Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 438/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone decyzje
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 1, art. 1a ust. 1 pkt 5, art. 3 ust. 5, art. 4 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 190
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 7 września 2017r. sprawy ze skarg L. K. i M. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]" w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na 2010r., 2011r., 2012r., 2013r. oraz 2014r. I. uchyla zaskarżone decyzje; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 1030 zł ( jeden tysiąc trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu "[...]" do Urzędu Miasta wpłynęła informacja w sprawie podatku od nieruchomości M. K. i L. K. (dalej jako "strony", "podatnicy", "skarżący"), w której wskazali, że są współwłaścicielami lokalu niemieszkalnego nr "[...]" położonego w "[...]" o powierzchni 31,30 m2 (w centrum handlowym). Z własnością ww. lokalu związany jest udział 5/1000 w użytkowaniu wieczystym działek gruntu nr "[...]","[...]" i "[...]" położonych w obrębie "[...]", o łącznej powierzchni 6913 m2, czyli na lokal podatników przypada 34,56 m2 gruntu. Powierzchnię lokalu i przynależnego gruntu strony wykazały jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Postanowieniem z dnia "[...]" Prezydent (dalej Prezydent, organ I instancji) wszczął postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2008-2013 za ww. nieruchomości. Okolicznością skutkującą powstaniem obowiązku podatkowego w sprawie stało się nabycie na własność lokalu użytkowego wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, które miało miejsce w dniu "[...]" - obowiązek podatkowy spoczywał na stronach od 1 maja 2004r.. Na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006r. nr 121, poz. 844 ze zm.) podatnicy zobowiązani byli do złożenia organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach zawierającej niezbędne dane do wymiaru podatku na formularzu według ustalonego wzoru w okresie 14 dni od dnia zakupu nieruchomości. Obowiązku tego strony nie dopełniły, w związku z czym "[...]" organ wezwał je do złożenia przedmiotowej informacji. Organ wskazał, że strony zadeklarowały do opodatkowania 31,30 m2 powierzchni użytkowej lokalu. Z lokalem związany jest udział w prawie wieczystego użytkowania gruntu, który wynosi 34,56 m2 oraz udział w częściach wspólnych budynku, którego strony nie wykazały w złożonej informacji.

Organ decyzjami z dnia "[...]" ustalił podatnikom podatek od nieruchomości na lata 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 i 2013. W każdym roku za podstawę opodatkowania dla budynku związanego z działalnością gospodarczą przyjął powierzchnię użytkową, (wynikającą częściowo z dokumentów oraz podaną przez zarządcę budynku) wyliczoną przez dodanie do powierzchni lokalu stanowiącego własność podatników powierzchnię części wspólnych budynku odpowiadającą ich udziałowi we współwłasności budynku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzje Prezydenta. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2014r., sygn. akt I SA/Ol 488/14 uchylił decyzje Kolegium oraz poprzedzające je decyzje Prezydenta i wskazał, że żaden z organów nie zwracał się do zarządcy nieruchomości o wyjaśnienie sposobu pomiaru, czy wyliczenia podanej powierzchni ogólnej części wspólnych budynku. Nie wyjaśniono w szczególności, czy wskazana powierzchnia jest powierzchnią użytkową całego budynku. Nie wskazano w jaki sposób obliczono powierzchnię użytkową części wspólnej budynku przypadającą na powierzchnię użytkową lokalu należącego do skarżących.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji decyzjami z dnia "[...]" wymierzył podatnikom zobowiązanie w podatku od nieruchomości:

- na 2010r. w wysokości 804 zł, przyjmując do podstawy opodatkowania:

za okres od 1 stycznia 2010r. do 30 listopada 2010r. budynek związany z działalnością gospodarczą o powierzchni 40,16 m2 oraz grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni 41,48 m2;

za okres od 1 grudnia 2010r. do 31 grudnia 2010r. budynek związany z działalnością gospodarczą o powierzchni 38,12 m2 oraz grunty związane z działalnością gospodarczą o powierzchni 34,57 m2,

- na 2011r. w wysokości 783 zł, przyjmując do podstawy opodatkowania budynek związany z działalnością gospodarczą o powierzchni 38,12 m2 oraz grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni 34,57 m2,

- na 2012r. w wysokości 816 zł, na 2013r. i 2014r. w wysokości po 823 zł - przyjmując podstawę opodatkowania jak w podatku za 2011r.

