Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 210/82
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1982-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Działalność gospodarcza
Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 21 lutego 1974 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 1969 nr 22 poz. 159
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 7 lipca 1969 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
article: art. 38 ust. 3, art. 43 ust. 1
journal: Dz.U. 1981 nr 24 poz. 122
law: Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych.
Teza: Przedsiębiorstwu państwowemu, które nabyło nieruchomość w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./, przysługuje jedynie ograniczone prawo rzeczowe użytkowania takiej nieruchomości, a nie prawo własności. Decyzja organu administracji państwowej o wygaśnięciu użytkowania ze względu na zmianę przeznaczenia terenu w planie zagospodarowania przestrzennego /art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - Dz.U. 1969 nr 22 poz. 159 ze zm./ nie narusza zatem art. 38 ust. 3 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. nr 24 poz. 122/, ponieważ środki niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, o której mowa w tych przepisach, stanowią część mienia ogólnonarodowego i nie zostały wydzielone przedsiębiorstwu pod postacią własności.

TEZY

Przedsiębiorstwu państwowemu, które nabyło nieruchomość w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./, przysługuje jedynie ograniczone prawo rzeczowe użytkowania takiej nieruchomości, a nie prawo własności. Decyzja organu administracji państwowej o wygaśnięciu użytkowania ze względu na zmianę przeznaczenia terenu w planie zagospodarowania przestrzennego /art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - Dz.U. 1969 nr 22 poz. 159 ze zm./ nie narusza zatem art. 38 ust. 3 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. nr 24 poz. 122/, ponieważ środki niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, o której mowa w tych przepisach, stanowią część mienia ogólnonarodowego i nie zostały wydzielone przedsiębiorstwu pod postacią własności.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Przedsiębiorstwa Produkcji Sprzętu Budownictwa Komunalnego w Sz. na decyzję Wojewody Szczecińskiego z dnia 2 stycznia 1982 r. nr GT-B-8224/1/82 w przedmiocie wygaśnięcia użytkowania nieruchomości państwowej.


UZASADNIENIE

Naczelnik Miasta i Gminy w G. decyzją z dnia 13 listopada 1981 r. nr 15/81, powołującą się na art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach /Dz.U. 1969 nr 22 poz. 159 ze zm./ oraz par. 13 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach /Dz.U. 1969 nr 3 poz. 19/, orzekł wygaśnięcie użytkowania terenu położonego w G., oznaczonego nr geodezyjnym 286 i 287, o łącznej powierzchni 5,95 ha. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że w 1968 r. ówczesne Zakłady Metalowe Przemysłu Terenowego w G. zakupiły od Pelagii B. nieruchomość o powierzchni 5,95 ha. Nastąpiło to zgodnie z obowiązującym wówczas planem zagospodarowania przestrzennego miasta G., a także za zgodą Prezydium WRN w Sz. Zajęcie spornego terenu miało w owym czasie służyć rozbudowie Zakładów Metalowych. Wymieniony teren jednak nie został zużytkowany na cele rozbudowy Zakładów, lecz zajęty przez pracowników tych zakładów na podstawie zawartych z nimi umów dzierżawnych pod uprawy rolne. Umowy te nie były kwestionowane przez wymienione Zakłady.

Plan zagospodarowania przestrzennego miasta G. został zaktualizowany w drodze uchwały nr XIV/67/76 Rady Narodowej Miasta G. Według założeń tego planu teren działek nr 286 i 287 przeznaczony został na inne cele niż to pierwotnie zakładano. Wykluczona została w tym rejonie lokalizacja jakichkolwiek zakładów przemysłowych z uwagi na brak infrastruktury. Założono natomiast możliwość budownictwa przemysłowego na terenie położonym przy ul. B.S., obok istniejących już zakładów, co zmniejsza koszty budowy urządzeń towarzyszących /oczyszczalni ścieków, ogrzewania, urządzeń energetycznych i innych/. W związku z tym wnioskowane przez następcę prawnego wymienionych Zakładów Metalowych, to jest Przedsiębiorstwo Produkcji Sprzętu Budownictwa Komunalnego "P." w Sz., prowadzenie budowy zakładu przemysłowego na terenie działek nr 286 i 287, nie może być realizowane. Zamiar taki mógłby natomiast zostać zrealizowany w rejonie ulicy B.S.

