Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 357/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 14a ust. 1d
journal: Dz.U. 2016 poz 1829
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.
article: art. 186 par 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant Katarzyna Działek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 20 grudnia 2016 r. (data wpływu do organu) H. B. (dalej zwana skarżącą) zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku (dalej w skrócie: OPS) o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: W. B. (ur. [...]), A. B. (ur. [...]) i N. B. (ur. [...]) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, wnioskowanego na W. B. i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018 przez A. B. oraz N. B. Skarżąca podała, że jej rodzina składa się z 5 osób, tj. jej samej, męża D. B. oraz ww. dzieci. Do wniosku skarżąca dołączyła m.in.: 1) oświadczenie, że jej mąż od 1 stycznia 2015 r. do 18 września 2016 r. nie był nigdzie zatrudniony, nie był też zarejestrowany w PUP; 2) oświadczenie skarżącej i D. B. o nieosiągnięciu w roku 2015 dochodu innego niż podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do akt sprawy została także włączona m.in.: informacja z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, z której wynika, że skarżąca [...] rozpoczęła działalność gospodarczą pod nazwą A, a działalność ta została zawieszona na okres od 29 listopada 2016 r. do 12 listopada 2018 r.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z dnia 16 stycznia 2017 r., nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Dodatków Mieszkaniowych OPS, działając z upoważnienia Burmistrza Prudnika, orzekł o:

I. przyznaniu skarżącej następujących świadczeń rodzinnych: 1) zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku do 5 lat, na dziecko W. B. w kwocie 95 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 października 2017 r., 2) zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat, na dziecko A. B., w kwocie 124 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 października 2017 r., 3) zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat, na dziecko N. B. w kwocie 124 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 października 2017 r., 4) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez A. B., w kwocie 100 zł jednorazowo, 5) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez N. B. w kwocie 100 zł jednorazowo, 6) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, na W. B. w kwocie 95 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 października 2017 r. W pkt II decyzji organ orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, wnioskowanego na W. B. w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 31 października 2017 r. Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły art. 3 pkt 10, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5, art. 6 ust. 1 i ust. 2, art. 8, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 2 i ust. 4d, art. 24 ust. 1, ust. 2, ust. 6 i ust. 7, art. 25 ust. 1 i ust 2, art. 26, art. 32 ust. 1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518, z późn. zm. ), zwanej dalej ustawą, oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2284) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r., poz. 1238). W uzasadnieniu decyzji organ podał, że dochód rodziny skarżącej w dniu składania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku wynosi 0 zł. Mąż skarżącej – D. B. w 2015 r. nie osiągnął żadnych dochodów, obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa od zasiłku, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Natomiast skarżąca osiągnęła w 2015 r. dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 34.376,51 zł (dochód netto). Organ stwierdził również, że z uwagi na fakt zawieszenia przez skarżącą od dnia 29 listopada 2016 r. działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: u.s.d.g., dochód skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest dochodem utraconym, zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. f ustawy. Zdaniem organu, ze względu na fakt, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy należało przyznać jej zasiłki rodzinne na dzieci oraz żądane przez nią dodatki do zasiłku rodzinnego, za wyjątkiem dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na W. B. w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 31 października 2017 r. Organ podniósł, że przedsiębiorca zawieszający działalność gospodarczą na podstawie art. 14a ust. 1d u.s.d.g. nie uzyskuje prawa do urlopu wychowawczego, a okres zawieszenia działalności gospodarczej nie jest tożsamy z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Organ wyjaśnił, że w myśl art. 186 Kodeksu pracy urlop wychowawczy przysługuje pracownikowi, a zgodnie z jego art. 2 pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Brak jest zatem podstaw do uznania, że art. 10 ust. 1 ustawy dotyczy innych osób niż pracownicy, w tym osób prowadzących działalność gospodarczą. Tym samym skarżąca, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą nie spełnia podstawowego warunku określonego w art. 10 ustawy, uprawniającego do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego, a mianowicie nie jest osobą przebywającą na urlopie wychowawczym. Z powyższych przyczyn organ uznał, że brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącej dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ustawy w zw. z art. 14a ust. 1d u.s.d.g. poprzez ich błędną wykładnię i oparcie się wyłącznie na literalnym brzmieniu przepisu art. 10 ustawy. Skarżąca podniosła, że organ nie dostrzegł, iż definicja urlopu wychowawczego zawarta w przepisach Kodeksu pracy jest tożsama z definicją uprawnienia osoby prowadzącej działalność gospodarczą pozwalającej jej na zawieszenie działalności w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, co powoduje, że sytuacja prawna pracownika przechodzącego na urlop wychowawczy oraz jednoosobowego przedsiębiorcy korzystającego z uprawnienia, o którym mowa w art. 14 ust. 1d u.s.d.g. jest tożsama. Na podstawie powyższego zarzutu skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zdaniem skarżącej, art. 10 ustawy ma na celu wspomożenie od strony finansowej osób, które rezygnują z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad dziećmi. Osoby te w okresie przebywania na urlopie wychowawczym nie osiągają dochodów, natomiast Państwo przejmuje na siebie w tym okresie obowiązek regulowania za nie zobowiązań publicznoprawnych - składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżąca argumentowała też, że art. 14 ust. 1d u.s.d.g. jest tożsamy z treścią art. 186 Kodeksu pracy, zawierającego definicję urlopu wychowawczego, z którego może skorzystać pracownik. Zdaniem skarżącej, kolejną analogią jest to, że w okresie zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, za przedsiębiorcę regulowane są składki na ubezpieczenie społeczne ze środków Skarbu Państwa, tak aby w tym okresie zachował on prawo do korzystania z usług publicznej służby zdrowia oraz posiadał ciągłość emerytalnych i rentowych okresów składkowych. W przekonaniu skarżącej, nowelizacja przepisów u.s.d.g. miała na celu zrównanie sytuacji prawnej pracownika (w rozumieniu Kodeksu pracy) oraz jednoosobowego przedsiębiorcy (tzw. osoby samozatrudniającej się). Z tego względu niedopuszczalne jest różne traktowanie tych podmiotów również na gruncie przepisów ustawy i faworyzowanie "pracowników" przy przyznawaniu pomocy ze strony Państwa.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 25 maja 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania oraz przytoczyło treść przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Następnie wyjaśniło, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2016/2017 w pierwszej kolejności należy stwierdzić, czy strona spełnia warunki dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego, tj. czy osiągnięty w roku 2015 dochód 5-osobowej rodziny strony w przeliczeniu na osobę, stanowiący podstawę ustalania prawa do zasiłku rodzinnego, nie przekracza kwoty 674 zł. Podstawę tych ustaleń stanowi przeciętny miesięczny dochód wszystkich członków rodziny strony osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w roku 2015 z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b ustawy (dotyczących sposobu obliczania dochodu w przypadku uzyskania lub utraty dochodów w roku bazowym i po tym okresie). Na podstawie akt sprawy organ ustalił, że dochód skarżącej za rok 2015, wykazany w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów, należało uznać za utracony, stosownie do art. 5 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 23 lit. f ustawy, z uwagi na zawieszenie działalności gospodarczej na okres od 29 listopada 2016 r. do 12 listopada 2018 r., co potwierdza wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP. Natomiast mąż skarżącej nie osiągnął w 2015 r. dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, co wynika z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów. W roku 2016 pobierał on co prawda stypendium szkoleniowe z PUP w [...] (od [...] do [...]), jednakże dochód ten został utracony w myśl art. 5 ust. 4a ustawy, co potwierdza zaświadczenie z dnia 27 grudnia 2016 r. Stosownie do definicji dochodu rodziny, określonej w art. 3 pkt 2 i 2a ustawy, organ przyjął, że przeciętny miesięczny dochód stanowiący podstawę ustalenia prawa strony do świadczeń rodzinnych wyniósł zero złotych, co oznacza, że skarżąca nie przekroczyła kwoty dochodu uprawniającej ją do otrzymania wnioskowanych świadczeń rodzinnych, tj. kwoty 674 zł. Dalej, za prawidłowe organ uznał przyznanie