Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 4051/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44, art. 45
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), sędzia WSA Sylwester Golec, Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi PUH P. P. K. sp. j. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Wobec Skarżącej – PUH P. spółka jawna w W., Dyrektor Izby Celnej w W. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], obejmującego podatek od towarów i usług za kwiecień 2009 r. w kwocie 64.661 zł. Podstawą wystawienia tego tytułu jest decyzja Dyrektor Izby Celnej w W. z [...] marca 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] lipca 2014 r.

Pismem z 7 lipca 2014 r. Skarżąca, w imieniu której działał pełnomocnik, wniosła o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułu wykonawczego, dołączając pismo zawierające zarzuty. Zaznaczyła, że składa ten wniosek z ostrożności procesowej w związku z tym, że wspólnicy reprezentujący Skarżącą spółkę nie otrzymali tytułu wykonawczego, a o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym dowiedzieli się w trakcie próby przeprowadzenia czynności egzekucyjnej, tj. 2 lipca 2014 r.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Wyjaśnił, że 30 kwietnia 2014 r. wystawił zawiadomienie zajęciu rachunków bankowych, skierowane do central 8 banków w Polsce. Tytuł wykonawczy i ww. zawiadomienie o zajęciu zostały przesłane na adres siedziby Skarżącej w W. przy ul [...] . Organ egzekucyjny podkreślił, iż jest to adres, siedziby Skarżącej, ujawniony w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Przesyłka była dwukrotnie awizowana i przez okres 14 dni pozostawała w urzędzie pocztowym do odbioru. Skarżąca nie podjęła przysyłki, a więc na podstawie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a.") przesyłkę uznano za doręczoną w trybie zastępczym 27 maja 2014 r.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, w świetle art. 45 k.p.a. regulującego doręczanie pism w postępowaniu administracyjnym, bez znaczenia jest brak osobowości prawnej adresata, a cechy spółki jawnej odpowiadają znaczeniu pojęcia "jednostka organizacyjna" w rozumieniu tego przepisu. Przepis powyższy nie nakłada obowiązku kierowania pism do osób fizycznych, stojących za jednostką organizacyjną. Ważne jest dokonanie doręczenia pisma w siedzibie takiej jednostki do rąk osoby upoważnionej do odbioru pism, ponieważ tylko takie doręczenie uznawane jest za skuteczne. Na Skarżącej ciąży obowiązek zorganizowania działalności w taki sposób, aby w godzinach jej pracy można było doręczyć korespondencję w lokalu siedziby.

Za istotne Dyrektor Izby Celnej uznał, iż odpis tytułu wykonawczego doręcza się zobowiązanemu w rozumieniu art. 1a pkt 20 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015) – dalej: "u.p.e.a.". Zobowiązanym jest Skarżąca spółka, a nie reprezentujący ją wspólnicy. Dopiero bowiem od momentu skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego organ egzekucyjny ma do czynienia ze stroną, której uprawienia są regulowane w art. 10 § 1, art. 32 i 40 k.p.a. Zgodnie zaś z 32 u.p.e.a. zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy, muszą być doręczone bezpośrednio zobowiązanemu.

Dlatego też Dyrektor Izby Celnej uznał, że Skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu, określonych w art. 58 § 1 k.p.a. W jego ocenie Skarżąca nie wykazała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca powołała się na niedoręczenie jej wspólnikom tytułu wykonawczego z 22 kwietnia 2014 r. Stwierdziła, iż na mocy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o doręczeniach, niewątpliwie powstał skutek prawny, a zatem organ egzekucyjny miał prawo skutecznie przeprowadzić egzekucję. Nie jest to jednak jednoznaczne z niedołożeniem przez Skarżącą należytej staranności przy zachowaniu terminów, ponieważ o biegu tych terminów nie wiedziała. Skarżąca znalazła się w sytuacji, w której nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie mogła wiedzieć, że nie zachowuje terminu. Podniosła, że złożyła reklamację usług [...] , z powodu nieotrzymania należytej informacji (awizo) o obowiązku odebrania pisma, na dowód czego załączyła dokument reklamacji.

Postanowieniem z [...] listopada 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowienie organu egzekucyjnego utrzymał w mocy.

Wyjaśnił, że o uchybieniu terminu do złożenia zarzutów można mówić, jeżeli termin ten rozpoczął swój bieg. Termin do wniesienia zarzutów biegnie od daty prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, takie też było doręczenie Skarżącej przesyłki zawierającej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z 30 kwietnia 2014 r. oraz odpis tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2014 r., nadanej na jej adres 7 maja 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na art. 44 i art. 45 k.p.a. Stwierdził, że z powodu niemożności doręczenia, po raz pierwszy awizowano przesyłkę 13 maja 2014 r., a powtórne awizo pozostawiono 21 maja 2014 r. Z adnotacji pracownika poczty wynika, iż przesyłkę pozostawiono w [...] , a informację o tym umieszczono w skrzynce pocztowej adresata. Przesyłkę zwrócono nadawcy 28 maja 2014 r. z adnotacją "Zwrot po upływie terminu podjęcia". Spełnione zatem zostały przesłanki doręczenia wynikające z art. 44 § 1-4 k.p.a. Wprawdzie Skarżąca podkreśla, iż nie otrzymała należytej informacji (awiza), ale odpowiedź [...] tego nie potwierdza (pismo z 10 września 2014 r.). Tym samym doręczenie Skarżącej tytułu wykonawczego było zgodne z prawem i wywarło skutek w postaci domniemania doręczenia, czego ona nie kwestionuje.

Odnosząc się do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się z organem egzekucyjnym, że na Skarżącej ciąży obowiązek zorganizowania działalności w sposób umożliwiający doręczanie jej korespondencji. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej Skarżąca nie dochowała należytej staranności w dbałości o swoje interesy, ponieważ nie zabezpieczyła należycie w swoim zakresie sposobu odbioru kierowanej do niej korespondencji, w tym także urzędowej. Fakt, że tytuł wykonawczy doręczono Skarżącej w trybie doręczenia zastępczego, sam w sobie nie może sobie stanowić podstawy do przywrócenie uchybionego terminu.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, skoro Skarżąca ograniczyła swoją argumentację do kwestionowania faktu doręczenia tytułu wykonawczego, uzasadnione jest stanowisko organu egzekucyjnego, iż nie wykazała ona, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów nastąpiło bez jej winy. Nie wystąpiła zatem jedna z przesłanek koniecznych do przywrócenia terminu, co bezcelowym czyni analizowanie pozostałych przesłanek przewidzianych w art. 58 k.p.a.

W skardze złożonej na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji. Zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 w zw. z art. 45 i art. 44 k.p.a. przez nieuzasadnioną odmowę przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Skarżąca stwierdziła, że art. 44 i art. 45 k.p.a. mają zastosowanie do doręczania pism spółkom osobowym. Jednakże nie otrzymała ona stosownych zawiadomień (awizo), co stało się przedmiotem reklamacji złożonej do [...] S.A. W piśmie z 10 września 2014 r. [...] S.A. wskazała, że doręczenie zawiadomień jest dokonywane bez uzyskania potwierdzenia dostarczenia, a szczegółowe zbadanie ich losów oraz ustalenie w sposób bezsporny stanu faktycznego nie jest możliwe. Zdaniem Skarżącej, spełnienie przesłanek wskazanych w art. 44 k.p.a., dotyczących zawiadomień, nie jest więc bezsporne i może budzić wątpliwości. Skarżąca wyjaśniła, że intencją zarzutów podniesionych w zażaleniu było wskazanie, iż nawet w sytuacji, gdy na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących doręczeń doszło do skutecznego doręczenia, to nie jest to równoznaczne z tym, że ponosi ona winę w niedochowaniu terminu.

Wspólnicy Skarżącej nie otrzymali stosownych zawiadomień, a zatem nie zostali powiadomieni o pozostawieniu spornej przesyłki w placówce pocztowej. Pomimo twierdzeń [...] , że takie zawiadomienia umieszczono w skrzynce oddawczej, tak się nie stało. Jak zresztą wskazano odpowiedzi na reklamację, ustalenie stanu faktycznego w sposób bezsporny nie jest możliwe. Należy go zatem interpretować na korzyść Skarżącej. W ocenie Skarżącej w sposób nieprawidłowy zastosowano art. 44 k.p.a., co stanowi podstawę do przywrócenia uchybionego terminu na podstawie art. 58 k.p.a. Skarżąca podkreśliła, że spełnione zostały wszelkie przesłanki wskazane art. 58 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Jego zdaniem, zarzuty skargi są niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające przywrócenia Skarżącej terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji.

Możliwość przywrócenia terminu procesowego, a do takich należy termin na wniesienie zarzutów, przewidziana została w art. 58 k.p.a. Przepis ten w § 1 stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie zaś z § 2, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Przepisy powyższe mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na mocy odsłania zawartego w art. 18 u.p.e.a.

Nie ulega wątpliwości, że badanie zasadności wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji uzasadnione jest w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone, iż termin ten został uchybiony.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tytuł wykonawczy powinien zawierać pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Termin ten jest liczony od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Podstawową okolicznością, jaką powinien ustalić organ egzekucyjny, do którego wpłynął wniosek o przywrócenie terminu, jest więc to, czy i kiedy odpis tytułu wykonawczego został doręczony prawidłowo, tj. w taki sposób, aby termin do zgłoszenia zarzutów rozpoczął swój bieg (i następnie upłynął bezskutecznie).

Skarżąca cokolwiek niekonsekwentnie z jednej strony podnosiła, że nie otrzymała informacji (tzw. awizo) o pozostawieniu przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego w placówce pocztowej, z drugiej zaś twierdziła, iż powstał skutek w postaci doręczenia, co uprawniało organ egzekucyjny do prowadzenia egzekucji.

Sąd zauważa, że niepozostawienie awizo w miejscu określonym w art. 44 § 2 k.p.a. oznacza, że doręczenie jest wadliwe, a tym samym nie może być uznane za skuteczne. Gdyby więc przyjąć, iż doszło do takiego naruszenia przepisów o doręczaniu korespondencji przez organ egzekucyjny, konsekwentnie należałoby uznać, że nie doszło do doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, a tym samym nie rozpoczął biegu termin na zgłoszenie zarzutów egzekucyjnych. W takiej zaś sytuacji wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do ich złożenia byłby bezprzedmiotowy.

Jednakże w rozpoznanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, ponieważ prawidłowo został zastosowany tryb doręczenia zastępczego, przewidziany w art. 44 k.p.a., co uprawniało organ egzekucyjny do uznania, że odpis tytułu wykonawczego z 22 kwietnia 2014 r. nr 44-2088/14/B00/UB został Skarżącej skutecznie doręczony.

Przepis art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Stosownie zaś do § 2 tego artykułu, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Jeżeli przesyłka nie zostanie podjęta w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.).

Zgodnie z art.44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W aktach rozpoznanej sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru przesyłki nadanej na adres Skarżącej 7 maja 2014 r., na którym to potwierdzeniu odnotowano, że jej zawartość stanowią "tytuły + zajęcia", przy czym podano numery tytułów wykonawczych, w tym numer tytułu wykonawczego, stanowiącego postawę egzekucji, co do której prowadzenia Skarżąca złożyła przedmiotowe zarzuty. Na potwierdzeniu odbioru przesyłki odnotowano, iż była ona dwukrotnie awizowana (13 i 21 maja 2014 r.), a awizo z informacją o złożeniu przesyłki na okres 14 dni w [...], pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata. Adnotacje o dwukrotnym awizowaniu przesyłki znajdują się również na kopercie, na której odnotowano także zwrot przesyłki nadawcy po upływie terminu jej podjęcia.

Zdaniem Sądu, organy orzekające zasadnie przyjęły, że Skarżąca nie podważyła prawidłowości doręczenia jej odpisu tytułu wykonawczego, w szczególności zaś nie wykazała, że awizo dotyczące przesyłki zawierającej tenże odpis, nie zostało pozostawione w miejscu wskazanym na potwierdzeniu odbioru przesyłki.

Skarżąca nie podała żadnych okoliczności, które prawdopodobnym czyniłyby jej twierdzenia w tym zakresie. Reklamację na sposób doręczenia przesyłki złożyła dopiero pismem z 14 sierpnia 2014 r., sporządzonym tego samego dnia, co zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, doręczone jej 12 sierpnia 2014 r.

W odpowiedzi na reklamację, udzielonej pismem z 10 września 2014 r. [...] S.A. potwierdziła, że przesyłka była awizowana dwukrotnie, a zawiadomienie o jej nadejściu i pozostawieniu do odbioru w placówce pocztowej umieszczono w skrzynce oddawczej adresata.

Akcentowane przez Skarżącą stwierdzenie [...] S.A., że szczegółowe zbadanie losów zawiadomienia (awizo) jest niemożliwe, nie ma znaczenia w sytuacji, gdy zawiadomienia z oczywistych względów pozostawiane są bez uzyskiwania potwierdzenia ich odbioru. Gdyby możliwe było uzyskanie od adresata potwierdzenia odbioru awizo, możliwe byłoby również doręczenie mu przesyłki, co zbędnym czyniłoby pozostawianie awizo.

Przede wszystkim jednakże, jak już Sąd wskazał, [...] S.A. potwierdziła pozostawienie zawiadomień (awizo) w sposób wymagany przepisami o doręczeniach.

Pocztowy dowód doręczenia przesyłki oraz odpowiedź [...] S.A. stanowiąca efekt przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego, uznawane są za dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 i 2 k.p.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2012 r. sygn. akt II GSK 1648/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 25 października 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 974/13; dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z dokumentami urzędowymi wiąże się natomiast domniemanie, że stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Wprawdzie możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 k.p.a.), ale strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego, powinna tę okoliczność udowodnić.

Skarżąca nie podważyła wynikającej z potwierdzenia odbioru przesyłki oraz z odpowiedzi na reklamację okoliczności faktycznej, iż doręczyciel powiadomił ją o przesyłce zawierającej odpis tytułu wykonawczego, umieszczając zawiadomienia o tym (awiza) w skrzynce oddawczej. Twierdzenie Skarżącej, że nie otrzymała tych powiadomień jest gołosłowne.

Na etapie postępowania administracyjnego Skarżąca podnosiła, że reprezentujący ją wspólnicy nie otrzymali tytułu wykonawczego, a o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym dowiedzieli się w trakcie próby przeprowadzenia czynności egzekucyjnej, jaka miała miejsce 2 lipca 2014 r.

Organy orzekające prawidłowo wyjaśniły, że zobowiązanym z tytułu należności dochodzonej na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego (podatku od towarów i usług) jest Skarżąca – spółka jawna, a nie jej wspólnicy. Zważywszy zaś, że spółka jawna jest jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 45 k.p.a., zgodne z tym przepisem było wysłanie odpisu tytułu wykonawczego na adres jej siedziby.

Sąd stwierdza zatem, że Skarżącej skutecznie doręczono odpis tytułu wykonawczego, aczkolwiek nastąpiło to w trybie tzw. doręczenia zastępczego.

Skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, która dowodziłaby, iż nie mogła ona w terminie złożyć zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, w szczególności zaś nie wykazała, że uchybienie temu terminowi spowodowane było niezawinionym przez nią brakiem wiedzy o nadejściu przesyłki i możliwości jej odbioru w placówce pocztowej.

Ponownie podkreślić należy, iż z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że awiza pozostawiono w skrzynce oddawczej. Skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, która świadczyłaby o tym, że nie mogła się z tymi powiadomieniami zapoznać oraz odebrać przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, a w rezultacie – w terminie złożyć zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji.

Instytucja przywrócenia terminu, której zastosowania domagała się Skarżąca, na charakter wyjątkowy. Ustawodawca wymaga, aby wnioskodawca uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu, co sprowadza się do wskazania okoliczności, które – oceniając je obiektywnie – stanowiły przeszkodę w dochowaniu terminu, niemożliwą do przezwyciężenia. Skarżąca tego nie uczyniła.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).