Organ w sentencjach decyzji przedstawił kwoty podatku za każdy rok w rozbiciu na cztery raty z obowiązkiem zapłaty w terminie 14 dni od daty doręczenia każdej z decyzji. Jako podstawę prawną decyzji podał art. 21 § 1 pkt 2, art. 47 § 1-2, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 613), dalej O.p., art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2014r., poz. 849), dalej u.p.o.l., i stosowne uchwały Rady Miasta w sprawie stawek podatku od nieruchomości.

W uzasadnieniach decyzji organ wskazał, że podatnicy są właścicielami i użytkownikami wieczystymi opisanych nieruchomości i tym samym ciąży na nich obowiązek podatkowy w zakresie posiadanych nieruchomości. Zarządca nieruchomości w piśmie z dnia "[...]" wyjaśnił, że w skład podanej powierzchni użytku wspólnego w budynku centrum handlowego wchodzi: powierzchnia korytarzy wewnętrznych, powierzchnia galerii wewnętrznych, powierzchnia WC wspólnego użytku i powierzchnia wewnętrzna patio. Z powierzchni tej wyłączono powierzchnię klatek schodowych i powierzchnię szybów dźwigowych. W odpowiedzi na wezwanie organu z dnia "[...]" zarządca dodatkowo wyjaśnił, że obliczenia powierzchni części wspólnych budynku dokonał na podstawie projektu technicznego, po wewnętrznych stronach ścian.

W odwołaniach od opisanych decyzji podatnicy zarzucili, że powierzchnia użytkowa części wspólnych budynku nie została ustalona w sposób prawidłowy. Nie może być do niej zaliczona powierzchnia "wewnętrznego patio", bowiem nie jest ono zadaszone. Ponadto w ostatnim okresie były powiększane (tworzone nowe) lokale poprzez zabranie powierzchni wspólnej. W ocenie odwołujących się pomiarów powierzchni powinna dokonać osoba posiadająca uprawnienia budowlane.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia "[...]" utrzymało w mocy opisane decyzje Prezydenta z dnia "[...]". W motywach rozstrzygnięć organ II instancji wskazał na treść art. 1a ust. 1 pkt 3 i 5, art. 2 u.p.o.l. oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz.U. z 2010r., nr 193, poz. 1287 ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (j.t. Dz.U. z 2000r. nr 80, poz. 903). Podkreślił, że z wypisów z ewidencji gruntów i budynków oraz danych zawartych w księdze wieczystej wynika, że podatnicy są współwłaścicielami lokalu niemieszkalnego o funkcji handlowo-usługowej położonego w "[...]" o powierzchni 31,30 m2. Z własnością ww. lokalu związany jest udział 6/100 do grudnia 2010r., a później 5/1000 w użytkowaniu wieczystym działek gruntu nr "[...]","[...]" i "[...]"położonych w obrębie "[...]", o łącznej powierzchni 6913 m2. Z pisma pełnomocnika Wspólnoty wynika jednocześnie, że części wspólne budynku do dnia "[...]" wynosiły 2061,1 m2, a od "[...]" 1586,5 m2. W dodatkowym piśmie z dnia "[...]" pełnomocnik Wspólnoty wyjaśnił, że na powierzchnie wspólnego użytku w budynku centrum handlowego składają się powierzchnie korytarzy wewnętrznych, powierzchnia galerii wewnętrznych, powierzchnie WC wspólnego użytku i powierzchnia wewnętrzna patio.

Powołał się na art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. i podkreślił, że dla ustalenia całkowitej powierzchni użytkowej budynku nie ma żadnego znaczenia status właścicielski poszczególnych powierzchni. Powierzchnia użytkowa całego budynku to zarówno powierzchnia, która stanowi przedmiot współwłasności, jak i powierzchnia, która nie stanowi przedmiotu współwłasności.

