Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 428/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Marek Gorski(spr.), Protokolant Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi B.P. na decyzję Wojewody z dnia 7 lutego 2002 Nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z upoważnienia Starosty w sprawie nr [...] z dnia 31 grudnia 2001r.


UZASADNIENIE

3 II SA/Gd 428/02

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z upoważnienia Starosty z dnia 31 grudnia 2001 r. Nr [...] odmawiającą przyznania B.P. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 11 grudnia 2001 r.

Jako podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia powołano art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art.37 ,j" ust.l oraz ust.l "a" w zw. z art.2 ust.l pkt 23 w zw. z art.24 ust.2 i art.37 "l1' ust.2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j. t. Dz. U. Nr 6 poz. 56 z 2001 r.).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że B.P. zarejestrował się po raz kolejny w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny z prawem do zasiłku dla bezrobotnych.

W dniu rejestracji wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do zasiłku emerytalnego wnosząc jednocześnie o zaliczenie w tym celu do okresu uprawniającego do zasiłku, jako okres zatrudnienia w szczególnych warunkach, okresu pracy w Państwowym Gospodarstwie Rolnym od 19 lutego 1973 r. do 30 czerwca 1995 r. na stanowisku kierowcy ciągnika kołowego i kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 ton, na dowód czego przedłożył zaświadczenie Gdańsk Centralna Składnica Akt o wykonywaniu w tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Na podstawie przedłożonych przez skarżącego dowodów zaliczono B.P. do okresu uprawniającego do zasiłku następujące okresy zatrudnienia:

w Nadleśnictwie od 1 listopada 1968 r. do 21 grudnia 1969 r.,

2) w Związku Spółek Wodnych od dnia 1 kwietnia 1970 r. do 15 lipca 1971 r.,

3) w Spółdzielni Kółek Rolniczych "A" od 1 sierpnia 1971 r. do dnia 15 lutego 1973 r.,

4) w Gospodarstwie Rolnym Skarbu Państwa od dnia 16 lutego 1973 r. do dnia 30 czerwca 1995 r.,

5) w "B" od dnia 1 kwietnia 1997 r. do 31 stycznia 1998 r.,

6) w "C" od dnia 1 lutego 1998 r. do 31 stycznia 2001 r.

Organ II instancji powołując się na art. 37 ,j" ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - publ. jak wyżej wskazał, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej wymagający do emerytury okres zatrudnienia jeżeli:

posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn,

posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn,

w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zdaniem organu II instancji okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Przepis art. 37j" ust.l "a" ustawy odsyła do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z 1983 r. z późn. zm.). Mimo, iż B.P. legitymuje się ponad 30-letnim okresem zatrudnienia, to nie udokumentował z zachowaniem wymogów prawem przewidzianych 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Okres pracy poświadczony zaświadczeniem wystawionym przez Agencję Własności Rolnej może być, zdaniem Wojewody, uznany tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu.

Z tych względów organ II instancji uznał, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego, a także brak jest podstaw do wznowienia postępowania celem wykazania uprawnień z uwagi na ewentualną możliwość przyznania zasiłku przedemerytalnego wyłącznie od dnia następującego po dniu niezbędnych dokumentów.

Decyzję tę zaskarżył B.P..

Wnosząc o jej uchylenie skarżący zarzucił, iż przedłożył dokumenty wskazujące na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze za okres ponad 15-tu lat czego organ nie uwzględnił.

Zdaniem skarżącego Wojewoda w istotny sposób naruszył prawo, a w szczególności art. 75 K.p.a. nakazujący dopuszczenie jako dowód w sprawie wszystko co może służyć wyjaśnieniu sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Bezsporną okolicznością w sprawie jest, iż skarżący przepracował ponad 30 lat. Problemem w sprawie jest udokumentowanie 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Skarżący przedłożył 3 świadectwa pracy mogące wskazywać na to, iż wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a to: świadectwo pracy wystawione przez firmę "B", świadectwo pracy wystawione przez firmę "C", świadectwo pracy wystawione przez Agencję Własności Rolnej z dnia 30 stycznia 2001 roku, a nadto dołączył do skargi wyrok Sądu Rejonowego z dnia 7 marca 2003 r. sygn. akt IVP 935/02 ustalający, iż pracę w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w okresie od 19 lutego 1973 r. do 30 czerwca 1995 r. wykonywał w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnie szkodliwych warunkach lub w szczególnym charakterze - publ. jak wyżej.

