Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 523/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 108  ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: Art. 7, 8, 77 par. 1, 80, 61   par. 4, 107  par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr. ) WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 27 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. Uchyla zaskarżoną decyzję, II. Zasądza na rzecz skarżącego od Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Zaskarżoną przez A. P., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 27 stycznia 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 1-2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w zw. z art. 108 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce), w zw. z § 35 ust. 3 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich (przyjętego uchwałą nr-25/IV/2019 Senatu Uniwersytetu z dnia 24 kwietnia 2019 r. ze zm.), Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] 2020 r. w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów trzeciego roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku [...] w roku akademickim 2019/2020.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...], Rektor Uniwersytetu skreślił skarżącego z listy studentów trzeciego roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku [...] w roku akademickim 2019/2020.

W uzasadnieniu tej decyzji pierwszoinstancyjnej Rektor wskazał, że zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie.

Podał, że skarżący nie spełnił warunków niezbędnych do zaliczenia trzeciego roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia zgodnie z programem studiów uchwalonym przez Radę Wydziału [...], tj. nie zaliczył w roku akademickim 2019/2020 przedmiotu: Seminarium dyplomowe II semestr w terminie, o którym mowa w § 9 ust. 2, ust. 3 lub ust. 4 zdanie drugie Regulaminu studiów w zw. z Zarządzeniem nr 124 Rektora Uniwersytetu z dnia 6 grudnia 2017 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2019/2020, tj. do dnia 30 września 2020 roku. Jednocześnie skarżący nie uzyskał minimalnej liczby punktów niezbędnych do zaliczenia trzeciego roku studiów, tj. 60 punktów ECTS.

Wyjaśnił, że w myśl § 10 ust. 1 Regulaminu studiów, warunkiem zaliczenia roku studiów jest uzyskanie co najmniej 60 punktów ECTS, chyba że Regulamin studiów stanowi inaczej. Zgodnie z § 14 ust. 1 zdanie pierwsze Regulaminu studiów, dziekan na wniosek studenta może wyrazić zgodę na powtarzanie roku studiów w przypadku nieuzyskania liczby punktów ECTS, jaka jest wymagana do wpisu na kolejny rok studiów, niespełnienia warunków, o których mowa w § 10 ust. 8 lub innych warunków zaliczenia danego roku studiów zgodnie z programem, studiów. Z kolei zgodnie z § 14 ust. 2 Regulaminu studiów, powtarzanie roku jest dopuszczalne jeden raz, zarówno w ramach toku studiów pierwszego stopnia, jak i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich.

Wyjaśnił nadto Rektor, że zgodnie z § 43 ust. 1-3 Regulaminu studiów, dziekan na wniosek studenta wyraża zgodę na wpis na kolejny rok studiów w przypadku uzyskania w roku akademickim 2019/2020 co najmniej 30 punktów ECTS w terminie, o którym mowa w § 9 ust. 2, ust. 3 lub 4 zdanie drugie (terminy zaliczenia roku studiów). § 10 ust. 7-10 stosuje się odpowiednio. Dziekan na wniosek studenta wyraża zgodę na powtarzanie ostatniego roku studiów realizowanego w roku akademickim 2019/2020 w przypadku nieuzyskania liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów lub niespełnienia innych warunków zaliczenia ostatniego roku studiów, zgodnie z programem studiów. Dziekan wyraża zgodę na wpis warunkowy lub powtarzanie roku studiów wyłącznie, gdy brak możliwości uzyskania liczby punktów ECTS lub spełnienia innych warunków koniecznych do zaliczenia realizowanego w roku akademickim 2019/2020 roku studiów wynika z powodu czasowego ograniczenia funkcjonowania Uniwersytetu w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. W przedmiotowej sprawie powyższy przepis nie znalazł jednak zastosowania, gdyż jak ustalono, brak możliwości uzyskania liczby punktów ECTS lub spełnienia innych warunków koniecznych do zaliczenia realizowanego w roku akademickim 2019/2020 roku studiów nie wynika z przesłanek określonych § 43 ust. 3 Regulaminu studiów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie skarżący zarzucił Rektorowi naruszenie art. 7, 9, 10, 77 § 1 i 80 k.p.a. Podniósł w szczególności, że decyzja zezwalająca mu na powtarzanie III roku studiów została mu zakomunikowana po upływie ponad