Organ zaznaczył, że realizując wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2014r., sygn. akt I SA/Ol 488/14 organ podatkowy I instancji przeprowadził stosowne postępowanie. Zaakcentował, że w ww. piśmie z dnia "[...]" zarządca dodatkowo wyjaśnił, iż obliczenia powierzchni części wspólnych budynku dokonał na podstawie projektu technicznego, po wewnętrznych stronach ścian. Zarządca wskazał prawidłową powierzchnię użytkową części wspólnych. W wezwaniach kierowanych do administratora budynku centrum handlowego organ podatkowy wielokrotnie wyjaśniał, że powierzchnia użytkowa na potrzeby podatku od nieruchomości powinna być ustalona zgodnie z definicją zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l.. Zasadnie zatem na podstawie odpowiedzi udzielonych przez zarządcę, zwłaszcza odpowiedzi, w której wskazano jakie powierzchnie wchodzą w skład powierzchni wspólnego użytku i jak zostało to obliczone, organ podatkowy stwierdził, że zarządca wskazał prawidłową powierzchnię użytkową części wspólnych. Obejmowała ona bowiem powierzchnie wewnętrzne, których pomiarów dokonano po wewnętrznych stronach ścian, z wyłączeniem klatek schodowych i szybów windowych. Słusznie więc powierzchnia części wspólnych podana przez administratora budynku położonego przy ul. "[...]" w "[...]" nie budzi już wątpliwości organu podatkowego I instancji. W ocenie Kolegium, wobec już zgromadzonego materiału dowodowego, występowanie do kolejnego administratora o potwierdzenie tych danych nie było konieczne.

Prawidłowo zatem organ podatkowy I instancji obliczył całkowitą powierzchnię użytkową budynku poprzez zsumowanie powierzchni użytkowej wszystkich lokali w budynku (na podstawie ewidencji gruntów i budynków) i powierzchni użytkowej części wspólnych budynku wskazanej w piśmie z dnia "[...]" (uzupełnionym pismami z dnia "[...]","[...]" i "[...]") przez administratora nieruchomości. SKO przedstawiło wyliczenia na str. 4 każdej z decyzji i podało, że zasadnie w latach 2010 - 2014 organ podatkowy przyjął za podstawę opodatkowania powierzchnię użytkową lokalu nr "[...]", powiększoną o przynależną do tego lokalu powierzchnię części wspólnych budynku do grudnia 2010r. - 40,16 m2, a później 38,12 m2 (w tym 31,30 m2 - powierzchnia użytkowa lokalu nr "[...]" należącego do podatników, oraz 6,82 m2 będącą powierzchnią użytkową części wspólnych budynku od grudnia 2010r.). Skoro podatnicy byli współwłaścicielami lokalu użytkowego o powierzchni 31,30 m2 oraz udziału w częściach wspólnych budynku - 8,86 m2 (do grudnia 2010r.) i 6,82 m2 (od grudnia 2010r.) oraz udziału 6/100 (do grudnia 2010r.) i 5/1000 (od grudnia 2010r.) w użytkowaniu wieczystym działek gruntu: "[...]" o powierzchni 4200 m2, "[...]" o powierzchni 609 m2 i "[...]" o powierzchni 2104 m2, to organ podatkowy I instancji dokonał prawidłowego wymiaru zobowiązania podatkowego za ww. nieruchomość lokalową w latach 2010 - 2014.

W zakresie zarzutów odwołań organ II instancji wyjaśnił, że z uwagi na niewskazanie powierzchni części wspólnych przez podatników, organ podatkowy był zobowiązany na podstawie art. 120 O.p. uzyskać stosowne informacje od zarządcy nieruchomości, gdyż to zarządca jest w posiadaniu informacji o tym, jaką powierzchnię użytkową mają części wspólne budynku, którym zarządza. Dane wskazane przez zarządcę nieruchomości organ uznał za wiarygodne i uwzględnił je przy ustalaniu podstawy opodatkowania.