Obowiązki pracodawcy określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) dotyczące tego, że zakład pracy , na podstawie posiadanej dokumentacji, powinien stwierdzić okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w specjalnym świadectwie lub w świadectwie pracy (§ 2 ust. 2), nie wykluczają udowodnienia wykonywania takiej pracy innymi dowodami.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 2000r. sygn. akt II SA 1510/00 stwierdził, że w sprawie o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, w celu wyjaśnienia i ustalenia, czy osoba występująca o przyznanie tego zasiłku wykonywała prace w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze organ administracji obowiązany był dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.), i ze stanowiskiem tym należy się zgodzić.

Podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 maja 2001 r., I PKN 413/00 (OSNIPUSiSP z 2003 r.. Nr 6, poz. 150) stwierdził, że w postępowaniu przed urzędami pracy w sprawach o zasiłek przedemerytalny może być prowadzone postępowanie dowodowe w pełnym zakresie, co do wszystkich okoliczności mających znaczenie dla ustalenia prawa do świadczeń. Przywoływany przez organ odwoławczy przepis art. 37 j ust. la ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stanowiący, że okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w art. 1, są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, został dodany ustawą z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 89, poz.973), która weszła w życie z dniem 12 września 2001 r. Zmiana ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2004 r. sygn. akt OSK 81/04, wywołała rozbieżności w orzecznictwie sądowym co do dopuszczalności powództwa o ustalenie wykonywania pracy w warunkach szczególnych dla potrzeb postępowania administracyjnego o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tym przywołuje też treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r. ffl PZP 6/02 (OSNIPUSiSP z 2003 r, nr 9, poz.213), iż dodanie ust. la w art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oznacza, że ustawodawca wprowadził dwie możliwe formy wykazywania okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla przyznania zasiłku przedemerytalnego. Jedną jest prawomocny wyrok sądu w sprawie o ustalenie faktu prawotwórczego, a drugą pozostaje postępowanie administracyjne przed starostą który ustala prawo do zasiłku przedemerytalnego i je przyznaje.

Należy wobec tego, podzielając powyższy pogląd uznać, że na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego przez organy administracji skarżący został pozbawiony możliwości wykazania, że spełnia warunki do przyznania zasiłku przedemerytalnego.

Naruszone zostały zasady postępowania administracyjnego przez zaniechanie przeprowadzenia dowodów wskazanych przez skarżącego i - co za tym idzie - niewyjaśnienie istotnej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest tego, czy skarżący spełnia warunki do przyznania mu zasiłku przedemerytalnego. Odmowa przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego nastąpiła z naruszeniem art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 75 K.p.a., w tym znaczeniu, że podstawę zaskarżonej decyzji stanowiło stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, że co najmniej 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych, podczas gdy organ uchylił się całkowicie od przeprowadzenia dowodów na tę okoliczność, a więc tej okoliczności w ogóle nie wyjaśnił. Narusza to podstawowe zasady postępowania określone w art. 7 i 8 k.p.a (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2004 r. sygn. akt OSK 81/04).

Zgodnie z treścią art. 7, 8 i 9 K.p.a. organy administracji są zobowiązane nie tylko do podejmowania niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ale także do pogłębiania zaufania obywateli do organu państwa oraz informowania stron o okolicznościach

faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia ich praw i aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.

Zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podeszły format i stycznie do rozstrzygnięcia sprawy nie licząc się z ugruntowanym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego a także Sądu Najwyższego.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu-przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wobec treści decyzji, nie rodzących praw oraz obowiązków, Sąd odstąpił od stosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

MK