Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 703/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 2, § 4, § 27, § 32, § 35
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: § 50 ust. 1, § 58
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 5 ust. 1 pkt 14, art. 10 ust. 2, art. 28c
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 4, art. 6, art. 24 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 36 pkt a ppplt IV, art. 39, art. 50a, art. 51
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejski
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka -Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2014r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał M.S. płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w pomniejszonej wysokości, tj. w kwocie 36.965,52 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wnioskiem nadanym dnia 15 maja 2013r. M.S. wystąpiła do Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013r. Wniosek obejmował Pakiet 2 - rolnictwo ekologiczne: wariant 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawienia), zaś do płatności zadeklarowano działki rolne z rośliną w plonie głównym – jabłoń domowa (tabela VIII wniosku) o łącznej powierzchni 24,74 ha (działki rolne oznaczone symbolami A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, Z, AA, AB, AC, AD, AE, PP). Dnia 6 czerwca 2013r. M.S. złożyła zmianę do wniosku, w której zwiększona została powierzchnia do wariantu 2.10 o 28,21 ha (działki rolne oznaczone symbolami O, P, R, S, T, U, W, X, Y).

Podczas kontroli w dniach od [...] do [...] sierpnia 2013r. inspektorzy Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdzili rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku, a powierzchnią faktyczną działek rolnych stwierdzoną w trakcie kontroli. Między innymi w stosunku do działek rolnych A, B, E, I, U, W, X, Z, AA nadano kod DR50, oznaczający, że granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku. Natomiast do działek rolnych K, R, S, T, AD, AE nadano kod DR13+, który oznacza, że stwierdzono powierzchnię mniejszą od deklarowanej we wniosku. Poza tym działkom rolnym C, G, M, N, P, Y, AB nadano kod DR13-, wobec stwierdzenia powierzchni większej od deklarowanej we wniosku. Ponadto działkom rolnym C, D, G, H, J, Z, AA, AB, AC, AD, AE, PP, P, W, X przypisano kod E7, oznaczający nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów w wariancie 2.10.

Wobec nadesłanych dnia 12 września 2013r. do Biura Powiatowego Agencji przez Koło Łowieckie [...] protokołów szacowania szkód łowieckich w uprawach, które zgłoszone zostały przez stronę Kołu dnia 3 lipca 2013r. oraz dnia 3 sierpnia 2013r., z uwagi na powoływanie się przez M.S. na szkody łowieckie, jakie spowodowane zostały w uprawach na przełomie czerwca i lipca 2013r., na którą to okoliczność strona złożyła w dnu 18 marca 2014r. w Biurze Powiatowym 8 protokołów szacowania szkód, organ I instancji wskazał, że szkody w uprawach wyrządzone przez zwierzynę leśną można zaliczyć do innych okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mających wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będących wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, kwalifikujących się do kategorii siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz w art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Stosownie do art. 47 ust. 2 ww. rozporządzenia, w każdym przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, rolnik powinien powiadomić Kierownika Biura Powiatowego o zaistniałych okolicznościach w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, iż M.S. nie powiadomiła w powyższym terminie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o okoliczności zaistnienia szkód oraz nie złożyła dokumentów (dowodów) potwierdzających jej wystąpienie. Z protokołów, które wpłynęły do Biura Powiatowego w dniu 18 marca 2014r. wynika, iż instytucje szacujące szkody zostały powiadomione o szkodach łowieckich w dniach 2, 3, 11 i 30 lipca 2013r. oraz 1 i 3 sierpnia 2013r. Z kolei brak powiadomienia ARiMR uniemożliwia uznanie, iż szkody w uprawach powodowane zostały siłą wyższą, bądź nadzwyczajną okolicznością w rozumieniu przywołanych przepisów.

Wobec powyższego organ naliczył M.S. płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 zgodnie z § 11, § 20 i załącznikiem nr 5 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013r., poz. 361 ze zm.).

Kierownik Biura Powiatowego wskazał dalej, że dla działki rolnej O położonej w kompleksie na działkach ewidencyjnych o numerach [...], dla działki ewidencyjnej nr [...] strona zadeklarowała powierzchnię 0,24 ha, jednak na podstawie wykonanych pomiarów wykluczono 0,03 ha, natomiast dla działki ewidencyjnej nr [...], pierwotnie zadeklarowano powierzchnię 0,17 ha, jednak na podstawie wykonanych pomiarów stwierdzono powierzchnię 0,18 ha. W związku z powyższym stwierdzona powierzchnia działki rolnej O wynosi 0,39 ha, a łączna powierzchnia wykluczonych z płatności PRŚ gruntów wynosi 0,02 ha.

Z uwagi na stwierdzenie dla niektórych działek większej powierzchni, aniżeli zadeklarowana we wniosku, natomiast na niektórych powierzchni mniejszej, organ dokonał kompensacji działek rolnych i stwierdził, że łączna powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu jest mniejsza, niż zadeklarowana we wniosku o 1,29 ha.

Łączna powierzchnia zmniejszeń ustalonych w kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wynosi więc 1,31 ha. Ustalenie to stanowiło asumpt do następującego różnicowania: 52,95 ha - 0,02 ha (pomniejszenie w KA) - 1,29 ha (pomniejszenie KnM) = 51,64 ha.

Na podstawie art. 16 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011), w związku z art. 57 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316/65 z 02.12.2009), jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw.

W niniejszej sprawie wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi 2,5368%. Mając na względzie dyspozycję art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, na mocy którego, w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3%, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej, organ I instancji przyznał płatność do powierzchni stwierdzonej tj. do powierzchni 51,64 ha. Kwota płatności po zmniejszeniu KA i KnM (wynoszącym łącznie 2.358 zł) to 92.952 zł.

