Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1195/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 145 § 1 pkt 1 lit a  i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz Uniwersytetu [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...] odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie prowadzonej z wniosku Uniwersytetu [...] w [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Uniwersytet [...] w [...] prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w [...], jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], w zakresie oznaczonym jako działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...] obj. księgą wieczystą [...].

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wojewoda [...], działając na wniosek Uniwersytetu [...] w [...], wszczął postępowanie w trybie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) w sprawie stwierdzenia nabycia przez Uniwersytet [...] w [...], z dniem [...]września 2005 r., prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha.

Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr: [...] Wojewoda [...], działając z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a, zawiesił ww. postępowanie dotyczące uwłaszczenia Uniwersytetu [...] w [...] działkami nr [...], nr [...] i nr [...] oraz wezwał Prezydenta Miasta [...], reprezentującego Skarb Państwa, do wystąpienia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia do właściwego sądu z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...], poprzez wykreślenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego Uniwersytetowi [...] w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...].

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu zażalenia Uniwersytetu [...], postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt I SA/Wa 632/13 uchylił zarówno ww. postanowienie z dnia 28 stycznia 2013 r., jak i poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2408/13, oddalił skargę kasacyjną Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniesioną na ww. orzeczenie.

Rozpoznając sprawę ponownie, Wojewoda [...], działając na postawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rozpatrzenia wniosku Uniwersytetu [...] w [...] o wydanie, decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Uniwersytet [...], prawa własności spornej nieruchomości, w zakresie oznaczonym jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obj. księgą wieczystą [...] - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej [...], z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. [...]).

Na powyższe postanowienie zażalenie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju złożył Uniwersytet [...] w [...], a zasadność ww. zawieszenia została rozstrzygnięta przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., [...].

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...], odmówił podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie prowadzonej z wniosku Uniwersytetu [...] w [...] o wydanie, decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Uniwersytet [...] w [...] prawa własności spornej nieruchomości, w zakresie oznaczonym jako działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...], obj. księgą wieczystą [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych.

Na powyższe postanowienie zażalenie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju złożył Uniwersytet [...] w [...].

Minister Infrastruktury i Budownictwa, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia [...] października 2015 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że w sprawie koniecznym było zawieszenie postępowania (art. 97 § 1 pkt 4 Kpa) z uwagi na pojawienie się zagadnienia wstępnego, od którego wyjaśnienia zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zagadnieniem tym jest konieczność uzgodnienie treści księgi wieczystej [...] prowadzonej dla spornej nieruchomości, z rzeczywistym stanem prawnym.

Organ przypomniał, że zgodnie z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 września

2005 r., grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością. Nabycie prawa stwierdza w drodze decyzji wojewoda.

Oznacza to, iż warunkiem przejścia konkretnej nieruchomości, z mocy prawa w rzeczonej dacie na własność uczelni wyższej jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek - nieruchomość musi stanowić w dniu 1 września 2005 r. własność Skarbu Państwa, z kolei uczelni wyższej musi przysługiwać prawo użytkowania wieczystego do tego gruntu.

Minister podkreślił, że nabycie nieruchomości przez uczelnię publiczną w powyższym trybie ma charakter ex lege, ze skutkiem ex tunc, czyli od dnia wejścia w życie ww. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Natomiast decyzja wojewody stwierdzająca nabycie własności ma charakter deklaratoryjny i jest dokumentem stanowiącym podstawę wpisu tego prawa do księgi wieczystej.

Minister wskazał, że organ administracji, w omawianym postępowaniu, nie jest uprawniony do dokonywania oceny, czy wnioskodawca nabył skutecznie prawo użytkowania wieczystego gruntów, tym bardziej ustanowione w trybie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r., czy też do rozstrzygania o ewentualnych prawach rzeczowych nabytych pod rządami nieobowiązującej już ustawy o szkolnictwie wyższym. Kwestie związane ze skutecznością powstania użytkowania wieczystego (jako zagadnienia cywilnoprawnego) należą bowiem do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. W przedmiotowej sprawie postępowanie takie już się toczy przed Sądem Rejonowym dla [...] w [...] pod sygn. akt [...] z powództwa Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] przeciwko Uniwersytetowi [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej [...] z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wykreślenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego Uniwersytetowi [...] w stosunku do działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...]. Potwierdza to również treść ostrzeżenia zawartego w Dziale [...] ww. księgi wieczystej. Do chwili obecnej przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone. Powyższe oznacza, że przyczyna zawieszenia nie ustąpiła. Dlatego też, Wojewoda [...] prawidłowo odmówił podjęcia zawieszonego postępowania.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Uniwersytet [...] w [...], reprezentowany przez S. K. zarzucając naruszenie:

1) art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, a w szczególności zignorowanie uwłaszczenia [...] połową spornej nieruchomości oznaczoną nr ewidencyjnym [...], objętej tą samą księgą wieczystą nr [...], w oparciu o identyczne przesłanki faktyczne i prawne, jak w przypadku połowy nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem tj.: nabycie całej nieruchomości objętej ww. KW (poprzednio [...]- wpisana, jako parcela [...]. kat. [...]) przez [...] na mocy kontraktu z dnia [...] grudnia 1922 r., a następnie będąc w użytkowaniu tej nieruchomości, co wynika z wpisu w księdze wieczystej zdziałanego w 1976 r., a kolejno w użytkowaniu wieczystym,

2) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia, które pozwoliłoby na rozróżnienie stanu prawnego obu części tej samej nieruchomości, a w szczególności tej (będącej przedmiotem tego postępowania), która powinna być uwłaszczona na rzecz [...] na podstawie identycznych kryteriów prawnych, które zostały zastosowane przy uwłaszczeniu [...] działką ozn. nr ew. [...], zwłaszcza, że art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, nie daje Wojewodzie żadnej możliwości na odmowę uwłaszczenia Uczelni, przy stwierdzeniu przesłanek takich samych jak tych zawartych w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 r. uwłaszczającej [...].

Skoro zatem dla uwzględnienia wniosku zgłoszonego na podstawie art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wystarczające jest wykazanie się przez wnioskodawcę prawem użytkowania wieczystego, a Uniwersytet [...] prawo to wykazał, korzystającym z domniemania prawdziwości prawomocnym wpisem w księdze wieczystej - to brak jest podstaw do dalszego zawieszenia postępowania, gdyż sprawa dojrzała do ostatecznego rozstrzygnięcia.

W tej sytuacji nic nie stało i nie stoi na przeszkodzie wydaniu decyli deklaratoryjnej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz Uniwersytetu [...].

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Dokonując pod tym kątem oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie to, jak również postanowienie je poprzedzające naruszają prawo.

W niniejszej sprawie rozpoznaniu podlega postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. odmawiające podjęcia zawieszonego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Uniwersytet [...] z dniem 1 września 2005 r. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa objętej księgą wieczystą nr [...] położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obr. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działki nr [...],[...],[...] i [...], do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, które toczy się przed krakowskim sądem powszechnym pod sygnaturą [...].

Jak wynika z akt sprawy Uniwersytet [...] złożył wniosek w oparciu o przepis art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, który przewiduje nabycie własności nieruchomości przez uczelnię publiczną nieodpłatnie, z mocy prawa, ze skutkiem ex tunc, czyli od dnia wejścia w życie tej ustawy, a więc od dnia 1 września 2005 r. Postępowanie prowadzone w trybie powołanego przepisu ma na celu potwierdzenie (w formie decyzji deklaratoryjnej) dokonujących się z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przekształceń własnościowych pomiędzy Skarbem Państwa a właściwą uczelnią będącą w tej dacie użytkownikiem wieczystym nieruchomości.

Stronami tego postępowania jest Skarb Państwa będący właścicielem nieruchomości i właściwa uczelnia tj. użytkownik wieczysty, którego prawa wynikają z księgi wieczystej.

Argumentacja organów administracji publicznej, że do czasu zakończenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym , które toczy się przed Sądem Rejonowym dla [...] w [...] Wydział [...] Cywilny sygn. [...], niemożliwe jest kontynuowanie sprawy, ponieważ dopiero to postępowanie wykaże, czy Uniwersytetowi [...] przysługiwało prawo użytkowania wieczystego do spornego gruntu w dniu 1 września 2005r., jest wadliwa.

Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, jest uwarunkowane uprzednim rozstrzygnięciem przez inny organ lub sąd, co należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu.

Taka sytuacja, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występuje.

Nie istnieje bowiem bezpośredni związek pomiędzy sprawą w przedmiocie nabycia przez Uniwersytet [...] w [...] własności opisanych na wstępie nieruchomości na mocy art. 256 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, a sprawą o uzgodnienie treści tej księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Podkreślić bowiem należy, że uzgodnienie treści księgi wieczystej dokonywane w oparciu o art.10 u.k.w.h, odnosi się wyłącznie do stanu prawnego istniejącego w dacie wydawania wyroku przez sąd powszechny. Poza sporem orzeczniczym i doktrynalnym jest, że postępowanie toczone w tym trybie prowadzi do ujawnienia aktualnego stanu prawnego nieruchomości. Podlega więc oddaleniu powództwo zawierające żądanie nakazania sądowi wieczystoksięgowemu dokonania wpisu odmiennego wprawdzie od dotychczasowej treści księgi wieczystej , lecz nadal nieaktualnego wobec pomijanych w pozwie dalszych zmian stanu prawnego nieruchomości. Procesowy tryb uzgodnienia treści księgi wieczystej służy jedynie uzgodnieniu stanu bieżącego. (System Prawa Prywatnego tom 4 Prawo rzeczowe pod redakcją Edwarda Gniewka str.112)

Jedynie zatem powództwo ustalające , oparte na treści art.189 k.p.c. może zawierać skuteczne żądanie ustalenia , że danemu podmiotowi przysługiwało określone prawo w określonej dacie, pod warunkiem wykazania przez powoda interesu prawnego w domaganiu się takiego rozstrzygnięcia.

Wobec powyższej argumentacji zarzuty skargi są, zdaniem Sądu zasadne aczkolwiek nie w pełni z przyczyn w niej wskazanych. Skoro bowiem wadliwie doszło w niniejszej sprawie do zawieszenia postępowania, to tym samym jako niezasadne należy ocenić oddalenie wniosku Skarżącego o jego podjęcie.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.