Starosty z dnia 6 sierpnia 2003r. jest nieodpłatne przekazanie na własność działki zabudowanej na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych. Przekazanie na własność działki deputatowej, w trybie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników było przedmiotem ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 30 marca 1994r.

Skutkiem opisanych naruszeń prawa wadliwa decyzja organu pierwszej instancji podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego przez organ odwoławczy, stosownie do treści przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie zaś z treścią przepisów art. 149 § 2 kpa i art. 151 § 1 kpa, organ odwoławczy rozpatrując odwołanie w sprawie wznowienia postępowania musi również rozstrzygnąć istotę sprawy, bowiem sposób zakończenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania regulowany jest wyczerpująco w tym ostatnim przepisie. W konsekwencji prawidłowo SKO odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 6 sierpnia 2003r., trafnie oceniając brak przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

W tym kontekście niezasadne są zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez SKO przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem jak szczegółowo uzasadniono wyżej, postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 23 października 2003r. sygn. akt III Ca 845/03 nie jest "nową okolicznością" istotną dla sprawy, istniejącą w dniu wydania decyzji ostatecznej. Orzeczenie to, wbrew zarzutom skargi, nie przyznało skarżącemu "własności 307 m2 działki [...]", lecz poprzez uchylenie sprostowania wykreowało w księdze wieczystej tej nieruchomości powrót do stanu prawnego wynikającego m.in. z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 30 marca 1994r. Nr[...]. Sąd Okręgowy rozpoznający jako sąd drugiej instancji apelację w sprawie wieczystoksięgowej nie przesądza kwestii własności nieruchomości, lecz bada stan prawny mający wpływ na prawidłowość dokonanego w księdze wieczystej wpisu.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela w związku z powyższym zarzutu naruszenia przez SKO art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego. W myśl tego przepisu "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej". Prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego w sprawie sygn. akt III Ca 845/03 uchylające wpis w sprawie sprostowania oznaczenia działki nr [...] wpisanej do księgi wieczystej Kw [...] nie wiąże organu administracji rozstrzygającego sprawę wznowienia postępowania w sprawie nieodpłatnego przekazanie na własność działki zabudowanej nr 81/2 wpisanej do księgi wieczystej Kw[...].

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się również naruszenia przez organ odwoławczy wymienionych w skardze przepisów art. 6-10 kpa. Naruszenie wskazanych przepisów przez Starostę, na co powołuje się skarżący, pozostaje bez znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem decyzja tego organu pierwszej instancji z dnia 30 grudnia 2005r. została wyeliminowana przez SKO zaskarżoną decyzją. Gdyby zaś zarzuty dotyczyły wadliwości postępowania przy wydaniu ostatecznej decyzji Starosty z dnia 6 sierpnia 2003r., to również nie miałyby wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, na skutek opisanego wyżej szczegółowo braku przesłanki wznowienia postępowania i orzekania w związku z tym co do istoty sprawy zakończonej wymienioną decyzją. Wskazać przy tym należy, że wzruszalność decyzji w trybie wznowienia postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy któraś z wad postępowania wymienionych w art. 145 § 1 kpa (lub 145a § 1 kpa) nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Ponieważ opisana wyżej przesłanka wznowienia postępowania w niniejszej sprawie z art. 145 § 1 kpa nie wystąpiła, decyzja Starosty z dnia 6 sierpnia 2003r nie może podlegać uchyleniu w trybie wznowienia na tej podstawie.

Wobec powyższego, uznając zarzuty skargi za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.