W dalszej kolejności Kierownik powołując się na § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013r. wskazał, że rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58 (tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58. W związku z tym, zgodnie z tabelą z załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r., która dotyczy wariantów 2.9, 2.10, 2.11 i 2.12 rolnik powinien utrzymywać minimalną obsadę drzew i krzewów dla jabłoni domowej na poziomie 125 szt/ha. Tymczasem w gospodarstwie M.S. minimalna obsada jabłoni domowych przedstawiała się następująco:

1) działki rolne: AA (położona na dz. ew. nr [...]) + Z (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 7,12 ha - minimalna obsada powinna być na poziomie 890 szt., natomiast minimalna obsada jabłoni domowej z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 847 szt.; podczas kontroli na miejscu stwierdzono 740 szt. drzewek żywych, 13 szt. uschniętych i 117 szt. drzewek niekwalifikujących się do płatności;

2) działka rolna AB (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 1,74 ha - minimalna obsada powinna być na poziomie 218 szt., natomiast minimalna obsada z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 207 szt.; podczas kontroli na miejscu stwierdzono 58 szt. drzewek żywych, 34 szt. uschniętych i 100 szt. drzewek nie kwalifikujących się do płatności;

3) działka rolna AC (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 2,30 ha - minimalna obsada powinna być na poziomie 288 szt., natomiast minimalna obsada z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 274 szt.; podczas kontroli stwierdzono 243 szt. drzewek żywych, 12 szt. uschniętych i 43 szt. drzewek niekwalifikujących się do płatności;

4) działka rolna AD (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 1,57 ha - minimalna obsada powinna być na poziomie 196 szt., natomiast minimalna z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 187 szt.; podczas kontroli na miejscu stwierdzono 122 szt. drzewek żywych, 17 szt. uschniętych i 85 szt. drzewek niekwalifikujących się do płatności;

5) działka rolna AE (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 2,59 ha - minimalna obsada powinna być na poziomie 324 szt., natomiast minimalna obsada z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 308 szt.; podczas kontroli na miejscu stwierdzono 210 szt. drzewek żywych, 12 szt. uschniętych i 143 szt. drzewek niekwalifikujących się do płatności;

6) działka rolna C (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 0,65 ha - minimalna obsada powinna być na poziomie 81 szt., natomiast minimalna z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 77 szt.; podczas kontroli na miejscu stwierdzono 53 szt. drzewek żywych, 4 szt. uschniętych i 3 szt. drzewek niekwalifikujących się do płatności;

7) działka rolna D (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 1,02 ha - minimalna obsada powinna być na poziomie 128 szt., natomiast minimalna obsada z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 121 szt.; podczas kontroli na miejscu stwierdzono 99 szt. drzewek żywych, 17 szt. uschniętych i 23 szt. drzewek niekwalifikujących się do płatności;

8) działka rolna G (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 1,13 ha - minimalna obsada powinna być na poziomie 141 szt., natomiast minimalna obsada z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 134 szt.; stwierdzono 102 szt. drzewek żywych, 5 szt. uschniętych i 28 szt. drzewek niekwalifikujących się do płatności;

9) działka rolna H (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 0,43 ha - minimalna obsada powinna być na poziomie 53 szt., natomiast minimalna obsada z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 51 szt.; podczas kontroli na miejscu stwierdzono 37 szt. drzewek żywych, 1 szt. uschniętych i 4 szt. drzewek niekwalifikujących się do płatności;

10) działka rolna J (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 0,54 ha - minimalna obsada powinna być na poziomie 68 szt., natomiast minimalna obsada z uwzględnieniem 5% tolerancji powinna być na poziomie 64 szt.; podczas kontroli na miejscu, stwierdzono 23 szt. drzewek żywych i 5 szt. drzewek niekwalifikujących się do płatności;

11) działki rolne P+PP (położone na dz. ew. nr [...]) o pow. 1,64 ha - minimalna obsada powinna być na poziomie 205 szt., natomiast minimalna obsada z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 195 szt., stwierdzono 169 szt. drzewek żywych, 32 szt. uschniętych i 11 szt. drzewek niekwalifikujących się do płatności,

12) działka rolna W (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 6,79 - minimalna obsada powinna być na poziomie 849 szt., natomiast minimalna obsada z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 808 szt.; podczas kontroli na miejscu stwierdzono 548 szt. drzewek żywych, 40 szt. uschniętych i 203 szt. drzewek nie kwalifikujących się do płatności,

13) działka rolna X (położona na dz. ew. nr [...]) o pow. 3,79 - minimalna obsada powinna być na poziomie 474 szt., natomiast minimalna obsada z uwzględnieniem 5% tolerancji winna wynosić 451 szt.; stwierdzono 326 szt. drzewek żywych, 53 szt. uschniętych i 119 szt. drzewek niekwalifikujących się do płatności.

W związku z powyższym na działki rolne AA, AB, AC, AD, AE, C, D, G, H, J, P, PP, W, X, Z został nałożony kod pokontrolny E7, mówiący o nie utrzymaniu minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu - do 5% wymaganej obsady). Zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. stwierdzenie powyższej nieprawidłowości skutkuje nałożeniem 100% sankcji do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowość. W wyniku stwierdzonych nieprawidłowości w roku 2013 na działki rolne AA, AB, AC, AD, AE, C, D, G, H, J, P, PP, W, X, Z o łącznej powierzchni 30,45 ha została nałożona sankcja zmniejszająca płatność do wariantu 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) w wysokości 100%, co w przeliczeniu 30,45 ha x 1.800 zł/ha skutkuje nałożeniem sankcji za nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów w wysokości 54.810,00 zł. Kwota przyznanej płatności po tym zmniejszeniu to 38.142,00 zł.

Ponadto kwota płatności została pomniejszona ze względu na złożenie zmiany do wniosku po terminie. Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. w związku z art. 8 ust. 3 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz.UE L 25, z 28.1.2011, str. 8) złożenie zmiany do wniosku po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik, gdyby zmiana została złożona w odpowiednim terminie tj. do dnia 31 maja 2013r. Zmiana do wniosku o przyznanie płatności została złożona w dniu 6 czerwca 2013r., co stanowi przekroczenie terminu na składanie zmian do wniosków o 4 dni robocze. W związku z powyższym płatność w pakiecie 2.10 została dodatkowo pomniejszona o 4%, co stanowi pomniejszenie w wysokości 1176,48 zł.

Od powyższej decyzji M.S. odwołała się zarzucając jej naruszenie:

1) zasady prawdy obiektywnej (art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich), poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i pominięcie dowodów zaoferowanych przez stronę,

2) przepisu art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez zaniechanie przez organ oceny wagi stwierdzonej niezgodności w postaci braku minimalnej obsady, która z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość może być uznana za drobną, przez co zmniejszenia płatności powinny być co najmniej stopniowane przez wzgląd na wagę nieprawidłowości.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014r. decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia oraz wysokości środków finansowych przyznanych stronie mają wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie M.S.. Organ wskazał, że przeprowadzona kontrola na miejscu miała na celu stwierdzenie, czy zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności PRŚ na rok 2013 powierzchnie działek rolnych oraz uprawy i ich stan znajdują swoje odzwierciedlenie w terenie. Dalej, że w toku przedmiotowej kontroli inspektorzy terenowi ustalili m.in., że na działkach rolnych AA, AB, AC, AD, AE, C, D, G, H, J, P, PP, W, X, Z nie jest utrzymywana minimalna obsada drzew.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wskazał, iż na podstawie § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe obowiązany jest do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Wśród wymogów, od spełnienia których uwarunkowane jest przyznanie płatności do uprawy sadowniczej w ramach realizowanego przez odwołującą się w 2013 roku wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe jest wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych, prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby oraz utrzymywanie określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia (Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, w części II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne w ust. 1 pkt 2 lit. b) minimalnej obsady. W przypadku deklarowanej we wniosku uprawy jabłoni minimalna obsada drzew, którą producent rolny realizujący program rolnośrodowiskowy i wnioskujący o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej obowiązany jest utrzymywać przez cały rok trwającego zobowiązania wynosi 125 sztuk/hektar.

Powołując się na § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a ww. rozporządzenia Dyrektor wskazał, że płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana m. in. do sadów, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że stwierdzenie stanu uprawy poszczególnych działek rolnych oraz obsady drzew następuje w drodze oględzin dokonywanych przez inspektorów terenowych. Kontrola na miejscu - oględziny - jest to środek dowodowy bezpośredni, tj. środek umożliwiający bezpośrednie, bez ogniw pośrednich, zetknięcie się organu orzekającego ze stanem faktycznym w danej sprawie. Oględziny, ze względu na to, że umożliwiają wyeliminowanie zniekształceń informacji wynikających z przepływu jej przez ogniwa pośrednie, wysuwane są na pierwsze miejsce w systemie środków dowodowych zabezpieczających zrealizowanie zasady prawdy obiektywnej.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej: działek rolnych (pkt 1) - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. W przedmiotowym załączniku zatytułowanym "Wysokość zmniejszeń płatności PRS dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów" określono, iż w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów wysokość zmniejszenia wynosi 100% (granica błędu do 5% wymaganej obsady).

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji prawidłowo wskazał, iż w przypadku działek rolnych AA, AB, AC, AD, AE, C, D, G, H, J, P, PP, W, X oraz Z należy zastosować 100% zmniejszenia płatności (zgodnie z ww. załącznikiem), bowiem nie tylko nie została na nich zachowana minimalna obsada drzew na 1 ha użytków rolnych, ale też stwierdzona obsada drzew nie mieści się w dozwolonej tolerancji wynoszącej 5% wymaganej obsady. Wobec takiego stanu rzeczy wysokość potrąceń z tytułu niedotrzymania minimalnej obsady drzew wyliczona została w sposób prawidłowy.

Organ odwoławczy podniósł dalej, iż kontrola na miejscu weryfikuje także powierzchnię, na której prowadzona jest produkcja rolnicza, do której przyznawane są płatności. Powyższe reguluje § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2013r., zgodnie z którym płatność PRŚ jest udzielana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 wynosi co najmniej 1 ha. Z kolei działka rolna, zgodnie z art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha. Z powyższego przepisu wynika więc, iż powierzchnia działki rolnej jest to powierzchnia, na której w sposób faktyczny prowadzona jest działalność rolnicza (uprawa), a która to znajduje się w granicach zadeklarowanych działek ewidencyjnych. Ponadto obszar działki rolnej jest ograniczony granicami uprawy i nie w każdym przypadku będzie pokrywać się z obszarem działki ewidencyjnej, wykazywanym w dokumentach urzędowych, w aktach notarialnych, czy w wypisach z ksiąg wieczystych. W trakcie kontroli nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, bowiem to do tych terenów przysługują płatności. O obszarze działek decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą m.in. zdjęć lotniczych, map cyfrowych, oświadczeń rolników oraz pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników. W oparciu o czynności kontrolne przeprowadzone w dniach od 7 do 9 sierpnia 2013r. w gospodarstwie rolnym M.S., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, iż łączna powierzchnia działek rolnych uwzględniona do płatności w ramach wariantu 2.10 wyniosła 51,64 ha. Pomiaru powierzchni uprawnionej do płatności dokonano przy pomocy urządzenia GPS. Ślad pomiaru urządzeniem GPS został naniesiony na ortofotomapę w systemie LPIS, a następnie został wygenerowany i wydrukowany szkic obrazujący pomiar działki rolnej na przedmiotowej ortofotomapie oraz miejsca wykonania fotografii. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo na podstawie uzyskanego materiału (szkice z Biura Kontroli na Miejscu) wyznaczył obszar przedeklarowania co zostało w sposób prawidłowy i nie budzący wątpliwości opisane w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Przedeklarowanie powierzchni w ramach wariantu 2.10 w ujęciu procentowym wyniosło 2,54% = (1,31 ha/51,64 ha) x 100% (gdzie: 1,31 ha - różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną - 52,95 ha, a powierzchnią stwierdzoną - 51,64 ha).

Z uwagi na powyższe w opinii organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo wskazał, iż w związku z przedeklarowaniem wynoszącym 2,54 % zastosowanie ma art. 16 ust. 3 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (UB) nr 65/2011, co skutkowało zastosowaniem względem deklarowanej powierzchni do płatności rolnośrodowiskowej zmniejszenia o kwotę 2.358 zł, odpowiadającej wielkości przedeklarowania 1,31 ha.

Odnosząc się następnie do stanowiska odwołującej się, iż nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów nastąpiło w wyniku okoliczności, za które strona odpowiedzialności nie ponosi, czy też okoliczności braku swego zaniedbania, organ odwoławczy wyjaśnił, iż w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, kwestia okoliczności nadzwyczajnych, czy kategorii siły wyższej uregulowana została w § 35 rozporządzenia krajowego oraz w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. W pierwszym ze wskazanych przepisów wymieniono określone kategorie okoliczności, z powodu wystąpienia których zwrot otrzymanej pomocy nie będzie wymagany (z uwagi na fakt, iż program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, a określone zdarzenie może nastąpić w drugim, bądź dalszych latach realizacji programu, gdy płatność za choćby jeden rok realizacji została wypłacona, a w gospodarstwie wystąpi brak możliwości kontynuacji programu). W przepisie unijnym natomiast, poza wskazaniem określonych kategorii, w przypadku wystąpienia których częściowy, bądź pełny zwrot pomocy nie będzie wymagany przez państwo członkowskie, wskazano, iż przypadki takie winny zostać zgłoszone organowi w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w których beneficjent bądź upoważniona przez niego osoba będzie w stanie do tych czynności dokonać. Organ odwoławczy podkreślił jednakże, iż w żadnym z tych przepisów, w sytuacji gdy wystąpią nadzwyczajne okoliczności, nie ma mowy o możliwości przyznania pomocy w danym roku, a jedynie o braku konieczności zwrotu płatności już wypłaconych.

Ponadto z przedłożonych dokumentów z kół łowieckich, nadleśnictwa oraz samych zeznań M.S. wynika, iż strona miała świadomość o wyrządzeniu szkód przez zwierzynę łowną na działkach zgłoszonych do płatności już w miesiącu czerwcu 2013r., a zatem winna była zgłosić Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR wystąpienie tych okoliczności (wraz z odpowiednimi dowodami np. w postaci protokołów z kół łowieckich) w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym była w stanie dokonać tej czynności. Tymczasem strona od dnia złożenia wniosku do dnia kontroli nie informowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o jakichkolwiek problemach z utrzymaniem minimalnej obsady na działkach rolnych zgłoszonych do płatności.

Ustosunkowując się do okoliczności skutecznego uzupełnienia obsady "w pierwszym możliwym terminie agrotechnicznym" organ odwoławczy stwierdził, że obsady w miesiącu listopadzie 2013r. nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a dostarczone przez stronę dowody w postaci: paszportu roślin, rachunku dokumentującego zakup sadzonek drzewek, dokument dostawcy oraz decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, potwierdzające uzupełnienie obsady, nie mają wpływu na ustalenia stanu faktycznego mającego miejsce w czasie kontroli.

Ponadto odnosząc się do stanowiska strony, że niezgodność miała charakter jedynie przejściowy, ponieważ obsada na działkach rolnych została uzupełniona w ilości 2000 szt., przez co wysokość nałożonej sankcji jest nieadekwatna do rozmiaru niezgodności, organ II instancji wskazał, że zgodnie z treścią § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra przypadki, które uznaje się za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 1, są określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, nie uznaje się niezgodności w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 2. Z kolei sposób oceny wagi stwierdzonej niezgodności został regulowany w § 30 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r., natomiast wyrażoną w procentach wielkość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej - w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności - określa § 31 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia. Organ II instancji podkreślił, iż przepisy te odnoszą się do stwierdzonych niezgodności w zakresie podstawowych wymagań, o którym mowa w § 3 rozporządzenia PRŚ 2009, a którymi to wymaganiami są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Natomiast w przedmiotowej sprawie stwierdzono uchybienie dotyczące nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów, a ten przypadek został uregulowany przepisami § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia PRŚ 2009, które odnoszą się do uchybień w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów. Zgodnie z ust. 2 przedmiotowego przepisu wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia. W załączniku tym określono zaś, iż w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5 % wymaganej obsady) wysokość zmniejszenia wynosi 100%.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, nie można uznać, iż brak obsady na 30 ha jest "drobną niezgodnością". Organ ten wskazał, iż w gospodarstwie M.S. na powierzchni 52,95 ha powinna być obsada na poziomie 6.618 szt. drzewek (5 % min. 6.287 szt. drzewek), a zatem 2.000 szt. dosadzonych drzewek stanowi prawie 30 % wszystkich drzewek, którymi powinien być obsadzony obszar deklarowany do płatności przez cały rok.

Odnosząc się do zarzutu braku właściwego przygotowania merytorycznego i kwalifikacji po stronie inspektorów terenowych organ odwoławczy wskazał, iż czynności kontrolne w zakresie kwalifikowalności w gospodarstwie odwołującej się wykonane zostały zgodnie z wymogami sprecyzowanymi w § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 grudnia 2010 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 240, poz. 1605 ze zm.) przez dwóch inspektorów Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR, a następnie zatwierdzone przez osoby sprawujące bezpośredni nadzór i posiadające odpowiednie uprawnienia. Odnosząc się do przedstawianych wątpliwości dotyczących prawidłowości pomiaru wysokości drzewek organ ten wskazał, iż kontrolerzy są przeszkoleni, a część uprawy, która nie została zakwalifikowana do obsady poszczególnych działek rolnych obejmuje drzewka wykazujące cechy żywotności, o wysokości nie przekraczającej 80 cm (mierzonej od szyjki korzeniowej) i średnicy pnia nie większej niż 8 mm (mierzonej na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia) oraz sadzonki martwe.

W konkluzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności na realizację programu rolnośrodowiskowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznając wyniki kontroli na miejscu zawarte w raporcie nr [...] za obowiązujące, nie mógł postąpić w sposób inny, niż odmówić przyznania płatności za realizację wariantu 2.10 na działkach rolnych AA, AB, AC, AD, AE, C, D, G, H, J, P, PP, W, X, Z. Organ odwoławczy uznał także, iż rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w przedmiotowej sprawie zostało wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy.

Organ podkreślił końcowo, iż płatności rolnośrodowiskowe stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane producentom rolnym spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności do gruntów rolnych. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby nie tylko w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności.

Powyższą decyzję M.S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej:

1) naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich) - poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i pominięcie przy ustalaniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, zaoferowanych przez stronę dla przeprowadzenia oceny wagi stwierdzonej niezgodności, czego następstwem jest wadliwe zastosowanie przepisu prawa materialnego;

2) naruszenie przepisu art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 18 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 - poprzez zaniechanie przez organ oceny wagi stwierdzonej niezgodności w postaci braku minimalnej obsady, która z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość może być uznana za drobną, przez co zmniejszenia płatności powinny być stopniowane przez wzgląd na wagę nieprawidłowości.

Skarżąca podniosła, że w przepisie § 30 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. wskazano na możliwość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, w zależności od oceny wagi stwierdzonej niezgodności. Stwierdziła również, że treści art. 28c ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFFROW (Dz.U. z 2013r., poz. 173), do przypadków uznawanych za drobną niezgodność, o której mowa w art. 51 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005, zmniejszenia nie stosuje się.

Nadto skarżąca zaznaczyła, że przepis art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Rady nr 73/2009 przewiduje, że w przypadku zaniedbania, wielkość procentowa zmniejszenia nie przekracza 5 %, a w przypadku powtarzających się niezgodności - 15 %. W tym zakresie jest on tożsamy z art. 51 ust. 4 lit. a Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.Urz. L 2005 r., Nr 277, str. 1), który dodatkowo stanowi o możliwości niestosowania redukcji (zmniejszenia) w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy z uwagi na swoi rozmiar, wagę, zasięg i trwałość przypadek niezgodności może być uważany za drobny.

Szczegółowe warunki i tryb podejmowania działań, o których mowa art. 51 ust. 4 lit. a) Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, w przypadku niestosowania zmniejszeń lub wykluczeń określonych w tych przepisach, mając na względzie zapewnienie współmierności tych działań do rodzaju stwierdzonych niezgodności i ograniczenie ich nadmiernej uciążliwości dla beneficjenta (słowami delegacji ustawowej do wydania PRŚ 2009), a także wyrażoną w procentach wielkość zmniejszenia pomocy w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, a także przypadki, które uznaje się za drobną niezgodność, określać ma właśnie rozporządzenie z 2009r. W ocenie skarżącej organy nie rozważyły możliwości niestosowania zmniejszenia płatności z uwagi na wystąpienie drobnej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Rady nr 73/2009. Mimo, że z przepisu § 27 ust. 1 pkt 1 w związku z załącznikiem nr 7 PRS 2009 wynika, że płatność rolnośrodowiskowa jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu w wysokości 100%, jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzony brak minimalnej obsady drzewami lub krzewami, to nie można tracić z pola widzenia dalszych przepisów tego aktu oraz aktów prawa wspólnotowego, w świetle których, w przypadkach uznawanych za drobną niezgodność możliwe jest odstąpienie od stosowania tego zmniejszenia pomocy.

Nadto, zdaniem M.S., organy pominęły treść art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, w myśl którego zmniejszenia oraz wykluczenia z płatności powinny być stopniowane w zależności od wagi nieprawidłowości.

Skarżąca podkreśliła, że zasięg, rozmiar i trwałość stwierdzonej niezgodności okazały się nieznaczne (po myśli art. 18 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 65/2011), ponieważ zasięg niezgodności dotyczył części z zadeklarowanych do płatności działek, rozmiar niezgodności objął tylko część z zadeklarowanej przez skarżącą powierzchni 52,95 ha działek rolnych i dotyczył niedoboru drzewek kwalifikowalnych (np. żywych, nieuszkodzonych), a nie drzewek w ogóle, a trwałość niezgodności to zaledwie kwartał między sierpniem 2013 r. (kontrola na miejscu) a listopadem 2013 r. (dosadzenia w pierwszym możliwym terminie agrotechnicznym). Ponadto w jej ocenie ciężar skutków niezgodności okazał się znikomy (po myśli art. 18 ust. 2 akapit drugi Rozporządzenia nr 65/2011), ponieważ sad owocowy skarżącej został założony dwa lata wcześniej i dosadzenie drzewek na aktualnym etapie nie powodowało braku spójności w jednorodnym rozwoju drzewek pierwotnie zasadzonych i tych następnie dosadzonych, gdyż jednocześnie dojdą one do dojrzałości i okresu owocowania i cel pomocy będzie spełniony.

Podkreślono dalej, że skarżąca zapewniła minimalną obsadę drzewek owocowych w roku, za który wnioskowała o płatność, co najmniej do lipca 2013r. i następnie od listopada 2013r., na co przedstawiła szereg dowodów w tym dokumenty urzędowe, aczkolwiek nie w każdym momencie tego roku oraz nie w momencie kontroli na miejscu. Tymczasem przepis § 27 ust. 1 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. łączy sankcję w postaci utraty 100% płatności do określonych działek rolnych z brakiem minimalnej obsady drzew owocowych, w wyniku wystąpienia stwierdzonej niezgodności. Uwzględniając zatem, że skarżąca przedłożyła w toku postępowania administracyjnego dowody zakupu sadzonek, dopuszczenia sadzonek do zastosowania w rolnictwie ekologicznym przez właściwy organ, dosadzenia określonej ilości sadzonek jabłoni domowej w pierwszym możliwym terminie agrotechnicznym i przywrócenie tym samym minimalnej obsady dla zakwestionowanych działek rolnych (oraz niektórych innych), zaś stwierdzona niezgodność pomiędzy ilością wymaganą do minimalnej obsady, a zatwierdzoną przez inspektorów terenowych wynosiła w sumie 42,49% dla zakwestionowanych działek rolnych, w ocenie skarżącej organy obu instancji powinny były w pierwszej kolejności rozważyć zastosowanie § 30 PRŚ 2009, który przewiduje zastosowanie oceny wagi niezgodności do przypadków uznawanych za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 73/2009. Organ powinien był zatem dokonać oceny, czy ilość sadzonek zakupiona, dopuszczona i dosadzona zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej i w terminie agrotechnicznym, a wynikająca z przedłożonych przez skarżącą dowodów, mieści się w granicach uznania za drobną niezgodność.

Zdaniem skarżącej, odmienna interpretacja przepisu § 27 ust. 1 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia z 2009r. stoi w sprzeczności do konstytucyjnej zasady proporcjonalności zawartej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Mając na uwadze tę zasadę, w sytuacji przyjęcia, że nie mamy do czynienia z drobną niezgodnością umożliwiającą odstąpienie od stosowania zmniejszenia pomocy, zasadnym byłoby co najwyżej zmniejszenie przyznawanej płatności o stopień stwierdzonych uchybień - mniej niż 5 %, a nie jak przyjęły organy - o 100 %.

Nadto skarżąca podniosła zarzut braku właściwego przygotowania merytorycznego i kwalifikacji po stronie inspektorów terenowych, których zadaniem było w ramach kontroli na miejscu, stwierdzić nie tylko powierzchnię deklarowanych działek oraz jakość uprawy, ale właśnie ustalić liczbę drzewek kwalifikujących się, czyli żywych i mających określoną minimalną wysokość określoną przepisami. Zakwestionowała także sposób przeprowadzenia kontroli, mający wpływ na prawidłowość ustaleń.

Podnosząc powyższe M.S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

W konsekwencji powyższej kontroli sąd uchyla zaskarżoną decyzję jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej ppsa. Sąd rozpoznając sprawę, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej przez M.S. decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stanowiły między innymi przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem PRŚ 2009, na którego podstawie M.S. podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Stosownie do treści § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013r., poz. 361 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem PRŚ 2013, rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, tj. rozporządzenia PRŚ 2009, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia PRŚ 2009. Zgodnie zaś z ust. 3 § 50 rozporządzenia PRŚ 2013, do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy rozporządzenia PRŚ 2013, z tym że:

1) płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem PRŚ 2009, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu PRŚ 2009;

2) jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia PRŚ 2009.

Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowiła przede wszystkim okoliczność, czy stwierdzone podczas kontroli na działkach rolnych AA, AB, AC, AD, AE, C, D, G, H, J, P, PP, W, X, Z nieprawidłowości w postaci nieutrzymania przez skarżącą minimalnej obsady jabłoni domowej, pozwalają na zastosowanie w odniesieniu do tych działek 100% zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR przepisy rozporządzenia PRŚ 2009 nie przewidują odstępstw od stosowania § 27 ust. 1 i 2 w zw. z załącznikiem nr 7 do tego rozporządzenia, z kolei skarżąca stoi na stanowisku, że w niniejszej sprawie organ pomimo uregulowań zawartych w tych przepisach winien rozważyć możliwość niestosowania zmniejszenia płatności z uwagi na wystąpienie drobnej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. U. UE z 2009 r. L 30, s.16).

Prezentowanego przez stronę skarżącą stanowiska Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie jednak nie podzielił, uznając, że niespełnienie wymogu minimalnej obsady drzew wywołuje znacznie dalej idące konsekwencje dla wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, aniżeli postrzega to strona, a stanowisko to wspierają powołane poniżej argumenty.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na szczególny charakter płatności rolnośrodowiskowych na tle systemu płatności rolnych. Płatności te stanowią pomoc finansową objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, co wynika z treści art. 36 pkt a ppkt iv rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. UE z 2005r. L 277, s. 1), których udziela się rolnikom podejmującym zobowiązanie rolnośrodowiskowe (art. 39 ust. 2), przy czym obejmują one jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie (art. 39 ust. 3). Ponadto, zgodnie z art. 50a ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 beneficjent otrzymujący płatność przestrzega w całym gospodarstwie podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska – zamieszczonych w art. 5 i 6 oraz w załączniku II i III rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu roku kalendarzowego nie są przestrzegane ww. podstawowe wymogi lub zasady, o ile jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można przypisać bezpośrednio beneficjentowi składającemu wniosek o płatność wówczas zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia, na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4 tegoż przepisu, redukuje się całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana temu beneficjentowi na dany rok kalendarzowy lub wyklucza się z niej beneficjenta. Natomiast szczegółowe zasady dotyczące redukcji i wyłączeń ustanawia się - według ust. 4 - zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 90 ust. 2, uwzględniając rozmiar, zasięg, trwałość i powtarzanie się stwierdzonej niezgodności, jak też kryteria dopuszczające - w przypadku zaniedbania - wielkość procentową redukcji nieprzekraczającą 5 %, a w przypadku powtarzających się niezgodności - 15 %. W należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu redukcji, gdy z uwagi na swój rozmiar, wagę, zasięg i trwałość przypadek niezgodności może być uważany za drobny.

Zasady powyższe zostały implementowane w ustawie krajowej obowiązującej w sprawie tj. ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173). Ustawa przewiduje w art. 5 ust. 1 pkt 14 program rolnośrodowiskowy. W przepisie art. 10 ust. 2 stanowi, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 oraz w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Natomiast w art. 18a stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest spełnienie w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, o których mowa w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, przez te wymogi i normy rozumie się wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. W przepisie art. 28c ustawy znajduje się z kolei regulacja przewidująca, że w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności, o której mowa w art. 51 ust. 4 lit. a ww. rozporządzenia, zmniejszenia nie dokonuje się. Ustawodawca krajowy w art. 29 ustawy udzielił Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi delegacji do określenia w drodze rozporządzenia wykonawczego, szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem.

Jak wynika z przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., stanowiącego wykonanie tej delegacji, płatność rolnośrodowiskowa była przyznawana rolnikowi, który m.in. realizował 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, a także na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w pierwszym roku i w kolejnych latach uczestnictwa w programie, rolnik, zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., zobowiązywał się do:

1) zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej;

3) przestrzegania innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Przy czym, stosownie do § 4 ust. 3, wymogi dla poszczególnych pakietów i wariantów określone zostały w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Ponadto rolnik podejmujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe oświadczał, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, jak również, że jest świadomy konsekwencji niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Zobowiązywał się także m.in. do:

1) niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa:

a) o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznawanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności,

b) o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego;

2) umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren gospodarstwa rolnego, a także okazania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności;

3) utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności;

4) realizacji 5 – letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Treść powołanych powyżej zobowiązań zawarta jest we wzorze wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, który skarżąca podpisała w dniu [...] maja 2013r., a którego wymogi zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie wzoru wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, oraz zawartości planu tego działania (Dz.U. Nr 39, poz. 210).

Nie może budzić większych wątpliwości, że w kontekście określonych powyżej zobowiązań rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w tym zobowiązania do przestrzegania ponadpodstawowych wymogów określonych dla danego wariantu, mieści się także respektowanie zakreślonego przez ustawodawcę wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew, której wielkość dla jabłoni domowej (jako wymóg dla wariantu 2.10) określono w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. na poziomie 125 szt./ha. W konsekwencji przyznanie rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości determinowane było spełnieniem przez rolnika ww. wymogu, zaś niezachowanie minimalnej obsady skutkowało - stosownie do treści § 27 ust. 1 i ust. 2 oraz załącznika nr 7 do rozporządzenia - zastosowaniem sankcji w postaci 100 % zmniejszenia płatności.

Podzielić zatem w dalszej kolejności należy stanowisko Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji, iż obsada jabłoni wynikająca z załącznika nr 3 stanowi wymóg ponadpodstawowy, który nie może być rozpatrywany w odniesieniu do § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. oraz art. 24 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Odnosząc się wszakże do argumentacji skargi dotyczącej istnienia podstaw do odstąpienia od pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej z uwagi na wystąpienie przesłanki "drobnej niezgodności", podkreślić przed wszystkim trzeba, iż przepis art. 24 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 - na co wskazuje treść jego tytułu - reguluje szczegółowe zasady dotyczące zmniejszeń lub wykluczeń w przypadku nieprzestrzegania przepisów dotyczących zasady wzajemnej zgodności. Zgodnie z jego dyspozycją, w przypadku zaniedbania, wielkość procentowa zmniejszenia nie przekracza 5 %, a w przypadku powtarzających się niezgodności - 15 %, zaś w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu zmniejszenia, gdy z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość, przypadek niezgodności może być uważany za drobny. Krajowy prawodawca z przewidzianego w art. 24 ust. 2 upoważnienia skorzystał, normując w § 32 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., iż przypadki, które uznaje się za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 1 (a zatem odnoszących się do wymogów i norm z zakresu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), są określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie zaś do ust. 2 ww. przepisu, za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, nie uznaje się niezgodności w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 2 (dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r.).

Prawidłowa interpretacja § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. prowadzi z kolei do wniosku, iż podstawowe wymagania dotyczą wyłącznie wymogów i norm składających się na tzw. system wzajemnej zgodności stanowiący instrument Wspólnej Polityki Rolnej.

Odnosząc się w dalszej kolejności do przepisów tytułu II rozdział 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, normujących zasadę wzajemnej zgodności, wskazać należy, iż w art. 4 przewidziano, że rolnik otrzymujący płatności bezpośrednie spełnia wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II (tj. wymogi dotyczące środowiska, zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt, identyfikacji i rejestracji zwierząt, zdrowia roślin, zgłaszania chorób i dobrostanu zwierząt) oraz przestrzega zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, o której mowa w art. 6. Stosownie do tego przepisu państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku III. Zgodnie z kolei z art. 5 przepisy wspólnotowe ustanawiają wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II w następujących obszarach:

a) zdrowie publiczne, zdrowie zwierząt i zdrowie roślin,

b) środowisko,

c) dobrostan zwierząt.

Krajowy prawodawca definiując w art. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.) pojęcia "wzajemnej zgodności", "wymogu" oraz "normy" odsyła do przepisów art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65), na mocy "zasada wzajemnej zgodności" oznacza wymogi w zakresie zarządzania oraz dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami art. 5 oraz art. 6 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 (art. 2 pkt 31), "normy" oznaczają normy określone przez państwa członkowskie zgodnie z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 oraz załącznikiem III do tego rozporządzenia, jak również zobowiązania odnośnie do trwałych użytków zielonych określone w art. 4 wymienionego rozporządzenia (art. 2 pkt 34), zaś "wymóg" w kontekście zasady wzajemnej zgodności oznacza każdy z wymogów w zakresie zarządzania wynikający z jakiegokolwiek artykułu, o którym mowa w załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 73/2009 w ramach danego aktu, i którego charakter różni się od innych wymogów zawartych w tym samym akcie (art. 2 pkt 35).

Uznając zatem w konsekwencji, że przewidziana w § 32 ust. 1 rozporządzenia drobna niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 odnosi się wyłącznie do naruszeń wymogów i norm składających się na przedstawiony powyżej system wzajemnej zgodności, zgodzić należy się z Dyrektorem Oddziału Regionalnego ARiMR, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 nie znajduje zastosowania, wobec uznania, że stwierdzone niedobory w obsadzie dotyczyły wymogu wykraczającego ponad podstawowe wymagania, o których mowa w § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Zaprezentowane stanowisko jest przeciwstawne do poglądu wyrażonego przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 7 sierpnia 2014r. (sygn. akt II SA/Go 395/14), zgodnie z którym o drobnej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 można też mówić w przypadku innych wymogów, aniżeli wymogi podstawowe określone § 3 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, gdyż odesłanie zawarte w § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. do przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest pojęciem bardzo szerokim i obejmuje również ustawę o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, która w art. 28c stanowi, że zmniejszenia nie stosuje się w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności.

Podkreślić jednakże trzeba, iż także w przypadku zaakceptowania przedmiotowego poglądu, mając na uwadze przewidzianą w przepisie art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 koniunkcję przesłanek wymaganych dla uznania danego przypadku niezgodności za drobną, stwierdzić należy, że na nadanie stwierdzonej na działkach AA, AB, AC, AD, AE, C, D, G, H, J, P, PP, W, X, Z skarżącej nieprawidłowości (w postaci niezapewnienia minimalnej obsady drzew) charakteru "drobnej niezgodności" nie pozwala sam rozmiar stwierdzonych naruszeń, jeśli uwzględni się - na podstawie stanu faktycznego sprawy i przedstawionej przez organy obu instancji (w oparciu o wyniki kontroli) ilości drzew kwalifikowalnych się do płatności - że obsada ta była zaniżona (procentowo) w stosunku do wymaganej obsady minimalnej: na działce AA o 16,85%, na działce AB o 73,39 %, na działce AC o 15,62%, na działce AD o 37,75%, na działce AE o 35,18%, na działce C o 34,56%, na działce D o 22,65%, na działce G o 27,65%, na działce H o 30,18 %, na działce J o 66,17%, na działce P + PP o 17,56%, na działce W o 35,45%, na działce X o 31,22%, zaś na działce Z o 16,83%.

Przyjęcie stanowiska odmiennego i opowiedzenie się – tak jak domaga się tego strona skarżąca - za możliwością sankcjonowania przedmiotowych uchybień zgodnie z art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, otwierałoby bez wątpienia drogę do niezagrożonego słusznymi konsekwencjami nieprzestrzegania przez beneficjentów płatności rolnośrodowiskowych warunków uczestnictwa w zadeklarowanym programie.

Nie znajduje także uzasadnienia zarzut skargi dotyczący zaniechania dokonania przez organy ARiMR oceny, czy ilość sadzonek zakupiona, dopuszczona i dosadzona zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej i w terminie agrotechnicznym, a wynikająca z przedłożonych przez skarżącą dowodów, mieści się w granicach uznania za drobną niezgodność, jeśli zważy się, iż organ - uwzględniając, iż w gospodarstwie M.S. na powierzchni 52,95 ha powinna być obsada na poziomie 6.618 szt. drzewek (5 % min. 6.287 szt. drzewek), uznał, że 2.000 szt. dosadzonych drzewek stanowi prawie 30 % wszystkich drzewek, którymi powinien być obsadzony obszar deklarowany do płatności przez cały rok - słusznie nie zgodził się ze stanowiskiem strony, iż stwierdzony brak obsady stanowić może "drobną niezgodność".

W dalszej kolejności, z uwagi na powoływanie się przez stronę skarżącą na niezawinione przez nią powody uszczuplenia obsady drzew w postaci szkód łowieckich, podkreślić należy, iż przepisy normujące realizację programów rolnośrodowiskowych nie uzależniają odmowy, bądź pomniejszenia płatności od przyczyny braku minimalnej obsady drzew. W niniejszej sprawie bez znaczenia jest powoływanie się przez skarżącą na okoliczność wystąpienia szkód łowieckich, które jako inne - nie dające się przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a mające wpływ na realizację zobowiązania i będące wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika - okoliczności, o jakich mowa w § 35 pkt 8 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009r. kwalifikują się do kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, jeśli się uwzględni, że możliwość częściowego uchylenia się od negatywnych skutków niedotrzymania warunków obsady w razie wystąpienia tych okoliczności dotyczy braku wymagalności zwrotu pomocy, a nadto uwarunkowane jest od powiadomienia Agencji przez rolnika o wystąpieniu takiej okoliczności w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskał taką możliwość, a którego to wymogu skarżąca nie dopełniła.

Odnosząc się do pozostałych, zastosowanych przez organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pomniejszeń płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok, o którą wnioskowała M.S., stwierdzić należy, iż sporna decyzja jest prawidłowa także w części, w jakiej w obliczu stwierdzonego przedeklarowania powierzchni działek rolnych kwalifikowalnych do płatności o 2,54% zastosowanie znalazł art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, na mocy którego, w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3%, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. Słusznie zatem kwota przyznanej płatności rolnośrodowiskowej uwzględnia pomniejszenie o kwotę 2.358 zł, odpowiadającą wielkości łącznego przedeklarowania o 1,31 ha. Prawidłowo również, co nie było kwestionowane także przez samą skarżącą, płatność rolnośrodowiskowa została pomniejszona o kwotę 1.176,48 zł ze względu na złożenie zmiany do wniosku w dniu 6 czerwca 2013r., a zatem po upływie 4 dni roboczych od wyznaczonego na złożenie wniosku terminu, co znajduje odzwierciedlenie w art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. w związku z art. 8 ust. 3 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r.

Ponadto Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w sposobie przeprowadzenia kontroli na zadeklarowanych przez M.S. do płatności działkach rolnych, w tym naruszenia w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 168, poz. 1181 ze zm.), jak i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 grudnia 2010r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć kontrolę na miejscu.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.