skarżącej wnioskowanych zasiłków rodzinnych i dodatków do nich w wysokości i okresach określonych, jak w pkt I decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił też stanowisko oraz argumentację Kierownika OPS w kwestii spornej, dotyczącej odmowy przyznania skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko W. B. W tym zakresie, odwołując się do poglądów orzecznictwa sądowoadministracyjnego dowodził, że ustawa zróżnicowała osoby uprawnione do urlopu wychowawczego z osobami, które takich uprawnień nie mają. Podkreślił, że ustawodawca wprowadzając przepis art. 14a ust. 1d u.s.d.g. od 1 września 2013 r. znowelizował również ustawę o świadczeniach rodzinnych, ale nie dokonał zmian w art. 10 ust. 1 ustawy. Powyższe oznacza, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje osobom, które zawiesiły działalność gospodarczą z tytułu opieki nad dzieckiem. W ocenie organu, skoro w systemie prawa funkcjonuje pojęcie "urlopu wychowawczego" i odnosi się ono do osób uprawnionych do tego urlopu na podstawie Kodeksu pracy, a w ustawie nie ma innej definicji tego pojęcia, brak jest podstaw do uznania, że art. 10 ust. 1 ustawy dotyczy również osób prowadzących działalność gospodarczą. Z tych przyczyn organ nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu pierwszej instancji, uznając ją za prawidłową. Kolegium podkreśliło, że organ decydujący o przyznaniu świadczenia rodzinnego jest związany wskazanymi wyżej przepisami prawa. Zadaniem organu jest więc stwierdzenie - na podstawie przedłożonych dokumentów - czy wnioskodawca spełnia ustawowe wymagania dla jego otrzymania. Wykazanie przez stronę, że spełnia ona ustawowe kryteria uprawniające do otrzymania świadczenia, obliguje organ do jego przyznania w formie decyzji administracyjnej, natomiast ich niespełnienie wymusza konieczność wydania przez organ decyzji odmownej. Organ uznał też, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty odwołania dotyczące naruszenia zasady równości wobec prawa z uwagi na zróżnicowanie sytuacji osób zatrudnionych (pracowników) oraz osób prowadzących działalność gospodarczą. W tym zakresie organ podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2006 r., sygn. akt SK 66/06, zajmował się zróżnicowaniem sytuacji osób prowadzących działalność gospodarczą i pracowników. Trybunał wskazał, że cecha, według której ustawodawca zróżnicował położenie osób pozostających bez pracy, jest prawnie relewantna. Bycie pracownikiem (lub pozostawanie w stosunku służbowym) i prowadzenie działalności gospodarczej, którą jedną z cech jest ponoszenie ryzyka ekonomicznego, to dwie zupełnie różne sytuacje. Jeśli prowadzący działalność gospodarczą pozostaje bez pracy, stan ten zawsze ostatecznie stanowi wynik jego działalności i jest objęty ryzykiem towarzyszącym podjęciu tejże działalności. Inne jest więc położenie pracownika, który nie ma wpływu (przynajmniej decydującego) na funkcjonowanie przedsiębiorstwa swego pracodawcy i jest uzależniony od zewnętrznych decyzji ekonomicznych, a nawet rozstrzygnięć ustrojowych czy politycznych.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 10 ustawy w zw. z art. 14a ust. 1d u.s.d.g. oraz w zw. z art. 186 Kodeksu pracy poprzez dokonanie ich błędnej wykładni i oparcie się wyłącznie na literalnym brzmieniu przepisu art. 10 ustawy z pominięciem faktu, że w określonej sytuacji zarówno pracownik wykorzystuje urlop wychowawczy, jak i przedsiębiorca czas pozostawania bez pracy w tym samym celu, a zatem z zupełnym pominięciem wykładni celowościowej. Skarżąca podniosła także zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez interpretację przepisów ustawy dopuszczającą nierówne traktowanie obywateli znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej. Wobec tego skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o nakazanie w oparciu o art. 145a § 1 ww. ustawy wydanie decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji ewentualnie o wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy w zakresie przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Ponadto skarżąca domagała się zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżąca podtrzymała swoje stanowisko odnośnie interpretacji art. 10 ustawy. Dodatkowo zauważyła, że art. 14a ust. 1d u.s.d.g. ma na celu wspomożenie od strony finansowej osób, które rezygnują z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad dziećmi (osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem i nieosiągającej żadnych przychodów). Zdaniem skarżącej, zastosowanie tylko wykładni systemowej, odnoszącej się jedynie do rozumienia tego pojęcia przez pryzmat Kodeksu pracy, bez zwrócenia uwagi na fakt, że rezygnacja z prowadzenia działalności gospodarczej na podstawie art. 14a ust. 1d u.s.d.g. została uregulowana w tej ustawie w sposób identyczny, jak urlop wychowawczy w