Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1025/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędziowie NSA Zbigniew Rausz Joanna Runge-Lissowska Protokolant Iwona Sadownik po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 536/04 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 536/04 oddalił skargę J. H. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję z dnia [...], odmawiającą przyznania J. H. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu.

W motywach rozstrzygnięcia podano, że J. H. lokal mieszkalny znajdujący się przy ul. [...] w [...] otrzymał od rodziców w formie darowizny aktem notarialnym Rep.A 2385/00. Zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676) funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość.

Wskazano również, iż celem pomocy finansowej jest finansowe wsparcie funkcjonariusza, który czyni starania i angażując własne środki nabywa lokal mieszkalny lub dom. Przepisy powołanej ustawy oraz § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 maja 2003r. w sprawie pomocy finansowej udzielanej funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu (Dz. U. Nr 84, poz. 777) wymagają, aby uzyskanie lokalu mieszkalnego wiązało się z odpłatnością. Takiego warunku nie spełnia darowizna, która stosownie do art. 888 § 1 k.c. ma na celu nieodpłatne przysporzenie obdarowanemu korzyści. Koszty związane z opłaceniem sporządzenia aktu darowizny jako nie związane bezpośrednio z uzyskaniem lokalu nie stanowią kosztów uzyskania lokalu, podobnie jak koszty umowy kredytu, w wyniku której wnioskodawca mógł ponieść koszty pomagając rodzicom przy zakupie lokalu mieszkalnego.

Ponadto w toku postępowania administracyjnego ustalono, że w dniu 11 sierpnia 2000r. rodzice wnioskodawcy nabyli lokal mieszkalny przy ul. [...] od osób fizycznych.

Skargę na powyższą decyzję złożył J. H. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 19 stycznia 2004 r. Obu rozstrzygnięciom zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 kpa, oraz przepisów prawa materialnego poprzez nieprawidłową wykładnię i błędne zastosowanie przepisów § 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 maja 2003r. w sprawie pomocy finansowej udzielanej funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, w związku z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że podstawę do ubiegania się przez skarżącego o pomoc finansową na uzyskanie lokalu stanowiła sporządzona w dniu 8 września 2000 r. umowa darowizny lokalu mieszkalnego oznaczonego nr 61 składającego się z pięciu izb o powierzchni użytkowej 61,58 m2, położonego na trzecim piętrze w [...] przy ul. [...] - w budynku należącym do Pracowniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "K." w [...] wraz z garażem, w wyniku której skarżący otrzymał przedmiotowy lokal od swoich rodziców (Rep. A Nr 2385/00). Z kolei rodzice skarżącego nabyli ten lokal wraz z przynależnym garażem na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia 11 sierpnia 2000 r. oświadczając, że prawa te kupują z majątku dorobkowego ( Rep. A Nr 2113/00 ).

Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, jakoby ustawodawca użył pojęcia "uzyskanie lokalu" w rozumieniu obejmującym każdy wypadek uzyskiwania prawa do lokalu niezależnie od tytułu prawnego o ile pomoc finansowa na wskazany cel wydaje się konieczna. W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organu, że ustawodawca w art. 108 ust. 1 ustawy użył pojęcia "uzyskanie lokalu" w rozumieniu uzyskania odpłatnego, a nie umowy darowizny. Bowiem ustawodawca nie wskazał aby nabycie przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego pod tytułem darmym mogło stanowić przesłankę do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Dowód w postaci umowy kredytu hipotecznego z dnia 4 sierpnia 2000 r. nie przesądza o poniesieniu kosztów finansowych w celu uzyskania lokalu, albowiem w świetle postanowień tej umowy Kredytobiorcy a to: J. H. i małżonkowie G. i R. H. zaciągnęli kredyt solidarnie natomiast co wynika w sposób bezsporny z treści aktu notarialnego z dnia 11 sierpnia 2000r. Rep. A. Nr 2113/00 lokal, na który zaciągnięto kredyt nabyli wyłącznie rodzice ze wspólnego majątku dorobkowego. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że skarżący rzeczywiście spłaca kredyt zaciągnięty na spłatę przedmiotowego lokalu.

J. H. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu:

1. naruszenie prawa materialnego - art. 108 ust 1 i 2 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu oraz art. 108 ust. 5 ustawy w zw. § 1 i 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 10 maja 2003 r. w sprawie pomocy finansowej udzielanej funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, przez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że przedłożenie umowy darowizny wyklucza możliwość przyznania pomocy;

II. naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia szeregu przepisów k.p.a. przez organ w toku postępowania administracyjnego - art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na nie wzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy - w szczególności zaświadczenia z banku udzielającego kredytu i wyjaśnień skarżącego;

3. art. 141 § 4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak odniesienia się do kwestii czy Sąd uznał bądź nie, fakt poniesienia przez Skarżącego kosztów uzyskania lokalu wobec spłacania przez niego kredytu zaciągniętego na ten cel.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono w pierwszej kolejności, że sformułowania "przysługuje" oraz "przyznaje się" świadczą o braku elementu uznaniowości przy udzielaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Ponadto, zaznaczono, że skarżący przedstawił we wnioskach, skardze oraz piśmie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie szczegóły dotyczące uzyskania lokalu i przedstawił na tę okoliczność dowody. O tym, że poniósł ciężar pozyskania lokalu świadczy to iż był stroną umowy kredytowej, zaś między zaciągnięciem kredytu, nabyciem lokalu przez jego rodziców i przeniesieniem własności na Skarżącego upłynął krótki okres czasu. Podstawową zaś okolicznością, której nie badał Szef ABW ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest spłacanie przez Skarżącego kredytu na co wskazuje bez wątpienia treść zaświadczeń z PKO BP S.A.

Sposób procedowania organu I Instancji, mający wyraz w treści uzasadnienia decyzji wskazuje, że naruszone zostały przez ten organ wyżej wskazane naczelne zasady k.p.a. Postępowanie zdaniem Skarżącego prowadzone było jednostronnie i z całkowitym lekceważeniem twierdzeń Skarżącego, przedstawianych przez niego dowodów. Ocena materiału dowodowego dokonana przez Szefa ABW jest rażąco dowolna i sprzeczna z regułami postępowania dowodowego, określonymi w art. 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. sprowadza się ona bowiem do wskazywania na formalną stronę nabycia lokalu darowizną z pominięciem, iż darowizna lokalu obciążonego hipoteką na zabezpieczenie niespłaconego kredytu nie jest rozporządzeniem pod tytułem darmym, zaś Skarżący do chwili obecnej spłaca kredyt. Zdaniem skarżącego uchybienia; przeniknęły do postępowania sądowoadministracyjnego stąd zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustawy prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. przez organ w toku postępowania administracyjnego, jak i zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 141 § 4 polegające na nie wzięciu od uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy - w szczególności zaświadczenia z banku udzielającego kredytu i wyjaśnień skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. Nie jest bowiem zasadny zarzut błędnej wykładni powołanych przepisów prawa materialnego.

Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowi jedną z form realizacji prawa funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego, którego celem jest zapewnienie funkcjonariuszowi mieszkania w miejscowości, w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej.

Z tym celem, a nie przywilejem jako takim związane jest prawo do uzyskania pomocy finansowej.

Nie każdy funkcjonariusz taką pomoc może uzyskać, bowiem nie jest to świadczenie związane jedynie z samym faktem pełnienia służby. Pomoc finansowa, o której mowa w art. 108 ust. 1 ww. ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, przysługuje na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Oznacza to, że określona kwota pieniężna z budżetu Agencji zostaje przyznana funkcjonariuszowi, jeżeli musi on ponieść określone wydatki finansowe na uzyskanie danego lokalu mieszkalnego.

Jeżeli wydatków tych nie ponosi, to oczywistym jest, że nie może uzyskać pomocy finansowej na ich zrekompensowanie. Bezsporne jest, iż skarżący uzyskał lokal mieszkalny w drodze darowizny. Z istoty darowizny jako czynności nieodpłatnej wynika brak po stronie obdarowanego ekwiwalentu w postaci świadczenia wzajemnego. Celem bowiem darowizny jest dokonanie nieodpłatnego przysporzenia na rzecz obdarowanego kosztem majątku darczyńcy.

W niniejszej sprawie darowiznę stanowiło nieodpłatne przeniesienie spółdzielczego własnościowego prawa do przedmiotowego lokalu co oznacza, iż nastąpiło przysporzenie majątku skarżącego o określona wartość tego prawa.

Jeżeli więc skarżący na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie poniósł wydatków, bo uzyskał go pod tytułem dartym (causa donandi), to – jak prawidłowo uznał Sąd I instancji, nie mógł uzyskać pomocy finansowej na podstawie art. 108 ust. 1 ww. ustawy z dnia 24 maja 2002 r.

Podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z zaciągnięciem i spłatą kredytu na przedmiotowy lokal nie mają znaczenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Bezsporne bowiem jest, iż kredyt ten był zaciągnięty m.in. przez skarżącego, ale na zakup lokalu przez rodziców skarżącego. Kwestie wzajemnej pomocy i wzajemnych rozliczeń pomiędzy skarżącym, a jego rodzicami nie mogą rzutować na prawo do uzyskania przez skarżącego pomocy finansowej. Bowiem skarżący – co już wskazano wyżej – uzyskał lokal mieszkalny w drodze darowizny, a z charakteru takiej pomocy wynika brak po stronie skarżącego ekwiwalentu w postaci świadczenia wzajemnego na rzecz darczyńcy.

Nie są również trafne zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Sąd bowiem zasadnie uznał, iż organ dysponował stosownym materiałem dowodowym i właściwie go ocenił, ustalony stan faktyczny w zasadzie jest bezsporny. Okoliczności mające znaczenie dla oceny czy skarżący ma prawo do pomocy finansowej w związku z uzyskaniem przedmiotowego lokalu również są bezsporne między stronami.

Sporne są natomiast kwestie związane z interpretacją powołanego przepisu art. 108 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 24 maja 2002 r. w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy. Jednocześnie te kwestie zostały przedstawione wyżej.

Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji wyroku.