Wyrok NSA, sygn. akt GSK 1136/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Waksmundzki (spr.), Sędziowie NSA Maria Myślińska, Hanna Rybińska, Protokolant Karolina Mamcarz, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. P. i J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2004 r. sygn. akt V SA 2654/03 w sprawie ze skargi G. P. i J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 12 maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie II Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz G. P. i J. S. kwotę 3450 (trzy tysiące czterysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2004 r. sygn. akt V SA 2654/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Agencji Celnej [...] P., J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 12 maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty wynikającej z długu celnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że w dniu 5 kwietnia 2000r. Agencja Celna [...] G. P., J. S., legitymując się upoważnieniem do działania jako przedstawiciel bezpośredni T. J. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego [...] towar w postaci samochodu osobowego marki Toyota Lexus RX3, nr podwozia [...], rok produkcji 2000. Do zgłoszenia celnego dołączono fakturę handlową z dnia 7 sierpnia 1999r. na kwotę 5 505,00 CAD oraz ocenę techniczną, z której wynikało, że samochód jest w stanie uszkodzonym (przez powódź) i zużycie pojazdu wynosi 65%.

Decyzją z dnia 15 stycznia 2003r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego II w Warszawie uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym wartości celnej ustalając tę wartość na kwotę 60 916,65 CAD i orzekł, że kwota cła wynosi 59.193,10 zł. Przedmiotowa decyzja została skierowana do Agencji Celnej [...] G. P., J. S., która - w ocenie organu - zgodnie z art. 209 § 3 Kodeksu celnego jako zgłaszający jest dłużnikiem.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia 12 maja 2003r Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozpoznając skargę na tą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując się na art. 145 § l pkt. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stwierdził, aby organy celne naruszyły prawo w stopniu określonym w tym przepisie. W ocenie Sądu nieprzytoczenie wszystkich przepisów prawa, które powinny być wskazane w decyzji organu I instancji, nie powoduje samo przez się takiej wady, która skutkuje uchyleniem decyzji. Organ II instancji jest organem powołanym do merytorycznego rozpoznania sprawy i wskazane uchybienie organu I instancji może naprawić przywołując właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza bowiem utrzymanie jej podstawowego elementu jakim jest rozstrzygnięcie.

Zdaniem Sądu organy celne dokonały trafnego rozstrzygnięcia. W myśl art. 23 § 7 Kodeksu celnego, wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, o której mowa w §1, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedłożone do zgłoszenia celnego. W ocenie Sądu, organy celne miały uzasadnioną podstawę do zakwestionowania ceny transakcyjnej podanej w rachunku dołączonym do zgłoszenia celnego. Kanadyjska Policja ustaliła, że pojazd marki Toyota Lexus nr VIN [...] objęty zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia 5 kwietnia 2000 r. został sprzedany w dniu 18 stycznia 2000 r. przez [...] firmie [...] za sumę 60.916,65 CAD. Potwierdzeniem transakcji zawartej przez wyżej wymienione firmy jest umowa sprzedaży. Porównując oba dokumenty tj. umowę sprzedaży z dnia 18 stycznia 2000 r. oraz fakturę z dnia 7 sierpnia 1999 r. nie ma wątpliwości, że dotyczą tego samego pojazdu TOYOTA LEXUS nr [...]. Rzeczywista wartość importowanego samochodu była inna niż to wynika z faktury załączonej do zgłoszenia celnego. Zdaniem Sądu dokonanie takiej oceny mieściło się w granicach uprawnień orzekających w sprawie organów celnych. Organ celny ustalając wartość celną towaru nie jest bezwzględnie związany treścią składanych dokumentów oraz deklarowaną wartością celną, bowiem podlegają one kontroli w granicach swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji w sposób przekonujący wykazano brak wiarygodności przedstawionej przez skarżącego faktury, stanowisko to nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. Odrzucenie wartości transakcyjnej powoduje, iż organ celny ustala wartość celną według jednej z metod wymienionych w art. 25 - 29 ustawy Kodeks celny. Wybór metody nie jest dowolny, albowiem dopiero niemożność zastosowania metody wcześniejszej uzasadnia skorzystanie z następnej. W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie dokonano ustalenia wartości celnej na podstawie art. 25 Kodeksu celnego

Sąd podzielił również stanowisko organów celnych, że w przedmiotowej sprawie dłużnikiem jest Agencja Celna [...] G. P., J. S..

Powołując się na art. 3 § l pkt 23, art. 66 § l i art. 253 § l Kodeksu celnego Sąd stwierdził, że w wypadku, gdy zgłoszenia celnego dokonuje podmiot działający w ramach tzw. przedstawicielstwa bezpośredniego, zgłaszającym jest osoba, w której imieniu dokonano zgłoszenia celnego i ona - a nie występujący w jej imieniu przedstawiciel bezpośredni - jest dłużnikiem celnym, czyli na niej ciąży obowiązek zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. Sąd podał, że w rozpoznawanej sprawie Agencja Celna [...] G. P., J. S., dokonując zgłoszenia celnego przedmiotowego samochodu legitymowała się wprawdzie upoważnieniem z dnia 4 kwietnia 2000 r. do działania jako przedstawiciel bezpośredni T. J., jednakże upoważnienie to było pozbawione mocy prawnej. Skoro zatem Agencja dokonała zgłoszenia celnego bez upoważnienia do działania w imieniu lub na rzecz innej osoby, to stosownie do art. 255 Kodeksu celnego uważa się ją za działającą we własnym imieniu i na własną rzecz.

W konsekwencji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Od tego wyroku Agencja Celna [...] G. P., J. S., reprezentowana przez adwokata W. T. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono obrazę art. 145 § l pkt l i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegającą na nieuwzględnieniu, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 12 maja 2003 r. wydana została z rażącą obrazą przepisów prawa materialnego: a) art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 r. Nr 137 poz. 926 ze zm.) w związku z art. 255 i art. 3 § l pkt 23 oraz art. 209 § ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), polegającą na dowolnym uznaniu, iż agencja celna dokonująca czynności w oparciu o udzielone jej upoważnienie do reprezentowania T. J., które okazało się następnie sfałszowane przez nieustaloną osobę, może być uznana za działającą we własnym imieniu i na swoją rzecz, a co za tym idzie stronę postępowania oraz b) art. 25 Kodeksu celnego, polegającą na dowolnym uznaniu, iż za wartość celną przyjąć można wartość transakcyjną identycznego samochodu, który nie został wprowadzony na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co samochód, dla którego ustalana jest wartość celna. Skarżąca zarzuciła także rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na wynik sprawy: art. 233 § l pkt l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 z późn. zm.), polegającą na utrzymaniu przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu I instancji z jednoczesnym dokonaniem de facto jej zmiany przez powołanie właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz zawarcie właściwego uzasadnienia prawnego decyzji.

Skarżąca wniosła o uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.

Uzasadniając zarzuty skarżąca podkreśliła, że agencja celna występująca jako przedstawiciel bezpośredni zawsze dokonuje czynności w imieniu i na rzecz osoby reprezentowanej (art. 253 § l pkt l Kodeksu celnego) i tym samym nie jest zgłaszającym, ani w konsekwencji dłużnikiem. W niniejszej sprawie organ celny ustalił, iż pełnomocnictwo udzielone Agencji Celnej [...] przez T. J. zostało sfałszowane. Zdaniem skarżącej nie może ona ponosić odpowiedzialności za czynności podjęte na skutek przestępnego wprowadzenia jej w błąd. Organy celne statuując odpowiedzialność Agencji Celnej [...] powołały się na dyspozycję art. 255 Kodeksu celnego. Zdaniem strony skarżącej przepis ten odnosi się wyłącznie do przypadku, gdy dana osoba, pomimo braku upoważnienia do działania w imieniu lub na rzecz innej osoby, w postępowaniu w sprawach celnych deklaruje i działa w imieniu i na rzecz innej osoby (tzw. rzekome przedstawicielstwo). Nie można go stosować w przypadku, gdy w toku postępowania po przyjęciu zgłoszenia celnego okazało się, że upoważnienie udzielone agencji celnej okazało się sfałszowane, a zatem było nieważne. Pogląd taki uzasadnia wykładnia językowa, historyczna, celowościowa i systemowa powołanego wyżej przepisu art. 255 Kodeksu celnego.

Podstawową metodą ustalania wartości celnej towarów jest ustalenie wartości transakcyjnej. W niniejszej sprawie organ celny I instancji ustalił, że sprowadzony samochód nie został odprawiony według jego wartości transakcyjnej, ponieważ w toku czynności podjętych po przyjęciu zgłoszenia celnego zakwestionowana została wiarygodność dokumentów i informacji określających wartość transakcyjną. Zdaniem strony skarżącej wartość celna tego pojazdu powinna być ustalana przy zastosowaniu art. 29 Kodeksu celnego, w którym określona została tzw. metoda ostatniej szansy, wobec praktycznej nieprzydatności innych metod ustalania wartości celnej tego rodzaju towaru.

Zdaniem skarżącej uchybienia formalne decyzji organu I instancji winny skutkować jej uchyleniem przez organ odwoławczy. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie utrzymał jednak w mocy zaskarżoną decyzję dokonując jednocześnie de facto jej zmiany, polegającej na powołaniu właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz zawarciu uzasadnienia prawnego decyzji. Sposób działania organu odwoławczego, zdaniem skarżącej rażąco naruszał przepis art. 233 ustawy Ordynacja podatkowa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Strona skarżąca kwestionuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w z dnia 4 czerwca 2004 r. sygn. akt V S.A. 2654/03, opierając skargę kasacyjną na obu podstawach określonych w art. 174 P.p.s.a., a to na naruszeniu prawa materialnego i przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania. Aczkolwiek skarga kasacyjna nie jest w tej części precyzyjna, gdyż nie wymienia, która z lit. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 została naruszona, tym niemniej z jej uzasadnienia wynika, że skarżącej chodzi o lit. "c" dotyczącą naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji. Ma to miejsce wówczas, gdy uzna decyzję wydaną w I instancji za prawidłową.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji mimo, że w swoim rozstrzygnięciu przytoczył inna podstawę prawną. Mianowicie w decyzji organu I, jako podstawę rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym wymieniono art. 23 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, natomiast w rozstrzygnięciu odwoławczym powołano art. 25 § 1 tej ustawy. Wymienione przepisy regulują dwie różne metody obliczania wartości celnej towaru. W tej sytuacji należy zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, że zaskarżony wyrok został wydany z obrazą przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a., polegającą na utrzymaniu przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu I instancji z mimo jej zmiany przez powołanie innej podstawy jej rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu, że zaskarżony wyrok został wydany z obrazą art. 209 i 255 k.c. Skarżąca twierdzi, że występowała w postępowaniu administracyjnym jako przedstawiciel bezpośredni, dokonywała czynności w imieniu i na rzecz osoby reprezentowanej (Tadeusza Jasińskiego) i tym samym nie może być uznana zgłaszającym, ani w konsekwencji dłużnikiem. Powyższy pogląd byłby do przyjęcia, gdyby skarżąca faktycznie występowała w sprawie jako przedstawiciel bezpośredni. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że upoważnienie udzielone skarżącej do występowania w tym charakterze w postępowaniu celnym było sfałszowane. Tak w postępowaniu karnym, jak i w postępowaniu administracyjnym jednoznacznie ustalono, że Tadeusz Jasiński nigdy nie udzielał skarżącej upoważnienia do działania w charakterze przedstawiciela bezpośredniego. Zatem brak było podstaw do uznania, że skarżąca występowała w postępowaniu celnym w tym charakterze. Zgodnie z art. 255 k.c. osobę, która dokonuje czynności bez upoważnienia do działania w imieniu i na rzecz innej osoby, albo osobę, która dokonuje czynności w imieniu i na rzecz innej osoby bez upoważnienia do jej reprezentowania, uważa się za działającą we własnym imieniu i na własną rzecz. Skoro więc skarżąca w rozpoznawanej sprawie dokonywała czynności bez upoważnienia do działania w imieniu i na rzecz innej osoby, to zgodnie z cyt. przepisem należało ją uznać za działającą we własnym imieniu i na własną rzecz. W konsekwencji tego organ odwoławczy, a następnie Sąd I instancji zasadnie przyjął, że stroną postępowania w sprawie (dłużnikiem) była skarżąca – art. 209 § 3 K.c.

Naczelny Sąd Administracyjny natomiast podziela zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia przez Sąd I instancji art. 25 § 1 K.c., który został wskazany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia organu odwoławczego.

W myśl tego przepisu, jeżeli wartość celna przywiezionych towarów nie może być ustalona na podstawie art. 23 K.c. za wartość celną przyjmuje się wartość transakcyjną identycznych towarów sprzedawanych i sprowadzanych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalona jest wartość celna. Wymieniony przepis określa jedną z metod ustalania wartości celnej towaru. W myśl tej metody za wartość celną danego towaru przyjmuje się wartość transakcyjną identycznych towarów sprzedawanych i wprowadzanych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie.

Stosując cyt. przepis, należało ustalić wartość celną pojazdu sprowadzanego przez skarżącą przez porównanie wartości transakcyjnej identycznych pojazdów sprzedawanych i wprowadzanych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie.

W rozpoznawanej sprawie takiej czynności nie przeprowadzono. Poprzestano jedynie na tym, że ten sam pojazd, dla którego ustalono wartość celną, był uznany jednocześnie za identyczny towar sprzedawany i wprowadzony na polski obszar celny, co oznacza że nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 25 § 1 K.c.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy (zarzuty wymienione w pkt 1 lit. "b" i w pkt 2) na podstawie art. 185 § 1 orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.