Kodeksie pracy, a zatem potraktowano ją jako tożsamą z urlopem wychowawczym, stanowi ewidentne naruszenie reguł interpretacyjnych. W ocenie skarżącej, należy uwzględnić w tym przypadku wykładnię celowością, która musi prowadzić do wniosku, że skoro u.s.d.g. daje takie samo uprawnienie osobom wykonującym działalność gospodarczą, jak Kodeks pracy pracownikom, to należy te osoby tratować tak samo, a zatem przyznać te same świadczenia w tych samych warunkach. Skarżąca wskazała też, że z uzasadnienia projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, która wprowadziła art. 14a ust. 1d do u.s.d.g. wynika, iż celem dokonanych zmian było wyeliminowanie zróżnicowania ze względu na rodzaj zatrudnienia (umowa o pracę, prowadzenie działalności gospodarczej) w dostępie rodziców do uprawnień związanych z rodzicielstwem. Odmienna interpretacja tego przepisu prowadzi także do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, tj. zasady równego traktowania obywateli wobec prawa. Natomiast dyskryminacji tego rodzaju nie mogą usprawiedliwiać żadne przepisy ani żadne przyczyny. Od powszechnej zasady równości Konstytucja nie przewiduje żadnych odstępstw i wyjątków. Tymczasem interpretacja art. 10 ustawy, jakiej dokonały organy zmierza w prostej linii do zróżnicowania sytuacji dwóch rodziców, którzy rezygnują ze swojego źródła zarobkowania w celu osobistej opieki nad dzieckiem. Rodziców tych nie dzieli jakakolwiek cecha istotna. Oboje pracują w celu osiągnięcia dochodów pozwalających na utrzymanie rodziny.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej podtrzymała zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Dodatkowo zasygnalizowała zmianę w przepisach u.s.d.g. Zdaniem pełnomocnika, art. 10 ustawy winien być interpretowany w świetle zasady celowościowej. Ponadto zwróciła uwagę na różnicę w statusie osoby, która zawiesiła działalność gospodarczą w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem, a pracownikiem korzystającym z urlopu wychowawczego. Wniosła również o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem w przedmiocie zgodności z Konstytucją przepisu art. 10 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, ustalenia organu nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest przyznanie skarżącej decyzją z dnia 16 stycznia 2017 r., utrzymaną w mocy decyzją Kolegium z dnia 25 maja 2017 r. następujących świadczeń rodzinnych: 1) zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku do 5 lat, na dziecko W. B. w kwocie 95 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 października 2017 r., 2) zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat, na dziecko A. B., w kwocie 124 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 października 2017 r., 3) zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat, na dziecko N. B. w kwocie 124 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 października 2017 r., 4) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez A. B., w kwocie 100 zł jednorazowo, 5) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez N. B. w kwocie 100 zł jednorazowo, 6) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, na W. B. w kwocie 95 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 października 2017 r. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się natomiast do tego, czy skarżąca prowadząc działalność gospodarczą, która została zawieszona na podstawie art. 14a ust. 1d u.s.d.g. w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem, jest osobą korzystającą z urlopu wychowawczego w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy, a w konsekwencji, czy osobie takiej przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 14a ust. 1d u.s.d.g. przedsiębiorca niezatrudniający pracowników prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia, a w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Zgodnie natomiast art. 10 ust. 1 ustawy dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres:

1) 24 miesięcy kalendarzowych;

2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu;

3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W tym miejscu dostrzec trzeba, że ustawa nie definiuje pojęcia "korzystanie z urlopu wychowawczego", co powoduje konieczność ustalenia znaczenia tego terminu nie w drodze wykładni językowej, ale w drodze wykładni systemowej, zgodnie z założeniem, iż ustawodawca w ustawie o świadczeniach rodzinnych posłużył się pojęciem, którego treść należy wyjaśniać posługując się innymi ustawami, w których tego rodzaju pojęcie występuje i mogą pozostawać w związku z przedmiotem regulacji ustawy. Niewątpliwie urlop wychowawczy stanowi instytucję określoną przepisami prawa pracy. Zgodnie bowiem z art. 186 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, z poźn. zm.) pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia.