Odpowiadając zaś na zarzut odwołania o powinności powołania biegłego w celu dokonania pomiarów Kolegium wskazało, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisu, który nakładałby na organ podatkowy obowiązek uwzględniania przy wymiarze podatku wyłącznie takiej powierzchni, której pomiaru dokonała osoba posiadając uprawnienia specjalne. Przepisem, który reguluje sposób dokonywania pomiaru powierzchni użytkowej na potrzeby podatku od nieruchomości jest cytowany już art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l., który w sprawie został zastosowany.

Nie zgadzając się z powyższymi rozstrzygnięciami, w skargach złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strony wniosły o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucili decyzjom naruszenie:

1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 122 i 187 § 1 O.p. poprzez niezebranie niezbędnego materiału dowodowego i brak dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w szczególności brak dokładnego określenia powierzchni nieruchomości będącej podstawą wymiaru podatku,

2. prawa materialnego tj. art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie § 3 pkt 16 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż podana przez zarządcę budynku wielkość powierzchni użytkowej części wspólnych budynku jest prawidłowa pomimo ujęcia w niej niezadaszonego patio,

3. przepisów prawa materialnego tj. art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuznanie danych zawartych w Ewidencji Gruntów i Budynków Gminy za podstawę wymiaru podatku.

Zdaniem skarżących organy w dalszym ciągu nie wyjaśniły wszelkich okoliczności sprawy zgodnie z wytycznymi WSA w Olsztynie zawartymi w wyroku z dnia 28 sierpnia 2014r., sygn. akt I SA/Ol 488/14. Organy ponownie oparły się na informacjach przekazanych przez zarządcę nieruchomości budynku centrum handlowego - Biura Obsługi Wspólnot Mieszkaniowych, które nie są wystarczające do poczynienia obliczeń służących za podstawę do wymiaru podatku. Ponownie wykorzystano informacje przedstawione w piśmie zarządcy nieruchomości z dnia "[...]", a wyjaśnienia takie nie są wystarczające, gdyż na ich podstawie nadal nie jest możliwa weryfikacja obliczeń. Zarządca ograniczył się do wskazania ogólnej wartości liczbowej powierzchni i odnosząc się do definicji ustawowej - podał jakiego typu powierzchnie stanowią jego zdaniem powierzchnię użytkową części wspólnej budynku. Nie jest zatem możliwe sprawdzenie tych obliczeń wobec braku szczegółowego wskazania, które konkretnie powierzchnie, o jakiej wielkości, składają się na nieruchomość wspólną, oraz wobec niewskazania o jaką powierzchnię, jakich klatek schodowych i jakich szybów dźwigowych została ta powierzchnia pomniejszona. Informacje przekazane przez zarządcę nie zawierają nadal żadnych wyjaśnień co do sposobu pomiaru i obliczeń, a stanowią jedynie potwierdzenie sugerowanego przez organ sposobu pomiaru.

Natomiast kolejny zarządca nie posiada informacji na temat powierzchni użytkowej części wspólnych budynku, gdyż powierzchnia użytkowa części wspólnych nie była mierzona w budynku. Takie informacje kolejny zarządca przekazał organowi. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie powierzchnię taką wskazał poprzedni zarządca nieruchomości, jakimi pomiarami i obliczeniami posługiwał się wskazując organowi konkretną wartość.Przedstawił definicję powierzchni użytkowej wymienioną w art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. oraz kondygnacji z § 3 pkt 16) ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych i podał, że definicja kondygnacji wyraźnie określa kondygnację jako zadaszoną przestrzeń pomiędzy dwoma stropami. Nie można więc, wbrew stanowisku zarządcy budynku, uznać za kondygnację niezadaszonego patio. Z powierzchni użytkowych oprócz klatek schodowych i dźwigów windowych należy bowiem wykluczyć powierzchnie, które nie wchodzą w skład kondygnacji budynku.