5 miesięcy, już w II semestrze roku akademickiego 2019/2020. Zarzucił Rektorowi, że skupił się na braku możliwości powtarzania studiów na wniosek studenta, o którym mowa w § 14 ust. 1 Regulaminu studiów, w sytuacji, w której takiego wniosku nie składał, a pominą możliwość powtarzania roku studiów na podstawie § 43 ust. 2 Regulaminu studiów. Nie wskazał motywów jakie przyświecały mu odmawiając zastosowania tego ostatniego przepisu ani dowodów na jakich się oparł. Nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, co do spełnienia przez skarżącego minimalnej liczby punktów ECTS niezbędnych do zaliczenia przez niego III roku studiów, gdy tymczasem skarżący zgromadził łącznie 193 punkty ECTS. Nadto, naruszył art. 10 § 1 w zw. z art. 9 k.p.a. nie zapewniając mu czynnego udziału w postępowaniu. Nie poinformował go o uruchomieniu postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów, a przed wydaniem decyzji uniemożliwił mu wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Wskazał na okoliczności ograniczenia funkcjonowania Uniwersytetu w roku akademickim 2019/2020.

Opisaną na wstępie decyzją Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Rektor podał, że skarżący rozpoczął studia stacjonarne pierwszego stopnia na kierunku [...] na Wydziale [...] w roku akademickim 2013/2014. W roku akademickim 2017/2018 skarżący dokonał reaktywacji na trzecim roku studiów wraz z uzupełnieniem różnic programowych. Następnie w roku akademickim 2018/2019 skarżący powtarzał trzeci rok studiów. W roku akademickim 2019/2020 skarżący ponownie powtarzał trzeci rok studiów. Decyzją Prodziekana ds. dydaktycznych Wydziału [...], działającego z upoważnienia Rektora z dnia 30 października 2020 r., został skreślony z listy studentów z uwagi na niezaliczenie roku studiów w terminie.

Rektor wskazał, że w myśl § 2 ust. 1 Regulaminu studiów, student obowiązany jest postępować zgodnie z treścią ślubowania i Regulaminem, przestrzegać przepisów obowiązujących na Uniwersytecie, wykonywać zarządzenia jego władz, dbać o dobre imię Uniwersytetu oraz szanować jego tradycje i zwyczaje.

Zgodnie z § 9 ust. 2 Regulaminu studiów, student zobowiązany jest do zaliczenia roku studiów najpóźniej do końca roku akademickiego, w którym uzyskał wpis. Zgodnie z Zarządzeniem nr 124 Rektora Uniwersytetu z dnia 6 grudnia 2017 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2018/2019 i 2019/2020, termin do zaliczenia roku studiów upłynął 30 września 2020 r.

Z kolei zgodnie z § 14 ust. 1 zd. 1 Regulaminu studiów, w przypadku nieuzyskania liczby punktów ECTS, jaka jest wymagana do wpisu na kolejny rok studiów, niespełnienia warunków, o których mowa w § 10 ust. 7 lub innych warunków zaliczenia danego roku studiów zgodnie z programem studiów, dziekan może wyrazić na wniosek studenta zgodę na powtarzanie roku studiów.

Zgodnie z § 14 ust. 2 Regulaminu studiów, powtarzanie roku jest dopuszczalne jeden raz, zarówno w ramach toku studiów pierwszego stopnia, jak i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich. Zaś w myśl z § 14 ust. 3 Regulaminu studiów, powtarzanie roku nie jest dopuszczalne w przypadku braku zaliczenia pierwszego roku studiów.