Podkreślenia również wymaga, że co do zasady przepisy ustawy nie wprowadzają zróżnicowania w dostępie do uregulowanego tam zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków, w zależności od form nawiązania zatrudnienia jak i innych prac zarobkowych (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1302/09; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku określonym w art. 10 ustawy została jednak wyraźnie zróżnicowana sytuacja osób uprawnionych do urlopu wychowawczego z osobami, które takich uprawnień nie posiadają. W tym zakresie zwrócić należy uwagę, że ustawodawca, wprowadzając z dniem 1 września 2013 r. ustawą z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 983), przepis art. 14a ust. 1d u.s.d.g., znowelizował również ustawę, nie dokonując jednak zmian w omawianym art. 10 ust. 1 ustawy. Nie uznał tym samym, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje również osobom, które zawiesiły działalność gospodarczą z tytułu opieki nad dzieckiem. Zawęził go jedynie do tych osób, które są uprawnione do urlopu wychowawczego. W ocenie Sądu, przy założeniu racjonalności ustawodawcy, nie ma podstaw do stosowania innej, szerszej wykładni pojęcia "korzystania z urlopu wychowawczego" i rozszerzania go również na osoby prowadzące działalność gospodarczą, które nie mają prawa tak do urlopów wychowawczych, jak i do urlopów wypoczynkowych w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Innymi słowy, gdyby wolą ustawodawcy było zrównanie na gruncie ustawy urlopu wychowawczego z zawieszeniem przez przedsiębiorcę prowadzenia działalności, z tytułu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem, zawarłby w tym akcie odpowiednie odesłanie do instytucji uregulowanej w art. 14a ust. 1d u.s.d.g. Tak się jednak nie stało, a więc nie można zgodzić się z argumentacją skargi, że art. 10 ust. 1 ustawy dotyczy w równym stopniu pracowników, jak i osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Reasumując stwierdzić przyjdzie, że skoro w systemie prawa funkcjonuje pojęcie "urlopu wychowawczego" i odnosi się ono do osób uprawnionych do tego urlopu na podstawie Kodeksu pracy, a w ustawie nie ma innej definicji tego pojęcia, brak jest podstaw do uznania, że art. 10 ust. 1 ustawy dotyczy również osób prowadzących działalność gospodarczą. Dostrzec również trzeba, że przedstawiona wyżej wykładnia przepisów znajduje potwierdzenie w dominującym w tej kwestii orzecznictwie sądów administracyjnych (por. przykładowo wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 2/17; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 375/11; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 272/15).

W ocenie Sądu, w świetle powyższych konstatacji za prawidłowe należy zatem uznać stanowisko organów obu instancji, że w przypadku skarżącej nie zostały spełnione przesłanki do przyznania, na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy, prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, wnioskowanego na W. B. w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 31 października 2017 r. Stąd zasadnie odmówiono skarżącej przyznania przedmiotowego świadczenia. Jeszcze raz powtórzyć przyjdzie, że art. 10 ust. 1 ustawy ma zastosowanie włącznie do osób uprawnionych do urlopu wychowawczego, a więc nie obejmuje on osób prowadzących działalność gospodarczą, które zawiesiły jej prowadzenie z uwagi na sprawowanie opieki nad dzieckiem, na podstawie art. 14a ust. 1d u.s.d.g.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP, Sąd w pełni podziela przedstawioną w tym zakresie argumentacją organu odwoławczego, znajdującą oparcie zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, jak powołanych wyżej orzeczeniach sądów administracyjnych. Jak trafnie dowodził organ odwoławczy, bycie pracownikiem i prowadzenie działalności gospodarczej, której jedną z cech jest ponoszenie ryzyka ekonomicznego, to dwie zupełnie różne sytuacje. Jeśli prowadzący działalność gospodarczą pozostaje bez pracy, stan ten zawsze ostatecznie stanowi wynik jego działalności i jest objęty ryzykiem towarzyszącym podjęciu tejże działalności. Inne jest więc położenie pracownika, który nie ma wpływu (przynajmniej decydującego) na funkcjonowanie przedsiębiorstwa swego pracodawcy i jest uzależniony od zewnętrznych decyzji ekonomicznych, a nawet rozstrzygnięć ustrojowych, czy politycznych. Tym samym różnicowanie sytuacji osób prowadzących działalność gospodarczą i pracowników nie stanowi naruszenia zasady równości wobec prawa.

Z przedstawionych względów zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego uznać należało za bezzasadne. Ponadto odmawiając skarżącej przyznania świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego organ odwoławczy, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, prawidłowo odniósł się do zarzutów stawianych w odwołaniu. Nie zostały jednocześnie ujawnione jakiekolwiek okoliczności mogące podawać w wątpliwość ustalony stan faktyczny. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu naruszeń uzasadniających uwzględnienie skargi.

Odnosząc się natomiast do wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego należy wskazać, że przepis art. 10 ust. 1 ustawy nie budzi wątpliwości Sądu co do jego konstytucyjności. Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przesłanką wystąpienia przez sąd z pytaniem prawnym jest więc powzięcie przez sąd wątpliwości odnośnie konstytucyjności lub legalności aktu normatywnego stanowiącego podstawę orzeczenia sądowego w danej sprawie. Taka przesłanka, zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Nie podzielając zarzutów i wątpliwości pełnomocnika skarżącej, Sąd nie znalazł z związku z tym podstaw do skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego, o co wnioskował pełnomocnik. Wniosek ten nie był przy tym dla Sądu wiążący, gdyż stosownie do art. 193 Konstytucji RP, to sąd musi mieć wątpliwości, aby wystąpić z pytaniem prejudycjalnym.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.