Podniesiono w skardze, że w niniejszych sprawach wartością bezsporną jest jedynie powierzchnia użytkowa lokali zawarta w Ewidencji Gruntów i Budynków Gminy. W ewidencji tej nie ujęto powierzchni użytkowej nieruchomości wspólnych, jednakże zdaniem skarżących dopiero zmiana danych zawartych w Ewidencji Gruntów i Budynków, dokonana przez uprawnione do tego organy geodezyjne, będzie mogła stanowić podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2015r. sygn. akt II FSK 3227/12).

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnosząc o ich oddalenie, podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Na rozprawie w dniu 29 września 2016r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), połączył sprawy o sygn. akt I SA/Ol 274/16, I SA/Ol 275/16, I SA/Ol 276/16, I SA/Ol 277/16, I SA/Ol 278/16 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia ich dalej pod sygn. akt I SA/Ol 274/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 29 września 2016r., sygn. akt I SA/OI 274/16 oddalił skargi, podzielając poglądy wyrażone przez organy podatkowe, wskazując przede wszystkim, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące błędnego ustalenia przez organy podatkowe stanu faktycznego sprawy. Sąd wskazał, że skarżący nie wywiązali się z ciążącego na nich obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 6 u.o.p.l. i nie złożyli organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach, które zawierałyby niezbędne dane do wymiaru podatku. To organ w postępowaniu podatkowym wyręczył skarżących, gdyż przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił stan faktyczny.

Następnie Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy współwłasność powstała w wyniku wyodrębnienia lokali, do opodatkowania będących we współwłasności: gruntu oraz części wspólnych budynku, stosuje się wyłącznie art. 3 ust. 5 u.p.o.l. Przepis ten nie przewiduje solidarnego opodatkowania wszystkich współwłaścicieli lub posiadaczy, lecz wprowadza regułę proporcjonalnego opodatkowania właścicieli lokali. Proporcja wskazana w omawianym przepisie polega na tym, że ciążący na właścicielu lokalu podatek od gruntu i części wspólnych budynku jest ułamkiem wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. W konsekwencji za bezzasadne uznano zarzuty w przedmiocie naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. , art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuznanie danych zawartych w Ewidencji Gruntów i Budynków Gminy za podstawę wymiaru podatku.

W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że w motywach rozstrzygnięć organ II instancji wskazał na treść art. 1a ust. 1 pkt 3 i 5, art. 2 u.p.o.l. oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz.U. z 2010r., nr 193, poz. 1287 ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (j.t. Dz.U. z 2000r. nr 80, poz. 903). Z wypisów z ewidencji gruntów i budynków oraz danych zawartych w księdze wieczystej wynika, że skarżący są współwłaścicielami lokalu niemieszkalnego o funkcji handlowo-usługowej położonego w "[...]" o powierzchni 31,30 m2. Z własnością ww. lokalu związany jest udział 6/100 do grudnia 2010r., a później 5/1000 w użytkowaniu wieczystym działek gruntu nr "[...]","[...]" i "[...]" położonych w obrębie "[...]", o łącznej powierzchni 6913 m2. Części wspólne budynku do dnia "[...]" wynosiły 2061,1 m2, a od "[...]" 1586,5 m2. W dodatkowym piśmie z dnia "[...]" pełnomocnik Wspólnoty wyjaśnił, że na powierzchnie wspólnego użytku w budynku centrum handlowego składają się powierzchnie korytarzy wewnętrznych, powierzchnia galerii wewnętrznych, powierzchnie WC wspólnego użytku i powierzchnia wewnętrzna patio.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wnieśli skarżący.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017r., sygn. akt II FSK 29/17 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Sąd kasacyjny wskazał, że skarżący konsekwentnie w trakcie całego postępowania zarówno podatkowego jak i sądowoadministracyjnego zarzucali, że powierzchnia użytkowa części wspólnych budynku nie została ustalona w sposób prawidłowy. Nie może być do niej zaliczona powierzchnia "wewnętrznego patio", bowiem nie jest ono zadaszone. Tymczasem organy podatkowe nie odniosły się do tej okoliczności mimo tego, że ma ona istotne znaczenie dla ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania. Również Sąd pierwszej instancji mimo zarzutów zawartych w skardze w powyższym zakresie skwitował je zdawkowo. Ze znajdującego się w aktach sprawy zdjęcia wynika, że wewnętrzne patio rzeczywiście nie jest zadaszone w sposób trwały, chociaż niezbędne byłyby w tym zakresie oględziny. Ustalając stan faktyczny organy zignorowały ww. okoliczność czym naruszyły normy zawarte w art.122 i art.187§1 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie NSA zauważył, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej dla potrzeb odkodowania znaczenia użytego w art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. terminu "kondygnacja" nie można opierać się na definicji z § 3 pkt 16 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Rozporządzenie to wydane zostało wyłącznie w celu określenia warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane. Przewidziane w nim wymagania i normy techniczne dotyczą standardów projektowania i wykonywania budynków na co wskazuje art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego. Zatem definicja zawarta w § 3 pkt 16 Rozporządzenia ma służyć szeroko rozumianemu procesowi budowy obiektów budowlanych, a nie określaniu podstawy, czy przedmiotu opodatkowania (por. wyrok NSA z dnia 10.02.2017 r. sygn. akt II FSK 3957/15, CBOSA). Przy wykładni znaczenia terminu "kondygnacja", użytego w art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l., w pierwszej kolejności należy odwoływać się do reguł znaczeniowych języka etnicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając ponownie sprawę zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a." sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi, z zastrzeżeniem art. 57a.