Rektor wyjaśnił, że dziekan na wniosek studenta wyraża zgodę na powtarzanie ostatniego roku studiów realizowanego w roku akademickim 2019/2020 w przypadku nieuzyskania liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów lub niespełnienia innych warunków zaliczenia ostatniego roku studiów, zgodnie z programem studiów. Skorzystanie z powtarzania roku studiów na podstawie niniejszego przepisu, nie pozbawia studenta możliwości ubiegania się o powtarzanie roku studiów, o którym mowa w § 14. § 14 ust. 6-7 stosuje się odpowiednio. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2 dziekan wyraża zgodę na wpis warunkowy lub powtarzanie roku studiów wyłącznie, gdy brak możliwości uzyskania liczby punktów ECTS lub spełnienia innych warunków koniecznych do zaliczenia realizowanego w roku akademickim 2019/2020 roku studiów wynika z powodu czasowego ograniczenia funkcjonowania Uniwersytetu w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (§ 43 ust. 2 i 3 Regulaminu studiów).

Zdaniem Rektora w przedmiotowej sprawie nie miały miejsce okoliczności wskazane w przywołanym wyżej § 43 Regulaminu studiów, zatem przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania.

W związku z powyższym po ponownym zbadaniu okoliczności sprawy, przeprowadzeniu postępowania dowodowego oraz po rozważeniu wszelkich możliwości przysługujących skarżącemu w ramach Regulaminu studiów Rektor stwierdził, że ww. nie przysługuje możliwość powtarzania roku studiów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżący zarzucił Rektorowi naruszenie przepisów:

- § 43 ust. 2 oraz ust. 3 Regulaminu studiów, poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji wydanie decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów III roku studiów stacjonarnych na kierunku [...];

- art. 108 ust. 2 pkt. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez przekroczenie uznania administracyjnego;

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji;

- art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., tj. naruszenia zasady prawdy materialnej poprzez brak podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy, a nadto nieuwzględnienia wniosku o przesłuchanie, a w konsekwencji dowolną ocenę dowodów;

- art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów III roku studiów stacjonarnych na kierunku [...];

- art. 8 § 1 oraz § 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestnika do organu oraz nie kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a także odstępując od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym;

- art. 10 § 1, § 2 oraz § 3 k.p.a. poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji niepoinformowaniu strony o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów, materiałów oraz żądań;

- art. 130 k.p.a. poprzez wykonanie przez organ pierwszej instancji wydanej przez ten organ decyzji, pomimo że, od ww. decyzji został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do organu drugiej instancji.

W uzasadnieniu skarżący podał, że uzasadnienie decyzji, które w istocie sprowadza się jedynie do powtórzenia zapisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz poszczególnych zapisów Regulaminu studiów. Nadto uzasadnienie faktyczne zawiera błąd, albowiem organ w uzasadnieniu jako jedyną z przyczyn podjęcia decyzji o skreśleniu wskazał nieuzyskanie 60 punktów ECTS, kiedy skarżący łącznie zgromadził 193 punkty ECTS, a tym samym skarżący uzyskał minimalną liczbę punktów wymaganą, do zaliczenia III roku studiów. W konsekwencji nieuzyskanie 60 pkt. ECTS nie mogło stanowić podstawy do skreślenia z listy studentów, ponieważ skarżący zgromadził wymaganą liczbę punktów z naddatkiem.

Organ w uzasadnieniu wskazał, że nie zachodzą przesłanki, na podstawie której skarżący mógłby skorzystać z instytucji określonej w § 43 ust. 2 Regulaminu studiów, ponieważ jak ustalono, brak możliwości uzyskania liczby punktów ECTS lub spełnienia innych warunków koniecznych do zaliczenia realizowanego w roku akademickim 2019/2020 roku studiów nie wynika z przesłanek określonych w § 43 ust. 3 Regulaminu studiów. Organ w uzasadnieniu poprzestał jedynie na tak lakonicznym stwierdzeniu, bez wskazania dowodów oraz okoliczności, na podstawie których doszedł do ww. konstatacji.

Skarżący podniósł, że nie otrzymał decyzji w sprawie złożonego przez niego wniosku. Brak doręczenia decyzji i jej uzasadnienia powoduje, że skarżący czuje się dyskryminowany przez organ. W dniu 3 listopada 2020 r. poinformowano go jedynie, że wszystkie decyzje w sprawie wniosku z § 43 Regulaminu zostały już wydane i podpisane. Z kolei z pisma z dnia 24 lutego 2020 r. skarżący się dowiedział, że tożsame wnioski, jak skarżący złożyło łącznie 532 osoby, z czego 514 wniosków zostało rozpatrzonych pozytywnie, a 18 negatywnie. Skarżący nie jest w stanie, na podstawie uzasadnienia decyzji dowiedzieć się czym różni się jego sytuacja od sytuacji innych osób. Jeżeli organ rozpatrywał ww. wnioski od 1 października do 3 listopada 2020 r., to musiałby rozpatrywać 16,12 wniosków dziennie, ewentualnie w ciągu 33 dni przeprowadzić 532 postępowania i wydać 532 decyzje. Mając tę okoliczność na względzie, skarżący wskazał, że nie jest możliwe przeprowadzenie w tak krótkim czasie, tak dużej liczby postępowań, które byłby przeprowadzone rzetelne. Jednocześnie organ nie upoważnił do podejmowania ww. decyzji żadnego pracownika, a w konsekwencji sam podejmował decyzje w tej sprawie.

Dodał, że organ wykonując decyzję, przed jej uprawomocnieniem, pomimo tego, że decyzji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, pozbawił skarżącego możliwości uczestniczenia w zajęciach akademickich w pierwszym semestrze w tym w seminarium dyplomowym, którego istota sprowadza się do przygotowania pracy licencjackiej. W konsekwencji sytuacja skarżącego uległa daleko idącemu pogorszeniu, ponieważ, skarżący od początku roku akademickiego 2020/2021 do chwili obecnej został pozbawiony możliwości uczestniczenia w seminarium.

Co więcej, decyzja organu drugiej instancji została wydana w dniu 5 grudnia 2019 r., i w toku instancyjnym była decyzją ostateczną. Decyzja organu I instancji została zakomunikowana skarżącemu w marcu 2020 r., a więc po przeszło 3 miesiącach od wydania decyzji organu II instancji, co stanowi naruszenie art. 35 § 1 oraz § 3 kpa. Równie istotne jest to, że chociaż skarżący odwołał się od decyzji, znak: [...] do organu II instancji, to organ I instancji wykonał wydaną przez siebie decyzję przed jej doręczeniem, czym naruszył art. 130 § 1 k.p.a.

Skarżący wskazał również na swoją trudną sytuację osobistą i problemy zdrowotne, co miało przełożenie na jego postępy w nauce. Podkreślił jednak, że trudności osobiste skarżącego rozpoczęły się w 2015 r., do tego czasu skarżący uzyskiwał zadowalające wyniki w nauce. Średnia ocen skarżącego w I roku (2013/2014) studiów wyniosła 3,72 i plasowała skarżącego na 17 miejscu pośród 65 studiujących, natomiast średnia ocen skarżącego za II rok (2014/2015) studiów wyniosła już 4,40 co stanowiło 8. wynik wśród 59 studiujących wraz ze skarżącym.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji.

Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów jest niewątpliwie indywidualnym aktem administracyjnym. W takim razie przy wydawaniu tego rodzaju decyzji powinno się stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego.

Pozostaje bowiem aktualne stanowisko, że odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, oznacza, że rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach studentów, jak i postępowania w których one zapadają, muszą zachować choćby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii uczelni (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt SK 19/99, publik. w OTK Nr 7, poz. 258).

Zgodnie z art. 108 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, studenta skreśla się z listy studentów w przypadku:

1) niepodjęcia studiów;

2) rezygnacji ze studiów;

3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;

4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu, student może być skreślony z listy studentów w przypadku:

1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;

2) stwierdzenia braku postępów w nauce;

3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;

4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Skreślenie z listy studentów następuje, jak stanowi ust. 3 tego przepisu, w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie natomiast z § 35 ust. 1-3 Regulaminu studiów (przyjętego uchwałą nr 25/IV/2019 Senatu Uniwersytetu z dnia 24 kwietnia 2019 r., zwanym dalej: Regulaminem studiów), dziekan skreśla studenta z listy studentów, w przypadku:

1) niepodjęcia studiów;

2) pisemnej rezygnacji ze studiów;

3) niezłożenia pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego w terminie, o którym mowa w § 18;

4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

Dziekan może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku:

1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;

2) stwierdzenia braku postępów w nauce;

3) nieuzyskania zaliczenia roku w terminie, o którym mowa w § 9 ust. 2, ust. 3

lub ust. 4 zdanie drugie;

4) nie wniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów, pomimo pisemnego wezwania do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od daty jego doręczenia;

Od decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Rektora w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

W rozpoznawanej sprawie Rektor jako podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji wskazał na postanowienia § 14 ust. 1 i 2 Regulaminu studiów. Podkreślił, że jak stanowi ust. 3 § 14 Regulaminu studiów, dziekan wyraża zgodę na wpis warunkowy lub powtarzanie studiów wyłącznie, gdy brak możliwości uzyskania liczby punktów ECTS lub spełnienia innych warunków koniecznych do zaliczenia realizowanego w roku akademickim 2019/2020 roku studiów wynika z powodu czasowego ograniczenia funkcjonowania Uniwersytetu w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, które to okoliczności w przedmiotowej sprawie nie miały miejsca. § 43 Regulaminu studiów nie mógł więc znaleźć zastosowania. Skarżący wykorzystał wszystkie regulaminowe możliwości kontynuowania studiów. W świetle Regulaminu studiów skarżącemu nie przysługuje możliwość powtarzania roku studiów (skarżący powtarzał bowiem trzeci rok studiów w roku akademickim 2018/2019 oraz ponownie w roku akademickim 2019/2020).

W myśl wskazanego § 14 ust. 1 Regulaminu studiów dziekan na wniosek studenta może wyrazić zgodę na powtarzanie roku studiów w przypadku nieuzyskania liczby punktów ECTS, jaka jest wymagana do wpisu na kolejny rok studiów, niespełnienia warunków, o których mowa w § 10 ust. 7 lub innych warunków zaliczenia danego roku studiów, zgodnie z programem studiów. Powtarzając rok student ma prawo uczestniczyć w zajęciach i zdawać egzaminy przewidziane dla kolejnego roku, chyba że wyklucza to sekwencyjny system zajęć lub egzaminów albo spełnienie innych warunków przewidzianych w programie studiów. Ust. 2 tego przepisu stanowi natomiast, że powtarzanie roku jest dopuszczalne jeden raz, zarówno w ramach toku studiów pierwszego stopnia, jak i drugiego oraz jednolitych studiów magisterskich.

Z kolei w myśl § 43 ust. 1-3 Regulaminu studiów, dziekan na wniosek studenta wyraża zgodę na wpis na kolejny rok studiów w przypadku uzyskania w roku akademickim 2019/2020 co najmniej 30 punktów ECTS w terminie, o którym mowa w § 9 ust. 2, ust. 3 lub 4 zdanie drugie (terminy zaliczenia roku studiów). § 10 ust. 7-10 stosuje się odpowiednio. Dziekan na wniosek studenta wyraża zgodę na powtarzanie ostatniego roku studiów realizowanego w roku akademickim 2019/2020 w przypadku nieuzyskania liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów lub niespełnienia innych warunków zaliczenia ostatniego roku studiów, zgodnie z programem studiów. Dziekan wyraża zgodę na wpis warunkowy lub powtarzanie roku studiów wyłącznie, gdy brak możliwości uzyskania liczby punktów ECTS lub spełnienia innych warunków koniecznych do zaliczenia realizowanego w roku akademickim 2019/2020 roku studiów wynika z powodu czasowego ograniczenia funkcjonowania Uniwersytetu w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. W takim wypadku nie pobiera się również opłat za powtarzanie zajęć z powodu niezadawalających wyników w nauce oraz za różnice programowe.

Ust. 4 ww. przepisu stanowi natomiast, że przepisy określone w ust. 1-3 obowiązują w roku akademickim 2020/2021.

W ocenie Sądu, skoro postanowienia przytoczonego powyżej art. 108 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce stanowią o możliwości skreślenia studenta z listy studentów we wskazanych w tym przepisie przypadkach, to bezsprzecznie decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, wydana na podstawie tego przepisu, zapada w ramach uznania administracyjnego. Organ uczelni orzekając w konkretnej sprawie może, a nie musi skreślić studenta z listy studentów. Wybór taki nie może być jednakże dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy, odzwierciedlonego następnie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 376/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Działanie w ramach uznania administracyjnego, ograniczone jest zatem regulacjami Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz regulacjami wewnętrznymi uczelni (Regulaminem studiów) z jednej strony, z drugiej zaś strony odpowiednio stosowanymi, przy zachowaniu autonomii uczelni, regulacjami Kodeksu postępowania administracyjnego

Mając powyższe na względzie, w rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja wydana została, zdaniem Sądu, przedwcześnie, bez dogłębnego zbadania wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, co skutkowało przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznaniowość decyzji wymaga szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sprawy i rzetelnego, dokładnego uzasadnienia decyzji zawierającego pełne ustalenie stanu faktycznego, wskazującego prawidłową podstawę prawną jej wydania oraz wyjaśniającego szczegółowo motywy i przesłanki na podstawie których organ wydał taką, a nie inną decyzję.

Rzeczywiście ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący powtarzał III rok studiów w roku akademickim 2017/2018 oraz, że powtarzał również III rok studiów w roku akademickim 2019/2020, którego roku efekcie nie zaliczył, gdyż nie uzyskał, stosownie do postanowień § 10 Regulaminu studiów co najmniej 60 punktów ECTS, jak twierdzą organy uczelni.

Skarżący twierdzi natomiast, podnosząc we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że "(...) W toku studiów zgromadziłem łącznie 193 punkty ECTS, a więc zgromadziłem liczbę punktów, które przewyższają niezbędna minima (...)", które to twierdzenia powtórzył następnie w skardze do sądu administracyjnego.

Podnoszona kwestia odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego polega zatem na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, co oznacza chociażby, że uzasadnienie decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów powinno odpowiadać dwóm kryteriom. Powinno pozwolić studentowi na obronę jego interesów, sądowi zaś na przeprowadzenie skutecznej kontroli sądowoadministracyjnej. Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Z kolei, ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach – wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. – i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Ostatnio wskazany przepis wyraźnie nakazuje, by organ podał w uzasadnieniu decyzji fakty uznane za udowodnione i dowody, na których się oparto, ale również przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Natomiast niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Tylko przeprowadzenie postępowania we wskazany sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.).

Wobec tego rzeczą Rektora, jako organu odwoławczego, było po pierwsze, ustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego odnośnie uzyskania przez niego wymaganych Regulaminem studiów minimum 60 punktów ECTS niezbędnych do zaliczenia III roku studiów w roku akademickim 2019/2020.

Ponadto, zgodzić się należy z argumentacją skarżącego, że patrząc przez pryzmat postanowień art. art. 8 i 11 k.p.a. za nazbyt ogólnikowe uznać należało stwierdzenia Rektora, że § 43 Regulaminu studiów nie mógł znaleźć zastosowania, gdyż okoliczności w nim wskazane nie miały w tej sprawie miejsca. Za trafny uznać należało zarzut skarżącego, że Rektor nie przedstawił ani wykładni tego przepisu w pełnym tego słowa znaczeniu, a przede wszystkim, nie wskazał w sposób przekonywujący, na podstawie jakich dowodów ustalił, że rzeczywiście nie zaistniały przesłanki do zastosowania w niniejszej sprawie tego przepisu, tym bardziej, iż jak podnosi w skardze skarżący, że: "(...) wszystkie decyzje w sprawie wniosku z § 43 Regulaminu zostały już wydane i podpisane. Z kolei z pisma z dnia 24 lutego 2020 r. skarżący się dowiedział, że tożsame wnioski, jak skarżący złożyło łącznie 532 osoby, z czego 514 wniosków zostało rozpatrzonych pozytywnie, a 18 negatywnie. Skarżący nie jest w stanie, na podstawie uzasadnienia decyzji dowiedzieć się czym różni się jego sytuacja od sytuacji innych osób. Jeżeli organ rozpatrywał ww. wnioski od 1 października do 3 listopada 2020 r., to musiałby rozpatrywać 16,12 wniosków dziennie, ewentualnie w ciągu 33 dni przeprowadzić 532 postępowania i wydać 532 decyzje. Mając tę okoliczność na względzie, skarżący wskazał, że nie jest możliwe przeprowadzenie w tak krótkim czasie, tak dużej liczby postępowań, które byłby przeprowadzone rzetelne.(...)".

Zauważyć bowiem należy, że działanie zatem w trybie art. 108 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce nakładało na organ uczelni obowiązek podania w sposób jasny i przekonywujący podstaw swojego działania, które zadecydowało, że przy spełnieniu ustawowej przesłanki fakultatywnego skreślenia z listy studentów z tej możliwości skorzystał i co o tym zadecydowało (por. m. in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1663/20; LEX nr 3108360). Ani skarżący, ani tym bardziej Sąd nie może się domyślać i samodzielnie ustalać, co legło tak naprawdę u podstaw wydanego przez organ uczelni rozstrzygnięcia w przedmiocie skreślenia studenta z listy studentów mimo ogólnikowego wskazania przez Rektora, że zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 35 ust. 2 pkt 3 Regulaminu studiów zostały spełnione przesłanki do skreślenia skarżącego z listu studentów, bo ust. 3 § 43 Regulaminu studiów nie mógł znaleźć zastosowania, gdyż nieuzyskanie wymaganych punktów ECTS oraz spełnienie innych koniecznych warunków do zaliczenia roku akademickiego 2019/2020, nie wynikało z przesłanek ust. 3 § 43 Regulaminu studiów. Organ nie wyjaśnił też wzajemnej relacji § 14 i 43 Regulaminu studiów.

W tym względzie uzasadnienie zaskarżonej decyzji narusza postanowienia, art. 107 § 3 k.p.a. Wszystkie kwestie z tym związane winny się bowiem znaleźć w motywach podjętego przez Rektora rozstrzygnięcia, a nie w odpowiedzi na skargę, która uzasadnienia władczego objawu woli organu uczelni zastępować nie może.

Rektor powinien więc ustosunkować się również do twierdzeń skarżącego – wykonania decyzji o skreśleniu go z listy studentów przed uzyskaniem decyzji waloru ostateczności i w sytuacji, gdy decyzji tej nie nadano klauzuli natychmiastowej wykonalności. Przypomnieć należy, że "Przepis art. 130 k.p.a. wprowadza zasadę niewykonalności (niewykonywania) decyzji przed upływem terminu do wniesienia odwołania, po wtóre, zasadę bezwzględnej suspensywności odwołania, czyli wstrzymania z mocy prawa wykonania decyzji, od której wniesiono odwołanie w terminie. Te zasady nie mają zastosowania wyłącznie, gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 k.p.a.), czy też jeżeli decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Ponadto decyzja podlega wykonaniu, co nie oznacza, że jest ona ostateczna, przed upływem terminu do wniesienia odwołania, gdy jest zgodna z żądaniem wszystkich stron (art. 130 § 4 k.p.a.)" (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 1341/15, LEX nr 2433035). Rację ma więc skarżący zwracając uwagę, że mogło to pozbawić go możliwości uczestniczenia w zajęciach akademickich w pierwszym semestrze, w tym w seminarium dyplomowym, którego istota sprowadza się do przygotowania pracy licencjackiej. Zgodzić się należy z twierdzeniami skarżącego, że decyzja w sprawie skreślenia studenta z listy studentów wywiera daleko idące konsekwencje i może doprowadzić również do sytuacji nieodwracalnych z punktu widzenia możliwości dalszej kontynuacji nauki przez studenta. W tym zakresie także winien wypowiedzieć się organ uczelni, co do twierdzeń skarżącego, zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że działania podjęte przez władze uczelni w związku ze stanem pandemii COVID-19, nie wiązały się z jednoczesnym zapewnieniem alternatywnych możliwości udziału w zajęciach dydaktycznych oraz korzystaniu z baz naukowych, w tym zasobów książkowych w postaci elektronicznej, które dopiero później wprowadzono, a które odbiegały daleko od zasobów Biblioteki [...] oraz bibliotek wydziałowych. Ustosunkowanie się do tych twierdzeń skarżącego w odpowiedzi na skargę w żaden więc sposób nie mogło spowodować konwalidowania uchybień postanowieniom art. 107 § 3 k.p.a., zwłaszcza, że mają one wpływ na wynik sprawy, bo dotyczą kwestii możliwości przygotowania pracy dyplomowej i zaliczenia seminarium dyplomowego, jako jednego z warunków zaliczenia ostatniego roku studiów. W tym względzie trzeba mieć na uwadze, czy istniała realna możliwość korzystania z zasobów bibliotecznych, bez narażenia na utratę zdrowia, a nawet życia, a więc bezpieczna możliwość z nich korzystania w dobie pandemii koronawirusa. Odnosząc się natomiast do postawionego przez skarżącego zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału w toczącym się postępowaniu Sąd podkreśla, że "W odniesieniu do art. 10 § 1 k.p.a. w postępowaniach wszczynanych z urzędu zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania jest jednym z najistotniejszych aspektów realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. Nie można pominąć jednak, iż naruszenie wynikającego z art. 61 § 4 k.p.a. powyższego obowiązku winno być zawsze oceniane w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego konkretnej sprawy administracyjnej, a nie zawsze naruszenie art. 61 § 4 k.p.a. jest takim naruszeniem tego przepisu, które powoduje konieczność uchylenia decyzji. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym skutkujące wpływem na byt prawny decyzji dotyczy tylko takich czynności, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W każdej indywidualnej sprawie strona zobowiązana jest wykazać, że między brakiem zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a treścią decyzji administracyjnej zachodził jakikolwiek związek przyczynowy."(por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1919/20; LEX nr 3190535). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wprawdzie skarżący powinien zostać zawiadomiony o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów III roku studiów stacjonarnych na kierunku [...], niemniej jednak ze swych uprawnień procesowych skarżący de facto skorzystał, domagając się przeprowadzenia we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazanych wniosków dowodowych. W tym kontekście, zdaniem Sądu, doszło do uchybień przepisom postępowania, ale w zakresie niewyjaśniania rzeczywistego stanu sprawy. Naruszenie więc art. 10 w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. sam przez się nie mógł więc stanowić jednej z podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji.

W ocenie więc Sądu Rektor naruszył przepisy postępowania – artykuły: 7, 8, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Skarga musiała zatem wywrzeć zamierzony skutek.

Ponownie rozpatrując środek odwoławczy Rektor, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a., weźmie pod uwagę podniesione powyżej kwestie przy ocenie zasadności podniesionej przez skarżącego argumentacji w tym środku zaskarżenia. Ustali w sposób nie budzący wątpliwości stan faktyczny sprawy, jaką ilość punktów ECTS zgromadził skarżący i czy spełnia ona wymagane minimum konieczne do zaliczenia odpowiedniego roku studiów. Ponadto zajmie stanowisko co do kwestii związanej z ograniczeniem, jak twierdzi skarżący, korzystania z zasobów książkowych i możliwości bezpiecznego udziału w wymaganych zajęciach dydaktycznych, w tym możliwości zaliczenia seminarium dyplomowego, a w konsekwencji wypowie się, czy istniała realna możliwość zaliczenia przez skarżącego III roku studiów biorąc pod uwagę uwarunkowania pandemii i sytuacji osobistej skarżącego. Następnie, w zależności od poczynionych ustaleń, wyda stosowną decyzję co do istoty sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku.