Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 959/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2005-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 13
journal: Dz.U. 2004 nr 151 poz 1594
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich  siedzib, zasięgu działania i właściwości
article: art. 45, art. 67, art. 145
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędzia WSA Wiesław Czerwiński Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi P. B. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...] 2005 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., po rozpatrzeniu odwołania P. B., uchyliła zaskarżone orzeczenie Komisji Terenowej i rozpoznała u skarżącego (poborowego) krótkowzroczność obu oczy - § 13 p. 3, ustalając dla niego kategorię "A" zdolności do czynnej służby wojskowej.

Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swoje oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Gdańsku wydała orzeczenie Nr [...] w dniu [...] 2005 r. w stosunku do poborowego P. B. o stanie jego zdrowia, uznając go tym orzeczeniem za zdolnego do czynnej służby wojskowej. Od tych ustaleń zainteresowany odwołał się, wskazując, że pozostaje pod opieką lekarza okulisty w Centrum Medycznym w Gdańsku od 13 roku życia i ma postępującą wadę wzroku. Poborowy przedstawił dokumentację z leczenia i zaświadczenie lekarskie wydane przez [...] w dniu [...] 2005 r., z którego wynika, że rozpoznaje się krótkowzroczność obu oczu przy zastosowanej korekcji 5.0 Dsph - oko prawe i 6.0 Dsph - oko lewe - osiągnięto ostrość wzroku 1.0. Zdaniem odwołującego się, zaświadczenie to jest pominięte, a ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Poza tym zainteresowany kwestionuje orzeczenie TWKL i wskazuje na szereg uchybień formalnych.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska uzasadniając swoje stanowisko wskazała również, iż z dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej wynika, że lekarz okulista badający dla potrzeb TWKL zastosował korekcję dla oka prawego 5.0 Dsph, a dla oka lewego 6.0 Dsph, osiągając ostrość wzroku 1.0. Z tego wynika, że wyniki badań są takie same i nie można zarzucać, że nie uwzględnił tego organ I instancji.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska podniosła również, że rozpoznając sprawę dopatrzyła się szeregu uchybień zawartych w orzeczeniu, ale kluczową rzeczą była mała wartość orzeczenia badań okulistycznych (przedstawionych przez poborowego, jak również wykonanych przez TWKL) dla potrzeb orzecznictwa wojskowego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 13 zał. Nr 2 do Rozp. MON z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz.U. Nr 151, poz. 1595), dla potrzeb orzecznictwa wojskowego stosuje się korekcję szkłami prostymi (cylindryczne lub sferyczne) do osiągnięcia ostrości wzroku 0.5; wobec czego przebadał poborowego P. B. przez lekarza okulistę w [...] w B., który swoim badaniem stwierdził ostrość wzroku oka prawego 3/50 i zastosował korekcję 4.0 Dsph, osiągając ostrość wzroku 0.5, oka lewego 3/50 i zastosował korekcję 5.0 Dsph, osiągając ostrość wzroku 0.5. Stwierdzona wada, zgodnie z tymi ustaleniami, kwalifikuje się do zastosowania § 13 z zał. Nr 2 do Rozp. MON z dnia 25 czerwca 2004 r. i uzasadnia do uznania badanego za zdolnego do czynnej służby wojskowej. Organ odwoławczy podkreślił tu, że powyższe wyniki badań potwierdziły ustalenia poprzednich lekarzy, co do zastosowanej korekcji do osiągnięcia ostrości wzroku 1.0.

Organ II instancji wyjaśnił również, że przedstawione przez poborowego zaświadczenie lekarskie o stanie narządu wzroku nie może w świetle wskazanych przepisów skutkować inną kwalifikacją orzeczniczą, niż przyjęta, a nadto stwierdził, że komisje lekarskie w stosunku do poborowych nie orzekają o związku schorzeń ze służbą wojskową, ze względu na to, że poborowi nie pełnili i nie pełnią służby wojskowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, zarzucając, że postępowanie poprzedzające wydanie niniejszego orzeczenia obarczone było wadą, bowiem w postępowaniu tym doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Skarżący wskazał bowiem, że organ odwoławczy wezwanie na dodatkowe badania lekarskie doręczył na adres skarżącego, tymczasem miał on ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika. Z tego powodu skarżący wywodził, że pominięcie pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony, co z kolei stanowi podstawę do wznowienia postępowania, gdyż strona bez swojej wimy została pozbawiona możliwości obrony swych praw.

W odpowiedzi na skargę Komisja Rejonowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w skarżonym orzeczeniu. Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutu zawartego w skardze podniósł, że uchybienie w postępowaniu dotyczące sposobu zawiadomienia o terminie dodatkowych badań, nie ma znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie była zasadna. Wbrew bowiem stanowisku strony, nie zachodziły przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270), zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało uznać, że organ odwoławczy nie dopuścił się powyższych naruszeń prawa.

Przedmiot sporu dotyczył rozstrzygnięcia, czy schorzenie oczu, na które cierpi skarżący czyni go niezdolnym do czynnej służby wojskowej, jak twierdzi strona, czy też nie stanowi przeszkód do uznania skarżącego za osobę zdolną do tejże służby, jak orzeczono w zaskarżonej decyzji.

Bezspornym było, iż skarżący od trzynastego roku życia leczy się z powodu postępującej wady wzroku, tj. krótkowzroczności obu oczu, która aktualnie do osiągnięcia ostrości wzroku 1,0 wymaga stosowania szkieł korekcyjnych sferycznych o wartości 5,0 Dsph dla oka prawego i 6,0 Dsph dla oka lewego. Powyższe wynika, tak z dokumentacji przedłożonej przez stronę, jak i z badań przeprowadzonych na zlecenie organu I instancji (vide: k. 11-12, 5 akt administracyjnych). Jak wynika z § 13 załącznika Nr 2 do Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz.U. Nr 151, poz. 1595), dla potrzeb orzecznictwa wojskowego stosuje się korekcję szkłami prostymi (cylindrycznymi lub sferycznymi) do osiągnięcia ostrości wzroku 0,5. Przepis § 13 pkt 3 w/w załącznika stanowi, że za zdolnego do czynnej służby wojskowej uważa się poborowego, który wykazuje ostrość wzroku każdego oka, co najmniej 0,5 z korekcją szkłami sferycznymi powyżej -3,0 D do -6,0 D lub cylindrycznymi powyżej -1,0 D do -3,0 D.

W świetle powyższego zachodziła potrzeba poczynienia ustaleń faktycznych na okoliczność, przy jakiej wartości szkieł korekcyjnych, ostrość wzroku u skarżącego wyniesie 0,5. Ustalenia takie poczynił organ odwoławczy. Skierował bowiem w dniu 16 sierpnia 2005 r. stronę na badania lekarsko-specjalistyczne, w efekcie przeprowadzenia których, lekarz specjalista chorób oczu, stwierdził, iż dla zachowania wspomnianej ostrości wzroku strona wymaga szkieł korekcyjnych sferycznych (brak adnotacji o szkłach cylindrycznych, która zawsze wymagana jest przy tego typu szkłach), o wartości 4,0 Dsph, dla prawego oka, oraz 5,0 Dsph, dla lewego oka. Ponadto lekarz ten stwierdził, że dla osiągnięcia ostrości wzroku 1,0 strona wymaga takich szkieł o wartościach: 5,0 Dsph dla oka prawego, oraz 6,0 dla oka lewego (vide : k. 8 akt administracyjnych). Wobec okoliczności, że wynik tych badań jest zgodny z całością pozostałej dokumentacji lekarskiej i nie był kwestionowany przez żadną ze stron, organ odwoławczy miał pełne podstawy do oparcia swego rozstrzygnięcia na dowodzie w postaci wspomnianego orzeczenia lekarskiego. Z zaświadczenia tego w zestawieniu z powołanym przepisem wynika, że skarżący jest zdolny do czynnej służby wojskowej, albowiem wartość jego szkieł korekcyjnych sferycznych, przy ostrości wzroku 0,5, mieści się w przedziale od -3,0 D do -6,0 D.

W tych warunkach należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, tak w zakresie orzeczenia o zdolności strony do czynnej służby wojskowej, jak i w zakresie uchylenia decyzji organu I instancji, który wydając swe orzeczenie nie dysponował wynikiem badań lekarskich, co do wartości szkieł korekcyjnych strony dla osiągnięcia przez nią ostrości wzroku 0,5.

Odnosząc się do zarzutu skargi, należało uznać go za niezasadny. W ocenie Sądu nie jest zasadne twierdzenie strony, iż doręczenie wezwania na dodatkowe badania lekarskie skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi, stanowi takie naruszenie przepisu art. 40 § 2 kpa, które daje podstawę do wznowienia postępowania, z uwagi na pozbawienie strony obrony jej praw. Przepis ten stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W istocie, Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Sąd Najwyższy zajął już kilkakrotnie stanowisko, że pominięcie przez organ administracji państwowej pełnomocnika jest wadą równoznaczną z pominięciem strony, co oznacza, że wada ta staje się przesłanką zobowiązującą do wznowienia postępowania. Stanowisko to zostało wyrażone w wyrokach NSA: - z dnia: 9.05.2002 r., III SA 2575/00, publ. Legalis; - z dnia 19.10.2000 r., V SA 318/00, publ. Legalis; - z dnia 19.10.2000 r., V SA 319/00, publ. Legalis, - z dnia 19.11.2001 r., I SA 450/01, Lex nr 82000. Wskazane orzeczenia wydano jednak na tle zasadniczo innych stanów faktycznych. Dotyczyły one bowiem zaniechania doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony, i doręczenia orzeczenia samej stronie, oraz nie doręczenia orzeczenia przedstawicielowi ustawowemu osoby małoletniej. Sytuacje takie pozbawiały niewątpliwie stronę skorzystania z kwalifikacji (co do wiedzy prawnej) profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego też z powyższych orzeczeń wynika, że wskazane uchybienia uzasadniają przyjęcie tezy, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (co wyczerpuje przesłankę art. 145 pkt 4 kpa, do wznowienia postępowania).

Podobnie też orzeczono w innych wyrokach NSA : - z dnia 27.05.1998 r., I SA/Kr 827/97, Lex nr 33615; - z dnia 27.05.1998 r., I SA/Kr 827/97, publ. Legalis, oraz w postanowieniu Sądu Najwyższego z 9.09.1993 r., III ARN 45/93, OSNC 1994/5/112, Lex nr 9590. Wskazane orzeczenia dotyczą sytuacji zaniechania zawiadomienia pełnomocnika strony o jej przesłuchaniu.

Z przytoczonych orzeczeń wynika, że dotyczyły one takich sytuacji naruszenia przepisu art. 40 § 1 kpa, skutkiem których strona nie miała pełnego (bo bez udziału swego pełnomocnika) wpływu na samą czynność procesową (sporządzenie w terminie środka odwoławczego), lub wpływu na przebieg czynności procesowej (przesłuchanie strony). W konsekwencji więc naruszenia powyższego przepisu odnoszą się do czynności procesowych, a więc takich działań, które wywołują skutki prawne dla procesu, a w tym wpływają na wynik sprawy.

Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia w drodze analogii, iż skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, a więc spełnienia dyspozycji przepisu art. 145 pkt 4 kpa.

Trzeba zaznaczyć, że strona stawiła się na badanie, skutkiem czego sporządzono dokument medyczny, z którego organ przeprowadził dowód. Brak jest więc analogii do sytuacji opisanych w w/w orzeczeniach NSA z dnia: - 9.05.2002 r., III SA 2575/00, publ. Legalis; - z dnia 19.10.2000 r., V SA 318/00, publ. Legalis; - z dnia 19.10.2000 r., V SA 319/00, publ. Legalis, - z dnia 19.11.2001 r., ., I SA 450/01, Lex nr 82000., co do niepodjęcia czynności procesowej przez stronę lub podjęcia jej po terminie.

Brak jest też analogii do sytuacji opisanych w wyrokach - z dnia 27.05.1998 r., I SA/Kr 827/97, Lex nr 33615; - z dnia 27.05.1998 r., I SA/Kr 827/97, publ. Legalis, oraz w postanowieniu Sądu Najwyższego z 9.09.1993 r., III ARN 45/93, OSNC 1994/5/112, Lex nr 9590. Trudno bowiem utożsamiać sytuację niepowiadomienia pełnomocnika strony o terminie badania lekarskiego z niepowiadomieniem tegoż pełnomocnika o terminie przesłuchania strony. Przesłuchanie to stanowi niewątpliwie, sformalizowaną czynność procesową, na której przebieg i wynik ma bezpośredni wpływ obecność pełnomocnika strony. Ma on bowiem możliwość zadawania pytań stronie, a na rozprawie składania oświadczeń, zgłaszania żądań, propozycji i zarzutów, wypowiadania się co do wyników postępowania dowodowego, oraz przedstawiania dowodów na poparcie swych twierdzeń, z których to czynności, zgodnie z art. 67 kpa sporządza się protokół.

Zupełnie odmienną czynnością jest badanie medyczne, w trakcie którego strona jest, nie tyle uczestnikiem, co niejako "obiektem" badania przez lekarza, w sposób i w formie przez niego przyjętej, zgodnie z jego wiedzą i umiejętnościami, co wynika z faktu, że jedynie on odpowiada za treść i rzetelność diagnozy. Obecność pełnomocnika strony, nie może mieć więc rzeczywistego wpływu na przebieg, ani wynik takiego badania, co zresztą jest zgodne z wymogiem bezstronności orzeczenia medycznego. Badanie lekarskie jest więc czynnością, która wywołuje skutki procesowe poprzez powstanie dokumentu medycznego, stanowiącego dowód w sprawie.

Trzeba jednak podkreślić, że w przedmiotowej sprawie przeprowadzone dodatkowe badanie lekarskie z 16.08.2005 r., nie mogło polepszyć sytuacji skarżącego i przesądzić ostatecznie wyniku sprawy na jego korzyść. Jak już wskazano, z dokumentacji przez niego przedstawionej, wynikało, że cierpi on na krótkowzroczność obu oczu, przy czym dla ostrości wzroku 1,0 wymaga korekcji 5,0 Dsph dla oka prawego i 6,0 Dsph dla oka lewego. Identyczna diagnoza była wynikiem badania z 16.05.2005 r., zleconego przez organ I instancji. Ani strona, ani jej pełnomocnik jej nie kwestionowali. Skoro więc z § 13 pkt 3 w/w załącznika, wynika, że za zdolnego do czynnej służby wojskowej uważa się poborowego, który wykazuje ostrość wzroku każdego oka, co najmniej 0,5 z korekcją szkłami sferycznymi powyżej -3,0 D do -6,0 D, to w konsekwencji skarżący już spełniał powyższe kryterium dla ostrości wzroku 1,0. Nie było i nie mogło być więc jakichkolwiek wątpliwości, że dla znacznie niższej ostrości wzroku tj. 0,5, zmniejszą się też wartości szkieł korekcyjnych, których wartość już mieściła się w wartościach kwalifikujących stronę do służby wojskowej. W tych warunkach przeprowadzenie dodatkowego badania lekarskiego nie mogło mieć decydującego znaczenia dla sprawy, tym bardziej też, że ani nie pogorszyło, ani nie polepszyło sytuacji strony. Potwierdziło bowiem dotychczasową diagnozę przedstawianą zresztą przez skarżącego. Skutkiem spornego badania powstał więc już trzeci dokument medyczny potwierdzający dotychczasową dokumentację, z tą tylko różnicą, że wartość szkieł korekcyjnych poborowego została "przeliczona" z ostrości wzroku 1,0 na ostrość 0,5. Uporządkowało to i czyniło zadość warunkom formalnym dokumentacji lekarskiej sporządzanej na potrzeby orzecznictwa wojskowych komisji lekarskich.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.