Powyższa "samodzielność" orzekania sądu I instancji ulega ograniczeniu w sytuacji ponownego rozpoznawania sprawy, po uchyleniu poprzednio wydanego wyroku tego sądu. Stosownie do art. 190 p.p.s.a. "sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". Przepis ten w istotny sposób determinuje więc zakres ocen prawnych możliwych do dokonywania przez Sąd przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, przy uwzględnieniu jej granic, jakie zostały zakreślone zarzutami skargi kasacyjnej i były przedmiotem kontroli sądu kasacyjnego.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia prawidłowości ustalenia jednego z elementów zobowiązania podatkowego tj podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, jaką jest, zgodnie z art. 4 ust.1 pkt 2 u.p.o.l powierzchnia użytkowa budynku lub jego części, przy czym spór dotyczy "przypadających" na skarżących metrów kwadratowych części wspólnych budynku. Nie jest i nie była kwestionowana w toku postępowania podatkowego powierzchnia lokalu, stanowiącego odrębną własność skarżących oraz wynikająca z udziału we współwłasności w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości powierzchnia gruntu.

Zdaniem skarżących organy podatkowe błędnie ustaliły powierzchnię użytkową budynku służącą wszystkim właścicielom lokali, a tym samym część powierzchni "przypadającej" na lokal skarżących, opodatkowanej łącznie z jego powierzchnią. Niezasadnie oparły się na informacjach podanych przez zarządcę budynku, a w szczególności nieprawidłowo zaliczyły do niej "wewnętrzne patio", które nie podlega opodatkowaniu z uwagi na brak zadaszenia.

Analiza akt sprawy dała podstawę do uwzględnienia skarg.

Przede wszystkim należy odwołać się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazał, że według definicji budynku zawartej w art. 1a pkt 1 u.p.o.l. budynek to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Istotnym zatem elementem budynku jest posiadanie dachu. Stosownie do przepisu art.1a ust.1 pkt 5 u.p.o.l. powierzchnią użytkową budynku lub jego części stanowi powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych; za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe. Zgodnie natomiast z art. 3 ust 5 u.p.o.l. jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz od części budynku stanowiących nieruchomość wspólną w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2015 r. poz. 1892) ciąży na właścicielach w zakresie odpowiadającym ich udziałowi w nieruchomości wspólnej.

Skarżący, w odwołaniach od decyzji organu I instancji podnosili okoliczność, iż zarządca wspólnoty budynku, w którym posiadają wyodrębnioną własność lokalu użytkowego, błędnie do powierzchni użytkowej budynku zaliczył także powierzchnię wewnętrzną patio (pismo zarządcy z dnia "[...]").