Na skutek odwołania złożonego od tej decyzji przez Przedsiębiorstwo Produkcji Sprzętu Budownictwa Komunalnego "P." w Sz., sprawę rozpoznał Wojewoda Szczeciński, który decyzją z dnia 2 stycznia 1982 r. nr GT.3-8224/1/82 utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że zgodnie z par. 13 pkt 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. decyzja o wygaśnięciu użytkowania zostaje podjęta, gdy w planie zagospodarowania przestrzennego zajdą takie zmiany, które nie pozwalają na dalsze użytkowanie terenu. Według zaktualizowanego planu wykluczone jest na spornym terenie lokalizowanie zakładów przemysłowych. Z tych przyczyn uzasadnione było orzeczenie o wygaśnięciu użytkowania terenu, zwłaszcza że Przedsiębiorstw "P." działalności inwestycyjnej nie podjęło. Organ I instancji wskazał teren zastępczy, na którym mogą być zrealizowane zamierzenia inwestycyjne tego Przedsiębiorstwa.

Na tę decyzję złożyło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo Produkcji Sprzętu Budownictwa Komunalnego "P." w Sz. z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zobowiązanie Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie od zwrotu kosztów związanych z postępowaniem skargowym.

Wojewoda Szczeciński w odpowiedzi na skargę domagał się jej oddalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzucone w skardze naruszenie prawa materialnego przez organ administracji państwowej przy wydaniu zaskarżonej decyzji w sprawie nie występuje. Przedmiotem rozpoznania przez tenże organ administracji było wygaśnięcie użytkowania terenu, o jakim mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach /Dz.U. 1969 nr 22 poz. 159 ze zm./ oraz par. 13 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach /Dz.U. 1969 nr 22 poz. 159 ze zm./ oraz par. 13 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach /Dz.U. 1969 nr 3 poz. 19/. Według art. 9 ust. 1 cyt. ustawy, w przypadku zmian w planie zagospodarowania przestrzennego, organ administracji państwowej wydaje decyzję o wygaśnięciu przysługującego jednostce gospodarki uspołecznionej prawa użytkowania terenu lub jego części. Natomiast według par. 13 pkt 2 cyt. rozporządzenia, organ administracji jest uprawniony do wydania decyzji o wygaśnięciu użytkowania, gdy w planie zagospodarowania przestrzennego zajdą takie zmiany, które nie pozwalają na dalsze użytkowanie terenu /części terenu/ przez daną jednostkę. Skarżący bynajmniej nie kwestionuje ustalenia faktycznego, że plan zagospodarowania przestrzennego ulega zmianie, i że sporny teren nie może - zgodnie z założeniami tego planu - służyć skarżącemu na przewidziany przez niego cel, tj. zlokalizowanie zakładu przemysłowego.

W związku z tym zaistniała wystarczająca podstawa do orzeczenia o wygaśnięciu użytkowania tego terenu. Skarżący przyznaje, że nastąpiło wykreślenie z księgi wieczystej nr Kw 5617 skarżącego Przedsiębiorstwa jako użytkownika /a więc posiadającego ograniczone prawo rzeczowe/, a nie jako właściciela. Nie ma w związku z tym istotnego znaczenia to, czy poprzednik prawny skarżącego /byłe Zakłady Metalowe Przemysłu Terenowego w G./ wykupił w 1968 r. za zgodą byłej Powiatowej Rady Narodowej w G. omawianą nieruchomość w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./, skoro skarżącemu przysługiwało jedynie użytkowanie przedmiotowej nieruchomości, a nie własność. W związku z tym nie nastąpiło również naruszenie art. 38 ust. 3 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. nr 24 poz. 122/ oraz par. 3 uchwały Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 1981 r. w sprawie rozwoju drobnej wytwórczości /M.P. nr 15 poz. 120/, ponieważ środki niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, o których mowa w powołanych przepisach prawa, stanowią część mienia ogólnonarodowego i nie zostały wydzielone skarżącemu Przedsiębiorstwu pod postacią własności. W związku z tym organ administracji państwowej władny był wydać decyzję o wygaśnięciu użytkowania nieruchomości, skoro nastąpiły zmiany w planie zagospodarowania przestrzennego, o których wyżej była mowa. Przy rozstrzygnięciu sprawy nie miało istotnego znaczenia to, czy toczyło się w tym czasie postępowanie na podstawie o art. 23 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, ponieważ postępowanie, na które się skarżący powołuje, nie zostało jeszcze zakończone ostateczną decyzją.

Z tych przyczyn, gdy istne okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione do stanowczego rozstrzygnięcia i nie nastąpiło naruszenie obowiązujących przepisów prawa przy wydaniu zaskarżonej decyzji, to z mocy art. 207 par. 5 Kpa należało orzec, jak w sentencji.