Ustalając stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonych do sądu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się w ogóle do tego zarzutu. W uzasadnieniu decyzji wskazało jedynie, że z uwagi na nie wykazanie przez podatników do opodatkowania przynależnej do lokalu powierzchni części wspólnych budynku, organ podatkowy ustalił tę powierzchnię na podstawie informacji zgromadzonych w toku postępowania podatkowego. Na podstawie art. 120 O.p. uzyskał informacje od zarządcy nieruchomości, gdyż to zarządca był w posiadaniu informacji o tym, jaką powierzchnię użytkową mają części wspólne budynku, którymi zarządza. Z uwagi na powyższe, dane wskazane przez zarządcę nieruchomości, zostały przez organ uznane za wiarygodne i uwzględnione przy ustalaniu podstawy opodatkowania. W tym miejscu Sąd zaznacza, że nie neguje możliwości wyliczenia powierzchni wspólnych budynku na podstawie dokumentacji technicznej , jak to miało miejsce w niniejszej sprawie ( pisma z dnia "[...]" i z dnia "[...]" -k.24 i 25 akt pod.). Pogląd skarżących, że konieczne jest dokonanie pomiarów przez podmiot mający stosowne kwalifikacje nie jest trafny. Jednak z informacji uzyskanych od zarządcy wynika, że wliczył on do powierzchni wspólnej powierzchnię wewnętrzną patio. Obowiązkiem organu podatkowego w takiej sytuacji, zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 O.p., było ustalenie czy rzeczywiście, tak jak wynika to z informacji podanej przez zarządcę, wskazywane patio może zostać zaliczone do powierzchni użytkowej budynku, podlegającej na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 3 ust. 5 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Skarżący wskazywali bowiem, że patio z uwagi na brak dachu nie może zostać zaliczone do powierzchni wspólnej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, ze znajdującego się w aktach sprawy zdjęcia ( zdjęcie dołączone jako załącznik do skargi, k. 8 akt sądowych) wynika, że wewnętrzne patio rzeczywiście nie jest zadaszone w sposób trwały, chociaż niezbędne byłoby w tym zakresie oględziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zajęte przez NSA, jednocześnie dodatkowo wskazuje, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, czyni to na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w postępowaniu administracyjnym. To na organie ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rolą sądu administracyjnego nie jest zastępowanie organu w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do kompetencji sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Na obecnym etapie, bez dokonania oględzin i ustalenia charakteru spornego patio, niemożliwym jest wskazanie przez Sąd, czy powierzchnia patio winna zostać zaliczona do części wspólnych budynku podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, (aczkolwiek samo pojęcie "patio" oznacza wewnętrzne, otwarte podwórko domostwa). Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego przez organ możliwe będzie dokonanie ustalenia czy rzeczywiście, tak jak wynika to z informacji podanej przez zarządcę, wskazywane patio może zostać zaliczone do powierzchni wspólnego użytku, podlegającej na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 3 ust. 5 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, czy też jak twierdzą skarżący, z uwagi na brak dachu powierzchnia ta nie może zostać zaliczona do powierzchni użytkowej części wspólnych budynku i jako taka nie podlega opodatkowaniu. W takiej zaś sytuacji może ulec zmianie ( zmniejszeniu) podstawa opodatkowania nieruchomości stanowiącej własność skarżących, składającej się z lokalu i udziału w budynku.

Mając na uwadze powyższe uchybienia Sąd uznał za uzasadnione zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy podatkowe art. 122 i art. 187 § 1 i art. 191 O. p.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 200, art. 205 § 2 art. 206 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt. 1a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. 2015r., poz. 1804 ze zm.). Sąd uznał za uzasadnione w okolicznościach sprawy miarkowanie kosztów na podstawie art. 206 p.p.s.a., z uwagi na te same zagadnienia w pięciu sprawach i złożenie jednej skargi obejmującej pięć spraw. Z tych przyczyn Sąd zasądził na rzecz stron zwrot 1030 zł kosztów postępowania ( wpisy sądowe od pięciu spraw -500 zł, 170 zł - opłaty skarbowe od pełnomocnictw oraz 360 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego).